Niccolò Machiavelli

**Niccolò Machiavelli** (Firense, 3 magg 1469 – Firense, 21 giugn 1527) a l’é stàit un filòsof, scritor e òm polìtich toscan.
'Me Leonard da Vinci, Machiavelli a l’é considerà un tìpich esempi d'òm ëd l'Arnassensa e a l’é ëdcò considerà 'me l’anventor dla siensa polìtica moderna.
## Nòte biogràfiche
Fieul ëd giurista, Machiavelli a l'ha arseivù na preparassion clàssica.

Dël 1498 a l'é stàit nominà dal consèj dij Des segretari dla Canselerìa, ufissi ch'a l'ha ocupà për quatòrdes agn.
Firense a l'era devastà: quatr agn prima ij Médici a j'ero stàit taparà via da la sità, doi mèis prima Savonaròla a l'era mòrt an sël farò, la sità a l'era bolversà da le lòte dle fassion e, séghit a soa aliansa con la Fransa, dont la potensa a l'avìa favorì la dominassion ëd Savonaròla, la sità as trovava isolà.

Machiavelli a possava për la creassion ëd n'armèja ëd sitadin përchè, scond chiel, mach n'esèrcit përmanent a podìa garantì la sigurëssa ëd në stat.
Ancarià dël 1506 ëd riorganisé l'armada fiorentin-a, a l'ha proponù ëd buté an pe na milissia, nopà ëd ciamé dij mercenari strangé, 'me ch'a l'era la costuma.

Machiavelli a l'é restà al servissi dla sità 'd Firense fin-a al 1512.
L'artorn dij Médici e ël robatament ëd la repùblica an col ann-lì a l'han butà na fin a soa cariera polìtica.
Acusà 'd complòt, dël 1513, a l'é ampërzonà e taparà via, an campagna, an sò domini ëd San Casciano.
A l'é ambelelà ch'a l'ha scrivù soe euvre prinsipaj: *Il Principe*, ij *Discorsi*, j**Istorie fiorentine''.

Apress soa riconciliassion con ij Médici, a l'ha podù torné lìber a Firense e, a parte dal 1520, a l'ha torna proponuje ij sò servissi.
Durant ij darié agn ëd soa [[vita]], a l'ha pijà viaman pi 'd gust a la redassion d'euvre [[literatura|literarie]].<br />
Ij Médici a son torna stàit campà giù pòch prima 'd soa [[mòrt]].
A chiel a-j arprociavo soa colaborassion con ij vej sovran e parèj a l'han nen antëgralo ant l'aministrassion dla repùblica restaurà.

== Sò travaj teòrich ==
An dzorpì ëd soa atività aministrativa, Machiavelli a l'ha scrivù dj'euvre [[teòriche]] an sle chesion militar, publicà pi tard an ''Dell'arte della guerra''.
Scond chiel, ël sitadin a dev esse ëdcò soldà.<br />
An soe ''Istorie fiorentine'' a analisa cole che, për chiel, a son le carense ëd n'armèja ëd mercenari.

== Euvre prinsipaj ==
* Epistolario (1497 – 1527)
* Discorso fatto al magistrato de' Dieci sopra le cose di Pisa, (1499) 
* Parole da dirle sopra la provvisione del danaio, (1503) 
* Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini, (1503) 
* Ritratto delle cose di Francia (1510) 
* Ritratto delle cose della Magna (1512) 
* Il Principe, (1513)
* Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio, (1513 –1519)
* La mandragola, (1513, [[comedia]] teatral)
* Dell'arte della guerra, (1516 – 1520)
* L'asino d'oro (1517)
* La vita di Castruccio Castracani da Lucca, (1520) 
* Istorie Fiorentine, (1520 – 1525, scrivùe për ël cardinal Giulio dij Médici, ël futur [[vësco]] ëd [[diòcesi ëd Roma|Roma]], [[Clement VII]])
* Decennali 
* Belfagor arcidiavolo

== Àutre euvre ==

* Clizia, (1525) 
* Andria, tradussion-arfassiment dl**Andria'' ëd Terensi

Machiavelli, Niccolò
Machiavelli, Niccolò
Machiavelli, Niccolò