Treno Maglev

Ël **tren Maglev** (da *magnetic levitation*, visadì "levitassion magnética") a l'é un sistema ëd traspòrt feroviari avansà anté che 'l tren a l'é **sospèis e possà da 'd fòrse magnétiche**, sensa 'd contat con la pista. Costa tecnologìa a përmët d'oten-e dle velocità motobin àute (fin a 600 km/h o 'd pì) e 'd viagé con men atrit, rumor e consum d'energìa che ij tren tradissionaj.

## Prinsipi 'd funsionament
Ël Maglev a deuvra la repulsion e l'atrassion dij **magnet permanent** e dj**'eletromagnet** për realisé tre fonsion essensiaj:
# **Levitassion**: a ten ël tren a chèich sentìmeter da la pista.
# **Propulsion**: a fà andé 'l tren an anans.
# **Guida**: a manten ël tren an sël percors.

A esisto doi sistema prinsipaj:
### Levitassion elettromagnética (EMS - Electromagnetic Suspension)
A deuvra l**'atrassion** antra d'eletromagnet an sël tren e na lista 'd metal (generalment fer) an sla pista. Ël sistema a l'é regolà da 'd sensor ch'a manten-o na distansa costanta (8-12 mm). A l'é dovrà dal **Transrapid** alman.

### Levitassion eletrodinàmica (EDS - Electrodynamic Suspension)
A deuvra la **repulsion** antra d'eletromagnet an sël tren e dle bobin-e o 'd condutor montà an sla pista. Quand ël tren as bogia, as crea 'd corent 'd indussion ch'a género un camp magnétich ch'a possa ël tren. A l'ha damanca 'd na velocità 'd partensa (apopré 100 km/h) për ancaminé a levité. A l'é dovrà dal **JR-Maglev** giaponèis.

## Stòria
L'idèja dla levitassion magnética a armonta a l'inissi dël sécol ch'a fa XX, con ij prim brevet dël britànich **Eric Laithwaite** ant j'agn '40. La prima dimostrassion ëd në schema funsional a l'é stàita faita an Almagna ant j'agn '70.
* **1984**: Birmingham (UK) a l'ha duvertà 'l prim servissi comercial Maglev për ij publich (fàit da **Maglev UK**), ma a l'é stàit sarà dël 1995 për problema 'd fidabilità.
* **1995**: Almagna a buta a pont ël **Transrapid** e a duverta na linia 'd dimostrassion a Emsland.
* **2004**: la Cina a duverta la **linia Maglev ëd Shanghai**, ch'a colega l'Aeropòrt ëd Pudong al sènter sitadin (30 km a 431 km/h ëd velocità màssima).
* **2015**: ël tren giaponèis **L0 Series** a bat ël record mondial ëd velocità për tren con passeger, rivand a 603 km/h an preuva.

## Vantagi
* **Velocità àute**: sensa atrit mecànich, as peul rivé a 'd velocità motobin àute.
* **Silensiosità**: pì 'd rumor përchè a-i é pa 'd contat metal-metal.
* **Manteniment ridovù**: sensa part mòbij an contat, la pista e ij tren a s'uso 'd men.
* **Efissiensa energética**: pì granda a le velocità àute rispet ai tren tradissionaj.
* **Scarsa sensibilità a le condission atmosfèriche**: nen tocà da fiòca o giassa.

## Svantagi
* **Cost d'investiment motobin àut**: la costrussion dla pista a l'é motobin pì cara che cola dle ferovìe tradissionaj.
* **Incompatibilità con la rèj esistenta**: a peul nen condivide linie con ij tren normaj.
* **Consum energétich** për manten-e la levitassion quand ël tren a l'é ferm.
* **Problema 'd salute pùblica**: anviron ai camp magnétich àut, ma jë studi a smon-o pa 'd preuve ciàire 'd dan.

## Aplicassion comerciaj e proget
### An servissi
* **Shanghai Maglev** (Cinà): 30 km, 431 km/h, dal 2004.
* **Linia Incheon Airport Maglev** (Corea dël Sud): 6.1 km, dal 2016.

### An costrussion o progetà
* **Chūō Shinkansen** (Giapon): linia Tokyo-Nagoya-Osaka con tren L0 Series. Prevëdùa për ël 2027 (Tokyo-Nagoya).
* **Mumbai-Pune Maglev** (India): an studi.
* **Washington-Baltimore Maglev** (USA): proget an valutassion.

## Confront con l'àuta velocità tradissional
Ël Maglev a l'ha 'd vantagi an sij tren a roe për le velocità motobin àute (>500 km/h), ma ij cost pì àut e l'incompatibilità a rendo l'àuta velocità tradissional na solussion pì econòmica për vàire coridor.

## Futur
Le arserche a son an cors për:
* **Supercondutor a temperadura àuta**: për ridùe ij consum energétich.
* **Maglev a bass cost**: tecnologie për rendlo competitiv.
* **Hyperloop**: concet ch'a combin-a Maglev e tub a bassa pression për velocità 'd 1.000+ km/h.

## Record ëd velocità
* **Record për tren con passeger**: 603 km/h (L0 Series, Giapon, 2015)
* **Record an servissi regular**: 431 km/h (Shanghai Maglev, Cina)

## Vëdde 'dcò
* Treno a àuta velocità
* Transrapid
* Hyperloop
* Levitatris
* Eletromagnetism

## Ligam estern
* Railway Technical Research Institute (RTRI) - Giapon
* Maglev Net - Informassion an sle tecnologìa Maglev

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI