Pistòla

Na **pistòla** a l'é n'arma da feu curta e portàtl, ch'as deuvra generalment con na man sola (ancheuj as deuvro le doe man). A l'é n'arma da dësfèisa përsonal, da combatiment a curt ragg, e 'dcò për lë spòrt dël tir.

## Descrission
Na pistòla a l'é formà da:
* **Cana**: Andoa a viagia 'l projétil.
* **Culata** (*frame*): La strutura prinsipal, andoa as monto tute le part.
* **Caricator** (*magazine*): Che a conten le cartoce, soens destacàbil.
* **Sistema 'd colp** (*action*): Mecanism ch'a serv për carieje, tireje, e gavé la cartocia veuida.
* **Mire** (*sights*): Për miré 'l bersaj.

## Stòria
Ij prim esempi 'd pistòle a son dël sécol XV (*hand cannon*). A son evolvusse an manera lenta:
* **Sécol XVI-XVII**: Pistòle a roa (*wheel lock*) e a luminel (*flintlock*).
* **Sécol XIX**: Revòlver (Samuel Colt) e pistòle a retrocàrica con cartuce.
* **Sécol XX**: Pistòle semi-automàtiche (Borchardt, Luger, Colt M1911).
* **Sécol XXI**: Material compòsit, sistema 'd mira avansà, e design ergonòmich.

## Sòrt prinsipaj
### Revòlver
A l'ha un **cilìnder rotant** (*cylinder*) ch'a conten le cartoce. A l'é sempi, robust, e afidàbil. Quand a së sgnaca 'l grilet, ël cilìnder a gìra e a buta na neuva cartocia sota 'l percussor.

### Pistòla semi-automàtica
La pì comun ancheuj. Quand as tira un colp, ël gas ëd l'esplosion a fa arculé la culata, ch'a cata la cartocia veuida e a caria na neuva. A venta sgnaché 'l grilet minca vira për un colp.

### Pistòla automàtica (mitrajëtta)
A peul tire 'd ràfiche. A l'é limità a l'usage militar e 'd polissìa.

### Pistòle speciaj
* **Pistòle da tir**: Con cana longa e mira precisa.
* **Pistòle da deriva** (*derringer*): Mini, për stërmé.
* **Pistòle a gas** (air gun): Për lë sport o l'ansidiament.

## Càlibr
Ij càlibr pì comun a son:
* **.22 LR**: Për tir sportiv e ansegnament.
* **9mm Parabellum**: Ël càlibr pì dovrà da polissìa e esércit.
* **.45 ACP**: Potent, dovrà ant le doe guère mondiaj.
* **.380 ACP**: Për pistole cite e për dësfèisa.
* **.357 Magnum** e **.44 Magnum**: Për revòlver potent.

## Utilisassion
* **Militar**: Arma secondaria për ofissià e trupe ch'a l'han d'àutre arme.
* **Polissìa**: Për dësfèisa e për ël contròl dël teritòri.
* **Dësfèisa sivil**: Për protege la ca o për portela (andova a l'é consentì).
* **Sport**: Tir al bersaj (olìmpich e nen).
* **Criminaj**: Da part ëd malvivent.

## Sicurëssa
Le pistole a l'han vàire sistema 'd sicurëssa:
* **Sicura a man** (*manual safety*): Un boton o na leva ch'a bloca l'arma.
* **Sicura 'd grilet** (*trigger safety*): A venta sgnaché tut ël grilet.
* **Sicura dësblà da la man** (*grip safety*): A l'é dësblà mach quand as ten l'arma an man.
* **Sistema ''drop safety***: A évita che l'arma a parta s'a dròca.

== Fabricassion e marca avosà ==
* *'Colt** (USA): Colt M1911, Python.
* **Glock** (Àustria): Pistòla an polìmer, motobin moderna.
* **Sig Sauer** (Almagna/Svìssera): P226, P320.
* **Beretta** (Italia): Beretta 92 (M9 american-a).
* **CZ** (Repùblica Ceca): CZ 75.
* **Smith & Wesson** (USA): Revòlver e pistòle.

== Legalità ant ël mond ==
Possess e pòrt d'arma da feu a cambio motobin da pais a pais:
* **Stat Unì**: A l'é përmëttù an vàire stat (''Second Amendment'').
* **Euròpa**: A l'é motobin regolà. An **Italia**, a-i va na licensa e 'n permess për portela.
* **Giapon e Regn Unì**: A son motobin restritiv.
* **Svìssera''': Ij sivij a peulo avèj l'arma da feu a ca, ma a peulo nen portela.

## Pistòla ant la coltura 'd massa
A l'é l'arma pì dovrà ant ij film d'assion, ij romanz polissiesch, e ij videogieugh. A l'é 'n sìmbol ëd podèj, 'd perìcol, e 'd protession.

## Vos corelà
* Revòlver
* Munission
* Càlibr
* Tir al bersaj
* Arma da feu
* Beretta 92

## Arferiment


Categorìa:Arm
Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI