Ignassi Ìsler

**Ignassi Ìsler** (**Ignazio Isler**) a l'é stàit un poeta motobin amportant ant ël Set-sent piemontèis.
## Biografìa
A l'era nassù a Turin ant ël 1699 e a l'é mòrt al convent ëd Santa Marìa dle Grassie a la Crosëtta (che antlora a l'era na borgià fòra 'd sinta, un-a dle pì pòvre dla sità), anté ch'a l'era parco, ël 7 aost 1788.
Coste dàite ëd nàssita e mòrt a son nen sigure, ma a son cole ch'as peulo deduve da dle nòte a doi manuscrit ëd soe canson ch'a fan part dël fond Patetta goernà a la Biblioteca apostòlica vatican-a ëd Roma.

Ìsler a l'era ëd l'órdin dij Trinitari caussà.
Sò géner caraterìstich a l'era ël tòni.


## Euvre
A l'é l'autor ëd pì che 50 canson an piemontèis mèj conossùe com **tòni**.
Ij tìtoj ëd chèich canson:
* I      **La biondin-a dël giardiné** (1730)
doi vers:

*ch'a l'ha 'd manere e tut ël deuit* 
*ch'a l'ha un borich a plé ij bëscheuit*
* II     **A j'é un partì ch'l'é bel**
As parla ëd na bruta tòta.
* III    **Mi povrin-a ch'i son dësgrassià**
As parla ëd na fomna nen contenta dl'òm.
* IV     **Che cagnin-a, che disperassion!** (1742)
L'achit dël tòni:

*Che cagnin-a, che disperassion!*
*Sì sì dime pure*
*ch'i son un tavan,*
*Sensa ch'i giure*
*La gent a crëdran.*

...
* V      **Col famos pais 'd cocagna** (1734)
L'achit dël tòni:

*Col famos pais 'd cocagna*
*A l'é peui un bon pais;*
*Gnun lavora la campagna,*
*Pur a smija un paradis.*
*Lì, chi veul fé 'l gargh, lo fassa,*
*J'é pa gnun ch'a l'ambarassa.*

...
* VI     **Matrimoni dla fija 'd Martin Potagi** (1736)
L'achit dël tòni: 

*J'é la fija 'd Martin Potagi*
*Desgagià com un pajé,*
*L'ha stant agn e davantagi*
*S'é vojusse marié.*

...
* IX     **Aspeta, Bërtromé** (1738)
L'achit dël tòni: 

*Aspeta, Bërtromé,*
*Còs has-to pensà 'd fé*
* 'D volèime pianté lì?*
*Nò nò, mè corin bel,*
*Achieta tò server,*
* 'T avras pa për chiteme*
*Un cheur così crudel?*

...
* XI     **Orsù, voi àitri tuti dla brigada** (1738)
L'achit dël tòni: 

*Orsù, voi àitri tuti dla brigada,*
*Guardé la pòvra doja a sté dë bada.*
*È-lo pa na vërgògna, a divlo an rima,*
*Ch'i në fase tuti sì pòca stima?*

...
* XIV    **Testament ëd Gelofrada** (1742)
L'achit dël tòni: 

*Che bela trastulada,*
*Sentila atentament;*
*Lucressia Gelofrada*
*L'ha fàit sò testament;*
*Durvì pur bin j'orije,*
*Scoté ste drolarìe,*
*Son còse tant da rije*
*Da feve tombé ij dent.*

...
* XV     **L'ha na gòj barba Giròni** (1742)
L'achit dël tòni. Da noté ij passà lontan: **s-ciancher** e **drochero**. 

*L'ha na gòj barba Giròni*
*Ch'a fà 'd sàut com un cravieul:*
*Sui trant agn 'd sò matrimòni*
*Finalment a l'ha avù un fieul.*

*Për piasì ch'lo-lì ha faje*
*(Fur da rije da crëpé)*
*An sautand s-ciancher le braje,*
*Ch'a-j drochero giù sui pé.*

...
* XVI    **Matrimòni dle fije ëd Gelofrada** (1743)
L'achit dël tòni: 

*Scoté, se pur v'agrada,*
*Sta bela novità:*
*Le fije 'd Gelofrada*
*Son tute arcapità.*
*Sotrà ch'a fur la mare,*
*S'é manegià 'l pastiss*
*Tra amis e tra compare*
*Për deje dun-a ardriss.*

...
* XVIII  **Chi stà amis con le fumele** (1744)
L'achit dël tòni: 

*Chi stà amis con le fumele,*
*N'avrà mai sò cheur content;*
*A son tute tante vele,*
*Ch'a van secondand ij vent.*

*Seve nen ch'a son 'd volpasse*
*E 'd serpent stromà ant ij fior?*
*I starì sempre ant le strasse*
*An fërtandve ansem a lor.*

...
* XIX    **Nòre e madòne** (1745)
L'achit dël tòni: 

*Dì ampò voi àitri nòne,*
*Rupìe fin sul nas:*
*Tra nòre e tra madòne*
*S'a-i é mai stàit la pas.*
*Dì franch, e nen da farde,*
*Viré pa la frità,*
*Ch'i passe për busiarde*
*S'i neghe sta vrità.*

...
* XXIII  **Moleta** (1748)
Chèich vers dël tòni: 
*con la mia mòla* 
*i vad vagnandme con pòch stent* 
*sovens quàich parpaiòla*
* XXIV   **Moleta - sconda part** (1748)
A l'é la sconda part dël tòni an sël Moleta.
* XXV    **Testament ëd Giaco Truss** (1748)
A l'é na canson vinòira bin conossùa.
* XXXI   **Feramiù** (1752)
Chèich vers dël tòni: 
*i na treuvo con stent* 
*e particolarment* 
*an testa dle fumele*
* XXXIII **Com Giaco Truss l'ha dame**
Chèich vers dël tòni: 
*Carieve mai 'd fumele,* 
*né fomne né matòte,* 
*andand a le gargòte,* 
*ché a son mach d'ambarass:*
* XXXIV  **tòni XXXIV**
Chèich vers dël tòni: 
*Doranans chi veul mariesse* 
*ch'a procura d'atachesse* 
*a j'orije sta canson:*
* XXXVI  **Ascoté, s'i veule rije** (1760)
Chèich vers dël tòni: 
*Ogni ca, s'i rifletomo* 
*l'é giomai un ospidal,* 
*chi patiss dolor ëd gomo* 
*chi l'é sbors com un caval.*
* XXXVII **Che età malandrin-a!**
Chèich vers dël tòni: 
*sti gridlin* 
*dacant a le sgnore,* 
*sfrontà com ëd tupin: guardé com ch'a stan,* 
*che 'd vërgne ch'as fan*
* XXXVIII **A-i é tante vedovele** (1760)
L'achit dël tòni: 

*A-i é tante vedovele,*
*Për parlé così an comun,*
*Ch'a procuro 'd fé le bele*
*Për torné gabé quaicun.*

*Mi 'm antendo dì dle giovo,*
*Pa dle veje bombonà,*
*Coste i-j lasso sté, che brovo*
*Ant 'l breu dla carbonà.*

...
* XXXIX  **Vido an-namorà** (1762)
L'achit dël tòni: 

*Am fan rije quand i penso*
*A sti vido an-namorà,*
*Già tùit gris e ch'a comenso*
*Esse fiap e sgangherà.*

*Pur a veulo (é-la pa dròla)*
*Comparì da gilicat,*
*E fé ij dru con tanta tòla,*
*Com a fan d'istà ij galat.*

...
* XLIII  **Che spropòsit, che folìa** (1757)
As parla ëd na monia nen contenta.
* XLIV   **Chi a l'ha bzògn d'un bon magnin** (1762)
Chèich vers dël tòni: 
*Përchè mi* 
*stagh mach sì* 
*për compì* 
*dontrè cure*
* XLV    **O mi pòvr òm, i son pur dësgrassià** (1762)
As parla d'un frà nen content.
* XLVI   **Scoté, ch'i veui canteve**
Chèich vers dël tòni: 
*ché 'l méj ripiegh sarìa* 
*tute ste bigotasse* 
*campeje là aj crovass*
* XLVIII **Stevo Brombo a l'ha tre fije** (1765)
L'achit dël tòni: 

*Stevo Brombo a l'ha tre fije*
*Ch'a son tute an-namorà:*
*A son nen tre maravije,*
*Ma gnanch da campé ant la stra.*

*Un-a é bionda, l'àutra é brun-a,*
*L'àutra dël color 'd café:*
*A vorrìo trové dun-a*
*Quaicadun ch'à-j volèiss pijé.*

...
* XLIX   **Mare, mare, deme ardriss** (1766)
L'achit dël tòni: 

*Mare, mare, deme ardriss*
*Vëdve nen com i patiss?*
*Feme ampò nen tant stenté,*
*Ch'i peuss pa pì nen speté;*
*Deme prest, feme 'l piasì,*
*Quaich bel giovo për marì.*

...
* L      **Mi vorrìa marideme** (1766)
L'achit dël tòni: 

*Mi vorrìa marideme*
*Ma j'heu por d'angavigneme*
*E carieme d'una cros;*
*Che 'l fumlam, pijà com si sia,*
*L'é na serta marcansìa*
*Ch'andvinela l'é scabros.*

...

Soa euvra a l'é mai stàita publicà antramentre che chiel a l'era viv.
Na prima edission, mach ëd 26 canson, con ël test purgà, a l'é surtìa dël 1783, stampà da Maurizio Pipino.
La prima edission antrega a l'é dël 1799.


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Gianrenzo P. Clivio - *Profilo di storia della letteratura in piemontese*

Isler, Ignassi
Isler, Ignassi