Brussel

**Brussel** (*Bruxelles* an fransèis, *Brussel* an neerlandèis, *Brüssel* an alman, *Brussele* an valon) a l’é la capital dël Belgi e 'dcò la capital **de facto** dl'Union Europenga.

A l’é ëdcò la prima sità dël Belgi për popolassion, con anviron **185.000 abitant** (2023) ant la comun-a prinsipal (Bruxelles-Ville) e pì 'd **1,2 milion** ant l'àrea metropolitan-a.

A l'é formà da **19 comun-e** autònome, che ansema a formo la **Region Capital ëd Brussel**, un-a dle tre region federal dël Belgi (ansema a Fiandre e Valonia).

### Geografia
Brussel a l'é al sentr dël Belgi, ant la part setentrional dël pais. A l'é geogràficament ant le Fiandre, ma a l'é na **region a statù bilengh** (fransèis e neerlandèis), con na popolassion a magioransa francòfona. La sità a l'é bastansa pian-a, con d'anlevassion modest, e a l'é traversà dal fium **Senne**, che për motobin temp a l'é stàit covert për dii 'd problema igiènich.

### Stòria
Le orìgin 'd Brussel a armonto al sécol **X**, con la costrussion d'un castel ant n'ìsola dla Senne. A l'é dësvlupasse 'me 'n sènter comercial an sla stra ch'a colegava le sità fiamenghe a Colegn. Dël sécol **XV**, a l'é dventà la capital dij **Duch ëd Brabant** e, dòp, la sede dla cort ëd **Carl V**, Imperator dël Sacrà Roman Imperi. A l'ha patì vàire assedi, d'incendi e 'd guère. Dël 1830, Brussel a l'é stàita al sènter dla rivolussion ch'a l'ha portà a l'indipendensa dël Belgi e a l'é dventane la capital.
Ant ël sécol **XX**, Brussel a l'é dventà la sede prinsipal ëd vàire organisassion anternassionaj, com la **NATO** (dal 1967) e j**'istitussion dl'Union Europenga** (Comission, Consèj, Parlament).

### Polìtica e aministrassion
La **Region Capital ëd Brussel** a l'é na region federal bilenga, con soa propria ciambrea e govern. Le 19 comun-e a l'han ëd competense locaj ampie. Brussel a l'é 'dcò la capital dla **Comunità Fiamenga** e dla **Comunità Fransèisa** dël Belgi. A l'é la sede dël **Govern Federal Belga** e dël **Parlament Federal**.

### Monument e pòst d'antëresse
* **Grand-Place** (Grote Markt): la piassa prinsipal, Patrimòni dl'Umanità UNESCO, con l'Hotel ëd Vila (ël comun) e le ca dle corporassion.
* **Atomium**: na strutura 'd metal àuta 102 méter, costruìa për l'Esposission Universal dël 1958.
* **Manneken Pis**: na famosa statuëtta 'd bronz d'un cit ch'a fa pipì, sìmbol dla sità.
* **Palass Real** e **Palass Nassional** (sede dël Parlament).
* **Catedral ëd San Michel e Santa Gudula**: na costrussion gòtica amportanta.
* **Musé Real dël Belgi**: con na rica colession d'art.
* **Parch ëd Brussel** e **Forêt de Soignes**: àree vërde amportante.

### Sità gemelà

Brussel a l'é gemelà con:
*  Atlanta, Stat Unì d'América
*  Berlin, Gërmania
*  Kijv, Ucrain-a
*  Macao, Cin-a
*  Madrid, Spagna
*  Pechin, Cin-a
*  Washington, Stat Unì d'América

### Economìa
Brussel a l'é 'l prim sènter econòmich dël Belgi. A l'ha na fòrt atività ant ij **servissi**, dzortut ant ij setor **finansiari**, **legal** e **dë studi**. A l'é 'l sènter ëd l**'aministrassion europenga**, con desen-e 'd mila 'd dipendent pùblich e 'd lobista. A-i é 'dcò 'n setor **tecnològich** e **d'inovassion** an dësvlup, grassie a soe università e sènter 'd arserca.

### Coltura
Brussel a l'é na sità multicultural, con 'd comunità forëstere numerose (an particolar da Fransa, Italia, Maròch, Turchìa, Polònia e Còngo). A l'ha na vita coltural viva, con festival (com ël **Festival ëd l'Euròpa**), mùsica, teatro e art. La **cusin-a brusselesse** a l'é famosa për ij sò *waffle*, *moules-frites* (mole e patatin-e), *carbonade flamande* (carn ant la bira) e 'l **cicolata**.

### Traspòrt
* **Aeropòrt ëd Brussel-Nassional** (Zaventem): ël pì amportant dël Belgi.
* **Stassion feroviaria sentral ëd Brussel**: na rej feroviaria densa ch'a colega la sità a tuta l'Euròpa.
* **Metrò 'd Brussel**: con 4 linie prinsipaj.
* **Tram e autobus**: servissi gestì da la STIB/MIVB.

Categorìa:Sità dël Belgi