Energìa eòlica

**Energìa eòlica** a l'é l'energìa otnùa dal vent, trasformà an eletricità për mojen ëd turbin-e eòliche. Costa sorgiss d'energìa renovàbil a l'é un-a dle pì spantià al mond, con na chersùa costanta grassie a soa sostenibilità e a la ridussion dij cost ëd produssion.  

## Stòria
L'usagi dël vent a l'é stàit vital ant l'antichità për fé giré le vele dle nav e ij mulin a vent për maciné ël gran. Le prime turbin-e eòliche për generé eletricità a son ësvilupasse ant la fin dël sécol XIX, an Danimarca, con l'angigné Poul la Cour. Ant j'agn 1980, ij progress ant la tecnologìa dij material e j'ancentiv governativ a l'han s-ciapà l'espansion dël setor, specialment an Euròpa e ant jë Stat Unì. Dël 2020, l'energìa eòlica a contribuiss al 7% dl'eletricità mondial.  

## Prinsipi ëd fonsionament
Na turbin-a eòlica a l'é formà da:  
* **Pale**: A ciapo l'energìa cinética dël vent e a la trasformo an rotassion.  
* **Rotor**: Colegà a n'ass ch'a trasmëtt ël moviment a un generator.  
* **Generator**: A convert l'energìa mecànica an eletricità.  
* **Tor**: Strutura àuta ch'a eleva le pale për ciapé vent pì fòrt e costant.  

Ij tipo prinsipaj a son:  
* **Terestr (onshore)**: Instalà an sël teren, ant zòne ventà.  
* **Marin (offshore)**: Instalà ant l'océan, anté che ël vent a l'é pì fòrt e costant.  

La velocità minimal dël vent për fé giré le turbin-e a l'é ëd 3-4 m/s, con un rendiment òtim a 12-25 m/s.  

## Aplicassion
* **Generassion d'eletricità**: Parch eòlich coma col ëd Hornsea (Regn Unì), ël pì gròss al mond.  
* **Sistem ìbrid**: Combinà con solar o idroelétrich për na fornitura pì stàbil.  
* **Usagi isolà**: Turbin-e cite për comunità o zòne montagnin-e sensa acess a la rej.  
* **Produssion d'idrògen**: Eletrolisi dl'eva con energìa eòlica për creé combustìbil verd.  

## Sfide e crìtiche
* **Intermitensa**: La produssion a dipend dal vent e a peul varié rapidament.  
* **Ambientaj**: Impat su j'osèj e le ratavolòire, con arzigh ëd collision contra le pale.  
* **Inquinament sonor**: Ël rumor generà da le turbin-e a peul dé fastudi a j'abitant davzin.  
* **Còst d'instalassion**: J'impiant offshore a ciamo investiment gròss për le fondassion e ij colegament.  

## Futur
Le neuve técniche a ancludo:  
* **Turbin-e flotant**: Për instalassion offshore an aque pì profonde.  
* **Pale pì longhe e material leger**: Për aumenté l'efissiensa.  
* **AI për prevision**: Utilisassion ëd inteligensa Artifissial për prevëdde ij pattern dël vent.  
* **Manteniment preventiv**: Sensòr e dron për controlé l'usura dle turbin-e.  

## Esempi ant ël Piemont
Ël Piemont a l'ha vàire instalassion eòliche, dzortut ant le zòne montagnin-e:  
* **Parch eòlich ëd Cigliano**: Con 10 turbin-e ch'a produvo energìa për 15.000 famije.  
* **Turbin-e ant la Val d'Osta**: An colaborassion con le comunità locaj për un dësvlup sostenìbil.  

## Esempi globaj
* **Danimarca**: Prìm pais al mond për persentual d'eletricità da eòlich (apopré 50%).  
* **Cin-a**: Prìm produtor mondial d'energìa eòlica, con ampiant gigant ant ël desert ëd Gobi.  
* **Stati Unì**: Lë stat ëd Texas a l'é líder ant la produssion eòlica.  

## Vardé ëdcò
* Energìa renovàbil  
* Turbin-a eòlica  
* Parch eòlich offshore  
* Idrògen verd  

## Colegament estern
* The Wind Power - Database mondial dij proget eòlich.  
* Agensia Antërnassional dl'Energìa Eòlica  

Categorìa:Energìa  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI