Piero della Francesca

**Piero ëd Benedetto**, stranomà **Piero della Francesca**, a l'é stàit un dij pì grand pitor dël sécol ch'a fa XV e 'dcò un matemàtich.
A l'era nà a Borgo Sansepolcro (al dì d'ancheuj mach Sansepolcro) fra 'l 1415 e 'l 1420 e a l'é mòrt ambelelà ai 12 d'otóber dël 1492.

Dal 1439 al 1442 a l'ha vivù a Firense, andoa a l'é stàit anlev ëd Domenico Veneziano.
Ël rest ëd soa cariera a l'é dësrolasse ant le cort prinsipësche ëd Fërara, Urbin e Rìmin e ëdcò an sò borgh natal e a Aress.
A l'é passà ëdcò a Ancon-a, Perugia e Roma.

## Sò stil
Probabilman anfluensà da Masaccio, sò stil a arpresenta la sìntesi pi elaborà dj'arserche an slë spassi e an sël color ant la pitura a la mità dël sécol ch'a fà XV.
Sò anfluss a tochërà, antra j'àutri, Luca Signorelli e Melozzo da Forlì.

## Euvre prinsipaj

### Quàder e fresch
* *Polìtich dla Misericòrdia*, 1448-1462, Pinacoteca cìvica, Sansepolcro 
* *Batésim ëd Crist*, 1448-1450, National Gallery, Londra
* *San Giròni e un divòt*, anviron 1450, Galarìe dl'Academia, Venessia
* *San Giròni penitent*, 1450, Gemäldegalerie, Berlin
* *Ritrat ëd Sigismondo Pandolfo Malatesta*, 1451, Musé dël Louvre, Paris
* *Sigismondo Pandolfo Malatesta a prega dnans San Sigismond*, 1451, Tempio Malatestiano, Rìmin
* *Legenda dla Vera Cros*, 1452-1466, 356x747 centim, Basìlica ëd San Fransesch, Aress
* *Flagelassion ëd Crist*, anviron 1455, Galarìa Nassional dle Marche, Urbin
* *Santa Apolònia*, 1455, National Gallery of Art, Washington
* *San Giulian*, 1455-1460, Pinacoteca cìvica, Sansepolcro
* **Madòna dël part**, 1460-1464, fresch, 260x303 centim, Musé ëd Monterchi
: Dal 1992 ël fresch, artirà e butà su tèila, a l'era smonù an na scòla dël sènter dla sità. A l'é stàit peui torna piassà an soa cita capela dël campossanto ëd Monterchi, trasformà an musé.
* *La Madlen-a*, 1460, fresch, 190x180 centim, navà lateral ësnistra dël Dòm d'Aress
* **Arsuression ëd Nosgnor**, 1463-1465, fresch, 225x260 centim, Pinacoteca cìvica, Sansepolcro
: Ël Crist, trionfant, as alva statuari an mes al tablò, con an man ël drapò dla vitòria. An slë sfond la natura a smon doe face: da na banda dj'erbo dëspujà, da l'àutra un paisage verd e dru, për simbolisé la vitòria an sla mòrt. Ij soldà dnans al sepolcr a son ësbalucà da la fòrsa dl'eveniment, a së stërmo j'euj, a robato o a sombro ant la seugn ëd l'ignoransa.
* *Ritrat ëd Battista Sforza e Federico da Montefeltro*, 1465,  Galarìa dj'Ufissi, Firense
* *Polìtich ëd Sant Antòni*, (1467-69), Galarìa Nassional ëd l'Umbria, Perugia
* *San Michel Arcàngel*, 1469, National Gallery, Londra
* *Madòna con ël Bambin e quatr àngej*, anviron 1470, Clark Art Institute, Williamstown
* *Madòna ëd Senigallia*, 1470, Galarìa Nassional dle Marche, Urbin
* *Natività*, anviron 1470, National Gallery, Londra
* *Sacra Conversassion*, 1472, Pinacoteca ëd Brera, Milan
* *San Nicòla ëd Tolentino*, Musé Poldi Pezzoli, Milan

### Lìber
* **De prospectiva pingendi** (1475 anviron)
A l'é ël pì amportant tratà an sla prospetiva arnassimental e ël prim ch'a në smon le régole an stil matemàtich.
Piero della Francesca a pija l'andi da j'assiòma dla vision direta e a antend për arpresentassion prospética ëd n'oget l'antërsession ëd la piràmida visiva con ël pian dël tablò.
J'utiss dovrà a son ij teorema ëd l' *Òtica* d'Euclid, sità ëd fasson esplìssita, ij teorema ëd geometrìa elementar ëd j**Element'' e dzortut la [[teorìa]] dle [[proporsion]].
* **De quinque corporibus regularibus''' (1475)
Ant ës tratà a së smon për π ël valor  \frac{22}7 , visadì anviron 3,1428.
* Trattato d'abaco

dellafrancesca|Piero
dellafrancesca|Piero