Nav amiraja

Na **nav amiraja** a l'é na nav da guèra ch'a serv coma nav ofissial d'amiraj comandant ëd na flòta o na division naval. An costa nav a-i é 'l quartié general mòbil dl'amiraj e sò echipagi 'd stat magior. A l'é dovrà për coordiné j'operassion ëd vàire unità, për lë scondiment ëd l'amiraj e tanme sènter për le comunicassion e 'l processament ëd j'anformassion.

## Stòria
L'usagi 'd na nav separà coma quartié general flotant a armonta a le flòte antiche e medieval. Durant l'età dle galere, l'amiraj a l'avìa soa nav përsonal, sovens motobin decorà e con banderòle distintive. Con l'evolussion dla guèra naval, la funsion ëd comand e contròl a l'é dventà sempe pì complicà e as sentìa 'l damanca dë spassi e 'd mojen aproprià.

Ant l'Età moderna, con l'ariv ëd le nav ëd linia, la nav amiraja a l'era sovens ël vassel pì gròss e potent ëd la formassion, përchè a dovìa esse an gré 'd soporté 'l feu nemis e 'd comandé la bataja. An costa época, la comunicassion a l'era fàita con dij segnaj ëd bandiere, ëd lus e, pì tard, con la telëgrafìa sensa fij.

Ant la Prima guèra mondial e dzortut ant la Sconda guèra mondial, con l'angrandisse dlë scondiment e la complessità dj'operassion, la nav amiraja a l'ha ciamà na dotassion amportanta 'd mojen ëd comunicassion, radar e 'd pòst për lë stat magior.

Al di d'ancheuj, na nav amiraja a peul esse 'n tipo particolar ëd nav, ciamà **nav comand e contròl**, o na nav da guèra normal (coma na pòrta-avion, un crosié o 'n crosié missilìstich), adatà con 'd potent sistema 'd comunicassion e 'd comand.

## Fonsion e Caraterìstiche
Na nav amiraja moderna a deuv ofrì:
* **Spassi për lë stat magior**: sale për riunion, ufissi e quarté për ofissiaj.
* **Sistema ëd comunicassion avansà**: për manten-e 'l contat con la flòta, con ij comand a tèra e con j'àutre arme. A peulo comprende telëgrafìa, radio, satélit e sistema segret.
* **Sistema 'd processament d'anformassion**: për analisé ij dat dël radar, dël sonar e dj'àutri sensor.
* **Facilità për lë scondiment**: për pianifiché operassion complicà an temp real.
* **Capassità difensiva e ofensiva**: për podèj soporté n'atach. An efet, për motiv ëd sigurëssa, la nav amiraja a l'é sovens na nav bin armà e proteta.

An vàire marin-e, la pòrta-avion a l'é 'dcò la nav amiraja dla flòta, përchè a l'ha già lë spassi e ij mojen për comandé na gròssa operassion aeronaval.

## Esempi stòrich e modern
### Esempi stòrich
* **HMS Victory**: la nav amiraja dl'amiràj Horatio Nelson a la Bataja ëd Trafalgar (1805). A l'é conservà tanme nav museo a Portsmouth.
* **USS Indianapolis (CA-35)**: a l'ha portà ij component ëd la bomba atòmica a Tinian e a l'era la nav amiraja dël vice-amiraj Raymond Spruance.
* **IJN Yamato**: la pì grand corassà mai costruì, a l'é servì 'me nav amiraja dla Flòta Combinà giaponèisa.

### Esempi modern
* Le **pòrta-avion classe Nimitz** american-e a son ëd sòlit le nav amiraje dij sò grop ëd colp.
* Le **crosié classe Ticonderoga** a son dovrà 'me nav amiraja për le squadrije 'd crosié e 'd fregà.
* La **crosié porta-elicòter ''Giuseppe Garibaldi*** a l'ha servì 'me nav amiraja dla [[Marin-a militar italian-a|Marin-a Italian-a]].
* Le *'nav d'assàut anfinà classe Blue Ridge''' a son stàite progetà specificament për fé 'me nav comand për le flòte american-e.

## Usagi an d'àutri contest
Ël concet ëd "nav amiraja" a l'é passà 'dcò al lengage comersial, andoa na compagnìa a ciama soa produssion o servissi pì amportant sò "prodòt amiraj". Ant l'aviassion, l'espression a peul arferisse a l'avion përsonal ëd comand ëd n'arma d'aria.

## Vëdde 'dcò
* Amiraj
* Flòta
* Comand e contròl
* Pòrta-avion
* Crosié

## Arferiment
* Andrew Lambert, "Admirals: The Naval Commanders Who Made Britain Great" (2008), Faber & Faber
* Norman Friedman, "U.S. Cruisers: An Illustrated Design History" (1984), Naval Institute Press

## Ligam da fòra
* Royal Navy Surface Fleet - Presentassion dla flòta surfassa britànica

Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Arm
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI