William Makepeace Thackeray

Scritor, giornalista e sagista an lenga anglèisa.

**William Makepeace Thackeray** a l'era nassù a Calcutta, an India, ël **18 ëd luj dël 1811** e a l'é mòrt a Londra ël **24 dë dzèmber dël 1863**.

### Biografìa
Thackeray a l'era fieul d'un funsionari dla British East India Company. A 5 agn, dòp la mòrt 'd sò pare, a l'é mandà an Anghiltèra për studié. A l'ha frequentà la *Charterhouse School* e peui l**University of Cambridge'', ma a l'ha nen otnù na làurea, an abandonand jë studi për viagé an Euròpa (an particolar a Paris e Weimar). A Weimar a l'ha ancontrà Goethe. A l'ancamin, a l'ha provà la cariera dël drit e cola dl'art (pitor), ma a l'é stabilisse an sla **literatura e giornalism**.

A l'ha marià **Isabella Shawe** dël 1836, ma soa fomna a l'ha dësvlupà 'd problema mental grev, ch'a l'han obligà Thackeray a butela 'n cura për ël rest ëd soa vita. A l'ha dovù scrive motobin për mantnì la famija e për paghé jë spese mediche.

A l'é dventà famos tard, con la publicassion a fascìcoj ëd ***Vanity Fair*** (1847-48). A l'ha 'dcò scrivù 'd sagi për ''Punch'' e d'àutri giornaj. A l'é stàit an concorensa literaria con [[Charles Dickens]], bele ch'a l'abio avù 'd bon rapòrt. A l'é mòrt a Londra d'un colp apoplétich a 52 agn.

=== Stil e temàtiche ===
Thackeray a l'é considerà un dij gran **realista** ëd la literatura vitorian-a. Sò stil a l'é caraterisà da n'umor satìrich e pessimista, da n'atension ai detaj dla vita social e dal dësmascrament ëd l'ipocrìsia e dl'ambission dla sossietà vitorian-a. Soa euvra pì famosa, ''Vanity Fair'', a l'é sot-titolà "A novel without a hero" ("un romanz sensa n'eròe") e a mostra la sossietà londinèisa dël prim Eutsent, con la protagonista **Becky Sharp** ch'a l'é n'antieroin-a ambissiosa e sensa scrùpoj.

Thackeray a l'era motobin antëressà a la stòria (tante 'd soe euvre a son ambientà ant ël passà, tanme ''Henry Esmond'') e a l'avìa n'anfluensa forta da [[Henry Fielding]].

=== Euvre prinsipaj ===
* ''The Yellowplush Papers'' (1837)
* ''Catherine'' (1839)
* ''A Shabby Genteel Story'' (1840)
* ''The Irish Sketchbook'' (1843)
* ''The Memoirs of Barry Lyndon, Esq.'' (1844) – adatà 'me film da Stanley Kubrick (1975)
* ''The Book of Snobs'' (1848) – na sàtira dla sossietà anglèisa
* ***Vanity Fair*** (1848) – soa euvra pì amportanta
* ''Pendennis'' (1848) – na stòria d'adolessensa e 'd cariera literaria
* ''Rebecca and Rowena'' (1850) – na paròdia dij romanz stòrich ëd Walter Scott
* ''Men's Wives'' (1852)
* ''The History of Henry Esmond'' (1852) – romanz stòrich ambientà ant l'Età dla Regina Ana
* ''The Newcomes'' (1855)
* ''The Rose and the Ring'' (1855) – na conta 'd fàule për masnà
* ''The Virginians'' (1857) – seguit d'Henry Esmond, ambientà ant la Guèra d'Indipendensa American-a
* ''The Adventures of Philip'' (1862)
* ''Denis Duval'' (1864) – romanz nen finì, publicà dòp soa mòrt

=== Arconossiment e eredità ===
Thackeray a l'é stàit onorà 'me un dij pì grand romanzé vitorian. Soa euvra a l'ha anfluensà vàire scritor dòp ëd chiel, an particolar realist e satìrich. ''Vanity Fair'' a l'é considerà un caplavor dla literatura anglèisa e a l'é stàit adatà vàire vire për ël cine, la television e ël teàter.

A l'é stàit un dij prim a dovré la **literatura 'd massa''', con la publicassion a fascìcoj mensij.

Thackeray, William Makepeace
Thackeray, William Makepeace