open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bozzolo

**Bozzolo** (*Bòsul* an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.209 abitant , ant la provinsa ëd Màntoa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Torchio (dal 12/06/2017, dagià sìndich dal 2014 al 2016 e sìndich dë Spineda dal 1990 al 2004).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Màntoa
Eutypa flavovirens

## Un pissacan: Eutypa flavovirens

### Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars e sech ëd fò o d'àutre latifeuje, da l'invern a l'istà.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Eutypa flavovirens** (Pers. : Fr.) Tul. & C. Tul.

Categorìa:Eutypa
Categorìa:Figure da buté
Diatrypella quercina

## Diatrypella quercina
### Descrission
La ***Diatrypella quercina*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Diatrypaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,5-1 mm), ch'a seurto da na surfassa nèira . A chërs an dzora a bòsch mars . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàita descrivùa dël 1799 dal mìcòlogh sudafrican Christiaan Hendrik Persoon .

### Ambient
A chërs ëdzora a rame e ramet mars ëd rol (*Quercus*), ant ij bòsch ùmid, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Diatrypella quercina** (Pers. : Fr.) Cooke

Categorìa:Diatrypella
Laveno-Mombello

**Laveno-Mombello** (*Laveno-Mombell* an dialèt varesiòt) a l'é un comun dla Lombardìa d' 8.813 abitant , ant la provinsa ëd Varèis. As treuva an sla riva oriental dël Lagh Magior.

## Stòria
Ël comun a l'é stàit fondà del 1928, butand ansema ij tre vej comun ëd Laveno, Mombello Lago Maggiore e Cerro Lago Maggiore.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ercole Ielmini (dal 01/06/2015, dagià sìndich dal 1985 al 1990 e dal 2005 al 2010).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Varèis
Mombello

***Mombello*** a l'é 'l nòm ëd tre comun italian:

* **[[Laveno-Mombello]]**, an provincia ëd Varèis

* **[[Mombel|Mombello di Torino (Mombel)]]**, an provincia ëd Turin

* **[[Mombè|Mombello Monferrato (Mombè)]]**, an provincia ëd Lissandria
L. Ron Hubbard

**Lafayette Ron Hubbard** a l'era nà a Tilden (Nebraska) ai 13 ëd mars dël 1911 e a l'é mòrt ant la contà ëd San Luis Obispo (Califòrnia) ai 24 ëd gené dël 1986.

A l'era në scritor ëd fantassiensa e dël 1954 a l'ha fondà ant jë Stat Unì la Cesa ëd sientologìa.

Hubbard, L. Ron
Cesa ëd Sientologìa

La **Cesa ëd Sientologìa** a l'é na religion natural creà ant jë Stat Unì 'd Mérica dël 1954 da lë scritor ëd fantassiensa L. Ron Hubbard.
Soe chërdense as baso an sl'idèja che mincadun a peula travajé a soa salvëssa përsonal; ij sò mèmber a pràtico la *dianética*, ch'a sarìa na siensa ëd salute mental.
Livel për livel, ël but a l'é col ëd rivé a l'é stat ëd *ciàir*, liberà da tuta anfluensa negativa.

Categorìa:Religion
Glyphium elatum

## Glyphium elatum
### Descrission
La ***Glyphium elatum*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Mytilinidiaceae, caraterisà da 'n còrp (apotessi) a forma 'd cite struture nèire (0,5-1 mm) a forma 'd navissela, ch'a seurto da la surfassa . A chërs an dzora a bòsch mars . Le spore a son elìtiche, bianche.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars ëd Lonicera (caprifeuj), dle vire dzora d'àutre latifeuje (fò, rol), da la prima a l'istà, ant ij bòsch ùmid . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Glyphium elatum** (Grev. : Fr.) H. Zogg

Categorìa:Glyphium
Gnomonia cerastis

## Un pissacan: Gnomonia cerastis

### Descrission
Fonz a forma ëd balin-a, 0,3-0,4 mm ëd diàmetr, globos o a forma 'd cossa, con na ponta longa, sutila, curva. Tut an drinta al sotstrà, dont a spòrz mach con la ponta, seuli, neir. Carn gorëgna.

### Ambient
A chërs a boc ëdzora ai picoj ëd feuje marse d'Acer, a la prima.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Gnomonia cerastis** (Riess) Ces. & De Not.

Categorìa:Gnomonia
Categorìa:Figure da buté
Hypocrea citrina

## Un pissacan: Hypocrea citrina

### Descrission
Fonz sot forma 'd frutificassion complessiva che a peul avej na surfassa 'd cheiche desen-e 'd mm2 e në spëssor fin a 10 mm. Frutificassion globosa, surfassa pi o men giauna, pontinà. Carn biancastra. Tut ansem ël fonz a smija na scòrsa 'd limon. Ij fonz sìngoj a son apeprò 0,5 mm ëd diàmetr, globos, biancastr. La carn a l'é gorëgna e pitòst fibrosa.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch motobin ùmid ëd latifeuje, da la prima a l'otonn.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

* **Hypocrea citrina** (Pers. : Fr.) Fr.

Categorìa:Hypocrea
Hypocrea pulvinata

## Hypocrea pulvinata
### Descrission
La ***Hypocrea pulvinata*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Hypocreaceae, caraterisà da 'n còrp (stroma) a forma 'd cussin o 'd crosta, gròss 1-5 mm, 'd color giaun o arancion . A chërs an dzora a d'àutri bolé e a l'é un **parassita** o un **sapròfit**. La surfassa a l'é finament granosa . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàita descrivùa dël 1799 dal micòlogh sudafrican Christiaan Hendrik Persoon .

### Ambient
A chërs an sl'imenòfor (part sota dël capel) ëd vej Piptoporus betulinus (lenga 'd biola), ant ij bòsch ùmid, d'istà . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é tròp cit e a l'ha gnun valor nutrissional.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Hypocrea pulvinata** Fuckel

Categorìa:Hypocrea
Hypocrea rufa

## Un pissacan: Hypocrea rufa
### Descrission
L**'Hypocrea rufa** a l'é 'n fonz ascomìcet dla famija dle **Hypocreaceae**. Costa spece a l'é la **forma sessuà (teleomorfa)** dël ben conossù **Trichoderma viride**, un fonz ch'a viv ant la tèra e motobin dovrà ant l'agricoltura për soe proprietà 'd biocontròl. Ël carpòfor a l'é cit, motobin cit (1-3 mm), a forma 'd cussinèt, motobin spantià. La surfassa a l'é da groson a ross viv, e a dventa pì scur con l'età. La carn a l'é motobin dura e coriàcea. A l'é motobin malfé da vëdde, a parte s'as sërca con atension ant le zone ùmide e marse.

### Ambient
A chërs ëdzora al **[[bòsch]] ùmid e mars**, ëd latifeuje o conìfere, dzortut an sël bòsch mars ant ël teren o an sla surfassa ëd branch mars ant la tèra. A compariss da l'istà a l'otonn, ma a peul trovesse 'dcò a la prima ant le condission ùmide. A l'é na spece motobin comun-a an tuta l'Euròpa e ant le region temperà dël mond. A l'é 'n sìmbol ëd degradassion natural dël bòsch, përchè a colonisa 'l material orgànich an decomposission.

### Comestibilità

L**Hypocrea rufa'' a l'é **sensa anteresse alimentar**, nen mangiàbil. La carn a l'é motobin dura e a l'ha gnun valor nutrissional. Soa amportansa a l'é dzortut **ecològica** e **sientìfica*': la soa forma asessuà (*Trichoderma viride*) a l'é motobin dovrà ant la lòta biològica contra d'àutri fonz patògen ant le coltivassion e ant la biodegradassion. A l'é 'dcò studià për soe proprietà antimicròbiche.

== Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse ==

**Hypocrea rufa* (Pers. : Fr.) Fr.
*[= *Trichoderma viride'' Pers.]

Categorìa:Hypocrea
Francisco Goya

**Francisco de Goya y Lucentes**, nassù ël 30 ëd mars dël 1746, mòrt ël 16 d'avril dël 1828 a l'era un pitor spagneul. A l'ha piturà vàire ritrat ëd la Famija Real Spagneula. Le soe euvre pì avosà a son "Carl IV dë Spagna e soa famija" e "Ël tre ëd magg dël 1808".

## Vita

Goya a l'era nassù a Fuendetodos, an Aragon-a, dël 1746. A l'avìa studià a Madrid e Roma, e ant ël 1771 a l'era a Parma. D'apress col ann, a l'era tornà an Spagna.

Ant ël 1774 a l'era marriasse e a l'avìa ancaminà a travajé për ij Reaj dë Spagna. Ant ël 1783 a l'era motobin avosà për ij sò ritrat.

Ma ant ël 1790 a l'é vnù malavi. As sa nen da bin cola che a fussa soa maladìa. An col temp lì, le soe euvre a son visionarie e terible. Ël sò stat mental a l'era pegiorà con l'invasion fransèisa, ëdcò se a l'ha ispiraje la soa ciadeuvra ("Ël tre ëd magg dël 1808").

Goya a l'é mòrt a 82 agn, dël 1828.

Goya, Francisco
Hypocreopsis lichenoides

## Un pissacan: Hypocreopsis lichenoides

### Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars ëd sàles, da l'invern a la prima.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Hypocreopsis lichenoides** (Tode : Fr.) Seaver
*[= *Hypocreopsis riccioidea* (Bolton : Fr.) P. Karst.]

Categorìa:Hypocreopsis
Hypomyces luteovirens

## Un pissacan: Hypomyces luteovirens

### Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.

### Ambient
A chërs parassita dzora a le Russulales, d'istà e d'otonn.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Hypomyces luteovirens** (Fr. : Fr.) Tul. & C. Tul.
*[= *Peckiella viridis* (Alb. & Schwein. : Fr.) Sacc.]

Categorìa:Hypomyces
Hypoxylon fuscum

## Hypoxylon fuscum
### Descrission
L**'Hypoxylon fuscum**' a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Xylariaceae, caraterisà da 'n còrp (stroma) a forma 'd crosta o 'd cussin, gròss 0,5-1 cm, 'd color brun scur . A chërs an dzora a bòsch mars . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàit descrivù dël 1799 dal micòlogh sudafrican Christiaan Hendrik Persoon .

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars ëd latifeuje (dzortut fò, rol), tut l'ann . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Hypoxylon fuscum** (Pers. : Fr.) Fr.

Categorìa:Hypoxylon
Hypomyces lateritius

## Un pissacan: Hypomyces lateritius
### Descrission
L' ***Hypomyces lateritius*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Hypocreaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote reusa o ross (0,5-1 mm), ch'a seurto da na surfassa . A l'é un parassita d'àutri fonz. Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàit descrivù dël 1874 dal micòlogh fransèis Claude Casimir Gillet .

### Ambient
A chërs parassita dzora ai Lactarius (fonz dël géner *Lactarius*), d'otonn, ant ij bòsch ùmid . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Hypomyces lateritius** (Fr. : Fr.) Tul. & C. Tul.
*[= *Peckiella lateritia* (Fr. : Fr.) Maire]

Categorìa:Hypomyces
Hypoxylon serpens

## Un pissacan: Hypoxylon serpens
### Descrission
L**'Hypoxylon serpens** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Xylariaceae. A l'é 'n parassita o saprofit ch'a forma dij cussinèt dur e crostos an sël bòsch mars ëd latifeuje. Inissialment a l'é 'd color rossastr o vinos, peui a scuriss a nèir grisastr e as quata 'd na pàtina póerosa (che a son le struture ch'a produvo le spore). La surfassa a l'é pontinà, sensa gamba, e a së slarga an manera iregolar an forma 'd "serpent" (da sì l'epitet *serpens*). A peul esse confondù con d'àutri Hypoxylon o con d'àutri fonz crostos.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars, débol o ancamin a marsé, ëd vàire latifeuje, dzortut rol, fò, frasso. A l'é present tut l'ann, ma as osserva mej d'invern, quand che la mancansa dle feuje a lo rend pì visìbil. A l'é comun ant ij bòsch temperà 'd l'Euròpa e dl'América dël Nòrd. An Piemont a l'é present ant ij bòsch ëd colin-a e montagna.

### Comestibilità

A l'ha **gnun anteresse alimentar**. A l'é tròp dur e lenificà për esse mangià e a l'é considerà nen comestìbil. Soa presensa an sël bòsch a l'é 'n segn ëd decadiment ativ e a peul esse dovrà 'me andicator dlë stat ëd salute d'un erbo. Da studi recent a son ëstàite arconossùe chèiche proprietà antimicròbiche.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

****Hypoxylon serpens*** (Pers. : Fr.) Fr.
*[= *Nemania serpens* (Pers. : Fr.) Gray]

Categorìa:Hypoxylon
Hysterium pulicare

## Un pissacan: Hysterium pulicare
### Descrission
L’***Hysterium pulicare*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Hysteriaceae, che a viv da sapròfit an dzora al bòsch mars . A produv dë struture reprodutive (ascostromata) motobin particolar, ciamà *hysterothecia*, ch’a smijo a cite barchëtte o navissele longhe 0,5-2 mm, ëd color nèir coram, con na serniera longituginal caraterìstica ch’as deuvr për lassé seurte le spore . Le spore a son brun-e, con tre trames (3-septate), e a l’han le célule dla ponta pi ciàire . A l’é stàit descrivù për la prima vira dël 1794 dal micòlogh Persoon .

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars, da l’invern a la prima, an sle scòrse e ij bion ëd vàire latifeuje (rol, fò, castagné, etc.) ma ’dcò an sle conìfere . A l’é na specie motobin spantià an Euròpa e América, e a l’é considerà comun-a an Finlandia e ant le region boreaj .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l’é tròp cit e dur për esse mangià. A l’ha n’anteresse sientìfich përchè a l’é stàit un dij prim fonz a avèj sò genoma sequensià, për studié l’evolussion dij Dothideomycetes .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Hysterium pulicare** Pers.

Categorìa:Hysterium
Trepuzzi

**Trepuzzi** a l'é un comun dla Pulia ëd 14.586 abitant , an provincia ëd Lece.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Cosimo Valzano (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Lece
Kretzschmaria deusta

## Un pissacan: Kretzschmaria deusta

### Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.

### Ambient
A chërs ëdzora a such e bòsch ëd fò, pì da ràir d'àutre latifeuje, a peul vive vàire mèis, tut l'ann.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Kretzschmaria deusta** (Hoffm. : Fr.) P.M.D. Martin
*[= *Ustulina deusta* (Hoffm. : Fr.) Lind]

Categorìa:Kretzschmaria
Lasiosphaeria canescens

## Lasiosphaeria canescens
### Descrission
La ***Lasiosphaeria canescens*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Lasiosphaeriaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,2-0,5 mm), ch'a seurto da na surfassa nèira . A chërs an dzora a ramet mars . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàita descrivùa dël 1870 dal micòlogh svedèis Elias Magnus Fries .

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars e sensa scòrsa ëd latifeuje (dzortut fò, rol), da la prima a l'otonn . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Lasiosphaeria canescens** (Hoffm. : Fr.) P. Karst.

Categorìa:Lasiosphaeria
Categorìa:Figure da buté
Leptosphaeria libanotis

## Un pissacan: Leptosphaeria libanotis

### Descrission
Fonz largh e aut fin a 1 mm, a forma 'd pruss o 'd cossa, seuli, neir, prima an drinta a la pel dla pianta anté a chërs, peui mes fòra. La carn a l'é com ël carbon.

### Ambient
A chërs ëdzora a càuss mars ëd piante erbose, da l'invern a la prima.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Leptosphaeria libanotis** (Fuckel) Niessel

Categorìa:Leptosphaeria
Categorìa:Figure da buté
Leucostoma niveum

## Leucostoma niveum
### Descrission
La ***Leucostoma niveum*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Valsaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,5-1 mm), ch'a seurto da na surfassa bianca . A l'é 'n parassita dle latifeuje . Le spore a son elìtiche, bianche.

### Ambient
A chërs an dzora a branch e tronch ëd sàles (*Salix*), ant ij bòsch ùmid, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Leucostoma niveum** (Hoffm. : Fr.) Höhn.
*[= *Valsa nivea* (Hoffm. : Fr.) Fr.]

Categorìa:Leucostoma
Penna in Teverina

**Penna in Teverina** a l'é un comun ëd l'Umbria ëd 1.125 abitant , an provincia ëd Terni.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Cesare Valeriani (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Terni
Penna San Giovanni

**Penna San Giovanni** a l'é un comun dle Marche ëd 1.202 abitant , an provincia ëd Macerà.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emanuele Crisostomi (dal 28/05/2007 -second mandà-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Macerà
Penna Sant'Andrea

**Penna Sant'Andrea** a l'é un comun dl'Abruss ëd 1.762 abitant , an provincia ëd Téramo.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Fabbri (dal 28/05/2007).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Téramo
Penna

* **[[Giovan Battista Penna]]**, autor dël teatro piemontèis


***Penna*** a l'é 'dcò 'l nòm ëd tre comun italian:

* **[[Penna in Teverina]]**, an provincia ëd Tern

* **[[Penna San Giovanni]]**, an provincia ëd Macerà

* **[[Penna Sant'Andrea]]**, an provincia ëd Téramo
Hokusai

**Katsushika Hokusai** (葛飾北斎 an giaponèis), nassù d'otóber o ëd novèmber dël 1760, mòrt ël 10 ëd magg dël 1849, a l'é stàit n'artista e pitor giaponèis dël perìod Edo.

A sò temp, a l'é stàit an Giapon ël pì avosà espert ëd pitura cinèisa. Nassù a Edo (adess Tokyo), Hokusai a l'é conossù dzortut com l'àutor ëd la serie ëd piture su tàula ëd bòsch **36 vëddùe dël mont Fuji**, an dova a-i é ëdcò la soa euvra pì conossùa, **La Gran Onda fòra ëd Kanagawa**, piturà dël 1829.

Hokusai a l'avìa piturà le **36 vëddùe** për na soa përsonal ossession con ël Mont Fuji. Costa serie, e dzortut la **Gran Onda** e **Ël Fuji con ël bel temp**, a l'ha fàit vnì Hokusai avosà an Giapon e a lë strangé. Ij travaj d'Hokusai prima ëd costa serie a son amportant, ma a l'é con costa serie che a l'ha lassà ël segn ant ël mond ëd l'art. E a l'é dzortut la "Gran Onda" che a l'ha falo vnì avosà ant ël mond ossidental.

Hokusai, Katsushika
Melogramma spiniferum

## Un pissacan: Melogramma spiniferum

### Descrission
Fonz con frutificassion a bocc ëd 2-3 mm, globos, fait da na vinten-a 'd fonz singoj afondà ant un còrp complessiv. A seurt da la scòrsa anté a chërs, e la scòrsa as deurb dësfojandse antorn ai fonz. Surfassa neira, grotolùa. Carn gorëgna e biancastra. Ij fonz singoj a son fin a 0,5 mm, globos, seuli, neir.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars ëd fò, e dzora a le reis ch'a seurto da la tèra, da l'otonn a la prima.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Melogramma spiniferum** (Wallr.) De Not.

Categorìa:Melogramma
Nectria episphaeria

## Un pissacan: Nectria episphaeria

### Descrission
Cost artìcol a l'é mach në sbòss. Da finì.

### Ambient
A chërs ëdzora a d'àutri pissacan, viv o mòrt, tut l'ann.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Nectria episphaeria** (Tode : Fr.) Fr.
*[= *Cosmospora episphaeria* (Tode : Fr.) Rossman & Samuels]

Categorìa:Nectria
Nectria sinopica

## Nectria sinopica
### Descrission
La ***Nectria sinopica*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Nectriaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote reusa o ross (0,5-1 mm), ch'a seurto da na surfassa . A chërs an dzora a bòsch mars . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàita descrivùa dël 1870 dal micòlogh svedèis Elias Magnus Fries .

### Ambient
A seurt da la scòrsa ëd bòsch mars ëd brassabòsch (*Ilex aquifolium*), da l'invern a la prima . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Nectria sinopica** (Fr. : Fr.) Fr.

Categorìa:Nectria
Categorìa:Figure da buté
Pleospora herbarum

## Pleospora herbarum
### Descrission
La ***Pleospora herbarum*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Pleosporaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,5-1 mm), ch'a seurto da na surfassa nèira . A chërs an dzora a càuss mars . Le spore a son elìtiche, bianche.

### Ambient
A chërs ëdzora a càuss e feuje marse d'erbe, ant ij pra e le zòne erbose, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Pleospora herbarum** (Pers. : Fr.) Rabenh.

Categorìa:Pleospora
Joppolo Giancaxio

**Joppolo Giancaxio** (*Jòppulu Giancaxiu* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 1.231 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Lo Dico (dal 17/06/2008  -second mandà-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Agrigent
Lucca Sicula

**Lucca Sicula** a l'é un comun dla Sicilia ëd 1.938 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Dangelo (dal 17/06/2008).

## Sità gemelà
Lucca Sicula a l'é gemelà con:
*  Luca, Italia
*  Pueblo (Colorado), Stat Unì d'América

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Agrigent
Licata (omònim)

***Licata*** a l'é 'l nòm ëd doi comun an provincia d'Agrigent:

* **[[Campobello di Licata]]**

* **[[Licata]]**
Menfi (AG)

**Menfi** a l'é un comun dla Sicilia ëd 12.918 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Michele Botta (dal 30/06/2008).

## Sità gemelà
Licata a l'é gemelà con:
*  Canèj, Italia
*  Chivilcoy, Argentin-a
*  Ettlingen, Gërmania

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Agrigent
Menfi (omònim)

***Menfi*** a l'é 'l nòm ëd:

* **[[Menfi (Egit)|Menfi]]**, sità dl'antich Egit

* **[[Menfi (AG)|Menfi]]**, comun italian an provinsa d'Agrigent
Porto Empedocle

**Porto Empedocle** a l'é un comun dla Sicilia ëd 17.197 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Përsonalità

* Andrea Camilleri, scritor, nassù a Porto Empedocle dël 1925

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Calogero Firetto (dal 27/06/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Agrigent
Andrea Camilleri

Scritor italian.
**Andrea Calogero Camilleri** a l'é nassù a Porto Empedocle ai 6 dë stèmber dël 1925.

A l'ha travajà ëdcò për la television; a l'é arnomà an tut ël mond për ij sò lìber con le stòrie dël *Comissari Montalbano*.

A l'é mort ël 17 ël luj dël 2019 a Roma.

## Euvre prinsipaj
### Comissari Montalbano
* *La forma dell’acqua* (1994)
* *Il cane di terracotta* (1996)
* *Il ladro di merendine* (1996)
* *La voce del violino* (1997)
* *La gita a Tindari* (2000)
* *L’odore della notte* (2001)
* *Il giro di boa* (2003)
* *La pazienza del ragno* (2004)
* *La luna di carta* (2005)
* *La vampa d'agosto* (2006)
* *Le ali della sfinge* (2006)
* *La pista di sabbia* (2007)
* *Il campo del vasaio* (2008)
* *L'età del dubbio* (2008)
* *Le prime indagini* (2009)
* *La danza del gabbiano* (2009)

### Àutre
* *I teatri stabili in Italia (1898-1918)* (1959)
* *Il corso delle cose* (1978-1998) 
* *Un filo di fumo* (1980)
* *La stagione della caccia* (1992-1998)
* *La bolla di componenda* (1993)
* *Il birraio di Preston* (1995) 
* *Il gioco della mosca* (1995) 
* *La strage dimenticata* (1997) 
* *La concessione del telefono* (1998) 
* *Un mese con Montalbano* (1998; 30 stòrie corte)
* *Gli arancini di Montalbano* (1999)
* *La mossa del cavallo* (1999) 
* *Biografia di un figlio cambiato* (2000) 
* *Favole del tramonto* (2000) 
* *La scomparsa di Patò* (2000)
* *Le parole raccontate: piccolo dizionario dei termini teatrali* (2001) 
* *Gocce di Sicilia* (2001) 
* *Racconti quotidiani* (2001) 
* *Il re di Girgenti* (2001) 
* *Le inchieste del commissario Collura* (2002) 
* *L’ombrello di Noe* (2002) 
* *La paura di Montalbano* (2002; 6 stòrie corte)
* *Storie di Montalbano* (2002)
* *La presa di Macallè* (2003; an sicilian)
* *Teatro* (2003)
* *La prima indagine di Montalbano* (2004) 
* *Romanzi storici e civili* (2004) 
* *Il diavolo: tentatore, innamorato* (2005) 
* *Il medaglione* (2005) 
* *Privo di titolo* (2005) 
* *La pensione Eva* (2006)
* *Il colore del sole* (2007)
* *Le pecore ed il pastore* (2007)
* *La novella di Antonello da Palermo* (2007)
* *Voi non sapete* (2007)
* *Maruzza Musumeci* (2007)
* *Il tailleur grigio* (2008)
* *Il casellante* (2008)
* *La muerte de Amalia Sacerdote* (2008; an espagneul)
* *Un sabato, con gli amici* (2009)
* *Il sonaglio* (2009)
* *La rizzagliata* (2009)
* *La tana delle vipere* (2009)

Camilleri, Andrea
Camilleri, Andrea
Saccothecium sepincola

## Saccothecium sepincola
### Descrission
Ël ***Saccothecium sepincola*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Dothioraceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,2-0,5 mm), ch'a seurto da na surfassa nèira . A chërs an dzora a ramet mars . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàit descrivù dël 1870 dal micòlogh svedèis Elias Magnus Fries .

### Ambient
A chërs ëdzora a ramet mars ëd ronza (Rubus fruticosus) o ëd reusa (Rosa spp.), che a smijo pontinà, da l'invern a la prima . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Saccothecium sepincola** (Fr. : Fr.) Fr.

Categorìa:Saccothecium
Categorìa:Figure da buté
Sporormiella australis

## Sporormiella australis
### Descrission
La ***Sporormiella australis*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Sporormiaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,2-0,5 mm), ch'a seurto da na surfassa nèira . A chërs an dzora a buse . Le spore a son elìtiche, bianche.

### Ambient
A chërs an sla drugia (buse) ëd vache e cavaj, ant ij pra e le pasture, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é tròp cit e a l'ha gnun valor nutrissional.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Sporormiella australis** (Speg.) S.I. Ahmed & Cain

Categorìa:Sporormiella
Valsa salicina

## Valsa salicina
### Descrission
La ***Valsa salicina*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Valsaceae, caraterisà da 'n còrp (periteci) a forma 'd cite bote nèire (0,5-1 mm), ch'a seurto da na surfassa nèira . A l'é 'n parassita dle latifeuje . Le spore a son elìtiche, bianche . A l'é stàita descrivùa dël 1799 dal micòlogh sudafrican Christiaan Hendrik Persoon .

### Ambient
A chërs an dzora a branch e tronch ëd sàles (*Salix*), ant ij bòsch ùmid, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Valsa salicina** (Pers.) Fr.
*[= *Cryptodiaporthe salicina* (Pers.) Wehm.]

Categorìa:Valsa
Xylaria cupressoides

## Un pissacan: Xylaria cupressoides
### Descrission
La ***Xylaria cupressoides*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Xylariaceae, descrivù për la prima vira da Bertault dël 1984 . A l'é caraterisà da na strutura a forma 'd ciò, sutila e slansà. La surfassa a l'é nèira o brun-a, con na gamba sutila ch'a finiss con na testa clavà. A l'é un decomponitor ch'a giuta a dësblé 'l bòsch mars.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars e sensa scòrsa ëd latifeuje, dzortut an sle rame cite e sij bion. A l'é present tut l'ann, ma as peul vëdde mej ant le stagion ùmide. A l'é na specie comun ant le foreste temperà.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar . A l'é tròp dur e legnificà për esse mangià, e a l'ha gnun valor nutrissional.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Xylaria cupressoides** Bertault

Categorìa:Xylaria
Categorìa:Figure da buté
Xylaria longipes

## Xylaria longipes
### Descrission
La ***Xylaria longipes*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Xylariaceae, caraterisà da 'n còrp a forma 'd ciò, àut 3-8 cm, con la surfassa nèira e 'd pontin (pùstule) ch'a conten-o le spore . La testa a l'é clavà (a forma 'd baston), la gamba a l'é silìndrica . La carn a l'é dura e coramosa, bianca . Le spore a son elìtiche, nèire . A l'é stàita descrivùa dël 1799 dal micòlogh sudafrican Christiaan Hendrik Persoon .

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mars ëd latifeuje (dzortut fò, rol), ant ij bòsch ùmid, tut l'ann . A l'é na specie comun-a an Euròpa e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é nen comestìbil .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Xylaria longipes** Nitschke

Categorìa:Xylaria
Balsamia vulgaris

## Un pissacan: Balsamia vulgaris
### Descrission
La ***Balsamia vulgaris*** a l'é un fonz ipogé (ch'a chërs sota tèra) dla famija dle Helvellaceae. A l'é stàita descrivùa për la prima vira dal micòlogh italian Carlo Vittadini dël 1831 . Ël fonz (ascoma) a l'é ipogé, a l'ha na forma rotondegianta o un pòch slongà e 'd dimension ëd 2-4 cm . La surfassa (peridi) a l'é 'd color ross-rusment, e a l'é nen seulia ma coatà da cite vëruche rionde, pi scure dël fond . La carn (gleba) a l'é da biancastra a giàunin-a, e a l'ha 'd cite cele veuide a forma 'd labirint . A l'é caraterisà da n'odor fòrt, che a l'ancamin a peul esse piasos ma peui a dventa penetrant, ch'a arcòrda col dl'aj . Le spore a son seulie, cilìndriche e gròsse (28-30 × 13-13,5 µm) .

### Ambient
A chërs anterà, an drinta a l'humus, ant ij teren argilos, sota latifeuje (rol, fò, castagné, ninsolé) . A l'é 'n fonz ch'a viv an simbiosi (micoriza) con coste piante. A peul esse trovà da l'otonn a l'invern, e soens a chërs ant ij leugh andoa as treuva 'l trìfola bianca . A l'é bastansa comun an vàire part d'Euròpa, ma an chèiche region a l'é considerà ràir .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é considerà nen comestìbil e, se mangià, a peul provoché 'd sìndrome gastro-intestinaj . A-i é 'dcò chi a dis che na vòta, ant ij mërcà italian, a fussa vendù com na fàussa trìfola.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
****Balsamia vulgaris*** Vittad.

Categorìa:Balsamia
Categorìa:Figure da buté
Genea fragrans

## Genea fragrans
### Descrission
La ***Genea fragrans*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Pyronemataceae, caraterisà da 'n còrp (trìfola) a forma 'd patata, gròss 1-3 cm, con la surfassa (peridi) 'd color brun giaunastr . A chërs anterà (ipogé) . La gleba (la part interna) a l'é brun-a, con dle venadure bianche . La carn a l'é dura, con odor fòrt ch'a arcòrda la fruta (ananas) . Le spore a son elìtiche, bianche.

### Ambient
A chërs ant la tèra, sota latifeuje (rol, fò) e conìfere (pin, sapin), da l'istà a l'otonn . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é considerà **nen comestìbil** .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Genea fragrans** (Wallr.) Paol.
*[= *Genea klotzschii* Berk. & Broome]

Categorìa:Genea
Categorìa:Figure da buté
W3C

Ël **W3C** (*World Wide Web Consortium*) a l'é ël consòrsi antërnassional che a standardisa le tecnologìe dovrà an sla Ragnà.

Ël diretor a l'é Tim Berners-Lee, ël siensià anglèis che ant ël mars dël 1989 a l'avìa avù l'ideja ëd në spassi ipertestual intercolegà për lë scambi d'anformassion.

Cost ëspassi a l'é peui stàit ciamà *World Wide Web*.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

Categorìa:Ragnà
NLP

**NLP** (*Natural Language Processing*, elaborassion dël lengagi natural) a l'é un camp ëd la siensa che a studia dij prossess anformàtich che a sio bon a analisé ël lenguagi uman.

Ël lenguagi natural a ciapa le lenghe parlà da l'òm e a l'é ël contrari ëd lenguagi formal.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

Categorìa:Informàtica

be-x-old:Апрацоўка натуральнай мовы
XFN

**XFN** (*XHTML Friends Network*) a l'é un microformà che a lassa rapresenté relassion tra përson-e, con anliure anserìe an drinta a pàgine HTML.

Con XFN, për esempi, un a peul buté ant soa pàgina Web n'anliura a la pagina d'un colega, d'un conossent o ëd n'amis, an spessificand ël tipo ëd relassion con un sempi atribut (l'atribut *"ref"*).

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

Categorìa:Informàtica
Sciacca

**Sciacca** a l'é un comun ëd la Sicilia ëd 40.947 abitant , an provincia d'Agrigent.

Identificàbil con l'antich sènter ëd *Termae Selinuntinae*, la sità moderna a së spantia an sna longa trassa colinar dëdzora a l'ampi pòrt ëd pësca.

## Stòria
Durant l'età ëd mes a l'é stàita ëd j'àrabo.
Peui ij norman a l'han ranforsane la strutura.

## Leu d'anteresse
### Palass
*Palass Steripinto
*Ca Arone
*Ca Scaglione

### Cese
*La catedral
*La cesa dël Càrmin
*La cesa ëd Santa Margrita
*La cesa ëd San Nicòla
*La cesa ëd San Michel

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Vito Calogero Bono (da l' 8/06/2009).

## Sità gemelà
Sciacca a l'é gemelà con:
*  Salvador (Bahia), Brasil

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment
Racalmuto

**Racalmuto** (*Racalmutu* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 9.028 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Përsonalità

* Leonardo Sciascia, scritor, nassù a Racalmuto dël 1921

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Petrotto (dal 11/05/2007).

## Sità gemelà
Racalmuto a l'é gemelà con:
*  Finale Ligure, Italia
*  Hamilton, Canadà

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Agrigent
Sant'Angelo Muxaro

**Sant'Angelo Muxaro** (*Sant'Àngilu Muxaru* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 1.532 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Aurelio Leto (dal 17/06/2008).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Santangelomuxaro
Onygena equina

## Onygena equina
### Descrission
La ***Onygena equina*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Onygenaceae, caraterisà da 'n còrp (apotessi) a forma 'd dischet o 'd copin-a, gròss 0,5-1 mm, 'd color bianch . A chërs an bocc . La surfassa interior (imenòfor) a l'é lusenta, la surfassa esterna a l'é dla midema tinta . La carn a l'é fròla, con odor e savor nen particolar . Le spore a son elìtiche, bianche.

### Ambient
A chërs an sla drugia (buse) ëd vache e cavaj, ant ij pra e le pasture, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é tròp cit e a l'ha gnun valor nutrissional.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Onygena equina** (Willd. : Fr.) Pers.

Categorìa:Onygena
Tuber borchii

## Na trìfola: Tuber borchii
### Descrission
Ël ***Tuber borchii*** a l'é un fonz ascomicet dla famija dle Tuberaceae, un-a dle pì conossùe e apressià trìfole. A l'é stàit descrivù dël 1831 dal micòlogh italian Carlo Vittadini . A l'é caraterisà da 'n còrp (trìfola) a forma 'd tùber, gròss 2-8 cm, con la surfassa (peridi) 'd color giaunastr o brun, con dë scaje fin-e . La gleba (la part interna) a l'é bianca o crema, con dle venadure bianche . La carn a l'é dura, con odor fòrt ch'a arcòrda l'aj . Le spore a son elìtiche, brun-e .

### Ambient
A chërs antrà sota latifeuje (rol, fò, ninsolé) e conìfere, ant ij teren calcaros, da l'otonn a la prima . A l'é na specie comun-a an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

A l'é considerà **comestìbil**, ma dë scarsa qualità rëspet a la trìfola bianca d'Alba (*Tuber magnatum*) . A l'é pì che àutr un bolé da mës-cia.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Tuber borchii** Vittad.

Categorìa:Pissacan
Categorìa:Tuber
Tuber excavatum

## Na trìfola: Tuber excavatum

### Descrission
A forma 'd trìfola, fin a 20-30 mm, globos nen regolar. Pel granolosa fin-a o scasi seulia, brun-rossastra, ëd consistensa gomosa e motobin gorëgna, peui com ëd còrn pòche ore dapress d'esse stait cujì. Carn brunastra con dle venadure bianche fin-e, com ël savon e gorëgna. Odor decis, aromàtich.

### Ambient
A chërs anterà sota latifeuje, soens sota olivé, an teren calcaros o sabios da l'otonn a la prima.

### Comestibilità

Sensa antëresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Tuber excavatum** Vittad.

Categorìa:Pissacan
Categorìa:Tuber
Frida Kahlo

**Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón **, nassùa ël 6 ëd luj dël 1907 e mòrta ël 31 ëd luj dël 1954, a l'era na pitris messican-a conussùa com **Frida Kahlo**. A l'é conossùa për ij sò travaj sureaj e motobin përsonaj. A l'era marià con Diego Rivera, n'àutr pitor bin conossù.

A l'era nassùa a Coyoacán, an Méssich. A causa ëd n'insident a l'età ëd 18 agn che a l'avìa lassala paralisà a vita, Kahlo a l'avìa nen continuà la cariera médica ma a l'avìa ancaminà a pituré. Le soe piture a dan soens dij sëcrolon për la manera che a mosto ël dolor e la dura vita dle fomne. Sinquantesinch ëd soe 143 piture a son ëd chila midema. A l'era ëdcò anfluensà da la cultura dij nativ messican, mostà an color luminos, con na mës-cia ëd realism e ëd simbolism. Soa pitura a l'avìa tirà l'atension ëd l'artista Diego Rivera, che peui a l'avìa sposala.

Ël travaj ëd Kahlo a l'é quaich vire ciamà "surealista" ma, con tut che chila a l'abia organisà e fàit ëd mostre vàire vire con dij surealista Europei, a chila midema cola etichëtta aj piasija nen. Soa atension ai problema feminin, e soa onestà ant ël pitureje, a l'avìa fàit ëd chila na figura dël feminism ëd j'ùltim agn dël sécol che a fà XX. Cheicun dij sò travaj as peulo vëddse al Museo Frida Kahlo, ant soa ca ant le visinanse ëd Sità dël Méssich.

## Lese ëdcò
* Musé Frida Kahlo

Kahlo, Frida
Leonardo Sciascia

Scritor an lenga italian-a.
**Leonardo Sciascia** a l'era nassù a Racalmuto j'8 ëd gené dël 1921 e a l'é mòrt a Palerm ai 20 ëd novèmber dël 1989.

## Euvre prinsipaj
* *Le favole della dittatura* (1950)
* *La Sicilia, il suo cuore* (1952)
* *Pirandello e il pirandellismo* (1953)
* *Le parrocchie di Regalpetra* (1956-1967)
* *Gli zii di Sicilia* (1958)
* *Il giorno della civetta* (1961)
* *Il consiglio d'Egitto* (1963)
* *Morte dell'Inquisitore* (1964)
* *L'Onorevole* (1965)
* *A ciascuno il suo* (1966)
* *Narratori in Sicilia* (1967, con Salvatore Guglielmino)
* *Recitazione della controversia liparitana dedicata ad A.D.* (1969)
* *La corda pazza* (1970)
* *Atti relativi alla morte di Raymond Roussel* (1971)
* *Il contesto* (1971)
* *Il mare color del vino* (1973)
* *Todo modo* (1974)
* *La scomparsa di Majorana* (1975)
* *I pugnalatori* (1976)
* *Candido, ovvero un sogno fatto in Sicilia* (1977)
* *L'affaire Moro* (1978)
* *Nero su nero* (1979)
* *Dalle parti degli infedeli* (1979)
* *Il teatro della memoria* (1981)
* *Conversazioni in una stanza chiusa* (1981, con Davide Lajolo)
* *Kermesse* (1982)
* *La sentenza memorabile* (1982)
* *Cruciverba* (1983)
* *Cronachette* (1983)
* *Per un ritratto dello scrittore da giovane* (1985)
* *La strega e il capitano* (1986)
* *1912+1* (1986)
* *Porte aperte* (1987)
* *Il cavaliere e la morte* (1988)
* *Ore di Spagna* (1988)
* *Alfabeto pirandelliano* (1989)
* *Una storia semplice* (1989)
* *Fatti diversi di storia letteraria e civile* (1989)
* *A futura memoria (se la memoria ha un futuro)* (1989)
* *Occhio di capra * (1990)
* *La storia della mafia* (ansagg)

Sciascia, Leonardo
Sciascia, Leonardo
Sambuca di Sicilia

**Sambuca di Sicilia** (*Sammuca* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 6.315 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Martino Maggio (dal 17/06/2008 -second mandà-).

## Sità gemelà

Sambuca di Sicilia a l'é gemelà con:
*  Winter Haven, Stat Unì d'América

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Agrigent
Sambuca

***Sambuca*** a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:

* **[[Sambuca di Sicilia]]**, an provincia d'Agrigent

* **[[Sambuca Pistoiese]]**, an provincia ëd Pistòja
San Giovanni Gemini

**San Giovanni Gemini** (*San Giuvanni* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia d' 8.087 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Curiosità
Ël teritòri dël comun a l'é dël tut circondà da col dël comun ëd Cammarata.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carmelo Panepinto (dal 11/06/2013).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiovannigemini
Santa Elisabetta

**Santa Elisabetta** (*Santa Elisabbetta* o *A Sabbetta* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 2.816 abitant , an provincia d'Agrigent.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Emilio Militello (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Santaelisabetta
Henri Matisse

**Henri Matisse**, nassù ël 31 dë dzèmber dël 1869 e mòrt ël 3 ëd novèmber dël 1954, a l'era un pitor e në scultor.
A l'é stàit a la testa dël fauvism.
Dal 1921 al 1928 a l'ha vivù al palass Caïs de Pierla ëd Nissa Marìtima, prima al ters, peui al quart pian.

A dovrava motobin ëd color e a l'ha fàit dij disegn, dle sculture e dle piture.

Matisse a l'é considerà un dij pì grand artista dël sécol che a fà XX.

A l'é sotrà ant ël campossanto ëd Cimiez.

## Euvre prinsipaj
### Piture
**Luxe, calme et volupté* (1904, goernà al musé d'Orsay a Paris)
**Odalisque au coffret rouge* (1926, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Fenêtre à Tahiti* (1935, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Nu renversé au grand feuillage* (1936, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Nu dans un fauteuil* (1937, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Figure endormie* (1941, goernà al musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Lectrice à la table jaune* (1944, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Nature morte aux grenades* (1947, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Océanie la mer* (serigrafìa, 1947, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Océanie le ciel* (serigrafìa, 1949, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Baigneuse dans les roseaux* (1952, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Portrait de Laurette* (goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Nu bleu IV* (goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Polynésie* (goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Mme Matisse en kimono*
**Vue de Saint-Tropez*
**Place des Lices*
**La gitane* (goernà al Musé dla Nonsià a Saint-Tropez)

### Scolture
**Le serf* (bronz, 1900 anviron, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)
**Serpentine* (bronz, 1909, goernà al Musé Matisse a Nissa Marìtima)

## A pòrto sò nòm
*Musé Matisse

Matisse, Henry
Matisse, Henri
Antrodiella fissiliformis

## Na lenga: Antrodiella fissiliformis
### Descrission
La ***Antrodiella fissiliformis*** a l'é un fonz basidiomicet peren dla famija dle Steccherinaceae, caraterisà da 'n còrp resupinà o a forma 'd consolëtta, 'd color bianch o crema . Ij pòr a son cit (3-5 për mm), riond, 'd color bianch . La carn a l'é mòla e fròla, bianca . Le spore a son bianche.

### Ambient
A chërs an dzora a bòsch ëd latifeuje (rol, fò), ant ij bòsch ùmid, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Italia, Fransa, Spagna) .

### Comestibilità

As peul nen mangesse. A l'é tròp dur e a l'ha gnun valor nutrissional.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

* **Antrodiella fissiliformis** (Pilát) Gilb. & Ryvarden

Categorìa:Antrodiella
Bondarzewia mesenterica

## Un pissacan: Bondarzewia mesenterica

### Descrission
Fonz anual, carnos, da sol o sovens fondù ansem a d'autri, a peul rivé a 5-20 cm ëd diàmetr e 3-4 dë spëssor. La surfassa da dzor a l'é peilosa, grotolùa, un pòch zonà, ëd color brun ocra; ij color a ven-o pi sombr ant ij fonz vej o sech. Ij bord a son ondolà, dël midem color dla surfassa. La surfassa poròida a l'ha un color bianch crem fin a ocra ciair, ij përtus a pa regolar, a rivo fin dzor la gamba. La carn a l'é elàstica, gorëgna peui fròla, spëssa 10-20 cm, con përfum ëd ninsola e savor amer. Ij tùboj a son bianch crem, a rivo an sla gamba e a son spess 2-10 mm. La gamba a l'é longa 4-6 cm e spëssa 3-5, da sola o fondùa con le gambe vzin-e e a finiss ant un còrp sot tèra. 

### Ambient
A chërs al pé ëd le conìfere.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

* **Bondarzewia mesenterica** (Schaeff.) Kreisel

Categorìa:Bondarzewia
Byssoporia terrestris

## Un pissacan: Byssoporia terrestris

### Descrission
**Byssoporia terrestris** a l'é un fonz crostos e sùtil. A l'ha dij bòrd giàun, la surfassa imenial da giàun a arancion, a ven maròn se veja o tocà. La surfassa imenial a l'é fàita a përtus e 'l contest a l'é cotonos, giàun ciàir.

### Ambient
A chërs an sla tèra, a smija che a forma associassion micorisiche con latifeuje e conìfere. A l'é stàita trovà an vàire paìs d'Euròpa e mach an doe region an Italia.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

* **Byssoporia terrestris** (DC.) M.J. Larsen & Zak.

Categorìa:Byssoporia
Ceriporia alachuana

## Na lenga: Ceriporia alachuana
### Descrission
La ***Ceriporia alachuana*** a l'é un fonz basidiomicet anual dla famija dle Phanerochaetaceae (o Irpicaceae second le classìfiche pi recent) . La classificassion tassonòmica a l'é ancamin ch'a cambia: dj'ùltim studi a lo classìfico com *Hydnophlebia alachuana* . Ël fonz a l'é resupinà, visadì a chërs tachà al bòsch. Ij pòr a son cit (3-5 për mm), a forma angolosa, color crem o giaunastr . La carn a l'é mòla e fròla. Le spore a son cite (4-5 × 2-2,5 µm), a forma 'd cilindr o d'eliss . As diferenzia da d'àutre specie dël géner për le spore pì curte e pì gròsse .

### Ambient
A chërs an dzora a bòsch mars ëd latifeuje, dzortut an dzora a pin e albre . A l'é na specie spantià an Euròpa, Iran, Nepal, Thailandia, América dël Sud e Taiwan . A l'é stàit trovà 'dcò an Italia e an Coréa .

### Comestibilità

As peul nen mangesse. A l'ha gnun valor nutrissional e a l'ha n'anteresse dzortut sientìfich.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
* **Ceriporia alachuana** (Murril) Hallenb.

Categorìa:Ceriporia
Categorìa:Figure da buté
Ceriporia sulphuricolor

## Un pissacan: Ceriporia sulphuricolor

### Descrission
Cost capìtol a l'é mach në sbòss. Da finì.

### Ambient
A chërs an dzora a bòsch ëd Pinus pinea, motobin mars e ùmid.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
**Ceriporia sulphuricolor** Bernicchia & Niemelä

Categorìa:Ceriporia
Categorìa:Figure da buté