open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Impressionism

L**'impressionism** a l'é stàit na scòla ëd pitura (ma ëdcò un moviment artìstich pì general), che a pija sò achit an Fransa an la sconda metà dël sécol ch'a fa 19 e che a l'é durà fin ai prim agn dël sécol ch'a fa 20.

Antrames ij magìster dl'impressionism as treuvo:

* William Turner
* Édouard Manet
* Claude Monet
* Edgar Degas
* Alfred Sisley
* Pierre-Auguste Renoir
* Paul Cézanne
* Camille Pissarro

Categorìa:Art e costume
Gravedona ed Uniti

**Gravedona ed Uniti** (*Gravedona* an dialèt laghé) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.218 abitant , ant la provinsa ëd Còm. A së spantia da la riva ossidental dël Lagh ëd Còm fin aj mont al confin con la Svìssera.

Ël comun a l'é stàit creà dl'11 ëd fërvé 2011 da la fusion dij comun ëd Consiglio di Rumo, 
Germasino e Gravedona.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fiorenzo Bongiasca (dal 16/05/2011, scond mandà dal 06/06/2016; dagià sìndich ëd Gravedona dal 2001 al 2011).

## Sità gemelà
Gravedona ed Uniti a l'é gemelà con:
*  Guer, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Còm
Camille Pissarro

**Camille Pissarro** (nòm complet : Jacob Abraham Camille Pissarro)  (Charlotte Amalie, 10  luj 1830 - Paris, 13 november  1903) a l'é stàit un pitor franseis. 

Pissarro, Camille
Livel dël mar

Ël **livel dël mar** a smon l'autëssa dla surfassa terestr a rispet ëd cola media dël mar. A peul esse dovrà tanme zero autimétrich për le mzure d'autimetrìa an sle mape e ant l'aviassion.

A sconda dl'arferiment, as peul fé distinsion antra ël *livel dël mar relativ* (s'as consìdera n'autëssa dël mar mzurà dal fondal marin o da 'n punt fiss an sla tera) e ël *livel dël mar assolut* (s'as consìdera n'autëssa dël mar mzurà dal sènter ëd massa dla Tèra).

L'autëssa dël livel dël mar a peul subì dle variassion col passé dël temp, an particolar causà da le variassion ëd temperatura dl'atmosfera terestr. N'aument dël livel dij mar a l'é lijà a l'espansion térmica dj'océan, a la fusion dle calòte glasiaj e a la variassion ëd salinità dovùa a l'imission ëd gran quantità d'eva dossa dai fium. A smìa confermà che cost cambiament climàtich a sìo causà da l'efet sèra për assion ëd l'òm.

Categorìa:Geografìa
Šiprage

**Šiprage** (Шипраге an alfabet sirìllich) a l’é un pais dla Bòsnia e Erzegòvina, fasent part ëd la Repùblica Srpska, dla region ëd Banja Luka e dël comun ëd Kotor Varoš. A l’ha 788 abitant (2013) e a l'é traversà dal fium Vrbanja, longh 85 km. 
 
## Arferiment


Categorìa:Bòsnia e Erzegòvina
Talk Talk

Ij **Talk Talk** a son na formassion rock anglèisa, formasse a Londra dël 1981 e ativa fin dël 1992.

Ij component a j'ero: *Mark David Hollis* (vos, ghitara), *Paul Webb* (bass), *Simon Brenner* (tastadurista) e *Lee Harris* (baterìa).
Dël 1983 Simon Brenner a chita la banda e a s'gionta *Tim Friese-Greene* a la tastadura. 

## Àlbom ant lë studi
* 1982&nbsp;- *The Party's Over (Talk Talk)|The Party's Over*
* 1984&nbsp;- *It's My Life (album Talk Talk)|It's My Life*
* 1986&nbsp;- *The Colour of Spring*
* 1988&nbsp;- *Spirit of Eden*
* 1991&nbsp;- *Laughing Stock*

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock
The Cranberries

**The Cranberries** a son na formassion rock irlandèisa, formasse a Limerick, dël 1989 e ativa fin al dì d'ancheuj.

Ij component originaj a j'ero ij frej *Noel Hogan* e *Mike Hogan*, *Niall Quinn* (vos) e *Fergal Patrick Lawler* (baterìa).
Niall Quinn a chita la banda dël 1990 e a s'gionta la cantanta  *[[Dolores O'Riordan]]*.
Ël géner al qual a aparten-o ij "The Cranberries" a l’é an prevalensa ël rock alternativ e ël dream pop.

## Àlbom ant lë studi
* 1993 – *Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?*
* 1994 – *No Need to Argue*
* 1996 – *To the Faithful Departed*
* 1999 – *Bury the Hatchet*
* 2001 – *Wake Up and Smell the Coffee*
* 2012 – *Roses*
* 2017 – *Something Else*
* 2019 – *In the End*

Cranberries
Limerick

**Limerick** (*Luimneach* an irlandèis) a l'é na sità ëd 57.106 abitant (2011).
A l'é ël borgh prinsipal ëd la contà ëd Limerick, provincia ëd Munster, an Irlanda.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Kieran O'Hanlon.

Categorìa:Sità irlandèise
Replicant

Replicant a l'é 'n sistema operativ për smartphone basà ansima Android e a nass për dé n'oferta completament libera e donca sensa software proprietari.

Replicant a l'é arlassà sota licensa GPL v2 e a l'é sostnù diretament da la Free Software Foundation.

Ël nòm Replicant a l'é pijà dal film Blade Runner.

## Colegament estern
* Sit ufissial

Categorìa:Sistema operativ
Copiapo

**Copiapo** a l'é na sità dël Cile e 'l capleugh dla Region Atacama e dl'omònima provincia. 

Categorìa:Sità ëd Cile
Android

Android a l'é 'n sistema operativ për dispositiv mòbil svilupà da Google (ch'a l'ha catalo da la Android Inc ant ël 2005) basà sël kernel Linux (ma a l'é pa da consideré na distribussion GNU/Linux).

Android a ven dovrà pì che tut ansima a smartphone e tablet, ma a l'é 'dcò disponìbil ansima a televisor, smartwatch e àutr.

Android a l'é arlassà sota licensa lìbera Apache 2.0, ma a l'ha andrinta 'dcò un divers software proprietari.

Categorìa:Sistema operativ
Offspring

J**'Offspring** a son na formassion pop punk ëd jë Stat Unì, nassùa dël 1984 a Garden Grove, an Califòrnia e ativa fin al dì d'ancheuj.

A son soens sità ansema ai Green Day, ai Rancid e ai Blink-182, përchè a l'han cangià 'l punk ròch an fasend-lo an manera pì moderna da l'achit ëd j'agn '90.

J'Offspring ancheuj a son:
 
* *Brian "Dexter" Holland* - vos, ghitara, Piano
* *Kevin "Noodles" Wasserman* - ghitara solista, sconda vos 
* *Greg Kriesel* - bass, sconda vos 
* *Pete Parada* - batéria, 
* *Todd Morse* - ghitara, Tastadura, sconda vos

## Àlbom ant jë studi

Categorìa:Formassion musicaj djë Stat Unì d'América
Categorìa:Formassion musicaj pop
Rancid

Ij **Rancid** a son na formassion pop punk ëd jë Stat Unì, nassùa dël 1991 a Berkeley, an Califòrnia e ativa fin al dì d'ancheuj.

A son soens sità ansema ai Green Day, a j'Offspring e a ij Blink-182, përchè a l'han cangià 'l punk ròch an fasend-lo an manera pì moderna da l'achit ëd j'agn '90.

Ij Rancid ancheuj a son:
 
* *Tim Armstrong* - vos, ghitara
* *Lars Frederiksen* - ghitara, sconda vos 
* *Matt Freeman* - bass, sconda vos 
* *Brett Reed* - batéria

Aprèss dël 2006 Brett Reed a l'é stàt scambià da *Branden Steineckert* a la batéria.

## Àlbom ant jë studi
* 1993 - *[[Rancid (album 1993)|Rancid]]*
* 1994 - *[[Let's Go (album)|Let's Go]]*
* 1995 - *[[...And Out Come the Wolves]]*
* 1998 - *[[Life Won't Wait]]*
* 2000 - *[[Rancid (album 2000)|Rancid]]*
* 2003 - *[[Indestructible (album dij Rancid)|Indestructible]]* 
* 2008 - *[[B Sides and C Sides]]*
* 2009 - *[[Let the Dominoes Fall]]*
* 2014 - *Honor Is All We Know*
* 2017 - *Trouble Maker*
* 2023 - *Tomorrow Never Comes*

Categorìa:Formassion musicaj djë Stat Unì d'América
Categorìa:Formassion musicaj pop
Cork

**Cork** (*Corcaigh* an irlandèis) a l'é na sità ëd 119.230 abitant (2011).
A l'é ël borgh prinsipal ëd la contà ëd Cork, provincia ëd Munster e sconda sità d'Irlanda për popolassiòn apress la capital Dublin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Des Cahil.

Categorìa:Sità irlandèise
Sligo

**Sligo** (*Sligeach* an irlandèis) a l'é na sità ëd 19.452 abitant (2011).
A l'é ël borgh prinsipal ëd la contà ëd Sligo e sconda sità pi granda dla provincia ëd Connacht apress Galway. 

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Jim McGarry.

Categorìa:Sità irlandèise
Università 'd Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines

L**'Università 'd Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines** a l'é stàita fondà dël 1991 e as treuva ant ël dipartiment ëd j'Yvelines.

## Ij colegi e l'organisassion
La caraterìstica prinsipal ëd l'organisassion a l'é ancor dël dì d'ancheuj sò sistema d*'UFR* (*Unités de Formation et de Recherche*, visadì unità ëd formassion e arserca).

J'UFR a son:
* Drit e siense polìtiche: *Faculté de droit et de science politique (DSP)* 
* Siense dla salute: *UFR des sciences de la santé "Simone Veil"*
* Siense: *UFR des sciences*
* Siense sossiaj: *UFR des sciences sociales*
* Studi culturaj e internassionaj: *Institut d'études culturelles et internationales (IECI)*
* Institut Superieur ëd Gestion d'Imprèisa: *Institut supérieur de management (ISM)*

## Anliure esterne
*Sit Ofissial

Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines
Cashel

**Cashel** (*Caiseal Mumhan* an irlandèis) a l'é na sità ëd 4.051 abitant (2011).
A l'é part ëd la contà ëd South Tipperary, provincia ëd Munster. 

## Stòria
La sità a l'é avosà për ël castel ciamà *Rock of Cashel*.

Categorìa:Sità irlandèise
Tallaght

**Tallaght** (*Tamhlacht* an irlandèis) a l'é na sità ëd 92.300 abitant (2011).
A l'é ël borgh prinsipal ëd la contà ëd South Dublin, provincia ëd  Leinster a màch 13 chilometer a sud dla capital Dublin. 

Categorìa:Sità irlandèise
Paul Simon

**Paul Frederic Simon** (Newark, 13 otòber 1941) a l'é un cantant american avosà për esse stàit un dji member dl'avosà cobia dij musich Simon and Garfunkel.

Ansema a la cariera con Art Garfunkel a l'ha ancaminà con sucess la cariera ëd solìsta.

## Àlbom 'me solìsta
* 1965 *The Paul Simon Songbook*
* 1972 *Paul Simon*
* 1973 *There Goes Rhymin' Simon*
* 1975 *Still Crazy After All These Years* (con Michael Brecker, David Sanborn, Sivuca, Barry Beckett, Steve Gadd, Tony Levin, Toots Thielemans e Phil Woods)
* 1983 *Hearts and Bones*
* 1986 *Graceland*
* 1990 *The Rhythm of the Saints*
* 1997 *Songs from The Capeman*
* 2000 *You're the One*
* 2006 *Surprise*
* 2011 *So Beautiful or So What*
* 2016 *Stranger to Stranger*
* 2018 *In the Blue Light*
* 2023 *Seven Psalms*

Simon
Gorillaz

Ij **Gorillaz** a son na formassion rock anglèisa fondà dël 1998 da Damon Albarn (personalità pì importanta dij Blur) e da so amis Jamie Hewlett, gràfich e disegnator ëd fumèt.  

La banda a l'é un esperiment virtual e a l'é ativa fin al dì d'ancheuj.

Ëdcò ij component dla banda a son virtuaj e a s'ciamo: *2D* (vos, tastadurista), *Murdoc Nicalls* (bass), *Noodle* (ghitara) e *Russel Hobbs* (baterìa).

Ij ver component dla banda a j'an scambià durant ij agn e a son stàit:
Damon Albarn, Mike Smith, Cass Browne, Simon Tong, Jeff Wootton, Mick Jones, Paul Simonon, Jesse Hackett, Gabriel Wallace.

## Àlbom
* 2001 – *Gorillaz*
* 2005 – *Demon Days*
* 2010 – *Plastic Beach*
* 2011 – *The Fall*
* 2017 – *Humanz*
* 2020 – *Song Machine*
* 2023 – *Cracker Island*

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj pop
Categorìa:Formassion musicaj rap
Categorìa:Formassion musicaj rock
Bona ëd Savòja

**Bona ëd Savòja** (Vian-a, 10 òst 1449 – Fossan, 23 novémber 1503), fija ëd Ludovich ëd Savòja e ëd Anna ëd Lusignan, dël 1468 a l'ha marià ël duca ëd Milan Galeass Marìa Sforza e a l'é stàita mare ëd Gian Galeass Marìa Sforza.

Apress che so òm Galeass a l'é stàit sassinà a l'é vnua tuor ëd so giovo fieul Gian Galeass duca ëd Milan ma so bel frel Lodovich Marìa Sforza a l'ha sèmper tramà contra so fieul che a l'é stàit confinà a Pavìa andoa a l'é mòrt.

Apress che Lodovich Marìa Sforza a l'é vnì Duca ëd Milan, Bona, che a s'sentia pì sicura, a l'é andà an esili a Fossan andoa a l'é morta.

Bona ëd Savòja a l'é stàita mare ëdcò ëd:

* Ermes Maria Sforza (10 magg 1470 - 1503);
* Bianca Maria Sforza (5 avril 1472 - 31 dzémber 1510) che a l'ha marià l'imperador Massimilian I d'Asborgh dël 16 mars  1494;
* Anna Maria Sforza (19 luj 1473 - 30 novémber 1497) che a l'ha marià Alfonso I d'Este duc ëd Fërara del 17 géné  1491.

Categorìa:Ca ëd Savòja
Art Garfunkel

**Arthur Ira “Art” Garfunkel** (Forest Hills, 5 novémber 1941) a l'é un cantant american avosà për esse stàit un dji member dl'avosà cobia dij musich Simon and Garfunkel.

Ansema a la cariera con Paul Simon a l'ha ancaminà con sucess la cariera ëd solìsta.

## Àlbom 'me solìsta
*1973 - *Angel Clare*
*1975 - *Breakaway*
*1977 - *Watermark*
*1979 - *Fate for Breakfast*
*1981 - *Scissors Cut*
*1984 - *The Art Garfunkel Album* (compilation)
*1986 - *The Animals' Christmas* (con Amy Grant)
*1988 - *Lefty*
*1989 - *Garfunkel* (compilation)
*1993 - *Up 'til Now*
*1997 - *Across America* (live)
*1997 - *Songs from a Parent to a Child*
*2002 - *Everything Waits to Be Noticed*
*2007 - *Some Enchanted Evening*

Categorìa:Simon & Garfunkel
Giorgio Des Geneys

**Giorgio Des Geneys** (Cimon, 29 avril 1761 – Génoa, 8 géné 1839) a l'é stàit un militar piemonteis.
## Carriera militar
*Giorgio Andrea Agnès Des Geneys * a l'era ël fieul ëd Giovanni Agnes Des Geneys, barón ëd Fnil e Mathie e ëd Cristina Boutal, contëssa ëd Pinasca.

## Bibliografía

Alessandro Michelini. *Storia della marina militare del cessato regno di Sardegna*. Torino, Tipografia Eredi Botta, 1863.

Des Geneys, Giorgio
Alfonso La Marmora

**Alfonso Ferrero della Marmora** (Turin, 18 novémber 1804 – Firense, 5 géné 1878) a l'é stàit un militar e òm politich piemonteis e aprèss italian.
## Carriera militar
*Alfonso La Marmora* a l'era ël fieul dël marcheis Celestino dei Ferrero della Marmora e ëd Raffaella Argentero ëd Bersezio o ëd Berzé.
La Marmora a l'ha reoganisà l'Armà piemonteisa e a l'é stait vaire vire Prim Minister dël Reign.

La Marmora, Alfonso
L.P. Davies

**L.P. Davies**, (nòm complet **Leslie Purnell Davies**) nassù a Crewe, ai 20 d'otóber 1914, a l'é në scritor angleis.
Dël 1964 a l'ha comensà a scrive e publiché conte e lìber ëd fantassiensa e polissiesch.

L.P. Davies a l'é mòrt a Tenerife ai 6 ëd gené 1988.

## Euvre prinsipaj

* *The Paper Dolls* (1964) 
* *Man Out of Nowhere* o *Who is Lewis Pinder?* (1965)
* *Tell it to the Dead* (1966)
* *The Lampton Dreamers* (1966)
* *The Nameless Ones* (1967)
* *Stranger to Town* (1969)
* *The White Room* (1969)
* *The Shadow Before* (1970)
* *Give Me Back Myself* (1971)
* *What Did I Do Tomorrow?* (1972)
* *Assignment Abacus* (1975)
* *Possession* (1976)
* *The Land of Leys* (1979)
* *Morning Walk* (1983)

* *The Artificial Man* (1965) 
* *Psychogeist* (1966) 
* *Twilight Journey* (1967)
* *The Alien* (1968)
* *Dimension A* (1969)
* *Genesis Two* (1969)
* *Adventure Holidays Ltd.* (1970)
* *The Silver Man* (1972)

Davies, L.P.
Davies, L.P.
Foo Fighters

Ij **Foo Fighters** a son na formassion alternative rock ëd jë Stat Unì, nassùa dël 1994 a Seattle, ant lë Stat ëd Washington e ativa fin al dì d'ancheuj.

La banda a l'é staita fondà da Dave Grohl, ex baterista dij Nirvana.

Ij'Foo Fighters a j'ero:
 
* *Dave Grohl* - vos, ghitara
* *Chris Shiflett* - ghitara, sconda vos 
* *Pat Smear* - ghitara, sconda vos
* *Nate Mendel* - bass, sconda vos 
* *Taylor Hawkins* - batéria, 
* *Rami Jaffee* - Tastadura, sconda vos

Taylor Hawkins a l'é mort ai 26 mars 2022.

## Àlbom ant jë studi

* 1995 – *Foo Fighters*
* 1997 – *The Colour and the Shape*
* 1999 – *There Is Nothing Left to Lose*
* 2002 – *One by One*
* 2005 – *In Your Honor*
* 2007 – *Echoes, Silence, Patience & Grace*
* 2011 – *Wasting Light*
* 2014 – *Sonic Highways*
* 2017 – *Concrete and Gold*
* 2021 – *Medicine at Midnight*
* 2023 – *But Here We Are*
### Àlbom dal viv
* 2006 – *Skin and Bones*

### Racòlte
* 2009 – *Greatest Hits*
* 2011 – *Medium Rare*

Categorìa:Formassion musicaj djë Stat Unì d'América
Categorìa:Formassion musicaj pop
Categorìa:Formassion musicaj rock
La Crosse (Wisconsin)

**La Crosse** a l’é na sità djë Stat Unì d'América che a resta an lë stat ëd Wisconsin.
A conta na popolassion ëd 52.440. abitant (2014).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1841 da Nathan Myrick andoa a j'era un mercà indian.

## Geografìa
La sità a resta an sel fium Mississippi.

## Anliure
Sit offissial

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Wisconsin
Anna Netrebko

**Anna Jur'evna Netrebko** (an russ: **Анна Юрьевна Нетребко**; Krasnodar, 18 stèmber 1971) a l’é ‘na cantanta lirica.

Categorìa:Cantant
Categorìa:Mùsich
Porteur ëd cope

Un **porteur ëd cope **a l'era n'ufissial d'àut rangh ant le cort real, ch'a l'avìa l'ancombensa 'd serve le beivande a la tàula real. Për motiv dla costanta tëmma ëd complòt e d'antrigh, col ch'a ocupava cola posission a l'avia da esse na përson-a ch'as podìa dël tut fidess-ne. A l'avia da controlé ch'a-i fussa nen ëd velen ant la copa dël rè e quaivòta a l'avìa da bèive prima chiel istess un pò 'd col vin anans ch'a fussa servì al rè. Për soe relassion confidensiaj con ël rè, ël porteur ëd cope a l'era motobin ëstimà e mach pòchi a podìo ocupé costa posission.

Le qualifiche për podèj fé sto travaj a j'ero motobin elevà e 'l porteur ëd cope a l'era stimà për soa blëssa, modèstia, angegn e coragi.

Ël titol ëd porteur ëd cope a l'era 'dcò onorifich an Egit.

## Porteur ëd cope ant la Bibia
Ij porteur ëd cope a son mensionà vàire vòlte ant la Bibia. Sto ufissial a l'é mensionà in Génesi 40:1, anté che la paròla ebràica a l'é 'dcò rendùa coma "mèstr ëd ca". La frase "cap dij mestr ëd ca" (Génesi 40:2) a l'é na testimoniansa ch'a-i na j'ero vàire. Ant ël period apress dl'esili, Neemia a l'era stàit elevà a cola funsion dal rè Antaserse, rè ch'a fà ses dl'Imperi medo-persian. Costa posission a l'avìa butà soa vita motobin a rìsigh, ma a l'era bin pagà e a l'avìa conferije n'onior bin àut. Soa competensa finansiaria (Neemia 5:8,10,14,17) a l'é n'indicassion che soa funsion a l'era motobin lucrativa.

Ij porteur ëd cope a son ëdcò mensionà an 1 Rè 10:5; 2 Crònache 2:4 anté ch'a-i é testimoniansa dlë splendrior ëd costa posission a la cort ëd Salomon, ch'a l'avìa 'dcò fàit  impression a la regina 'd Seba.
Philip K. Dick

**Philip K. Dick**, (nòm complet **Philip Kindred Dick**) nassù a Chicago, dël 16 d'otóber 1914, a l'é në scritor ëd fantassiensa american.
Philip K. Dick a l'é mòrt a Santa Ana ai 2 ëd mars 1982.

Da un dij so cònt a l'é stàit tirà ël film *Blade runner*.
## Euvre

* *Gather Yourselves Together* (1950)
* *Voices from the Street* (1952)
* *Vulcan's Hammer* (1953)
* *Dr. Futurity* (1953)
* *Solar Lottery* (1955)
* *The World Jones Made* (1956)
* *The Man Who Japed*
* *The Cosmic Puppets* (1957)
* *Eye in the Sky* (1957)
* *Time Out of Joint* (1959)

Dick, Philip K.
Dick, Philip K.
Allegheny (fium)

Ël fium **Allegheny** (ëdcò Allegany) a l'é un fium djë Stat Unì.
A nass a Couderspor (Pennsylvania). 
Ël fium Allegheny a forma ël fium Ohio a soa confuensa con ël fium Monongahela ant ël sentr dla sità ëd Pittsburgh, apress 523 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 29.992 km².

Categorìa:Fium djë Stat Unì
Allentown

**Allentown** a l’é na sità djë Stat Unì d'América an lë stat dla Pennsylvania.

A conta na popolassion ëd 118.032 abitant (2010) e a l'é la tersa sità dlë stat për popolassion apress Filadelfia (Philadelphia) e Pittsburgh.

## Stòria
Allwntown a l'é stàita fondà dël 1762 da William Allen, mercant e òm politich ch'a vnìa da Filadelfia.

## Geografìa
La zòna oraria 'd Allentown a l'é sinch ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.

La sità as treuva an sël fium Lehigh.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Pennsylvania
Alessandro La Marmora

**Alessandro Ferrero della Marmora** (Turin, 27 mars 1799 – Kodykoj, 7 giugn 1855) a l'é stàit un militar piemonteis.
## Carriera militar
*Alessandro La Marmora* a l'era ël fieul dël marcheis Celestino dei Ferrero della Marmora e ëd Raffaella Argentero ëd Bersezio o ëd Berzé e a l'era ël frel pi grand ëd Alfonso.
La Marmora a l'é avosà për avej costutuì ël còrp dij Bersajé.
Alessandro La Marmora a l'é mòrt an Crimea.

La Marmora, Alessandro
Pont dla Pia

Ël pont dla Pia a l'é 'n pont d'origin roman-a arcostruì peui ant l'età 'd mes.
A l'é ant ël comun ëd Sovicille arlongh a la stra statal 73 senese aretina.

Categorìa:Pont d'Italia
Categorìa:Architetura dla Toscan-a
Categorìa:Sovicille
Illinois (fium)

Ël fium **Illinois** a l'é un fium djë Stat Unì.

A nass an Illinois, a la confuensa dij fium Kankakee e Des Plaines  e a pija la diression ovest e apress la diression sud ovest. 
As campa ant ël fium Mississippi davzin a la sità ëd Grafton, apress 439 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 104.000 km².

Categorìa:Fium djë Stat Unì
Cop Valdostan

Ij cop valdostan a son dij doss a canestrel tipich dla Val d'Aosta.
Ij cop a son stàit creà dant j'ani '30.

## Ingredient:

* Sucher
* Màndole
* Ninsòle
* Farin-a
* Butir
* Euv

Categorìa:Cusin-a valdostan-a
Lehigh (fium)

Ël fium **Lehigh** a l'é un fium djë Stat Unì
che a nass an Pennsylvania. 
Ël fium Lehigh as campa ant ël fium Delaware apress 175 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 3.484 km².

Categorìa:Fium djë Stat Unì
Delaware (fium)

Ël fium **Delaware** a l'é un fium djë Stat Unì
che a nass da ij mònt Catskills an lë Stat ëd New York. 
Ël fium Delaware a traversa le sità ëd Trenton, Filadelfia e Wilmington e as campa ant l'ansen dël Delaware apress 674 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 36.570 km².

Categorìa:Fium djë Stat Unì
Wilmington (Delaware)

**Wilmington** a l’é na sità djë Stat Unì d'América e sità pì popolà dël Delaware. A conta na popolassion ëd 71.948 abitant (2014).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1731.

## Geografìa
La sità a resta a la confluensa dij fium Christina e Brandywine Creek poch anàns ch'as campo an sël fium Delaware.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Delaware
Dover (Delaware)

**Dover** a l’é na sità djë Stat Unì d'América capital dël Delaware. A conta na popolassion ëd 36.047 abitant (2010).

## Stòria
Dover a l'é stàita fondà dël 1683 da William Penn.

## Geografìa
La zòna oraria ëd Dover a l'é sinch ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Delaware
Newark (New Jersey)

**Newark** a l'é la sità pi amportanta dël New Jersey, Stat Unì d'América.
A conta 277.140 abitant (2011).

## Stòria
Newark a l'é stàita fondà da ij Puritan angleis ant ël 1666.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ras J. Baraka.

## Sità binele
Newark a l'é binelà con:
*  Aveiro, Portugal

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:New Jersey
Armand Guillaumin

**Jean-Baptiste Armand Guillaumin** (Paris, 16 fërvé 1841 - Orly, 26 giugn 1927) a l'é stàit un pitor franseis. 

Guillaumin, Armand
Paul Gauguin

**Paul Gauguin** (Paris, 7 giugn 1848 - Hiva Oa, 8 magg 1903) a l'é stàit un pitor franseis. 

Gauguin, Paul
Jean-Honoré Fragonard

**Jean-Honoré Fragonard** (Grasse, 5 avril 1732 - Paris, 22 òst 1806) a l'é stàit un pitor franseis esponent dël perìod Rococo. 

Categorìa:Pitor
Georges Braque

**Georges Braque** (Argenteuil, 13 magg 1882 - Paris, 13 ëd ost 1963) a l'é stàit un pitor franseis.
Ansema a Pablo Picasso a l'é considerà un dij pi important esponent dël Cubism. 

Braque, Georges
Cubism

Con ël mòt **cubism** as definiss na scòla ëd pitura (ma ëdcò un moviment artìstich pì general), che a pija sò achit an Fransa ai prim agn dël sécol ch'a fa 20.
La definission a l'é stàita truvà, squasi për asar, dal pitor Henri Matisse dël 1908 an mirand quèiche euvre ëd Braque.

Antrames ij magìster dël cubism as treuvo:

* Georges Braque
* Pablo Picasso
* Guillaume Apollinaire
* Robert Delaunay
* Marcel Duchamp
* Raymond Duchamp-Villon
* Jacques Villon
* Francis Picabia
* Gino Severini
* Albert Gleizes 
* Jean Metzinger
* Marie Laurencin
* Louis Marcoussis
* Roger de la Fresnaye
* František Kupka
* Léopold Survage
* Félix Tobeen

Categorìa:Art e costume
Normal (Illinois)

**Normal** a l’é na sità djë Stat Unì d'América, ant lë stàt dl'Illinois.
A conta na popolassion ëd 52.497 abitant (2010).
La sità a l'é la sede d'una importanta università.
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1854 'me *North Bloomington* da Joseph Parkinson.
A pija ël nòm ëd Normal dël 1865.
## Aministrassion
Ël sindich a l'é Chris Koos.

## Anliure

sit dla sità

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Illinois
Dubstar

Ij **Dubstar** a son na formassion pop eletronich anglèisa fondà dël 1992 da *Steve Hillier* (cantant e tastadurista) e *Chris Wilkie* (ghitara) a Newcastle-upon-Tyne e ativa fin al dì d'anchoeuj.
Dël 1994 as gionta la cantanta *Sarah Blackwood*.

## Àlbom

* 1995 - Disgraceful
* 1997 - Goodbye
* 2000 - Make It Better
* 2004 - Stars: The Best of Dubstar (racòlta)
* 2018 - One
* 2022 - Two

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Mùsica legera anglèisa
Categorìa:Formassion musicaj pop
Newcastle-upon-Tyne

**Newcastle-upon-Tyne** a l’é 'na sità dël Regn Unì.
Con 'na popolassion ëd 296.500 abitant (2016) e ëd 1.650.000 abitant la sità metropolitan-a, a l'é cola ch'a fa ses sità dël Regn Unì.

 
## Geografìa
Newcastle-upon-Tyne a resta ant lë Nord-Ovest de l'Inglatèra e a s'treuva an sël fium Tyne.
Soa zòna oraria a l'é cola dël meridian ëd Greenwich.

Categorìa:Sità anglèise
The The

Ij **The The** a son na formassion rock e post punk anglèisa, formasse a Londra dël 1979 e ativa fin al dì d'ancheuj.
 
La banda a l'é formà màch dal musicista e cantant Matt Johnson al qual as gionto autri member durant la registrassion dij disch.

## Àlbom
**Burning Blue Soul* (1980)
**The Pornography of Despair* (1982) 
**Soul Mining* (1983)
**Infected* (1986)
**Mind Bomb* (1989)
**Dusk* (1993)
**Hanky Panky* (1995)
**Nakedself* (2000)
**Tony - the soundtrack* (2010)
**Moonbug - The Soundtrack* (2012)
**Hyena - The Soundtrack* (2015)
**Muscle - The Soundtrack* (2020)

### Singoj
* 1980 : *Controversial Subject*
* 1981 : *Cold Spell Ahead*
* 1982 : *Uncertain Smile*
* 1983 : *Perfect*
* 1983 : *This Is the Day*
* 1986 : *Sweet Bird of Truth*
* 1986 : *Heartland*
* 1986 : *Infected*
* 1987 : *Slow Train to Dawn*
* 1989 : *The Beat(en) Generation*
* 1989 : *Gravitate to Me*
* 1989 : *Armageddon Days Are Here (Again)*
* 1990 : *Jealous of Youth*
* 1993 : *Dogs of Lust*
* 1993 : *Slow Emotion Replay*
* 1993 : *Love Is Stronger than Death*
* 1994 : *Dis-infected*
* 1995 : *I Saw the Light*

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock
Antoine Watteau

**Jean Antoine Watteau** (Valenciennes, 10 otober 1684 - Nogent-sur-Marne, 18 ëd luj 1721) a l'é stàit un pitor franseis esponent dël perìod Rococo. 

Watteau, Antoine
Quentin de La Tour

**Maurice-Quentin de La Tour** (Saint-Quentin, 5 stémber 1704 - Saint-Quentin, 17 fërvé 1788) a l'é stàit un pitor franseis esponent dël perìod classic specialisà an la técnica dël ritrat. 

Categorìa:Pitor
Tyne (fium)

Ël fium **Tyne** a l'é un fium dël Regn Unì che a nass da la confluensa ëd doi fium: ël *North Tyne* e ël *South Tyne* avzin a la sità ëd Hexham.
 
Ël fium Tyne a traversa la sità ëd Newcastle-upon-Tyne e as campa ant ël Mar dël Nòrd apress 100 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 2.145 km².

Categorìa:Fium dël Regn Unì
Val Brembilla

**Val Brembilla** (*Al Brembila* an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 4.363 abitant , ant la provinsa ëd Bérghem.

Ël comun a l'é stàit creà dël 4 ëd fërvé 2014 da la fusion dij comun ëd Brembilla e Gerosa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Damiano Zambelli (dal 26/05/2014).

## Sità gemelà
Val Brembilla a l'é gemelà con:
*  Nantua, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bérghem
Tamis

Ël fium **Tamis**, (Thames an lenga anglèisa), a l'é lë scond fium pi longh dël Regn Unì apress ël Severn.
A nass avzin al pais ëd Kemble ant ël Gloucestershire ant la chèina ëd colin-e dle Cotswold Hills.
 
Ël fium Tamis a traversa le sità d'Oxford, Reading, Windsor, Greenwich e la capital Londra e as campa ant ël Mar dël Nòrd con un longh estuari, apress 346 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 12.935 km².

Categorìa:Fium dël Regn Unì
Severn

Ël fium **Severn** a l'é ël fium pi longh dël Regn Unì.

A nass an Gàles dal Mont Plynlimon ant la Contà ëd Ceredigion.
 
Ël fium Severn a traversa le sità ëd Shrewsbury, Worcester e Gloucester e as campa ant l'Océan Atlàntich (an soa part ciamà Mar Céltich) con un longh estuari, ël Canal ëd Bristol, apress 354 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 11.420 km².

Categorìa:Fium dël Regn Unì
Aishwarya Rai

**Aishwarya Rai** a l'é n'atris indian nassùa a Mangalore ël 1 ëd novèmber dël 1973.

## Film prinsipaj
* *Hum Dil De Chuke Sanam* (1999)
* *Taal* (1999)
* *Mohabbatein* (2000)
* *Devdas* (2001)
* *The Last Legion* (2007)
* *Jodhaa Akbar* (2008)
* *The Pink Panther 2* (2010)

Rai, Aishwarya
Lorn (musicista)

**Lorn** (nòm ver: **Marcos Ortega**) nàit a Normal ant lë Stat dl'Illinois a l'é un musicista e DJ colombo-american ativ dal 2006 fin al dì d'ancheuj. 
A travaja prinsipalment a Milwaukee ant lë Stat dël Wisconsin.
 
## Euvre
### Àlbom
* *[[Nothing Else]]* (Brainfeeder, 2010)
* *Ask The Dust* (Ninja Tune, 2012)
* *[[Killzone Shadow Fall#Soundtrack|Killzone Shadow Fall (Official Game Soundtrack)]]* (Sony Computer Entertainment Europe, 2014) – con Tyler Bates
* *Vessel* (Wednesday Sound, 2015)
### EP
* *[[Nothing Else]]* (Brainfeeder, 2010)
* *Ask The Dust* (Ninja Tune, 2012)
* *[[Killzone Shadow Fall#Soundtrack|Killzone Shadow Fall (Official Game Soundtrack)]]* (Sony Computer Entertainment Europe, 2014) – con Tyler Bates
* *Vessel* (Wednesday Sound, 2015)
### Singoj
* "Cherry Moon" (Brainfeeder, 2010)
* "Weigh Me Down" (Ninja Tune, 2012)
* "Ghosst(s)" (Ninja Tune, 2012)

Categorìa:Formassion musicaj rock
Gloucester

**Gloucester** a l’é 'na sità dël Regn Unì.
A l'ha 'na popolassion ëd 128.500 abitant (2016).

 
## Geografìa
Gloucester a resta ant ël Sud-Ovest de l'Inglatèra e a s'treuva an sël fium Severn.
Soa zòna oraria a l'é cola dël meridian ëd Greenwich.
## Monument important

* Catedral ëd Gloucester

Categorìa:Sità anglèise
Emily Blunt

**Emily Olivia Laura Blunt** (Londra, 23 fërve 1983), a l'é n'atris angléisa.
## Biografìa
Emily Blunt a l'é la scònda ëd quatr fieuj ëd Joanna Mackie, ex atris e insegnant, e ëd l'avocà Oliver Simon Peter Blunt. So frej a son Felicity, Sebastian e Susannah.

Blunt, Emily
Blunt, Emily
Jerry Lewis

**Jerry Lewis**, nàit **Joseph Levitch** a l'é stàit n'ator e regista american.
A l'era nà ai 16 ëd mars 1926 a Newark, New Jersey, e a l'é mòrt a Las Vegas, an Nevada, a 20 d'ost 2017.

Lewis, Jerry
Lewis, Jerry
Gamle Aker Kirke

La **Gamle Aker Kirke** d' Òslo a armonta a la fin dël sécol ch'a fa XII ant lë stil romànich.
La cesa a l'é la pì veja cesa dla sità d'Òslo, an Norvegia.
La fassada a l'é sèmplia e l'anterior a l'é a tre navà. 

Categorìa:Cese
Categorìa:Norvegia
Olav V dla Norvegia

**Olav V** dla Norvegia (nom complet: *Alexander Edward Christian Fredrika*) a l'é nassù a Sandringham ël 2 ëd luj dël 1903.
Dël 1929 a l'ha marià la prinsëssa Maria ëd Svessia
A l'é 'l stàit rè dla Norvegia dal 1957 al 1991 agn dla soa mort.
Olav V a l'é fieul ëd Haakon VII e pare ëd Harald V dla Norvegia.

Categorìa:Sovran
Categorìa:Norvegia
Haakon VII dla Norvegia

**Haakon VII** dla Norvegia (nom complet: *Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel Bertram*) a l'é nassù a Charlottenlund ël 3 ëd òst dël 1872.
Dël 1896 a l'ha marià la prinsëssa Maud d'Inglatèra 
A l'é 'l stàit rè dla Norvegia dal 1905 al 1957 agn dla soa mort.
Haakon VII a l'é ël pare ëd Olav V dla Norvegia.

Categorìa:Sovran
Categorìa:Norvegia
Cesa ëd San Scond ëd Cortasson

La **cesa ëd San Scond** ëd Cortasson a armonta a l’inissi dël sécol ch'a fa XII ant lë stil romànich.
La fassada a l'é sèmplia e l'anterior a l'é a tre navà. 
Ël fianch meridional ëd la cesa a l’é motobin ornà con scolture ëd granda imaginassion.
 
‎ 
## Galerìa


Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 01.JPG|La cesa ëd San Scond ëd Cortasson
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 02.JPG|Fassada dla cesa
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 03.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 04.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 06.JPG|Muraja dla navà meridional
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 010.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 07b.JPG|Decorassion dla muraja meridional
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 07c.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 013.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 014.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 016.JPG
Figura:Cortazzone ChiesaSan Secondo 020.JPG


San Scond ëd Cortasson
Cesa ëd San Lorens ëd Montij Monfrà

La **cesa ëd San Lorens** ëd Montij Monfrà a armonta a l’inissi dël sécol ch'a fa XII ant lë stil romànich.
La cesa a l'ha subì grand scambiament durant ij secoj pasà, la fassada a l'é neuva (1950) e ëd l'anterior a resta màch una navà. 
El fianch meridional dla cesa a l’é motobin decorà con scolture ëd granda imaginassion.

San Lorens ëd Montij Monfrà
Categorìa:Montij Monfrà
Cesa ëd San Maurissi (Rocafòrt)

La **cesa ëd San Maurissi** ëd Rocafòrt a armonta a l’inissi dël sécol ch'a fa XI ant lë stil romànich.
La cesa a l'ha pa subì grand scambiament durant ij secoj pasà, la fassada a l'é sèmplia e l'anterior a l'é a doe navà. 
L’interior dla cesa a l’è caraterisà da ij fresch ant lë stil romànich/bisantin.

File:Pieve San Maurizio 061.jpg|Fresch ant lë stil romànich/bisantin
File:Pieve San Maurizio 058.jpg|Fresch
File:Pieve San Maurizio 071.jpg|


San Maurissi (Rocafòrt)
Århus

**Århus** a l'é na sità ëd 318.757 abitant (2009), an Danimarca.
A l'é la sconda sità dla Danimarca për popolassion.

Categorìa:Sità danèise
Esbjerg

**Esbjerg** a l'é na sità danèisa ëd 71.579 abitant (2012). La sità a l'é cola ch'a fa sinch për popolassion an Danimarca e a l'é un pòrt important an sël Mar dël Nòrd.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Johnny Søtrup.

Categorìa:Sità danèise
Jean-Frédéric Bazille

**Jean-Frédéric Bazille** (Montpellier, 6 dzémber 1841 - Beaune-la-Rolande, 28 november 1870) a l'é stàit un pitor fransèis. 
Frédéric Bazille a l'é mòrt durant la Guèra franco prussian-a. 

Bazille|Jean-Frédéric
Gustave Caillebotte

**Gustave Caillebotte** (Paris, 18 d'ost 1848 - Gennevilliers, 21 ëd fërvé 1894) a l'é stàit un pitor fransèis esponent dl'Impressionism. 
A l'era fieul dna famija rica, so pare, Martial Caillebotte (1799-1874) a l'era un antrepreneur tessil e un giùdes ant ël tribunal ëd comerci dël dipartiment dla Sen-a, so mare a l'era Céleste Daufresne.

Categorìa:Pitor
Guèra franco prussian-a

La **Guèra franco prussian-a** a l'é stàit un conflit militar dël sécol ch'a fa 19.
A l'é durà dal 19 ëd luj 1870 al 10 ëd magg 1871 e a l'ha provocà anviron 250.000 ëd mòrt.

## Stòria
La guèra franco prussian-a a l'é comensà quand che la Fransa, mnà da l'amperador Napoleon III a l'ha tacà ël Regn ëd Prùssia mnà dal kaiser Vielm I.

La guèra a l'é finia con la dërota fransèisa e la fin dël Scond amperi fransèis.

## Anliure esterne

Categorìa:Guère
Categorìa:Stòria dla Fransa
Napoleon III

**Napoleon III** (*Charles-Louis-Napoléon Bonaparte*) a l'é nassù a Paris ai 20 avril 1808.
A l'era anvod ëd Napoleon Bon-a-part an essend ël fieul ëd sò frel pi giovo Louis Bonaparte e d'Ortensia ëd Beauharnais.
Napoleon a l'é stàit l'ùnich e l'ùltim pressident ëd la sconda repùblica franseisa e apress al *coup d'état* dël 2 dë dzémber 1851 a l'ha pijà ël podèj e a l'é vnù amperador dla Fransa.
Apress a la dërota dla Guèra franco prussian-a, Napoleon III a l'é andait an esili a Chislehurst, an Inglatèra, andoa ch'a l'é mòrt dël 9 ëd géné 1873.

Categorìa:Stòria dla Fransa
Categorìa:Sovran
Tartu

**Tartu** (*Dorpat* an lenga tedësca, svedèisa e polonèisa) a l’é na sità dl'Estònia.
A conta 95.074 abitant (2012) e a l'é la sconda sità dël Pais për popolassion.
La sità a l'é avosà për esse la sede dla pì veja università dël pais.
## Geografìa

Tartu as treuva ant la part sud est dl'Estònia, an sël fium Emajõgi.

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Tartu
Tartu
Narva

**Narva** a l’é na sità dl'Estònia.
A conta 57.130 abitant (2012) e a l'é la tersa sità dël Pais për popolassion.

## Geografìa

Narva as treuva an la part est ëd l'Estònia, davzin a la frontiera con la Russia che a passa an sël fium Narva.

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Narva
Narva
Narva (fium)

Ël fium **Narva** (*Narva jõgi* an estonian) a l'é ël fium pi grand dl'Estònia.

A nass an davzin al pais ëd Vasknarva an sël lagh Peipus. 
 
Ël fium Narva a traversa le sità ëd Narva e as campa ant ël Mar Bàltich apress 77 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 56.225 km².

Categorìa:Fium ëd l'Euròpa
Vielm I ëd Gërmania

**Vielm I ëd Gërmania** (an lenga alman-a *Wilhelm Friedrich Ludwig*), stranomà *Wilhelm der Große* (Vielm ël grand) fieul ëd Federich Vielm III ëd Prùssia e ëd Luisa ëd Meclemburgo-Strelitz, a l'era nassù a Berlin 'l 23 ëd mars dël 1797 e a l'é mòrt amblessì ël dì 9 ëd mars dël 1888.
A l'é stàit re dla Prùssia dal 1861 al 1888 e a l'é vnù imperator dla Gërmania dal 1871 al 1888 apress avej vagnà la Guèra franco prussian-a.

A l'era marià con Augusta ëd Sasònia-Weimar-Eisenach, mòrta dël 1890 e pare ëd Federich III ëd Gërmania e ëd Luisa ëd Prussia.

Categorìa:Almagna
Ålesund

**Ålesund** a l’é na sità norvegèisa.
A conta na popolassion ëd 47.199 abitant (2016).

## Geografìa
Ålesund a resta an sla còsta dël Mar dël Nòrd, 236 km a nord ëd Bergen, ant la contea ëd Møre og Romsdal. Soa zòna oraria a l'é cola dl'Euròpa sentral.

Categorìa:Sità norvegèise
Kaliningrad

**Kaliningrad** (*Калининград* -kəlʲɪnʲɪnˈgrat- an russ) a l’é 'na sità dla Federassion Russa.
A conta 453.461 abitant (2015).

## Geografìa

Kaliningrad as treuva ant 'na enclave antrames la Polònia e la Lituania ant la part pì a òvest dla Russia, an sël fium Pregel, andoa as buta an sel Mar Bàltich.

## Stòria e nòm
La sità a l'é stàita fondà dël 1255 'me Königsberg da ij Cavalié Teutònich e a fava part dla Prùssia e apress dla Gërmania.
Apress la sconda guèra mondial a l'é vnìa part dla Russia. Sò nòm atual a ven da Michail Ivanovič Kalinin, prim pressident dl'URSS.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alexandr Yaroshuk.

## Sità gemelà

## Anliure esterne
* Sit istitussional (an russ)

Kaliningrad
Filip Paulucci

Ël general **Filip Paulucci delle Roncole** (Philip Osipovich Paulucci - Филипп Осипович Паулуччи - për ij russ, Mòdena, 11 dë stèmber 1779 – Nissa, 25 ëd gené 1849) a l’é nassù ant un-a dle famije nòbile pì an vista ‘d Mòdena. Filip a l’era col ch’a fa sinch d'eut fieuj e, apress ëd la mort ëd sò pare dël 1785, a l’è stàit mandà a servissi dël Re ëd Sardegna coma pàgi, intranda parej ant l'elit militar dël Regn. An tant ch'a l'era ofissial dl’Armada sabauda, dòp ëd la conquista napoleònica ‘d Turin, a l'é trasferisse sota l’Imper d'Austria (1800). Dòp quaich ani (1807), da sì a passa al servissi dl’Imper Russ, andova che a ‘rmanrà fin-a ‘nt ël 1829. An tant che ofissial dl’Armada Imperial Russa, a l'inissi dël 1809 a ven trasferì ant ël Càucas, region dont a l'ha marcà la stòria a l’inissi dl’espanssion russa. Paulucci a gieuga un ròl sentral ant la guera contra ij Turch. Ant ël luj 1811 a l'é "governator general e comandant del Còrp dla Geòrgia e della Flotija dël Mar Caspi": da Tiflis a comanda le operassion contra le Armaje otoman-e (Kars) e Persan-e (Karabakh). Paulucci a ‘rman ancora ancheuj ant la memòria dla popolassion armen-a dla region ‘d Akhalkalaki për la vitòria dzora l’armaja gionta turco-persian-a e autre bërlusente bataje. Governator Paulucci a lassa soa marca ëdcò ant la configurassion uman-a dël Càucas; a buta le base për la creassion ëd colònie cristian-e ans ël neuv limes dl’Imperi an diression dla Persia e dl’Imperi Otoman. Al midem temp as treuva ëdcò a dovej pasié dle arvire popolar. Tutun so nòm a l’é arcordà ancora ancheuj con rispet da le popolassion ëd la region. Dòp ëd sòn, a sarà ciamà coma consijé a la cort dlë Zar e da sì a partisiperà da protagonista a la disfaita ‘d Napoleon. Diplomàtich avosà, a sarà nominà a Riga governator ëd le provinse baltiche ‘d Livònia e Curlandia për peui torné al servissi dël Piemont ant ël 1829 e fin-a l’ultim dij sò di.

## Arferiment
* Virgilio, Ilari, Maurizio Lo Re, Tatiana Polo e Piero Crociani, *Маркиз Паулуччи, Filippo Paulucci delle Roncole (1799-1849)*, Colan-a SISM, Roma, 2013, ISBN 978-88-908510-2-5
Fresno (Califòrnia)

**Fresno** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Califòrnia.
A l'ha 520.159 abitant (2015) e a resta ans'la Val Sentral dla Califòrnia (Central Valley an lenga anglèisa).

Categorìa:Comun dla Califòrnia
Santa Ana

**Santa Ana** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Califòrnia.
A l'ha 353.184 abitant (2015) e a resta an l'Océan Passìfich.
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1869.

Categorìa:Comun dla Califòrnia
San José (Califòrnia)

**San José** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Califòrnia.
A l'ha 945.942 abitant (2010) e a l'é la tersa sità pi popolà dl'Ëstat.

Categorìa:Comun dla Califòrnia
Salem (Oregon)

**Salem** a l’é na sità djë Stat Unì d'América e capital dl'Oregon. A conta na popolassion ëd 157.429 abitant (2012).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1842.

## Geografìa

## Anliure
Sit offissial

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Oregon
Icehouse

J**'Icehouse** a son na formassion new wave e pop australian-a fondà dël 1977 da *Iva Davies* (cantant e tastadurista) con dj'autri member che as gionto durant la registrassion dij disch, a Sydney e ativa fin al dì d'ancheuj.

## Àlbom

*1980 - *Icehouse*
*1982 - *Primitive Man*
*1984 - *Sidewalk*
*1986 - *Measure for Measure*
*1987 - *Man of Colours*
*1990 - *Code Blue (album)*
*1993 - *Big Wheel*
*1995 - *The Berlin Tapes*
*2011 - *Icehouse (album) 30th Anniversary Edition*
### EP
*1983 - *Fresco*
*1993 - *Spin One*
### Remix
*1994 - *Full Circle*
*2002 - *Meltdown*
### Racòlte
*1987 - *Icehouse: Live at the Ritz*
*1989 - *Great Southern Land*
*1992 - *Masterfile*
*1995 - *The Singles*
*1996 - *Love in Motion*
*1997 - *No Promises*
*2004 - *Heroes*
*2011 - *White Heat: 30 Hits*
 

Categorìa:Mùsica legera
Categorìa:Formassion musicaj pop
Caval

Ël **caval** (*Equus caballus*) a l'é un mamìfer ëd la famija dij equidae. 

## Caraterìstiche

Ël caval a ruva peisé 700/800 chilo (ël mas-cc).
Soa speransa ëd vita a ruva a 30 agn.

## Nòte


## Commons
*

Categorìa:Equidae
Ralphie May

**Ralphie May** (nòm complet **Ralph Duren May**) a l'é n'àtor american, nà dël 17 ëd fërvé 1972 a Chattanooga,
Tennessee.

May, Ralphie
May, Ralphie
Kingston upon Hull

**Kingston upon Hull** a l’é na sità dël Regn Unì.
A l'ha na popolassion ëd 256.100 abitant (2006).

 
## Geografìa
Kingston upon Hull a resta ant ël Nòrd-Est ëd l'Inglatèra e as treuva an sl'estuari dël fium Hull andoa as campa ant l'Humber.
Soa zòna oraria a l'é cola dël meridian ëd Greenwich.

Categorìa:Sità anglèise
Harlan Ellison

**Harlan Ellison** a l'é në scritor ëd fantassiensa an lenga anglèisa.
A l'é nassù a Cleveland ant jë Stat Unì ël 27 ëd magg dël 1934 e mòrt a Los Angeles, dël 28 giugn 2018. 
Ellison a l'é stàit ëdcò autor ëd television.

Ellison, Harlan
Ellison, Harlan
Ellison, Harlan
Cleveland

**Cleveland** a l'é na sità dl'Ohio ëd 393.806 abitant, la sconda për popolassion dlë stat ma, con 2.250.871 abitant, soa area metropolitan-a a l'é la pì granda.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1796.
## Demografìa
La popolassion dla sità a l'é nèira al  50,99% .

## Geografìa
Cleveland as treuva al bòrd dël Lagh Erie
## Sità gemelà
Cleveland a l'é gemelà con:
*  Vicensa, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Ohio
Columbus (Ohio)

**Columbus** a l’é na sità djë Stat Unì d'América capital e sità pi granda dlë Stat ëd l'Ohio.

A conta na popolassion ëd 860.090 abitant (2016) e la sità metropolitan-a a conta na popolassion ëd 2.021.632 abitant.
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1795 'me *Franklinton* e a l'ha pijà ël nòm Columbus dël 1812.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Ohio
Akron (Ohio)

**Akron** a l'é na sità dl'Ohio ëd 207.934 abitant (2010) e ant lë Stat a l'é la sità ch'a fa sinch për popolassion.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1825 davzin al canal antrames al fium Ohio e al lagh Erie.

## Conòmia
A Akron la *Good Year* a l'ha soa sede sossial.

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Ohio
Maya Angelou

**Maya Angelou** (nòm complet **Marguerite Annie Johnson**) a l'é stàita na poetëssa, atris e scritris american-a, nà dël 4 d'avril 1928 a Saint Louis, Missouri e mòrta dël 28 ëd magg 2014 a Winston-Salem, Carolin-a dël Nòrd.

Angelou, Maya
Angeolu, Maya
Anne McCaffrey

**Anne Inez McCaffrey** a l'era na scritriss ëd fantassiensa an lenga anglèisa.
A l'era nassua a Cambridge ant jë Stat Unì ël prim ëd avril dël 1926 e a l'é morta an la contà ëd Wicklow, an Irlanda dël 21 ëd novémber 2005. 
McCaffrey a l'é avosà për soa serie ëd roman ciamà *Cicl ëd Pern*.

McCaffrey, Anne
McCaffrey, Anne
McCaffrey, Anne
António Guterres

**António Guterres** a l'é nassù a Lisbon-a (Portugal) ël 30 d'avril dël 1949.
A l'é 'l Segretari General dle Nassion Unìe dal 1m ëd gené dël 2017.

Guterres, António
Categorìa:Nassion Unìe
Lansing (Michigan)

**Lansing** a l’é na sità djë Stat Unì d'América capital dël Michigan. A conta na popolassion ëd 114.620 abitant (2014).
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1835.

## Geografìa

La zòna oraria 'd Lansing a l'é sinc ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.
## Anliure

https://web.archive.org/web/20110924133242/http://www.cityoflansingmi.com/

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Michigan
Marillon

Ij **Marillon** a son na formassion progressive rock anglèisa, formasse dël 1979 a Aylesbury.

Ij component a son: Steve Rothery (ghitara), Brian Jelliman (tastadura) e Mick Pointer (baterìa).

Dël géné 1981 as gionta a la formassion ël cantant "Fish" (Derek William Dick) (fin dël 1988) e peui (dël 1989) ël cantant Steve Hogarth, fin al dì d'ancheuj.

## Àlbom ant lë studi
* 1983 – *Script for a Jester's Tear*
* 1984 – *Fugazi*
* 1985 – *Misplaced Childhood*
* 1987 – *Clutching at Straws*
* 1989 – *Seasons End*
* 1991 – *Holidays in Eden*
* 1994 – *Brave*
* 1995 – *Afraid of Sunlight*
* 1997 – *This Strange Engine*
* 1998 – *Radiation*
* 1999 – *marillion.com*
* 2001 – *Anoraknophobia*
* 2004 – *Marbles*
* 2007 – *Somewhere Else*
* 2008 – *Happiness Is the Road*
* 2009 – *Less Is More*
* 2012 – *Sounds That Can't Be Made*
* 2016 – *Fuck Everyone and Run (F E A R)*
* 2019 – *With Friends from the Orchestra*
* 2022 – *An Hour Before It's Dark*

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock
Aylesbury

**Aylesbury** a l’é 'na sità dël Regn Unì.
A l'ha 'na popolassion ëd 71.977 abitant (2011).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 400 AC.

 
## Geografìa
Aylesbury a resta ant ël Sud de l'Inglatèra.
Soa zòna oraria a l'é cola dël meridian ëd Greenwich.

Categorìa:Sità anglèise
Mont Crest

Ël  **Mont Crest** a l'é na montagna dj'Alp àuta 2548 méter, la tersa dël Bielèis per autëssa dòp Mars e Bò.
As treuva al confin fra la Val d'Osta e ël Piemont, ant ij teritòri dla comun-a 'd Issime e 'd n'alp dla comun-a ëd Sajan.
Davzin a la sima a-i son ël lagh ëd la Vegia e n'arfugi alpin ciamà cò chiel *Arfugi dël lagh ëd la Vegia* (an italian, "Rifugio del lago della Vecchia").

## Nòte


Categorìa:Geografìa dla Val d'Osta
Categorìa:Provinsa ëd Biela
Crest
Lagh Mälaren

Ël  **Lagh Mälaren** a l'é 'l ters pì gròss lagh natural dla Svessia dòp ij lagh Vänern e Vättern.
A l'ha na surfassa ëd 1.140 km².

Categorìa:Lagh dla Svessia‎
Edvard Munch

**Edvard Munch** (Løten, 12 ëd dzémber 1863 - Òslo, 23 géné 1944) a l'é stàit un pitor norvegeis. 
## Biografìa
Edvard Munch a l'era fieul ëd Laura Catherine Bjolstad (1837-1868) e ëd Christian Munch (1817-1889).
## Euvre
Edvard Munch a l'é avosà dzortut për soa euvra ciamà *"Ël crij"*.

Munch, Edvard
Løten

**Løten** a l’é 'na comuna norvegeisa.
A a conta 'na popolassion ëd 7.282 abitant (2004).

## Geografìa
Løten as treuva ans'la Contà ëd Hedmark.
Løten a l'é avosà për esse ël leu ëd nàssita ëd Edvard Munch.

Categorìa:Sità norvegèise
Henrik Sørensen

**Henrik Sørensen** (Fryksände, (Svessia), 12 ëd fërvé 1882 - Òslo, 24 ëd fërvé 1962) a l'é stàit un pitor norvegeis. 
## Biografìa
Henrik Sørensen a l'era fieul ëd Severin Sørensen e ëd Helene Høibraaten.
## Euvre
Henrik Sørensen a l'é avosà dzortut për soa euvra ciamà *"Svartbækken "* (1908), inspirà da 'n fàit ëd crònaca.

Sørensen, Henrik
Egidio Miragoli

**Egidio Miragoli** (Pandino, 20 luj 1955) a l'é el vësco dël Mondvì dal 29 stèmber 2017.; 

## Arferiment


## Anliure esterne

* Diòcesi d'ël Mondvì
Edvard Grieg

**Edvard Grieg**, nassù a Bergen ai 15 ëd giugn dël 1843 e mòrt a Bergen dël 4 ëd stémber dël 1907, a l'é stàit ël pi grand compositor d'òpere norvegeis.

Grieg, Edvard
Henrik Ibsen

**Henrik Ibsen** Skien, 28 ëd mars dël 1828 - Òslo, 23 magg dël 1906 a l'é stàit ël pi grand dramaturgh norvegeis.
A l'é stàit ëdcò, poeta, scritor, regista e òm politich.
A l'era fieul ëd Knud Ibsen e ëd Marichen Oltenbrug.
 

Ibsen, Henrik

Ibsen, Henrik