Amplificator eletrònich

**Amplificator eletrònich** a l'é n'angign ch'a aumenta la potensa ëd un signal eletrònich (tension, corent, o potensa), conservandne la forma d'onda original. A l'é dovrà ant vàire aplicassion, da la mùsica a le telecomunicassion, për fortifiché signaj déboj coma coj d'un micròfon, d'antënne, o d'àutri sensor.  

## Stòria
Ij prim amplificator a son ësvilupasse ant j'agn 1900 con ij tub a veuid. Dël 1906, Lee De Forest a l'ha creà l'Audion, na valvòla termojònica ch'a fasìa da amplificator. Ant j'agn 1940, l'ariv dël transistor a l'ha arvolussionà ël setor, rendend j'amplificator pì cit e econòmich. Ant ël sécol XXI, j'amplificator a stat sòlid (a transistor o circuit integrà) a son dventà lë standard, con prestassion àute e consum energétich bass.  

## Prinsipi ëd fonsionament
Un amplificator eletrònich a travaja pijand un signal d'intrada (es. na tension débola) e aplicandje un guadagn, generalment grassie a n'alimentassion estèrna (es. na baterìa). La relassion antra l'intrada e l'ussida a l'é descrivùa da la formula:
  
 A = \frac{V_{\text{out}}}{V_{\text{in}}}   

anté che  A  a l'é ël guadagn,  V_{\text{out}}  a l'é la tension d'ussida, e  V_{\text{in}}  cola d'intrada.  

Ij component prinsipaj a ancludo:  
* **Transistor**: Semicondutor ch'a mòdula la corent për otnì l'amplificassion.  
* **Circuit integrà**: Esempi: l'amplificator operassional (op-amp), dovrà për operassion complesse.  
* **Resistense e capacitor**: Contròl ël guadagn e le caraterìstiche dël signal.  

## Tìpo d'amplificator
* **Amplificator ëd potensa**: Dovrà për alimenté àut-parlant o motor (es. ant ij sistema audio).  
* **Amplificator ëd voltagi**: Aumenta la tension dël signal, dovrà ant ij strument ëd mzura.  
* **Classe d'amplificator**:  
** **Classe A**: Fideltà àuta, ma pòca efissiensa (20-30%).  
** **Classe B**: Efissiensa pì àuta (fin-a al 70%), ma distorsion.  
** **Classe D**: Amplificassion digital, efissiensa fin-a al 90%, dovrà ant ij subwoofer.  

## Aplicassion
* **Sistema audio**: Amplificator për chitare, stereo, e casse acùstiche.  
* **Telecomunicassion**: Ant le stassion radio e ij smartphone për signal RF.  
* **Medzin-a**: Strument com j'ecograf e ij pacemaker.  
* **Andustria**: Contròl ëd motor e sistema d'automassion.  

## Sfide
* **Distorsion**: Modìfiche indesiderà dël signal, dzortut a àute potense.  
* **Rumor**: Signal dësguardà generà da l'angign midem.  
* **Dispersion ëd calor**: Necessità ëd dissipador ëd calor për evité surscaudament.  

## Amplificator eletrònich ant ël Piemont
Ël Piemont a l'ha contribuì a l'evolussion dj'amplificator:  
* **Politécnich ëd Turin**: Arserche an sj'amplificator a bass consum për aplicassion médiche.  
* **Fàbriche stòriche**: Com Olivetti, ch'a l'ha prodovù component eletrònich ant ël Canavèis.  
* **Festival musical**: Eveniment com ël MITO SettembreMusica a deuvro sistema d'amplificassion d'avanguardia.  

## Vardé ëdcò
* Eletrònica  
* Transistor  
* Amplificator operassional  
* Corent auternà  

## Colegament estern
* Politécnich ëd Turin - Arserche an sj'amplificator.  
* IEEE - Stòria dl'eletrònica.  

Categorìa:Eletrònica  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Mùsica  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI