open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harrison Ford

**Harrison Ford**, (Chicago, 13 ëd luj dël 1942), a l'é un ator ëd cine american motobin avosà për avej recità an motobin serie ëd film dont *Blade Runner*, *[[Guère Steilar]]* e *Indiana Jones*.

## Vita privà
A l'é fieul ëd John William "Christopher" Ford e ëd Dorothy Nidelman.
Ford a l'ha marià l'atriss Mary Marquardt dont e l'ha avù doi fieuj: Benjamin (1967) e Willard (1969).
Dël 1983 a l'ha marià Melissa Mathison, dont e l'ha avù doi fieuj: Malcolm (1987) e Georgia (1991).
Dël 2010 a l'ha marià Calista Flockhart.

Ford, Harrison
Clint Eastwood

**Clinton Eastwood Jr.**, (San Francisco, 31 ëd magg dël 1930), a l'é un ator e regista ëd cine american motobin avosà për avej recità an motobin ëd film western e polissiesch.

## Vita privà
A l'é fieul ëd Clinton Eastwood Sr. (1906-1970), e ëd Margaret Ruth Runner (1909-2006).
Dël 1953 Eastwood a l'ha marià Margaret Neville Johnson dont e l'ha avù doi fieuj: Kyle (1968) e Alison (1972).
Dël 1975 a l'ha marià l'atriss Sondra Locke.
Durant cost mariagi a l'ha avù doi fieuj: Scott (1986) e Kathryn (1988) con Jacelyn Reeves.

Eastwood, Clint
Eastwood, Clint
Aníbal Cavaco Silva

**Aníbal António Cavaco Silva**, nassù a Boliqueime (Portugal) ël 15 ëd luj dël 1949, a l'é 'n òm polìtich portughèis.

Cavaco Silva, Aníbal
José Barroso

**José Manuel Durão Barroso**, nassù a Lisbon-a (Portugal) ël 23 ëd mars dël 1956, a l'é 'n òm polìtich portughèis.

Barroso, José
António Costa

**António Luís Santos da Costa**, nassù a Lisbon-a (Portugal) ël 17 ëd luj dël 1961, a l'é 'n òm polìtich portughèis.

Costa, António
Dan Aykroyd

**Daniel Edward "Dan" Aykroyd**, nà ël 1° ëd luj dël 1952 a Ottawa, a l'é n'ator canadeis naturalisà american.
A l'era amis ëd John Belushi.
## Filmografìa

Aycroyd, Dan
John Landis

**John David Landis** (Chicago, 3 d'ost 1950) a l'è un regista, comich, ator, senegiator e productor american.

Landis, John
Landis, John
Jim Belushi

**James Adam Belushi**, nà ël 15 ëd giugn dël 1954 a Chicago, a l'é n'ator american.
A l'era ël frel pì giovo ëd John Belushi.

Belushi, Jim
Henry Hathaway

**Henry Hathaway**, pseudonim ëd **Henri Leopold De Fiennes** (Sacramento, 13 mars 1898 – Los Angeles, 11 fërvè 1985), a l'era un regista american. 

Hathaway, Henry
John Ford

**John Ford**, pseudonim ëd **John Martin Feeney** (Cape Elizabeth, 1º fërvè 1894 – Palm Desert, 31 d'òst 1973), a l'era un regista american avosà për avej vagnà 4 Premi Oscar për ël mej regista pì un autr për ël mej documentari, durant soa cariera.
## Biografìa
A l'era fieul d'imigrà irlandeis, John Augustine Feeney e Barbara "Abbey" Curran, arivà ant jë Stat Unì dël 1872.
## Arferiment



Ford, John
John Wayne

**John Wayne**, pseudonim ëd **Marion Robert Morrison** e stranomà *"The Duke"* (ël duca) (Winterset, 26 magg 1907 – Los Angeles, 11 giugn 1979), a l'é stàit un ator ëd cine american motobin avosà për avej recità an motobin ëd film western e polissiesch.

## Vita privà
A l'era fieul ëd Clyde L. Morrison e ëd Mary A. Brown.
Wayne l'é mariàsse tre vire: con Josephine Alicia Saenz dont a l'ha avù quatr fieuj: Michael Wayne (1934 – 2003), Mary Antonia "Toni" Wayne LaCava (1936 – 2000), Patrick Wayne (1939), e Melinda Wayne Munoz (1940); Esperanza Baur dont a l'ha avù tre fieuj: Aissa Wayne (1956), John Ethan Wayne (1962), e  Marisa Wayne (1966); an fin a l'ha marià Pilar Palette. 

Wayne, John
Albany (New York)

**Albany** a l’é na sità djë Stat Unì d'América, capital dl'ëstat ëd New York.
A conta na popolassion ëd 98.111 abitant (2016).
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1624.
## Geografìa
La sità a resta an sël fium Hudson.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:New York (stat federal)
Rochester (New York)

**Rochester** a l’é na sità djë Stat Unì d'América, ant l'ëstat ëd New York dont a l'é la quarta për popolassion con 206.759 abitant (2018).
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1803.
## Geografìa
La sità a resta an sël lagh Ontario.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:New York (stat federal)
Fred Zinnemann

**Alfred "Fred" Zinnemann**, (Rzeszów, 29 avril 1907 – Londra, 14 mars 1997), a l'era un regista àustriach naturalisà american.

A l'ha vagnà 2 Premi Oscar për ël mej regista dël 1954 e dël 1966 e apress torna tre premi oscar dël 1977.
## Biografìa
A l'era fieul ëd Oskar Zinnemann e ëd Anna Feiwel.

Zinnemann, Fred
McDonnell Douglas DC-10

Ël **McDonnell Douglas DC-10** a l'é stàit n'avion 'd linia a tre motor për longhe distanse costruì ant jë Stat Unì. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 29 d'òst 1970 e a l'é intrà an servissi dël 5 d'òst 1971 con la American Airlines.
Dal 1968 al 1988 a son stàit construì 446 DC-10.

Categorìa:Avion
McDonnell Douglas MD-11

Ël **McDonnell Douglas MD-11** a l'é stàit n'avion 'd linia a tre motor për longhe distanse costruì ant jë Stat Unì 'me evolussion dël McDonnell Douglas DC-10. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 10 ëd gènè 1990 e a l'é intrà an servissi dël 20 ëd dzèmber 1990 con la Finnair.
Dal 1988 al 2000 a son stàit construì 200 MD-11.

Categorìa:Avion
Boeing 707

Ël **Boeing 707** a l'é stàit n'avion 'd linia a quatr motor costruì ant jé Stat Unì. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 20 ëd dzèmber 1957 e a l'é intrà an servissi dël 26 ëd otòber 1958 con la Pan Am.
Dal 1958 al 1979 a son stàit construì 1.010 Boeing 707.

Categorìa:Avion
Douglas DC-8

Ël **Douglas DC-8** o ëdcò **McDonnell Douglas DC-8** a l'é stàit n'avion 'd linia a quatr motor costruì ant jé Stat Unì. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 30 ëd magg 1958 e a l'é intrà an servissi dël 18 ëd stèmber 1959 con la Delta Air Lines e la United Airlines.
Dal 1958 al 1972 a son stàit construì 556 Douglas DC-8.

Categorìa:Avion
Consolidated B-24 Liberator

Ël **Consolidated B-24 Liberator** a l'é stàit un bombardié pesant a quatr motòr fabricà ant jë Stat Unì durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1939 e a l'é intrà an servissi dal 1940.
A l'é stait dovrà dzortùt da la USAAF durant la Sconda guèra mondial e apress an essend restà an servissi an India fin dël 1968. 
Ël Consolidated B-24 Liberator a l'é stàit prodovù an 18.442 esemplar an motobin version, soa lestëssa màssima a l'era ëd 488 Km/ora e so ragg d'assion ëd 2.480 Km.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Walter Matthau

**Walter Matthau** pseudonim ëd **Walter John Matthow**, (New York, 1º otòber 1920 - Santa Monica, 1º luj 2000), a l'é stàit un ator american motobin avosà për avej recità an motobin ëd film còmich.
A l'era amis dl'ator Jack Lemmon.
## Vita privà
A l'é fieul ëd Milton Matthow, d'achjt russ, nàit a Kiev e ëd Rose Berolsky, d'achjt lituan-a.
Walter Matthau a l'é stàit marià dal 1948 al 1958 con Grace Geraldine Johnson, dont a l'ha avù doi fieuj, Jenny (1949) e David (1953); peui, dal 1959 fin a soa mort, con l'atriss Carol Grace, dont a l'ha avù ël fieul Charles (1962). 

Matthau, Walter
Jack Lemmon

**Jack Lemmon** nàit **John Uhler Lemmon III**, (Newton, 8 fërvè 1925 - Los Angeles, 27 giugn 2001), a l'é stàit un ator american motobin avosà për avej recità an motobin ëd film còmich.
A l'era amis dl'ator Walter Matthau.
## Vita privà
A l'é fieul ëd John Uhler Lemmon Jr. e ëd Mildred Burgess Larue Noel.
Jack Lemmon a l'é stàit marià dal 1950 al 1955 con l'atriss Cynthia Stone, dont a l'ha avù un fieul, Chris (1954); peui, dal 1962 fin a soa mort, con l'atriss Felicia Farr, dont a l'ha avù soa fieula Courtney Noelle (1966). 

Lemmon, Jack
Boeing 787 Dreamliner

Ël **Boeing 787 Dreamliner** a l'é n'avion 'd linia a doi motor për longhe e mojen-e distanse costruì ant jë Stat Unì. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 15 ëd dzèmber 2009 e a l'é intrà an servissi dël 26 otòber 2011 con la All Nippon Airways.
Fin al di d'ancheuj (2025) a son stàit construì 1.222 Boeing 787.

Categorìa:Avion
Convair 880

Ël **Convair 880** a l'é stàit n'avion 'd linia a quatr motor costruì ant jë Stat Unì. 
Soa lëstessa ëd crosiera a l'era ëd 970 km/h (Mach 0,87), visadì anviron 50 km/h pì lest che j'avion dla concorensa al pressi ëd un consum pì àut e ëd la ciansa ëd trasporté men passagé.
Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 27 ëd gènè 1959 e a l'é intrà an servissi dël magg 1960 con la Delta Air Lines.
Dal 1959 al 1962 a son stàit construì màch 65 Convair 880. Soa evolussion a l'é stàit ël Convair 990.

Categorìa:Avion
Gene Hackman

**Eugene "Gene" Allen Hackman** (San Bernardino, 30 gené 1930 - Santa Fe, ~18 fërvè 2025) a l'é stàit n'ator ëd cine american.

Hackman, Gene
Sophie Scholl

**Sophia Magdalena Scholl** (Forchtenberg, 9 magg 1921 – Mùnich, 22 fërvè 1943) a l'é stàita n'ativista alman-a ativa, ansema a so frel Hans e a autri giovo student dl'Università ëd Mùnich, contra ël nasism, durant la sconda guèra mondial. Cost muvment ëd resistensa passifica a l'ava ël nòm ëd Reusa bianca (*Die Weiße Rose*).
Arestà dël 18 fërvè 1943 për avej spantià dij volantin contra la guèra, Sophie Scholl a l'é stàita processà con un process farsa, condanà a mòrt e giustissià ansema a so frel Hans Scholl e a so amis Christoph Probst.
## Biografìa
Sophie Scholl a l'era la fija ëd Robert Scholl (che, al temp ëd soa nassita, a l'era ël sìndich ëd Forchtenberg am Kocher) e ëd Magdalena Müller.
A l'era quarta ëd ses fieuj:

*Inge Aicher-Scholl (1917–1998)
*Hans Scholl (1918–1943)
*Elisabeth Hartnagel-Scholl (1920–2020)
*Sophie Scholl (1921–1943)
*Werner Scholl (1922–1944) mòrt an guèra
*Thilde Scholl (1925–1926)

Scholl, Sophia Magdalena
Boeing 727

Ël **Boeing 727** a l'é stàit n'avion 'd linia a tre motor për curte e mojen-e distanse costruì ant jë Stat Unì. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 9 fërvè 1963 e a l'é intrà an servissi dël 1° fërvè 1964 con la Eastern Air Lines.
Dal 1962 al 1984 a son stàit construì 1.832 Boeing 727.

Categorìa:Avion
Hawker Siddeley Trident

L**'Hawker Siddeley Trident** (Hawker Siddeley HS-121 Trident) a l'é stàit n'avion 'd linia a tre motor për curte e mojen-e distanse costruì ant ël Regn Unì. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 9 gènè 1962 e a l'é intrà an servissi dël 1° avril 1964 con la British European Airways.
Dal 1962 al 1978 a son stàit construì 117 Trident.

Categorìa:Avion
Ilyushin Il-96

L**'Ilyushin Il-96** (an lenga russa *Илью́шин Ил-96*) a l'é un avion passagé a reassion për longhe distanse a quatr motòr fabricà ant l'Union Soviética.
L'avion a l'é stàit progetà da l'indùstria **Авиационный комплекс имени С. В. Ильюшина**, *Aviacionnyj kompleks imeni S.V. Il’jušina*, (literalment *Consorsi aeronautich S.V. Il’jušin*) sota la diression ëd Sergej Vladimirovič Il'jušin.
 
A l'ha fàit ël prim vòl dël 28 stèmber 1988, a l'é intrà an servissi dal dzèmber 1988 e soa produssion a l'é stàita, dal 1988 al dì d'ancheuj, ëd màch 26 esemplar dont 20 an servissi.

Categorìa:Avion
Airbus A220

L' **Airbus A220** a l'é n'avion 'd linia a doi motor për curte e mojen-e distanse ëd fabricassion canadeisa. 
A l'era stàit progetà e prodovù 'me *Bombardier CSeries* da la Bombardier, an Canadà, avant l'aquist ëd costa dita dla part ëd Airbus.
Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 16 dë stèmber 2013 e a l'é intrà an servissi dël 15 luj 2016 con Swiss Global Air Lines.
Fin al di d'ancheuj (2025) a son stàit construì 413 Airbus A220.

Categorìa:Avion
Convair 990

Ël **Convair 990 Coronado** a l'é stàit n'avion 'd linia a quatr motor costruì ant jë Stat Unì. 
Soa lëstessa ëd crosiera a l'era ëd 896 km/h (Mach 0,84), visadì ancora anviron 50 km/h pì lest che j'avion dla concorensa al pressi ëd un consum pì àut e ëd la ciansa ëd trasporté men passagé.
Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 24 ëd gènè 1961 e a l'é intrà an servissi dël 1962 con la American Airlines.
Dal 1961 al 1963 a son stàit construì màch 37 Convair 990. L'avion l'era n'evolussion dël Convair 880 dont a l'era pì longh ëd tre meter.

Categorìa:Avion
Boeing 720

Ël **Boeing 720** a l'é stàit n'avion 'd linia a quatr motor costruì ant jé Stat Unì. 
A l'era n'evolussion dël Boeing 707 dont a l'era pì cit e pì convenient për le curte e mojen-e distanse.
Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël 23 ëd novèmber 1959 e a l'é intrà an servissi dël 5 luj 1960, con la United Airlines.
Dal 1958 al 1967 a son stàit construì 154 Boeing 720.

Categorìa:Avion
Lagh dël Mocron

Ël **lagh dël Mocron** (Lenga italian-a: *Lago del Mucrone*) a l'é un lagh postà a 1894 méter an Piemont, ant la provincia ëd Biela.
A l'ha na surfassa ëd 0,01713 chilòmeter quàder.

A pija so nòm dël Mont Mocron.

## Nòte


Mocron
Categorìa:Provinsa ëd Biela
Stefanija Turkevyč

**Stefanija Ivanivna Turkevyč-Lukijanovyč** (Стефанія Іванівна Туркевич-Лукіянович an ucrain), nà a Lviv dël 25 avril 1898, l'é stàita na pianista e musicòloga e dcò la prim-a compositriss ucrain-a. A l'é mòrta a Cambridge dël 8 avril 1977.
## Biografìa
A l'era fija e anvod-a ëd musich: so grand-pare, Lev Turkevich e so pare, Ivan Turkevich a j'ero preve. So mare Sofia Kormoshiv (Кормошів) a l'era 'na pianista che a l'avia studià con Karol Mikuli e Vilém Kurz, e che an soa carriera a l'avia accompagnà la giovo Solomija Krušel'nyc'ka. 

## Nòte e arferiment


Turkevyč
Turkevyč
Categorìa:Ucrain-a
Reusa bianca

La **Reusa bianca** (an lenga alman-a: *Die Weiße Rose*) a l'é stàit un muvment ëd resistensa passifica contra ël nasism, durant la sconda guèra mondial, formà da student e basà essensialmènt ansima a valor cristian. 
Ij prinsipaj mèmber a j'ero: Sophie Scholl, so frel Hans Scholl e ij so amis Christoph Probst, Alexander Schmorell e Willi Graf, tùit student ëd l'Università Ludwig Maximilian ëd Mùnich. Apress as gionta ëdcò un professor, Kurt Huber.
A j'ero ëdcò quindes màmber dla Reusa Bianca condanà a mort, antant che autri trenteuit a son stàit butà an përzon.
La Reusa bianca a l'ha operà con assion non violent ant la Gërmania nasista dal giugn 1942 al fërvè 1943, quand ij prinsipaj component dël gròp a son stàit arestà, procesà e condanà a mort con ël mojen ëd la decapitassiòn.

Categorìa:Stòria
Jack Nicholson

**John Joseph Nicholson** (Neptune City, 22 avril 1937) a l'é n'ator ëd cine american.
A l'ha vagnà tre vire ël Premi Oscar.

## Biografìa
A l'era fieul ëd June Nicholson; a l'ha mai conossù so pare.
## Filmografìa
* *Easy Rider* (1969)
* *Chinatown* (1974)
* *Profession: reporter* (1975)
* *Shining* (1980), 
* *Reds* (1981)
* *Batman*(1989)

Nicholson, Jack
Diana Rigg

**Enid Diana Elizabeth Rigg**, (Doncaster, 20 luj 1938 – Londra, 10 stèmber 2020), a l'é stàita n'atriss ëd cine anglèisa.
A l'é avosà për avej antërpretà l'agent Emma Peel ant la serie dla television *Agent spessial* e dël 1969, una pelìcola ëd l'agent 007: *Agent 007 - Al servissi segret ëd Soa Maestà* ansema a George Lazenby.

Rigg, Diana
Måneskin

Ij **Måneskin** (prononsiassion danèisa [ˈmɔːnəˌske̝n]) a son 'na banda rock italian-a formasse a Roma dël 2016.
Ij component a son *Damiano David* (vos), *Victoria De Angelis* (bass), *Thomas Raggi* (ghitara) e *Ethan Torchio* (baterìa).
## Discografìa
### Àlbom
*   *Il ballo della vita* - 2018
*   *Teatro d'ira - Vol. I* - 2021
*   *Rush!* - 2023

Categorìa:Mùsica legera
Categorìa:Formassion musicaj dl'Italia
Categorìa:Mùsica legera italian-a an lenga anglèisa
Sabine André

**Sabine André** (Brussel, 25 giugn 1913), a l'é n'atris belga ativa antrames 1941 e 1966.

André, Sabine
Győr

**Győr** a l'é una sità dl'Ungherìa ëd 131.564 abitant (2012), cola ch'a fa ses për popolassiòn.

## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é Csaba András Dézsi (2020)

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Győr
Sopron

**Sopron**  (an almàn *Ödenburg*, an slovach *Šopron*) a l'é una sità dl'Ungherìa ëd 60.755 abitant (2011).

## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é Ciprián Farkas (2020)

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Sopron
Mosonmagyaróvár

**Mosonmagyaróvár** a l'é una sità dl'Ungherìa ëd 32.878 abitant (2018).
## Stòria
La sità a l'é nàita dël 1939 da la fusion ëd doe sità: Moson (an almàn *Wieselburg*) e Magyaróvár (an almàn *Ungarisch-Altenburg*).
## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é Nagy István (2010)

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Mosonmagyaróvár
Gifu

**Gifu** (岐阜市 Gifu-shi) a l'é na sità dël Giapon.

A l'ha 'na surfassa ëd 202,89 km² e 'na popolassion ëd 401.534 abitant (2019).

## Geografìa

Gifu a s'treuva ant l'ìsola ëd Honshū e soa zòna oraria a l'é 9 ore a est dël meridian ëd Greenwich.

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Makoto Shibahashi.

Categorìa:Sità giaponèise
Robert Redford

**Charles Robert Redford Jr.** (Santa Monica, 18 òst 1936 - Provo, 16 stèmber 2025) a l'é stàit n'ator ëd cine american.
## Biografìa
A l'era fieul ëd Charles Robert Redford Sr. e ëd Marta W. Hart.

Redford, Robert
Liuzhou

**Liuzhou** (柳州; pinyin: Liǔzhōu; zhuang: Louxcou) a l'é na sità ëd 1,4 milion d'abitant, an Cin-a.

Categorìa:Sità cinèise
Carl III dël Regn Unì

**Carl III** (nassù **Carl Flip Artur Giòrs** an anglèis *Charles Philip Arthur George*; Londra, 14 ëd novèmber 1948) a l'é ël Re dël Regn Unì, 'cò 'd tùit ij Ream dël Commonwealth e dla Gesia Anglican-a, dl'8 dë Stèmber 2022, apress la mòrt ëd soa mare.

A l'è  fieul ëd Lisabëtta II e dël Prensi Flip. A l'é stàit marià con Diana Spencer, con che ch'a l'ha catà doe masnà, Vielm e Enrì, e peui con Camilla Shand.

## Arferiment
*Treccani

Categorìa:Regn Unì
Categorìa:Windsor
Categorìa:Sovran
Liz Truss

**Mary Elizabeth Truss** a l'é na përsonalità polìtica dël Regn Unì.
A l'é nassua a Oxford ël 26 ëd luj 1975.
Dël 2022 a l'é staita nominà cap dël Partì Conservator (*Conservative Party*).
A l'é stàita Prim Ministr dël Regn Unì dal 6 stèmber 2022 al 25 otòber 2022.

Truss, Liz
Mickey Mouse

**Mickey Mouse** a l'é un personagi dij carton creà da Walt Disney dël 18 novèmber 1928. A aparten-e a la The Walt Disney Company.

Categorìa:Përsonagi dij carton
The Walt Disney Company

**The Walt Disney Company**, conossua ëdco màch 'me *Disney*, a l'é 'na multinassional american-a fondà dël 1923 da Walt Disney e so frel Roy con ël nòm ëd *Disney Brothers Cartoon Studio*, ciamà apress *The Walt Disney Studio* dël 1926, *Walt Disney Productions* dël 1929 e anfin ciamà dël 1986 *The Walt Disney Company*. Soa sede prinsipal a l'é a Burbank, an Califòrnia. 

Categorìa:Industria
Vitòrio Emanuel II

**Vitòrio Emanuel II**, nassù a Turin ai 14 ëd mars 1820, prim-a masnà ëd Carl Albert e ëd Maria Teresa ëd Toscana, a l'é stàit dël 24 mars 1849 l'ultim re ëd Sardegna e dël 17 mars 1861 ël prim re d'Italia.

Vitòrio Emanuel II a l'é mòrt a Roma dël 9 gènè 1878.

Vitorio Emanuel II
Roger Bacon

**Roger Bacon** (Ilchester, anviron 1214 - Oxford, anviron 1292) stranomà *Doctor mirabilis* a l'é stàit un sensià, teologh e filosof angleis.

Bacon|Roger
Rafael Orozco Maestre

**Rafael Orozco Maestre** (nom complèt: **Rafael José Orozco Maestre**) l'é stàit un cantant, composidor e musicista colombian. A l'era nassù a Becerril ai 24 ëd mars dël 1954 e a l'é mòrt a Barranquilla ai 11 ëd giugn dël 1992.

## Àlbom
* 1975 - Adelante
* 1975 - Con emoción
* 1977 - Binomio de oro
* 1977 - Por lo alto
* 1978 - Enamorado como siempre
* 1978 - Los Elegidos
* 1979 - Súper vallenato
* 1980 - Clase aparte
* 1980 - De caché
* 1981 - 5 años de oro
* 1982 - Festival vallenato
* 1982 - Fuera de serie
* 1983 - Mucha calidad
* 1984 - Somos vallenato
* 1985 - Superior
* 1986 - Binomio de oro
* 1987 - En concierto
* 1988 - Internacional
* 1989 - De Exportación
* 1990 - De fiesta con binomio de oro
* 1991 - De américa
* 1991 - Por siempre

Categorìa:Cantant
Esztergom

**Esztergom** (an almàn *Gran*, an slovach *Ostrihom*) a l'é una sità dl'Ungherìa ëd 30.928 abitant (2009).
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà da ij Roman 'me *Solva*. 
## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é Etelka Romanek.

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Esztergom
Szeged

**Szeged** (an almàn *Szegedin*, an slovach *Segedín* e an italian *Seghedino*) a l'é la tersa sità dl'Ungherìa con 161.921 abitant (2014).
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà da ij Roman 'me *Partiscum*. 
## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é László Botka.

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Szeged
Debrecen

**Debrecen** (an almàn *Debrezin*, an slovach *Debrecín*) a l'é la scònda sità dl'Ungherìa apress la capital Budapest con 202.402 abitant (2019).
## Stòria
La sità a l'é cità dël 1235 'me *Debrezun*. 
## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é László Papps.

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Debrecen
Miskolc

**Miskolc** (an almàn * Mischkolz*, an slovach *Miškovec*) a l'é la cola ch'a fa quatr sità dl'Ungherìa con 157.177 abitant (2017).
## Stòria
La sità a l'é cità la prima vira anviron dël 1210 'me *que nunc vocatur Miscoucy*. 
## Aministrassiòn
Ël sindich a l'é Ákos Kriza (Fidesz).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Miskolc
Salonich

**Salonich** (*Θεσσαλονίκη* an grech) a l'é, con 363.987 abitant, la sconda sità greca për popolassion.
A l'é 'l capleugh e la sità pi amportant ëd la Macedònia.

## Nòm
Salonich a l'ha pijà so nòm da Thessalonike ëd Macedònia, una dle sorele ëd Lissànder ël Grand.

## Sità gemelà
Salonich a l'é gemelà con:
*  Bratislava, Slovachia

## Anliure esterne
* Sit istitussional (an grech e anglèis)

Categorìa:Sità europenghe
Categorìa:Grecia
Trovàu

Un **trovàu** o **trovador** (an ossitan *trobador*) a l'era un poèta, e/o cantant, durant l'Età mezanna, an Occitània, an Catalogna, an Aragon, Lombardia e Galìssia-Portugal. El termo de trobador as dreuva për designé j'artista che s'esprimivo an ossitan (dël Lemosin, dl'Auvergna, dla Provensa). La version fomnina del trovàu a l'é la ***trobairitz***.

El tèrmo trovàu a l’é atestà dël sécol XII en Pero d’Auvergna. La paròla as forma a partì dal verb *trobar* (trové) che an ossitan antich significava ëdcò compone, inventé. Ël mòt trobador a l’é stàit adatà an fransèis dël sécol XVI, an efet a l’é mensionà dël 1575 ant ël sens ëd poèta lìric cortèis an lenga d’òc dij sécoj XII e XIII.

Categorìa:Literatura
Jennifer Lawrence

**Jennifer Shrader Lawrence** (Indian Hills, 15 òst 1990) a l'é n'atriss ëd cine american-a.
## Biografìa
A l'é fija ëd Gary Lawrence e ëd Karen Koch.
Dël 19 otòber 2019 a l'ha marià Cooke Maroney, dont a l'ha avù un fieul, Cy Maroney, nàit a Los Angeles dël fërvè 2022.

Lawrence, Jennifer
Burt Lancaster

** Burton Stephen Lancaster** mej conossù 'me **Burt Lancaster** (New York, 2 novèmber 1913 – Los Angeles, 20 otòber 1994) a l'é stàit n'ator ëd cine american.
## Biografìa
A l'era fieul ëd James Lancaster e ëd Elizabeth Roberts.

Lancaster, Burt
Tampa

**Tampa** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Florida.
A l'ha 392.890 abitant (2018).

Ël sindic a l'é Jane Castor.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1823 'me cit vilagi d'antorn a un fort ciamà *Fort Brook*.
 

Categorìa:Comun dla Florida
St. Petersburg (Florida)

**St. Petersburg** (stranomà *St. Pete*) a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Florida.
A l'ha 258.308 abitant (2020).

Ël sindic a l'é Rick Kriseman.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1888 da John C. Williams e da Peter Demens che a l'era nà a San Peroborgh, an Russia.
 

Categorìa:Comun dla Florida
Lucian Freud

**Lucian Freud** (Berlin, 8 dzèmber 1922 – Londra, 20 luj 2011) a l'é stàit un pitor alman naturalisà britannich, novod ëd Sigmund Freud. 

Freud, Lucian
Anselm Kiefer

**Anselm Kiefer** (Donaueschingen, 8 mars 1945) a l'é un pitor e scultor alman.

Categorìa:Pitor alman
Categorìa:Scultor
Hialeah

**Hialeah** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Florida.
A l'ha 223.109 abitant (2020).

Ël sindic a l'é Esteban Bovo.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1921 davzia a un dij prim camp d'aviassion.
 

Categorìa:Comun dla Florida
Orlando (Florida)

**Orlando** (stranomà: *"The beautiful city"*) a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Florida.
A l'ha 307.573 abitant (2020).
La sità a l'é avosà për esse la sede dle cà ëd cine *Metro-Goldwyn-Mayer* e *Universal Pictures*.

Ël sindic a l'é Buddy Dyer.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1875 andoa a j'era dagià un cit vilagi.
 

Categorìa:Comun dla Florida
Fort Lauderdale

**Fort Lauderdale** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Florida.
A l'ha 182.760 abitant (2020) e 'na surfassa ëd 2.040,21 km2.

Ël sindic a l'é Dean Trantalis.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1911.
 

Categorìa:Comun dla Florida
Fortëssa

'na **fortëssa** a l'é n'euvra ëd fortificassion circondà ëd muraje, soens provëdua d'euvre suplementar 'me tor o rivejin për facilité la difèisa militar. 
D'un punt ëd vista temporal, la fortëssa a s'treuva apress ël castel an essend soa evolussion anans l'evolussion dl'armi a feugh.

Categorìa:Architetura
A. R. Penck

**A. R. Penck**, pseudònim ëd **Ralf Winkler**, (Dresda, 5 otóber 1939 – Zurigh, 2 magg 2017) a l'é stàit un pitor e scultor alman. 

Penck, A. R.
Penck, A. R.
Pontiac

La **Pontiac** (Nòm complet:*Pontiac Motor Division of General Motors*) a l'é stàita 'na meison viturìstica e soa sede a l'era a Detroit, (Michigan) an jë Stat Unì.
La Pontiac a l'era 'na division dël gròp General Motors.

## Stòria
### J'achit
La marca a l'é stàita fondà dël 1926 'me division dla *Oakland Motor Car Company* e a l'é restà ativa fin dël 2010.

Categorìa:Meison viturìstiche djë stat Unì d'América
Gioann Agustin Gallicio

**Gioann Agustin Gallicio** (Sant Ambreus 1592 - Roma 9 Otóber 1681) a l'é stàit Barnabita e general dla Congregassion dij Barnabiti dal 1656 al 1662.

Categorìa:Sant Ambreus
Categorìa:Përsonalità piemontèise
Maria Helena Vieira da Silva

**Maria Helena Vieira da Silva** (Lisbon-a, 13 giugn 1908 - Paris, 6 mars 1992) a l'é stàita n'importanta pitriss portughèisa naturalisà fransèisa. 

Vieira da Silva, Maria Helena
Plano (Texas)

**Plano** a l'é na sità djë Stat Unì ch'a resta an Texas.

A l'ha 285.494 abitant (2020).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1840 'me cit vilagi e a l'é vnùa sità dël 1873.

## Geografìa
La sità a resta davzin a Dallas e Fort Worth.

Categorìa:Comun dël Texas
Hooverphonic

J**'Hooverphonic** a son 'na banda musical formasse a  Sint-Niklaas, an Belgi, dël 1991 'me Hoover e dël 1995 con so nom atual .
Ij component permanent a son *Alex Callier* (polistrumentista) e *Raymond Geerts* (ghitara) a ij quaj as gionto vaire cantant, dont: *Esther Lybeert* (1995-1996); *Liesje Sadonius* (1996-1997); *Kyoko Baertsoen* (1997); *Geike Arnaert* (1997-2008, 2020- ); *Noémie Wolfs* (2010-2015); *Luka Cruysberghs* (2018-2020).
## Discografìa
### Àlbom
* 1996 - *A New Stereophonic Sound Spectacular*
* 1998 - *Blue Wonder Power Milk*
* 2000 - *The Magnificent Tree*
* 2002 - *Hooverphonic Presents Jackie Cane*
* 2005 - *No More Sweet Music/More Sweet Music*
* 2007 - *The President of the LSD Golf Club*
* 2010 - *The Night Before*
* 2013 - *Reflection*
* 2016 - *In Wonderland*
* 2018 - *Looking for Stars*
* 2021 - *Hidden Stories*

Categorìa:Mùsica legera
Rio Rancho (Neuv Méssich)

**Rio Rancho** a l’é na sità djë Stat Unì d'América ant lë stàt dël Neuv Méssich. A conta na popolassion ëd 87.521 abitant (2010).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1710 da ij spagneul 'me *Alameda Grant*.

Categorìa:Comun dël Neuv Méssich
Las Cruces (Neuv Méssich)

**Las Cruces** a l’é na sità djë Stat Unì d'América e scònda sità pi granda dlë stàt dël Neuv Méssich Neuv Méssich. A conta na popolassion ëd 111.385 abitant (2020).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1849.

Categorìa:Comun dël Neuv Méssich
Parlà per zetta

Ël **parlà per zetta** a l'è un fenomen dël dialèt milanèis parlà d'la nobiltà e di pì signor, già vist ant ij test ëd Carlo Maria Maggi. As fà a arlevé la "c" mòla e la "sc" con la "z". Anchoeuj a l'è pi dovrà, però ant ël dialèt parlà adess i resto dij segn, coma  "giazz" e "zena" (an piemontèis "giassa" e "sin-a"), che ant ij dialèt "arios" i resto "giasc" e "scena".

## Note
*Dialetti lombardi - Treccani
*DESAM

Categorìa:Varietà lenghìstiche e dë stil
Tulsa

**Tulsa** a l’é na sità djë Stat Unì d'América, sgonda sità pì granda dël Oklahoma për popolassion con 403.035 abitant (2018).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà antrames 1828 e 1836. 

Categorìa:Comun dl'Oklahoma
Norman

**Norman** a l’é na sità djë Stat Unì d'América, tersa sità pì granda dël Oklahoma për popolassion con 124.880 abitant (2019).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1889 e ciamà an onor ëd Abner Norman, un geòmetra. 

Categorìa:Comun dl'Oklahoma
Neckarsulm

**Neckarsulm** a l’é na sità dël Baden-Württemberg, an Gërmania.

A l'ha 'na surfassa ëd 24,94 km2, 26.492 abitant (2018) e n'autëssa ëd 162 m s.l.m..

## Geografìa
Neckarsulm as treuva a la confluensa di ij fium Neckar e Sulm.

## Stòria
La sità a l'é stàita cità la prim-a vira dël 771 e a l'é vnùa sità anviron dël 1300.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Steffen Hertwig.

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Cantòn

**Cantòn** o ëdcò **Guangzhou**, 广州市 (Guǎngzhōu shì), a l'é na sità ëd 14.904.400 d'abitant, an Cin-a.

Categorìa:Sità cinèise
Heilbronn

**Heilbronn** a l’é na sità dël Baden-Württemberg, an Gërmania.

A l'ha 'na surfassa ëd 99,88 km2, 126.592 abitant (31-12-2019) e n'autëssa ëd 157 m. s.l.m..

## Geografìa
Heilbronn as treuva an sël fium Neckar.

## Stòria
La sità a l'é stàita cità la prim-a vira dël 747 e a l'é vnùa sità dël 1371.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Harry Mergel (SPD).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Dacia

La **Dacia** a l'é n'asienda romen-a produtriss d'autoveicoj, comersialisà an Europa, an Africa e an cheich paìs asiàtich. A l'é stàita catà da la Renault dël 1999, an inissiand la comersialisassion dij neuv modej, a travers dla ragnà Renault, an mantenend ël march Dacia.
 
Ël march a pija ël nom dal vej regn omònim.
 
L'asienda dël 2008 a l'avìa anviron ël 28% dël mercà automobilìstich an Romanìa. 
 
Dacia a l'é atualment lë sponsor dl'Udinese calcio e a sponsorisa con pròpri march lë stadi Friuli.

Categorìa:Meison viturìstiche
Elazar Shach

**Elazar Menachem Man Shach** (an ebreo: אלעזר מנחם מן שך&#x200E; ?; Vabalninkas, 1/13 gènè 1899 – Tel Aviv, 2 november 2001) a l'é stàit un rabin e educator lituan, ebreo ortodoss. 
A l'é stàit un leader Haredi a Bnei Brak, Israel, e important talmudist. A l'ha ëdcò offisià 'me un dj tre co - decan dla Yeshiva Ponevezh a Bnei Brak. A l'ha fondà ël partì politich israelian Degel HaTorah, che a arpresenta j'aschenasit lituan ant la Knesset, dont motobin al considero ël pì grand studios ëd soa generassion. 

## Note

## Bibliografìa

* *Avi Ezri* – Comentari a Yad ha-Chazaka del Rambam.
* *Michtavim u'Maamarim* – racòlta epistolaria pubbl. an vaire edission ëd 4–6 volumi.

### Biografìe e storie

* *The Man of Vision: The Ultra-Orthodox Ideology of Rabbi Shach* (Ish Ha-Hashkafah: Ha-Ideologia Ha-Haredit al pi HaRav Shach), di Avishay Ben Haim, Mosaica Publishers
* *Maran Rosh Hayeshiva Rav Shach* – (për giovo) di Rabbi Yechiel Michel Stern.

### Liber an lenga anglèisa

* *Rav Shach Speaks* – Pubbl. da Israel Book Shop – racòlta epistolaria, curà da Rabbi Asher Bergman, Bnei Brak, Israel 1999. Trad. di Gavriel Rubin.

## Vos lià

* Ebraism
* Teologia dell'Olocausto
* Problema del male
* Haredi
* Cabala ebraica
* Filosofia della religione

## Autri progèt

*  Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su **<span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Elazar_Shach?uselang=it Elazar Shach]</span>**

## Anliure esterne
Eulogie e articoli su Rabbi Shach:

* Intervista con il Dr . Ephraim Shach su suo padre , Rabbi Elazar Shach ( HE ) 
*   ( HE ) 
* " We have to Recognize and Acknowledge what America has Done for Us " trad . inglese di un discorso di Rabbi Shach per gli americani ( EN ) 

Audio:

* Shiurim ( Yiddish ) di Rabbi Shach su vari masechtos ( YI ) 
* Discorsi di Rabbi Shach ( HE ) 
* Discorsi di Rabbi Shach ( YI ) 

Video:

* Video di Rabbi Shach che parla alla Conferenza del Degel Hatorah Archiviato il 22 marzo 2012 in Internet Archive. su Binyanei HaUma , e conferenza a Yad Eliyahu Arena ( 17 minuti ) 26/03/1990 .( HE ) 

Vaire:

Categorìa:Israel
Robert A. Heinlein

**Robert Anson Heinlein** a l'é stàit un ingegné aeronautich e scritor ëd fantassiensa an lenga anglèisa.
A l'era nassù a Butler an Missouri ël 7 ëd luj dël 1907 e a l'é mòrt a Carmel-by-the-Sea ël 8 magg dël 1988.
## Biografìa
Heinlein a l'era fieul ëd Rex Ivar Heinlein e ëd Bam Lyle, ters ëd set fieuj.

Heinlein, Robert A.
Heinlein, Robert A.
Heinlein, Robert A.
Independence (Missouri)

**Independence** a l’é na sità djë Stat Unì d'América e as treuva an lë Stat dël Missouri. A conta 116.830 abitant (2010) e a l'ha 'na surfassa ëd 202,67 km².

## Stòria
La sità a l’é stàita fondà dël 29 mars 1827. 

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Missouri
Ciria

**Ciria** a l'é 'l nòm ëd 

* Ciria (canal), canal artifissial d'irigassion
* Ciria (Soria), comun dla Spagna ch'a resta ant la Comunità autònoma ëd Castija e León, an provinsa ëd Soria
Ciria (canal)

Ël **Ciria** (an italian *Ciria*) a  l'é un canal artifissial d'irigassion dla Lombardìa.

## Nòte


Categorìa:Canaj dla Lombardìa
Butler (Missouri)

**Butler** a l’é na cita sità djë Stat Unì d'América ch'as treuva an lë Stat dël Missouri. A conta 4.219  abitant (2010), a l'ha 'na surfassa ëd 10 km² e n'autëssa ëd 263 m. an s.l.m.

## Stòria
La sità a l’é stàita fondà dël 1852

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Missouri
Vielm ëd Occam

**Vielm ëd Occam** (an lenga anglèisa: William of Ockham; an lenga latin-a: Guillelmus de Ockham) (Ockham, 1288 - Mùnich, 10 avril 1347) stranomà *Venerabilis Inceptor* e *Doctor Invincibilis* a l'é stàit un frà fransiscan, teologh e filosof angleis avosà për avej teorisà ël prinsipi dël *"rasor ëd Occam"*

ëd Occam|Vielm
Yokosuka D4Y

Ël **Yokosuka D4Y**, stranomà da j'american *Judy*, a l'é n'avion bombardiè legé monomotòr fabricà an Giapon durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1940 e a l'é intrà an servissi dal 1942.
A l'é stait dovrà dzortut da la *Dai-Nippon Teikoku Kaigun Kōkū Hombu*, l'aviassion dla Marina militar giaponèisa. A l'é stait prodovù an 2.038 esemplar e soa lestëssa màssima a l'era ëd 550 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Santuari dla Nonsià

***Santuari dla Nonsià*** a l'é 'l nòm:

* d'un santuari a Cher: Santuari dla Nonsià (Cher)
* d'un santuari a Tràpani: Santuari dla Nonsià (Tràpani)
Brandemburg an der Havel

**Brandemburg an der Havel** (*Brannenborg an de Havel* ant la parlà local) a l'é na sità dlë stat dël Brandemborgh, an Almagna, con 72.184 abitant (31-12-2019).

A l'é la tersa sità dël Land Brandeborgh për abitant apress la capital Potsdam e la sità ëd Cottbus. 

Brandemburg an der Havel a l'é na sità independent (*Kreisfreie Städte*) o distret urban (*Stadtkreis*), o anco', a l'ha lë statut ëd distret (*kreis*).

## Geografìa

La sità, 70 km a òvest ëd Berlin, a l'é travërsà dal fium Havel don a l'é un port important.

## Stòria
La sità a l'é stàita fonda dël secol ch'a fa 10 'me castel an sla riva dël fium Havel.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Steffen Scheller (CDU).

## Arferiment


## Colegament estern
*Sit ëd Brandenburg An Havel

Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Rathenow

**Rathenow** a l'é na sità dl'Almagna, capital dël distret dë Havelland, stat dël Brandemborgh.
## Localisassion
Rathenow as treuva sle rive dël ri Havel, 70 km distant da Berlin.
## Arferiment

## Colegament estern
Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Bad Liebenwerda

**Bad Liebenwerda** a l'é na sità termal ant ël munissipi Elbe-Elster dl'Almagna localisà ant lë stat dël Brandemborgh.
## Binelagi
* **[[Nowe Miasteczko]]**, Polònia (1994)
* **[[Lübbecke]]**, Almagna (1990)
## Arferiment

## Colegament estern
Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Senftenberg

**Senftenberg** a l'é na sità dl'Almagna, ch'a l'é 'l sènter pi important dël distret ëd Oberspreewald-Lausitz, stat dël Brandemborgh.
## Binelagi
*  Püttlingen Almagna (stat ëd Sarre) 1989
*  Nowa Sól Polònia 1992
*  Senftenberg Austria 1993
*  Saint-Michel-sur-Orge Fransa 1996
*  Veszprém Ungherìa 1996
*  Žamberk (alem. Senftenberg da Böhmen) Repùblica Ceca 1996
*  Fresagrandinaria Italia 2003
## Arferiment

## Colegament estern
Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Neuruppin

**Neuruppin** (*Nova Ruppin*) a l'é na sità alman-a dël distret ëd Ostprignitz-Ruppin, ant lë stat federal dël Brandemborgh.
## Imagens

Image:Neuruppin.jpg|Neuruppin en 1694
Image:OPR Neuruppin Schinkel-Statue.jpg|Monument a Schinkel 
Image:Neuruppin Friedrich Wilhelm II.jpg|Monument a Frederico Guilherme II da Prússia


Image:OPR Neuruppin Trinitatis-Kirche.jpg|Gesia
Image:Neuruppin_Parzival_Detail.jpg|Persival
File:Zermuetzel_bridge_Rhin.jpg|Zermützel

## Arferiment

Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Bernau bei Berlin

**Bernau bei Berlin** a l'é un munissipi dl' Almagna, localisà ant ël distret Barnim,  ant lë stat dël Brandemborgh.

File:Bernau_Breitscheidstr_2.jpg|
File:Bernau_Breitscheidstr_35.jpg|
File:Bernau_Breitscheidstr_37.jpg|
File:Bernau_Breitscheidstr_38.jpg|
File:Bernau_Breitscheidstr_40.jpg|
File:Bernau_Breitscheidstr_42.jpg|
File:Bernau_Amtsgericht.jpg| 
File:Bernau_Breitscheidstr_58.jpg|

## Da vëdde 'dcò
* Bauhaus
## Arferiment

Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Neuhardenberg

**Neuhardenberg** a l'é un munissipi ant ël distret ëd Märkisch-Oderland, an Brandemborgh, Almagna. A-i é 'l Palass ëd Neuhardenberg, residensa estiva dël prinse 'd Prussia Karl August von Hardenberg. A comprend comprend ij vilagi ëd Altfriedland, Quappendorf e Wulkow.
## Binelagi
* Myslibórz, Polònia
* Hamminkeln, Almagna
## Arferiment

## Colegament estern
*Schloss Neuhardenberg Foundation
Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Peitz

**Peitz** a l'é na sità ant ël distret ëd Spree-Neiße, ant ël sudest dël Brandenburgo, Almagna.
## Vista geral
A l'é situà 13 km a nordest ëd Cottbus. Sircondà da lagh, a l'é conossùa për l'industria dla pësca.

## Arferiment

Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Velten

**Velten** a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Oberhavel, ant lë stat dël Brandemborgh. A l'ha 23.39 km² d'aira, e sua Popolassion dël 2019 a l'é staita stimà an 12.179 abitant.
## Arferiment


Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Oranienburg

**Oranienburg** a l'é na sità dël Brandemborgh, Almagna. A l'é la capital  dël distret ëd Oberhavel.

## Geografia
Oranienburg a l'é localisà ai bòrd dël ri Havel, 35&amp;nbsp;km a nòrd dël sènter ëd Berlim.

### Division dla sità
Oranienburg a l'ha neuv borgh:
* Friedrichsthal
* Germendorf
* Lehnitz
* Malz
* Oranienburg
* Sachsenhausen
* Schmachtenhagen
* Wensickendorf
* Zehlendorf
## Da vëdde 'dcò

## Referências

## Colegament estern
*Pàgina ëd Orianenburg
*Seconda Guèra Mondial an BBC News

Categorìa:Sità dël Brandemborgh
Cesa ëd San Pé

***Cesa ëd San Pé*** a l'é 'l nòm ëd i cese:

* **[[Cesa ëd San Pé (L'Escarène)]]**, cesa ëd L'Escarène
* **[[Cesa ëd San Pé (Mòdica)]]**, cesa ëd Mòdica
* **[[Cesa ëd San Pé (Piassa Armerin-a)]]**, cesa ëd Piassa Armerin-a
Templar Subalpin

A l'é l'ipotétich autor dij Sermon Subalpin e ël prim scritor dla literatura piemontèisa vivù tra la fin dël sécol ch'a fa XII e l'inissi dël sécol che a fa XIII.

Soa dotrin-a a l'é centrà an sla dualità "lus-top" e an sna litura mìstica dël sìmbol dël Tempi e 'd soa oferta. 

Con soa istansa an sla castità e an sl'orassion a serca ëd formé ij nòbij piemontèis ch'a veulo intré ant l'órdin dël Tempi.

A l'ha viagià ant la Tèra Santa e ant ij Sermon a mostra na bon-a conossensa ëd soa geografia.

Categorìa:Scritor an lenga piemontèisa
Cesa ëd San Fransesch

***Cesa ëd San Pé*** a l'é 'l nòm ëd i cese:

* **[[Cesa ëd San Fransesch (Alcamo)]]**, cesa d'Alcamo
* **[[Cesa ëd San Fransesch (Aress)]]**, cesa d'Aress
* **[[Cesa ëd San Fransesch (Enna)]]**, cesa d'Enna
* **[[Cesa ëd San Fransesch (Noto)]]**, cesa ëd Noto
* **[[Cesa ëd San Fransesch (Pescia)]]**, cesa ëd Pesci
* **[[Cesa ëd San Pé (Piassa Armerin-a)]]**, cesa ëd Piassa Armerin-a
Bremerhaven

**Bremerhaven** a l'é na sità alman-a ant lë stat federal ëd Brema. As treuva an sël bòrd snistr dël ri Weser, da l'autra part rispet a la sità ëd Nordenham. Soa popolassion a l'é ëd 120.900 abitant (censiment dë 2003). Bremerhaven a veul dì literalment "pòrt ëd Brema".

Bremerhaven a l'é na sità independent (*Kreisfreie Städte*) o distret urban (*Stadtkreis*), visadì, a l'ha lë statut ëd distret (*kreis*). Geograficament, a l'é na exclave dla sità-stat ëd Brema. A l'é a 65 km da la sità ëd Brema.

## Binelagi
Bremerhaven a l'é gemelà con:
*  Cherbourg-Octeville, Fransa
* Grimsby/North East Lincolnshire, Regn Unì
* Pori, Finlandia
* Frederikshavn, Danimarca
* Estetino, Polònia
* Kaliningrad, Russia

## Arferiment


## Colegament estern
* Pàgina ofissial

Categorìa:Comun-e ëd Brema
Categorìa:Sità alman-e
Elbtal

**Elbtal** a l'é un munissipi dl'Almagna, ant ël distret ëd Limburg-Weilburg, ant la region aministrativa ëd Gießen, stat ëd l'Assia.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Steinau an der Straße

**Steinau an der Straße** a l'é na sità localisà ant ël distret Main-Kinzig, ant lë stat ëd l'Assia, Almagna. Situà vzin al ri Kinzig, 32 km a sudest ëd Fulda.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Kelkheim

**Kelkheim** (conossùa localment com K-Town) a l'é na sità ant la Principal-Taunus-Kreis distret ant lë stat ëd l'Assia, Almagna. Kelkheim a l'é localisà a sirca 10 km a ossident ëd Frankfurt. Wiesbaden, la capital dlë stat ëd l'Assia,  a l'é a sirca 25 km ëd distansa. Kelkheim a l'é dividùa an ses borgh, Kelkheim-Mitte, Münster, Hornau, Fischbach, Ruppertshain e Eppenhain.

Categorìa:Comun-e dl'Assia
Eschborn

**Eschborn** a l'é na sità ant ël distret ëd Main-Taunus,ant lë stat ëd l'Assia, Almagna. Dël 2010 a l'avìa na popolassion ëd 20.811 abitant. A l'é localisà vzin a Frankfurt am Main.

A l'é gemelà con Póvoa de Varzim (Portogal) e con Zabbar (Malta).

## Arferiment


## Colegament estern

Categorìa:Comun-e dl'Assia
Biblis

**Biblis** a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Bergstrasse,ant lë stat ëd l'Assia. A l'ha 40.44 km² d'aira, e soa popolassion dël 2019 a l'era stimà 9.110 abitant.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Haiger

**Haiger** a l'é na sità alman-a, ant lë stat ëd l'Assia ant ël distret ëd Lahn-Dill.

## Arferiment


## Colegament estern
* Sit ëd Haiger (an alman)
* Sit dlë stat dl'Assia (an alman)
Categorìa:Comun-e dl'Assia
Solms

**Solms** a l'é na sità dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Lahn-Dill, ant la region ëd Gießen, stat dl'Assia.

## Arferiment


## Colegament estern
*Sit ëd Solms

Categorìa:Comun-e dl'Assia
Lampertheim (Assia)

**Lampertheim (Assia)** a l'é na sità dl'Almagna, localisà ant ël distret ëd Bergstrasse ant la region aministrativa ëd Darmstadt, stat dl'Assia.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Schotten

**Schotten** a l'é na sità dlë stat ëd l' Assia, Almagna.

## Arferiment


## Colegament estern

Categorìa:Comun-e dl'Assia
Bad Homburg vor der Höhe

**Bad Homburg vor der Höhe** a l'é na sità localisà ant lë stat dl'Assia, an Almagna.

## Arferiment

Categorìa:Comun-e dl'Assia
Staufenberg

**Staufenberg** a l'é na sità alman-a localisà ant ël distret ëd Gießen ant lë stat federal Assia.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Allendorf

**Allendorf** a l'é na sità dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Gießen, ant la region ëd Gießen, ant lë stat dl' Assia.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Bad Schwalbach

**Bad Schwalbach** a l'é un munissipi situà ant ël distret ëd Rheingau-Taunus, ant lë stat federal dl'Assia, Almagna. Dël 2016, soa popolassion a l'era stimà an 10. 849 abitant.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dl'Assia
Feldberger Seenlandschaft

**Feldberger Seenlandschaft** a l'é un munissipi dl'Almagna, situà ant ël distret ëd Mecklenburg-Strelitz dlë stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. 

## Colegament estern
* http://www.feldberger-seenlandschaft.de Pagina ufissial ëd Feldberger Seenlandschaft

Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental
Peenemünde

**Peenemünde** a l'é na cita sità dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. Peenemünde a l'é un pòrt marìtim situà an sël Mar Bàltich vzin a l'estuari dël ri Peene. A aparten a la Amt ëd Usedom-Nord.

## Colegament estern
*Sit ëd Amt Usedom-Nord

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental
Poel

**Poel** a l'é n'ìsola e munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'é situà an sel Mar Bàltich an front a la sità ëd Wismar.

## Colegament estern
*[Sit ëd Poe
==Arferiment==
<references />

[Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental]
Hiddensee

**Hiddensee** a l'é n'isola e un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.

L'ìsola a l'é ant ël Mar Bàltich a ossident dl'ìsola ëd Rügen e soa località prinsipal a l'é Vitte.

## Colegament estern
*Site do Amt ëd West-Rügen

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental
Boltenhagen

**Boltenhagen** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nordwestmecklenburg, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.

## Arferiment


## Colegament estern
* http://www.gemeinde-boltenhagen.de

Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental
Altwarp

**Altwarp** (an polach *Stare Warpno*) a l'é un munissipi ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat  alman ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental. A l'ha sirca 600 abitant.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental
Wustrow

**Wustrow** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Rügen, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.

A aparten a l'aministrassion ëd Darß/Fischland.

## Colegament estern
*Sit ëd Wustrow

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental
Hintersee

**Hintersee** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Vorpommern-Greifswald, stat ëd Meclemborgh-Pomerania Ossidental.
A aparten a l'aministrassion ëd Am Stettiner Haff.

## Colegament estern
*[Sit ëd Hinterse

==Arferiment==
<references />

[Categorìa:Comun-e dël Meclemborgh-Pomerania Ossidental]
Nakajima Ki-27

Ël **Nakajima Ki-27**, stranomà da j'american *Nate*, a l'é n'avion da cassa monomotòr fabricà an Giapon adnans la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1936 e a l'é intrà an servissi dal 1938.
A l'é stait dovrà dzortut da la *Dai-Nippon Teikoku Rikugun Kōkū Hombu*, l'aviassion dl'Armà ëd tèra giaponèisa. A l'é stait prodovù an 3.368 esemplar e soa lestëssa màssima a l'era ëd 470 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Giuseppe Garibaldi (C 551)

La **Giuseppe Garibaldi**, identificà con ël nùmer ëd matrìcola *C 551*, a l'é 'na nav miltar porta-avion dla Marin-a militar italian-a.
La nav a l'é stàita comissionà dël 21 novèmber 1977, varà dël 4 giugn 1983, completà dël 30 stèmber 1985 ant'ël cantié ëd Monfalcone e entrà an servissi ël midesim agn.
A l'é longa 180,2 m, so dislocament standard a l'é ëd 10 100 t.
.

Categorìa:Nav
Cavour (C 550)

La **Cavour**, identificà con ël nùmer ëd matrìcola *C 550*, a l'é 'na nav miltar porta-avion dla Marin-a militar italian-a.
La nav a l'é stàita comissionà dël 22 novèmber 2000, varà dël 20 luj 2004, completà dël 27 mars 2008 ant'ij cantié ëd Riva Trigoso e Muggiano e a l'é entrà an servissi dël 10 giugn 2009.
A l'é longa  244 m, so dislocament standard a l'é ëd 28 160 t.
.

Categorìa:Nav
Hulk

**Hulk**, alter ego ëd ël dotòr Robert Bruce Banner, a l'é un personagi dij fumet american publicà dla Marvel Comics. A l'é stàit creà dël 1962 da lë scritòr Stan Lee e da l'artista Jack Kirby.

Categorìa:Përsonagi dij carton
Stan Lee

**Stan Lee**, pseudonim ëd **Stanley Martin Lieber** (Neuva York, 28 dzèmber 1922 – Los Angeles, 12 Novèmber 2018), a l'é stàit 'n fumetista, editor, produtor cinematogràfich e televisiv americàn, conossù për ësse stàit *editor-in-chief* dla *Marvel Comics*, da ël 1941 a ël 1942 e da ël 1945 a ël 1972, e për avej co-creà, particolarment ansema a Jack Kirby e a Steve Ditko, l*'Òm-aragn*, ij *Fiamengh Quatr*, *Daredevil*, *Black Panther*, ij *X-Men*, *Thor* e tanti autri super-eroi. 

## Anliure esterne
* https://therealstanlee.com/

Lee, Stan
Southampton

**Southampton** (*Hantonne* an norman) a l’é 'na sità dël Regn Unì, un dij pòrt prinsipal dla nassion.
A l'ha 'na popolassion ëd 253.651  abitant (2006) e 'na surfassa ëd 51,47 km².

 
## Geografìa
Southampton a resta ant lë Sud-Est de l'Inglatèra davant a l'isola ëd Wight.
Soa zòna oraria a l'é cola dël meridian ëd Greenwich.

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël c. AD 43 'me vilagi roman ciamà *Clausentum*.

Categorìa:Sità anglèise