open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cortinarius brunneus

## Un pissacan: ël Cortinarius brunneus

### Descrission
Capel fin a 10 cm, a pupa, brun cicolata scur. Lamele distante, larghe, brun sombr. Gamba àuta fin a 14 cm e larga fin a 3 cm, strià con anel bianch. Carn brun-a. 

### Ambient
A chërs sota conìfere, dzortut sapin. Dle vire sota latifeuje e sempeverd.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius brunneus*** (Pers. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius paleifer

## Un pissacan: ël Cortinarius paleifer

### Descrission
Capel fin a 4 cm, lamele pòch s-ciasse, brun viòla, al pé ël misseli a l'é lila viòla.

### Ambient
A chërs dzortut sota le conìfere.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
**Cortinarius paleifer** Svrcek

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius duracinus

## Un pissacan: ël Cortinarius duracinus

### Descrission
Capel fin a 10 cm, seuli o pòch fibrilos, da baross a bes òcra ciàir con ël sech. Lamele café-làit canela. Gamba àuta fin a 15 cm e larga fin a 2 cm, radicanta, fibrilosa, bianca. Carn ciàira. Odor un pòch jodà.

### Ambient
A chërs ant ij bòsch.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
**Cortinarius duracinus** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius ionosmus

## Un pissacan: ël Cortinarius ionosmus
### Descrission
Ël ***Cortinarius ionosmus*** a l'é un fonz basidiomicet dla famija dle Cortinariaceae, caraterisà da 'n capel gròss 4-8 cm, da bombà a distèis, con la surfassa viscosa e lùcida, 'd color brun giaunastr o òcra . Le lamele a son s-ciasse, da bluastre a viòla, peui brun-e për le spore . La gamba a l'é silìndrica, àuta 5-10 cm, con la base slargà an un **bulb** robust, e a l'ha na **cortin-a** viòla bin evidenta . La carn a l'é bianca, con odor fòrt ch'a arcòrda l**'iodio** (da sò nòm) e savor amèr . Le spore a son brun-rossastre . A l'é stàit descrivù dël 1838 dal micòlogh svedèis Elias Magnus Fries .

### Ambient
A chërs sota le conìfere (pin, sapin), an montagna, ant ij bòsch ùmid e calcaros, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie ràira, segnalà an Euròpa (dzortut an Scandinavia, Alp, Carpats) e an América dël Nòrd .

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar. A l'é considerà **velenos** e da evité. A peul causé dësturb gastro-intestinaj.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
* **Cortinarius ionosmus** Moser, Nespiak & Schwobel

Categorìa:Cortinarius
Categorìa:Figure da buté
Cortinarius varius

## Un pissacan: ël Cortinarius varius

### Descrission
Capel fin a 10 cm, giàun groson. Lamele lila viv. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 cm, bianca, motobin pòch velà.

### Ambient
A chërs sota le conìfere an montagna.

### Comestibilità

A ven dàit për comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius varius** (Schaeff. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius claricolor

## Un pissacan: ël Cortinarius claricolor

### Descrission
Capel fin a 15 cm, carnos, brinà, da òcra giàun a ross. Bòrd con fibrile bianche. Lamele s-ciasse, strèite, bes ciàir. Gamba àuta fin a 15 cm e larga fin a 2,5 cm, bianca, fassà ëd bianch, peui un pòch òcra rossastr. Carn bianca.

### Ambient
A chërs dzortut sota ij sapin, dle vire sota le biole.

### Comestibilità

A ven dàit për comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
**Cortinarius claricolor** (Fries) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius triumphans

## Un pissacan: ël Cortinarius triumphans

### Descrission
Capel fin-a a 12 cm, un pòch sliss, giàun òcra. Bòrd un pòch velà 'd rossastr. Lamele strèite, da bianch a crema. Gamba àuta fin-a a 12 cm e larga fin-a a 3 cm, silindrica-clavà a fus, bianca, con ëd bande giàun rossastr ò òcra ross sota la cortin-a. Carn da biancastra a ocracea. 

### Ambient
A chërs sota le biole (Betula pubescens, Betula pendula)

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius triumphans** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius variicolor

## Un pissacan: ël Cortinarius variicolor

### Descrission
Capel fin a 15 cm, sliss, fibrilos, baross. Bòrd violet, pì ciàir con ël sech, un pòch velà. Lamele da lila a bes violet. Gamba àuta fin a 13 cm e larga fin a 2,5 o 4 cm, dle vire un pòch a siola, da bluastra o lila ciàir a òcra, fibrilosa ëd violet. Carn ciàira, odor ëd tèra.
Cortin-a motobin bondosa. Carn lila, ciàira con ël sech.

### Ambient
A chërs sota le conìfere.

### Comestibilità

A ven dàit për comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

* **Cortinarius variicolor** (Pers. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius nanceiensis

## Un pissacan: ël Cortinarius nanceiensis

### Descrission
Capel fin a 8 cm, tachiss, seuli o pontinà, baross o lavà ëd porpra. Bòrd ciair, oliva, dle vire giàun limon vërdastr. Lamele giàune vërdastre. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1,5 o 2,5 cm, giàuna vërdastra, òcra brunastra an bass e velà ëd fibrile macià brun porprà. Carn sutila, da giàun limon a giàun òcra an bass. Odor ëd fruta.

### Ambient
A chërs sota le latifeuje, dle vire ëdcò sota le conìfere.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius nanceiensis** Maire

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius percomis

## Un pissacan: ël Cortinarius percomis

### Descrission
Capel fin a 12 cm, tachiss, da òcra rossastr a giàun dorà al bòrd, dle vire d'un sol color. Lamele s-ciasse, giàune sorfo viv, peui giàune anrossante. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 2 o 3 cm, da giàuna ciàira a òcra brunastr ciàir an bass. Vel linger, giàun ciàir. Odor aromàtich fòrt.

### Ambient
A chërs sota le conìfere, dle vire ëdcò sota le latifeuje.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius percomis** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius infractus

## Un pissacan: ël Cortinarius infractus

### Descrission
Capel fin a 10 cm, da smajà a scarabocià, da brun oliva a òcra porpra rossastr dëstiss, soens sombr, oliva monet al bòrd. Lamele gris brun oliva monet. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 cm, monëtta, violëtta an su, a oliva o brunastra, fibrilosa për ël vel biancastr. Carn ciàira o violëtta. Savor motobin amer. 

### Ambient
A chërs ant ij bòsch.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
**Cortinarius infractus** (Pers. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius allutus

## Un pissacan: ël Cortinarius allutus
### Descrission
Ël ***Cortinarius allutus*** a l'é un fonz basidiomicet dla famija dle Cortinariaceae, caraterisà da 'n capel da giovo a ciòca peui bombà, fin-a a 5 cm, con la surfassa viscosa, da giàuna a brun ambrà . Le lamele a son s-ciasse, da bianche a giaunastre, peui brun-e për le spore . La gamba a l'é silìndrica, àuta 4-8 cm, bianca con arfless giaunastr, e a l'ha na **cortin-a** bianca (rej ëd fil ch'a gropa la gamba al capel) bin evidenta . La carn a l'é bianca, con odor aromàtich (a smija a la fruta) e savor doss . Le spore a son brun-rossastre .

### Ambient
A chërs sota conìfere, dzortut sota ij sapin (*Picea abies*), ma 'dcò sota pin e malëzzo, ant ij bòsch ùmid e montagnos, da l'istà a l'otonn . A l'é na specie comun-a ant le region setentrionaj e montagnose d'Euròpa .

### Comestibilità

A ven dàit për **comestìbil**, ma a l'é considerà mediócre për soa carn pòch sostansiosa . A l'é pì che àutr un fonz da mës-cia . A venta però nen confonde con d'àutri *Cortinarius* tòssich o amèr . La cortin-a a l'é na caraterìstica amportanta për arconòss-lo .

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

****Cortinarius allutus*** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius rapaceus

## Un pissacan: ël Cortinarius rapaceus

### Descrission
Capel fin a 8 cm, sliss, fibrilos, da biancastr a òcra brunastr ciàir. Lamele s-ciasse, da biancastre a to ciàir. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1,5 o 2 cm, a siola marginà ëd fasson ciàira, fibrilosa-setosa, da bianca a òcra ciàir. Carn bianca.

### Ambient
A chërs ant ij bòsch.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius rapaceus** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius praestans

## Un pissacan: ël Cortinarius praestans

### Descrission
Capel fin a 20 cm, tachiss, da castagn viòla a cicolata. Bòrd strià, anrolà, con mace bianche. Lamele s-ciasse, strèite, da grisastre a bluastre. Gamba àuta fin a 15 cm e larga fin a 5 cm, bianca o violëtta, con fasse bleu violet peui òcra ciàir. Carn ciàira, spëssa. 

### Ambient
A chërs sota le latifeuje, a l'ha pì car la càud.

### Comestibilità

Comestìbil, l'ùnich cortinari presià.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius praestans** (Cordier) Gillet

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius largus

## Un pissacan: ël Cortinarius largus

### Descrission
Capel fin a 12 cm, sliss, pòch fibrilos, lila violet, peui òcra brunastr. Lamele lila motobin ciàire. Gamba àuta fin a 13 cm e larga fin a 2 o 3 cm, gris lila, con cortin-a motobin bondosa. Carn lila, ciàira con ël sech.

### Ambient
A chërs sota le latifeuje, dzortut sota ij fò.

### Comestibilità

A ven dàit për comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius largus** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius caerulescens

## Un pissacan: ël Cortinarius caerulescens

### Descrission
Capel fin a 12 cm, fibrilos-smajà, bleu gris violet, dëscolorant an òcra giaunastr. Lamele violëtte. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 o 3 cm, un pòch dël midem color, fibrilosa. Carn violëtta, ciàira.

### Ambient
A chërs sota latifeuje.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
****Cortinarius caerulescens*** Moënne-Loccoz

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius purpurascens

## Un pissacan: ël Cortinarius purpurascens

### Descrission
Capel fin a 12 cm, pì o men scarabocià, castagn rossastr, gris brun violet. Bòrd ciàir o violet. Lamele s-ciasse, da gris violet a lila. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 o 3 cm, pì o men marginà, fibrosa, un pòch dël midem color. Carn da violet a lila bluastr. Odor frutà. An fërtandje, lamele, gamba e carn a ven-o violet scur.

### Ambient
A chërs dzortut sota conìfere.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius purpurascens** (Fries) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius calochrous

## Un pissacan: ël Cortinarius calochrous

### Descrission
Capel fin a 7 cm, da seuli a pontinà fin, baross al disch ëdzora a un fond òcra giàun. Lamele lila rosà tënnre. Gamba àuta fin a 6 cm e larga fin a 1,5 o 3 cm, da biancastra a òcra. Cortin-a òcra bondosa.
Carn biancastra.

### Ambient
A chërs dzortut sota ij fò.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius calochrous** (Pers. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius glaucopus

## Un pissacan: ël Cortinarius glaucopus
### Descrission
Capel fin a 10 cm, fibrilos-smajà, baross ëdzora a un fond òcra mon, dle vire dëstiss. Lamele bleu violet. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 2 o 3 cm, òcra rossastra ciàira, vërdastra-bleuva an su. Cortin-a bondosa. Carn ciàira, da bluastra a gris violet. 

### Ambient
A chërs dzortut sota le conìfere.

### Comestibilità

A ven dàit për comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
* **Cortinarius glaucopus** (Schaeff. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius elegantior

## Un pissacan: ël Cortinarius elegantior
### Descrission
Capel fin a 15 cm, da pòch seuli a fibrilos o pì o men gutolà, da giàun òcra a baross.
Lamele da giàune monet a anrossà, gamba àuta fin a 15 cm e larga fin a 2(5) cm, marginà, da giàuna ciàira a òcra. Carn da giàun ciàir a giàun.

### Ambient
A chërs dzortut sota conìfere, an montagna.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius elegantior** (Fries) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius atrovirens

## Un pissacan: ël Cortinarius atrovirens

### Descrission
Capel fin a 10 cm, fibrilos-smajà, dle vire un pòch scajos, da oliva scur a brunastr an mes, pì giàun olivastr ciàir al bòrd. Lamele giàune sòfro peui da oliva a brun oliva rusnent. Gamba àuta fin a 9 cm e larga fin a 2 o 3,5 cm, da giàuna sòfro a giàuna olivastra. Carn giàun viv. Odor motobin peivrà.

### Ambient
A chërs sota conìfere, dzortut sota ij sapin.

### Comestibilità

Velenos.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
****Cortinarius atrovirens*** Kalchbrenner

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius vibratilis

## Un pissacan: ël Cortinarius vibratilis

### Descrission
Capel fin a 5 cm, brilant, da òcra groson a giàun dorà. Lamele òcra rosastre. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1 cm, bianca. Carn da bianca a òcra. Motobin amer.

### Ambient
A chërs sota le latifeuje, ma ëdcò sota le conìfere.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius vibratilis** (Fr. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius delibutus

## Un pissacan: ël Cortinarius delibutus

### Descrission
Capel fin a 8 cm, da giàun viv a òcra. lamele lila. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1,5 cm, violet an su, con fasse bariolà giàune o giaunastre sota la cortin-a. Carn da giàuna ciàira a lila.

### Ambient
A chërs sota latifeuje, dle vire sota conìfere.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius delibutus** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius salor

## Un pissacan: ël Cortinarius salor

### Descrission
Capel fin a 10 cm, violet o bleu violet, dëscolorant an òcra giaunastr. Lamele violet lila. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 2 cm, bariolà ëd giàun oliva òcra. Carn biancastra o lila.

### Ambient
A chërs sota le latifeuje, dle vire sota le conìfere.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius salor** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius collinitus

## Un pissacan: ël Cortinarius collinitus

### Descrission
Capel fin a 12 cm, baross sombr, rusnent al bòrd. Lamele da biancastre a bes. Gamba àuta fin a 15 cm e larga fin a 2 cm, bianca con pé brunast. Vel tachiss violet ciàir. Carn ciàira, sensa odor.

### Ambient
A chërs sota sapin o àutre conìfere.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius collinitus** (Sow. : Fr.) Fries

Categorìa:Cortinarius
Balangé

**Balangé** (*Balangero* an italian) a l’é un comun ëd 3.087 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Manere ëd dì balangerèise
* *Tut a vin a taj, figna j'onge a plà l'aj*
* *Si veulass na bela bes-cia, dévass butajni giù për la testa*

## Aministrassion
El sìndich a l'é Franco Romeo (dal 11/06/2017).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Cortinarius splendens

## Un pissacan: ël Cortinarius splendens

### Descrission
Capel fin a 7 cm, seuli peui con mace barosse dzora a un fond giàun viv. Lamele giàun viv. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 1,5 o 3 cm, marginà, dël midem color. Carn giàun viv.

### Ambient
A chërs dzortut sota ij fò.

### Comestibilità

A peul esse velenos.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius splendens** Henry

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius odorifer

## Un pissacan: ël Cortinarius odorifer

### Descrission
Capel fin a 11 cm, seuli, da baross a coram, dle vire un pòch violet. Lamele limon olivastr. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 2 o 3,5 cm, da giàuna vërdastra a brunastra, rossastra an bass. Carn da giàuna vërdastra a rossastra. Odor d'ànes o dë fnoj.

### Ambient
A chërs sota le conìfere, an montagna.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius odorifer** Britzelmayr

Categorìa:Cortinarius
Airasca

**Airasca** a l’é un comun ëd 3.826 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Andreazzoli (da l' 8/06/2009).

## Sità gemelà

Airasca a l'é gemelà con:
*  Villa Trinidad, Argentin-a

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Almèis

**Almèis** (*Almese* an italian) a l’é na comun-a ëd 6.303  abitant dla provincia ëd Turin.

## Geografìa
Ël mont Curt (1.323 méter) a l'é ël pont pì àut dla comun-a.

## Stòria

Almèis a l'ha marche ëd presensa dl'òmo fin dal Neolìtich. A la Grangia a l'é trovasse ant ël 1903 un piolòt neolìtich s-ciapà e forà, che as pensa a fussa stait forà për fene un pèis na vira che a l'era pì nen bon për tajé .

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ombretta Bertolo (dal 2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Almeis
Categorìa:Valsusa
Alpignan

**Alpignan** (:), *Alpignano* an italian, a l’é na comun-a ëd 17.250 abitant  dla provincia ëd Turin. As treuva a 15 km a òvest ëd Turin, ant la Val Susa, ai pé dla collina, an sla snistra dël fium Dòira Rivaria.

## Geografìa e teritòri
Ël teritòri comunal a l'ha na surfassa ëd 11,92 km². A l'é postà ant na zòna andoa as passa dai teren pian a le colin-e. A l'é bagnà dal fium Dòira Rivaria e a l'ha vàire riaj. A confin-a con Turin, San Gili, Pianëssa, Colegn, Rivàuta e Vilar Dòra.

## Stòria
Le prime testimonianse 'd presensa uman-a ant la zòna a armonto a l'época roman-a, com a dimostro dle tombe e dij repert trovà ant la region. Ël pais a l'é peui dësvlupasse ant l'Età 'd Mes. Ël nòm a ven probabilment da na famija nobiliar roman-a (Alpinius). Dël sécol XVII a l'é stàit feud dij Cont Provana e peui dël marchèis Asinari ëd San Marsan.

## Monument e leugh d'anteresse
* **Castel Marchèsal**: dël sécol XVII, al di d'ancheuj sede dla comun-a.
* **Vila Massel**: costrussion dël Setsent con ël parch.
* **Cesa parochial ëd San Martin Vësco**: d'orìgin medieval, ma arcostruìa ant ël sécol XVIII.
* **Ecomusé Cruto**: musé dedicà a Francësch Cruto, inovator ant la produssion dël véder e dle lampe elétriche.

## Sità binele
Alpignan a l'é binelà con:
*  Fontaine, Fransa
e a manten rapòrt ëd colaborassion con:
*  Schmalkalden, Gërmania
*  Gourcy, Burkina Faso

## Musé
* Ecomusé Cruto

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Andreotti (dal 12/06/2007).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Borgon

**Borgon** (*Borgone Susa* an italian, *Burgùn* an franch-provensal) a l’é un comun ëd 2.369 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Alpe (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Caslëtte

**Caslëtte** (*Caselette* an italian) a l’é na comun-a ëd 2.838 abitant  dla provincia ëd Turin.

Ël nòm a podrìa ven-e da *casae electae*, visadì *abitassion soasìe*.

## Geografìa
Caslëtte as treuva a 16,5 chilòmeter da Turin, a n'autëssa 'd 404 méter.
Ël mont Musiné (1.150  méter) a l'é ël pont pì àut dla comun-a.

## Stòria

Na marca dla presensa dl'òmo pì veja a l'é na gròssa lama ëd selce, trovà ant la vila roman-a dël III sécol dGC, an località *Ca Farchèt*, ant jë sgav fàit ant ël perìod 1973-1977. As trata però d'un tòch isolà. 

Ant sël Mont Musiné, pròpe ant sla banda che a-j da anvers al pais, a quòta 450 m a son trovasse vàire repert. As trata ëd siràmica, vàire tòch d'utiss an pera, selce e miraco ëdcò na pera da mulin. As traterìa ëd repert dl'ùltima Età dël bronz ò già dla prima età dël fer. A ven-o da sgav fàit an vàire moment diferent ant j'agn '60 e '70 dël 1900.

Vàire a l'é trovasse ëdcò ant le cave ëd magnesite, aj pé dël Moncalv, squasi tuta ròba che a stava bele che fòra dla tèra. As trata ëd teracheujta, sempe dl'ùltima Età dël bronz ò già dla prima età dël fer, dont a son restà mach dij tòch motobin frust .

## Leu d'anteresse
*Ël castel ëd Camerlet
*La capela ëd San Ròch
*Ël santuari ëd Sant Àbaco

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pacifico Banchieri (dal 2014).

## Sità gemelà
Caslëtte a l'é gemelà con:
*  Ricse, Ungherìa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Caslette
Categorìa:Valsusa
Ciavrie

**Ciavrie** (*Caprie* an italian) a l’é un comun ëd 2.112 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Andrea Torasso (dal 2004 al 2014 e dal 2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Bussolin

**Bussolin** (*Bussoleno* an italian, *Busoulin* an franch-provensal) a l’é un comun ëd 6.594 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Bruna Consolini (dal 2019).

## Frassion comunaj
Frassion del Comun ëd Bussolin:
Amprimo, Arbrea, Argiassera, Ballai, Baroni, Bessetti, Bringetto, Campobenello, Cervetto, Creitet, Falcemagna, Foresto, Fornelli, Grange, Grangia delle Alpi, La Mura, Meitre, Meineri, Meisonetta, Pietra Bianca, Pinetti, Pralombardo, Prapontin, Richettera, Roncaglie, San Basilio, San Lorenzo, Santa Petronilla, Tignai

## Comun dj'anviron
A confin-a con Susa, Cianoch, Rore, Matie, Ussèj, San Gieuri e Mompantè.

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Vian-a

**Vian-a** (*Avigliana* an italian) a l’é un comun ëd 12.222 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Stòria

Ël prim repert archeològich dël borgh a l'é belfé che a sia col ëd në schéletr ësquasi antregh ëd na bes-cia preistòrica dla specie *Equus hydruntinus*, trovà ant ël 1970. Belavans al dì d'ancheuj dlë schéletr a son salvasse mach dontré dent, che a son ëstàit esaminà da j'archeòlogh për identifichè la bes-cia. Gnanca ël sit precis a l'é nen podusse identifiché, donca cola dla colocassion an Vian-a a resta mach na suposission. Da comunicassion nen verificàbij fàite a j'archeòlogh an forma privà stë schéletr a sarìa stàit trovà 4 méter sot tèra, sota a vàire seuli ëd tèra crea e sabion. Ël sabion an vàire pòst a sarìa cementasse. Lë schéletr a podrìa avèj dai 7.000 ai 12.000 agn (.

### La fondassion
As dis che la fondassion ëd Vian-a a armonta al 595 aGC, a euvra dël cap selt Belovèis.

## Comun dj'anviron
A confin-a con Sant Ambreus, Vilar Dòra, Almèis, Caslëtte, Butijera, Giaven, Rean, Tran-a e Valgiòje.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Archinà (dal 2017).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Clavier

**Clavier** (*Claviere* an italian, *Las Clavieras* an ossitan) a l’é un comun ëd 209 abitant  dla Sità metropolitan-a 'd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Capra (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Clavier
Categorìa:Valsusa
Condòve

**Condòve** (*Condove* an italian, *Kundòve* an franch-provensal) a l’é un comun ëd 4.664 abitant dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Jacopo Suppo (dal 2019).

## Vardé ëdcò
* Ròca Patanùa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Condove
Giaven

**Giaven** (*Giaveno* an italian) a l’é un comun ëd 16.485 abitant  dla provincia ëd Turin.

Ël pais a resta a apopré 500 méter d'autëssa, an sla sponda snistra dël torent Sangon.

## Ël nòm
Ël nòm ëd Giaven a podrìa ven-e da *Vicus Gavenis*.

## Stòria
Ij prim papé ch'a parlo 'd Giaven a armonto a l'ann 1001.
Mersì a la donassion dij 22 ëd giugn 1103 da part dël cont Umbert II, Giaven a l'é trovasse sota la giurisdission ëd l'abassìa ëd San Michel ëd la Ciusa.
Con Medeo VI, ël cont Verd, ij Savòja a l'han otnù dal vësco ëd Roma la sopression dj'abà dla Ciusa 'd San Michel e a son tornà padron ëd la val Sangon.

Dël 1578 a l'é passaje a Giaven ël vësco 'd Milan, Carl Boromé, an pelerinage vers la sacra ëd San Michel.

Giaven a l'ha avù na soa amportansa con la chërsùa dl'andustria e dl'artisanà: dël 1736 as contavo ambelessì set fornase da tèra cheuita, quatr fàbriche 'd còla, dódes faitarìe ëd coram, tre tenzarìe, quatr fusin-e da fer, dódes bòite da fré, ses fornase da caussin-a.

## Comun dj'anviron
A confin-a con Vian-a, Coasse, Cumian-a, Perosa, Pinasca, Tran-a e Valgiòje.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Giacone (dal 2014).

## Leu d'anteresse
*La parocial ëd San Lorens
*La cesa ëd San Ròch
*La cesa dij Batù
*Palass Besselva

## Sità gemelà

Giaven a l'é gemelà con:
*  Brinkmann, Argentin-a
*  Chevreuse, Fransa
*  Novska, Croassia
*  Saint-Jean-de-Maurienne, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Moncalé

**Moncalé** -:- (*Moncalieri* an italian) a l’é na comun-a 'd 57.788 abitant  dla Sità metropolitan-a 'd Turin.

## Tradission

La mascra ëd Moncalé a l'é *Lunëtta*.
Anspirà a na canson ëd Sinigaglia, a l'é antërpretà da na fija ch'a pòrta an sij cavèj un diadema con na faussìa ëd lun-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Montagna (dal 2015).

## Sità binele
*  Argiropoulos, Grecia
*  Baden Baden, Gërmania

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Vardé ëdcò

* Ariasch
* Castel ëd Moncalé
* Moncalé (fótbal)
* Stassion ëd Moncalé
* Tripa ëd Moncalé

## Arferiment
Monsnis

**Monsnis** (*Moncenisio* an italian, *Frere Cenisio* an franch-provensal) a l’é un comun ëd 45 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Nòm

Ël comun a l'é stàit ciamà *Ferrera Cenisio* fin-a al 1940.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vittorio Perottino (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Salbertrand

**Salbertrand** (*Salbelträn* an ossitan) a l’é un comun ëd 549 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Nòm
Ant j'agn dël fassism ël nòm a l'era stàit italianisà an *Salabertano*.

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Roberto Pourpour (dal 2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
San Didé

**San Didé** (*San Didero* an italian; *Sen Didé* an franch-provensal) a l’é un comun ëd 373 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Lampo (dal 2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sandide
Sant Ambreus

**Sant Ambreus** (*Sant’Ambrogio di Torino* an italian) a l’é un comun ëd 4.834 abitant  dla Valsusa e dla Sità metropolitan-a 'd Turin.
As treuva 25 km a òvest da Turin e a l'ha na surfassa d' 8,6 km^2.

Ël teritòri dël comun a l'é traversà dal fium Dòira Rivaria.

## Stòria
Teritòri Longobard fin-a a l'ani 773.

Ai 21 ëd dzember 1862 Vitòrio Emanuel II a l'ha concedù a Sant Ambreus ël nom ëd Sant Ambreus ëd Turin *(Sant'Ambrogio di Torino)*.

Ël sant patron a l'é San Gioann Vincens, dont la festa a dròca ël 21 ëd novèmber.

## Comun dj'anviron
A confin-a con Ciavrie, Vilar Dòra, Ciusa, Vian-a, e Valgiòje.

## Frassion comunaj

Frassion del Comun ëd Sant'Ambreus:
* Frassion San Pe ëd Sant Ambreus
* Frassion Bertass

## Monument

Ant ël teritòri dël comun a-i é:
* la Sacra 'd San Michel (dël sécol X)
* ël Palass Abassial ëd Sant Ambreus (1176)
* ël cioché dla cesa ‘d San Gioann Vincens (dël sécol XI)
* La Cesa ëd San Gioann Vincens (Sant Ambreus) (‘d l'architet Bernardo Antonio Vittone, ani 1763)  
* La Cesa dla Madòna dle Grassie (Sant Ambreus) (ani 1720)
* ël Palass dël Feudo (Sant Ambreus) (dël sécol XIII)
* la Tor Comunal ëd Sant Ambreus (dël sécol XIII)
* la Tor dla Dogan-a ëd Sant Ambreus (dël sécol XIII)
* ël Palass Comunal ëd Sant'Ambreus (1871)
* ël Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima (Sant Ambreus) a la frassion San Pe.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é: Silvano Barella (dal 2024).

## Lista dij sìndich ëd Sant Ambreus
Sìndich dop la guera:
* 1946-1954: Giacomo Ferrero
* 1954-1960: Vincenzo Blandino
* 1960-1965: Aldo Anselmetto
* 1965-1983: Vincenzo Blandino
* 1983-1990: Franco Lenta
* 1990-1995: Luciana Borello
* 1995-2004: Sergio Barone
* 2004-2009: Bruno Allegro
* 2009-2019: Dario Fracchia
* 2019-2024: Antonella Falchero
* 2024:          Silvano Barella

## Sità gemelà
Sant Ambreus a l'é gemelà con:
*    Sant'Ambrogio sul Garigliano dal 2003
*    Sant'Ambrogio di Valpolicella dal 2004

## Galerìa ëd foto

Sacra di San Michele 2.jpg|La Sacra 'd San Michel
Sant'Ambrogio di Torino.jpg|La Cesa 'd San Gioann Vincens dal Castel
Chiesa parrocchiale di Sant'Ambrogio.jpg|La Cesa 'd San Gioann Vincens da la piassa
PmSant'Ambrogio01.jpg|Panorama 'd Sant Ambreus
Castello abbaziale.jpg|Palass Abassial (1176)
Sant'Ambrogio di Torino 01.JPG|La via central
Via Umberto I° Sant'Ambrogio di Torino.JPG|La via Umberto I°
Palazzo Comunale di Sant'Ambrogio di Torino.jpg|Palass Comunal
Sant'Ambrogio di Torino - Borgo Superiore e Sacra di San Michele.JPG|vista cun la fioca
Sacra di san Michele da Sant'Ambrogio di Torino 01.JPG|vista da la stassiun
Torre della Dogana di Sant'Ambrogio.jpg|la Tor dla Dugan-a.


## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment
Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Ël Sestrier

**Ël Sestrier** (*La Sestriera* o *Sestrieras* an ossitan; *Sestriere* an italian) a l’é na comun-a d' 888 abitant  dla sità metropolitan-a 'd Turin.
As treuva ant la Val Chison.

## Torism e spòrt
Ël Sestrier a fà part dla Via Lattea e a l'é la pì granda e un-a dle pi amportante stassion dë schi an Piemont.
A l'ha ospità le competission dë schi alpin (dj'òmo) ant ij Gieugh Olìmpich Invernaj nùmer XX.
Al Sestrier a-i é ëdcò un camp da gòlf a disdeut tampe, ël pì àut d'Euròpa.

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Giovanni Cesare Poncet (dal 22/09/2020).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sestrier
Susa

**Susa** a l’é un comun ëd 6.816 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Stòria e testimonianse stòriche

Susa a l'é stàita fondà daj Roman an sle rive dla Dòira Rivaria, aj pé 'dna parèj giassal.
A goerna vàire testimonianse amperiaj: l'arch d'August, fabricà dl'8 aGC, reste ëd muraje e tor, tòch d'edifissi për j'aque e n'aren-a dlë II sécol.
Dl'Età ëd mes a-i resto: la catedral ëd San Giust, costruìa ant ël sécol ch'a fa XI con na strutura grech-bisantin-a e peui agrandìa ant ël Tërzent an forme gòtiche, ël cioché 'd Santa Marìa Magior, ij pòrti gòtich ëd contrà Palass Sità, ca De Bartolomeis da 'nté ch'as àossa la tor dl'orlògi.
L'eression an diòcesi a dàita d'la bola *Quod nobis* ëd Clement XIV dij 3 d'ost 1772.
Ël prim vësco, Giusep Marìa Ferraris dij cont ëd Genola, a l'ha fàit soa intrada an Susa ij 22 ëd novèmber 1778.

Dël 1854 Susa a l'é stàita gionzùa a Turin da la ferovìa.

## Leu d'anteresse
*Musé diocesan d'art sacrà

## Comun dj'anviron
A confin-a con Bussolin, Giajon, Gravere, Matie, Meana e Mompantè.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piero Genovese (dal 2019).

## Sità gemelà
Susa a l'é gemelà con:
*  Barnstaple, Regn Unì
*  Briançon, Fransa
*  Paola, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Tran-a

**Tran-a** (*Trana* an italian) a l’é un comun ëd 3.809 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Stòria

Tran-a a l'é stàita abità fin daj prim temp dl'Età dël bronz.
Ant ël 1924, ant l'ùltim poss dl'aquedot dël Sangon andand anvers a la montagna, a l'é trovasse un tòch ëd ponta ëd flecia an selce, d'amzura anviron a 5 cm për 2 cm. Ël repert a l'é stait datà a l'Età dl'aram ò pura a la prima Età dël bronz. A peul esse che a coj temp-lì a fèissa data ëdcò lë schéletro d'òmo trovà ant la **Torbera dij Maresch** a la fin dël 1800, ansema a un cit piolòt ëd pera vërda solià. As parlerìa dël III mileni aGC.
Da 'nt la midema torbera a-i ven la preuva pì fiamenga dle rèis antiche ëd Tran-a. Ant ël perìod 1875-1900 a son sgavasse fòra vàire reste d'abità (ò pura d'un borgh sol motobin gròss), dont belavans ën gavand la tòrba a l'é rovinasse squasi tut. Ël borgh a l'é belfé che a fussa an palafite, coma col ëd Vivron. An në resto mach na vinten-a ëd tòch che antlora a l'han butà a la sosta dij colessionista privà, ma ëd coma a fusso da bon ste struture i në soma bele che gnente. A smija che st'ansediament a sia stait chità ant l'ùltima época dël bronz .

## Aministrassion
El sìndich a l'é Bruno Gallo (dal 2017).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Trana
Trana
Trana
Ols

**Ols** (*Ors* an ossitan; an italian as goerna ël nòm *Oulx* an grafìa fransèisa) a l’é na comun-a ëd 3.166 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Stòria

Ant j'agn dël fassism ël nòm a l'era stàit italianisà an *Ulzio* e a la comun-a a l'era stàita giontà cola ëd Sauze d'Ols (ciamà *Salice d'Ulzio*).

## Aministrassion
Ël sindich a l'é Andrea Terzolo (dal 2019).

## Sità binele
Ols a l'é binelà con:
*  Saint-Donat-sur-l'Herbasse, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Rubian-a

**Rubian-a** (*Rubiana* an italian e an franch-provensal) a l’é un comun ëd 2.408 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluca Blandino (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional]

## Vardé 'dcò
* Mont Rognos

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Venàus

**Venàus** (*Venàus* ëdcò an franch-provensal; *Venaus* an italian) a l’é un comun ëd 963 abitant  dla provincia ëd Turin.

## Arcorense
Ai 3 e ai 5 ëd fërvé a balo jë spadoné.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Avernino Di Croce (dal 2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Venaus
Vilar Dòra

**Vilar Dòra** o **Vilar** (*Villar Dora* an italian) a l’é un comun ëd 2.951 abitant . 

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Savino Moscia (dal 2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla sità metropolitan-a ëd Turin
Categorìa:Valsusa
Cortinarius elatior

## Un pissacan: ël Cortinarius elatior

### Descrission
Capel fin a 13 cm, rupì, òcra amel, brun oliva rossastr con ël bòrd pì o men violet. Lamele larghe, bes scur, crespose rupìe. Fil bianch. Gamba àuta fin a 20 cm e larga fin a 2,5 cm, bianca, veilà ëd violet, sliss sota ël cussinet. Sensa odor.

### Ambient
A chërs normalment sota ij fò.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius elatior** Fries

Categorìa:Cortinarius
Cortinarius trivialis

## Un pissacan: ël Cortinarius trivialis

### Descrission
Capel fin a 10 cm, bavos, baross groson, scasi nèir al disch. Lamele grisastre ciàire o violëtte. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 2 cm, da ciàira a brun an bass.
Vel an riliev, tachiss, an fasse anastomosà. Carn motobin ciàira. Sensa odor.

### Ambient
A chërs sota le latifeuje.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Cortinarius trivialis** Lange

Categorìa:Cortinarius
Crepidotus variabilis

## Un pissacan: ël Crepidotus variabilis

### Descrission
Capel fin a 3 cm, fibrilos-setos, bianch. Bòrd strià. Lamele motobin s-ciasse, biancastre peui òcra rosastre motobin ciàire. Sensa gamba.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch e ij ramet.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Crepidotus variabilis** (Pers. : Fr.) Kummer

Categorìa:Crepidotus
Phaeocollybia lugubris

## Un pissacan: la Phaeocollybia lugubris

### Descrission
Capel fin a 6 cm, cònich bombà con pupa, da lubrificà a fibrilos, da mon brunastr a rossastr. Lamele pòch s-ciasse, mon groson. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 1 cm, atenuà radicanta, da crema mon a brun vinos an bass. Odor ëd rava peui d'amel o ëd fior.

### Ambient
A chërs sota le conìfere, dle vire ant ij pòst ùmid.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Phaeocollybia lugubris** (Fr. : Fr.) Heim

Categorìa:Phaeocollybia
Galerina marginata

## Un pissacan: la Galerina marginata

### Descrission
Capel fin a 7 cm, ùmid o sech, a marca l'ùmid, brun ross peui òcra giaunastr. Bòrd sensa pèil. Lamele strèite, da adnà a pòch decorente, da brunastr ciàir a brun òcra un pòch rusnent. Fil biancastr brinà. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 0,7 cm, da òcra ciàir a brun gris o brun dëstiss sombr an bass, nen armilà, con anel brunastr an pressa sgnacà. Odor e dzortut savor farinos (**spué!**). 

### Ambient
A chërs gregaria (dle vire motobin) ma nen a bocc, dzora a such e a bòsch ëd conìfere, ma ëdcò dzora a latifeuje.

### Comestibilità

**Velenos mortal**.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Galerina marginata** (Batsch) Kühner

Categorìa:Galerina
Kuehneromyces mutabilis

## Un pissacan: la Kuehneromyces mutabilis

### Descrission
Capel fin a 7 cm, sliss o sech, a marca l'ùmid, brun dàtol al bòrd, dëscolorant an mes fin a amel giaunastr. Bòrd con chèich fiòch biancastr, dle vire un pòch apendicolà.  Lamele arcà, da adnà a pòch decorente, bes ciàir peui brun òcra càud. Fil brinà. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin a 1 cm, con n'armila fibrilosa-scajosa, ch'a finiss con n'anel fràgil, bes amel, da brunastr a brun sombr an bass. Scasi gnente odor. Savor ëd bolè.

### Ambient
A chërs a bocc dzora a such e bòsch ëd latifeuje, da ràir ëd conìfere.

### Comestibilità

Comestìbil, da nen confonde con Galerina marginata.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Kuehneromyces mutabilis** (Scop. : Fr.) Smith & Singer
*[= Pholiota mutabilis  (Scop. : Fr.) Kummer]

Categorìa:Kuehneromyces
Pholiota squarrosa

## Un pissacan: la Pholiota squarrosa

### Descrission
Capel fin-a a 15 cm, scajos, da baross a òcra, dzora a un fond giàun. Lamele sarà e strèite, giaunastre e peui brun-e. Gamba àuta fin-a a 15 cm e larga fin-a a 2 cm, silìndrica e atenuà an bass. Anel (armila) scajos, dël midem color dël capel, giaunastr dëdzora. Carn giaunastra. 

### Ambient
A chërs a bocc dzora al pé ëd piante vive ò mòrte.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
**Pholiota squarrosa** (Weigel : Fr.) Kummer

Categorìa:Pholiota
Pholiota gummosa

## Un pissacan: la Pholiota gummosa

### Descrission
Capel fin-a a 8 cm, un pòch scajos da bes ciàir a brunastr ëdzora a un fond da giàun vërdastr a òcra olivastr. Lamele strèite, giaunastre ciàire peui brunastre. Gamba àuta fin-a a 10 cm e larga fin-a a 1 cm, con scajëtte drocante sota n'anel ch'a dura pòch, dël midem color dël capel. Carn da biancastra a limon o brunastr. 

### Ambient
A chërs a bocc o isolà, dzora a detrit ëd bòsch soens anterà, da smijé terìcola.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Pholiota gummosa** (Lasch : Fr.) Singer
*[= Flammula gummosa (Lasch) Kummer]

Categorìa:Pholiota
Pholiota flammans

## Un pissacan: la Pholiota flammans

### Descrission
Capel fin a 8 cm, an pressa sech, con scaje un pòch peilose-lanose sgnacà giàun viv dzora a un fond da giàun groson a mon groson rusnent. Lamele da giàune a ninsòla oliva, groson a fërteje, brun rusnent a madurassion. Gamba àuta fin a 9 cm e larga fin-a a 1 cm, con scaje giàun viv dzora a un fond giàun, sota na zòna a anel. Carn giàun motobin viv.

### Ambient
A chërs ëdzora al bòsch mòrt ëd conìfere.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
* **Pholiota flammans** (Batsch : Fr.) Kummer

Categorìa:Pholiota
Phaeocollybia christinae

## Un pissacan: la Phaeocollybia christinae

### Descrission
Capel fin a 4 cm, con pupa a ponta, lubrificà, a marca l'ùmid, da groson a mon con temp sech. Lamele groson rusnent. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 0,6 cm, atenuà radicanta, dël midem color o pì ciàira, vinos an bass. Odor ëd rèis peui ëd màndole amère.

### Ambient
A chërs sota ij sapin.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Phaeocollybia christinae** (Fries) Heim

Categorìa:Phaeocollybia
Phaeolepiota aurea

## Un pissacan: la Phaeolepiota aurea

### Descrission
Capel fin a 25 cm, da globos a bombà, granolos, rupì, da brun groson a òcra dorà. Bòrd apendicolà. Lamele motobin s-ciasse, strèite, pian-e, lìbere, biancastre peui rossastre. Gamba àuta fin a 20 cm e larga fin a 5 cm, granolosa, coatà da n'armila dël midem color sgnacà, motobin rupìa sota l'anel che a l'é membranos-granolos, motobin gròss. 

### Ambient
A chërs ant ij pòst erbors, ant ij parch. Soens gregaria.

### Comestibilità

A l'é nen comestìbil.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

***Phaeolepiota aurea** (Matt. : Fr.) Maire

Categorìa:Phaeolepiota
Pholiota astragalina

## Un pissacan: la Pholiota astragalina

### Descrission
Capel fin a 6 cm, dle vire a pupa, velà ëd fibrile bianche dzortut al bòrd, òcra armognan, con ël bòrd pì ciàir. Lamele s-ciasse, strèite, giaunastr limon peui brun rusnent. Gamba àuta fin a 10 cm e larga fin-a a 1 cm, fibrilosa-fiocosa ëd bianch ëdzora a un fond giàun groson motobin ciàir. Zòna dla cortin-a ch'a passa an pressa. Carn da giaunastra a salmonà. 

### Ambient
A chërs dzora a 'd bòsch mars ëd conìfere, a l'ha pì car la montagna.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Pholiota astragalina** (Fr. : Fr.) Singer

Categorìa:Pholiota
Stropharia aeruginosa

## Un pissacan: la Stropharia aeruginosa

### Descrission
Capel fin a 7 cm, tachiss, bleu verd dëstiss un pòch dëscolorant a mace òcra giàun. Bòrd soagnà da fiòch bianch bavos. Lamele da òcra lila a pórpora neirastr. Fil bianch brinà. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 1 cm, da bianca a bleu vërdastr an bass, con fiòch bianch sota un gròss anel fràgil.

### Ambient
A chërs ant ij bòsch, le bordure, ij parch.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Stropharia aeruginosa** (Curt. : Fr.) Quélet

Categorìa:Stropharia
Stropharia coronilla

## Un pissacan: la Stropharia coronilla

### Descrission
Capel fin a 5 cm, sech, seuli, òcra giàun viv o ciàir. Lamele bes peui gris porporà. Fil brinà. Gamba àuta fin a 5 cm e larga fin a 1 cm, bianca, con anel mesan membranos strèit, strià. Odor ëd rava motobin fòrt.

### Ambient
A chërs ant ij pra e ant ij parch.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Stropharia coronilla** (Bull. : Fr.) Quélet

Categorìa:Stropharia
Stropharia semiglobata

## Un pissacan: la Stropharia semiglobata

### Descrission
Capel fin a 5 cm, tachiss brilant, da ciàir a òcra giaunastr. Lamele motobin  larghe, grise peui da brun porporà a neirastre. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 0,3 cm, bianca, pòch lubrificà, con anel glutinos an pressa sgnacà, neirastre semiglobular le spore.

### Ambient
A chërs ëdzora a le buse.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Stropharia semiglobata** (Batsch : Fr.) Quélet
*[= Agaricus stercorarius Bulliardi]

Categorìa:Stropharia
Stropharia hornemannii

## Un pissacan: la Stropharia hornemannii

### Descrission
Capel fin a 15 cm, tachiss, variàbil, bes, camoss, brun giàun, mon lavà ëd vinos. Lamele grise peui brun porporà. Gamba àuta fin a 20 cm e larga fin a 2 cm, da bianca a crema. Anel strèit. Carn ciàira.

### Ambient
A chërs ëdzora a bòsch o detrit legnos ëd latifeuje e ëd conìfere.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Stropharia hornemannii** (Fr. : Fr.) Lundell & Nannfeldt
*[= Stropharia depilata (Pers. : Fr.) P. Karsten]

Categorìa:Stropharia
Hypholoma sublateritium

## Un pissacan: l'Hypholoma sublateritium

### Descrission
Capel fin a 12 cm, motobin carnos, sech, seuli o soagnà da gròss fiòch crema al bòrd, da ross mon a bes al bòrd. Lamele s-ciasse, grisastre peui gris brun lila. Gamba àuta fin a 12 cm e larga fin a 1,5 cm, silìndrica, soens curvà, da brunastra a barossa, fibrilosa, con cortin-a dle vire bondosa. Carn da ciàira a barossa, amèra.

### Ambient
A chërs a bocc ëdzora a suche e bòsch.

### Comestibilità

Velenos.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Hypholoma sublateritium** (Fries) Quélet

Categorìa:Hypholoma
Hypholoma fasciculare

## Un pissacan: l'Hypholoma fasciculare

### Descrission
L**'Hypholoma fasciculare** a l'é un bolè velenos.

### Ambient
Da finì.

### Comestibilità

Da finì.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Hypholoma fasciculare** (Huds. : Fr.) Kummer

Categorìa:Hypholoma
Pholiota populnea

## Un pissacan: la Pholiota populnea

### Descrission
Capel fin a 25 cm, velà, con scaje biancastre, dzora a un fond òcra brunastr. Bòrd anrolà. Lamele ciàire peui brun cicolata. Gamba àuta fin a 15 cm e larga fin-a a 4 cm, con dë scaje brunastre sota l'anel s-ciancà. Carn spëssa, brunastra, amèra.

### Ambient
A chërs a bocc dzora a arbre e albronòt viv o mòrt.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Pholiota populnea** (Pers. : Fr.) Kuyper & Tjallingii
*[= Hemipholiota populnea (Pers. : Fr.) Bon; P. destruens (Brond.) Gillet]

Categorìa:Pholiota
Pholiota highlandensis

## Un pissacan: la Pholiota highlandensis

### Descrission
Capel fin a 7 cm, sliss, seuli o pòch fiocos, brun groson. Bòrd pì ciàir. Lamele motobin s-ciasse, da biancastre a bes rusnent. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin-a a 0,8 cm, fibrilosa-peilosa sota la cortin-a, da biancastra a òcra giaunastra peui brunastra an bass. Carn da giaunastra a brun-a.

### Ambient
A chërs a la prima, ant ij pòst brusà.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Pholiota highlandensis** (Peck) Smith & Hesler
*[= P. carbonaria (Fr. : Fr.) Singer; Flammula carbonaria (Fr.) Quélet]

Categorìa:Pholiota
Bolbitius vitellinus

## Un pissacan: ël Bolbitius vitellinus
*Bolbitius* = busa ëd beu e *vitellinus* = color ross d'euv.

### Descrission
Capel fin a 6 cm, tachiss, seuli e rupios, giàun euv viv, ch'a s-ciairiss. Bòrd strià. Lamele strèite, giàun ciàir peui rusnent viv. Fil un pòch brinà. Gamba àuta fin a 8 cm e larga fin a 0,5 cm, da bianca a giaunastra, da povrosa a fiocosa. Carn fràgil.
Pissacan ëd cite dimension, àut al pì 6 o 7 cm e con ël capel nen pì largh ëd 3 cm; capel prima sférich e giàun-limon, poi spianà, apopré trasparent e colorà a bande radiaj òcra e giaunin-e an corispondensa dle lamele. Gamba giàun ciàir, pruinosa (val a dì coatà ëd sostanse che a smijo brin-a), silìndrica, motobin fin-a, trasparenta, fibrosa. Lamele color òcra a madurassion, prima giàun-ciàir. Carn che a esist quasi nen.

### Ambient
A chërs an slë liam, ant ij pra, an partìe bondose, soens ansema al Panaeolus sphinctrinus; a sponta sùbit apress le pieuve da la prima a l'otonn.

### Comestibilità

As peul nen mangesse.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Bolbitius vitellinus** (Pers. : Fr.) Fries

Categorìa:Bolbitius
Conocybe tenera

## Un pissacan: la Conocybe tenera

### Descrission
Capel fin a 2 cm, da mon a rusnent, òcra ciàir, povros. Bòrd strià. Lamele rusnente. Gamba àuta fin a 7 cm e larga fin a 0,4 cm, dël midem color, povros.

### Ambient
A chërs ant l'erba, ij giardin, ij parch.

### Comestibilità

Sensa anteresse alimentar.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
****Conocybe tenera*** (Scaeff. : Fr.) Fayod

Categorìa:Conocybe
Panaeolus semiovatus

## Un pissacan: ël Panaeolus semiovatus

### Descrission
Capel fin a 6 cm, da seuli a rupì, sliss, da bianch a crema avòri o bes monet. Bòrd velà për un pòch. Lamele pansarùe, montante, adnà. Fil biancastr. Gamba àuta fin a 18 cm e larga fin a 0,5 cm, da bianca a crema o bes monet. Anel bianch, an pressa sgnacà.

### Ambient
A chërs ëdzora a le buse, dzortut ant ij prà.

### Comestibilità

A peul esse velenos.

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
***Panaeolus semiovatus** (Pers. : Fr.) Wünsche
*[= Anellaria separata (L. : Fr.) P. Karsten]

Categorìa:Panaeolus