Ramassa

**Ramassa** (dal latin **rāmascia*, coletiv ëd *rāmus* "rama") a l'é n'atrass doméstich e artisanal dovrà për **nëttié** e **ramassé** paviment, stra e dzorfasse varie. A l'é 'l pì vej e universal utiss ëd polissìa, conossù an tute le culture dël mond.

## Strutura
Na ramassa tradissional a l'é fàita da:
* **Le sete**: fassëtta 'd ramëtte, pèil vegetai o sintétich ch'a ramassa la póer.
* **Ël man-i**: na longa percia ëd bòsch (soens ëd ninsolé, frasso o véder) ch'a serv a manegé l'utiss.
* **La liura**: fij ëd fer, cordin o vengh ch'a ten-o le sete gropà al man-i.

La ramassa moderna a peul avèj le sete **sintétiche** (polipropilen, nilon), pì resistente e igiéniche, e 'l man-i **tuben-metal** con impugnadura ergonòmica.

## Sòrt ëd ramassa
A-i son vàire sòr ëd ramassa, mincadun adat a n'usagi e a 'n material da netié:

### Ramassa vegetal tradissional
* **Ramassa 'd melia'' (o ramassa 'd sorgh): fàita con le pan-e dël sorgh (''Sorghum vulgare''). A l'é la ramassa pì comun-a ant le campagne piemontèise fin a j'agn 1960 . Le sete a son giàune e durèivole. A ramassa fin ma as deuvra nen ùmida.
* **Ramassa 'd bru**: fàita con ramëtte 'd bru (''Erica''), tìpica dij bòsch e dle colin-e. A l'é resistenta e a serv për netié ij teren e ij giardin .

=== Ramassa moderna ===
* **Ramassa sintética**: sete 'd nilon o polietilen, con man-i 'd metal. A peul esse dovrà sia sùita che bagnà. A l'é la pì dovrà ancheuj ant le ca.
* **Ramassa a spàtola**: con na lama 'd goma o silicon, për ramassé l'eva, la fiòca o ij lìquid. A l'é motobin dovrà ant le cusin-e e ij bagn .
* **Ramassa elétrica**: motorisà, con ròtol ch'a ramassa e a aspira la póer. A l'é l'evolussion tecnològica dla ramassa tradissional .
* **Ramassa a laminòta**: cita ramassa con man-i curt e sete cite, dovrà për netié ij mobij, le tende e le dzorfasse delicà .
* **Ramassa da fòrn**: con sete metàliche (soens d'oton) për ramassé la sënner e j'avans dël pan ant ij forn .

=== Ramassa da estern ===
* **Ramassa da giardin**: con sete longhe e resistente, për ramassé feuje, erbe e tèra.
* **Ramassa da stra**: gròssa, con sete robuste e man-i longh, dovrà dai cantoné.
* **Ramassa a ventaj**: a ventaj për ramassé 'd gròsse dzorfasse.

== Utilisassion ==
La ramassa as deuvra për:
* **Nëttié paviment**: tòch, linòleum, plance, siràmica.
* **Ramassé la póer** e ij cit avans.
* **Nëttié jë scalin** e ij marciapé.
* **Sposté la fiòca** (ramassa a spàtola).
* **Nëttie ij forn** e le brase (ramassa metàlica).
* **Polissìa industrial** e doméstica.

== Stòria ==
La ramassa a l'é n'utiss prehistòrich. J' archeòlogh a l'han trovà 'd ramasse primitive fàite con ramëtte 'd biole gropà con tèndin. Ant l'Egit antich a dovravo 'd ramasse 'd paja 'd ris . Ant l'età 'd Mès, minca ca a l'avìa soa ramassa, fàita da l'ovrié dël pais. La **ramassa 'd sorgh** a l'é stàita antrodota an Euròpa dël sécol XVIII e a l'é restà 'l model pì spantià fin a l'apress-guèra. La ramassa sintética a l'é nàita ant jë Stat Unì dël 1950 e a l'ha anandià na rivolussion ant ël setor ëd la polissìa .

== La ramassa ant la tradission piemontèisa ==
Ant la coltura piemontèisa, la ramassa a l'era 'l prim utiss ch'as amprendìa a dovré da cit. Le fomne a ramassavo la ca minca matin, e la ramassa a l'era soens pendùa daré dl'uss o a la muraja, për tenla a la man. Ant ij proverbi piemontèis:
* ''Chi a ramassa nen ël sò, a treuva nen ël bin''
* ''La ramassa neuva a ramassa sempe mej''

Ant le masnà, la ramassa a dventava un caval, o në strument për gieugh. Le ramasse veje, dovrà fin-a a l'ùltim ramass, a finìo ant ël forn o ant la stuva.

== Curiosità ==
* La ramassa a l'é 'l sìmbol tradissional dle masche. Ant la mitologìa popolar, le masche a vòlo an sël man-i 'd na ramassa.
* Ant l'aràldica, la ramassa a l'é l'emblema ëd Santa Marta e 'd San Martin.
* La "ramassa d'òr" a l'é 'n premi për ij pi bon cantoné.
* An Piemont, la **Fera dla Ramassa*' as tenìa a Cher, ant ël Monfrà, minca otober.

== Vardé 'dcò ==
* [[Cusin-a]]
* [[Polissìa]]
* [[Atrass]]

== Arferiment ==
* [https://www.treccani.it/vocabolario/ramazza/ Vocabolari Treccani]
* G. Ferraro, *Antiche arti e mestieri in Piemonte'', Turin, 1978.

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Atrass
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI