Astrassion

L**'astrassion** a l'é un process mental e filosòfich për ël qual as ìsola e as consìdera separatament na qualità, na proprietà o n'aspet ëd na còsa, separandlo da j'àutre caraterìstiche particolar. A l'é un concet sentral an filosofìa, dzortut an epistemologìa e an metafìsica.

## Definission
An filosofìa, l'astrassion a l'é:
* Ël process për estrae na qualità general da dj'esempi particolar
* La formassion d'ideje generaj e universaj
* La separassion mental dle proprietà essensiaj da cole acidentaj
* La creassion ëd concet ch'a van oltra l'esperiensa sensorial imedià

## Stòria dël concet

### Filosofìa greca antica
* Aristòtil: a l'ha definì l'astrassion com ël process për estrae la forma da la materia
* Platon: soa teorìa dle Ideje a l'é na forma d'astrassion realista

### Filosofìa medieval
* Tomà d'Aquin: a l'ha dësvlupà la teorìa dl'astrassion inteletual
* Vielm ëd Occam: a l'ha criticà j'astrassion ecessive

### Filosofìa moderna
* John Locke: a l'ha diferensià antra qualità primarie e secondarie
* Immanuel Kant: a l'ha arformà ël concet con soa teorìa dle categorìe

### Filosofìa contemporania
* Edmund Husserl: a l'ha dësvlupà l'astrassion eidética
* Alfred North Whitehead: a l'ha criticà la "falacia dl'astrassion malfàita"

## Tipo d'astrassion

### Astrassion formal
A ìsola le proprietà matemàtiche e lògiche:
* Forme geométriche
* Nùmer e relassion matemàtiche
* Struture lògiche

### Astrassion material
A consìdera le proprietà fìsiche e sensoriaj:
* Color e forme
* Pèis e dimension
* Proprietà chìmiche

### Astrassion psicològica
A analisa jë stat mentaj e emossionaj:
* Sentiment e emossion
* Process cognitív
* Struture dla cossiensa

## Process d'astrassion
Ël process d'astrassion a comprend vàire tape:
1. **Osservassion**: esperiensa ëd cas particolar
2. **Comparassion**: arconossiment ëd somijanse
3. **Isolament**: separassion dle proprietà esensiaj
4. **Generalisassion**: formassion d'un concet universal
5. **Aplicassion**: usagi dël concet an contest neuv

## Astrassion an epistemologìa
An teorìa dla conossensa, l'astrassion a l'ha un ròl sentral:
* A përmëtt la formassion ëd concet general
* A fonda la possibilità dle siense formaj
* A consent la comunicassion e l'antërcambi cultural
* A rend possìbil ël pensé ipotétich

## Astrassion an metafìsica
Ant lë studi dla realtà, l'astrassion a men-a a:
* La discussion an sj'universaj
* Ël problema dl'esistensa dj'entità astrate
* La relassion antra realtà concreta e realtà astrata

## Problem filosòfich

### Lë stat dle realtà astrate
* J'entità astrate a esisto indipendentement?
* A son mach costrussion mentaj?
* Che tipo d'esistensa a l'han?

### L'astrassion e l'esperiensa
* Coma a peul l'astrassion derivé da l'esperiensa sensorial?
* A-i é n'astrassion a priori?
* Che relassion a-i é antra astrassion e percession?

### Ël problema dj'universaj
* Realism: j'universaj a esisto indipendentement
* Nominalism: j'universaj a son mach nòm
* Concetualism: j'universaj a esisto mach ant la ment

## Astrassion an d'àutri camp

### Matemàtica
Tuta la matemàtica a l'é basà an sël process d'astrassion:
* Nùmer e operassion
* Forme geométriche
* Struture algébriche

### Siensa
Le siense a deuvro l'astrassion për:
* Creé modej e teorìe
* Formulé lege generaj
* Fé d'ipòtesi verificàbij

### Art
An art, l'astrassion a consist an:
* Arpresenté l'essensa sensa detaj realistich
* Creé forme e color ch'a van oltra la còpia dla realtà
* Esprime d'idèje e sentiment an manera simbòlica

## Critiche a l'astrassion
* William James: a l'ha criticà l'astrassion ecessiva
* Henri Bergson: a preferìa l'intuission direta
* Martin Heidegger: a arpudiava l'astrassion an favor dl'esperiensa direta
* Ludwig Wittgenstein: a mostrava ij lìmit dël lengagi astrat

## Autor amportant
* Aristòtil (384-322 a.C.)
* Platon (427-347 a.C.)
* John Locke (1632-1704)
* Immanuel Kant (1724-1804)
* Edmund Husserl (1859-1938)
* Alfred North Whitehead (1861-1947)

## Vëdde ëdcò
* Epistemologìa
* Metafìsica
* Universaj
* Concet
* Teorìa dle Ideje

## Bibliografìa
* Aristòtil, *Metafìsica*
* Locke, J., *Saggï an sla ment uman-a*
* Husserl, E., *Idèje për na fenomenologìa pura*

Categorìa:Epistemologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI