Modernism

Ël **modernism** a l'é stàit un moviment cultural ch'a l'ha dominà j'art e la coltura ossidental da la fin dël sécol XIX fin-a a la mità dël sécol XX. A l'é caraterisà da na rompura con le forme tradissionaj e na serca 'd neuve espression për rapresenté la realtà moderna.

## Definission
Ël modernism a peul esse definì 'me:
* Un moviment cultural ch'a arfuda le convension tradissionaj
* Na rispòsta a la modernità e a l'andustrialisassion
* Na serca 'd neuve forme d'espression artìstica
* Un fenòmen ch'a ambranca literatura, art, architetura e mùsica

## Stòria

### Orìgin
Ël modernism a l'ha soe rèis ant ël:
* Impressionism e Post-impressionism (fin sécol XIX)
* Simbolism an literatura
* Art Nouveau an architetura e design

### Svilup
* An prinsipi dël sécol XX: Cubism, Espressionism, Futurism
* An tra le doe guère: Surealism, Bauhaus
* Dòp la Sconda Guèra Mondial: declin dël moviment

## Caraterìstiche prinsipaj

### Rompura con la tradission
* Arfud dle régole académiche
* Abandon dël realism e dla prospetiva tradissional
* Serca 'd neuve forme d'espression

### Atension a la forma
* Sperimentassion con la strutura
* Valorissassion dël process creator
* Astrassion e semplificassion

### Antërdissiplinarità
* Anfluensa recìproca antra j'art
* Colaborassion antra artista
* Serca d'un lengagi universal

## Modernism an j'art

### Art visive
* Pablo Picasso (1881-1973): cubism
* Wassily Kandinsky (1866-1944): astrassionism
* Henri Matisse (1869-1954): fauvism

### Architetura
* Le Corbusier (1887-1965): architetura moderna
* Frank Lloyd Wright (1867-1959): architetura orgànica
* Walter Gropius (1883-1969): Bauhaus

### Literatura
* James Joyce (1882-1941): "Ulisse"
* Virginia Woolf (1882-1941): monòlogh interior
* Franz Kafka (1883-1924): literatura assurda

### Mùsica
* Igor Stravinsky (1882-1971): "La sacrà dla prima"
* Arnold Schoenberg (1874-1951): mùsica dodecafònica
* Claude Debussy (1862-1918): impressionism musical

## Moviment modernista

### An Europa
* Cubism: Fransa e Spagna
* Futurism: Italia
* Espressionism: Germania
* Surealism: Fransa

### An Àmerica
* Harlem Renaissance: Stat Unì
* Modernism brasilian: Brasil
* Modernism mesican: Méssich

## Tema sentraj

### La crisi dla realtà
* Dùbit an sla possibilità 'd rapresenté la realtà
* Serca 'd neuve realtà interior
* Framentassion dla vision dël mond

### Ël temp e la memòria
* Temp sogetiv e psicologich
* Strutura nen linear dij racont
* Atension a la memòria e a l'incossient

### La sità moderna
* Rapresentassion dl'ambient urban
* Alienassion e solitùdin
* Velocità e tecnologìa

## Modernism e società

### L'andustrialisassion
* Anfluensa dla produssion ëd massa
* Cambiament ant ij ritm ëd vita
* Arlussion an sla tecnologìa

### La guèra e la crisi
* L'esperiensa dla Prima Guèra Mondial
* Crisi dij valor tradissionaj
* Serca 'd neuv ordin

### La psicanalisi
* Anfluensa ëd Sigmund Freud (1856-1939)
* Esplorassion dl'incossient
* Atension a la sessualità

## Crìtiche

### Elitism
* Art difìcil e inacessìbil
* Separassion dal pùblich general
* Linguagi crìptich

### Pèrdita dël significà
* Ecess ëd formalism
* Negassion dël contnù
* Astrassion ecessiva

### Arfud dla belëssa
* Arnunsia a l'armonìa
* Valorissassion dël brut
* Trasgression për la trasgression

## Eredità

### Anfluensa an l'art contemporania
* Postmodernism com reassion
* Continuassion djë speriment
* Revitalisassion dle técniche moderniste

### An la coltura 'd massa
* Anfluensa ant la publicità
* Ispirassion për ël design
* Presensa ant ij media

### Ant l'educassion artìstica
* Métod ëd insegnament
* Valorissassion dlë speriment
* Antërdissiplinarità

## Vëdde 'dcò
* Postmodernism
* Avangarda
* Art contemporania
* Cubism
* Surealism

## Bibliografìa
* Bradbury, M., *Modernism: 1890-1930*, 1976
* Calinescu, M., *Le cinq face de la modernité*, 1987
* Eysteinsson, A., *The Concept of Modernism*, 1990

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Sécol ch'a fa XX
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI