Magìa (paranormal)

La **magìa** a l'é n'ansem ëd pràtiche e credense ch'a pretendo d'angagé fòrse e podèj dzornaturaj për influensé j'event e la realtà. A l'é considerà part dël paranormal e a l'é studià tant an antropologìa che an filosofìa për soe implicassion epistemològiche.

## Definission
La magìa a peul esse definìa com:
* L'art ëd controlé la realtà për mojen ëd fòrse dzornaturaj
* La pràtica d'anvocassion ëd podèj misterios
* Un sistema ëd rituaj ch'a pretend d'alteré la realtà conforma a la volontà

## Stòria

### Antichità
* Magìa ant l'Egit antich: ritual e mascre
* Grecia antica: magh e praticant
* Roma antica: art màgiche e superstission

### Età medieval
* Stregonarìa: persecussion dij praticant
* Alchimìa: tentativ ëd trasformassion dzornatural
* Grimorio: lìber d'angress màgich

### Rinassiment
* Magìa natural: fusion ëd siensa e magìa
* Cornelio Agrippa: autor ëd "Filosofìa oculta"
* Paracelso: médich e alchimista

### Età moderna
* Teosofìa: moviment spiritual modern
* Wicca: religion neo-pagan-a
* New Age: revival dle pràtiche magiche

## Tipo ëd magìa

### Magìa serimonial
* Ritual compless e struturà
* Usagi 'd sìmboj e 'nvocassion
* Esempi: magìa enocian-a, teürgìa

### Magìa popolar
* Pràtiche tradissionaj e folclòriche
* Remedi e maledission
* Esempi: magìa contra ël malign

### Magìa bianca
* Pràtica për ël bin
* Garansìa e protession
* Arpudi dle maledission

### Magìa nèira
* Pràtica për ël mal
* Maledission e darmagi
* Anvocassion dë spìrit maléfich

## Element fondamentaj

### La volontà
* La fòrsa dla volontà uman-a
* Concentrassion e intent
* Podèj creator dël pensé

### L'imaginassion
* La capacità 'd visualisé
* Creassion d'imàgin mentaj
* Pont ëd conession con ël dzornatural

### Ij sìmboj
* Oget carìà 'd significà
* Segn e segnature
* Strument ëd conession

## Teorìe an sl'orìgin

### Teorìa antropològica
* James Frazer: "Ël ram d'òr"
* Bronisław Malinowski: funsion social
* Claude Lévi-Strauss: strutura simbòlica

### Teorìa psicològica
* Sigmund Freud: projession dl'incossient
* Carl Jung: archétip e incossient coletiv
* Piasì dël pensé magich

### Teorìa sociològica
* Émile Durkheim: funsion social
* Marcel Mauss: teorìa general dla magìa
* Funsion ëd coesion ëd grup

## Pràtiche màgiche

### Incantesim
* Paròle 'd podèj
* Fòrmule màgiche
* Cant e mòt

### Ritual
* Sèire e candèile
* Sircoj magich
* Oget ritual

### Divinassion
* Taròch: carte divinatorie
* Cristal: bale 'd cristal
* Astrologìa: predission astral

## Magìa e religion

### Relassion complicà
* Religion organisà vs pràtica përsonal
* Condana e acetassion
* Element màgich ant le religion

### Sincretism
* Fusion d'element màgich e religios
* Pràtiche ibride
* Adatament cultural

## Magìa e siensa

### Crìtiche sientìfiche
* Mancansa d'evidense empìriche
* Efet placebo e autosugestion
* Spiegassion psicològiche

### Studi contemporani
* Antropologìa dle credense
* Psicològìa dël pensé màgich
* Neurològìa djë stat ëd cossiensa

## Débat filosòfich

### Epistemologìa dla magìa
* Stat dla conossensa màgica
* Problema dla verificabilità
* Confront con la conossensa sientìfica

### Metafìsica dla magìa
* Esistensa ëd fòrse dzornaturaj
* Natura dla realtà e soe possibilità
* Determinism vs libertà

### Ética dla magìa
* Responsabilità dij praticant
* Conseguense moraj
* Lìmit ëd l'antërvension

## Magìa contemporania

### Revival modern
* Comunità neo-pagan-e
* Pràtiche an ligna
* Literatura e cine

### Magìa e psicologìa
* Visualisassion creativa
* Tècniche d'autosugestion
* Usagi terapéutich

### Magìa e cultura 'd massa
* Film e serie TV
* Videogieugh
* Literatura fantàstica

## Autor e teòrich amportant
* James Frazer (1854-1941)
* Aleister Crowley (1875-1947)
* Carl Jung (1875-1961)
* Mircea Eliade (1907-1986)
* Israel Regardie (1907-1985)

## Euvre fondamentaj
* *Ël ram d'òr* ëd James Frazer
* *Magìa an teorìa e pràtica* ëd Aleister Crowley
* *Ël sacrà e ël profan* ëd Mircea Eliade

## Vëdde ëdcò
* Paranormal
* Stregonarìa
* Religion
* Superstission
* Dzornatural

## Bibliografìa
* Frazer, J., *Ël ram d'òr*, 1890
* Mauss, M., *Sagi an sla magìa*, 1902
* Crowley, A., *Magìa an teorìa e pràtica*, 1929

Categorìa:Antropologìa
Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI