Provincia ëd Perugia

La **Provincia ëd Perugia** a l'é na provinsa italian-a an Umbria e a comprend **59 comun**.

A l'ha na surfassa ëd **6.334 km²** e a conta anviron **632.420 abitant** (stime agiornà).

Sò capleugh a l'é la sità 'd Perugia.

### Geografia
La provinsa a së stend ant la part setentrional e sentral dl'Umbria, na region a caraterìstiche montagnose e colinose. A l'ha 'n teritòri motobin varià, ch'a comprend na part dël Lagh Trasimen (ël pì grand lagh dl'Italia sentral peninsular), la Val Tiberin-a e dle zone montagnose dj'Apenin.

A confin-a a **nòrd** e a **est** con le Marche (provinse ëd Pésaro-Urbin, Ancon-a, Macerà e Àscoli Picèn), a **sud** con la Provincia ëd Terni e 'l Lassio (Provincia ëd Rieti), a **òvest** con la Toscan-a (provinse ëd Sien-a e Aress).

### Paisagi
La provinsa a l'é caraterisà da 'd colin-e coverte d'uliv, da bòsch ëd rol e da pian-e coltivà. Ij còrs d'eva prinsipaj a son ël fium **Tevere**, ch'a traversa la provinsa da nòrd a sud, e sò afluent **Chiascio**. A-i son 'dcò vàire sorgiss d'eva mineral.

### Stòria
Ël teritòri dla provinsa a l'ha 'd reis antichìssime, abità fin da l'Età dël Fer. A l'era la tèra dj**'Etrusch** e d'apress dij **Roman**. An época medieval, Perugia a l'é dventà na comun-a lìbera amportanta e a l'ha estendù sò contròl an sla region. La creassion dla provinsa coma ent aministrativ modern a armonta al **1860**, dòp l'unificassion italian-a. Ant j'agn, a l'ha ancorporà 'd teritòri ch'a j'ero stàit ëd lë Stat Pontifici.

### Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é stàit **Marco Vinicio Guasticchi** (dal 8/06/2009 al 2022). Al di d'ancheuj, la provinsa a l'é aministrà da un President e da un Consèj provinsial. A l'ha sede a Perugia, ant ël **Palass ëd la Provinsa**.

### Comun prinsipaj
Oltra a Perugia, àutre comun-e amportante a son:
* Foligno – sènter industrial e comersial ant la pian-a.
* Città di Castello – ant la Val Tiberina, con n'architetura medieval.
* Assisi – sità santuari famosa për ël San Fransesch, patrimòni UNESCO.
* Spoleto – sità d'art e dë spetàcol, famosa për sò Festival dij Doi Mond.
* Gubbio – sità medieval bin conservà ai pé dl'Apenin.

### Economìa
L'economìa dla provinsa as basa dzortut ansima a:
* **Agricoltura**: produssion d**'uliva** (e d'euli d'uliva special, con vàire DOP), **vin** (famos a l'é 'l Montefalco Sagrantino), **trìfole**.
* **Industria**: a-i é 'n setor ant la val dël Tevere e ant ël Perugin, con asiende alimentar, téssij e mecàniche.
* **Artisanà**: lavorassion dël fer, dël bòsch, dla siràmica e dla pel.
* **Turism**: motobin amportant grassie a le sità d'art (Assisi, Perugia, Gubbio, Spoleto), a la natura e a le tradission gastronòmiche.

### Coltura e tradission
La provinsa a l'é famosa për soe manifestassion stòriche, com la **Corsa dij Ceri** a Gubbio, la **Giostra dla Quintana** a Foligno e 'l **Festival ëd Spoleto**. La Università për jë Strangé ëd Perugia a atira dë student da tut ël mond. La gastronomìa a l'ha 'd piàt tipich com la *torta al testo*, la *porchetta* e ij prodòt a base 'd trìfole.

### Traspòrt
La provinsa a l'é servìa da:
* **Autostrà**: l'A1 (Milan-Nàpoli) a traversa la provinsa; la superstrà E45 a colega Perugia a Cesena.
* **Ferovìe**: linie prinsipaj Firense-Roma e Adriàtica.
* **Aeropòrt**: l'Aeropòrt Sant'Egidio ëd Perugia, con vòl nassional e anternassional.

### Anliure esterne
* Sit istitussional dla Provincia ëd Perugia

Categorìa:Umbria
Perugia