Elaborator ëd test

Un **elaborator ëd test** (an anglèis *word processor*) a l'é n'aplicassion o strument për creé, modifiché, e formaté document testuaj. A përmet d'anserì test, corege eror, apliché stij ëd formatassion, e gionté element com figure, tàule, o colegament. A l'ha sostituì le màchine da scrive tradissionaj, ofrend flessibilità e possibilità ëd revision. Esempi famos a son Microsoft Word, LibreOffice Writer, e Google Docs.

## '''Stòria'''
* **Ani 1960**: Sistema primitiv për elaborassion ëd test ant ij mainframe, sensa antërfacia visual.  
* **1978**: **WordStar** a dventa ël prim elaborator ëd test popolar për PC.  
* **Ani 1980**: **WordPerfect** e **Microsoft Word** a dòmin-o ël mërcà, con funsion avansà com ël **WYSIWYG** ("lòn ch'it vëdde a l'é lòn ch'it oten-e").  
* **Ani 1990**: Integrassion dël coretor ortogràfich e dij template.  
* **Ani 2000**: Nàssita dj'elaborator an ligna (es. Google Docs) con colaborassion an temp real.  
* **Al di d'ancheuj**: Integrassion con AI për coression automàtica e generassion ëd test.  

## '''Strutura e Component'''
Un elaborator ëd test modern a comprend:  
* **Editor ëd test**: Àrea për anserì e modifiché ël contnù.  
* **FormataSSion**: Stij ëd caràter (grassèt, corsiv), paràgraf, lista, e aliniament.  
* **Coretor ortogràfich e gramatical**: Identìfica e coregg j'eror.  
* **Template**: Model predefinì për document (es. curriculum, litre).  
* **Colegament e rimandi**: Creassion ëd link ipertestuaj e ìndes.  
* **Tàule e figure**: Anseriment d'element gràfich e organisassion dij dat.  

## '''Tipologìe'''
# **Elaborator locaj**: Programa instalà (es. Microsoft Word, LibreOffice Writer).  
# **Elaborator an ligna**: Acessìbil via navigator (es. Google Docs, Zoho Writer).  
# **Elaborator minimalista**: Sensa distrassion, për scrivùa sempia (es. FocusWriter).  
# **Elaborator técnich**: Për document con fòrmole matemàtiche (es. LaTeX).  

## '''Usagi Pràtich'''
j'elaborator ëd test a servo për:  
* **Scrivùa creativa**: Romanse, poesìa, senari.  
* **Travaj d'ufissi**: litre, report, presentassion.  
* **Academia**: Tesi, artìcoj sientìfich, nòte.  
* **Legi e contrAtt**: Redassion ëd document legaj.  
* **Colaborassion**: Modìfiche condivise an temp real antra pì utent.  

## '''Avantagi e Svantagi'''
* **Avantagi**:  
** **Flessibilità**: Modìfiche faciaj sensa dovré na goma.  
** **Organisassion**: Strutura dël document con ìndes e capìtoj.  
** **Archivi digitaj**: Risparmi ëd carta e spassi.  
* **Svantagi**:  
** **Dipendent da la tecnologìa**: Pèrdita d'acess sensa dispositiv adat.  
** **Compatibilità**: Problema ëd formà antra programa diferent.  
** **Distrassion**: Trope funsion për utent ch'a veulo mach scrive.  

## '''Evolussion Tecnològica'''
* **Ani 1980**: IntroduSSion dël **mouse** për selessioné test.  
* **Ani 2000**: Sincronisassion an ligna e version ëd backup automàtich.  
* **Al di d'ancheuj**:  
** **AI integrà**: Sugeriment ëd paròle, tradussion automàtica.  
** **Vos a test**: Detatura vocaj për anseriment sensa tastadura.  
** **Compatibilità con dispositiv mobij**: Aplicassion për smartphone e tablet.  

## '''Arferiment'''
# Bergin, T. J. (2006). *The Origins of Word Processing Software*. IEEE Annals of the History of Computing.  
# McFedries, P. (2012). *Microsoft Word 2013 In Depth*. Que Publishing.  

## '''Ligam esterne'''
* Stòria dj'elaborator ëd test (Computer History Museum)  
* Documentassion ëd LibreOffice Writer  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI