open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Provincia ëd Vibo Valentia

La **Provincia ëd Vibo Valentia** a l'é an Calabria e a comprend 50 comun.
A l'ha na surfassa ëd 1.139 km² e a conta 168.894 abitant.
Sò capleugh a l'é Vibo Valentia.

## Geografìa
A confin-a a nòrd-est con la provincia ëd Catanzaro e a sud-est con la provincia ëd Res ëd Calabria. A òvest a l'é bagnà dal Mar Tireni.

## Stòria
A l'è stàita istituìa ël 6 ëd mars dël 1992, dëstacandse da la provincia ëd Catanzaro. 

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Francesco De Nisi (dal 16/04/2008).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Calabria
Vibo Valentia
Columbia Britànica

La **Columbia Britànica** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 944.735 km² e na popolassion ëd 4.220.000 abitant. 

As treuva ant l'òvest dël Canadà, davzin a l'Océan Passìfich. A confin-a a nòrd col teritòri dlë Yukon e coj Teritòri dël Nòrd-Òvest, a est con l'Alberta, a sud con jë Stat Unì (stat ëd Washington, Idaho e Montan-a), a òvest con l'Océan Passìfich e con jë Stat Unì (Alasca).

La capital a l'é Victoria (74.100 abitant); la sità pì popolà dla provinsa a l'é Vancouver (545.671 abitant). J'àutre sità con pì che 100.000 abitant a son Surrey, Burnaby, Richmond, North Vancouver, Abbotsford, Langley, Coquitlam e Saanich.
Manitòba

Ël **Manitòba** a l'é na provinsa federal dël Cànada. A l'ha na surfassa ëd 647.797 km² e na popolassion d' 1.176.132 abitant. 

As treuva ant ël sènter dël Cànada. A confin-a a nòrd col teritòri dël Nunavut, a est con l'Ontario, a sud con jë Stat Unì (stat dël Dakota dël Nòrd dël Minnesòta), a òvest col Saskatchewan.

La capital a l'é Winnipeg (619.544 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dla provinsa.
Ontario

L**'Ontario** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa d'1.076.395 km² e na popolassion ëd 12.449.502 abitant. 

As treuva ant ël sènter dël Canadà. A confin-a a nòrd con la Baja ëd Hudson, a est col Québec, a sud con jë Stat Unì (stat dël Minnesòta, Michigan, Ohio, Pennsylvania e New York), a òvest col Manitòba.

La capital a l'é Toronto (2.481.494 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dla provinsa. Àutre sità con pì ëd 100.000 abitant a son: Ottawa, ch'a l'é la capital ëd la nassion, Mississauga, Hamilton, London, Brampton, Windsor, Kitchener, Markham, Greater Sudbury, Burlington, Oshawa, Vaughan, Saint Catharines, Oakville, Thunder Bay, Kingston, Chatham-Kent, Richmond Hill e Cambridge.
Québec

Ël **Québec** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa d'1.542.056 km² (a l'é la provinsa pì granda dla nassion) e na popolassion ëd 7.568.460 abitant. 

As treuva ant la part oriental dël Canadà. A confin-a a nòrd con ël teritòri dël Nunavut, a est con le provinse ëd Teraneuva e Labrador e dël New Brunswick, a sud con jë Stat Unì (stat ëd New York, Vermònt, New Hampshire e Maine), a òvest con l'Ontario.

La capital a l'é Québec (504.605 abitant); la sità pì popolà dla provinsa a l'é Montréal (1.774.846 abitant). Àutre sità con pì ëd 100.000 abitant a son: Longueuil, Laval, Gatineau, Saguenay, Sherbrooke, Trois-Rivières, Lévis e Terrebonne .

Ant la provinsa la lenga ofissial a l'é mach ël fransèis, ant na varietà local ciama fransèis dël Québec.

## Organisassion polìtica
Ël prim ministr a l'é Philippe Couillard (dal 2014).

Categorìa:Québec
Teraneuva e Labrador

**Teraneuva e Labrador** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 405.212 km² e na popolassion ëd 509.677 abitant. 

As treuva ant la part oriental dël Canadà. A confin-a a nòrd e a est con l'Océan Atlàntich, a sud e a òvest col Québec.

La capital a l'é St. John's (99,512 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dla provinsa.
New Brunswick

Ël **New Brunswick** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa dë 72.908 km² e na popolassion ëd 749.168 abitant. 

As treuva ant la part oriental dël Canadà. A confin-a a nòrd-òvest col Québec, a nòrd-est con l'Océan Atlàntich, a sud-òvest con jë Stat Unì (stat dël Maine), a sud-est na sutila fassa 'd mar a lo separa da la Neuva Scòssia.

Ël capleugh a l'é Fredericton (47.560 abitant); la sità pì popolà dla provinsa a l'é Saint John (69.661 abitant). 

Le lenghe ofissiaj dla provinsa a son l'anglèis e ël fransèis.
Neuva Scòssia

La **Neuva Scòssia** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 55.283 km² e na popolassion ëd 934.405 abitant. 

As treuva ant la part oriental dël Canadà. A l'é n'ìsola che a òvest a l'é separà da na sutila fassa ëd mar dal New Brunswick. A nòrd, est e sud a-i é l'Océan Atlàntich.

Ël capleugh a l'é Halifax (276.221 abitant); a l'ha pì che 100.000 abitant cò Cape Breton (105.968 abitant). 


Categorìa:Ìsole dl'América setentrional
Alberta

L**'Alberta** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 661.848 km² e na popolassion ëd 3.183.312 abitant. 

As treuva ant l'òvest dël Canadà. A confin-a a nòrd coj Teritòri dël Nòrd-Òvest, a est col Saskatchewan, a sud con jë Stat Unì (stat dël Montan-a), a òvest con la Columbia Britànica.

La capital a l'é Edmonton (712.391 abitant); la sità pì popolà dla provinsa a l'é Calgary (991.759 abitant).
Àutri sènter amportant a son Lethbridge e Medecine Hat.

## Ël teritòri
Grande foreste a së spantio ant ël teritòri setentrional, traversà da fium e rich ëd lagh; a òvest la provinsa a riva fin-a a le Montagne Rocose; d'ample pian-e a na formo la part oriental; la zòna meridional a comprend ëd grande pairìe traversà da combe ancreuse.

Ël clima a l'é rèid e le precipitassion a son modeste.

Ant la region a son ëstabilisse dle fòrte partìe d'imigrà alman, scandìnav, ucrain.

## Conomìa
Amportant për la conomìa dla provinsa a son l'agricoltura (dzortut d'òrdi e biava) e l'anlevament, ch'a sosten-o vàire andustrie alimentar.
L'andustria dl'estrassion a l'é ativa an sij giassiment ëd carbon, petreuli e gas naturaj.
Quatr parch naturaj, con na surfassa total ëd 52.350 km², a posso ël torism.
Saskatchewan

Ël **Saskatchewan** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 651.036 km² e na popolassion ëd 978.934 abitant. 

As treuva ant ël sènter dël Canadà. A confin-a a nòrd coj Teritòri dël Nòrd-Òvest, a est col Manitòba, a sud con jë Stat Unì (stat dël Montan-a e Dakota dël Nòrd), a òvest con l'Alberta.

La capital a l'é Regina (178.225 abitant); la sità pì popolà dla provinsa a l'é Saskatoon (225.927 abitant).

Categorìa:Saskatchewan
Ìsola dël Prinsi Edoard

L**'Ìsola dël Prinsi Edoard** a l'é na provinsa federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 5.660 km² e na popolassion ëd 138.519 abitant. 

As treuva ant la part oriental dël Canadà e a fa part ëd la region dj'Apalach. A l'é n'ìsola posissionà ant l'Ocean Atlàntich a nòrd-òvest dël New Brunswick e a nòrd-est dla Neuva Scòssia. 

Ël capleugh a l'é Charlottetown (32.245 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dla provinsa. 


Prinsi edoard
Provincia ëd Croton

La **Provincia ëd Croton** a l'é an Calabria e a comprend 27 comun.
A l'ha na surfassa ëd 1.717 km² e a conta 172.970 abitant.
Sò capleugh a l'é Croton.

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con la provincia ëd Cosensa e a sud-òvest con la provincia ëd Catanzaro. A l'é bagnà a est dal Mar Jòni.

## Stòria
A l'è stàita istituìa ël 6 ëd mars dël 1992, dëstacandse da la provincia ëd Catanzaro. 

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'è Stanislao Francesco Zurlo (dal 22/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Calabria
Croton
Noara

**Noara** o **Novara** a l’é ël capleugh dla provincia ëd Noara.

## Geografìa
Noara as treuva 90 km a est da Turin e 50 km a òvest da Milan.
A l'é bagnà daj torent Agogna e Terdoppio.

## Spòrt

* Noara (fótbal)

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Alessandro Canelli (Lega Nord) (dal 21/06/2016).

## Sità gemelà
Noara a l'é gemelà con:
*  Chalon-sur-Saône, Fransa
*  Coblensa, Gërmania
*  Haskovo, Bulgarìa

## Lese ëdcò

* Noarèis
* Cùpola ëd San Gaudensi (Noara)
* Dit dël Re e dl'Argin-a
* Musé ëd stòria natural Faraggiana Ferrandi

## Anliure esterne
* Sit istitussional
Yukon

Lë **Yukon** a l'é un teritòri federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 482.443 km² e na popolassion ëd 31.227 abitant. 

A resta ant ël nòrd dël Canadà. A confin-a a nòrd con l'Océan Àrtich, a est coj Teritòri dël Nòrd-Òvest, a sud con  Columbia Britànica, a òvest con jë Stat Unì (stat dl'Alasca).

La capital a l'é Whitehorse (22.975 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dël Teritòri.
Teritòri dël Nòrd-Òvest

Ij **Teritòri dël Nòrd-Òvest** a son un teritòri federal dël Canadà. A l'han na surfassa d'1.183.085 km² e na popolassion ëd 42.944 abitant. 

As treuvo ant ël nòrd dël Canadà. A confin-o a nòrd con l'Océan Àrtich, a est col teritòri dël Nunavut, a sud con la Columbia Britànica, con l'Alberta e col Saskatchewan, a òvest con ël teritòri dlë Yukon.

La capital a l'é Yellowknife (16.541 abitant), ch'a l'é cò la sità pì popolà dij Teritòri.
Nunavut

Ël **Nunavut** a l'é un teritòri federal dël Canadà. A l'ha na surfassa ëd 2.093.190 km² e na popolassion ëd 29.300 abitant. 

As treuva ant ël nòrd dël Canadà. A confin-a a nòrd con l'Océan Àrtich, a est coj Teritòri dël Nòrd-Òvest, a sud col  Manitòba, a òvest via mar con la Groenlandia (Danimarca).

La capital a l'é Iqaluit (5.959 abitant), ch'a resta 'cò la sità pì popolà dël Teritòri.
Triest

**Triest** (*Trieste* an italian, *Trst* an sloven) a l'é na sità dël Friul-Venessia Giulia ëd 208.621 abitant, capleugh dla region e dl'omònima provinsa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Dipiazza (2001-2011, 2016-).

## Sità binele

Triest a l'é binelà con:
* Còm, Italia
* Graz, Àustria

## Galarìa fotogràfica

Figura:Schloss miramare.jpg|Ël Castel ëd Miramar
Figura:Stadtzentrum Triest.jpg|Panorama
Figura:Trieste Canal-Grande.jpg|Canal Grand
Figura:San Giusto 09.jpg|Cesa ëd San Giust


## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Triest
Categorìa:Capleugh ëd provincia italian
Demi Moore

**Demi Gene Guynes**, mej conossùa tanme **Demi Moore**, a l'è n'atris nà l'11 ëd novèmber dël 1962 a Roswell, Neuv Méssich ant jë Stat Unì. A l'ha avù n'infansia motobin difìcila: ij genitor alcolisà a la patlavo, an rivand a darmageje n'euj e ël sò patrign a l'é suicidasse. A l'ha ancomensà a travajé an film për la television e soap-operas për peui passé a film ëd gran sucess commercial. Për bon-a part ëd j'Agn Novanta a l'é stàita l'atris pì pagà d'Hollywood. Ancheuj a récita ant un minor nùmer ëd film e a fa ocasionalment la produtris.

## Filmografìa

Moore, Demi
Biela

**Biela** (*Biella* an italian) a l’é ël capleugh dla Provincia ëd Biela.
## Frassion

* Cosila
* Ël Favé
* La Còlma

## Aministrassion
Ël sìndich na l'é Donato Gentile (da l' 8/06/2009).

## Sità binele
Biela a l'é binelà con:
*  Arequipa, Perù
*  Càliari, Italia
*  Kiryu, Giapon
*  Tourcoing, Fransa
*  Weihai, Cin-a

## Vardé ëdcò

* Associassion Sportiva Bielèisa
* Santuari d'Oropa

## Anliure esterne
* Sit istitussional
Sanremo

**Sanremo** (*Sanremu* an lìgure) a l'é na sità dla Liguria ëd 55.058 abitant, an provincia d'Imperia.
A l'é ciamà *la sità dle fior* për le soe coltivassion specialment ëd garòfo, esportà an tut ël mond.

## Atrassion
Sanremo a l'é motobin conossù për ël Casino e për ël Festival dla canson italian-a, ch'as ten tuti j'ani.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alberto Biancheri (da l' 11/06/2014).

## Sità gemelà
Sanremo a l'é gemelà con:
*  Atami, Giapon
*  Helsingør, Danimarca
*  Karlskoga, Svessia

Categorìa:Comun dla provincia d'Imperia
Hilary Swank

**Hilary Ann Swank** a l'é n'atris nà ël 30 ëd luj dël 1974 a Lincoln, Nebraska ant jë Stat Unì. A l'ha avù n'infansia difìcil: la famija a l'era pòvra e a l'ha vivù vàire agn ant un postegg për roulotte a Bellingham, Washington. A l'ha ancomensà a recité për estraniesse da col contest, peui, an avend tramudà a Los Angeles, a l'ha trovà dle part an film për la television e an telefilm për peui passé a film ëd sucess. A l'ha vagnà doi Premi Oscar tanme pì brava atris protagonista për *Boys Don't Cry* (2000) e  për *Million Dollar Baby* (2005).

## Filmografìa

Swank Hilary
Kate Winslet

**Kate Elizabeth Winslet ** a l'è n'atris nà ël 5 d'otober dël 1975 a Reading, Berkshire ant ël Regn Unì. Ij sò genitor a son tuti e doi ator e tant chila tanme sò frel e soa seur a l'han decidù d'antraprende la strà dlë spetàcol. A l'ha ancomensà a travajé a 15 agn an film për la television për peui passé a film ëd pì ampia distribussion. A sa alterné film comerciaj (ant ël 1997 a l'é stàita protagonista d'enòrm sucess ant ël film Titanic) e film pì ampegnà. Contut ch'a sia ancora giov, a l'é stàita candidà a bin sinch Premi Òscar ant ël cors ëd soa cariera.

## Filmografìa

Winslet, Kate
Giapon

Ël **Giapon** (An lenga giaponèisa:日本, *Nihon* o *Nippon*) a l'é un pais dl'Asia oriental.

La capital a l'é Tokyo.
A l'ha na surfassa ëd 377.975 km² e a conta anviron 126 milion d'abitant.

## Anté ch'as treuva



## Geografìa
Ël Giapon a l'é formà da pi che 3.000 ìsole ant l'Océan Passìfich, a est dla penìsola ëd Corea.
J'ìsole pi importante a son (da nòrd a sud) Hokkaidō, Honshū (la pi granda), Shikoku e Kyūshū.

## Conomìa
Ël Giapon a l'é la sconda conomìa mondial.

Moneda ofissial dël pais a l'é ël yen.
Ël prodot anterior ëspòrch a l'é 'd 3700 miliard d'éuro (2008).
L'anflassion a l'é a l'1,4% (2008).
La disocupassion a l'é al 4% (2008).
Dël 2007 la chërsùa conòmica a l'é stàita dël 2,1%.
Dël 2012 ël 3,34% dël prodot anterior ëspòrch a l'é stàit dedicà a l'arserca e al dësvlup.

## Demografìa
Ël 22% dj'abitant ëd Giapon a l'ha pì che 65 agn; la speransa ëd vita a l'é d'82,4 agn.
Dël 2010 la part ëd popolassion ativa a l'era dël 63,9%.

## Organisassion polìtica
Ël Giapon a l'é na monarchìa.
L'imperator a Naruhito (dal 2019).
Ël prim ministr a l'é Sanae Takaichi (dal otòber 2025).

## Anliure esterne
Andorn

**Andorn** (*Andorno Micca* an italian) a l’é un comun ëd 3.549 abitant dla provincia ëd Biela.

## Stòria
Dla fin dël sécol ch'a fa XIV Andorn a resta antra jë sgnorìe dla famija valdostan-a djë Challant. Na prima atestassion a riva sota Ébal ëd Challant, na sconda sota a Iblet ëd Challant. Coma ben dij Cont ëd Challant, dont as decid ant ël testament ëd Fransesch ëd Challant, 'cò Andorn a resta ciapà ant la guèra ëd sucession dij Challant, ma a l'arzulta nen antra ij teritòri ch'a-j van a Giaco ëd Challant a la fin dla guèra.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Aldrisi (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Bibliografìa
*

## Lese ëdcò
* La Còlma
* Ponta Gran Gabe

*
Candèj

**Candèj** (*Candelo* an italian) a l’é un comun ëd 7.989 abitant dla provincia ëd Biela.
Ël pais a resta an sla drita dël torent Serv, a 5 chilòmeter da Biela.

## Leu d'anteresse stòrich e coltural

* *L'Arset*. L'Arset ëd Candèj a l'é n'ansem d'edifissi fortificà, costruì dantorn ël 1342-1343. An temp ëd pas a l'era dovrà tanme gròss magasin e, an cas dë bzògn, a vnisìa n'arfuge për la popolassion dël pais.
* *Cesa ëd Santa Marìa Magior*. An sl'autar magior a goerna na tèila dël 1779 ch'a figura la Madòna mnà an cel da j'àngej.
* *Cesa ëd San Lorens*. Edificà dla sconda mità dël sécol ch'a fa XVII.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mariella Biollino dal 29/05/2014 (dagià sìndich dal 2004 al 2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Candej
Pondran

**Pondran** (*Ponderano* an italian) a l’é un comun ëd 3.833 abitant dla provincia ëd Biela.

## Përsonalità
* Vittorio Pozzo, giornalista e alenator ëd fótbal, mòrt a Pondran dël 1968

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Vallivero (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Sordèivo

**Sordèivo** (*Sordevolo* an italian) a l’é un comun ëd 1.337 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Riccardo Lunardon (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne

Sit istitussional

## Arferiment

## Lese ëdcò
* Mont Bechit

Sordeivo
Polon

**Polon** (*Pollone* an italian) a l’é un comun ëd 2.237 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Përsonalità

* Lorenzo Delleani (1840-1908), pitor, nà a Polon

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vincenzo Ferraris (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
Sit istitussional

## Arferiment

## Lese ëdcò
* Mont Ross

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Ronch (BI)

**Ronch ëd Biela** o mach **Ronch** (*Ronco Biellese* an italian) a l’é un comun ëd 1.533 abitant dla provincia ëd Biela.
Ël pais as treuva a n'autëssa ëd 460 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carla Moglia (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Pcinengh

**Pcinengh** (*Pettinengo* an italian) a l’é un comun ëd 1.597 abitant dla provincia ëd Biela.

## Stòria

Al prinsipi dël 2017 Pcinengh a l'a assòrbì ël comun ëd Selve..

## Aministrassion
Ël sìndich a l'era Vincenzo Amoruso (dal 14/06/2004 - second mandà: 2009-214), e dòp  Ermanno Masserano (2014-2019). Dal 2019 a l'è sìndich Gianfranco Bosso.

## Nòte


## Anliure esterne

* Sit istitussional

Categorìa:Pcinengh
Sajan

**Sajan** (*Sagliano Micca* an italian) a l’é na comun-a ëd 1.676 abitant dla provincia ëd Biela, ant la comba dël Serv.

## Përsonalità
* Pero Mica, eròe dl'assedi 'd Turin dël 1706, nassù a Sajan dël 1677

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Ferraro Fornera (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Sità binele
Sajan a l'é binelà con:
*  Minervino Murge, Italia

## Lese ëdcò
* Ponta Gran Gabe, Mont Crest

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Vijan (BI)

**Vijan** (*Vigliano Biellese* an italian) a l’é un comun d' 8.482 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Sangalli (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Cossà

**Cossà** (*Cossato* an italian) a l’é un comun ëd 15.001 abitant dla provincia ëd Biela.

## Stòria
Cossà a l'ha patì quatr vire j'anvasion d'armade strangere.
Ai 3 d'otóber dël 1644, a l'é stàita sachegià daj tropié spagneuj; ij cossatèis a son dësfendusse con valor sota 'l comand ëd Gabriel ël Monfré, ch'a l'é mòrt an combatend.
Jë spagneuj a l'han torna ravagià ël pais dël 1647 e 1649.
Dël 1944 a l'é stàita ocupà daj nassist.

## Tradission
Na legenda a conta che, ant le neuit ëd tempesta, le masche as ancontro a le crosiere dël pais vej për fé soe selebrassion.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Claudio Corradino (Lija Nòrd, dal 22/06/2009).

## Sità gemelà
Cossà a l'é gemelà con:
*  Neve Shalom - Wahat As-Salam, Israel

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Cossa
Ciarèj

**Ciarèj** o **Sciarèj** (*Cerreto Castello* an italian) a l’é stàita na comun-a indipendenta an provincia ëd Biela fin-a al prinsipi dël 2019, quandi c'ha lé staìta assòrbìa da Quaregna Ciarèj (an italian *Quaregna Cerreto*). Ant ël 2008 avia 665 abitant  

## Aministrassion
Ël sìndich a l'era Ulderico Animali (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istussional

## Arferiment

Categorìa:Frassion ëd Quaregna Ciarèj
Ternengh

**Ternengh** (*Ternengo* an italian) a l’é un comun ëd 307 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Vettoretto (dal 15/04/2008).

## Sità gemelà
Ternengh a l'é gemelà con:
*  Sonogno, Svìssera

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Bioj

**Bioj** (*Bioglio* an italian) a l’é un comun ëd 1.092 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stefano Ceffa (da l' 8/06/2009).

## Vardé 'dcò
* Sima dl'Asnas
* Val ëd Mòss

## Anlire esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Alson-a

**Alson-a** (*Lessona* an italian) a l’é un comun ëd 2.439 abitant dla provincia ëd Biela.

## Stòria
Dal 2016 la comun-a ëd Alson-a l'a assòrbì Cròsa

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Grosso (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Nòte
 

## Anliure esterne
* Sit istitussional
Cròsa

**Cròsa** (*Crosa* an italian) a l’é un pais ëd 336 abitant  dla provincia ëd Biela. A l'é stàit na comun-a indipendenta fin-a la fin dël 2015; dal 2016 a lé staìt  assòrbì da Alson-a

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é stait Silvio Rottin (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Arferiment

Crosa
Categorìa:Alson-a
Valdengh

**Valdengh** (*Valdengo* an italian) a l’é un comun ëd 2.524 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Gronda (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Quaregna

**Quaregna** a l’é stàita na comun-a indipendenta fin-a al prinsipi dël 2019, quandi c'ha lé staìta assòrbìa da Quaregna Ciarèj (an italian *Quaregna Cerreto*).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'era Katia Giordani (da l' 8/06/2009).

## Arferiment

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Frassion ëd Quaregna Ciarèj
Stron-a (BI)

**Stron-a** (*Strona* an italian) a l’é un comun ëd 1.185 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Morani (da l' 8/06/2009).

## Arferiment

Strona
Casapinta

**Casapinta** a l’é un comun ëd 480 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Geografìa
Ël pais a resta a 432 méter d'autëssa.
Ant la comun-a a-i é  ël lach artifissial ëd le Pian-e (325 m).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Fangazio (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Calabian-a

**Calabian-a** (*Callabiana* an italian) a l’é un comun ëd 144 abitant dla provincia ëd Biela.

Ai termo dla comun-a con Camandon-a a-i é  ël lach artifissial ëd Pont Vitòrio (792 m).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Lorenzo Vercellotti (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Lese ëdcò
* Ponta Serange

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Chitengh

**Chitengh** (*Quittengo* an italian) a l’é un pais ëd 238 abitant dla provincia ëd Biela. A l'é stàit na comun-a indipendenta fin-a la fin dël 2015; dal 2016 a lé staìt  assòrbì da Campija. L'era gemelà con Castelmagn.

## Geografìa
La sima dël Bonòm (1.877  méter) a l'é ël pont pì àut dla comun-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'era Giovanni Machetti (da l' 8/06/2009).

## Sità gemelà
Chitengh a l'é stait gemelà con:
*  Castelmagn, Italia

## Nòte
 

Categorìa:Frassion ëd Campija
Campija

**Campija** (*Campiglia Cervo* an italian) a l’é un comun ëd 173 abitant dla provincia ëd Biela.

## Stòria
La comun-a ëd Campija dal 2016 a l'a assòrbì Chitengh e San Pàul.
## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maurizio Piatti (da l' 06/06/2016).

## Nòte
Selve

**Selve** (*Selve Marcone* an italian) a l’é na frassion ëd 94 abitant dla provincia ëd Biela.
A l'é stàit na comun-a indipendenta fin-a al prinsipi dël 2017, quandi c'ha lé staìta  assòrbìa da Pcinengh.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'e' stàit Corrado Belli (dal 8/06/2009 al 25/05/2014), e dòp al 25/05/2014 Maurizio Delsignore.

## Nòte


## Anliure esterne

* Sit istitussional

Categorìa:Pcinengh
Categorìa:Frassion dla provincia ëd Biela
Camandon-a

**Camandon-a** (*Camandona* an italian) a l’é un comun ëd 400 abitant dla provincia ëd Biela, gemelà con Faucigny (Àuta Savòja, Fransa).

Ai termo dla comun-a con Calabian-a a-i é  ël lach artifissial ëd Pont Vitòrio (792 m).

## Stòria
Ël topònim dël pais a smìa derivé dal piemontèis *Cà bandonà*. La zona era 'n alp e an invern a venia *bandonà* daj marghé.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Paolo Botto Stellia (da l' 8/06/2009).

## Nòte
 

## Commons
*

## Vardé 'dcò
* Sima dl'Asnas

## Anliure esterne
* Sit istitussional
Vej

**Vej** (*Veglio* an italian) a l’é un comun ëd 659 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Pichetto (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Arsassa

**Arsassa** (*Rosazza* an italian) a l’é un comun ëd 101 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesca Delmastro Delle Vedove (da l' 05/06/2016).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Donà

**Donà** (*Donato* an italian) a l’é un comun ëd 725 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Gambotto (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Dona
Cambursan

**Cambursan** (*Camburzano* an italian) a l’é un comun ëd 1.184 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Leo Maffiotti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Ròpo

**Ròpo** (*Roppolo* an italian) a l’é un comun d' 854 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Boltri (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
Sit istitussional

Ropo
Cerion

**Cerion** o **Serion** (*Cerrione* an italian) a l’é un comun ëd 2.830 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Anna Maria Zerbola (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Lenga domari

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga domari** ò **Domari** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Iran.

## Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Domari** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
** lenghe indoarian-e
*** lenghe indoarian-e sentraj
**** lenghe dom
***** **lenga domari**

## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **RMT**

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rmt

domari
domari
Albenga

**Albenga** (*Arbenga* an lenga ligure) a l'é na sità dla Liguria ëd 23.568 abitant, an provincia ëd Savon-a.

## Stòria
Albenga a l'é stàita fondà da na popolassion ëd Lìguri, j'Ingauni. A l'é stàita motobin important sota l'Imperi Roman, con ël nòm d*'Albingaunum* e a conserva vàire monument dël temp ëd Roma.
Sot al règn dij Longobard la sità a la fa part dël Ducà d'Ast.
Soa importansa polìtica a l'é peui finìa con ël chërse 'd Génoa.

## Economìa
Albenga as trova al centr d'una d'le rare pianure d'la Liguria, la *Pian-a d'Albenga*.
Parèi soa richëssa a l'é sempèr stàita l'agricoltura (articiòch), la coltivassion dlë fior, l'euli e 'l vin (*Pigato d'Albenga*).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Cangiano (dal 26/05/2014).

## Sità gemelà
Albenga a l'é gemelà con:
*  Dabas, Ungherìa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Savon-a
Sandian

**Sandian** (*Sandigliano* an italian) a l’é un comun ëd 2.832 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Masiero (da l' 25/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Carlo Peller

**Carlo Peller** a l'era nassù dël 1838.
A l'era 'd Nomaj.
Parèj ëd sò frel Celerino a l'era decorator ëd mistà an sij pilon; a fasìa ij sò travaj ant j'anviron ëd Nomaj.
As conòss nen la dàita 'd soa mòrt.

Peller, Carlo
Celerino Peller

**Celerino Peller** a l'era nassù dël 1843.
A l'era 'd Nomaj, ma a l'era trasferisse a Caron, davzin a Strambin, anté ch'a l'era mariasse.
Parèj ëd so frel Carlo a l'era decorator ëd mistà ansima ai pilon; ëd tansantan a firmava ij sò travaj con lë stranòm *Pier Carlo*.
A l'é mòrt dël 1901.

Peller, Celerino
Giuseppe Pietro Bagetti

Topògraf e pitor.
**Giuseppe Pietro Bagetti** a l'era nassù a Turin ai 14 d'avril dël 1764 e a l'é mòrt ambelelà ai 29 d'avril dël 1831.

A l'era dedicasse a lë studi dl'architetura e dla pitura sota la guida dl'aquarelista Pietro Palmieri.
Dël 1792 a l'é ancarià ëd mostré 'l dissegn topogràfich a la Real Academia dij Nòbij.
Ant ël 1793 a l'é nominà da Vitòrio Medeo III dissegnator real e con ël gré 'd capitani a va da press a l'armada a Nissa Marìtima e a Tolon ancarià ëd dissegné dal viv ij combatiment contra ij fransèis, ëd na fasson realìstica e sensa retòrica.
Dël 1797 a l'é magìster ëd dissegn topogràfich ant ël Còrp Real d'Artijerìa.

## L'ocupassion fransèisa
Apress l'anession dël Piemont a la Fransa dël 1801, Bagetti a fa part con ël gré 'd capitani dissegnator dël còrp dj'Anginié geògraf.
Dël 1803 a l'é ancarià d'arpresenté le bataje 'd Napoleon ëd le campagne 1796-97 e 1800 an na serie d'aquarele ch'a dan l'andi a 'd giudissi polémich, fin-a a acuselo d'esse un piemontèis arnegà.
Ant j'agn 1803 e 1806 a l'é an sij camp ëd bataja 'd Napoleon e a realisa 76 aquarele conservà al Musé Stòrich ëd Versailles.
A l'é mandà a fé d'arlevament dij camp ëd bataja d'Ulm e Austerlitz.
Dël 1811 a arpresenta an na granda pitura con vista da l'àut le zòne dle bataje napoleòniche an Italia e dël 1812 a partissipa a la campagna 'd Russia.
A ven decorà dla Legion d'Onor.

## La Restaurassion
Apress la Restaurassion a l'é ancarià da re Vitòrio Emanuel I ëd realisé na serie d'aquarele an sle bataje dla stòria ëd ca Savòja.
Ansegnant ëd dissegn topogràfich a la Real Academia Militar, a l'é nominà da Carl Felis a la càtedra d'aquarelista a l'Academia dle Bele Art.

An dzorpì che a Versailles, sò dissegn e aquarele a son conservà al Musé Cìvich ëd Turin e a la Biblioteca Real.

Bagetti, Giuseppe Pietro
Bagetti, Giuseppe Pietro
Gorissia

**Gorissia** (*Gorizia* an italian, *Gorica* an sloven) a l'é na sità dël Friul-Venessia Giulia ëd 36.034 abitant , capleugh dl'omònima provincia.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Rodolfo Ziberna.

## Sità gemelà

Gorissia a l'é gemelà con:
*  Klagenfurt, Àustria
*  Lienz, Àustria
*  Venlo, Pais Bass
*  Zalaegerszeg, Ungherìa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Gorissia
Categorìa:Capleugh ëd provincia italian
Pordenon

**Pordenon** (*Pordenone* an italian) a l'é na sità dël Friul-Venessia Giulia ëd 51.155 abitant , capleugh dl'omònima provinsa.

## Manifestassion
* Pordenonelegge

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Bolzonello (dal 10/06/2001 -second mandà: 2006-).

## Sità binele

Pordenon a l'é binelà con:
*  Spittal an der Drau, Àustria

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pordenon
Categorìa:Capleugh ëd provincia italian
Cògiola

**Cògiola** (*Coggiola* an italian) a l’é un comun ëd 2.160 abitant  ëd la provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianluca Foglia Barbisin (dal 28/05/2006).

## Vardé ëdcò
* Persucc dla palëtta

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Cògiola
Pòrtola

**Pòrtola** (*Portula* an italian) a l’é un comun ëd 1.461 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vanni Schirato (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Portola
Ùdin

**Ùdin** (*Udine* an italian) a l'é na sità dël Friul-Venessia Giulia ëd 99.070 abitant , capleugh dl'omònima provinsa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Furio Honsell (dal 28/04/2008).

## Sità gemelà

Ùdin a l'é gemelà con:
*  Albacete, Spagna
*  Esslingen am Neckar, Gërmania
*  Neath Port Talbot, Regn Unì
*  Norrköping, Svessia
*  Schiedam, Pais Bass
*  Vienne, Fransa
*  Villach, Àustria

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Udin
Udin
Trivé

**Trivé** (*Trivero* an italian) a l'é stàita na comun-a indipendenta fin-a al prinsipi dël 2019, quandi c'ha lé staìta assòrbìa da Val ëd Lan-a.

## Sità gemelà
Trivé a l'era gemelà con:
*  Bujaraloz, Spagna
*  Kalnciems, Letònia

## Nòte


## Anliure esterne
* Sit istitussional

Trive
Provincia ëd Triest

La **Provincia ëd Triest** (*Tržaška pokrajina* an sloven) a l'é an Friul-Venessia Giulia e a comprend mach 6 comun.
A l'ha na surfassa ëd 212 km² (a l'é la pi cita provincia italian-a) e a conta 236.472  abitant.
Sò capleugh a l'é Triest.

## Geografìa
A confin-a a nòrd e a òvest con la provincia ëd Gorissia e a est con la Slovenia. A l'é bagnà a sud dal Mar Adriàtich.

## Stòria
Dòp dla Sconda guèra mondial a l'a perdu gran part dël sò teritòri, ch'a l'é passà a la provincia ëd Gorissia e a la Jugoslavia (adess Slovenia e Croassia).

## Lenga sloven-a

An provincia ëd Triest a-i é la pi grand minoransa lenghìstica sloven-a d'Italia (apopré 50.000 përsone).
Lë sloven a l'é la lenga pi parlà an tre comun (Zgonik/Sgonico, Repentabor/Monrupino e Dolina/San Dorligo della Valle) . A-i son dlë scòle an lenga sloven-a e j'at dl'aministrassion pùblica a l'han da esse bilìngue. 

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Maria Teresa Bassa Poropat (dal 7/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Friul-Venessia Giulia
Triest
Pàul I

Amperator dle Russie.
Fieul ëd Pero III e ëd Catlin-a II, a l'era nassù ij 20 dë stèmber dël 1754.
Ij sò rapòrt con la mare amperatris a j'ero viaman vastasse dòp dl'assassini ëd sò pare Pero III e cand Catlin-a a l'avìa gavaje ij fieuj për educheje chila.
Pàul a dësaprovava la polìtica dla mare e, tornà da na longa vìsita a le cort europenghe, a l'era artirasse ant la campagna ëd Gatcin-a anté ch'a l'avìa creà na soa cort.
Dventà amperator ij 6 ëd novèmber dël 1796 a l'avìa slontanà tuti ij colaborator ëd soa mare an mandand-je an esili.
Da sovran assolù a l'avìa combatù për tèra e për mar contra la Fransa rivolussionaria.
Soe armade comandà da Suvorov a l'avìo riussì a scassé ij fransèis da l'Italia ma, nen d'acòrd con la polìtica austrìaca, Pàul I a l'era artirasse da la coalission.
Sò caràter violent e pien ëd flin-a a creava 'd malcontent an tra ij sò colaborador.
Con sò fieul Lissànder a conossensa, ant la neuit tra j'11 e ij 12 ëd mars dël 1801 ij pì àut dignitari 'd soa cort a lo pijo a sorprèisa an soa stansa e a lo anvito a abdiché.
A soa decisa oposission, ij sò ufissiaj a lo masso an ëstrangoland-lo.

Categorìa:Sovran
Brusnengh

**Brusnengh** o **Basnengh** (*Brusnengo* an italian) a l’é un comun ëd 2.098 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Bertolino

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Kolkata

**Kolkata** (**কলকাতা** an bengalèis) a l'é na sità dël Bengala, ant l'India.
A l'ha na popolassion d'apopré 16 milion d'abitant, dont tre milion ëd pòver.

## Stòria
Kolkata a l'é stàita la capital ëd l'India Britànica fin al 1912.

## Nòm
Kolkata a l'é ciamase **Calcutta** fin al 2001.

## Sità gemelà
Kolkata a l'é gemelà con:
*  Karachi, Pakistan
*  Kunming, Cin-a
*  Long Beach, Stat Unì d'América
*  Nàpoli, Italia
*  Odessa, Ucrain-a

Categorìa:Sità asiàtiche
Categorìa:India
Castlët (BI)

**Castlët** (*Castelletto Cervo* an italian) a l’é un comun d' 843 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giordano Montini (dal 28/05/2006).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Castlet
Lenga dundari

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga dhundari** ò **Dhundari** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.

## Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Dhundari** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
** lenghe indoarian-e
*** lenghe indoarian-e sentraj
**** lenghe rajasthani
***** **lenga Dhundari**

## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **DHD**

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dhd

dhundari
dhundari
Bënna

**Bënna** (*Benna* an italian) a l’é un comun ëd 1.189 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Nicoli (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Benna
Leon Henkin

Matemàtich.
**Leon Albert Henkin** a l'era nassù ij 19 d'avril dël 1921 a Brooklyn.
A l'ha arseivù ël B.A. an matemàtica e filosofìa a la Columbia University ant ël 1941 e ël dotorà an matemàtica a Princeton, sota la guida d'Alonzo Church, dël 1947.
Dal 1942 al 1946 a l'avìa contribuì a l'angagg militar merican, rivand a esse cap dël Separation Performance Group a Oak Ridge.
Apress avèj avù vàire posission académiche a Princeton e a l'Università dla Califòrnia Meridional, dël 1953 a pija na posission a Berkeley, anté che dël 1959 a dventa ël prim pressident dël grop ëd lògica e metodologìa dle siense.
A l'é mòrt ël 1 ëd novèmber dël 2006.

## Soe contribussion
Henkin a l'é conossù për ij sò travaj an lògica matemàtica; an tra soe contribussion pì amportante, a l'ha dàit na neuva dimostrassion dël teorema ëd completëssa ëd Gödel an dovrand na técnica neuva dventà fondamental an teorìa dij modèj: l'usage dle costant ëd Henkin.
Amportant a son ëdcò ij sò travaj an lògica algébrica.

## Arconossiment
Henkin a l'avìa na fasson dë spieghé fiamenga e për sòn dël 1964 a l'ha vagnà ël premi Chauvenet dla MAA, l'Associassion Matemàtica ëd Mérica.
A l'é stàit ëdcò ativ ant ël setor dl'educassion matemàtica e a l'han assignaje ël prim arconossiment Gung-He dla MAA ant ël 1990, con la motivassion che *pòca gent an cost'época a l'ha avù n'anfluensa pì granda che Leon Henkin an sla salute dla matemàtica merican-a*.

## A pòrto sò nòm
*Costant ëd Henkin.

## Euvre prinsipaj
*(con J.D. Monk e A. Tarski) *Cylindric algebras* (doi volum).

Henkin, Leon
Curin

**Curin** (*Curino* an italian) a l’é un comun ëd 474 abitant dla provincia ëd Biela.

## Geografìa
Ël pais a resta a 390 méter d'autëssa.
Ant la comun-a a-i é  ël lach artifissial ëd le Pian-e (325 m).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Adriano Buzio (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Crevacòr

**Crevacòr** (*Crevacuore* an italian) a l’é un comun ëd 1.876 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Luigi Pavero (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Crevacor
Giflenga

**Giflenga** (*Gifflenga* an italian) a l’é un comun ëd 111 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Pichetto Frattin (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Bari

**Bari** a l'é na sità dla Pulia ëd 325.052 abitant, capleugh dla region e dl'omònima provinsa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Decaro (dall'8/06/2004).

## Sità gemelà

Bari a l'é gemelà con:
*  Banja Luka, Bòsnia e Erzegòvina
*  Corfù, Grecia
*  Guangzhou, Cin-a
*  Mar del Plata, Argentin-a

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bari
Categorìa:Capleugh ëd provincia italian
Fògia

**Fògia** a l'é na sità dla Pulia ëd 153.324 abitant , capleugh dl'omònima provinsa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Battista Mongelli (dal 22/06/2009).

## Sità gemelà

Fòggia a l'é gemelà con:
*  Göppingen, Gërmania
*  Pescasseroli, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Fogia
Fogia
Tàranto

**Tàranto** a l'é na sità dla Pulia ëd 194.795  abitant, capleugh dl'omònima provinsa.

## Conomìa
A l'é un pòrt amportant.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Ippazio Stefano (sènter-ësnistra, dal 10/06/2007).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Taranto
Taranto
Lece

**Lece** (*Lecce* an italian) a l'é na sità dla Pulia ëd 94.694 abitant , capleugh dl'omònima provinsa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Perrone (dal 28/05/2007).

## Sità gemelà

Lece a l'é gemelà con:
*  Murcia, Spagna
*  Ostrów Wielkopolski, Polònia 
*  Skopje, Macedònia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Lece
Categorìa:Capleugh ëd provincia italian
Océan Atlàntich

L**'Océan Atlàntich**, con 'na surfassa ëd 106 450 000 km², a l'é lë scond océan pì grand ëd la Tèra.
A òcupa un bassin a forma d*'S* ch'a së spantia an diression nòrd-sud.
As peul fé distinsion antra *Océan Atlàntich Setentrional* e *Océan Atlàntich Meridional*, a sconda dl'emisferi ch'as consìdera.
A òvest l'océan a l'é delimità da l'América, a est da Euròpa e Àfrica, bele che ël Mar Mediterani e ël Mar Nèir, ch'a son mar intern ëd l'océan, a bagno ëdcò l'Asia. A l'é colegà a nòrd con l'Océan Àrtich e a sud con l'Océan Antàrtich. Ël Passagi ëd Drake (tra Antàrtid e Cap Horn an Cile) a lo colega naturalment a l'Océan Passìfich a sud, ma a i-é ëdcò ël Canal ëd Panamà, ch'a constituiss un colegament artifissial. As colega con l'Océan Indian a sud dël Cap ëd Bon-a Speransa, la ponta meridional ëd l'Àfrica, ma a-i é ëdcò ël Canal ëd Suez, ch'a constituiss un colegament artifissial.

## Stòria
L'Atlàntich a l'é formasse 150 milion d'agn fa, da la s-ciapura dël supercontinent Pangea. Da alora fin-a ancheuj a l'é sèmper espandusse: minca ann l'América a së slontan-a da Euròpa e Àfrica ëd chèich centim. A provoché costa espansion a l'é la Dorsal Media Atlàntica, ch'a traversa tut l'océan da nòrd a sud e ch'a l'é na caden-a ëd montagne an continua formassion. Le neuve porsion ëd tèra ch'as formo a posso vers l'estern le ròcie dël fondal oceànich e a fan sì che ij continent as separo viaman ëd pì.

Davzin ai continent ël fond dël mar a l'é anfongà vers ël bass sota le piataforme continentaj, an favorend la formassion d'ìsole vulcàniche.

Atlantich
Brìndisi

**Brìndisi** a l'é na sità dla Pulia ëd 90.222 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Domenico Mennitti (dal 14/06/2004 second mandà: 2009-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Brìndisi
Brindisi
Giuseppe Cominetti

Pitor.
**Giuseppe Cominetti** a l'era nassù a Salasch dël 1882 e a l'é mòrt a Roma dël 1930.
Formasse ant j'ambient genovèis al prinsipi dël Neuvsent, a l'ancamin a l'avìa aderì al futurism, për peui dventé n'esponent amportant dël divisionism.

Cominetti, Giuseppe
Bianca Dorato

**Bianca Dorato** a l'é stàita na poetëssa e scritris ëd teatro an lenga piemontèisa.
A l'era nassùa a Turin ai 26 maj dël 1933, e ambelelà a l'é mòrta ai 13 ëd fërvé dël 2007.

## Euvre prinsipaj
* *Tzantelèina*  (1984)
* *Drere 'd Lus*  (1990)
* *Passagi*  (Ël Mondvì, 1990)
* *Ël serv* (teatro, 1997)
* *Fiòca e òr* (1998)
* *Ij milan* (teatro, 1999)
* *Le neuit dël vent* (teatro, 2001)
* *La buria* (teatro, 2001)
* *Travërsera* (2003)
* *Signaj* (2006)
* *La ca* (teatro, 2006)

### Tzantelèina

### Passagi

### Drere 'd lus

Dorato, Bianca
Dorato, Bianca
Dorato, Bianca
Barlëtta

**Barlëtta** a l'é na sità dla Pulia ëd 93.097 abitant; a l'é un dij tre capleugh dla provincia ëd Barlëtta-Andria-Trani.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mino Cannito.

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Categorìa:Capleugh ëd provincia italian
Categorìa:Comun dla provincia ëd Barlëtta-Andria-Trani
Lenga gurgula

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga gurgula** ò **Gurgula** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Pakistan.

## Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Gurgula** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
** lenghe indoarian-e
*** lenghe indoarian-e sentraj
**** lenghe rajasthani
***** **lenga gurgula**

## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **GGG**

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ggg

gurgula
gurgula
Massran

**Massran** (*Masserano* an italian) a l’é un comun ëd 1 878 abitant dla provincia ëd Biela.

## Geografìa
Ant la comun-a a-i é ël lach artifissial ëd le Pian-e (325 m), otnù da ël baragi dël torent Ostola.

## Stòria
Ant ël 1394, Massran a l'é stait donà an fëod al vësco ëd Vërsèj, a l'é parej nassù un stat vassal dlë Stat Pontifissi, aussà a prinsipà ant ël 1598.

Ant ël 1624 la popolassion dla sità a s'era arviressà contra la famija dominant, an flamband d'autut lor castel.

Massran a l'é stàit capital dël cit prinsipà, ch'a comprendia ëdcò Crevacòr e a l'era proprietà dla famija Ferrero-Fieschi, fin-a quand con la ciambrea ëd Vien-a, lë stat a l'é stait gionzà a lë Stat Sabaud.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Fantone (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Mzan-a Mortiengh

**Mzan-a Mortiengh** (*Mezzana Mortigliengo* an italian) a l’é un comun ëd 647 abitant dla provincia ëd Biela.

## Geografìa
Ël pais a resta a 420 méter d'autëssa.
Ant la comun-a a-i é  ël lach artifissial ëd le Pian-e (325 m).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alfio Serafia (dal 15/04/2008).

## Anliure esterne
* Sit istitussional
Mòss

**Mòss** (*Mosso* an italian) a l'é stàita na comun-a indipendenta fin-a al prinsipi dël 2019, quandi c'ha lé staìta assòrbìa da Val ëd Lan-a.

## Stòria
Ël comun ëd Mòss a l'era stàit fondà dël 1999 butand ansema ij doi comun ëd Mòss Santa Marìa e Pistolèisa.

## Nòte


## Anliure esterne
* Sit istitussional

Moss
La Mòta (BI)

**La Mòta dj'Alcià** o mach **La Mòta** (*Mottalciata* an italian) a l’é un comun ëd 1.415 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Vanzi (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Mota
Ij Cep ëd Sota

**Ij Cep ëd Sota** (*Occhieppo Inferiore* an italian) a l’é un comun ëd 3.946 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Osvaldo Ansermino (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Cepedsota
Piat

**Piat** (*Piatto* an italian) a l’é un comun ëd 542 abitant  dla provincia ëd Biela.

## Bielmont

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Collinetti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Provincia ëd Barlëtta-Andria-Trani

La **Provincia ëd Barlëtta-Andria-Trani** a l'é an Pulia e a comprend 10 comun.
A l'ha na surfassa ëd 1.538 km² e a conta 384.293 abitant.
Ij capleugh a son Barlëtta, Andria e Trani. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con la provincia ëd Fògia, a sud-est con la provincia ëd Bari e a sud con la Basilicà (provincia ëd Potensa). A nòrd-est a l'é bagnà dal Mar Adriàtich.

## Stòria
A l'é stàita istituìa con la Lege 148/2004 dl'11 ëd giugn dël 2004, dëstacandse da le provinse ëd Fògia e Bari; a l'é dël tut autònoma dal 2009.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Francesco Ventola (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Pulia
Barletta-Andria-Trani
Valansengh

**Valansengh** (*Vallanzengo* an italian) a l’é un comun ëd 250 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
El sìndich a l'é Piergiorgio Tonelletto (dal 28/05/2007).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Val San Nicolà

**Val San Nicolà** (*Valle San Nicolao* an italian) a l’é un comun ëd 1.141 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Raffaele Micheletti (da l' 8/06/2009).

## Vardé 'dcò
* Sima dl'Asnas

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Valsannicola
Sostegn

**Sostegn** (*Sostegno* an italian) a l’é un comun ëd 784 abitant dla provincia ëd Biela.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Danila Vigna (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Biela
Lenga romani balkan

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga romani balkan** ò **Romani Balkan** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Serbia.

## Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Romani Balkan** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
** lenghe indoarian-e
*** lenghe indoarian-e sentraj
**** lenghe romani
***** **lenga romani balkan**

## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-2: **ROM**
* Còdes ISO 639-3: **RMN**

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=rmn

romani balkan
romani balkan
Stanley Kubrick

**Stanley Kubrick** a l'è stàit un dij pì grand regista e senegiator dël sécol ch'a fa XX, nà a ël 26 ëd luj 1928 a New York City, New York, ant jë Stat Unì e mòrt ël 7 ëd mars 1999 a Harpenden, Hertfordshire, ant ël Regn Unì. Fin da giov a l'ha nurì grand anteresse për la fotografìa, tant che ël sò prim mesté a l'era pròpi stàit col dël fotògraf për l'arvista *Look*. A l'ha ancomensà a travajé ant ël mond dël cine grassie a la realisassion ëd cit film documentari. An passand aj longhmetragi, a l'ha sèmper vorsù travajé daspërchiel, an occupandse dla regìa, dla senegiatura e an avend ël pien contròl ëd tùit ij passage dla produssion. Ij sò film a son considerà dle ciadeuvre. Kubrick a l'ha brilià mersì a soa libertà d'espression, lontan-a daj cànon hollywoodian, e a soa abilità ant l'esplorassion ëd tùit ij géner cinematogràfich.

## Filmografìa

Kubrick, Stanley
Provincia ëd Monza e dla Briansa

La **Provincia ëd Monza e dla Briansa** a l'é an Lombardìa e a comprend 55 comun.
A l'ha na surfassa ëd 405 km² e a conta 850.321 abitant.
Sò capleugh a l'é Monza.

## Geografìa
La provincia ëd Monza a comprend la part meridional dla Briansa; ël rest a fa part dlë provinse ëd Còm e Lech.
A confina a nòrd con le provinse ëd Còm e Lech, a òvest con la provincia ëd Varèis, a sud con la provincia ëd Milan e a est con la provincia ëd Bérghem.

## Stòria
A l'è stàita istituìa con la Lege 146/2004 (11 ëd giugn dël 2004), dëstacandse da la provincia ëd Milan; a l'é dël tut autònoma dël 2009.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Dario Allevi (da l' 8/06/2009).

## Lese ëdcò
*dialèt brianseul

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Briansa