Elmet da combatiment

Un **elmet da combatiment** (o **elm militar**) a l'é na protession për la testa dovrà da le fòrse armà, da le fòrse ëd polissìa e da d'àutre unità organisà për protege 'l crani da projétij, schege d'esplosiv, colp contundent e àutri perìcoj an situassion ëd combatiment. A l'é un element fondamental dl'equipagiament protetiv individual (EPI).

## Stòria
L'elmet da combatiment modern a l'ha soe orìgin ant la Prima guèra mondial. Con l'achit dla guèra ëd trincea, l'àuta persentual ëd ferì a la testa (causà da schege d'artijarìa) a l'ha stimolà l'adossion massiva d'elmet ëd metal.
* **1915**: La Fransa a adòta l**'Adrian**, ël prim elmet modern fabricà an massa.
* **1916**: Ël Regn Unì a introduv **Brodie** (o "Tommy helmet"), e l'Almagna **Stahlhelm** (elmet d'assel), ch'a dventa 'l modèl pì avansà.
* **Sconda Guèra Mondial**: Ij modej a ven-o përfessionà (M1 american, sovietich SSh-40). Lë *Stahlhelm* a ven dovrà da vàire nassion.
* **Guèra frèida**: A rivo materiaj sintétich (plàstich: Kevlar, Twaron) për j'elmet compost (PASGT american, Model 1978 italian).
* **Sécol XXI**: J'elmet modular e 'd livel àut (ACH, MICH, ECH, FAST) con possibilità 'd monté visor e sistema 'd comunicassion.

## Part prinsipaj
* **Caschet** (*shell*): La strutura esterna, storicament an assel, al di d'ancheuj an Kevlar, carbòni, o polietilen.
* **Bord an sël còl** (*brim*): Për paré le schege e l'eva.
* **Feudra interna** (*suspension system*): An coram o sintétich, con strat assorbent ëd colp e sistema 'd regolassion.
* **Cinghia sota 'l manton** (*chinstrap*): Për ten-lo fiss.
* **Cover mimétich**: Tëssù o rete për ël camofagi.
* **Atacament**: Për visor, làmpade, cine-càmere.

## Material
* **Assel**: Dovrà ant j'elmet dle doe guère mondiaj. A l'é fòrt ma pèis.
* **Fibra 'd véder**: Men pèis, ma men resistenta.
* **Plàstica** (Kevlar, Twaron): Fibra sintética a àuta resistensa, pèis leger.
* **Polietilen a pèis molecolar àut** (UHMWPE): Motobin leger e pì resistent che la plàstica a la penetrassion.

## Livej ëd protession (standard NIJ)
* **Tipo I**: Limità (abandonà).
* **Tipo IIA**: Për projétij ëd pistòla a bassa velocità.
* **Tipo II**: Për projétij ëd pistòla a velocità media.
* **Tipo IIIA**: Për la pì part dij projétij ëd pistòla e dë s-ciòp.
J'elmet militar për ël combatiment a son generalment classificà për schege e colp contundent, nen për projétij d'arma da feu (a part che ij modej pì àut, ch'a së stërmo ant le categorìe balìstiche).

## Elmet modern pì conossù
* **MICH/ACH (Modular/Advanced Combat Helmet)** (USA): Elmet modular an Kevlar, dovrà da l'esércit american.
* **FAST (Future Assault Shell Technology) Helmet** (Ops-Core): Forma "high-cut" për monté comunicassion, motobin dovrà da fòrse speciaj.
* **Mtk 2000** (Almagna): Sucessor dël PASGT, fàit an aràmid.
* **Model 1978/Metà 90** (Italia): Elmet aràmid dla Forsa Armà Italian-a, peui sostituì dal "Sinistar".
* **6B47** (Rusia): Elmet standard dël soldà russ (ratnik).

## Utilisassion pì larga
Oltra al combatiment, j'elmet a son dovrà da:
* **Fòrse ëd polissìa e antiterorism** (unità tàtiche).
* **Unità dë sbarch e d'antërvent speciaj**.
* **Përsonal ëd sicurëssa e protession**.
* **An dësfèisa sivil** (protezion sivil).

## Vantagi e limitassion
* **Vantagi**:
** A riduv drasticament le ferìe a la testa e le mòrt.
** A përmet l'atachament d'equipagiament essensial.
** A dà na sicurëssa psicològica.
* **Limitassion**:
** Pèis e scomodità.
** Ridussion dël camp visiv e dël ciàir.
** Riscaudament dla testa.
** A protege nen la facia e 'l còl (sensa visor e colar antiprojétil).

## Futur
* **Material pì lest e pì fòrt**: Compòsit avansà, fiber ëd carbòni, material a cangiament ëd fase.
* **Elmet "smart"**: Con sistema integrà 'd visor a realtà aumentà (HUD), comunicassion, sensor vital, e sistema 'd navigassion.
* **Protession estèisa**: Visor balìstich integrà e protession për ël còl.
* **Proget për la ventilassion e 'l riscàudament**.

## Vos corelà
* Giubòt antiprojétil
* Equipagiament militar
* Kevlar
* Camofagi
* Fòrse speciaj
* Polissìa

## Arferiment


Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI