Elaborassion dël signal

**Elaborassion dël signal** a l'é l'ansem ëd técniche për analisé, modifiché, o generé ëd signal (son, imàgin, dat) për amelioré soa qualità, estrae anformassion, o preparelo për na trasmission. Sta dissiplin-a a l'é fondamental ant le telecomunicassion, l'eletrònica, l'informàtica, e la ricerca sientìfica.  

## Stòria
L'elaborassion dël signal a l'ha soe orìgin ant ij prim sistema ëd comunicassion, coma ël telégraf e ël teléfon ant ël sécol XIX. Con l'ariv ëd la transformà ëd Fourier ant ël 1800, a l'é dventà possìbil analisé ij signaj an soe component ëd frequensa. Ant ël sécol XX, la digitalisassion e l'invension dij computer a l'han arvolussionà ël setor, con la nàssita ëd l'elaborassion digital dël signal (DSP) ant j'agn 1960. Ant ël sécol XXI, l'inteligensa artifissial a l'ha portà a neuve técniche com ël deep learning për l'anàlisi automàtica.  

## Prinsipi fondamentaj
Un **signal** a peul esse:  
* **Analògich**: Continuà ant ël temp (es. na vos registrà).  
* **Digital**: Campionà e convertì an nùmer (es. un archivi MP3).  

L'elaborassion a peul esse:  
* **Temporal**: Modìfiche dël signal ant ël domini dël temp (es. filtr ëd rumor).  
* **Ëd frequensa**: Spartì ël signal an soe component ëd frequensa (es. con la FFT).  
* **Spassial**: Tratament d'imàgin o dat multidimensionaj (es. fotografìe médiche).  

## Técniche prinsipaj
* **Filtragi**: Eliminassion ëd component indesiderà (es. rumor ant na registrassion).  
* **Modulassion**: Trasformé un signal për transmitlo (es. radio FM).  
* **Compression**: Ridùe la dimension d'un signal sensa pèrdite amportante (es. JPEG, MP3).  
* **Ricostrussion**: Riparé signal danegià (es. restauré d'àudio vej).  
* **Classificassion**: Identifiché pattern (es. riconossiment ëd vos).  

## Aplicassion
* **Telecomunicassion**: Otimisé la trasmission ëd dat për mojen ëd ret 5G o fibra òtica.  
* **Mùsica e film**: Tratament d'àudio e video për mejoré la qualità.  
* **Medzin-a**: Analisé ECG, risonanse magnétiche, o signal cerebral (EEG).  
* **Astronomìa**: Elaborassion dij dat dij radiotelescòpi.  
* **Sicurëssa**: Riconossiment facial o impronte ant ij sistema ëd sorveliansa.  

## Sfide
* **Rumor**: Signal dësguardà ch'a còmplico l'analisi.  
* **Computassion an temp real**: Elaborassion ràpid për aplicassion con le comunicassion live.  
* **Dimension dij dat**: Gestì archivi motobin gròss (es. video an àuta definission).  
* **Sicurëssa**: Protege ij signal da manomission (es. ant le comunicassion criptà).  

## Elaborassion dël signal ant ël Piemont
Ël Piemont a l'é n'àut livel ant la ricerca e aplicassion dë st'àmbito:  
* **[[Politécnich ëd Turin]]**: Dipartiment d'Eletrònica e Telecomunicassion ch'a studia algoritm DSP e AI për signal médich.  
* **Andustria cinematogràfica**: Studi ëd dobiagi e post-produssion a Dejà Film a Turin.  
* **Sità dla Salute**: Utilisassion d'elaborassion d'imàgin për diagnostiché tumor.  

## Vardé ëdcò
* Eletrònica  
* Telecomunicassion  
* Inteligensa artifissial  
* Trasformà ëd Fourier  

## Colegament estern
* Politécnich ëd Turin - Arserche an sl'elaborassion digital dël signal.  
* IEEE Signal Processing Society - Ressorse globaj ëd la comunità sientìfica.  

Categorìa:Eletrònica  
Categorìa:Informàtica  
Categorìa:Telecomunicassion  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI