Edoardo Ignazio Calvo

Poeta, dzortut an lenga piemontèisa, ma ëdcò an fransèis e an italian.

## Biografìa

**Francesco Maria Edoardo Ignazio Calvo** a l'era nassù a Turin ël 13 d'otóber dël 1773; na làpida su soa ca natal, an contrà Prinsi Medeo 41, promovùa da la Ca dë studi piemontèis, an arcòrda la nàssita.
Sò pare a l'era ël médich Carlo Calvo, soa mare Giulia Antonia Bottacchio.
A l'era stàit batijà ant la veja cesa dij sant March e Leonard.
Da masnà a l'ha vivù soens a Cinsan, andoa soa famija a l'avìa ëd proprietà.

A l'era laureasse an Medsin-a con na tesi an latin antitolà **De scorbuto**. A l'ha partessipà an pien a le vicende giacobin-e e ëd Napoleon.
A l'avìa apopré 25 agn cand a l'é partì për j'Alp fransèise, spetand che la rivolussion fransèisa a mnèissa progress an Piemont; ma peui, rintrà, a l'era restà delus.
A l'era torna partì da Turin cand l'esèrcit ëd Suvorov as avzinava.

Vers la mità dël 1800, Calvo a torna a Turin e a l'é nominà médich assistent a l'ospidal San Gioann.
A scriv soe Fàule moraj e sòn a fa anrabié ël governador fransèis, ch'a da l'órdin d'arestelo.
La comission esecutiva, formà da Carlo Botta, Carlo Bossi e Carlo Giulio, a lo anforma dël privo, e Calvo a peul ëscapé a Candieul da sò amis ël cont Chiavarin-a.

A l'é mòrt ël 29 d'avril dël 1804, che a l'avìa mach 31 agn, ëd tifo, antramentre ch'a cudìa ij sò malavi al San Gioann.

Edoardo Ignazio Calvo a l'é stàit ël pì avosà poeta piemontèis dël Setsent. A l'é conossù a livel nassional e a ancamin-a a esse conossù a lë strangé, përchè eut soe poesìe a son ëstàite traduvùe an anglèis.

## Euvre
### La stason giacobin-a
* **Canson quasi poética për servì 'd bon auguri al matrimòni 'd tòta Teobalda Turinet con l'intendent Morand** (1796)
A l'é miraco la prima euvra an piemontèis d'Edoardo Ignazio Calvo.
Chèich vers dla canson: 
:*I savì ch'a l'é mia mòda*
:**d parlé sempre piemontèis''
:''bin ch'adess për tut as lòda''
:''col ch'a parla mach fransèis''
* **Passapòrt dj'aristocrat** (1798-99)
Chèich vers dla poesìa:
:''basta un sol, un sol ch'a resta''
:''tard o tòst av farà s-ciav''
* **Aurora dla libertà piemontèisa** (1798-1799)
Chèich vers dla poesìa:
:''Pensé pur a custodive''
:''con un ànim da guerier;''
:''guai s'i ven-e da andurmive,''
:''iv dësvije carià 'd fer''
* **Campan-a a martel pr'ij piemontèis** (1798-99)
Chèich vers dla poesìa:
:''Noi i soma tuti uguaj,''
:''soma frej, saroma taj''
* ''Sairà dij piemontèis''
* ''Sui prèive''
* **Follie religiose** (1798-1801)
Chèich vers dla poesìa:
:''... për dsvieve''
:''da col stupor profond ch'a ten le ment''
:''e l'ànima tramblanta e sepelìa''
:''dal vel dl'oscurità, dla letargìa.''

===J'euvre dla disilusion ===
Antra le pì avosà a-i son le **Fàule moraj** (1802-03, poesìe an tersa rima piemontèisa).

J'àutre euvre dla disilusion a son:
* **A mëssé Edoard**
Na [[stansia]].
Chèich vers dla [[fàula]]:
:''Ël Piemont a l'é adess, com tuti a san,''
:''ël pais dla cocagna e dla prosperità''
:''as podrìa andé për lì con l'òr an man''
:''tant son sigure le proprietà.''
* **Petission dij can a l'ecelensa Ministr dla poliss**
Na stansia.
Chèich vers dla fàula:
:''prodòt da l'òdio ch'i oma contra ij Gaj''
:''autor 'd nòstre miserie e 'd nòstri guaj''
* ''Ritrat dël cont ëd Ciavarin-a''
* ''Su la vita 'd campagna'' (1802-03)
* **A un scolé 'd Zenon arsussità ch'a l'é pa 'd vàire**
Un-a 'd soe euvre minor.
Chèich vers dla fàula:
:''É-lo vèj, compare Giòrs,''
:''ch'an fasend un cert ësfòrs''
:''son scapave ant un moment''
''le budele con l'oment?''
* **Al sò amis compare Tòni dà 'l bondì barba Giròni**
Un-a 'd soe euvre minor.
Chèich vers dla fàula:
:''An butand an derision''
:''col filòsofo capon''
:''t'has tirate an sij tò pé,''
:''mè car Tòni, un gran brasé''
* **Su le fije d'arforma**
Un-a 'd soe euvre minor.
Chèich vers dl'euvra:
:''Dime 'n pòch, vojàutre fije''
:''ch'i comense avèj jë spron,''
:''ch'i sè già mese rupìe''
:''sota j'euj, sota al manton,''
* **L'Artaban bastonà*'
A l'é l'ùltima euvra, nen finìa, ëd Calvo.
Chèich vers dl'euvra:
:*Speré ant la Providensa, voi àit ch'i sè ant ij guaj,*
:*giustissia l'é nen mòrta, manch un a-i pensa as treuva.*

== Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse ==
Gianrenzo P. Clivio - *Profilo di storia della letteratura in piemontese''

Calvo, Edoardo Ignazio
Calvo, Edoardo Ignazio