Microsoft Windows

**Microsoft Windows** a l'é na famija ëd sistema operativ proprietari dësvlupà da Microsoft Corporation, dovrà prinsipalment an sij computer personaj. A l'é stàit lansà dël 1985 e a l'é dventà ël sistema operativ pì spantià al mond për PC, con na part ëd mërcà dël 75% (2023). Windows a l'é conossù për soa antërfacia utent amichevol, compatibilità con vàire hardware, e sopòrt a aplicassion ëd produtività e gieugh.

## '''Stòria'''
* **1985**: Windows 1.0, prim sistema con antërfacia grafìca (GUI) për MS-DOS.  
* **1990**: Windows 3.0 a introduv ij programa a icon-e e multitasking.  
* **1995**: Windows 95 a rivolussion-a l'usagi dij PC con ël **Start Menu** e sopòrt a Internet.  
* **2001**: Windows XP a dventa un dij sistema pì popolar për soa stabilità.  
* **2006**: Windows Vista a introduv l'Aero GUI, ma a l'é mal arseivù.  
* **2012**: Windows 8 a prova a porté n'antërfacia tàtil, sensa sucess.  
* **2015**: Windows 10 a unìfica PC, tablet, e Xbox con l'Universal Windows Platform (UWP).  
* **2021**: Windows 11 a ridisegna l'antërfacia e a ancoragia l'AI (Copilot).  

## '''Strutura e Component'''
* **Kernel NT**: Basà su Microsoft NT (dël 1993), con sopòrt multiutent e sicurëssa.  
* **Antërfacia utent**: Start Menu, Taskbar, Action Center, e Microsoft Store.  
* **File Explorer**: Gestor d'archivi për navighé ant le cartele.  
* **Registr ëd sistema (Registry)**: Archivi central për configurassion.  
* **DirectX**: Librarìa për multimojen e gieugh.  
* **WSL (Windows Subsystem for Linux)**: Esecussion ëd aplicassion Linux.  

## '''Version'''
* **Era DOS-based**: Windows 1.0–3.1, 95/98/ME.  
* **Era NT-based**:  
** **Windows NT 3.1** (1993)  
** **Windows 2000/XP** (2000/2001)  
** **Windows 7** (2009): Sucess për stabilità.  
** **Windows 10/11** (2015/2021): Version corent.  
* **Server**: Windows Server 2003, 2008 R2, 2022.  

## '''Usagi'''
* **Desktop e laptop**: Ufissi, studi, navigassion an ligna.  
* **Gaming**: Sopòrt a DirectX 12 e Xbox Game Pass.  
* **Amprèise**: Integrassion con Active Directory e Microsoft 365.  
* **Dispositiv embedded**: POS, ATM, kiosk.  

## '''Avantagi e Svantagi'''
* **Avantagi**:  
** **Compatibilità**: Ampia gama ëd programa e driver.  
** **Produtività**: Integrassion con Office, Teams, e OneDrive.  
** **Agiornament**: Sicurëssa e fonsion neuve costant.  
* **Svantagi**:  
** **Sicurëssa**: Vulnerabilità a malware e ransomware.  
** **Còst**: License costose për version Pro/Enterprise.  
** **Risòrse**: Consum ëd memòria e CPU elevà.  

## '''Evolussion Tecnològica'''
* **Ani 2000**: Passagi a l'architetura 64-bit.  
* **Ani 2010**: Introdussion dël **Windows Hello** (login biométrich).  
* **Al di d'ancheuj**:  
** **Integrassion AI**: Copilot për assistensa an temp real.  
** **Cloud gaming**: Xbox Cloud Gaming ant ël navigator.  
** **Ambient ëd dësvlup**: Visual Studio e .NET Framework.  

## '''Vardé ëdcò'''
* macOS  
* Linux  
* MS-DOS  
* Xbox  

## '''Arferiment'''
# Russinovich, M. (2012). *Windows Internals*. Microsoft Press.  
# Thurrott, P. (2021). *Windows 11: The Complete Guide*. Independently Published.  

## '''Ligam esterne'''
* Sit ufissial ëd Windows  
* Stòria ëd Windows (Microsoft Archive)  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI