Agatha Christie

Scritris an lenga anglèisa.
**Agatha Mary Clarissa Miller** a l'é nassùa a Torquay, ant ël Devon (Anghiltèra), ël 15 dë stèmber dël 1890, tersa fija d'un rich merican, e a l'é mòrta a Wallingford, ant ël Berkshire, ël 12 ëd gené dël 1976.

Da masnà a l'avìa vivù an campagna, sensa andé a scòla: soa mare a l'era ancariasse 'd soa istrussion.
A l'ancamin dla guèra, ant ël 1914, a va a travajé ant n'ospidal dla Cros Rossa.
Ancor dël 1914 as maria con Archibald Christie, ch'a sarà pilòta 'd reoplan durant la prima guèra mondial.
Dl'época dla guèra a l'é sò prim romanz, *The mysterious affaire at Styles*, scrivù përchè sfidà a felo da soa seur pì granda, da già che Agatha a l'era passionà dle stòrie ëd Sherlock Holmes.
Dòp d'avèj divorsià, la scritris a manten ël cognòm ëd sò prim marì; as maria torna dël 1930, con l'archeòlogh Max Mallowan.
Dël 1971 a l'é nominà *Dame*.

A l'é arnomà dzortut për avèj scrivù pì che 80 an tra romanz polissiesch e colession dë stòrie curte, dont ij përsonage pì conossù a son Hercule Poirot e tòta Marple, ma a l'a scrivù ëdcò 19 arpresentassion ëd géner polissiesch për ël teatro e ses romanz sentimentaj, publicà con lë stranòm ëd Mary Westmacott.
Ij sò lìber a l'han vendù pì che doi miliard ëd còpie an tut ël mond.
Vàire a son ëstàit publicà dòp soa mòrt: ël romanz *Sleeping murder* a l'é surtì 'd col ann e da press a-i son ëvnuje soa autobiografìa e le colession dë stòrie curte *Miss Marple's final cases*, *Problem at Pollensa Bay* e *While the light lasts*.
Ant ël 1998 *Black coffee* a l'é stàit sò prim travaj teatral a esse butà an romanz da n'àutr ëscritor, Charles Osborne.

## Euvre prinsipaj
* *The mysterious affaire at Styles* (1920): a l'é sò prim romanz, scrivù vers la fin dla prima guèra mondial; ambelessì a fa soa prima comparsa Hercule Poirot
* *The Secret Adversary* (1922)
* *The Man in the Brown Suit* (1924)
* *The Murder of Roger Ackroyd* (1926): un-a ëd soe ciadeuvre, sò prim lìber a esse butà an sena, con ël tìtol *Alibi*
* *The mystery of the blue train* (1928)
* *Thirteen Problems* (1928)
* *The seven dials mistery* (1929)
* *Partners in crime* (1929)
* *Murder at the vicarage* (1930)
* *The mysterious Mr Quinn* (1930)
* *Peril at the End House* (1931)
* *Murder in the Mews* (1931)
* *Lord Edgware dies* (1933)
* *Murder on the Orient Express* (1934)
* *The A.B.C. Murders* (1935)
* *Murder in Mesopotamia* (1935)
* *Cards on the Table* (1936)
* *Dumb witness* (1937)
* *Three act tragedy* (1937)
* *Hercule Poirot's Christmas* (1938)
* *Sad Cypress* (1939)
* *Ten Little Niggers* (1939)
* *Evil under the sun* (1940)
* *Towards Zero* (1944)
* *Taken at the Flood* (1948)
* *The crooked house* (1948)
* *A Murder is announced* (1950)
* *Mrs McGinty's dead* (1951)
* *The Mousetrap* (1952): ël travaj teatral arpresentà për pì tant temp ëd tuta la stòria
* *They do it with Mirrors* (1952)
* *After the Funeral* (1953)
* *A pocket full of rye* (1953)
* *Hickory Dickory Dock* (1955)
* *Dead man's folly* (1956)
* *4.50 From Paddington* (1957)
* *Cat Among the Pigeons* (1959)
* *A Pale Horse* (1961)
* *The Mirror Crack'd From Side To Side* (1962)
* *The third girl* (1966)
* *Endless Night* (1967)
* *Hallowe'en party* (1969)
* *Nemesis* (1971)
* *Elephants can remember* (1972)
* *Curtain - Poirot's Last Case* (1975)
* *Sleeping Murder* (scrit ant j'agn '40, publicà dël 1976, dòp dla mòrt dla scritris)

Christie, Agatha
Christie, Agatha