Sit web

Un **sit web** a l'é na colession ëd pàgine an ligna colegà tra 'd lor e acessìbij via n'adrëssa URL (es. https://pms.wikipedia.org). Progetà për publiché anformassion, eufre servissi, o fé comersi, ij sit web a son ospità su server e visualisà da j'utent con dij navigator com Chrome, Firefox, o Safari. A peulo esse stàtich (contnù fiss) o dinàmich (contnù agiornà an temp real), e a son realisà con lengagi com HTML, CSS, e JavaScript.

## '''Stòria'''
* **1989**: **Tim Berners-Lee** a anventa ël World Wide Web al CERN, creand ël prim sit web (info.cern.ch).  
* **Ani 1990**: Primi sit stàtich con test e colegament sempi.  
* **Ani 2000**: Nàssita dle piataforme dinàmiche con PHP, MySQL, e CMS com WordPress.  
* **2004**: **Web 2.0** a introduv l'anteratività (es. blog, social media).  
* **2010**: Avent dël **responsive design** për adatesse a dispositiv mòbij.  
* **An di d'ancheuj**: Sit modèrn con AI, realtà virtual, e Progressive Web Apps (PWA).  

## '''Strutura e Component'''
* **Domini**: Nòm ùnich ch'a identìfica ël sit (es. `pms.wikipedia.org`).  
* **Ospità (hosting)**: Spassi su server për memorisé ij file dël sit.  
* **Front-end**: Part visual (HTML, CSS, JavaScript) che l'utent a vëdd.  
* **Back-end**: Lògica e gestion dij dat (PHP, Python, Ruby) e database (MySQL, MongoDB).  
* **CMS** (Sistema ëd gestion dël contnù): Piataforme com WordPress, Drupal, Joomla.  

## '''Tipo ëd sit web'''
# **Sit stàtich**: Contnù fiss, agiornà manualment (es. portfolio).  
# **Sit dinàmich**: Contnù generà an temp real (es. e-commerce, forum).  
# **Blog**: Publicassion d'artìcoj regolar.  
# **E-commerce**: Vèndita ëd prodòt an ligna (es. Amazon).  
# **Sit ëd siensa**: Racòlta ëd dat sientìfich (es. PubMed).  

## '''Usagi Pràtich'''
* **Anformassion**: Giornaj, nòte culturaj, wiki.  
* **Educassion**: Cors an ligna, material didàtich.  
* **Comersi**: Negòssi an ligna, servissi ëd pagament.  
* **Divertiment**: Streaming ëd film, mùsiche, e gieugh.  
* **Comunicassion**: Social media, forum, chat.  

## '''Avantagi e Svantagi'''
* **Avantagi**:  
** **Acess global**: Disponìbil 24/7 da minca andoa.  
** **Còst bass**: Creassion ëd sit con strument gratuit (es. WordPress).  
** **Misure dël sucess**: Anàlisi dël tràfich con strument com Google Analytics.  
* **Svantagi**:  
** **Manutension**: Agiornament regolar për sicurëssa e compatibilità.  
** **Sicurëssa**: Atach hacker, malware, e violassion ëd dat.  
** **Concorensa**: Difìcil esse visìbil antra milion ëd sit.  

## '''Evolussion Tecnològica'''
* **Ani 2000**: Passagi a XHTML e CSS për separé contnù e stil.  
* **Ani 2010**: Avent dël **mobile-first design** e AMP (Accelerated Mobile Pages).  
* **Aldi d'ancheuj**:  
** **Single Page Application (SPA)**: Navigassion fluida sensa ricarié la pàgina (es. React, Angular).  
** **Static Site Generator (SSG)**: Strument com Jekyll e Hugo për sit lest
** **WebAssembly**: Esecussion ëd còdes ad àuta prestassion ant ël navigator.  

## '''Vardé ëdcò'''
* HTML  
* CSS  
* JavaScript  
* SEO  

## '''Arferiment'''
# W3C (2023). *Web Standards*. Disponìbil an ligna.  
# Duckett, J. (2011). *HTML & CSS: Design and Build Websites*. Wiley.  

## '''Ligam estern'''
* uida a la creassion ëd sit web (MDN)  
* trument ëd progetassion (W3Schools)  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI