Messin-a

**Messin-a** a l'é na sità dla Sicilia ëd 243.315 abitant , capleugh dl'omònima provinsa.

A l'é na sità d'art ëd grand anteresse, un sènter comersial e un pòrt motobin amportant për ij tràfich con la penìsola italian-a.

## Posission
*Pòrta dla Sicilia*, Messin-a as dëstend ai pe dij contrafòrt peloritan, dnans a la strèita ch'a pòrta sò nòm.

## Stòria
Dal sécol ch'a fa VIII aGC as son stabilisse ambelessì dle popolassion calcidian-e.
A l'é stàita peui sotmëtùa da Anassil ëd Res.

Alià ëd Siracusa contra Cartàgin, la sità a l'é stàita crasà dai pùnich dël 396 aGC e peui arcostruìa da Dionis ëd Siracusa.

A l'inissi dla prima guèra pùnica, a l'é vnùita na base roman-a për j'operassion militar.
Parèj a l'é ancaminà un perìod ëd granda prosperità, mersì a soa posission ëstratégica.
Ij roman a n'han fane na testa ëd pont për soa sucessiva espansion ant l'ìsola.
Sota August Messin-a a l'é stàita arconossùa tanme sità ëd sitadin roman.

Con ël droché dl'amper roman d'ossident ant ël 476, le migrassion bàrbare dij Vàndaj e dij Gòt a l'han duvertà un perìod ëd decadensa, anterompù da la dominassion bisantin-a, durant la qual ël pòrt a l'é stàit torna butà an servissi.

Sità d'ancreuse rèis cristian-e, Messin-a a l'ha smonù n'arzistensa gorëgna a l'anvasion mussulman-a ëd Sicilia, mersì a la solidità ëd soa sinta ëd murajon.
As rend dl'843, ma a Romëtta, anté ch'a l'era spostasse part ëd soa popolassion, la lòta contra j'orde àrabe a l'é andàita anans për pì d'un sécol.

Ij norman a òcupo Messin-a dël 1061 e a na fan na fortificassion amportanta.
A l'é l'ancamin d'un perìod fosonant d'arnassensa conòmica e urban-a, marcà da la costrussion dël palass real, dël dòm e dl'arsenal.
Peui a l'é stàita sotmëtùa a jë svev e pì tard a l'é vnùita aragonèisa.
Dal 1734 a l'han regnà ij Borbon.

La sconda guèra mondial a l'ha fàit a Messin-a dij dann motobin grev al tëssù urban.

### Ij disastr naturaj
La sità a l'é postà an na zòna a fòrt arzigh sìsmich e a l'é stàita soens danegià dai taramòt.

Dël 1743 n'epidemìa ëd pest a fa meuire pì che quarantamila përson-e.
N'afros taramòt a riva ant ël 1783.
Ël taramòt ëd l'alba dij 18 dë dzèmber dël 1908, con dapress un maramòt, a càusa la mòrt ëd pì che sessantamila sitadin.

## Urbanism
Al di d'ancheuj Messin-a a l'é na bela sità moderna, con le crosiere ampie e luminose e le costrussion realisà conforma a dij criteri anti-sìsmich ës-ciass, an na curnis urban-a motobin regolar e linear.

## Leu d'anteresse
La sentral contrà Garibaldi a l'é 'l leu 'd rancontr preferì da j'abitant ëd Messin-a.
An contrà Santa Cecilia tuti ij di a-i é ël mërcà dël pess; as treuvo ëdcò fruta e vërdura.
N'àutr mërcà ëd tuti ij di a l'é col ëd Vila Giòstra, con d'artìcoj ëd vestimenta e prodot ëd l'artisanà: siràmiche, seda, brodarìe, porslan-e, tëssù e marionëtte sicilian-e.

### Costrussion e musé
* Ël monasté ëd Montvèrgin
* Ël Musé regional
* Ël Musé zoològich Cambria
* L'evari munissipal

### Cese
* La catedral
* La cesa dla Santìssima Nonsià dij Catalan
* La cesa ëd San Fransesch d'Assisi
* La cesa ëd San Gioann ëd Malta
* La cesa ëd Santa Marìa dj'Alman

### Àutri pòst anteressant
#### La ca dla comun-a
A l'é stàita tirà su dël 1924 sij dissegn d'Antonio Zanca, an stil neo-clàssich

#### La fontan-a d'Orion
A l'é na ciadeuvra dl'artista fiorentin Giovanni Angelo ëd Montorsoli (sécol ch'a fa XVI).
A arpresenta ël fondador mìtich ëd la sità.
A pògia ansima a doi bassin sostnù da dle figure alegòriche.

#### Ël monument a Gioann d'Àustria
A l'é euvra dël cararèis Andrea Calamech (sconda mità dël sécol ch'a fa XVI) e as anspira a la vitòria naval ëd Lépanto.

#### La fontan-a ëd Netun
A l'é na realisassion dël sécol ch'a fa XVI ëd Montorsoli.
Motobin danegià, a l'han faje dj'armarchèivoj travaj ëd restaurassion.
La statua ëd Netun con sò trident e cola ëd Sila a son dle còpie dël sécol ch'a fa XIX fidele a j'originaj, goernà al Musé nassional.

#### Le fortificassion ëd San Salvator
A son dle fortificassion dël sécol ch'a fa XVI fabricà da jë spagneuj.
An sël cò n'àuta colòna a res la statua ëd la *Vèrgin benedissenta*.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Buzzanca (dal 16/06/2008).

## A pòrto sò nòm
*Strèita ëd Messin-a

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment