Rotacisassion

An fonética, ës parla ëd na **R vocal** (scrivùa an piemontèis coma **R̂**) për arferisse al fenòmeno dël segment ròtich, coma ant le  ò  ch'a rivo ant la nos silàbica. An piemontèis as parla ëd na **L mòla rotacisà** (scrivùa **L̂**) për descrive un son motobin particolar ch'as dòvra ant l'astësan, ant ël monfrin e ant le parlade dle Langhe dël Roé (fin-a a Bra). An tute le manere, as trata sempe ëd na deviassion anvers a la R d'un chèich son base, ch'a peul esse tant na vocal che na consonant.

La *R vocal* a riva an vàire lenghe slave coma 'l serb-croat e ël cech. As treuva ëdcò an lenghe coma l'anglèis e 'l cinèis mandarin, andoa 's treuva coma na **vocal colorà da R**, visadì na vocal ch'a l'ha coma caraterìstica na bassa tersa formanta. Ant j'acsan ròtich dl'anglèis coma l'anglèis american, la r vocal as treuva an paròle coma *butt*'er**'' e ''ch**ur**ch''.


==L mòla rotacisà piemontèisa==


An chèich [[dialèt]] local dël piemontèis e dël [[lenga lìgure|genoèis]] a-i resta un son motobin antich, ch'a men-a, pr'esempi, **sèir̂a** a fé rima con **stèil̂a*'. L'area a l'è cola dël [[Monfrà]], dle [[Langhe]], e dij dialet ëd transission piemontèis-ligurin ([[seban]], [[monregalèis]] e via fòrt) e dël ligurin ossidental (albengadese e dzortut intemelio).

N'esempi dj'efet dla rotacisassion piemontèisa ch'a sia stàit atestà da le sorgiss dl'[[età 'd mes]] as peul vëdd-se ant l'etimologìa dël topònim astësan ëd [[Castel dël Varon (Ast)|Castel dël Varon]]. Monsù Villar a fortiss che vàire autor a consìdero la rotacisassion piemontèisa coma na marca fòssil dël seuli étnich [[ligurin|ligurin]] pre-roman.

==R vocal an Sànscrit==
Ël [[sànscrit]] (antica lenga indian-a) a l'avìa na version longa e un-a curta d'un son vocal che soèns a diso "R vocal". A ven rapresentà an [[Devanagari]] con na ऋ (forma curta) e na ॠ (forma longa), an translitarassion [[IAST]] a ven na  (forma curta) e  (forma longa), e as pensa ch'a-j corispondèissa ai son vocaj originaj "l" ò "r" an [[Pròto-Indoeuropengh]].  Ël gramàtich [[Pāṇini|]] a l'ha classificà sta vocal coma [[retroflession vocal|retroflessa]]. Soa prononsia as chërd ch'a fussa na  [[aprossimanta retroflessa]] an Sànscrit clàssich (anviron 500 aGC). Ij prim gramàtich dl'[[época védica]] a l'han classificà sò son coma [[velar]]. Quand paròle sànscrite ch'a l'han ës son-sì a ven-o amportà an lenghe indo-europenghe moderne coma l'[[lenga Hindi|hindi]] ò ël  [[lenga nepali|nepali]] soa prononsia as vira an  (forma curta) ò  (forma longa), lòn ch'a men-a a dle forme coma "[[Krishna]]" për  e "[[Rigveda]]" për , na prononsia che al dì d'ancheuj a l'é ëdcò cola pì spantià antra ij mèistr [[pandit]].

==R vocal==
Na vocal a peul tiré sù la ponta ò 'l bord dla lenga a la fin dla prononsia (n'articolassion [[retroflessa]]) ò pura a peul buté giù la ponta e fé la gheuba con la lenga. Tut e doj ij sistema a fan l'istess efet sonòr: në sbassament ëd [[frequensa]] dla tersa formant. Contut ch'a sio nen atestà 'd soèns, ròbe parèj a rivo an chèich varietà nen stàndard dla [[lenga olandèisa]] e ant un nùmer d'[[acsan ròtich e nen-ròtich|acsan ròtich]] dl'anglèis, coma l'american.

== Nòte ==


== Referense  ==

* Aungst, L.F. & Frick, J.V. (1964) Auditory discrimination ability and consistency of articulation of /r/. *Journal of Speech and Hearing Research*, 29, 76-85.
* Curtis, J.F.& Hardy, J.C. (1959) A phonetic study of misarticulation of /r/. *Journal of Speech and Hearing Research*, 2 (3), 244-257.
* Ristuccia, Christine. (2002) [http://speech-language-pathology-audiology.advanceweb.com/common/EditorialSearch/AViewer.aspx?AN=SP_02sep30_spp21.html&AD=09-30-2002 'Phonologic strategy for /r/ remediation.'] *Advance for Speech Language Pathologists and Audiologists'', 39, 21. 
*

Categorìa:Fonética
Categorìa:Fonologìa
Categorìa:Lenghìstica piemontèisa