Edimborgh

**Edimborgh** (*Edinburgh* an anglèis; *Dùn Éideann* an scossèis) a l'é na sità dël Regn Unì, capital dla Scòssia.
A l'ha na popolassion ëd 477.600 abitant, apopré 1.250.000 s'as conta ëdcò tuta l'àrea urban-a.
A coata na surfassa ëd 259 chilòmeter quàder.

## Stranòm
Edimborgh a l'é stranomà l*'Atene dël nòrd* e la *Veja an-neirà*.

## Ël teritòri
Ël teritòri, fàit ëd colin-e e 'd valade, a conferiss a la sità na strutura motobin varià.

### Ij quarté
#### La sità veja e la sità neuva
Old Town e New Town a son ëstàite diciairà patrimòni mondial ëd l'UNESCO dël 1995.

#### Leith
Dal sécol ch'a fa XIV, ël pòrt ëd mar d'Edimborgh a l'é Leith, a tre chilòmeter a nòrd-est dal sènter.
A l'é restà indipendent, con sò pròpe consèj munissipal, fin-a a j'agn 1920, cand a l'é stàit gionzù a la sità.
An declin apress la sconda guèra mondial, ël quarté a l'é stàit arnovà a parte da la fin dj'agn 1980.

## Stòria
Dël sècol ch'a fa XII Edimborgh a l'é slargasse, cand ël re Dàvid I a riuniva soa cort al castel e a l'ha fondà l'abassìa ëd Holyrood.

Da la mità dël sécol ch'a fa XV, Edimborgh a l'é stàit ël sènter polìtich dë Scòssia.
L'ancoronassion ëd Giaco II, ch'a l'ha regnà dal 1437 al 1460, a l'é dësrolasse a l'abassìa ëd Holyrood e ël parlament ëscossèis a tnisìa soe ciambree ant ël Tolbooth ëd High Street o al castel.

Dël sécol ch'a fa XIX la popolassion a l'é quadruplicà, për rivé a 400000 abitant.

Apress la sconda guèra mondial la sità a l'ha conossù n'arnovament coltural, con la creassion dël 1947 dël Festival antërnassional d'Edimborgh e dël Fringe.

## Conomìa
L'anflassion a Edimborgh a l'é dël 3,1%.
La disocupassion a l'é al 3,6%.
Ël rédit medi anual a l'é ëd 26848 sterlin-e.

## Traspòrt
Ël reopòrt d'Edimborgh a resta a 13 chilòmeter a est ëd la sità.
La stassion prinsipal a l'é cola ëd Waverley.
A-i é ëdcò cola ëd Haymarket.

## Aministrassion
Ël consèj comunal d'Edimborgh as radun-a a le City Chambers, an High Street.
A l'é elegiù a sufrage universal për un mandà 'd 4 agn.

## Leu d'anteresse
*Ël castel
*Ël giardin botànich real
*Ël parch Holyrood
*Ël giardin zoològich

### Cese
*La catedral ëd San Giles
*Canongate Kirk
*Greyfriars Kirk
*Tron Kirk
*Highland Tolbooth Kirk
*Duddingston Parish
*La cesa ëd Mansfield Place

### Musé e galarìe
*Ël Musé djë scritor
*La Galarìa nassional dë Scòssia
*La Galarìa nassional ëscossèisa d'art moderna
*La Galarìa Dean
*Ël Musé nassional dë Scòssia
*L'Academia real ëscossèisa
*People's story
*City Art Centre
*Ël Musé dl'anfansia
*Ël Musé nassional ëscossèis ëd la guèra
*Collective gallery
*Fruitmarket gallery
*Ël Musé an sël Mound
*La Galarìa Stills
*La Galarìa Talbot Rice
*Queen's gallery
*Ël Musé ëd Queensferry

## Manifestassion
*Festival antërnassional d'Edimborgh
*Festival antërnassional ëd la siensa d'Edimborgh
*Festival antërnassional ëd le masnà, durant na sman-a a la fin ëd maj e prinsipi ëd giugn
*Festival antërnassional dël cine d'Edimborgh
*Festival antërnassional dël Jazz e dël Blues d'Edimborgh
*Festival antërnassional ëscossèis ëd le conte

## Vardé ëdcò

* Arthur's Seat
* Blackford Hill
* Water of Leith
* Whinny Hill

## Sità binele

Edimborgh a l’é binelà con:
*  Aalborg, Danimarca
*  Dunedin, Neuva Zelanda
*  Firense, Italia
*  Kijv, Ucrain-a
*  Mùnich ëd Baviera, Gërmania
*  Nissa Marìtima, Fransa
*  San Diego, Stat Unì d'América
*  Vancouver, Canadà
*  Xi'an, Cin-a

## Anliure esterne
* Sit istitussional