Positivism lògich

Ël **positivism lògich** (conossù 'dcò coma **neopositivism** o **empirism lògich**) a l'é stàit un moviment filosòfich ch'a l'é dësvlupasse ant j'agn 1920-1930, dzortut an Euròpa sentral. A l'é stàit caraterisà da soa arfuda dla metafìsica e da soa ènfasi an sla verificassion empìrica coma criteri ëd significà.

## Definission
Ël positivism lògich a peul esse definì 'me:
* Un moviment filosòfich ch'a uniss l'empirism con la lògica moderna
* Na filosofìa ch'a arfuda le proposission metafìsiche com sensa significà
* Un programa ch'a veul unifiché tute le siense ant un sol lengagi sientìfich
* N'aprossimassion ch'a fortiss che mach le assion verificàbij empiricament a son significative

## Stòria

### Orìgin
Ël positivism lògich a l'ha soe rèis ant ël:
* Positivism d'Auguste Comte (1798-1857)
* Empirism britànich ëd David Hume (1711-1776)
* Svilup dla lògica matemàtica con Gottlob Frege (1848-1925) e Bertrand Russell (1872-1970)

### Ël Cìrcol ëd Vien-a
Formasse dël 1922 sota la guida ëd Moritz Schlick (1882-1936):
* Rudolf Carnap (1891-1970): esponent prinsipal
* Otto Neurath (1882-1945): programa d'unificassion dle siense
* Herbert Feigl (1902-1988): contribù an filosofìa dla siensa

### Difusion e evolussion
* Cìrcol ëd Berlin: Hans Reichenbach (1891-1953)
* Anfluensa an América: Willard Van Orman Quine (1908-2000)
* Declin dòp la Sconda Guèra Mondial

## Prinsipi fondamentaj

### Ël prinsipi ëd verificassion
* Na proposission a l'ha significà mach s'a peul esse verificà empiricament
* Le assion metafìsiche, étiche e estétiche a son sensa significà cognitiv
* Distinsion antra problema empìrich e problema ëd significà

### L'unità dla siensa
* Tute le siense a deuvo esse unificà an un sol lengagi
* Ël lengagi ideal a l'é col dla fìsica
* Redussion ëd tute le dissiplin-e a la fìsica

### La lògica com utiss
* Usagi dla lògica moderna për l'anàlisi dël lengagi
* Clarificassion dij concet sientìfich
* Eliminassion dle confusion linguìstiche

## Tesi prinsipaj

### Crìtica dla metafìsica
* Le question metafìsiche a son ëd pseudo-problema
* Ij dissident metafìsich a son veujd ëd significà cognitiv
* La filosofìa a deuv esse anàlisi dël lengagi

### La filosofìa com anàlisi
* La filosofìa a l'é n'atività d'anàlisi dël lengagi
* A dev clarifiché ij concet sientìfich
* A l'é distinta da la siensa

### L'empirism radical
* Tuta la conossensa a ven da l'esperiensa sensorial
* Arfud dle vrità a priori sintétiche
* La matemàtica a l'é analìtica

## Autor amportant

### Esponent prinsipal
* Moritz Schlick (1882-1936)
* Rudolf Carnap (1891-1970)
* Otto Neurath (1882-1945)
* Herbert Feigl (1902-1988)

### Anfluensa amportanta
* Ludwig Wittgenstein (1889-1951): *Tractatus Logico-Philosophicus*
* Karl Popper (1902-1994): critica e faussificassionism
* A.J. Ayer (1910-1989): difusion an Gran Brëtagna

## Euvre fondamentaj
* *La strutura lògica dël mond* ëd Rudolf Carnap (1928)
* *Lengagi, verità e logica* ëd A.J. Ayer (1936)
* *L'unità dla siensa* ëd Otto Neurath (1932)

## Problema e crìtiche

### Ël problema dël prinsipi ëd verificassion
* Ël prinsipi midem a peul nen esse verificà empiricament
* A smija esse autodichiarant
* A men-a a un regress infinì

### La natura dle proposission matemàtiche
* Le proposission matemàtiche a son verificàbij?
* A son analìtiche o sintétiche?
* Lë stat dla lògica

### Le proposission étiche e estétiche
* A son veraman sensa significà cognitiv?
* Coma a peulo esse valutà?
* Redussionism ecessiv

## Anfluensa

### Ant la filosofìa dla siensa
* Anàlisi dël lengagi sientìfich
* Critéri ëd demarcassion
* Svilup dël concet ëd spiegassion sientìfica

### Ant la semàntica
* Teorìa dël significà
* Distinsion antra sintassi e semàntica
* Studi dle condission ëd verità

### Ant l'inteligensa artifissial
* Formalissassion dël savèj
* Raprësentassion dla conossensa
* Svilup dij lengagi formaj

## Eredità contemporania
Malgré soe dificoltà, ël positivismo lògich a l'ha lassà:
* N'anfluensa duratura an filosofìa dla siensa
* L'amportansa dl'anàlisi dël lengagi
* La necessità ëd precisassion e rigor
* La valorisassion dl'empirism

## Vëdde 'dcò
* Empirism
* Filosofìa analìtica
* Cìrcol ëd Vien-a
* Prinsipi ëd verificassion
* Metafìsica

## Bibliografìa
* Carnap, R., *La strutura lògica dël mond*, 1928
* Ayer, A.J., *Lengagi, verità e logica*, 1936
* Neurath, O., *L'unità dla siensa*, 1932

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI