Fìsica (magìa)

La **fìsica** (dal grech φύσις, physis, "natura"), an contest piemontèis e ossidental pre-modern, a l'é ël termo stòrich për l'arserca e la pràtica dl'ocultism, dla magìa natural e djë studi an sij segret ëd la natura. A l'é distinta da la fìsica moderna, ch'a l'é na dissiplin-a sientìfica.

## Etimologìa e significà stòrich
Ël termo "fìsica" a l'ha avù na evolussion semàntica:
* Antichità: siensa dla natura an general
* Medioev e Rinassiment: studi dij segret naturaj e dj'ocult
* Età moderna: separassion da la fìsica sientìfica
* Piemontèis modern: arcòrd stòrich ant ël léssich

## Stòria

### Orìgin antiche
* Filosofìa natural greca: studi dij fenomen naturaj
* Ermetism: tradission esotérica egissia e greca
* Alchimìa: precursor dla chìmica moderna

### Medioev e Rinassiment
* Paracelsus (1493-1541): médich e alchimista
* Agrippa ëd Nettesheim (1486-1535): autor ëd "Filosofìa oculta"
* Scòla 'd Salamanca: studi dij test ermétich

### Età moderna
* Separassion da la siensa sperimental
* Perseguitassion e censura
* Svilup ëd tradission segrete

## Dissiplin-e dla fìsica

### Alchimìa
* Trasformassion dij metaj
* Serca dla pera filosofal
* Preparassion d'elisir

### Astrologìa
* Studi dj'anfluense celestiaj
* Predission e divinassion
* Corelassion macrocosm-microcosm

### Magìa natural
* Control dle forse naturaj
* Usagi dle proprietà oculte
* Ritual e sirimonie

### Ermetism
* Insegnament atribuì a Ermete Trismegist
* Prinsipi d'analogìa e corispondensa
* Serca dla conossensa divin-a

## Prinsipi fondamentaj

### Prinsipi d'analogìa
* "Com an dzora, parèj sota"
* Corispondensa antra macrocosm e microcosm
* Unità dël real

### Simpatìa e antipatìa
* Atrassion e repulsion antra le còse
* Relassion oculte antra le sostanse
* Usagi për le trasformassion

### Spìrit e materia
* Presensa dë spirit ant la materia
* Possibilità d'anterassion
* Trasformassion spiritual e materiaj

## Strument e técniche

### Laboratòri alchìmich
* Alambich e atanòr
* Fornase e crogiuoj
* Sostanse e ingredient

### Grimorio
* Lìber d'angress màgich
* Formula e sirimonie
* Istrussion për j'esperiment

### Sìmboj e segn
* Lengagi simbòlich
* Segn cabalìstich
* Diagrama màgich

## Fìsica e religion

### Relassion complicà
* Condana eclesiàstica
* Element cristian ant soe pràtiche
* Tension antra fede e conossensa oculta

### Sincretism
* Fusion d'element pagan e cristian
* Adatament dij rituaj
* Creassion ëd tradission ibride

## Fìsica e siensa moderna

### Separassion stòrica
* Nàssita dël métod sientìfich
* Abandon dij concet ocult
* Divergensa dle dissiplin-e

### Eredità
* Contribù a la nàssita dla chìmica
* Anfluensa an sla psicologìa
* Përdita dël sens d'unità dël savèj

## Fìsica an Piemont

### Tradission locaj
* Pràtiche popolar piemontèise
* Conossense tradissionaj
* Folclor e superstission

### Testimonianse
* Document stòrich
* Racòlte etnogràfiche
* Arcòrd ant ël léssich

## Autor amportant
* Paracelsus (1493-1541)
* Agrippa ëd Nettesheim (1486-1535)
* Giordano Bruno (1548-1600)
* John Dee (1527-1608)
* Heinrich Cornelius Agrippa (1486-1535)

## Euvre fondamentaj
* *De Occulta Philosophia* d'Agrippa
* *Archidoxis Magica* ëd Paracelsus
* *De Umbris Idearum* ëd Giordano Bruno

## Vëdde ëdcò
* Ocultism
* Alchimìa
* Magìa
* Ermetism
* Filosofìa natural

## Bibliografìa
* Agrippa, H.C., *Filosofìa oculta*, 1533
* Paracelsus, *La gran cirurgìa*, 1536
* Eliade, M., *Fòrgeron e alchimista*, 1956

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI