open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edoardo Vercelletti

**Edoardo Vercelletti** stranomà *Edver*, nassù a Vaudié, auta Val Giss. Musicista e poeta an patois e an piemontèis.

Tuta soa euvra poética (na senten-a 'd travaj scrivù an aprepò quarant'agn) a l'é cujìa ant un volum nen publicà antitolà *Giargiàtole ‘d mè banchèt*.

Vaire soe poesìe a son staite publicà da *[[Ij Brandé]]*, da *‘l Bochèt*, dal *Cenàcolo*, da *Coumboscuro* e dal ***[[Musicalbrandé]]***.

A l'ha scrivù 'dcò për ël téater piemontèis: quatr *Monòlogh*, na *Facessia* an vers an quatr temp e na comedia an tre at, *Sota l’orm*.

Vercelletti a l'é stait un bon musicista e soe pi bele sodisfassion a l'ha avuje a le rapresentassion, al téater Rossini 'd Turin, dla Companìa 'd Casaleggio con *Tèra monfrin-a* ëd Nino Costa («*Tèra monfrin-a, nòstra mare antica…*» che a l'é n'omagi 'd Costa a le rèis monfrin-e dla mare, nassùa a Gabian, e dla fomna, nassùa a Nissa) e con *Martin e Martineta*, sempre ëd Costa, e *Viva la sposa* ëd Pinin Pacòt e Armand Motura; tre comedie con soa mùsica faita 'd canson e 'd romanze popolar, che a son staite part amportant për ël sucess ch'a l'ha avù nen mach an Piemont ma 'dcò an Mérica, quand Casaleggio a l'ha portà soa Companìa tra ij piemontèis migrà an cole tère.

A l'ha musicà 'dcò vaire canson piemontèise e vaire poesìe 'd sò patois dla Val Gran-a.

A l'é mòrt ai 9 ëd gené dël 1971.

Categorìa:Poeta piemontèis
Categorìa:Scritor an lenga ossitan-a
Rio Grande (fium)

Ël **Rio Grande**, ciamà ëdcò *Río Bravo* o *Río Bravo del Norte* a l'é un fium djë Stat Unì e dël Méssich che a nass an Colorado e për un longh trat a marca ël confin antrames jë Stat Unì e ël Méssich.
Ël Rio Grande a traversa le sità ëd Albuquerque, Las Cruces e El Paso peui as campa ant ël Gòlf dël Méssich apress 3.051 km da l'inissi.

Sò bassin idrogràfich a l’é ëd 471.900 km².

Categorìa:Fium djë Stat Unì
Categorìa:Fium ëd l'América
Abstatt

**Abstatt** a l'é un comun dl'Almagna, ant ël distret d'Heilbronn, ant la region aministrativa dë Stocarda, stat dël Baden-Württemberg.

## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Bad Krozingen

**Bad Krozingen** a l'é na comun-a dl' Alemanha, ant ël distret ëd Brisgovia-Alta Foresta Nera, ant la region aministrativa ëd Friburgo, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

## Anliure esterne
* Imagens do Bad Krozingen
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Bollschweil

**Bollschweil ** a l'é na comun-a dl'Almagna, no distret da Brisgovia-Alta Foresta Nera, na region administrativa dë Friburgo, stat dë Baden-Württemberg.
## Arferiment

## Anliure esterne
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
América Latin-a

Con ël tèrmin **América Latin-a** a s'definiss lë part ëd ël continent american che a son stàite colonisà da la Spagna e dal Portugal e andoa, al dì d'ancheuj, le lenghe offisial a son cola spagneula e cola portughèisa.
Per convension le part ëd ël continent american colonisà da la Fransa e andoa, al dì d'ancheuj, la lenga offisial a l'é cola fransèisa a fasso nen pàrt ëd l'América Latin-a.
A l'ha na surfassa ëd 20.086.398 km² e a conta apopré 578.297.299 abitant.

Ël tèrmin "América Latin-a" a l'é stàit dovrà la prima vira dël 26 stèmber 1856 da lë scritòr colombian José María Torres Caicedo an so poëma "Las dos Américas".

 

Categorìa:América
Kirchberg an der Iller

**Kirchberg an der Iller** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Biberach, ant la region aministrativa ëd Tubinga, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Löffingen

**Löffingen** Ã© uma cidade dl'Almagna, ant ël distret ëd Brisgovia-Auta Foresta Neira, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Badenweiler

**Badenweiler** a l'é na comun-a dl'Almagna, localisà ant ël distret ëd Brisgovia-Auta Foresta Neira dla region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Winden am Vale do Elz

**Winden am Vale do Elz** () a l'é na comun-a dl'Almagna. Situà ant ël distret ëd Emmendingen, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Vörstetten

**Vörstetten** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret dë Emmendingen, ant la region aministrativa dë Friburgh, stat dë Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Friesenheim (Friburgh)

**Friesenheim (Friburgh)** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Ortenaukreis, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

## Anliure esterne
Fòto ëd Friesenheim/Schuttern (de)
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Mesa (Arison-a)

**Mesa** a l’é na sità djë Stat Unì d'América an lë stàt dl'Arison-a. A conta na popolassion ëd 508.958 abitant (2018).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1878 da ij Mormon.

Categorìa:Comun dl'Arison-a
Winningen

**Winningen** a l’é un comun dla Gërmania.

A l'ha 2.432 abitant (31-12-2009).
## Geografìa

Winningen as treuva ant la part sud-ovest dla Gërmania an lë stat ëd Renania-Palatinà.

Categorìa:Sità alman-e
Münchberg

**Münchberg** a l’é 'na sità dla Gërmania.

A l'ha 10.107 abitant (31-12-2016).
## Geografìa

Münchberg as treuva ant la part sentral dla Gërmania an lë stat ëd Baviera.

Categorìa:Comun-e dla Baviera
Volvo Car Corporation

La **Volvo Car Corporation** a l'é na meison viturìstica svedèisa.
## Stòria

La fàbrica a l'é stàita fondà dël 1927 da ij doi sòcij, Assar Gabrielsson e Gustav Larsson, a Göteborg 'me filial dla fàbrica ëd cussin a sfere SKF dont ël nòm Volvo che an latin a veul dì "a giro".

Al di d'ancheuj la marca a aparten-e a Geely Automobile.

Categorìa:Meison viturìstiche
André Citroën

**André-Gustave Citroën** (Paris, 5 ëd fërvé 1878 – Paris, 3 luj 1935) a l’é stàit un antrepreneur franseis, avosà për avèj fondà la meison viturìstica ch'a porta so nom.
## Biografìa
André Citroën a l'era fieul ëd Levie Bernard Citroen e ëd Masza Kleinmann, 'na famija d'achjt olandèisa e polonèisa. 

Citroën, André
Uppsala

**Uppsala** a l'é na sità ëd 172.402 abitant (2019) an Svessia.
A l'é la quarta sità dla Svessia për popolassion, apress Stocòlma, Göteborg e Malmö.

Uppsala a l'é avosà për esse la sede ëd la pì veja università dla Svessia fondà dël 1477.

## Sità gemelà

* Craiova 

Categorìa:Sità svedèise
Lottstetten

**Lottstetten** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Waldshut, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.
Lottstetten a l'é na comun-a ant ël distret ëd Waldshut ant ël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Eisingen

**Eisingen** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret dë Enz, ant la region aministrativa ëd Karlsruhe, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

## Vardé 'dcò
* Bertha Benz Memorial Route (Mannheim-Eisingen-Pforzheim)
## Anliure esterne
* Bertha Benz Memorial Route
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Talheim (Heilbronn)

**Talheim (Heilbronn)** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Heilbronn, ant la region aministrativa ëd Stocarda, stat dël Baden-Württemberg.

Image:Talheim-rathausplatz-o-burg2.JPG|Town Hall with castle
Image:Talheim-unteres-schloss2.JPG|*Unteres Schloss* an der Sontheimer Straße
Image:Talheim-ev-kirche-1.JPG|Evang. Kilianskirche
Image:Talheim-ev-pfarramt-dtorden-amthaus.JPG|Evang. Pfarramt
Image:Talheim-kath-kirche-1887.JPG|Katholische Kirche
Image:Talheim-kath-pfarrhaus1863.JPG|Kath. Pfarrhaus
Image:Talheim-fachwerk-zehentgasse.JPG|Fachwerkbau in der Zehentgasse
Image:Talheim-jahreszeitenbrunnen-1991.JPG|Jahreszeitenbrunnen

## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Pont neuv (Ivrèja)

Ël **Pont neuv** as treuva ant la comun-a d'Ivrèja e a passa ansima a la Deura Bàutia.

A armonta a l'ann 1860 e a l'é stàit slargà dël 1917 e peui dël 1950.

Categorìa:Pont d'Italia
Categorìa:architetura d'Ivrèja
Categorìa:Deura Bàutia
Oppenweiler

**Oppenweiler** (atÃ© 1942, *Reichenberg*) a l'é na comun-a vurtemberguÃªs dl'Almagna, ant ël distret ëd *[[Rems-Murr]]*, ao longo do rio ''Murr'', cerca de 25 quilÃ´metros a nordeste de Stocarda.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Sulzbach-Laufen

**Sulzbach-Laufen** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Schwäbisch Hall, ant la region aministrativa ëd Stocarda, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

## Anliure esterne
 SÃ­tio Oficial
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Hagnau ant ël Lagh ëd Costansa

**Hagnau ant ël Lagh ëd Costansa** () a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret dë Lagh ëd Costansa, ant la region aministrativa ëd Tubinga, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Argenbühl

**Argenbühl** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Ravensburg, ant la region aministrativa ëd Tubinga, stat dël Baden-Württemberg, sul da Alemanha.
## Arferiment

## Anliure esterne
* http://www.argenbuehl.de/ (an alman)
* http://www.eglofs.de/     (an alman)
* http://www.ratzenried.de  (an alman)

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Hasel

**Hasel** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Lörrach, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.
## Pontos de interesse
* Erdmannshöhle (caverna dle stalatit)
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Immendingen

**Immendingen** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Tuttlingen, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg.

* Ludwig Roth von Schreckenstein (1789-1858),  ministr dla guèra e general ëd cavalerìa prussian
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Gosheim

**Gosheim** a l'é na comun-a alemão ant ël distret  de Tuttlingen, ant la region aministrativa ëd Friburgh ant ël stat   federado dë Baden-Württemberg. EstÃ¡ localizado ant ël sopÃ© do Lemberg, o monte mais alto dos Alpes SuÃ¡bios.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Tamm

**Tamm** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Ludwigsburg, ant la region aministrativa ëd Stocarda, stat dël Baden-Württemberg.

A l'é a 6 km a nordest ëd Ludwigsburg, 4 km a sud ëd Bietigheim-Bissingen e pi o men a 17 km a nòrd dël sènter dla sità dë Stocarda. Ant ël censiment dël 2005, ël munissipi a l'avìa 12.112 abitant.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Bisingen

**Bisingen** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret dël Alpes de Zollern, ant la region aministrativa dë Tubinga, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Ofterdingen

**Ofterdingen** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Tübingen, ant la region aministrativa ëd Tubinga, stat dël Baden-Württemberg. Fica entre duas importantes cidades alemãs: Stuttgart e Munique.
## Arferiment

## Anliure esterne
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Paròchia galissian-a

## Localisassion
Ël censiment ëd le **Paròchie galissian-e** a l'é stàit derivà da la Wikipedia galissian-a.

Normalment, da la mapa 'd localisassion, as vëdd che:
* la Galissia a l'é dividùa an quatr provinse;
* minca provinsa a l'é dividua an vaire comun-e (o *concellos*);
* cola evidensià a l'é la comun-a (o *concello*) anté as treuva la Paròchia.

Categorìa:Galissia
Aeropòrt

## Definission

N'aeropòrt a l'é n'infrastrutura atressà për ël decòl e l'ateragi dj'aeromòbij, për ël passagi dij relativ passigé e dij sò bagagi, për ricoveré e rifornì ij velivoj.

Categorìa:Aviassion
Lista dj’aeropòrt ëd la Neuva Scòssia

J'areopòrt ëd la Neuva Scòssia a son, an órdin alfabétich:

* Apple River Airport
* Baddeck (Crown Jewel) Airport
* Church Lake Water Aerodrome
* Debert Airport
* Digby Airport
* East Gore Eco Airpark
* Fancy Lake Water Aerodrome
* Finlay Air Park
* Fox Harbour Airport
* Halifax International Airport
* Hoopers Lake Water Aerodrome
* Langille Lake Water Aerodrome
* Liverpool Airport (Neuva Scòssia)
* Lower East Pubnico (La Field) Airport
* Margaree Airport
* New Germany Water Aerodrome
* Port Hawkesbury Airport
* Porters Lake Airport
* Porters Lake Water Aerodrome
* Stanley Airport
* Sydney Airport (Neuva Scòssia)
* Thorburn Airport
* Trenton Airport (Neuva Scòssia)
* Valley Airport
* Waterville - Kings County Municipal Airport
* Waverley - Lake William Water Aerodrome
* Yarmouth Airport

Categorìa:Aviassion
Lista dj’aeropòrt dij Teritòri dël Nòrd-Òvest

J'areopòrt dij Teritòri dël Nòrd-Òvest a son, an órdin alfabétich:

* Aklavik Airport
* Aklavik Water Aerodrome
* Arctic Red River Water Aerodrome
* Behchokò/Rae-Edzo Airport
* Colomac Airport
* Colville Lake Airport
* Colville Lake Water Aerodrome
* Deline Airport
* Deline Water Aerodrome
* Diavik Airport
* Ekati Airport
* Ford Bay Airport
* Ford Bay Water Aerodrome
* Fort Good Hope Airport
* Fort Liard Airport
* Fort McPherson Airport
* Fort McPherson Water Aerodrome
* Fort Providence Airport
* Fort Providence Water Aerodrome
* Fort Reliance Water Aerodrome
* Fort Resolution Airport
* Fort Simpson Airport
* Fort Simpson Island Airport
* Fort Simpson Island Water Aerodrome
* Fort Smith Airport
* Gamètì/Rae Lakes Airport
* Great Bear Lake Airport
* Great Bear Lake Water Aerodrome
* Hay River - Brabant Lodge Water Aerodrome
* Hay River Airport
* Hay River Water Aerodrome
* Inuvik (Mike Zubko) Airport
* Inuvik - Shell Lake Water Aerodrome
* Jean Marie River Airport
* Kasba Lake Airport
* Kasba Lake Water Aerodrome
* Lutselk'e Airport
* Lutselk'e Water Aerodrome
* Nahanni Butte Airport
* Nahanni Butte Water Aerodrome
* Namushka Lodge Water Aerodrome
* Norman Wells Airport
* Norman Wells Water Aerodrome
* Obre Lake - North of Sixty Airport
* Obre Lake - North of Sixty Water Aerodrome
* Paulatuk Airport
* Paulatuk Water Aerodrome
* Prairie Creek Airport
* Sachs Harbour Airport
* Snap Lake Airport
* Snare River Airport
* Taltheilei Narrows Airport
* Taltheilei Narrows Water Aerodrome
* Taltson River Airport
* Trout Lake Water Aerodrome
* Tuktoyaktuk Airport
* Tulita Airport
* Tungsten (Cantung) Airport
* Ulukhaktok - Holman Airport
* Virginia Falls Water Aerodrome
* Wekweètì Airport
* Whatì Airport
* Whatì Water Aerodrome
* Wrigley Airport
* Yellowknife Airport
* Yellowknife Water Aerodrome

Categorìa:Aviassion
Wolfschlugen

**Wolfschlugen** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Esslingen, ant la region aministrativa ëd Stocarda, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

## Anliure esterne
* PÃ¡gina oficial
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Amstetten

**Amstetten** a l'é na comun-a dl'Almagna localisà ant ël distret dël Alpes-Danubio, region aministrativa dë Tubinga, stat dël Baden-Württemberg.
## Bibliografia
Em alemão:
*Rainer Schreg: *Grabungen in einer früh- bis hochmittelalterlichen Siedlung am Ortsrand von Schalkstetten, Gde. Amstetten, Alb-Donau-Kreis.* in: *Archäologische Ausgrabungen in Baden-Württemberg* 2005, S. 181-183.
*H.-E. Dietrich: *Streiflichter aus der Geschichte von Stubersheim. Festschrift aus Anlaß der Kirchenrenovierung 1981-84 und des 400-jährigen Kirchenbaujubiläums im Jahre 1984.* Stubersheim 1984
*H.-E. Dietrich: *Streiflichter aus der Geschichte von Bräunisheim.* Geislingen 1993
*H.-J. Knupfer: *Schmalspurig nach Laichingen. Die Geschichte der Alb-Bahn Amstetten-Laichingen*. Schweinfurt 2002.
## Arferiment

## Anliure esterne
Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Berghülen

**Berghülen** a l'é na comun-a dl'Almagna localisà ant ël distret dj'Alp-Danubio, region aministrativa ëd Tubinga, stat dël Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Reichenau

**Reichenau** a l'é na comun-a dl'Almagna, ant ël distret ëd Costansa, ant la region aministrativa ëd Friburgh, stat dël Baden-Württemberg. EstÃ¡ localisà na ilha de Reichenau, ant ël Lagh ëd Costansa.

## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Krauchenwies

**Krauchenwies** a l'é na comun-a localisà ant ël distret ëd Sigmaringen, an Baden-Württemberg,Almagna.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Altlußheim

**Altlußheim** a l'é na comun-a dl'Almagna localisà ant ël distret dë Rhein-Neckar-Kreis, region aministrativa dë Karlsruhe, stat ëd Baden-Württemberg.
## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël Baden-Württemberg
Cesa ëd San Gioann Vincens (Sant Ambreus)

La **Cesa ëd San Gioann Vincens** a Sant Ambreus a armonta a l'ani 1763, ant lë an stil baròch, e a l’é euvra dl'architet Bernardo Antonio Vittone.
A l'intern a l'é motobin decorà da fresch ëd Luigi Morgari dl'ani 1900.

## Galerìa ëd foto

Chiesa parrocchiale di Sant'Ambrogio.jpg|La Cesa ëd San Gioann Vincens a Sant Ambreus
Chiesa San Giovanni Vincenzo, Vetrata sud, Sant'Ambrogio di Torino, Piemonte.jpg|ël veder decorà 'ntlà Cesa ëd San Gioann Vincens a Sant Ambreus
Sant'Ambrogio di Torino.jpg|Cesa ëd San Gioann Vincens a Sant Ambreus
Agostino Verani San Simone.jpg|Simon apòstol (Agostino Verani) Cesa ëd San Gioann Vincens
Sant'Ambrogio di Torino 03 parrocchiale e sacra.JPG|Fassada dla Cesa
San Giovanni Vincenzo.jpg|San Gioann Vincens


‎

Cesa ëd San Gioann Vincens (Sant Ambreus)
Cesa dla Madòna dle Grassie (Sant Ambreus)

La **Cesa dla Madòna dle Grassie** a Sant Ambreus a armonta a l'ani 1720.

Madòna dle Grassie (Sant Ambreus)
Palass dël Feudo (Sant Ambreus)

**Palass dël Feudo** a resta a Sant Ambreus, an via Umberto I°.
A l'é l'arcostrussion dël sécol ch'a fa XII.
La tor a pògia nen për tèra, ma dzura ël teit, e l'arcostrussion dël sécol ch'a fa XIII.

## Galerìa ëd foto

Sant'Ambrogio di Torino.jpg|Vista ëd Sant Ambreus
Accesso al Palazzo del Feudo.JPG|la fassada
Torre del Palazzo del Feudo.JPG|la tur
Portale di Ingresso al Palazzo del Feudo.JPG|la porta
Archi di accesso al Palazzo del Feudo.JPG|la curt
Sant'Ambrogio di Torino 01.JPG|ël Palass dël Feudo da via Umberto I°


Feudo
Categorìa:Palass dël Piemont
Categorìa:Valsusa
Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima (Sant Ambreus)

Ël **Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima** a l’é 'ntlà Frassion San Pe ëd Sant Ambreus.

A l'é stà ël prim Santuari d'Italia dedicà a la Madona ëd Fatima dal 16 magg 1943.

En origine a l'è sta la Cesa ëd Sant Ana, bendeìa ël 6 stember 1715, dal prevost ëd Sant Ambreus don Giusepp Antoni Rivo.

## Galerìa ëd foto

File:Sant'Ambrogio - Statua Madonna di Fatima.jpg|La statua dla Madona ëd Fatima 
File:Sacra di San Michele 297.jpg|ël Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima 'ntlà part auta dla frassion San Pe, suta la Sacra 'd San Michel.
File:Targa Santuario Madonna di Fatima 01.jpg|targa dël Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima
File:Santuario_Madonna_di_Fatima_(San_Pietro).jpg|interno dël Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima


‎

Santuari Nòstra Sgnora ëd Fatima (Sant Ambreus)
Carlo Michel

**Carlo Michel** (San Salvator, 16 novèmber 1842 – Lissandria, 8 dzèmber 1915) a l'é stàit un antrepreneur italian dla bira che a l'ha promovù la diffusion ëd l'usagi dla biciclëtta an Italia antrames j'ùltim 20 agn dël sècol ch'a fa XIX°e ij prim 10 dël sècol ch'a fa XX°. 

## Biografìa
Carlo Michel a l'era fieul ëd Clément Michel (1808-1885) e ëd Marie Grand (1814-1890), 'na famija d'achjt savojarda. 

Michel, Carlo
Pàul IV

**Gian Pietro Carafa** a l'é nà dël 28 giugn 1476 a Capriglia e a l'é mòrt dël 18 òst 1559 a Roma.
Dal 1555 al 1559 a l'é stàit ël vësco ëd Roma ch'a fa 223 con ël nòm ëd **Pàul IV**.

Categorìa:Papa
Lissànder VI

**Roderic Llançol de Borja** (conossù 'me **Rodrigo Borgia**) a l'é nà dël 1º géné 1431 a Xàtiva, an Spagna e a l'é mòrt dël 18 òst 1503 a Roma.
Dal 1492 al 1503 a l'é stàit ël vësco ëd Roma ch'a fa 214 con ël nòm ëd **Lissànder VI**.

Categorìa:Papa
Sist V

** Felice Piergentile** (conossù ëdcò 'me **Felice Peretti**) a l'é nà dël 13 dzèmber 1521 a Grottammare e a l'é mòrt dël 27 òst 1590 a Roma.
Dal 1585 al 1590 a l'é stàit ël vësco ëd Roma ch'a fa 227 con ël nòm ëd **Sist V**.

Categorìa:Papa
Meusa (fium)

La **Meusa** (an franseis *Meuse*, an olandeis *Maas* e an valòn *Moûzea*) l'é un fium che a nass an Fransa, a traversa ël Belgi e ij Pais Bass e as campa ant ël Mar dël Nòrd. 

## Përcors
A nass davzin a Pouilly-en-Bassigny, ant la comun-a ëd Le Châtelet-sur-Meuse, (dipartiment ëd l'Àuta Marna), a bagna lë sità ëd Neufchâteau, Commercy, Verdun, Sedan e Charleville-Mézières an Fransa; Namur e Liegi an Belgi e  Maastricht e Venlo ant ij Pais Bass.

## Statìstiche
Ël fium a l'é longh 950 km e a l'ha un bassin ëd 36.000 km² anviron. 

### Portá media mensil

## Vardé 'dcò
* Lista dij fium dla Fransa

Categorìa:Fium dla Fransa
Categorìa:Fium ëd l'Euròpa
Pàul VI

**Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini** a l'é nà dël 26 stèmber 1897 a Concesio e a l'é mòrt dël 6 òst 1978 a Castel Gandolfo.
Dal 21 giugn 1963 al 1978 a l'é stàit ël vësco ëd Roma ch'a fa 262 con ël nòm ëd **Pàul VI**.

Categorìa:Papa
Gioann Pàul I

**Albino Luciani** a l'é nà dël 17 otòber 1912 a Canale d'Agordo, e a l'é mòrt dël 28 stèmber 1978 a Roma.
Për màch 33 dì a l'é stàit ël vësco ëd Roma ch'a fa 263 con ël nòm ëd **Gioann Pàul I**.

Categorìa:Papa
Benedet XVI

**Joseph Aloisius Ratzinger** a l'é nà dël 16 avril 1927 a Marktl an Almagna e a l'é mort a Roma dël 31 dzémber 2022.
Dal 19 avril 2005 al 28 fërvè 2013 a l'é stàit ël vësco ëd Roma ch'a fa 265 con ël nòm ëd **Benedet XVI**. A l'é stàit un dj pòch Papa dla Cesa Catòlica a dé dimission. 

Categorìa:Papa
Canton ëd Zurigh

Ël **Canton ëd Zurigh** a l'é un dij 26 Canton ëd la Svìssera, an pràtica un dij 26 Stat Federaj ch'a compon-o la Confederassion Svissra.

Ël Canton ëd Zurigh a l'é dividù an 12 distret.

La lenga ufissial a l'é l'alman.

Categorìa:Canton ëd la Svìzzera
Pio IX

**Giovanni Maria Battista Pietro Pellegrino Isidoro Mastai Ferretti** a l'era nassù a Senigallia ël 13 ëd maj dël 1792.
Ai 16 ëd giugn dël 1846 a l'é stàit elegiù vësco ëd Roma ch'a fa 255 e a l'ha sernù ël nòm ëd **Pio IX**.
A l'é mòrt a Roma ël 7 fërvè 1878.

Categorìa:Papa
Eva Braun

**Eva Anna Paula Braun Hitler** (Mùnich, 6 fërvè 1912 – Berlin, 30 avril 1945) a l'é stàita la compagn-a e, ant j'ultim doi di ëd soa vita, la fomna ëd Adolf Hitler.
Eva Braun a l'é massase ant soa tan-a ëd Berlin al 30 d'avril dël 1945 ansema a Adolf Hitler, che a l'avìa marià pòchi di anans.
## Biografìa
Eva Anna Paula Braun a l'era la fija pì giovna ëd Friedrich «Fritz» Braun (1879-1964), professor-architet ëd intérior a ël liceo professional e ëd Franziska Kronberger (1885-1976).

Braun, Eva
Pio X

**Giuseppe Melchiorre Sarto** a l'era nassù a Riese ël 2 ëd giugn dël 1835.
Ai 4 ëd òst dël 1903 a l'é stàit elegiù vësco ëd Roma ch'a fa 257 e a l'ha sernù ël nòm ëd **Pio X**.
A l'é mòrt a Roma ël 20 òst 1914.

Categorìa:Papa
Pio XI

**Ambrogio Damiano Achille Ratti** a l'era nassù a Desio ël 31 ëd maj dël 1857.
Ai 6 ëd fërvè dël 1922 a l'é stàit elegiù vësco ëd Roma ch'a fa 259 e a l'ha sernù ël nòm ëd **Pio XI**.
A l'é mòrt a Roma ël 10 ëd fërvè 1939.

Categorìa:Papa
Benedet XV

**Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa** a l'era nassù a Génoa ël 21 ëd novèmber dël 1854.
Ai 3 ëd stèmber dël 1914 a l'é stàit elegiù vësco ëd Roma ch'a fa 258 e a l'ha sernù ël nòm ëd **Benedet XV**.
A l'é mòrt a Roma ël 22 génè 1922.

Categorìa:Papa
Gioann Vincens

San **Gioann Vincens**, ëdcò Gioann da Besate (Besate, 955 anviron – Celle frassion ëd Ciavrie, 21 novèmber 1000), a l'é stàit arsivësco ëd Ravënna, e amblessì a l'avìa cognossù  Romuald ch'a l'avìa fondà la comunità arformà dij camaldolèis. Successivament armita ant la frassion ëd Celle, montagna ëd Ciavrie Sità metropolitan-a 'd Turin.
Dal 1150 so còrp a l'é stait purtà ant la Cesa ëd San Gioann Vincens (Sant Ambreus).

## Galerìa ëd foto

Sant'Ambrogio di Torino.jpg|Vista ëd Sant'Ambreus.
Urna di San Giovanni Vincenzo.jpg|urna ëd San Gioann Vincens ani 1150.
Urna di San Giovanni Vincenzo a Sant'Ambrogio di Torino.JPG|urna ëd San Gioann Vincens ant la Cesa ëd San Gioann Vincens (Sant'Ambreus)
Chiesa San Giovanni Vincenzo, Vetrata sud, Sant'Ambrogio di Torino, Piemonte.jpg|ël veder decorà ëd San Gioann Vincens ant la Cesa ëd San Gioann Vincens (Sant'Ambreus)
Sant'Ambrogio di Torino 03 parrocchiale e sacra.JPG|Cesa ëd San Gioann Vincens a Sant'Ambreus.
File:1900 Medaglione San Giovanni V..jpg|Medaja ëd San Gioann Vincens a Sant'Ambreus (1900).
File:Grotta di S.Giovanni Vincenzo alla Sacra San Michele.jpg|Grotta ëd San Gioann Vincens a la Sacra.


Vincens, GioannCristianésim an Piemont
Cristianésim an Piemont
Leon XIII

**Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci** a l'era nassù a Carpineto Romano ël 2 ëd mars dël 1810.
Ai 3 ëd mars dël 1878 a l'é stàit elegiù vësco ëd Roma ch'a fa 256 e a l'ha sernù ël nòm ëd **Leon XIII**.
A l'é mòrt a Roma ël 20 luj 1903. A l'é avosà për esse stàit ël prim Papa a esse filmà (1896) da 'na cineprèisa.

Categorìa:Papa
Conqueyrac

**Conqueyrac** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dël Lengadòca-Rossijon, ant ël dipartiment dël Gard. A së stend për na surfassa ëd 27,18 km², con 122 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 4 ab/km².

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Gard
Canton dij Grison

Ël **Canton dij Grison** a l'é un dij 26 Canton ëd la Svìssera, an pràtica un dij 26 Stat Federaj ch'a compon-o la Confederassion Svissra.

Ël Canton dij Grison a l'é 'l pi gròss dij Canton svìsser e a l'é dividù an 11 distret.

Le lenghe ufissiaj a son ël Rumantsch-Grischun, l'alman e l'italian.

Categorìa:Canton ëd la Svìzzera
Stat d'Almagna

Jë **Stat federaj d'Almagna** a son:

* Assia
* Baden-Württemberg
* Bassa Sassònia
* Baviera
* Brandeborgh
* Brema (Land)
* Meclemborgh-Pomerania Ossidental
* Nòrd Ren-Westfalia
* Renania-Palatinà
* Saarland
* Sassònia
* Sassònia-Anhalt
* Schleswig-Holstein
* Turingia

Categorìa:Geografìa dla Gërmania
Canton dë Schwyz

Ël **Canton dd Schwyz** a l'é un dij 26 Canton ëd la Svìssera, an pràtica un dij 26 Stat Federaj ch'a compon-o la Confederassion Svissra.

Ël Canton dë Schwyz a l'é dividù an 6 distret e 30 comun-e.

La lenga ufissial a l'é l'alman.

Categorìa:Canton ëd la Svìzzera
Stocarda (region)

La **Region Aministrativa dë Stocarda** a l'é un-a dle 4 Region dont a l'é dividù lë Stat Federal (Land) dël Baden-Württemberg.

La region aministrativa dë Stocarda a l'é dividùa an 13 distret.

Categorìa:Region dël Baden-Württemberg
Ratisbon-a

**Ratisbon-a** (*Regensburg* an almàn, *Rengschburg* ant la parlà local) a l'é na sità dla Gërmania ëd 153.094 abitant (31-12-2019).
A fa part dël Land (Stat Federal) ëd Baviera.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Joachim Wolbergs (SPD).

## Sità gemelà

Ratisbon-a a l'é gemelà con:
*  Bressanone, Italia
*  Clermont-Ferrand, Fransa
*  Aberdeen, Regn Unì
*  Tempe, Stat Unì d'América

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun-e dla Baviera
Ingolstadt

**Ingolstadt** (*Inglstod* ant la parlà local) a l'é na sità dla Gërmania ëd 137.392 abitant (31-12-2019).
A fa part dël Land (Stat Federal) ëd Baviera.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Christian Scharpf (SPD).

## Sità gemelà

Ingolstadt a l'é gemelà con:
*  Carara, Italia
*  Grasse, Fransa
*  Kirkcaldy, Regn Unì

## Vardé ëdcò

* Audi AG

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun-e dla Baviera
Lista dj’aeropòrt ëd l'Anghiltèra

J'aeropòrt ëd l'Inghiltèra a son, an ordin alfabétich:

* Andrewsfield Airport
* Ascot Racecourse Heliport
* Barrow - Walney Island Airfield
* Barton Aerodrome
* Beccles Airport
* Beverley - Linley Hill Airfield
* Birmingham International Airport (UK)
* Blackbushe Airport
* Blackpool International Airport
* Bodmin Airfield
* Bourn Airport
* Bournemouth Airport
* Bristol Filton Airport
* Bristol International Airport
* Brough Aerodrome
* Bruntingthorpe Aerodrome
* Cambridge Airport
* Carlisle Airport
* Chalgrove Airfield
* Cheltenham Racecourse Heliport
* Chichester - Goodwood Airport
* Clacton Airport
* Compton Abbas Airfield
* Coventry Airport
* Cranfield Airport
* Crosland Moor Airfield
* Damyns Hall Aerodrome
* Denham Aerodrome
* Derby Airfield
* Dunkeswell Aerodrome
* Durham Tees Valley Airport
* Duxford Aerodrome
* Eaglescott Airfield
* Earls Colne Airfield
* East Midlands Airport
* Elstree Airfield
* Enstone Airfield
* Eshott Airfield
* Exeter International Airport
* Fairoaks Airport
* Farnborough Airfield
* Fenland Airfield
* Fowlmere Airport
* Full Sutton Airfield
* Gloucestershire Airport
* Goodwood Racecourse Heliport
* Henstridge Airfield
* Hethel Airport
* Hinton in the Hedges Airfield
* Hucknall Airfield
* Hullavington Airport
* Humberside Airport
* Isle of Wight - Sandown Airport
* Kemble Airfield
* Kent International Airport
* Land's End Airport
* Lasham Airfield
* Lashenden - Headcorn Airport
* Leeds Bradford International Airport
* Leicester Airport
* Little Gransden Airfield
* Liverpool John Lennon Airport
* London Ashford Airport
* London Biggin Hill Airport
* London City Airport
* London Gatwick Airport
* London Heathrow Airport
* London Heliport
* London Luton Airport
* London Southend Airport
* London Stansted Airport
* Manchester Airport
* Netherthorpe Airfield
* Newcastle Airport
* North Weald Airfield
* Norwich International Airport
* Nottingham Airport
* Oaksey Park Airport
* Old Buckenham Airport
* Old Sarum Airfield
* Oxford Airport
* Panshanger Airport
* Penzance Heliport
* Perranporth Airfield
* Peterborough - Sibson Airport
* Peterborough Business Airport
* Plymouth City Airport
* Popham Airfield
* Redhill Aerodrome
* Retford Gamston Airport
* Robin Hood Airport Doncaster Sheffield
* Rochester Airport (Anghiltèra)
* Sandtoft Airfield
* Seething Airfield
* Sheffield City Airport
* Sherburn-in-Elmet Airfield
* Shobdon Aerodrome
* Shoreham Airport
* Shuttleworth (Old Warden) Aerodrome
* Silverstone Heliport
* Sleap Airfield
* Southampton Airport
* Southport Birkdale Sands Airport
* St. Mary's Airport
* Stapleford Aerodrome
* Stronsay Airport
* Strubby Airfield
* Sturgate Airfield
* Sywell Aerodrome
* Tatenhill Airfield
* Thruxton Airport
* Tresco Heliport
* Truro Aerodrome
* Turweston Aerodrome
* Warton Aerodrome
* Wellesbourne Mountford Airfield
* White Waltham Airfield
* Wickenby Aerodrome
* Wolverhampton Airport
* Woodford Aerodrome
* Wycombe Air Park - Booker Airport
* Yeovil - Westland Airport

Categorìa:Aeropòrt anglèis
Lista dj’aeropòrt dël Nunavut

J'areopòrt dël Nunavut a son, an órdin alfabétich:

* Arctic Bay Airport
* Arviat Airport
* Baker Lake Airport
* Baker Lake Water Aerodrome
* Cambridge Bay Airport
* Cambridge Bay Water Aerodrome
* Cape Dorset Airport
* Chesterfield Inlet Airport
* Clyde River Airport
* Coral Harbour Airport
* Eureka Airport (Canadà)
* Gjoa Haven Airport
* Grise Fiord Airport
* Hall Beach Airport
* Igloolik Airport
* Iqaluit Airport
* Kimmirut Airport
* Kugaaruk Airport
* Kugluktuk Airport
* Nanisivik Airport
* Pangnirtung Airport
* Pond Inlet Airport
* Qikiqtarjuaq Airport
* Rankin Inlet Airport
* Repulse Bay Airport
* Resolute Bay Airport
* Sanikiluaq Airport
* Taloyoak Airport
* Tanquary Fiord Airport
* Whale Cove Airport

Categorìa:Aviassion
François Mitterrand

**François Maurice Adrien Marie Mitterrand**, nassù a Jarnac (Fransa) dël 26 otòber 1916 e mòrt a Paris dël 8 génè 1996, a l'é stàit un polìtich fransèis e a l'é stàit President ëd la Fransa dal 1981 al 1996.

Mitterrand, François
François Hollande

**François Hollande**, nàit a Rouen, an Fransa dël 12 d'òst 1954, a l'é un polìtich fransèis. A l'é stàit President ëd la Fransa dal 2012 al 2017.

Hollande, François
Emmanuel Macron

**Emmanuel Macron**, nassù a Amiens (Fransa) dël 21 dzémber 1977 a l'é un polìtich fransèis e a l'é President ëd la Fransa dal 14 maj 2017.

Macron, Emmanuel
Ignazio Gardella

Architet.

**Ignazio Gardella** (nòm ver: **Mario Gardella**) a l'era nassù a Milan aj 30 ëd mars dël 1905 e a l'é mòrt a Olegg ai 15 ëd mars dël 1999. A l'a travajà ëdcò an Piemont, dzortùt a Lissandria për la famija Borsalino.
## Biografìa
A l'era fieul ëd Arnaldo (1873-1928) e so bisàvol a l'era Ignazio (1803-1867), tuti doi Architet.

Gardella, Ignazio
Pier Luigi Nervi

Architet.

**Pier Luigi Nervi** a l'era nassù a Sondri aj 21 ëd giugn dël 1891 e a l'é mòrt a Roma dël 9 gené 1979.
## Biografìa
Pier Luigi Nervi a l'ha studià ingenieria à l'Università ëd Bològna, andoa a l'é laureasse dël 1913. 

Nervi, Pier Luigi
Teresio Borsalino

**Teresio Giuseppe Lazzaro Borsalino**, nassù a Lissandria ël 1m d'avril 1867 e mòrt a Lissandria ël 29 ëd mars dël 1939, a l’é stàit n'antrepreneur italian.
A l'era fieul ëd Giuseppe Borsalino.

Borsalino, Teresio
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Paul Stéphane Sárközy de Nagy-Bócsa** a l'é nassù a Paris, (Fransa) ël 28 ëd gené dël 1955.
A l'é un polìtich fransèis e a l'é stàit President ëd la Fransa dal 2007 al 2012.

Sarkozy, Nicolas
Jacques Chirac

**Jacques René Chirac** a l'era nassù a Paris, (Fransa) ël 29 ëd novèmber dël 1932 e a l'é mòrt amblessì dël 26 stèmber 2019.
A l'é stàit un polìtich fransèis e a l'é stàit President ëd la Fransa per doe vire dal 1995 al 2002 e dal 2002 al 2007.

Chirac, Jacques
Valéry Giscard d'Estaing

**Valéry Marie René Georges Giscard d'Estaing** a l'era nassù a Coblensa, an (Gërmania) ël 2 ëd fërvè 1926 e a l'é mòrt a Authon dël 2 ëd dzèmber 2020.
A l'é stàit un polìtich fransèis e a l'é stàit President ëd la Fransa dal 1974 al 1981.

Giscard d'Estaing, Valéry
Tupolev Tu-144

Ël **Tupolev Tu-144**, an lenga russa *Туполев Ту-144* stranomà da la NATO "Charger", a l'é stàit un avion passagé a reassion supersonich a quatr motòr fabricà ant l'Union Soviética.
L'avion a l'é stàit progetà da l'OKB 156 sota la diression ëd Andrej Nikolaevič Tupolev.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1968, a l'é intrà an servissi dal 1975 e ritirà dal servissi dël 1998.
Soa produssion a l'é stàita ëd màch 16 esemplar.

Categorìa:Avion
Lista dj’aeropòrt ëd la Scòssia

J'areopòrt ëd la Scòssia a son, an órdin alfabétich:

* Aberdeen Airport
* Barra Airport
* Benbecula Airport
* Campbeltown Airport
* Cumbernauld Airport
* Dundee Airport
* Eday Airport
* Fair Isle Airport
* Fife Airport
* Glasgow International Airport
* Glasgow Prestwick International Airport
* Inverness Airport
* Islay Airport
* Kirkwall Airport
* North Ronaldsay Airport
* Oban Airport
* Papa Westray Airport
* Perth Airport (Scòssia)
* Reopòrt d'Edimborgh
* Sanday Airport
* Scatsta Airport
* Stornoway Airport
* Sumburgh Airport
* Tingwall Airport
* Tiree Airport
* Westray Airport
* Wick Airport

Categorìa:Aviassion
Macchi M.C.200

Ël **Macchi M.C.200**, stranomà *Saetta* a l'é n'avion da cassa a un pòst italian ëd la Sconda guèra mondial.
Progetà da Mario Castoldi, a l'ha volà la prima vira dël 1937 e a l'é intrà an servissi dal 1939 fin a la fin dla guèra an Italia.
A l'é stait dovrà dzortut da la Regia Aeronautica durant tùta la Sconda guèra mondial. 
A l'é stait prodovù an 1.153 esemplar. Soa lestëssa màssima a l'era ëd 503 Km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Fiat G.50

Ël **Fiat G.50** *Freccia* a l'é n'avion da cassa a un pòst italian ëd la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prim-a vira dël 1937 an intrand an servissi dal 1939.
A l'é stait dovrà dzortut dla Regia Aeronautica durant la Sconda guera mondial e ëdcò da la Finlandia la Spagna e la Croassia. A l'é stait prodovù an 781 esemplar e soa lestëssa màsima a l'era ëd 470 Km/ora. 

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Renzo Piano

Architet.

**Renzo Piano** a l'é nassù a Genoa dël 14 stèmber 1937.

A l'é laureasse an architetura dël 1964 a ël Politecnich ëd Milan con Giuseppe Ciribini. 

Dël 2013 a l'é stait nominà Senator a vita. 

Piano, Renzo
Reggiane Re.2000

Ël **Reggiane Re.2000** *Freccia* a l'é n'avion da cassa a un pòst italian ëd la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prim-a vira dël 1939 an intrand an servissi dal 1940.
A l'é stait dovrà dzortut dla Aeronautica ungherèisa durant la Sconda guera mondial e ëdcò da la Svessia.
La Regia Aeronaitica a l'ha avù pòch esemplar (28). A l'é stait prodovù an màch 158 esemplar an total. 

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Nakajima Ki-84

Ël **Nakajima Ki-84** stranomà *Hayate* o, da j'american, *Frank* a l'é n'avion da cassa a un pòst fabricà an Giapon durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1943 e a l'é intrà an servissi dal 1944.
A l'é stait dovrà dzortut da la *Dai-Nippon Teikoku Rikugun Kōkū Hombu*, l'aviassion dl'Armà ëd tèra giaponèisa. A l'é stait prodovù an 3.509 esemplar e a l'é considerà un dij pì bon avion da cassa giaponeis dla Sconda guèra mondial. Soa lestëssa màssima al'era ëd 631 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Samsung

La **Samsung** (삼성그룹, 三星그룹; an corean: /sʰamsʰʌŋ ɡɯɾup/; stilisà 'me **SΛMSUNG**) a l'é 'na multinassional sudcorean-a fondà dël 1º ëd mars dël 1938 da Lee Byung-chul a Taegu, in chiela che al dì d'ancheuj a l'é ciamà Coréa dël Sud.

A l'ha 58 filiaj an 58 pais.

## Loghi

File:Past(1938) samsung logo.PNG|Dal 1938 fin al 1969
File:Past(1969-79) samsung logo.PNG|Dal 1969 fin al 1979
File:Past samsung.PNG|Dal 1979 fin al 1980
File:Samsung-old.gif|Dal 1980 fin al 1992
File:Samsung old logo before year 2015.svg|Dal 1993


## Setor d'atività

### Industria eletrònica

*Samsung Electronics
*Samsung Opto-Electronics
*Samsung Electro-Mechanics
*Samsung SDI (Samsung Display Interface)
*Samsung SDS (Samsung Data System)
*Samsung Networks
*Samsung Multi-campus
*Samsung Semiconductor
*Samsung Telecommunications
*Harman International Industries Inc

### Industria mecanica

*Samsung Engineering
*Samsung Heavy Industries

### Ingegneria e costrussion

*Samsung Engineering
*Samsung Engineering & Construction

### Divertiment

*Suwon Samsung Bluewings Football Club
*Everland
*Samsung Lions
*Hotel Shilla
*Seul Samsung Thunders
*Samsung Frankfurt Universe

### Servissi finansiari

*Samsung Life
*Samsung Fire
*Samsung Card
*Samsung Securities
*Samsung Investment Trust Management
*Samsung Venture Investment

### Autri servissi

*Samsung Corporation
*Samsung Plaza

### Tecnologìa e cultura

*Samsung Advanced Institute of Technology
*Samsung Economic Research Institute
*Cheil Communications 
*S1 Corp.
*Renault Samsung Motors
*Samsung Cheil Apparel
*Samsung Medical Center
*Samsung Medison (Healthcare Medical Division)
*Samsung Manpower Association
*Samsung Culture Association
*Samsung Welfare Association
*Samsung Media Association
*Samsung Hoam Association
*Università di Sungkyunkwan

Categorìa:Economìa
Categorìa:Coréa dël Sud
Nelson DeMille

**Nelson Richard DeMille** a l'é në scritor ëd liber ëd espionagi an lenga anglèisa.

A l'é nàit a Jamaica, Queens, New York ël 23 d'òst dël 1943. 

DeMille, Nelson
DeMille, Nelson
DeMille, Nelson
Wilbur Smith

**Wilbur Addison Smith** (1933-2021) a l'é stàit në scritor ëd liber ëd aventura an lenga anglèisa.
## Biografìa
A l'é nàit a Broken Hill, Rhodesia (al dì d'ancheuj Zambia) ël 9 ëd gené dël 1933 da Herbert James Smith e da Elfreda Lawrence, a l'ha studià a la *Natal and Rhodes University*, an laureasse an siensie commersiaj dël 1954. 
Wilbur Smith a l'é mort a Sità dël Cap dël 12 novèmber 2021.

Smith, Wilbur
Smith, Wilbur
Västerås

**Västerås** a l'é na sità ëd 127.799 abitant (2019) an Svessia.

## Geografìa
Västerås a s'treuva an sël Lagh Mälaren. 

Categorìa:Sità svedèise
Giorgio Ceragioli

Scultor, pitor e mudajista italian.
**Giorgio Ceragioli** a l'era nassù a Porto Santo Stefano (Monte Argentario, GR) ai 28 avril dël 1861 e a l'é mòrt a Turin ai 11 dzèmber dël 1947.

## Euvre prinsipaj
* "Un bersagliere alla carica" (Armerìa Real ad Turin, 1886)
* "L'Alpino" (Ël Vilar ëd Perosa, 1919)

## Nòte


Ceragioli, Giorgio
Ceragioli, Giorgio
Norrköping

**Norrköping** a l'é na sità ëd 137.326 abitant (2016) an Svessia.

## Geografìa
Norrköping a s'treuva andoa ël fium Motala a s'campa an sël Mar Bàltich. 

Categorìa:Sità svedèise
Bonet

Ël **bonèt** a l'é un bodin ëd veja tradission tìpich dël Piemont con euv, sùcher, làit, pover ëd cicolata, licor (solitament Rom) e amaret sec.

## Ingredient
Làit, Sùcher, Amaret, Pover ëd cicolata mera, Euv, Rom

## Origin dël Nom
L'origin a l'é nen siura aj son diverse version, en piemontéis ël nòm "bonet" a veul dì en capel rotond, la coi forma a ricorda cola ëd le stamp a tronch ed còno bass antè a vnisìa cheuit el bonet. Le stamp ëd ram en coi as cheusijo e ij bodin a vnisìo ciamà "Bonet ëd cusin-a", che a sarìa en capel da cusin-a o na barëtta da cusinè. Ël doss a l'avrìa pijait el nòm dalle stamp. Costa interpretassion a ven dàita dal vocabolari piemontéis italian Vitorio Sant'Albino dël 1859.
N'aota interpretassion ch'as treuva ant le langhe, un-a ëd le zòne d'origin, a riten che ël nòm a ricordeisa ël capel përchè ël doss a vnisìa servì a la fin dël past. Come as buta ël capel da ultim prima ëd sorti, parej as mangiava ël bonet prima ëd finì ël past ëd mesdì ò la sin-a: a capel ëd tut el rest.

## Preparassion e cose diverse
Ël bonet a ven preparà e cosinà con la stesa manera ch'as dovra për ij doss dël Creme Caramel, difus in tuta Europa.
Ël bonet tradissional piemontéis, fàit in cà ëd le none, a l'avìa nen la base ed Rom ma ëd Fernet, përchè finì ël past, ël Fernet a servija për giuté la digestion.
As sbato ansema euv, làit, sùcher e amaret pistà e pover ëd cicolata mera. As buta ans ël feu con le stamp andova el bonet a vnirà cheuit, as vërsa prima drinta ël sùcher e un poch d'eva për felo caramelé, covertand el fond e in turna. Una volta caramelà as bota el liquid drinta le stamp e as fa cheuse a bagn Marìa fin a quand ch'a sia dur. Peui as lassa sfreidé dal moment che el doss as mangia freid.
L'arseta a peul avej diverse manere in Piemont, per esempi as giunto ninsòle ëd la varietà tonda gentile ëd le langhe, dël café o pura ël Cògnac al post del Rom.
Bon aptit.

Categorìa:Mangé
Edmund Spenser

Poeta an lenga anglèisa.
**Edmund Spenser** a l'era nassù a Londra dël 1552 anviron e a l'é mòrt a Londra ai 13 ëd gené dël 1599.

## Euvre prinsipaj
**The Shepheardes Calender* (1579)
**The Faerie Queene* (1590, 1596, 1609)
**Complaints* (1591)
**Daphnaïda* (1594)
**Colin Clouts Come home againe* (1595)
**Astrophel* (1595)
**Amoretti* (1595)
**Epithalamion* (1595)
**Four Hymns* (1596)
**Prothalamion* (1596)
**A View of the Present State of Ireland* (anviron 1598)

Spenser, Edmund
Spenser, Edmund
François Villon

Poeta an lenga fransèisa.
**François Villon** pseudonim ëd *François de Montcorbier* o *François de Loges*, o ëd *François Corbeuil* a l'era nassù a Paris dël 8 avril 1431 o 1432 anviron e a l'é mòrt apress dël 8 ëd gené dël 1463 (?).

## Euvre prinsipaj
* *Ballade des contre vérités* (1455?–1456?, Paris)
* *Le Lais* (1457, Paris)
* *Épître à Marie d'Orléans*, (prinsipi 1458, Blois)
* *Double ballade* (prinsipi 1458, Blois)
* *Ballade des contradictions* (prinsipi 1458, Blois)
* *Ballade franco-latine* (prinsipi 1458, Blois)
* *Ballade des proverbes* (otòber-novèmber 1458, Vendôme?)
* *Ballade des Menus Propos* (otòber-novèmber 1458, Vendôme?)
* *Épître à ses amis* (istà 1461, Meung-sur-Loire)
* *Débat du cuer et du corps de Villon* (istà 1461, Meung-sur-Loire)
* *Ballade contre les ennemis de la France* (fin 1461, Meung-sur-Loire)
* *Requeste au prince* (fin 1461, Meung-sur-Loire)
* *Le Testament* (1461). andoa ij son:
** *Ballade des dames du temps jadis*
** *Ballade des seigneurs du temps jadis*
** *Ballade en vieux langage françois*
** *Les regrets de la belle Heaulmiere*
** *Ballade de la Belle Heaulmière aux filles de joie*
** *Double ballade sur le mesme propos*
** *Ballade pour prier Nostre Dame*
** *Ballade à s'amie*
** *Lay ou rondeau*
** *Ballade pour Jean Cotart*
** *Ballade pour Robert d'Estouteville*
** *Ballade des langues ennuieuses*
** *Les Contredits de Franc Gontier*
** *Ballade des femmes de Paris*
** *Ballade de la Grosse Margot*
** *Belle leçon aux enfants perdus*
** *Ballade de bonne doctrine*
** *Rondeau ou bergeronnette*
** *Épitaphe*
** *Rondeau*
** *Ballade de conclusion*
* *Ballade de bon conseil* (1462, Paris)
* *Ballade de Fortune* (1462, Paris)
* *Ballades en jargon* (1462, Paris)
* *L'épitaphe Villon* (fin 1462, Paris)
* *Quartina* (fin 1462, Paris)
* *Louanges à la cour* (génè 1463, Paris)
* *Question au clerc du guichet* (génè 1463, Paris)
## Anliure
* ''Société François Villon''
* ''Le grand testament''
* La canzone d'autore
* François Villon a cura ëd A. Natucci

Villon, François
Villon, François
Giuseppe Castelli (architet)

Architet e angegné.
**Giuseppe Castelli** a l'é nassù a Livorn Feràris ai prim agn dël secòl ch'a fa XVIII e a l'é mòrt apress dël 1774.
A l'é laureasse a Turin dël 14 avril del 1730 e a l'é stàit un arpresentant dl'architetura baròca, avosà për soa euvra an Piemont da architet. A l'ha abità për squasi tota soa vita a San Damian d'Ast e a l'ha travajà a Lissandria.
A l'era pare dl'architet Flip Castelli.

Castelli, Giuseppe
Castelli, Giuseppe
Carl V ëd Fransa

**Carl V ëd Fransa**, stranomà ël *Savi* (franseis: *Charles V le Sage*), nassù a Vincennes dël 21 ëd gené 1338 e mòrt a Nogent-sur-Marne dël 16 stèmber 1380, a l'é stait re ëd Fransa dal 1364 al 1380.

## Biografìa

A l'era fieul ëd Gioan II ëd Fransa e ëd Bona dël Lussemborgh.

Categorìa:Re ëd Fransa
Grumman F6F Hellcat

Ël **Grumman F6F Hellcat** a l'é n'avion da cassa a un pòst fabricà ant jë Stat Unì durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1941 e a l'é intrà an servissi dal 1943.
A l'é stait dovrà dzortut da l'aviassion dla Marin-a djë Stat Unì. A l'é stait prodovù an 12.275 esemplar.
Soa lestëssa massima a l'era ëd 629 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Republic P-47 Thunderbolt

Ël **Republic P-47 Thunderbolt** a l'é stait n'avion da cassa e cassa bombardié a un pòst fabricà ant jë Stat Unì durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1941 e a l'é intrà an servissi dal 1942.
A l'é stait dovrà da l'aviassion djë Stat Unì e da motobin autre aviassion militar dont cola italian-a. A l'é stait prodovù an 15.600 esemplar anviron.
Soa lestëssa màssima a l'era ëd 697 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Dewoitine D.520

Ël **Dewoitine D.520** a l'é n'avion da cassa a un pòst franseis ëd la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1938 e a l'é intrà an servissi dal 1940.
A l'é stait dovrà da l*'Aviation militaire* franseisa e da motobin autri pais, dont l'Italia, durant la guèra. A l'é stait prodovù an 900 esemplar. Soa lestëssa màssima a l'era ëd 540 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Carl ëd Valois-Orleans

Poeta an lenga fransèisa.
**Carl ëd Valois-Orleans**, cont d'Ast, ëd Soissons e ëd Blois e signour ëd Coucy, a l'era nassù a Paris dël 24 novèmber 1394 e a l'é mòrt a Amboise dël 4 ëd gené 1465.
A l'era fieul ëd Luis I, duca ëd Orléans (frel dël re ëd Fransa Carl VI), e ëd Valentina Visconti (1368-1408), fija dël duca ëd Milan Gian Galeass Visconti. A l'é stàit ël pare ëd Luis XII ëd Valois-Orléans ancoronà re ëd Fransa dël 1498.

## Euvre prinsipaj
### Poesie
* *Ce premier jour du mois de may*
* *Dedens mon Livre de Pensee*
* *Dieu, qu'il la fait bon regarder*
* *En faictes vous doubte*
* *En verrai ge jamais la fin*
* *En yver, du feu, du feu !*
* *Fiés vous y !*
* *J'ayme qui m'ayme, autrement non*
* *Le temps a laissié son manteau*
* *Les fourriers d'Eté sont venus*
* *Ma seule amour…*
* *Mon cuer, estouppe tes oreilles*
* *Ne hurtez plus a l'uis de ma pensee*
* *Ou puis parfont de ma merencolie*
* *Puis ça, puis la…*
* *Que me conseillez-vous, mon cœur ?*
* *Qui ? quoy ? comment ? a qui ? pourquoy ?*
* *Qui a toutes ses hontes beues*
* *Vostre bouche dit…*
* *Yver, vous n'estes qu'un villain*
* *Quant commenceray a voler*
### Balade
* *Bien moustrez, Printemps gracieux*
* *En acquittant nostre temps vers jeunesse*
* *En la forest d'Ennuyeuse Tristesse*
* **
* *En la nef de bonne nouvelle*
* *En regardant vers le païs de France*
* *Escollier de Merencolie*
* *France, jadis on te soulait nommer*
* *J'ay fait l'obseque de ma dame*
* *Je fu en fleur ou temps passé d'enfance*
* *Je meurs de soif en couste la fontaine*
* *Je n'ay plus soif, tairie est la fontaine*
* *Las ! Mort, qui t'a fait si hardie*
* *Le beau souleil, le jour saint Valentin*
* *Le lendemain du premier jour de may*
* *Le premier jour du mois de may*
* *Mon cueur m'a fait commandement*
* *Pourquoy m'as tu vendu, Jeunesse*
* *Quant vint a la prochaine feste*
* *Le Livre contre tout péché*
* *La Retenue d'Amours*
* *Le Songe en complainte*
* *La Départie d'Amour*
* *Hiver vous n'êtes qu'un vilain*

ëd Valois-Orleans, Carl
ëd Valois-Orleans, Carl
Carl VI ëd Valois

**Carl VI ëd Valois**, stranomà ël *Ben amà* o ëdcò *ël Fòl* (franseis: *Charles VI le Bien-Aimé* o *le Fou*), nassù a Paris dël 3 dzèmber 1368 e mòrt a Paris dël 21 otòber 1422, a l'é stait re ëd Fransa dal 1380 al 1422.

## Biografìa

A l'era fieul ëd Carl V ëd Fransa e ëd Gioan-na ëd Borbon.

Categorìa:Re ëd Fransa