Mac OS

**Mac OS** (ancheuj ciamà **macOS**) a l'é ël sistema operativ ëd Apple Inc. progetà për ij sò computer Macintosh. A l'é conossù për soa antërfacia utent amichevol (GUI), stabilìa, e integrassion con l'ecosistema Apple (iPhone, iPad). La prima version a l'é stàita lansà dël 1984 con ël Macintosh original. Dal 2001, macOS a l'é basà an sël kernel Unix (Darwin), combinà con tecnologie derivà da NeXTSTEP.

## '''Stòria'''
* ** 1984**: Lansi dël **Macintosh System 1.0**, con antërfacia gràfica e mouse.  
* ** 1991-1997**: Svilup dël **Mac OS Classic** (System 7, Mac OS 8/9), sensa base Unix.  
* ** 2001**: Introdussion ëd **Mac OS X** (version 10.0 "Cheetah"), basà su BSD e Mach.  
* ** 2012**: Passagi a nomenclatura "OS X" e peui "macOS" dël 2016.  
* ** 2020**: Transission a l**'Apple Silicon** (chip M1), ch'a sostituisso j'Intel.  
* ** Al di d'ancheuj**: Version atual **macOS Sonoma** (2023), con strument d'AI e sopòrt për gieugh.  

## '''Strutura e Component'''
macOS a comprend:  
* ** Kernel Darwin**: Basà su XNU (Mach e BSD), con sopòrt multiutent e multitasking.  
* ** Aqua GUI**: Antërfacia utent con Dock, Finder, e servissi ëd coression.  
* ** Framework**: Cocoa, Carbon, e SwiftUI për dësvlup ëd aplicassion.  
* ** Tecnologie integrà**: Spotlight (arserca), Time Machine (backup), iCloud (sincronisassion).  
* ** Terminal UNIX**: Acess a strument ëd riga ëd comand e shell Bash/Zsh.  

## '''Version'''
* **Mac OS Classic** (1984-2001): System 1 fin a Mac OS 9.  
* **Mac OS X/macOS** (2001-ancheuj):  
** ** Mac OS X 10.0 "Cheetah"** (2001)  
** ** OS X Mavericks** (2013)  
** ** macOS Catalina** (2019): Separassion dle aplicassion 32-bit.  
** ** macOS Big Sur** (2020): Design ridisegnà e sopòrt Apple Silicon.  

## '''Usagi'''
* ** Creative Pro**: Montage vìdeo (Final Cut Pro), mùsica (Logic Pro), grafism (Adobe Suite).  
* ** Svilup software**: Xcode për creé aplicassion iOS e macOS.  
* ** Educassion e travaj d'ufissi**: Integrassion con Microsoft Office e Google Workspace.  
* ** Server**: **macOS Server** për gestì ret locaj e servissi.  

## '''Avantagi e Svantagi'''
* ** Avantagi**:  
** ** Antërfacia utent**: Intuitiva e coerenta.  
** ** Ecosistema**: Compatibilità con iPhone, iPad, Apple Watch.  
** ** Sicurëssa**: Gatekeeper e cifradura FileVault.  
* ** Svantagi**:  
** ** Hardware limità**: Mac a son vendù mach da Apple.  
** ** Còst àut**: Pressi superior rispet a PC con Windows/Linux.  
** ** Pòche personalisassion**: Men flessibilità che Linux.  

## '''Evolussion Tecnològica'''
* ** 2006**: Transission da PowerPC a processor Intel.  
* ** 2012**: Introdussion ëd **Retina Display** për schem ad àuta risolussion.  
* ** 2020**: Chip **Apple Silicon** (M1, M2) për performansa e eficiensa.  
* ** 2023**: **Game Mode** për gieugh e motor Metal 3.  

## '''Vardé ëdcò'''
* Apple Inc.  
* Unix  
* Steve Jobs  

## '''Arferiment'''
# Linzmayer, O. (2004). *Apple Confidential 2.0*. No Starch Press.  
# Singh, A. (2006). *Mac OS X Internals: A Systems Approach*. Addison-Wesley.  

## '''Ligam estern'''
* Sit ufissial ëd macOS  
* Proget open source Darwin  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI