Energìa geotèrmica

**Energìa geotèrmica** a l'é l'energìa otnùa dal calor intern ëd la Tèra, generà da la dëscomposission radioatìva dle ròche e dal calor residual dla formassion dël pianeta. Costa sorgiss d'energìa renovàbil a l'é dovrà për generé eletricità, riscaudé edifissi e për aplicassion andustriaj.  

## Stòria
L'usagi dël calor geotèrmich a l'ha soe orìgin ant l'antichità. Ij Roman a dovravo le sorgiss termaj për le terme, com a Aquae Sulis (ancheuj Bath, Anghiltèra). Dël 1904, an Italia, ël prinsipal sistema geotèrmich për generé eletricità a l'é stàit realisà a Larderello (Toscan-a), ch'a dòvra ël vapor natural për fé giré dle turbin-e. Ant ël sécol XX, pais com l'Islanda e jë Stat Unì a l'han dësvlupà tecnologìe për sfruté cost recurs an manera pì eficent.  

## Prinsipi ëd fonsionament
La Tèra a l'ha un nùcleo ch'a riva a 5.000 °C. Ël calor as trasmet a le ròche e a j'aque sotteranie, creand d'artorn geotèrmich. Ij tipo prinsipaj a son:  
* **Sistema idrotermaj**: Aque càude o vapor a pression natural sota tèra.  
* **Ròche càude sëcche**: Ròche ch'a peulo esse stimolà për creé d'aque càude artificial.  
* **Sistema geopressurisà**: Aque càude con gas dissolvù a granda profondità.  

Le técniche për generé eletricità a ancludo:  
* **Turbin-a a vapor sech**: Diretament ël vapor natural a fa giré la turbin-a.  
* **Turbin-a a flash**: Aqua càuda a pression bassa a dventa vapor për fé giré la turbin-a.  
* **Ciclo binari**: A deuvra na sostansa secondaria (com l'isobutano) për trasformé ël calor ëd l'eva càuda an energìa.  

## Aplicassion
* **Generassion d'eletricità**: Central com cole ëd Larderello (Italia) o Geysers (California).  
* **Riscaudament urban**: An Islanda, ël 90% dle ca a son riscaudà con energìa geotèrmica.  
* **Agricoltura**: Sère riscaudà e coltivassion ëd pess ant le zone frèide.  
* **Andustria**: Produssion ëd vapor për process andustriaj o dissalassion d'eva.  

## Sfide e limitassion
* **Localisassion**: J'artorn geotèrmich a son limità a zòne vulcàniche o tetonicament ative (es. Anel ëd feu dël Passìfich).  
* **Còst inissial àut**: Perforassion e infrastrutura a ciamo investiment gròss.  
* **Emission ëd gas**: An chèich cas, a peulo seurte idrògen sulfurà o CO₂.  
* **Sismicità andòta**: L'inession d'eva ant le ròche (për stimolé ij sistema) a peul causé teremòt cit.  

## Futur
Le neuve tecnologie a ancludo:  
* **Sistema geotèrmich ameliorà (EGS)**: Creassion ëd rëserve artificial an region pa vulcàniche.  
* **Usagi ëd bassa temperadura**: Pompe ëd calor geotèrmiche për edifissi residensiaj.  
* **Integrassion con àutre renovàbij**: Ibridassion con solar o eòlich për na fornitura d'energìa costanta.  

## Esempi globaj
* **Islanda**: Oltra al riscaudament, a produv ël 25% ëd soa eletricità da sorgiss geotèrmiche.  
* **Kenya**: La central ëd Olkaria a l'é un dij pì gròss produtor african.  
* **Neuva Zelanda**: La zòna ëd Taupo a dòvra l'energìa geotèrmica për l'andustria e ël turism.  

## Vardé ëdcò
* Energìa renovàbil  
* Central geotèrmica  
* Pompa ëd calor  
* Anel ëd feu dël Passìfich  

## Colegament estern
* Agensia Antërnassional për l'Energìa Renovàbil (IRENA)  
* Associassion Geotèrmica Antërnassional  

Categorìa:Energìa  
Categorìa:Geologìa  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI