Tornavis

**Tornavis** (dal fransèis *tourne-à-vis*, a soa vira da *tourner* "viré" e *vis* "vite") a l'é n'atrass manual dovrà për **anvisé** e **dësvisé** le vis. A l'é un dij fer pì comun e essensiaj ant la cassia dj'atrass, tant për ij travaj doméstich che për coj professionaj.

## Strutura
Un tornavis a l'é formà da:
* **La punta**, ch'a l'ha na forma specìfica për adatesse a l'impronta dla testa dla vis .
* **La lama**, ël còrp longh e sutil, normalment d'assel temprà (S2, cròm-vanadi), ch'a trasmëtt la fòrsa .
* **L'impugnadura** (o man-i), ch'a peul esse 'd plàstica, goma o bòsch, progetà për garantì na pijà ergonòmica e anti-sghij .

Cheidun-a dle vire la punta a l'é **magnética** për ten-e fërma la vis e evité ch'a tomba .

## Sòrt ëd tornavis
La diferensa prinsipal antra ij tornavis a sta ant la forma dla punta, ch'a deuv corisponde a l'impronta dla vis. Le sòrt pì comune a son:

### Punta a taj (o piat)
A l'ha na punta piata e sutila, ch'a s'anfila ant la filura drita dla vis. A l'é 'l model pì vej e pì conossù, dovrà dzortut ant ij travaj ëd bòsch e ant j'ampiant elétrich . Sò lìmit a l'é ch'a peul sghijé via facilment.

### Punta a cros (Phillips)
A l'ha na punta a forma 'd cros, për le vis con l'impronta a cros. A smija mej che cola piata përché a fà pì pijà e a riduv l'arzig ch'a sghija. As deuvra motobin ant l'industria, për ij mobij an kit e j'utiss . Le misure pì comun-e a van dal nùmer 0 al 3 .

### Punta Pozidriv
A smija a la Phillips ma a l'ha **d'ancision suplementar** (na "dobia cros"), ch'a-j dan na pijà ancó pì salda. As arconòss për la sigla PZ. A l'é dovrà dzortut për le vis da bòsch ant ij travaj ëd carpentarìa e 'd montagi .

### Punta Torx (a stèila)
A l'ha na forma **a stèila con ses ponte**. A garantiss na trasmission ëd fòrsa motobin àuta, sensa artajé la testa dla vis. As treuva ant le vis dj'automòbij, dle bici, dj'eletrodoméstich e dla mecànica moderna . Le mzure pì comun-e a son T10, T15, T20 .

### Punta esagonal (Allen o brùgola)
A l'é na punta a **ses canton** për le vis con cavità esagonal. A l'é soens ciamà "ciav brùgola" dal nòm dl'inventor italian Egidio Brugola . A l'é dovrà për le vis dij mobil, dle bici, dij motor e dij tòch mecànich .

### Àutri tipo speciaj
* **Tornavis ëd precision**: cit e fin, për j'arlògi, j'ucialé e l'eletrònica .
* **Sercafase**: a l'ha na lama isolà e na laminòta interna; a serv a **trové la fase** ant le prèise elétriche .
* **Tornavis isolà**: coatà 'd material che a ìsola ** fin a 1000V**, për travajé an sicurëssa ansima a ampiant elétrich .
* **Tornavis a crichèt**: a l'ha un mecanism ch'a-j përmëtt ëd viré sensa dëstaché la man da l'impugnadura .
* **Tornavis a percussion**: as bat con un martel për sbloché le vis rusmente .
* **Multi-ponta**: n'ùnica ampugnadura con vàire ponte intercambiàbij .

## Com as deuvra
Për travajé bin a venta **dovré sempe la ponta giusta**: se la ponta a corispond nen precis a l'impronta, as arziga d'artajé la testa dla vis e 'd fela resté blocà . A venta ëdcò che la longhëssa dla ponta a sia adata:
* **Lama longa**: për rivé andoa ch'a-i é pòch spassi.
* **Lama curta**: për fé pì fòrsa e avèj pì control .

## Stòria
Ij prim tornavis a comparisso ant ël Medi Ev për anvisé j'armadure . Dël sécol XV a l'é spantiasse con la produssion d'arm da feu. La gran diversificassion dle ponte a riva ant ël sécol XX: la **Phillips** dël 1936 për l'industria automobilìstica, la **Pozidriv** dël 1962, la **Torx** dël 1967. Ancheuj a-i é 'dcò le ponte **Pentalobe** (a stèila sinch ponte) dovrà da Apple për ij sò aparà .

## Manutension
Për manten-e un tornavis an bon-e condission a venta:
* **Netié** la ponta da la ruso e da le vërnis.
* **Afilé** minca tant la ponta piata (col temp as consuma).
* '''Dovré nen ël tornavis com scopel o për fé leva: as piega o as romp .

## Vardé 'dcò
* Tràpan
* Vis
* Mòrsa
* Atrass

## Arferiment
* Vocabolari Treccani

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Atrass
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI