Projétil

Un **projétil** a l'é un oget lansà o sparà con fòrsa, ch'as bogia arlongh na trajetòria sota le lej dla balìstica. A l'é 'l component ch'a ciapa ël bersaj ëd vàire sòrt d'arme, da cole a propulsion mecànica a cole a propulsion chìmica o esplosiva.

## Tichëtte prinsipaj
Un projétil a peul esse definì coma:
* Na massa sòlida lansà contra un bersaj për causé d'efet dëstrutiv
* L'element ativ d'un sistema d'arme ch'a viagia vers sò bersaj
* L'oget ch'a completa la fase final d'un atach militar o sportiv

## Sòrt ëd projétij
### Për mecanism ëd lansament
* **Projétij ëd propulsion mecànica**: Lansà con fòrsa fìsica (sajëtte, pera, baston da lansé)
* **Projétij ëd propulsion chìmica**: Sparà con esplosiv (bale d'arme da feu, granà)
* **Projétij autopropulsiv**: Con motor propi (mìssil, silur, rassi)
* **Projétij guidà**: Con sistema 'd navigassion (mìssil guidà)

### Për dimension e scala
* **Projétij cit**: Për arma portàtil (bale, pere)
* **Projétij medi**: Për artijarìa (schege, granà)
* **Projétij gròss**: Për bombardament (bombe aeree, mìssil)
* **Projétij ipersònich**: Ch'a supero 5 vote la velocità dël son

## Part d'un projétil tipich
Un projétil modern për arma da feu a comprend:
* **Còrp**: La part prinsipal, generalment 'd metal (piomb, assel, urani)
* **Ponta**: La part ch'a colpiss prima
* **Coa**: Për la stabilisassion dël vòl
* **Incrustassion**: Për protege l'arma o për armonté la penetrassion

## Fìsica dël projétil
Ël moviment d'un projétil a l'é governà da:
* **Velocità inissial**: La fòrsa dël lansament
* **Àngol ëd lansament**: Detèrmina la trajetòria
* **Resistensa dl'aria**: A riduv la velocità e àltera la trajetòria
* **Gravità**: A tira 'l projétil vers ël bass

## Balìstica
La siensa ch'a studia 'l moviment dij projétij as divid an:
* **Balìstica interna**: Lòn ch'a càpita andrinta l'arma
* **Balìstica esterna**: La trajetòria ant l'aria
* **Balìstica terminal**: L'efet an sël bersaj

## Efet an sël bersaj
Ij projétij a càuso dann për:
* **Fòrsa cinética**: L'energìa dël moviment
* **Penetrassion**: A trapassa 'l material
* **Framentassion**: As deurbe an tante part
* **Esplosion**: A lìbera energìa esplosiva

## Evolussion stòrica
* **Preistòria**: Père e baston
* **Antichità**: Sajëtte, bale, pere da flecia
* **Medi ev**: bale, pere d'artijarìa
* **Età moderna**: bale d'arme da feu, granà
* **Sécol XX**: Mìssil, bombe guidà, projétij inteligent

## Aplicassion nen militar
Ij projétij a son dovrà 'dcò an:
* **Spòrt**: Tir al bersaj, arch
* **Siensa**: Esperiment fìsich
* **Spassi**: Sonde spassiaj, satélit
* **Angegnerìa**: Projétij për test ëd resistensa

## Projétij particolar
* **Projétij penetrant**: Për trapassé blindagi
* **Projétij incendiari**: Për causé d'incendi
* **Projétij trassant**: A lassa na fila luminosa
* **Projétil a s-ciòp**: A lansa dë schege
* **Projétil inteligent**: A peul corege soa rota

## Problem ëd sigurëssa
Ij projétij a pòrto dël perìcol:
* **Colp perdù**: Projétij ch'a colpisso sensa antension
* **Esplosion tardiva**: Projétij ch'a s-ciòpo nen subit
* **Contaminassion**: Projétij con material tòssich
* **Arcuper pericolos**: Projétij nen esplodù

## Tecnologìa futurista
Ij dësvlup futur a comprendo:
* **Projétij a energìa dirigìa**: Laser, partissele carià
* **Projétij ipersònich**: Con velocità dzuman-a
* **Projétij nen-letaj**: Për ël contròl ëd le manifestassion
* **Projétij robotisà**: Con decision autònoma

## Vos corelà
* Balìstica
* Munission
* Artijarìa
* Mìssil
* Bomba
* Sajëtta
* Arma da feu

## Arferiment


Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI