open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bazzano

**Bazzano** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Bològna, con sirca 6.103 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 13 km², con na densità ëd popolassion ëd  469 hab/km². A confin-a con Castelfranco Emilia (MO), Crespellano, Monteveglio, San Cesario sul Panaro (MO), Savignano sul Panaro (MO).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Bentivoglio

**Bentivoglio** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Bològna, con sirca 4.557 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 51 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  89 ab/km quadrà. A confin-a con Argelato, Castel Maggiore, Granarolo dell'Emilia, Malalbergo, Minerbio, San Giorgio di Piano, San Pietro in Casale.

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Borgo Tossignano

**Borgo Tossignano** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Bològna, con sirca 3.010 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 29 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  104 ab/km quadrà. A confin-a con Casalfiumanese, Casola Valsenio (RA), Fontanelice, Imola, Riolo Terme (RA).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Calderara di Reno

**Calderara di Reno** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, an provincia ëd Bològna, con sirca 11.632 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 41 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 284 ab/km quadrà. A confin-a con Anzola dell'Emilia, Bològna, Castel Maggiore, Sala Bolognese.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Maladìa ëd Minamata

La **maladìa ëd Minamata** a l'é na maladìa identificà ëd fasson ofissial al 1m ëd maj 1956: col di, dij dotor ch'a l'avìo visità dle cite ch'a patìo ëd convulsion e ëd dificoltà ant ij moviment a l'han anformà l'ufissi ëd salute pùblica dl'aparission ëd n'epidemìa ëd na maladìa dësconossùa dël sistema nervos sentral.

Dël 1959 l'adoss dla mal a l'é stàita identificà: l'anquinament al mercuri dl'ansen ëd Minamata, sità dla prefetura ëd Kumamoto, ant l'òvest ëd Giapon, dëscarià an gran quantità da la fàbrica ëd Chisso, gigant ëd la chìmica che dal 1932 a fabricava dl'assetaldéide.
Ës mercuri a l'é artrovasse ant ij pess e ij crustass, mangé ëd base dla gent dël pòst.

Ël process a l'é durà dal 1969 al 1973: dël 1973 Chisso a l'é stàit arconossù colpèivol ëd negligensa, e sòn a l'ha duvertà la stra a l'andenisassion dle vìtime.

Al di d'ancheuj, ël nùmer precis dle vìtime ëd sa maladìa a l'é nen conossù, nì soe conseguense ant ël longh perìod.

Minamata
Gaggio Montano

**Gaggio Montano** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Bològna, con sirca 4.760 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 58 km², con na densità ëd popolassion ëd  82 hab/km². A confin-a con Castel d'Aiano, Castel di Casio, Grizzana Morandi, Lizzano in Belvedere, Montese (MO), Porretta Terme, Vergato.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Malalbergo

**Malalbergo** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Bològna, con sirca 7.244 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 53 km², con na densità ëd popolassion ëd  137 hab/km². A confin-a con Baricella, Bentivoglio, Galliera, Minerbio, Poggio Renatico (FE), San Pietro in Casale.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Marzabotto

**Marzabotto** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, an provincia ëd Bològna, con sirca 6.257 abitant. As dëstend su na surfassa dë 74 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion d'85 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Grizzana Morandi, Monte San Pietro, Monzuno, Sasso Marconi, Savigno, Vergato.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Romano Franchi.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Pianoro

**Pianoro** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, an provincia ëd Bològna, con sirca 16.141 abitant. A së stend su na surfassa ëd 107 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  151 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Bològna, Loiano, Monterenzio, Monzuno, Ozzano dell'Emilia, San Lazzaro di Savena, Sasso Marconi.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
San Pietro in Casale

**San Pietro in Casale** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Bològna, con sirca 10.837 abitant    (2005). A s'ëstend për n'aira ëd 65,8 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  165 ab/km quadrà. A confin-a con Bentivoglio, Castello d'Argile, Galliera, Malalbergo, Pieve di Cento, San Giorgio di Piano.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Zola Predosa

**Zola Predosa** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, an provinsa ëd Bològna, con sirca 15.105 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 37 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 408 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Anzola dell'Emilia, Bològna, Casalecchio di Reno, Crespellano, Monte San Pietro, Sasso Marconi.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bològna
Bomporto

**Bomporto** (*Bumpòrt* an modenèis) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 10.158 abitant , ant la provinsa 'd Mòdena.
Ël pais a resta an sla riva dë snistra dèl fium Panar, ant la Bassa Modnèisa, valadì la pian-a a nòrd dël capleugh.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Tania Meschiari (dal 12/06/2022).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

 
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Concordia sulla Secchia

**Concordia sulla Secchia** (*La Cuncòrdia* ant la parlà local) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna d'8.149 abitant , ant la provinsa 'd Mòdena.
Ël pais a resta ant la Bassa Modnèisa, la pian-a a nòrd dël capleugh.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Prandini (dal 26/05/2014, scond mandà dal 27/05/2019).

## Sità gemelà
Concordia sulla Secchia a l'é gemelà con:
*  Concordia Sagittaria, Italia  
*  La Couronne, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

 
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Fanano

**Fanano** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Mòdena, con sirca 2.930 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 89,92 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  33 ab/km quadrà. A confin-a con Cutigliano (PT), Fiumalbo, Lizzano in Belvedere (BO), Montese, San Marcello Pistoiese (PT), Sestola.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Finale Emilia

**Finale Emilia** (*Al Finàl* ant la parlà local) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 14.999 abitant , ant la provinsa 'd Mòdena.
Ël pais a resta an sla riva dèl fium Panar, ant la la pian-a a nòrd-est dël capleugh, an diression ëd Fërara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Claudio Poletti (dal 18/10/2021).

## Sità gemelà
Finale Emilia a l'é gemelà con:
*  Grézieu-la-Varenne, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

 
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Formigine

**Formigine** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Mòdena, con sirca 30.655 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 46 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  666 ab/km quadrà. A confin-a con Casalgrande (RE), Castelnuovo Rangone, Castelvetro di Mòdena, Fiorano Modenese, Maranello, Mòdena, Sassuolo.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Frassinoro

**Frassinoro** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Mòdena, con sirca 2.159 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 95 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  23 ab/km quadrà. A confin-a con Castiglione di Garfagnana (LU), Montefiorino, Palagano, Pievepelago, Riolunato, Toano (RE), Villa Minozzo (RE).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Guiglia

**Guiglia** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Mòdena, con sirca 3.737 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 48 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  78 ab/km quadrà. A confin-a con Castello di Serravalle (BO), Marano sul Panaro, Pavullo nel Frignano, Savignano sul Panaro, Zocca.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Castelfranco Emilia

**Castelfranco Emilia** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Mòdena, con sirca 24.900 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 102 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  244 ab/km quadrà. A confin-a con Anzola dell'Emilia (BO), Bazzano (BO), Crespellano (BO), Mòdena, Nonantola, San Cesario sul Panaro, San Giovanni in Persiceto (BO), Sant'Agata Bolognese (BO).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Maranello

**Maranello** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, an provincia ëd Mòdena, con sirca 15.875 abitant. A së stend su na surfassa ëd 32 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 496 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Castelvetro di Modena, Fiorano Modenese, Formigine, Marano sul Panaro, Serramazzoni.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Zocca

**Zocca** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, provincia ëd Mòdena, con sirca 4.640 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 69 km², con na densità ëd popolassion ëd  66 hab/km². A confin-a con Castel d'Aiano (BO), Castello di Serravalle (BO), Guiglia, Montese, Pavullo nel Frignano, Savigno (BO), Vergato (BO).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Emilia-Romagna
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
San Possidonio

**San Possidonio** (*San Pusidóni* ant la parlà local) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 3.468 abitant , ant la provinsa 'd Mòdena.
Ël pais a resta an sla riva 'd drita dèl fium Sècia, ant la Bassa Modnèisa, valadì la pian-a a nòrd dël capleugh.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Casari (dal 27/05/2019).

## Sità gemelà
San Possidonio a l'é gemelà con:
*  Vinay, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

 
Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Nonantola

**Nonantola** a l'é na comun-a dla region Emilia-Romagna, an provincia ëd Mòdena, con sirca 12.466 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 55 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 227 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Castelfranco Emilia, Bomporto, Ravarino e Mòdena, an provincia ëd Mòdena, e Sant'Agata Bolognese, an provinsa ëd Bològna.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Mòdena
Tremblay-en-France

**Tremblay-en-France** a l'é na sità ëd 35.000 abitant, ant ël nòrd ëd Seine-Saint-Denis.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é François Asensi (PCF).

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Sen-a-Saint-Denis
Siass d'Eratòstene

Lë **siass d'Eratòstene** a l'é un métod për trové tuti ij nùmer prim pì cit d'un nùmer dàit.

## Ël procediment
#A së scrivo tuti ij nùmer naturaj da 2 al nùmer fissà.
#A minca pass dël procediment, as sercia ël pì cit dij nùmer ch'a resto e as baro tuti ij sò mùltipl.
#Ël procediment a finiss cand tuti ij nùmer a son sercià o barà.
#Ij nùmer sercià a son ij nùmer prim sërcà.

Categorìa:Teorìa dij nùmer
Louis Poinsot

**Louis Poinsot**, nassù a Clermont ai 3 ëd géné dël 1777 e mòrt a Paris dël 5 dzémber 1859 a l'é stàit un matemàtich franseis conossù për so contribut a la dinàmica dij sòlid.

## A pòrto sò nòm

*Sòlid ëd Kepler-Poinsot.

Poinsot, Louis
Johann Zöllner

**Johann Zöllner** a l'era n'astrofìsich e professor d'astronomìa, nà dël 1834 e mòrt dël 1882.

A l'ha dàit vàire contribussion a lë studi dle comëtte, dël sol e dij pianeta, e a l'ha anventà ël fotómeter.

Zöllner, Johann
Fórmola dël binòmi ëd Newton

As ciama **fórmola binomial** o **fórmola dël binòmi ëd Newton** l'ugualiansa
:(a+b)^n= \sum_{r=0}^n \frac{n!}{r!(n-r)!}a^{n-r}b^r.
An dovrand ij coefissient binomaj, costa a resta
:(a+b)^n= \sum_{r=0}^n \left ( \begin{matrix} n \\ r \end{matrix} \right ) a^{n-r}b^r.

Formoladelbinomiednewton
Triàngol d'òr

Ël **triàngol d'òr** a l'é un triàngol isòssel con n'àngol ëd  \frac{ \pi }5  e j'àutri doi ëd  \frac{2 \pi }5 .

Ël rapòrt tra le bande obliche d'un triàngol d'òr e soa base a l'é ël nùmer d'òr.

## Lese ëdcò
* Nùmer d'òr

Categorìa:Geometrìa
James Abram Garfield

Òm polìtich.
**James Abram Garfield** a l'era nà dël 1831 e a l'é mòrt dël 1881.

A l'é stàit mèmber dla Ciambrea dj'arpresentant e pressident nùmer 20 ëd jë Stat Unì 'd Mérica.

## Garfield e la matemàtica
Garfield as anteressava motobin ëd matemàtica.
Dël 1876 a l'ha trovà n'anteressanta dimostrassion dël teorema ëd Pitàgora, che a l'é stàita publicà dal New England Journal of Education.

Garfield, James Abram
Garfield, James Abram
Albareto

**Albareto** (*Albarèin* o *Albarèj* an dialèt parmesan, *Albarèju* ant la parlà local) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 2.145 abitant , ant la provinsa 'd Parma.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Davide Riccoboni (dal 26/05/2014, scond mandà dal 27/05/2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Parma
Berceto

**Berceto**  (*Barsäi* o *Bersè* an dialèt parmesan, *Bercèi* an lìgur) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 1.990 abitant , ant la provinsa 'd Parma.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luigi Lucchi (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014, ters mandà dal 27/05/2019).

## Sità gemelà
Berceto a l'é gemelà con la tribù Sioux dij Lakota, ant l'arserva indian-a 'd Pine Ridge, ant ël Dakota dël Sud.

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Parma
Borgo Val di Taro

**Borgo Val di Taro** (*Borgtär* an dialèt parmesan) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 6.849 abitant , ant la provinsa 'd Parma.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Diego Rossi (dal 16/05/2011, scond mandà dal 06/06/2016).

## Sità gemelà
Borgo Val di Taro a l'é gemelà con:
*  Charenton-le-Pont, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Parma
Fornovo di Taro

**Fornovo di Taro**  (*Fornöv* an dialèt parmesan) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 6.007 abitant , ant la provinsa 'd Parma.

## Stòria
Dël 6 ëd luj 1495 a l'é combatusse la Bataja 'd Fornovo antra le trupe dl'Armà Fransèisa goernà dal re Carl VIII e cole 'd na Coalission Antifransèisa dont a fasìo part ël Ducà 'd Milan, la Repùblica 'd Venessia, ël Marcheisà 'd Mantoa. As peul dì che gnun-a dle doi part a l'abia vagnà la bataja, ma ant ël contest general ij dani portà a l'armà fransèisa a l'han causà l'arest ëd le Guère d'Italia da part ëd Carl VIII.

Antra 'l 24 e 'l 29 d'avril 1945, a l'é stàita combatùa la Bataja dla Saca 'd Fornovo, antra le trupe nasi-fassiste e n'ansem ëd fòrse ch'a l'ha vist combate coalisà le brigà partisan-e dla val dël Tar e la FEB (Força Expedicionária Brasileira), l'armà brasilian-a ch'a l'avìa partessipà a la Campagna për la liberassion dl'Italia, a sostegn ëd le Trupe Aleà. A l'é stàita l'ùltima bataja campal ëd la Sconda guèra mondial an Italia.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Michela Zanetti (dal 27/05/2019).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Parma
Polesine Parmense

**Polesine Parmense** (*Pulésen* an dialèt parmesan) a l'é un pais ëd l'Emilia-Romagna, an provinsa ëd Parma.

A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2015; dal 01/01/2016 a l'é unisse al comun ëd Zibello për formé ël neuv comun ëd Polesine Zibello .

Al 01/01/2016 Polesine Parmense a l'avìa 1.414 abitant  e na surfassa 'd 24,90 km².

## Arferiment

Categorìa:Polesine Zibello
Roccabianca

**Roccabianca** (*Rocabiànca* an dialèt parmesan) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 2.934 abitant , ant la provinsa 'd Parma.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Gattara (dal 27/05/2019).

## Përsonagi arnomà
* Giovanni Guareschi (1908-1968), scritor

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Parma
__NOTOC__
Sissa

**Sissa** (*Sèsa* an dialèt parmesan) a l'é un pais ëd l'Emilia-Romagna, an provinsa ëd Parma.

A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2013; dal 01/01/2014 a l'é unisse al comun ëd Trecasali për formé ël neuv comun ëd Sissa Trecasali .

Al 01/01/2014 Sissa a l'avìa 4.201 abitant  e na surfassa 'd 43,64 km².

## Arferiment

Categorìa:Sissa Trecasali
Sorbolo

**Sorbolo** (*Sòrbol* o *Sòrbel* an dialèt parmesan) a l'é un pais ëd l'Emilia-Romagna, an provinsa ëd Parma.

A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2018; dal 01/01/2019 a l'é unisse al comun ëd Mezzani për formé ël neuv comun ëd Sorbolo Mezzani .

Al 01/01/2019 Sorbolo a l'avìa 9.580 abitant  e na surfassa 'd 39,33 km².

## Arferiment

Categorìa:Sorbolo Mezzani
Sevran

**Sevran** a l'é na comun-a ëd 51.000 abitant ëd Seine-Saint-Denis.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Stéphane Gatignon (Euròpa Ecologìa).

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd Sen-a-Saint-Denis
Agazzano

**Agazzano** (*Gasàn* an dialèt piasentin) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 2.081 abitant , ant la provinsa ëd Piasensa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mattia Cigalini (dal 06/06/2016).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Piasensa
Bobbio

**Bobbio** (*Bòbi* an dialèt local, *Bêubbi* an ligurin) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 3.572 abitant , ant la provinsa ëd Piasensa. As treuva ant j'Apenin Lìgur, an riva al fium Trebia.

## Monument
Bobbio a l'é avosà për l'abassìa benedetin-a 'd San Colomban, dël sécol ch'a fa IX, ch'a l'é stàita për tuta l'Età 'd Mes un dij sènter monàstich pì important d'Euròpa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Pasquali (dal 26/05/2014, dagià sìndich dal 1999 al 2009).

## Sità gemelà
Bobbio a l'é gemelà con:
*  Ybbs an der Donau, Àustria
*  Navan, Irlanda

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Piasensa
Caminata

**Caminata** (*Caminà* an dialèt piasentin) a l'é un pais ëd l'Emilia-Romagna, ant la provinsa ëd Piasensa.

A l'é stait un comun autònom fin al 31/12/2017; dal 01/01/2018 a l'é unisse aj comun ëd Nibbiano e Pecorara për formé ël neuv comun d'Alta Val Tidone. 

Al 01/01/2017 Caminata a l'avìa 250 abitant .

## Arferiment

Categorìa:Alta Val Tidone
Andreis

**Andreis** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia ëd Pordenon, 
con sirca 323 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 26 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  12 
ab/km². A confin-a con Barcis, Frisanco, Maniago, Montereale Valcellina.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia ëd Pordenon
Cordovado

**Cordovado** (*Cordovât* an friulan) a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia ëd Pordenon, con sirca 2.565 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 12 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  214 ab/km quadrà. A confin-a con Gruaro (VE), Morsano al Tagliamento, Sesto al Reghena, Teglio Veneto (VE).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pordenon
Meduno

**Meduno** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia ëd Pordenon, con sirca 1.728 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 31 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 56 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Cavasso Nuovo, Frisanco, Sequals, Tramonti di Sopra, Tramonti di Sotto, Travesio.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pordenon
Aiello del Friuli

**Aiello del Friuli** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.222 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 13 km², con na densità ëd popolassion ëd  170 ab/km². A confin-a con Bagnaria Arsa, Campolongo al Torre, Cervignano del Friuli, Ruda, San Vito al Torre, Visco.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Ampezzo

**Ampezzo** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia d'Ùdin, con sirca 1.509 abitant. As dëstend an sna surfassa dë 73 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 20 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Forni di Sotto, Ovaro, Sauris, Socchieve.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Artegna

**Artegna** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.904 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  264 ab/km quadrà. A confin-a con Buja, Gemona del Friuli, Magnano in Riviera, Montenars, Treppo Grande.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Valvasone

**Valvasone** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia ëd Pordenon, con sirca 1.936 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 17 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 114 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Arzene, Casarsa della Delizia, Codroipo (an provinsa d'Ùdin), San Martino al Tagliamento, San Vito al Tagliamento, Sedegliano (an provinsa d'Ùdin).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pordenon
Cervignano del Friuli

**Cervignano del Friuli** (*Çarvignan* an friulan) a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 12.392 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 28 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  443 ab/km quadrà. A confin-a con Aiello del Friuli, Bagnaria Arsa, Ruda, Terzo d'Aquileia, Torviscosa, Villa Vicentina.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Coseano

**Coseano** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.214 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 23 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  96 ab/km². A confin-a con Dignano, Flaibano, Mereto di Tomba, Rive d'Arcano, San Vito di Fagagna, Sedegliano.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Fiumicello

**Fiumicello** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia d'Ùdin, con sirca 4.467 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 22 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 203 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Aquileia, Grado (an provinsa ëd Gorissia), Ruda, San Canzian d'Isonzo (an provinsa ëd Gorissia), Turriaco (an provinsa ëd Gorissia), Villa Vicentina.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Flaibano

**Flaibano** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 1.182 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 17 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, con na densità ëd popolassion ëd  70 ab/km quadrà. A confin-a con Coseano, Dignano, San Giorgio della Richinvelda (PN), Sedegliano, Spilimbergo (PN). 

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Moggio Udinese

**Moggio Ùdinse** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.090 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 144 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  15 ab/km quadrà. A confin-a con Amaro, Arta Terme, Chiusaforte, Dogna, Paularo, Pontebba, Resiutta, Tolmezzo, Venzone.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Paluzza

**Paluzza** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.596 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 69 km², con na densità ëd popolassion ëd  38 ab/km². A confin-a con Arta Terme, Cercivento, Comeglians, Forni Avoltri, Ligosullo, Paularo, Ravascletto, Rigolato, Sutrio, Treppo Carnico.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Pozzuolo del Friuli

**Pozzuolo del Friuli** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provinsa d'Ùdin, con sirca 6463 abitant (2004). As dëstend an sna surfassa ëd 34,28 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 187 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Basiliano, Campoformido, Lestizza, Mortegliano, Pavia di Udine, Ùdin.

Ël pais a resta a 62 méter d'autëssa.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Pavia di Udine

**Pavia di Ùdin** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 5.614 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 34,58 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  162 ab/km quadrà. A confin-a con Bicinicco, Buttrio, Manzano, Mortegliano, Pozzuolo del Friuli, Pradamano, Santa Maria la Longa, Trivignano Ùdinse, Ùdin.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Prato Carnico

**Prato Carnico** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 1.064 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 81 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  13 ab/km quadrà. A confin-a con Comeglians, Forni Avoltri, Ovaro, Rigolato, Sappada (BL), Sauris, Vigo di Cadore (BL).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Preone

**Preone** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 294 abitant   . A së stend su na surfassa ëd 22 chilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  13 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Enemonzo, Socchieve, Tramonti di Sotto (PN), Verzegnis, Vito d'Asio (PN).

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Rivignano

**Rivignano** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia d'Ùdin, con sirca 4.013 abitant. As dëstend an s'na surfassa ëd 30 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 134 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con Bertiolo, Pocenia, Ronchis, Talmassons, Teor, Varmo.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
San Leonardo

**San Leonardo** *(*'Sant Lenart*' em [[língua friulana|friulano]])* a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 1.165 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 27 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  43 ab/km². A confin-a con Grimacco, Prepotto, San Pietro al Natisone, Savogna di Cividale, Stregna.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
San Pietro al Natisone

**San Pietro al Natisone / Špietar** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.156 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 24 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  90 ab/km quadrà. A confin-a con Cividale del Friuli, Prepotto, Pulfero, San Leonardo, Savogna di Cividale, Torreano.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
San Vito al Torre

**San Vito al Torre** (*Sant Vît de Tor, em friulano*) a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 1.300 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  118 ab/km quadrà. A confin-a con Aiello del Friuli, Campolongo al Torre, Chiopris-Viscone, Medea (GO), Palmanova, Romans d'Isonzo (GO), Tapogliano, Trivignano Ùdinse, Visco.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Ronchis

**Ronchis** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia d'Ùdin, con sirca 1.966 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 18 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 109 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Latisana, Palazzolo dello Stella, Rivignano, San Michele al Tagliamento (an provinsa ëd Venessia), Teor, Varmo.

Ël pais a resta a 43 chilòmeter da Ùdin, a n'autëssa ëd 9 méter.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Ruda

**Ruda** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.921 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 18,8 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  155 ab/km². A confin-a con Aiello del Friuli, Campolongo al Torre, Cervignano del Friuli, Fiumicello, San Pier d'Isonzo (GO), Turriaco (GO), Villa Vicentina, Villesse (GO).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Sedegliano

**Sedegliano** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 3.852 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 50 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  77 ab/km quadrà. A confin-a con Codroipo, Coseano, Flaibano, Mereto di Tomba, San Giorgio della Richinvelda (PN), San Martino al Tagliamento (PN), Valvasone (PN).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Socchieve

**Socchieve** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 1.023 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 66 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  16 ab/km quadrà. A confin-a con Ampezzo, Enemonzo, Forni di Sotto, Ovaro, Preone, Raveo, Tramonti di Sopra (PN), Tramonti di Sotto (PN).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Tavagnacco

**Tavagnacco** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 12.371 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 15 km², con na densità ëd popolassion ëd  825 ab/km². A confin-a con Martignacco, Pagnacco, Pasian di Prato, Reana del Rojale, Tricesimo, Ùdin.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Tolmezzo

**Tolmezzo** (*Tumieç* an friulan) a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 10 609 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 65 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  163 ab/km quadrà. A confin-a con Amaro, Arta Terme, Cavazzo Carnico, Lauco, Moggio Ùdinse, Verzegnis, Villa Santina e Zuglio.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Torviscosa

**Torviscosa** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 3.232 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 48 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  67 ab/km quadrà. A confin-a con Bagnaria Arsa, Cervignano del Friuli, Gonars, Grado (GO), Porpetto, San Giorgio di Nogaro, Terzo d'Aquileia.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Treppo Grande

**Treppo Grande** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, an provincia d'Ùdin, con sirca 1.753 abitant. As dëstend su na surfassa d'11 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 159 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Artegna, Buja, Cassacco, Colloredo di Monte Albano, Magnano in Riviera, Tricesimo.

Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Tricesimo

**Tricesimo** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 7.304 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 17 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  430 ab/km quadrà. A confin-a con Cassacco, Colloredo di Monte Albano, Pagnacco, Reana del Rojale, Tarcento, Tavagnacco, Treppo Grande.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Varmo

**Varmo** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.892 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 37 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  78 ab/km quadrà. A confin-a con Bertiolo, Camino al Tagliamento, Codroipo, Morsano al Tagliamento (PN), Rivignano, Ronchis, San Michele al Tagliamento (VE).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Venzone

**Venzone** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 2.297 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 54 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  43 ab/km quadrà. A confin-a con Amaro, Bordano, Cavazzo Carnico, Gemona del Friuli, Lusevera, Moggio Ùdinse, Resia, Resiutta.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Verzegnis

**Verzegnis** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 908 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 38 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  24 ab/km². A confin-a con Cavazzo Carnico, Enemonzo, Preone, Tolmezzo, Tramonti di Sotto (PN), Villa Santina, Vito d'Asio (PN).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Scott Joplin

Mùsich e compositor.
**Scott Joplin** a l'erà nà dël 1867.

Për tant temp a l'é guadagnasse 'l pan an sonand ël piano ant ij casòt e le piòle dël sud ëd la Mérica.
Na sifìlis a l'ha mnalo a la demensa.
A l'é mòrt ël 1m d'avril dël 1917.

## Euvre prinsipaj
**Treemonisha* (1911, òpera);
**The entertainer*;
**Maple leaf rag*.

Joplin, Scott
Joplin, Scott
Trivignano Ùdinse

**Trivignano Ùdinse** a l'é na comun-a dla region Friul-Venessia Giulia, provincia d'Ùdin, con sirca 1.703 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 18 km², con na densità ëd popolassion ëd  95 ab/km². A confin-a con Chiopris-Viscone, Manzano, Palmanova, Pavia di Ùdin, San Giovanni al Natisone, San Vito al Torre, Santa Maria la Longa.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e dël Friul-Venessia Giulia
Categorìa:Comun dla provincia d'Ùdin
Edmondo Berselli

Scritor an lenga italian-a.
Nassù ai 2 ëd fërvé 1951, mòrt a j'11 d'avril 2010.

Berselli, Edmondo
Bientina

**Bientina** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, an provincia ëd Pisa, con sirca 6.115 abitant. 
As dëstend an sna surfassa ëd 29 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 211 abitant al chilòmeter quadrà. 
A confin-a con Altopascio (an provinsa ëd Luca), Buti, Calcinaia, Capannori (an provinsa ëd Luca), Castelfranco di Sotto, Santa Maria a Monte, Vicopisano.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pisa
Buti

**Buti** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, provincia ëd Pisa, con sirca 5.430 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 23 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  236 ab/km quadrà. A confin-a con Bientina, Calci, Capannori (LU), Vicopisano.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e ëd Toscan-a
Categorìa:Comun dla provincia ëd Pisa
San Miniato

**San Miniato** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, an provincia ëd Pisa, con sirca 26.353 abitant.
As dëstend an sna surfassa ëd 102 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 258 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Castelfiorentino (an provinsa ëd Firense), Castelfranco di Sotto, Cerreto Guidi (an provinsa ëd Firense), Empoli (an provinsa ëd Firense), Fucecchio (an provinsa ëd Firense), Montaione (an provinsa ëd Firense), Montopoli in Val d'Arno, Palaia, Santa Croce sull'Arno.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pisa
Santa Luce

**Santa Luce** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, an provincia ëd Pisa, con sirca 1.465 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 66 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 22 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Casciana Terme, Castellina Marittima, Chianni, Lorenzana, Orciano Pisano, Rosignano Marittimo (an provinsa ëd Livorn).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pisa
Sex Pistols

Ij **Sex Pistols** a son na formassion rock anglèisa, formasse a Londra dël 1975 e ativa fin al dì d’ancheuj.
 
La banda a l'é formà da John "Johnny Rotten" Lydon (cantant), Glen Matlock (bassista), Paul Cook (baterista), Steve Jones (ghitara). 
Dël 1977 as gionta Sid Vicious (bassista) che pòch apress a pija ël post ëd Glen Matlock ma che dël 1979 a chita ëdcò la banda.

El géner al qual a aparten-o a l’é stàit ël punk rock.

## Àlbom
* *Never Mind The Bollocks, Here's the Sex Pistols* (28 otóber 1977) 
* *Discopunk* (20 giugn 1978) 
* *The Great Rock 'n' Roll Swindle* (26 fërvé 1979) 
* *Some Product: Carri on Sex Pistols* (27 luj 1979) 
* *Flogging a Dead Horse* (16 fërvé 1980) 
* *Live in Trondheim 21st July 1992* 
* *Kiss This: The Best Of* (10 otóber 1992) 
* *Filthy Lucre Live* (24 giugn 1996) 
* *No Future U.K ?* (2001) 
* *Jubilee: The Best Of* (27 magg 2002) 
* *Sex Pistols* (coffret) (2 giugn 2002) 
* *Raw and Live* (16 fërvé 2004) 
* *Spunk* (Original 1977 Bootleg Album) (10 luj 2006)

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock
Nirvana

Ij **Nirvana** a son na formassion rock grunge formasse a Seattle, (Stat Unì), dël 1987 e ativa fin al 1994 (ann dla mòrt ëd Kurt Cobain).

La banda a l'era formà mach da Kurt Donald Cobain (cantant e a l'inissi baterista) e da Krist Anthony Novoselic (bassista) che a j'ero ëdcò j'ùnich mèmber permanent.

Durant le registrassion dij disch e ij consert as son giontasse d'àutri component dzortut a la baterìa dont Aaron Burckhard, Dale Crover, Chad Channing e durant la registrassion dël disch pi avosà, *Nevermind* (1991) a-i era David Eric Grohl a la baterìa.

## Àlbom
* *Bleach* (1989; con Chad Channing ‘me baterista e Jason Everman 'me sgonda ghitara)
* *Nevermind* (1991)
* *Incesticide* (1992)
* *In Utero* (1993)

Categorìa:Formassion musicaj djë Stat Unì d'América
Categorìa:Formassion musicaj rock
Monteriggioni

**Monteriggioni** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, an provincia ëd Sien-a, con sirca 7.877 abitant.
As dëstend an s'na surfassa ëd 99 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion d'80 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Casole d'Elsa, Castellina in Chianti, Castelnuovo Berardenga, Colle di Val d'Elsa, Poggibonsi, Sien-a, Sovicille.

## Le fortificassion
Da le colin-e traversà da la via Francìgena as controlava bin ël teritòri ch'as disputavo Firense e Sien-a.
A l'é për sòn che dël 1203 ij senèis a l'han fàit fabriché dantorn a Monteriggioni un murajon ëd cinta sircolar.
Apress soa vitòria ëd Montaperti, dël 1260, a l'han ëslargà le fortificassion an s'un pian quadrangolar, con un perìmeter ëd 574 méter, e a l'han ranforsaje con quatòrdes tor ëd difèisa.
Coste fortificassion a son goernasse fin-a al di d'ancheuj.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Sien-a
San Casciano dei Bagni

**San Casciano dei Bagni** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, provincia ëd Sien-a, con sirca 1.745 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 91 km², con na densità ëd popolassion ëd  19 hab/km². A confin-a con Abbadia San Salvatore, Acquapendente (VT), Allerona (TR), Cetona, Città della Pieve (PG), Fabro (TR), Piancastagnaio, Proceno (VT), Radicofani, Sarteano.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e ëd Toscan-a
Categorìa:Comun dla provincia ëd Sien-a
San Quirico d'Orcia

**San Quirico d'Orcia** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, an provincia ëd Sien-a, con sirca 2.460 abitant. As dëstend an s'na surfassa ëd 42 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 59 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Castiglione d'Orcia, Montalcino, Pienza, San Giovanni d'Asso.

## Stòria
Sota 'l vësco 'd Roma Pio II, dël 1462, a l'é stàit antëgrà al vëscovà 'd Pienza.

## Leu d'anteresse
* La colegià ëd Santa Marìa Assonta

Categorìa:Comun dla provincia ëd Sien-a
Sovicille

**Sovicille** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, provincia ëd Sien-a, con sirca 8.346 abitant. A s'ëstend për n'aira ëd 143 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  58 ab/km quadrà. A confin-a con Casole d'Elsa, Chiusdino, Monteriggioni, Monteroni d'Arbia, Monticiano, Murlo, Sien-a.

## Vardé ëdcò
* Pont dla Pia
San Gimignano

**San Gimignano** a l'é na comun-a dla region Toscan-a, an provincia ëd Sien-a, con sirca 7.105 abitant. As dëstend an s'na surfassa ëd 138 km2, con na densità ëd popolassion ëd 51 abitant al chilòmeter quàder. A confin-a con Barberino Val d'Elsa (an provinsa ëd Firense), Certaldo (an provinsa ëd Firense), Colle di Val d'Elsa, Gambassi Terme (an provinsa ëd Firense), Poggibonsi, Volterra (an provinsa ëd Pisa).

 
Image:Panorama San Gimignano.jpg|Vista ëd San Gimignan
Image:Sangimignano11.jpg|Vista d'un-a dle tor
Image:San Gimignano - Torres.JPG|Doe dle tor
Image:San gimignano, porta san matteo.JPG|Pòrta ëd San Maté 

Image:Fonti medievali di san gimignano.jpg|Fontan-e medioevaj
Image:San gimignano bastione mura 01.JPG|Muraje
Image:San gimignano edificio.JPG|Na ca-tor
Image:Pieve di Cèllole.jpg|A Pieve ëd Cellole

Image:Sangimignano flickr02.jpg|Siràmica tradissional
Image:SanGimignanoPiazzaDuomo.jpg|Gesia dla Colegià, famosa për ij sò fresch 
Image:Gregorius de Grote kondigt de dood aan van Fina.jpg|Fresch ëd Santa Fin-a


## Stòria
A la fin dël sécol ch'a fà XII, la sità a l'é liberasse dij sò feodatari, an elegend dij cónsoj.
La produssion dë stòfe e la coltivassion dël safran, motobin arsercà për la colorassion dla seda, a l'han falo ven-e tant ësgnor che durant ël sécol ch'a fà XIII a l'han fabricà na sconda cinta.
Nì ël podestà, nì ël Grand consèj (dont a fasìo part 1200 mèmber, anviron un quart dij sitadin) a l'han podù ampedì le rudie lòte antra le famije pi riche.
J'Ardinghelli, a cap dël partì dij guelf, e ij Salvucci, a la testa ëd col dij ghiblin, a l'ha batì dle tor viaman pi àute për dle rason ëd prestis ma ëdcò con dij but ofensiv o difensiv; e a mancavo pa 'd dësblé j'edifissi dël camp nemis cand a j'ero vitorios.
Cand dël 1348 mità dla popolassion a l'é stàita vìtima dla pest, la sità - ch'a l'é passà sota la tua ëd Firense - a l'é intrà ant un perìod ëd calma.

## Religion
Patron-a ëd San Gimignan a l'é santa Fin-a.

## Leu d'anteresse
### Piassa dla Sisterna
Piassa dla Sisterna, triangolar, a l'é stàita sempe la piassa sentral, d'andoa la sità a l'era arfornìa d'eva grassie al poss costruì dël 1346.
Dij palass medievaj a sircondo la piassa, ch'a l'ha goernà an part la pavimentassion an mon dël sécol ch'a fà XIV.

### Palass e cese
* Palass dël pòpol
* Palass dël podestà
* Colegià ëd Santa Marìa Assonta
* Cesa ëd Sant Agustin
Castel Ritaldi

**Castel Ritaldi** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Perugia, con sirca 3.071 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 22 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  140 ab/km quadrà. A confin-a con Giano dell'Umbria, Montefalco, Spoleto, Trevi.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
Città della Pieve

**Città della Pieve** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Perugia, con sirca 7.132 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 111 km², con na densità ëd popolassion ëd  64 hab/km². A confin-a con Allerona (TR), Castiglione del Lago, Cetona (SI), Chiusi (SI), Fabro (TR), Monteleone d'Orvieto (TR), Paciano, Piegaro, San Casciano dei Bagni (SI).

## Arferiment

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
Montone

**Montone** a l'é na comun-a dla region Umbria, an provincia ëd Perugia, con sirca 1.555 abitant. As dëstend su na surfassa ëd 50 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 31 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Città di Castello, Pietralunga, Umbertide.

Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
Monte Santa Maria Tiberina

**Monte Santa Maria Tiberina** a l'é na comun-a dla region Umbria, an provincia ëd Perugia, con sirca 1.217 abitant. A së stend su na surfassa dë 72 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 17 abitant për chilòmeter quadrà. A confin-a con Aress (an provinsa d'Aress), Città di Castello, Monterchi (an provinsa d'Aress).

Montesantamariatiberina
Poggiodomo

**Poggiodomo** a l'é na comun-a dla region Umbria, an provincia ëd Perugia, con sirca 135 abitant . As dëstend an s'na surfassa ëd 40.01 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 3 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Cascia, Cerreto di Spoleto, Monteleone di Spoleto, Sant'Anatolia di Narco, Vallo di Nera.

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
Sellano

**Sellano** a l'é na comun-a dla region Umbria, an provincia ëd Perugia, con sirca 1.209 abitant. As dëstend an sna surfassa d'85 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 14 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Campello sul Clitunno, Cerreto di Spoleto, Foligno, Trevi, Visso (an provinsa ëd Macerà).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
John King Fairbank

Sinòlogh.
**John King Fairbank** a l'era nà dël 1907.
Da j'agn 1940 a j'agn 1970 a l'é stàit ël prinsipal ëstudios dla Cin-a a l'Università ëd Harvard.

A l'é mòrt dël 1991.

Fairbank, John King
Nevron

Ël **nevron** a arpresenta l'unità anatòmica e fonsional dël sistema nervos sentral.
A l'é constituì da:
*un còrp celular (o *soma* o *pericari* o *pirenòfor*),
*d'espansion citoplasmàtiche, ij dendrita, che ëd sòlit a son tanti e curt, dai quaj l'ampulsion nervosa as anviara vers ël còrp celular,
*n'àutr prolongament, ël nevrita (o *asson* o *cilindrass*), sempe ùnich, longh, andoa as archeuj l'ampulsion nervosa ch'a riva dal còrp celular për anviaresse vers la periferìa.
Ant ël parlé comun, ël còrp celular a l'é ëdcò dit *célula nervosa* e ël nevrita *fibra nervosa*.

Ij nevron a son an conession antra 'd lor për mojen dle sinapsi, a livel dle quaj a j'ancàpita la trasmission dl'ampulsion nervosa, për mojen ëd néuro-trasmetidor (o mediator chìmich), liberà a la ponta ëd l'element pre-sinàptich an në spassi motobin cit, filura sinàptica, për tramudesse a la membran-a dl'element pòst-sinàptich, an cissandlo (sinapsi cissòire) o inibendlo (sinapsi inibitòire).

Categorìa:Notomìa
Acquasparta

**Acquasparta** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Terni, con sirca 4.533 abitant   . 
A s'ëstend për n'aira ëd 79 km², con na densità ëd popolassion ëd  57 ab/km². A confin-a con Avigliano Umbro, Massa Martana (PG), Montecastrilli, Spoleto (PG), Terni, Todi (PG).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Terni
Alviano

**Alviano** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Terni, con sirca 1.508 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 23 km², con na densità ëd popolassion ëd  66 ab/km². A confin-a con Amelia, Civitella d'Agliano (VT), Graffignano (VT), Guardea, Lugnano in Teverina.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Terni
Calvi dell'Umbria

**Calvi dell'Umbria** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Terni, con sirca 1.859 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 45 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  41 ab/km quadrà. A confin-a con Configni (RI), Gallese (VT), Magliano Sabina (RI), Montebuono (RI), Narni, Otricoli, Stroncone, Torri in Sabina (RI), Vacone (RI).

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Terni
Ferentillo

**Ferentillo** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Terni, con sirca 1.897 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 69 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  27 ab/km quadrà. A confin-a con Arrone, Leonessa (RI), Montefranco, Monteleone di Spoleto (PG), Polino, Scheggino (PG), Spoleto (PG).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Terni
Stroncone

**Stroncone** a l'é na comun-a dla region Umbria, provincia ëd Terni, con sirca 4.416 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 71 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  62 ab/km². A confin-a con Calvi dell'Umbria, Configni (RI), Cottanello (RI), Greccio (RI), Narni, Otricoli, Rieti (RI), Terni.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun-e d'Umbria
Categorìa:Comun dla provincia ëd Terni
Maladìa ëd Dejerine-Sottas

La **maladìa ëd Dejerine-Sottas** a l'é na rara maladìa ch'a anteressa ël nevrita dël motonevron alfa.
As trata 'd na maladìa a trasmission àuto-sòmica dominanta, ch'a riva assè prèst, con ipostenìa a brass e gambe.
Na caraterìstica a son ij nerv palpàbij a livel dla cavija e dël ghëmmo, séghit a la degenerassion ipertròfica dël bion nervos.

Costa maladìa a progrediss an manera meusia e a scursa nen la durà media dla vita.

Dejerine-Sottas
Acquacanina

**Acquacanina** a l'é na comun-a dla region Marche, provincia ëd Macerà, con sirca 139 abitant   . 
A s'ëstend për n'aira ëd 26 km², con na densità ëd popolassion ëd  5 hab/km². A confin-a con Bolognola, Fiastra, Fiordimonte, San Ginesio, Sarnano, Ussita, Visso.

Categorìa:Sità italian-e
Categorìa:Comun dle Marche
Categorìa:Comun dla provincia ëd Macerà
Apiro

**Apiro** a l'é na comun-a dla region Marche, provincia ëd Macerà, con sirca 2.431 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 53 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  46 ab/km quadrà. A confin-a con Cingoli, Cupramontana (AN), Matelica, Poggio San Vicino, San Severino Marche, Serra San Quirico (AN), Staffolo (AN).

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun dle Marche
Categorìa:Comun dla provincia ëd Macerà
Corridonia

**Corridonia** a l'é na comun-a dla region Marche, provincia ëd Macerà, con sirca 13.696 abitant   . A s'ëstend për n'aira ëd 62 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd  221 ab/km quadrà. A confin-a con Francavilla d'Ete (FM), Macerà, Mogliano, Monte San Giusto, Monte San Pietrangeli (FM), Morrovalle, Petriolo, Tolentino, Urbisaglia.

Categorìa:Sità italian-e

Categorìa:Comun dle Marche
Categorìa:Comun dla provincia ëd Macerà