Siracusa

**Siracusa** a l'é na sità dla Sicilia ëd 123.324 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.

La sità a së stend arlongh la còsta oriental ëd Sicilia.
A pija sò nòm dal maré Syrako lì-davzin.

A l'é na sità d'art ëd n'anteresse archeològich ëstrasordinari, n'amportant sènter torìstich, na località balnear e n'amportant sènter d'atività comersiaj e andustriaj.

## Stòria
Conforma a lòn ch'a conta Strabon, Siracusa a l'é stàita fondà da Archias.

Con l'agrandisse ëd soa prosperità e soa potensa militar, la sità a l'é vnùita an pressa un dij sènter amportant dël bassin mediterani.
Dël 480 aGC a l'ha batù ij cartaginèis, con l'agiut dj'agrigentin.
Dël 474 aGC, sota j'órdin ëd Jeron, ij siracusan a l'han batù j'etrusch, lòn ch'a l'ha limità lë spantiament teritorial d'ës pòpol vers sud.
Dël 413 aGC a l'han batù j'atenèis.

Ai temp ëd Dionis, as son butasse a dësvlupé la strutura difensiva dla sità, con l'atension sempe vers Cartàgin.

Dël 212 aGC a l'é stàita conquistà dai roman.
Durant le violense séghit a la conquista, a l'é mòrtie ëdcò Archimede.

Ant la prima mità dël VI sécol, Siracusa a l'é stàita gionzùa a l'Amper bisantin.
A l'ha acujì la cort ëd Costans II, che ambelessì a l'é stàit massà dël 668.

Dl'878 a l'é stàita ocupà da j'àrabo, ch'a l'han gavaje ël ròl aministrativ amportant ch'a l'avìa avù fin-a a col moment.
Durant la sconda mità dël sécol ch'a fa XI a l'é stàita pijà dai norman.
A l'é peui passà a j'Angiò e, apress ij Vespr, a j'aragonèis, ch'a l'han torna daje prestis e autorità.
Dël sécol ch'a fa XV, a l'época ëd Carl V, le struture ëd difèisa dla sità a son ëstàite ancor ranforsà.

Séghit a j'acòrd d'Utrecht, a l'é passà ai Savòja, peui a j'austrìach e ai Borbon.

## Artisanà
Antra ij prodot caraterìstich ëd l'artisanà a-i son le siràmiche ch'a arpresento sene dla vita sicilian-a, ij travaj an bòsch e an coram, j'oget tìpich an papir.

## Leu d'anteresse
Tuti ij di an piassa Pancali as dësrola ël mërcà, ch'a eufr tute sòrt ëd vestiari e d'alimentar.

### Palass e costrussion
*Palass Bellomo
*Ël palass arsivëscovil
*Palass dël Senà
*Castel Maniace

### Cese
* La catedral
* La cesa ëd San Martin
* La cesa ëd Santa Marìa dij Miràcoj
* La cesa dël Colege
* La cesa ëd Santa Lussìa a la Tomba
* Ël santuari dla Vèrgin dle Larme

### Catacombe
*Catacombe ëd San Gioann
*Catacombe ëd Vigna Cassia
*Catacombe ëd Santa Marìa ëd Gesù

### Musé
*Galarìa regional
*Musé archeològich regional

### D'àutri pòst anteressant
#### Sorgiss Aretusa
Costa sorgiss d'eva dossa motobin antica a seurt da na balma davzin al mar.
Ambelessì la mitologìa a l'ha postà la vicenda d'Aretusa e Alfé.

#### La fontan-a d'Artémide
A resta an piassa Archimede.
A l'é euvra ëd Moschetti e a simbolisa ël mit ëd la ninfa Aretusa.

#### Ël teatro grech
Ël teatro grech a resta an slë spiuvent ëd ròca ëd Còl Temenite, con la fòssa voltà vers la pian-a siracusan-a bordà dal mar.
Realisà da l'architet Damocopos, soe orìgin a armonto al V sécol aGC.
Dël III sécol aGC, a l'época ëd Jeron II, la costrussion a l'é stàita sotponùa a n'euvra ancreusa d'arstruturassion e d'angrandiment ch'a l'ha modificane la fisonomìa original.
Dovrà për j'arpresentassion clàssiche e le ciambree pùbliche, ël teatro a l'ha constituì ël cheur ëd la vita siracusan-a dij temp antich.
Sota ij roman l'edifissi a l'é stàit torna modificà për përmëtte j'arpresentassion e jë spitàcoj tìpich dël mond roman.

Durant la prima mità dël sécol ch'a fa XV, sota Carl V, la part superiora dla fòssa e la sena a son ëstàite dësblà për fene ëd material da costrussion për le fortificassion d'Ortigia.
La granda fòssa, na vira formà da 67 órdin dë scalin, a n'ha mach pì 46, partagià an 9 setor.

#### L'anfiteatro roman
A l'é bel fé ch'a sia stàit fabricà a parte dal I sécol aGC.
A l'é a pianta elìtica e a l'é stàit realisà con dle proporsion grandiose.

#### L'orija ëd Dionis
Ciamà parèj da Caravagg, costa balma a forma ëd pavajon auricolar a arvela dle qualità acùstiche particolar.
La legenda a conta che ël tiran siracusan a-i confinava ij sò nemis e a na scotava le conversassion da fòra.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Visentin (dal 16/06/2008).

## Sità gemelà

Siracusa a l'é gemelà con:
*  Corint, Grecia

## Anliure esterne
* Sit istitussional