open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ALDI

L**'ALDI** (accrònim ëd ALbrecht-DIscount) a l'é na caden-a ëd supermërcà-scont d'orìgin alman-a.
## Stòria
L'ALDI a l'é fondasse dël 1946 mersì a ij frej Karl e Theo Albrecht, an rilevand ël negossi che so mare a l'ava drovà dël 1913.

Categorìa:Industria e produssion
Sala

***Sala***

* Sala (BI), un comun italian dla provincia ëd Biela, Piemont
* La Sala, comun italian dla provincia ëd Lissandria, Piemont
* Sala Baganza, comun italian dla provinsa 'd Parma, Emilia-Romagna
* Sala Consilina, comun italian dla provincia ëd Salerno, Campania
* Sala Bolognese, comun italian dla provincia ëd Bològna, Emilia-Romagna
* Sala Comacina, comun italian dlaprovinsa ëd Còm, Lombardìa
Paul Newman

**Paul Leonard Newman** (Shaker Heights, 26 géné 1925 – Westport, 26 stémber 2008) a l'é stàit n'ator e rigista american.

Newman, Paul
Burbank (Califòrnia)

**Burbank** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Califòrnia.
A l'ha 103.340 abitant (2010) e a resta 19 km a nòrd est ëd Los Angeles.
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1887 andoa a j'era un grand ranch ëd proprietà dël dotòr David Burbank, dont a pija ël nòm.

Categorìa:Comun dla Califòrnia
Henry Fonda

**Henry Jaynes Fonda** (Grand Island, 16 maj 1905 – Los Angeles, 12 òst 1982) a l'é stàit n'ator american.
## Biograf'a
A l'era fieul ëd William Brace Fonda e ëd Herberta Jaynes.
Dël 1936 a maria Frances Ford Seymour Brokaw dont a l'hà avù doi fieuj, Jane e Peter , 

Fonda, Henry
Montgomery Clift

**Edward Montgomery Clift** (Omaha, 17 otòber 1920 – Neuva York, 23 luj 1966) a l'é stàit n'ator american.
A l'Ha studià a l'Actors Studio.

Clift, Montgomery
Anne Bancroft

**Anne Bancroft**, pseudònim ëd Anna Maria Louisa Italiano, (Neuva York, 17 stémber 1931 - Neuva York, 6 giugn 2005) a l'è stàita n'atris american-a d'achjìt italian.

Bancroft, Anne
Carroll Baker

**Carroll Baker**, (Johnstown, 28 maj 1931) a l'é n'atris american-a.
### Biografìa
A l'era fija ëd William Watson Baker e ëd Edith Gertrude Duffy. 

Baker, Carroll
Tennessee Williams

**Tennessee Williams** pseudònim ëd Thomas Lanier Williams (Columbus, 26 mars 1911 – Neuva York, 25 fërvè 1983) a l'é stàit në scritor e dramaturgh american.
A l'Ha studià a l'Actors Studio.

Williams, Tennessee
Williams, Tennessee
Qürnheim

**Qürnheim** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Diepholz, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Altes Amt Lemförde.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Steve McQueen

**Terrence Stephen "Steve" McQueen** (Beech Grove, 24 mars 1930 – Ciudad Juárez, 7 novémber 1980) a l'é stàit n'ator e pilòta american.
A l'Ha studià a l'Actors Studio.

McQueen, Steve
Jane Fonda

**Jane Seymour Fonda** (Neuva York, 21 dzémber 1937) a l'è n'atris american-a.
A l'é la fija dël ator Henry Fonda.

Fonda, Jane
Dörpen

**Dörpen** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Emsland, stat dla Bassa Sassònia.
A l'é mèmber e sede dël Samtgemeinde ëd Dörpen.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Isernhagen

**Isernhagen** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distrito ëd Hanôver, stat dla Bassa Sassònia.
Está aproximadamente situada uns 10 kilômetros a noroeste de Hannover. A Bundesautobahn 7 passa por o município. De acordo com o censo realizado em 2011, Isernhagen tem uma população de 23&amp;nbsp;090 habitantes.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Uetze

**Uetze** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Hanôver, stat dla Bassa Sassònia.

## Arferiment


## Colegament estern
* 

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Neu Wulmstorf

**Neu Wulmstorf** (nome a 1964 &quot;Wulmstorf&quot;) a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Harburg, stat dla Bassa Sassònia.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Yakovlev Yak-40

Ël **Yakovlev Yak-40**, an lenga russa *Яковлев Як-40* stranomà da la NATO "Codling", a l'é stàit un avion passagé a tre motor, fabricà ant l'Union Soviética për curte e mojen-e distanse.
L'avion a l'é stàit progetà da l'OKB 115 sota la diression ëd Aleksandr Sergeevič Jakovlev.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël otòber 1966, a l'é intrà an servissi dal stémber 1968 e soa produssion a l'é stàita ëd 1.011 esemplar.
L'avion a l'é ancòra an servissi al dì d'ancheuj an cheich esemplar, dzortut an Russia.

Categorìa:Avion
Yakovlev Yak-42

Ël **Yakovlev Yak-42**, an lenga russa *Яковлев Як-42* stranomà da la NATO "Clobber", a l'é un avion passagé a tre motor për mojen-e distanse, fabricà ant l'Union Soviética.
L'avion a l'é stàit progetà da l'OKB 115 sota la diression ëd Aleksandr Sergeevič Jakovlev.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 7 mars 1975, a l'é intrà an servissi dal 22 dzémber 1980 e soa produssion a l'é stàita ëd 185 esemplar. Soa lëstessa màsima a l'é ëd 810 km/h.
L'avion a l'é ancòra an servissi al dì d'ancheuj.

Categorìa:Avion
Nicholas Hoult

**Nicholas Caradoc Hoult** (Anghiltèra; 7 dzèmber, 1989)  a l'é n'ator. 

Categorìa:Ator ëd teatro
Categorìa:Ator cinematogràfich
Handeloh

**Handeloh** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distrito ëd Harburg, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Tostedt.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Columbus (Mississippi)

**Columbus** a l’é na sità djë Stat Unì d'América ant lë stàt dël Mississippi.

A conta 'na popolassion ëd 23.818 abitant (2009) e 'na surfassa ëd 57,8 km².
## Stòria
La sità a le'é stàita fondà dël 1819.
## Geografìa

La zòna oraria 'd Columbus a l'é ses ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Mississippi
Bell X-1

Ël **Bell X-1** a l'é stàit n'avion sperimental a un pòst american fabricà apress la Sconda guèra mondial.
Un Bell X-1 a l'é stàit ël prim avion ant ël mond a avej superà l'andi dël son dël 14 otòber 1947 pilotà da Charles "Chuck" Elwood Yeager.

Progetà da un grup d'ingegnè ëd la Bell Aircraft Co., l'avion a l'era fornì d'un motor a fusëtta e a l'é stàit costruì an 6 esemplar.
 

Categorìa:Avion
Chuck Yeager

**Charles Elwood Yeager**, stranomà **Chuck** (Myra, 13 fërvè 1923 – Oroville, 7 dzémber 2020) a l’é stàit n'aviator e general american.
Ël nòm ëd Yeager a l’é lijà dzortut a so prim vòl a un andi superior al son a bord ëd un avion Bell X-1 dël 14 otòber 1947. 

Yeager, Chuck
Douglas D-558-2 Skyrocket

Ël **Douglas D-558-2 Skyrocket** a l'é stàit n'avion sperimental a un pòst american fabricà a la fin dj'agn '40.
Un Douglas D558-2 Skyrocket a l'é stàit ël prim avion ant ël mond a avej superà doe vire l'andi dël son (Mach 2, visadì 2076 km/h), dël 20 novèmber 1953, pilotà da Scott Crossfield.
Progetà da un grup d'ingegnè ëd la Douglas Aircraft Company, l'avion a l'era fornì d'un motor a reassion e un motor a fusëtta e a l'é stàit costruì an 3 esemplar.
  

Categorìa:Avion
Pasadena (Califòrnia)

**Pasadena** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Califòrnia.
A l'ha 137.122 abitant (2010) e a resta a nòrd ëd Los Angeles.
A l'é la sede del *Jet Propulsion Laboratory*, che a dipende dla *NASA*.
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà andoa a j'era un gran ranch ciamà *Rancho del Rincon de San Pascual*.

Categorìa:Comun dla Califòrnia
El Greco

**Doménikos Theotokópoulos** (an lenga greca: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) stranomà **El Greco** a l'era nassù a Candia, 1 otòber 1541 e a l'é mòrt a Toledo ai 7 avril 1614.

A l'é stàit un pitor grech, che a l'ha travajà an Italia e dzortut an Spagna.

El Greco
Van Halen

Ij **Van Halen** a son na formassion rock american-a, formasse a Pasadena an Califòrnia, dël 1972 e ativa fin dël 1999 e apress torna dal 2003 al 2020.

Ij component originaj a j'ero ij frej *Eddie van Halen* (ghitarista e autor dla pi granda part dle canson) e *Alex Van Halen* (baterìa). 
Ël géner al qual a aparten-o ij "Van Halen" a l’é an prevalensa l'hard rock.
## Formassion
### Ultima
* *David Lee Roth* – (vos) (1974-1985, 1996, 2006-2020)
* *Eddie van Halen* – (ghitarra elèttrica), (tastadura), (cor), (vos) (1972-2020)
* *Wolfgang van Halen* – (bass elèttrich), (cor) (2006-2020)
* *Alex van Halen* – (Batéria), (percussion) (1972-2020)

### Ex component
* *Mark Stone* – bass, cor (1972-1974)
* *Gary Cherone* – vos (1997-1999)
* *Sammy Hagar* – vos, ghitara (1985-1996, 2003-2006)
* *Michael Anthony* – bass, cor (1974-2006)

## Àlbom ant lë studi

* 1978 – *Van Halen*
* 1979 – *Van Halen II*
* 1980 – *Women and Children First*
* 1981 – *Fair Warning*
* 1982 – *Diver Down*
* 1984 – *1984*
* 1986 – *5150*
* 1988 – *OU812*
* 1991 – *For Unlawful Carnal Knowledge*
* 1995 – *Balance*
* 1998 – *Van Halen III*
* 2012 – *A Different Kind of Truth*

### Albòm dal viv
* 1993 – *Right Here, Right Now*
* 2015 – *Tokyo Dome Live in Concert*

### Racòlte
* 1996 – *Best Of - Volume I*
* 2004 – *The Best of Both Worlds*

Van Halen
Van Halen
Lockheed SR-71 Blackbird

Ël **Lockheed SR-71 Blackbird** a l'é stàit un avion militar a reassion supersònich stealth bimotor da riconission stratégica fabricà ant jë Stat Unì a partir da la metà dj'agn '60.
A l'ha fàit ël prim vòl dël 22 dzémber 1964 e a l'é intrà an servissi dal gènè 1966 e ritirà dël 1998 (USAF) e dël 1999 (NASA).
Soa produssion a l'é stàita ëd 32 esemplar e a l'é intrà an servissi màch ant jë Stat Unì. Soa lëstèssa màssima a l'era ëd Mach 3.28 visadì 3529,6 km/h e soa autessa màssima ëd vol a l'era ëd 25.929 m.

Categorìa:Avion militar
Hehlen

**Hehlen** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Holzminden, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Bodenwerder-Polle.

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Spiekeroog

**Spiekeroog** a l'é un-a dle ìsole dla Frisia Oriental e un munissipi dël distret ëd Wittmund, stat dla Bassa Sassònia, localisà vzin a la còsta dël Mar dël Nòrd an Almagna.

A l'é situà tra Langeoog a òvest e Wangerooge a est. L'ìsola a l'ha n'aira ëd 18,25 km². 

La pi cita distansa dal continent a l'é ëd 5,7 km.

## Arferiment


## Colegament estern
*Site ëd Spiekeroog

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Barendorf

**Barendorf** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Lüneburg, stat dla Bassa Sassònia.
A l'é mèmber e sede dël Samtgemeinde ëd Ostheide.

## Arferiment


## Colegament estern
*Site ëd Barendorf

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Thomasburg

**Thomasburg** a l'é un **munissipi** dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Lüneburg, ant lë stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Ostheide.

### Geografia
Thomasburg as treuva ant la region dla **Lüneburger Heide**, na grand'àrea 'd brughere e bòsch ant ël nòrd-est dl'Almagna. Ël pais a l'é motobin cit e a l'é caraterisà da 'n paisage rural e da d'antica architetura 'd cà a colombé. A l'é traversà da 'd cit cors d'eva e a l'é aranda dla **fòresta ëd Göhrde**.

### Stòria
Ël nòm a ven da un ciamà "Thomas", probabilment 'n prim abitant o fondator. Le prime notissie stòriche a armonto al **Medi Ev**. A l'é stàit sempe un pais rural, con n'economìa basà an sël bòsch e l'agricoltura. Dòp la Sconda Guèra Mondial, a l'é restà un pais motobin cit e pa motobin cambià, an mantenend soa fisionomìa tradissional.

### Aministrassion
Thomasburg a fa part dël **Samtgemeinde Ostheide**, na comunità aministrativa ch'a comprend vàire pais cit për otimisé ij servissi locaj. Ël munissipi a l'é goernà da 'n **sìndich** e da 'n consèj comunal. Le decision locaj a son pijà për la part granda da 'n livel supramunissipal.

### Popolassion
Al 31 ëd dzèmber 2010, Thomasburg a contava **1.151 abitant**. La popolassion a l'é motobin veja, com an vàire pais ruraj alman. A-i é 'd tendensa a lë spopolament, ma 'l pais a l'ha provà a atiré neuve famije con 'd progèt 'd vilagi viv.

### Economìa e servissi
L'economìa local as basa dzortut an sël **setor primari** (agricoltura, silvicoltura) e 'n cit **setor tersiari** (comersi locaj, turism ruraj). A-i son 'd cite atività artigianaj e 'd servissi essensiaj. Ël **turism** a l'é 'n setor an dësvlup, grassie a le blësse naturaj dla region e a la possibilità dë sport e ëd passegiade.

### Pòst d'antëresse
* **Cesa local**: na costrussion 'd pera con në stìl caraterìstich dla region.
* **Musé dla vitòria rural** (Heimatmuseum): ch'a conta la stòria dël pais e dla vita 'd campagna.
* **Senté naturaj** ant la foresta 'd Göhrde.
* **Architetura tradissional**: vàire cà a colombé e 'd cà restaurà.

## Arferiment


### Anliure esterne
* Sit dël Samtgemeinde ëd Ostheide

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Mahathir Mohamad

**Mahathir Mohamad**, nassù a Alor Setar ai 10 ëd luj dël 1925, a l'é un polìtich ëd la Malaysia. 

A l'é Segretari general dël Bersatu e prim ministr dla Malaysia dal 2018. Soa elession a l’é stàita dël 9 ëd maj 2018.

Categorìa:Malaysia
Chain of Rocks Bridge

Ël **Chain of Rocks** a l'é un pont an fer con pilon ëd pera longh 1.632 m. e largh 7 m. edificà an sël fium Mississippi (Stat Unì), për coleghé lë Stat ëd Illinois e lë Stat ëd Missouri davzin a la sità ëd Saint Louis ant l'avosà strà *"Route 66"*. 
## Stòria
Ij travaj për la costrussion dël pont a son durà dal 1927 al 1929. Ël proget a l'era coordinà da l'Ingegné Brown, L. Baxter .
Ël pont a l'é stàit drovà dal 1929 al 1966 quand un neuv pont pì grand, ël "New Chain of Rocks Bridge" a l'é stàit drovà un poch pì a nòrd.

## Fòto

File:ChainOfRocksBridge StLouisMO.jpg|
File:Water Intake CoRB.JPG|
File:Water Intake CoRB2.JPG|
File:Chain of Rocks.jpg|
File:chain-rocks-IL.jpg|
File:Dam -27.JPG|
File:Chain rocks long.JPG|
File:Chain Of Rocks Bridge, St Louis, Missouri.jpg|



Categorìa:Pont djë stat Unì d'América
Glendale (Califòrnia)

**Glendale** a l'é na sità djë Stat Unì d'América an le Stat dla Califòrnia.
A l'ha 196.543 abitant (2020) e a resta ant la Contà ëd Los Angeles.

Categorìa:Comun dla Califòrnia
Jan Van Eyck

**Jan Van Eyck** (Maaseik, anviron 1390 - Bruges, 9 luj 1441) a l'é stàit un pitor flémal dl'inissi dël secol ch'a fa 15. 
## Biografìa
La pitura ëd Jan Van Eyck a l'ha influensà cola ëd motobin pitor ëd soa època.

A l'é conossù dzortut për avej perfessionà la tecnica dla pitura a oli.

Van Eyck, Jan
Brugge

**Brugge** (*Bruges* an fransèis) a l’é na sità dël Belgi.

## Geografìa
Brugge as treuva ant ël nòrd òvest dël Belgi. 

Categorìa:Sità dël Belgi
Arturo Umberto Illia

Arturo Umberto Ullia a l'era nassù a Pergamino ël 4 d'agost dël 1900 (d'origin lombard/piemontèis) e a l'é mòrt a Cordoba ël 18 ëd gené dël 1983.

Da cit a l'avìa frequentà la scòla elementar San Martin; peui a l'era andàit studié a l'università ëd Buenos Aires.

A l'é stait angagià ant ël Partì Radical UCR. Ai 18 d'otober dël 1963 a l'é stait nominà President dla Repùblica Argentin-a.

Categorìa:Òm polìtich argentin (sécoj XX e XXI)
Liège

**Liège** (*Luik* an neerlandèis) a l’é 'na sità dël Belgi.

## Geografìa
Liège a l'é a l'est geogràfich dla Valònia dont a l'é la sità pì granda.

## Galèria


File:20100810 liege29.jpg|Parc comunal ëd Cointe.
File:20120416 liege03.JPG|Parc ëd  Boverie.
File:20130518 sart tilman16.JPG|Sart Tilman.
File:20101111 liege199 avroy.JPG|Parc ëd Avroy.


Categorìa:Sità dël Belgi
Kawasaki Ki-61

Ël **Kawasaki Ki-61**, stranomà da j'american *Tony*, a l'é n'avion da cassa monomotòr fabricà an Giapon durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1941 e a l'é intrà an servissi dal 1942.
A l'é stait dovrà dzortut da la *Dai-Nippon Teikoku Rikugun Kōkū Hombu*, l'aviassion dl'Armà ëd tèra giaponèisa. A l'é stait prodovù an 3.159 esemplar e soa lestëssa màssima a l'era ëd 590 km/h.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Leuven

**Leuven** (*Louvain* an fransèis) a l’é na sità dël Belgi capleugh dla provinsa dël Brabant flémal.

## Geografìa
Leuven as treuva ant ël sentr dël Belgi a 30 km. da Brussel. 

Categorìa:Sità dël Belgi
Mitsubishi J2M

Ël **Mitsubishi J2M Raiden** (*Losna*) stranomà da j'american *Jack* a l'é n'avion da cassa a un pòst fabricà an Giapon durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël mars 1942 e a l'é intrà an servissi dal dzémber 1942.
A l'é stait dovrà dzortut da la *Dai-Nippon Teikoku Kaigun Kōkū Hombu*, l'aviassion dla Marin-a giaponèisa. A l'é stait prodovù an 691 esemplar.
Soa lestëssa màssima a l'era ëd 612 km/h. 

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Bristol Beaufighter

Ël **Bristol Beaufighter** (Nòm complet: *Bristol Type 156 Beaufighter*) a l'é stàit un cassa pesant e cassa-bombardié len a doi motòr, completament an metal, fabricà ant ël Regn Unì durant la Sconda guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1939 e a l'é intrà an servissi dal 1940.
A l'é stait dovrà dzortùt da la RAF angleisa fin dël 1960. 
Ël Bristol Beaufighter a l'é stàit prodovù an 5.928 esemplar, soa lestëssa màssima a l'era ëd 516 Km/ora e son ragg d'assion a l'era ëd 2.816 Km.

Categorìa:Avion militar dla sconda guèra mondial
Antwerpen

**Antwerpen** (*Anvers* an fransèis; *Antwerpn* ant la parlà local) a l’é na sità e port important dël Belgi.

## Geografìa
Antwepen as treuva ant ël nòrd dël Belgi. 

Categorìa:Sità dël Belgi
Antoon Van Dyck

**Antoon van Dick** (Antwerpen, 22 mars 1599 - Londra, 9 dzèmber 1641) a l'é stàit un pitor flémal dl'inissi dël secol ch'a fa 17. 
## Biografìa
A l'ha travajà an Italia e an Inghiltèra. 
A l'é conossù dzortut për so ritrat.

Van Dyck, Antoon
Hassel

**Hassel** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Nienburg, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Eystrup.

## Arferiment


## Colegament estern
*Sit dël Samtgemeinde ëd Eystrup

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Umberto Chiacchio

**Umberto Chiacchio** (Grumo Nevano, 8 ëd fërvé dël 1930-Massa Lubrense, 18 d'otóber dël 2001) a l'é stait n'òm polìtich italian,  parlamentar dal 1972 al 1976.

An mentre ch'a l'era parlamentar, la Cambra dij Deputà a l'ha concedù doe vire l'autorisassion a procede, un-a për emission d'assegn a veuid e l'autra për cambiaj fausse.

A l’é stàit n'antrepreneur ëd la Italgest fin al 1996, quand che l'Italgest a l'é staita diciarà falìa. Ant ël 1997 la Procura 'd Nola a l'ha disponù la custòdia cautelar për Umberto Chiacchio për apropriassion indébita, bancarota fraudolenta, peculà e trufa agravà ai dann dlë Stat për 84 miliard ëd lire.

Categorìa:Biografìe
Chiacchio, Umberto
Chiacchio, Umberto
Katlenburg-Lindau

**Katlenburg-Lindau** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Northeim, stat dla Bassa Sassònia.

## Geografia
Vilagi ëd Katlenburg-Lindau:
* Berka
* Elvershausen
* Gillersheim
* Katlenburg
* Lindau
* Suterode
* Wachenhausen

## História
Ël munissipi ëd Katlenburg-Lindau foi formado em 1 ëd março ëd 1974 a partir dos antigos municípios ëd Katlenburg-Duhm, Lindau, Gillersheim, Berka, Elvershausen, Wachenhausen e Suterode.

## Arferiment


## Colegament estern
*Site ëd Katlenburg-Lindau

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Charleroi

**Charleroi** a l’é na sità dël Belgi.

## Geografìa
Charleroi as treuva ant ël sentr dël Belgi. 

Categorìa:Sità dël Belgi
Windhausen

**Windhausen** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Osterode, stat dla Bassa Sassònia.
A l'é mèmber e sede dël Samtgemeinde ëd Bad Grund.

## Arferiment


## Colegament estern
* Sit dël Samtgemeinde ëd Bad Grund
* Windhausen ëd site www.bad-grund-harz.de

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Lemwerder

**Lemwerder** é um município dël distrito ëd  Wesermarsch, na Bassa Sassònia, Alemanha.

## Arferiment


## Colegament estern
* Site oficial ëd Lemwerder página visitada em 25 ëd julho ëd 2009

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Tournai

**Tournai** (*Doornik* an neerlandèis; *Tornai* ant la parlà local) a l’é na sità dël Belgi.

## Geografìa
Tournai as treuva ant l'ovèst dël Belgi, davzin a la Fransa. 

## Monument
La sità a l'é avosà për soa catedral, la *Catedral ëd Notre-Dame* an lë stil romanich (navà e transet) e gotich (cor). 

Categorìa:Sità dël Belgi
Mechelen

**Mechelen** (*Malines* an fransèis; *Mecheln* ant la parlà local) a l’é na sità dël Belgi ant la region dle Fiandre.

## Geografìa
Mechelen as treuva ant ël sentr dël Belgi antrames Brussel e Antwerpen. 

Categorìa:Sità dël Belgi
Hodenhagen

**Hodenhagen** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Heidekreis, stat dla Bassa Sassònia.

A l'é mèmber e sede dël Samtgemeinde ëd Ahlden.

## Esportes
É a cidade sede dël clube ëd futebol **[[Sport Verein Grün-Weiß Hodenhagen]]**.==Arferiment==


## Colegament estern
*Site ëd Hodenhagen

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Böhme

**Böhme** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Heidekreis, stat dla Bassa Sassònia.

A aparten al Samtgemeinde ëd Rethem/Aller.

## Arferiment


## Colegament estern
* www.rethem.de/wDeutsch/index.shtml 

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Schwarmstedt

**Schwarmstedt** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Heidekreis, stat dla Bassa Sassònia entre Hamburgo e Hanôver A l'é mèmber e sede dël Samtgemeinde ëd Schwarmstedt.

## Arferiment


## Colegament estern
*Site ëd Schwarmstedt
*GP Papenburg AG
*Schlecker AG
*Möbel Berndt

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Weste

**Weste** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Uelzen, stat dla Bassa Sassònia.

## Arferiment
A aparten al Samtgemeinde ëd Bevensen.

## Colegament estern
* Sit dël Samtgemeinde ëd Bevensen

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Dörverden

**Dörverden** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Verden, stat dla Bassa Sassònia.

## Arferiment


## Colegament estern
* www.doerverden.de 

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia

**Kirchlinteln** a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Verden, stat dla Bassa Sassònia.

## Arferiment


## Colegament estern
*Site ëd Kirchlinteln

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Langeoog

**Langeoog** (an lenga frison-a: *Lange* = longa, *oog* = ìsola, visadì longa ìsola) a l'é una dle Ìsole Frison-e Oriental ëd ël nord dl'Almagna. Langeoog a l'é un munissipi dl'Almagna localisà ant ël distret ëd Wittmund, stat dla Bassa Sassònia.

## Arferiment


## Colegament estern
*Site ëd Langeoog  
*Site ëd viagens e turismo na ilha ëd Langeoog  
*Revista turística online dzora Langeoog  

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Semmenstedt

**Semmenstedt** é um município da Alemanha localizado ëd distret ëd Wolfenbüttel, stat dla Bassa Sassònia.
A aparten al Samtgemeinde ëd Asse.

## Arferiment


## Colegament estern
* Sit dël Samtgemeinde ëd Asse

Categorìa:Comun-e dla Bassa Sassònia
Castleton Bridge

Ël **Castleton Bridge** a l'é un pont an fer edificà an sël fium Hudson (Stat Unì), për coleghé la sità ëd Coeymans, ant la Contà d'Albany con la sità ëd Schodack ant la Contà ëd Rensselaer ant lë stat ëd New York. 
## Stòria
Ij travaj për la costrussion dël pont a son comensà a la fin dj'agn '50. L'inaugurassion a l'é stàita ël 26 maj 1959.
## Fòto

File:Castleton Bridge 20091020.jpg
File:2014-08-28 14 21 13 View west crossing the Castleton Bridge over the Hudson River.JPG
File:Castleton Bridge from afar.jpg
File:Bridging the Hudson.jpg|Vista dël pont dal fium Hudson



Categorìa:Pont djë stat Unì d'América
RMS Lusitania

La **RMS Lusitania** a l'é stàita 'na nav passegè britannica, nav binela dla RMS Mauretania.
La nav a l'era stàita comissionà dël giugn 1904 për la *Cunard Line*, varà dël 6 giugn 1906, ant'ij cantié John Brown & Co. Ltd, ëd Clydebank an Scòssia e a l'era entrà an servissi dël 7 stèmber 1907.
A l'era longa 239,9 m, soa larghëssa a l'era ëd 26,8 m, so pescagi ëd 10,2 m e anfin so dislocament standard a l'era ëd 44 060 t.
Ël Lusutania a l'é avosà për esse stàit fongà dël 7 maj 1915 da un U-Boot almàn con la mort ëd 1 200 person-e ëd 2 165 antrames passegè e equipagi.
Ël fongament dël Lusitania a l'é stàit un dj rason për l'intervension djë Stat Unì ant la Prima guèra mondial.

.

Categorìa:Nav
Tupolev Tu-160

Ël **Tupolev Tu-160** (Туполев Ту-160), stranomà da la NATO *"Blackjack"*, a l'é un bombardiè a reassion supersònich fabricà an Union Soviética a j'inissi dj'agn '80.
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1981 e a l'é intrà an servissi dal 1987.
A peul volè a un andi ëd 2.204 km/ora (2.05 mach).
Soa produssion a l'é, fin al dì d'ancheuj, ëd 38 esemplar e a resta an servissi màch an Russia.

Categorìa:Avion militar
Rockwell B-1 Lancer

Ël **Rockwell B-1 Lancer** a l'é n'avion bombardié a reassion supersònich fabricà ant jë Stat Unì antrames la metà dj'agn '70 e j'an '80.
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1974 e a l'é intrà an servissi dal 1986.
Soa produssion a l'é stàita ëd 104 esemplar e a l'é an servissi màch an jë Stat Unì.
Soa lëstessa màsima a l'é ëd 1.480 km/h visadì 1.3 Mach e so ragg d'assion a l'é ëd 5.543 km.

Categorìa:Avion militar
Ilyushin Il-114

L' **Ilyushin Il-114**, an lenga russa *Илью́шин Ил-114*, a l'é un avion passagé a èlica a doi motòr fabricà ant l'Union Soviética.
L'avion a l'é stàit progetà sota la diression ëd Nicolai Talikov.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 29 mars 1990, a l'é intrà an servissi dal 1998 e soa produssion a l'é fin al dì d'ancheuj, ëd 20 esemplar.

Categorìa:Avion
Ilyushin Il-18

L' **Ilyushin Il-184**, an lenga russa *Илью́шин Ил-18*, a l'é stàit un avion passagé e da trasport a èlica a quatr motòr fabricà ant l'Union Soviética.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 4 luj 1957, a l'é intrà an servissi dal 1959 e soa produssion a l'é stàita antrames 1957 e 1985, ëd anviron 678 esemplar.

Categorìa:Avion
RMS Mauretania

La **RMS Mauretania**, a l'é stàita 'na nav passegè britannica, nav binela dla RMS Lusitania.
La nav a l'era stàita comissionà dël 1904 për la *Cunard Line*, varà dël 20 stèmber 1906, ant'ij cantié Swan, Hunter & Wigham Richardson ëd Wallsend an Anghiltèra e a l'era entrà an servissi dël 16 novèmber 1907.
A l'era longa  240,8 m, soa larghëssa a l'era ëd 26,8 m, so pescagi ëd 11,4 m e anfin so dislocament standard a l'era ëd 44 610 t.
Ël Mauretania a l'é avosà për avej vagnà ël premi *Blue Ribbon* dël 1909 për la traversà atlantica pì lesta e për avej tinilo për 20 agn.

.

Categorìa:Nav
Cocteau Twins

Ij **Cocteau Twins** a son stàit na formassion dream pop e ethereal rock anglèisa, formasse dël 1979 a Grangemouth, an Scòssia e ativa fin dël 1997.
## Formassion
Ij component originaj a j'ero: 
* *Elizabeth* Fraser (vos) 
* *Robin Guthrie* (ghitara, drum machine)
* *Will Heggie*

Dël 1981 *Will Heggie* a l'é stàit sostituì da *Simon Raymonde*.

## Àlbom ant lë studi
*1982 - *Garlands* 
*1983 - *Head over Heels*
*1984 - *Treasure*
*1986 - *Victorialand*
*1986 - *The Moon and the Melodies*
*1988 - *Blue Bell Knoll*
*1990 - *Heaven or Las Vegas*
*1993 - *Four-Calendar Café*
*1996 - *Milk and Kisses*
### Racòlte
*1985 - *The Pink Opaque* 
*1991 - *The Box Set*
*1999 - *BBC Sessions*
*2000 - *Stars and Topsoil*
*2005 - *Lullabies to Violaine: Singles and Extended Plays 1982-1996*
*2006 - *Lullabies to Violaine, Volume 1*
*2006 - *Lullabies to Violaine, Volume 2*
*2018 - *Treasure Hiding: The Fontana Years*
### EP
*1982 - *Lullabies*
*1983 - *Peppermint Pig*
*1983 - *Sunburst and Snowblind*
*1984 - *The Spangle Maker*
*1985 - *Aikea-Guinea*
*1985 - *Tiny Dynamine*
*1985 - *Echoes in a Shallow Bay*
*1986 - *Love's Easy Tears*
*1993 - *Snow*
*1995 - *Twinlights*
*1995 - *Otherness*
### Singoj
*1983 - *Sugar Hiccup* 
*1983 - *Who's Fooling Who / Speak No Evil*
*1983 - *Peppermint Pig / Laugh Lines*
*1984 - *Pearly-Dewdrops' Drops / Pepper-Treex*
*1985 - *Aikea-Guinea / Kookaburra*
*1986 - *Love's Easy Tears / Those Eyes, That Mouth*
*1988 - *A Kissed Out Red Floatboat*
*1988 - *Carolyn's Fingers*
*1990 - *I Wear Your Ring*
*1990 - *Iceblink Luck* (4AD)
*1990 - *Heaven or Las Vegas* (4AD)
*1992 - *Athol-Brose*
*1993 - *Summerhead*
*1993 - *Evangeline* (Fontana Records)
*1993 - *Snow*
*1994 - *Bluebeard*
*1996 - *Serpentskirt*
*1996 - *Tishbite* (Fontana Records)
*1996 - *Violaine* (Fontana Records)

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock
United States (Nav)

La **United States**, a l'é stàita 'na nav passegè american-a.
La nav a l'era stàita comissionà dël 1949 për la *United States Lines*.
Dessinà da l'architet naval William Francis Gibbs (1886–1967) la nav a l'é stàita varà dël 23 giugn 1951 ant'ij cantié Newport News Shipbuilding and Drydock Company e a l'é entrà an servissi dël 1952.
A l'era longa 302 m, soa larghëssa a l'era ëd 30,9 m, l'autëssa ëd 53 m, so pescagi ëd 9,86 m, so dislocament standard a l'era ëd 47.284 t e anfin so lestëssa màsima a l'era ëd 38,32 neud.
La United States a l'ha navigà antrames Neuva York e l'Euròpa, dal 1952 fin dël 1969. La nav a l'é ancorà ant ël port ëd Filadelfia. 
## Galeria fotogràfica

Figura:A559, SS United States, Pier 82, Columbus Boulevard, Philadelphia, Pennsylvania, USA, 2017.jpg|La nav a Filadelfia
Figura:StateLibQld 1 169487 United States (ship).jpg|

.

Categorìa:Nav
Reno (Nevada)

**Reno** a l’é na sità djë Stat Unì d'América ant lë Stat dël Nevada.
A conta na popolassion ëd 260.258 abitant (2020).

## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1868.

## Geografìa

## Anliure
Sit offissial

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Nevada
Durass

**Durass** a l’é na sità dl'Albanìa.
A conta anviron 175.110 abitant (2011) e a l'é n'important sentr turìstich.

## Geografìa
Durass as treuva an sla còsta adriàtic-a, an mes ai fium Erzen e Ishëm.

## Sità gemelà

Durass a l'é gemelà con:

*  Bari, Italia
*  Bitonto, Italia
*   Istanbul, Turchìa
*   Salonich, Grecia

Categorìa:Albanìa
Categorìa:Sità europenghe
Lockheed L-1049 Super Constellation

Ël **Lockheed L-1049 Super Constellation** a l'é stàit un avion mojen passagé a quatr motor a elica për longhe distanse fabricà ant jë Stat Unì.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1950, a l'é intrà an servissi dal 1951 e soa produssion a l'é stàita ëd 579 esemplar.
Ël L-1049 Super Constellation a l'era derivà dal Lockheed L-049 Constellation.

Categorìa:Avion
SPAD S.XIII

Lë **SPAD S.XIII** a l'é n'avion da cassa a un pòst franseis ëd la Prima guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël 1917 e a l'é intrà an servissi dal midesim agn.
A l'é stait dovrà da l'Aéronautique Militaire franseisa e da motobin autri pais durant e apress la guèra. A l'é stait prodovù an 8.472 esemplar e soa lestëssa màssima a l'era ëd 218 km/h. A l'era n'evolussion dlë SPAD S.VII.

Categorìa:Avion militar dla prima guèra mondial
Categorìa:Avion militar
Caproni Ca.40

Ël **Caproni Ca.40** (Conossù ëdcò 'me **Caproni Ca.4**) a l'é stàit n'avion bombardiè a trei motòr italian ëd la Prima guèra mondial nàit 'me evolussion dël Caproni Ca.33.
A l'ha volà la prima vira dël 1917 e a l'é intrà an servissi dal 1918.
A l'é stait dovrà da ël *Servizio Aeronautico del Regio Esercito* durant e apress la guèra. A l'é stait prodovù an 44 esemplar anviron. So ragg d'assion a l'era ëd 700 km e soa lestëssa màssima a l'era ëd 135 km/h.

Categorìa:Avion militar dla prima guèra mondial
Categorìa:Avion militar
Seawise Giant

La **Seawise Giant** (ëdcò **Happy Giant**, **Jahre Viking**, **Knock Nevis** e anfin **Mont**), a l'é stàita 'na nav për ël trasport ëd petroli.
La costrussion dla nav a l'é stàita fidà a ij cantié *Sumitomo Heavy Industries* ëd Yokosuka/Kanagawa an Giapon. La nav a l'é stàita consegnà dël 1979 e demolia dël 2010.
La nav a l'era longa 458,45 m, la larghëssa a l'era ëd 68,86 m, so pescagi ëd 24,611 m, so dislocament pein a l'era ëd 649.955 t e anfin soa lestëssa màsima a l'era ëd 16 neud.
A l'é stàita la pì longa nav mai custruia.

.

Categorìa:Nav
Wang Chung

Ij **Wang Chung**  (Cineis 黃鐘, pinyin: huáng zhōng, visadì "cioca giauna") a son na formassion rock new wave anglèisa, formasse a Londra dël 1980 e ativa fin al dì d'ancheuj.
 
La banda a l'é formà da ij musicista Nick Feldman, Jack Hues e Darren Costin.

## Àlbom
**Huang Chung* (1982)
**Points on the Curve* (1983)
**To Live and Die in L.A.* (1985)
**Mosaic* (1986)
**The Warmer Side of Cool* (1989)
**Tazer Up!* (2012)
**Orchesography* (2019)

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock
Ilyushin Il-76

L' **Ilyushin Il-76**, an lenga russa *Илью́шин Ил-76* stranoma dla NATO *Candid*, a l'é un avion da trasport a reassion a quatr motòr fabricà ant l'Union Soviética.
L'avion a l'é stàit progetà da l'OKB 39 sota la diression ëd Sergej Il'jušin e da l'OKB 19 sota la diression ëd Pavel Aleksandrovič Solov'ëv për ij motòr.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 25 mars 1971, a l'é intrà an servissi dal giugn 1974 e soa produssion a l'é fin al dì d'ancheuj, ëd pì che 950 esemplar.

Categorìa:Avion
Giambattista Tiepolo

**Giambattista Tiepolo** (o **Giovanni Battista** o **Zuan Batista**) a l'é stàit un pitor venessian.
A l'era nassù a Venessia dël 5 mars 1696 e a l'é mòrt a Madrid dël 27 mars 1770.
## Biografìa
A l'era fieul ëd Domenico Tiepolo e Orsetta Marangon.
Dal 1710 a l'ha fait soa formassion sota al pitor Gregorio Lazzarini.
Dël 21 novèmber 1719 a l'ha marià Maria Cecilia Guardi, dont a l'ha avù des fieuj dont ij pitor Giandomenico e Lorenzo Tiepolo.

Tiepolo, Giovanni Battista
Canalet

**Canalet** (**Canaletto**), pseudonim ëd **Giovanni Antonio Canal**, a l'é stàit un pitor e ansisor venessian.
A l'era nassù a Venessia dël 17 o 18 otòber 1697 e a l'é mòrt a Venessia dël 19 avril 1768.
## Biografìa
A l'era fieul ëd Bernardo Cesare Canal e Artemisia Barbieri.
Antrames 1746 e 1756-7 ël pitor a l'é trasferisse a Londra andoa a l'ha travajà.

Canalet
Tintoret

**Tintoret** (**Tintoretto**) stranom ëd **Jacopo Robusti** o ëd **Jacopo Comin**, a l'é stàit un pitor venessian.
A l'era nassù a Venessia dël stèmber o otòber 1518 e a l'é mòrt a Venessia dël 31 maj 1594.
## Biografìa
A l'ha fait soa formassion sota al pitor Tissian.
Dël 1550 a l'ha marià Faustina Episcopi, dont a l'ha avù set fieuj ma ëdcò a l'ha avù 'na fija ilegitima, Marietta, pitriss 'me so pare.

Tintoretto
Gerry Rafferty

**Gerald Rafferty**, conossù 'me **Gerry Rafferty** (Paisley, 16 avril 1947 – Bournemouth, 4 gènè 2011) a l'é stàit un cantant scosseis.
A l'é avosà dzortut për soa canson contnùa ant l'albòm *City to City* dël 1978, *"Baker street"*.
### Albòm 'me solista

*1971 - *Can I Have My Money Back?*
*1978 - *City to City*
*1979 - *Night Owl*
*1980 - *Snakes and Ladders*
*1982 - *Sleepwalking*
*1988 - *North and South*
*1992 - *On a Wing and a Prayer*
*1994 - *Over My Head*
*2000 - *Another World*

Categorìa:Mùsica legera anglèisa
Plymouth

**Plymouth** (*Aberplymm* ant la parlà local) a l’é 'na sità dël Regn Unì con 'na popolassion ëd 241.500 abitant.
## Geografìa
Plymouth a resta ant ël sud ovest dl'Anghiltèra ant la Contà dël Devon. Soa zòna oraria a l'é cola dël meridian ëd Greenwich.

Categorìa:Sità anglèise
Bob Dylan

**Bob Dylan**, nàit **Robert Allen Zimmerman** (Duluth, 24 maj 1941) a l’é un mùsich american.
## Biografìa
Robert Allen Zimmerman a l'é nàit da Abram Zimmerman e da Beatrice "Beatty" Stone.
## Discografìa
* *Bob Dylan* (1962)
* *The Freewheelin' Bob Dylan* (1963)
* *The Times They Are A-Changin' * (1964)
* *Another Side of Bob Dylan* (1964)
* *Bringing It All Back Home* (1965)
* *Highway 61 Revisited* (1965)
* *Blonde on Blonde* (1966)
* *Bob Dylan's Greatest Hits* (1967)
* *John Wesley Harding* (1967)
* *Nashville Skyline* (1969)
* *Self Portrait* (1970)
* *New Morning* (1970)
* *Bob Dylan's Greatest Hits, Vol. 2* (1971)
* *Pat Garrett and Billy the Kid* (1973 film)
* *Dylan* (1973)
* *Planet Waves* (1974)
* *Before the Flood* (1974)
* *Blood on the Tracks* (1975)
* *The Basement Tapes* (1975)
* *Desire* (1976)
* *Hard Rain* (1976)
* *Street Legal* (1978)
* *At Budokan* (1979)
* *Slow Train Coming* (1979)
* *Saved* (1980)
* *Shot of Love* (1981)
* *Infidels* (1983)
* *Real Live* (1984)
* *Empire Burlesque* (1985)
* *Biograph* (1985)
* *Knocked Out Loaded* (1986)
* *Dylan & the Dead* (1988)
* *Down in the Groove* (1988)
* *Oh Mercy* (1989)
* *Under the Red Sky* (1990)
* *The Bootleg Series Volumes 1-3* (1991)
* *Good as I Been to You* (1992)
* *The 30th Anniversary Concert Celebration* (1993)
* *World Gone Wrong* (1993)
* *Bob Dylan's Greatest Hits, Vol. 3* (1994)
* *MTV Unplugged* (1995)
* *Time Out Of Mind* (1997)
* *Live 1966* (1998)
* *The Essential Bob Dylan* (2000)
* *Love and Theft* (2001)
* *Live 1975* (2002)
* *Masked and Anonymous* (2003)
* *Live 1964* (2003)
* *Modern Times* (2006)
* *Together Through Life* (2009)
* *Christmas in the Heart* (2009)
* *Tempest* (2012)
* *Shadows in the Night* (2015)
* *Fallen Angels* (2016)
* *Triplicate* (2017)
* *Rough and Rowdy Ways* (2020)
* *Shadow Kingdom* (2023)

Dylan, Bob
Neil Young

**Neil Young**, nòm complet **Neil Percival Young** (Toronto, 12 novèmber 1945) a l’é un mùsich canadeis naturalisà american.

## Discografìa
* 1968 - *Neil Young*
* 1969 - *Everybody Knows This is Nowhere*
* 1970 - *After the Gold Rush*
* 1972 - *Harvest*
* 1973 - *Time Fades Away*
* 1974 - *On the Beach*
* 1975 - *Tonight's the Night*
* 1975 - *Zuma*
* 1976 - *Long May You Run*
* 1977 - *American Stars 'n Bars*
* 1978 - *Comes a Time*
* 1979 - *Rust Never Sleeps*
* 1980 - *Hawks & Doves*
* 1981 - *Re-ac-tor*
* 1982 - *Trans*
* 1983 - *Everybody's Rockin' *
* 1985 - *Old Ways*
* 1986 - *Landing on Water*
* 1987 - *Life*
* 1988 - *This Note's for You*
* 1989 - *Eldorado*
* 1989 - *Freedom*
* 1990 - *Ragged Glory*
* 1992 - *Harvest Moon*
* 1994 - *Sleeps with Angels*
* 1995 - *Mirror Ball*
* 1996 - *Broken Arrow*
* 2000 - *Silver & Gold*
* 2002 - *Are You Passionate?*
* 2003 - *Greendale*
* 2005 - *Prairie Wind*
* 2006 - *Living with War*
* 2007 - *Chrome Dreams II*
* 2009 - *Fork in the Road*
* 2010 - *Le Noise*
* 2012 - *Americana*
* 2012 - *Psychedelic Pill*
* 2014 - *A Letter Home*
* 2014 - *Storytone*
* 2015 - *The Monsanto Years*
* 2016 - *Peace Trail*
* 2017 - *Hitchhiker*
* 2017 - *The Visitor*
* 2019 - *Colorado*
* 2020 - *Homegrown*
* 2021 - *Barn*
* 2022 - *Toast*
* 2022 - *World Record* (Neil Young e Crazy Horse)
* 2023 - *Before And After*

Young, Neil
Nassionalism cors

Ël **nassionalism Cors** (An Lenga còrsa: *nazionalismu corsu*) a l'é fàit da na serie 'd moviment polìtich che a penso che la Còrsica a l'ha na stòria, na lenga e na coltura ch'a basto a ciamé pì d'autonomìa da lë Stat franseis.

## Stòria
La Còrsica a l'é passà da la dominassion ëd la Republica ëd Génoa a la dominassion franseisa ma a l'ha sperimentà antrames 1729 e 1769 l'indipendensa (Republica 'd Còrsica, nà dël 1755) con Pasquale Paoli, ciamà *"Babbu di a Patria"* visadì Pare dla Patria.
Ël moviment a l'é vnù ativ dzortut da j'agn '60 dël secol ch'a fa XX, quand ans l'isola a rivo ij pied-noirs, colon franseis an esili apress la decolonisassion dle tère ex franseise d'Àfrica ('me l'Algeria), che ël goern franseis 'me compensassion a l'ha destinà a la Còrsica. 

Categorìa:Idèje polìtiche
Valona

**Valona** (an lenga albaneisa: Vlorë / Vlora) a l’é na sità dl'Albanìa.
A conta anviron 130.827 abitant (2011) e a l'é n'important sentr turìstich.

## Geografìa
Valona as treuva an sla còsta adriàtic-a.

## Sità gemelà

Valona a l'é gemelà con:

*  Hollywood, Florida, Stat Unì
*  Yangzhou, Cin-a

Categorìa:Albanìa
Categorìa:Sità europenghe
Duluth (Minnesota)

**Duluth** a l'é na sità djë Stat Unì d'América ant lë Stat dël Minnesota.
A l'ha 86.697 abitant (2020).
## Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1857.

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:Minnesota
Beriev Be-200

Ël **Beriev Be-200**, an lenga russa *Бериев Бе-200* a l'é un avion anfibi da trasport a reassion a doi motòr fabricà an Russia.
L'avion a l'ha fàit ël prim vòl dël 24 stèmber 1998, a l'é intrà an servissi dal 31 luj 2003 e soa produssion a l'é, fin al dì d'ancheuj, ëd mach che 19 esemplar.
Soa lëstèssa màssima a l'é ëd 700 km/h e so ragg d'assion ëd 2.100 km.

Categorìa:Avion
Canadair CL-415

Ël **Canadair CL-415** o ëdcò **Bombardier 415** a l'é n'avion a doi motor ëd fabricassion canadèisa. 

Ël prim vòl dël protòtip a l'é stàit dël dzèmber 1993 e a l'é intrà an servissi dël novèmber 1994.
Fin al di d'ancheuj a son stàit construì 95 Canadair CL-415.

Categorìa:Avion
Lockheed S-3 Viking

Ël **Lockeed S-3 Viking** a l'é stàit n'avion militar a reassion da ricognission fabricà ant jë Stat Unì a parte da j'agn '70 dël sécol ch'a fa vint.
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1972 e a l'é intrà an servissi dal 1974.
Soa produssion a l'é stàita ëd 187 esemplar e a l'é stàit an servissi fin al 2009 dzortùt con la US Navy. Soa lëstèssa màssima a l'era ëd 828 km/h.

Categorìa:Avion militar
Hawker Hunter

L**'Hawker Hunter** a l'é stàit n'avion militar a reassion subsonich a un motor fabricà ant ël Regn Unì ant j'agn 1950.
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1951 e a l'é intrà an servissi dal 1954.
Soa produssion a l'é stàita ëd 1.972 esemplar e a l'é restà an servissi fin al 2011 an Lìban.
Soa lestëssa màssima a l'era ëd 1.150 km/h, visadì Mach 0,94. 

Categorìa:Avion militar
Yakovlev Yak-38

Ël **Yakovlev Yak-38**, an lenga russa *Яковлев Як-38* stranomà da la NATO "Forger", a l'é stàit un avion militar da cassa e cassa-bombardié a decol vertical imbarcà fabricà ant l'Union Soviética.
L'avion a l'é stàit progetà da Stanislav G. Mordovin dl'OKB 115, sota la diression ëd Aleksandr Sergeevič Jakovlev.
  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 15 gènè 1971, a l'é intrà an servissi dal 11 d'òst 1976, soa produssion a l'é stàita ëd 231 esemplar.
L'avion a l'é stàit ritirà dal servissi dël giugn 1991.

Categorìa:Avion militar
McDonnell Douglas-BAe AV-8B Harrier II

Ël **McDonnell Douglas-BAe AV-8B Harrier II** a l'é stàit un avion militar da cassa e cassa-bombardié a decol vertical imbarcà fabricà ant jë Stat Unì 'me evolussion dl'Hawker Siddeley Harrier britannich.  
A l'ha fàit ël prim vòl dël 9 novèmber 1978, a l'é intrà an servissi dal 1983, soa produssion fin al dì d'ancheuj a l'é stàita ëd 323 esemplar.
L'avion a l'é an servissi an motobin pais dël mond dont l'Italia.

Categorìa:Avion militar
Pfalz D.III

Ël **Pfalz D.III** a l'é n'avion da cassa a un pòst alman ëd la Prima guèra mondial.
A l'ha volà la prima vira dël avril 1917 e a l'é intrà an servissi ël medesim agn.
A l'é stait dovrà da la *Luftstreitkräfte*, l'aviassion miltar alman-a durant la prima guèra mondial. A l'é stait prodovù an 1.010 esemplar anviron e soa lestëssa màssima a l'era ëd 181 km/h.

Categorìa:Avion militar dla prima guèra mondial
Categorìa:Avion militar
Sissy Spacek

**Sissy Spacek**, nàita **Mary Elizabeth Spacek** (Qitman, 25 dzémber 1949) a l'è n'atris e cantanta american-a.
## Biografìa
A l'é nàita da Virginia Frances (nàita Spilman, 1917–1981) e da Edwin Arnold Spacek Sr.
Dël 1974 a l'ha marià lë scenograf Jack Fisk dont a l'ha avù doe fije: Shuyler (1982) e Madison (1988)..

Spacek, Sissy
Point Pleasant (New Jersey)

**Point Pleasant** a l'é 'n comun (*borough*) dël New Jersey, Stat Unì d'América.
A conta 18.941 abitant (2020).

## Stòria
Point Pleasant a l'é stàita fondà 'me comun dël 12 mars 1928.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Robert A. Sabosik.

## Anliure esterne
* https://web.archive.org/web/20240323002819/https://ptboro.com/

Categorìa:Sità djë Stat Unì d'América
Categorìa:New Jersey
H.G. Wells

**H.G. Wells** pseudònim ëd **Herbert George Wells** a l'é stàit në scritor ëd fantassiensa an lenga anglèisa.
A l'era nassù a Bromley ël 21 ëd stèmber dël 1866 e a l'é mòrt a Londra ël 13 d'òst dël 1946.
A l'é considerà un dij pare dla fantassiensa moderna.

Wells, H.G.
Wells, H.G.
Galarìa Nassional (Londra)

La **Galarìa Nassional** (**National Gallery**) a l'é un musé a Londra spesialisà ant l'art dla pitura.
Fondà dël 1824 a cudiss pì che 2.300 piture dont euvre ëd Monet, Vincent Van Gogh, Degas, Cézannes, Canalet, Rubens (Sanson e Dalila, 1610 c.), Rembrandt, Jan Vermeer, Jan van Eyck, Caravagg, Tissian Vecellio (Bacco e Arianna, 1520), Michelangelo Buonarroti, Leonardo da Vinci, Sandro Botticelli, Mantegna, Raffaello Sanzio, Turner e Constable. 

Categorìa:Stòria
Categorìa:Londra
Tupolev Tu-22M

Ël **Tupolev Tu-22M** (Туполев Ту-22M), stranomà da la NATO *"Backfire"*, a l'é un bombardiè a reassion supersònich a doi motòr fabricà an Union Soviética a la fin dj'agn '60.
A l'ha fàit ël prim vòl dël 1969 e a l'é intrà an servissi dal 1972.
A peul volè a un andi ëd 2.000 km/h km/ora (1.9 mach) e a l'ha 'n ragg d'assion ëd 1.700 km.
Soa produssion a l'é stàita ëd 497 esemplar e a resta an servissi màch an Russia.

Categorìa:Avion militar
Kirsten Dunst

**Kirsten Dunst**, nòm complet **Kirsten Caroline Dunst** (Point Pleasant, 30 avril 1982) a l'é n'atris american-a.
### Biografìa
A l'é fija ëd un dotòr d'achìjt almàn, Klaus Dunst e ëd  Inez Rupprecht. A l'ha un frel pì cit, Christian Dunst.

Dunst, Kirsten
Ansaldo 105/25 M.43

L' **Ansaldo 105/25 M.43** a l'é stàit un car armà cassacar pesant italian dla Sconda guèra mondial‎. A l'era armà con un canon da 105 mm. e ëd 'na mitraja Breda Mod. 38 da 8 mm. 
A l'é stàit prodovù dal 1942 al 1944 an anviron 200 - 210 esemplar. 

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Car armà
Nazzaro (meison viturìstica)

La **Nazzaro** a l’é stàita una meison viturìstica italian-a creà dël 1911 a Turin, dal pilòta e colaudator dla Fiat Felice Nazzaro.

La meison a l'é stàita sarà dël 1916 peui a l'é torna stàita ativa dal 1916 al 1923 an soa sede ëd Firense.

Categorìa:Meison viturìstiche italian-e
Barbara Hershey

**Barbara Hershey**, nòm ver **Barbara Lynn Herzstein** (Los Angeles, 5 fërvè 1948) a l'é n'atris american-a.
### Biografìa
A l'é fija ëd Arnold Nathan Herzstein e ëd Melrose Moore. 

Hershey, Barbara
Sigmar Polke

**Sigmar Polke** (Oels, 13 fërvè 1941 – Colònia, 10 giugn 2010), a l'é stàit un pitor e fotògraf alman.

Polke, Sigmar
Polke, Sigmar
Moviment ovrié

Ël termo ëd **moviment ovrié** (an fransèis **mouvement ouvrier**) a ìndica l'ansem dij moviment e partì organisà, a partì da l'época dla revolussion industriala, ch'a l'han l'obietiv ëd mijoré le condission ëd la class ovriera.

La definission a pija dzortut ël sindicalism, ma 'dcò ij partì polìtich (socialist, comunist…) e pì an general le tante forme d'assion polìtica e sociala ch'a l'han luità, arpresentà o artenù 'd luité për, rapresenté j'interess ëd la class ovriera (cooperativism, mutualism, ecc.).

Categorìa:Travaj
Innocenti (meison vituristica)

L**'Innocenti** a l'é stàita n'asienda mecànica e meison viturìstica italian-a ativa dal 1960 fin al 1993 për la produssion ëd viture. 
La marca a l'era stàita fondà dël géné 1933 a Milan da l'industrial Ferdinando Innocenti për la produssion ëd material për l'edilissia.
## Stòria

Dal 1947 al 1972 l'innocenti a produss scooter con ël nòm ëd "Lambretta".

Dël 1960 la sossietà a l'ha comensà la produssion sota licensa ëd viture British Motor Corporation, dont Austin A40 e da la metà dj an '60, la Mini.

Dël 1975 l'ingegné Alejandro De Tomaso, a ven proprietari dl'asienda.

Categorìa:Meison viturìstiche italian-e
Autobianchi

L**'Autobianchi** a l'é stàita na meison viturìstica italian-a ativa dal 1955 fin al 1995 për la produssion ëd viture. 
La marca a l'era stàita fondà a Milan da la colaborassion antrames la Bianchi, la Pirelli e la FIAT. Dël 1968 l'asienda a l'é vnùa totalment ëd proprietà dla FIAT.
## Stòria
L'asienda a l'é nàita për inissiativa ëd l'ingegnè dla Bianchi Ferruccio Quintavalle. 

Categorìa:Meison viturìstiche italian-e
Leopard 2

Ël **Leopard 2**  a l'é un car armà pesant alman prodovù da la Krauss-Maffei Wegmann. A l'é armà con un canon Rheinmetall da 120 mm. e da doe mitraje Rheinmetall MG3 da 7,62 mm.   
A l'é entrà an sevissi a la fin dj'an '70 con vaire forse ëd tèra dël Mond dont la Bundeswehr e le forse armà spagneule e prodovù an 3.600 esemplar. 

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Car armà
Type 99 (car armà)

Ël **Type 99** (99式 Jiǔjiǔshì) o ëdcò **ZTZ-99** a l'é un car armà pesant cineis prodovù da la Norinco. A l'é armà con un canon da 125 mm., da 'na mitraja coassial Type 59 da 7,62 mm. e da 'na mitraja W85 da 12,7 mm.   
A l'é entrà an sevissi dal 2001 con le forse ëd tèra dl'Armà Popolar ëd Liberassion cinèisa e prodovù an 890 esemplar. 

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Car armà
Pirelli

La **Pirelli** a l'é na marca italian-a nàita dël 1872 për la produssion ëd articoj ëd cauciù.
Dël 2015 l'asienda a l'é vnùa ëd proprietà dla sossietà cinèisa ChemChina.
## Stòria
La marca a l'é stàita fondà a Milan da l'ingegnè Giovanni Battista Pirelli.
Dël 1897 a l'é comensà la produssion ëd pneumàtich për becan-e, dël 1901 cola ëd pneumàtich për viture. 

Categorìa:Industria
Categorìa:Milan
M1 Abrams

L**'M1 Abrams**  a l'é un car armà pesant american prodovù an vaire version da la Lima Army Tank Plant. A l'é armà con un canon a cana lissa da 120 mm. e da tre mitraje dont 'na Browning M2 e doe M240 da 7,62 mm dont una coassial.   
A l'é entrà an sevissi a j'inissi dj'an '80 con vaire forse ëd tèra dël Mond dont l'Armà djë Stat Unì e prodovù an anviron 10.200 esemplar. 

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Car armà