Amplificator

**Amplificator** a l'é n'angign eletrònich ch'a aumenta la potensa ëd un signal d'intrada, conservandne la forma d'onda original. A l'é dovrà ant vàire camp, da la mùsica a le telecomunicassion, për fortifiché ëd signal déboj coma coj d'un micròfon, d'un strument musical, o ëd n'antënna radio.  

## Stòria
Ij prim amplificator a son ësvilupasse ant j'agn 1900 con l'anvension dël tub a veuid (o "vàlvola termoiònica"), ch'a l'ha përmëttù ëd controlé ëd corent elétrica për mojen d'un signal débol. Dël 1906, Lee De Forest a l'ha creà l'Audion, ël prim tub a veuid ch'a fasìa da amplificator. Ant j'agn 1940, l'ariv dël transistor a l'ha arvolussionà ël setor, rendend j'amplificator pì cit, afidàbij, e econòmich. Ant ël sécol XXI, j'amplificator a stat sòlid (a transistor o circuit integrà) a domin-o ël mercà.  

## Prinsipi ëd fonsionament
L'amplificator a travaja pijand un signal d'intrada (es. na tension o corent débla) e aplicandje un guadagn, generalment grassie a n'alimentassion esterna (es. na baterìa). La relassion antra l'intrada e l'ussida a l'é descrivùa da la fórmula:
  
 A = \frac{V_{\text{out}}}{V_{\text{in}}}   

anté che  A  a l'é ël guadagn,  V_{\text{out}}  a l'é la tension d'ussida, e  V_{\text{in}}  cola d'intrada.  

Ij component prinsipaj a ancludo:  
* **Transistor**: Semicondutor ch'a mòdula la corent për otnì l'amplificassion.  
* **Circuit integrà**: Esempi: l'amplificator operassional (op-amp), ch'a combin-a vàire transistor an un sol chip.  
* **Resistense e capacitor**: Utilisà për controlé ël guadagn e le frequense ëd travaj.  

## Tìpo d'amplificator
* **Amplificator ëd potensa**: Dovrà për alimenté àut-parlant o motor (es. ant ij sistema audio).  
* **Amplificator ëd voltagi**: Aumenta la tension dël signal, dovrà ant ij strument ëd mzura.  
* **Amplificator RF**: Për le frequense radio, ant le transmission sensa fij.  
* **Amplificator ëd strument mùsical**: Esempi: chitara elétrica o bass, për modifiché ël son.  
* **Classe d'amplificator**: A son classificà an Classe A, B, AB, D, etc., scond l'eficensa e la qualità dël son.  

## Aplicassion
* **Sistema audio**: Ant ij stereo, àut-parlant, e casse acùstiche.  
* **Telecomunicassion**: Ant le stassion radio, smartphone, e ret ëd dat.  
* **Medzin-a**: Ant ij strument ëd diagnostica, com j'ecografìa.  
* **Andustria**: Contròl ëd motor e sistema d'automassion.  

## Sfide
* **Distorsion**: Modìfiche indesiderà dël signal, specialment a àute potense.  
* **Rumor**: Signal dësguardà generà da l'angign midem.  
* **Consum energétich**: J'amplificator ëd potensa a peulo ciamé motobin d'energìa.  
* **Dispersion ëd calor**: Necessità ëd dissipador ëd calor për evité surscaudament.  

## Amplificator ant ël Piemont
Ël Piemont a l'ha na tradission ant l'andustria eletrònica:  
* **Fàbriche stòriche**: Com Olivetti (ant ël Canavèis), ch'a l'ha prodovù component për amplificator.  
* **Politécnich ëd Turin**: Dipartiment d'Eletrònica ch'a fa ricerca an sj'amplificator a bass consum.  
* **Festival musical**: Eveniment com ël MITO SettembreMusica a deuvro sistema d'amplificassion d'avanguardia.  

## Vardé ëdcò
* Eletrònica  
* Transistor  
* Amplificator operassional  
* Sistema audio  

## Colegament estern
* Politécnich ëd Turin - Studi an sj'amplificator.  
* IEEE - Stòria dl'eletrònica.  

Categorìa:Eletrònica  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Mùsica  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI