open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bembrive, Vigo

**Santiago** ëd **Bembrive** a l'é na paròchia e na **entità local minor** ch'a aparten al munissipi (*concello*) ëd Vigo, ant la provincia ëd Pontevedra an Galissia. Sò nòm a ven dal Latin medieval *bene vivere*, ch'a veul dì "leugh bon për vive".

## Descrission e stat aministrativ
Bembrive a l'é na paròchia con në stat particolar: a l'é n*'entità local minor*, visadì ch'a l'ha na gionta aministrativa pròpia, autorità ch'a resto 9 an tuta la Galissia. Sta situassion a l'é stàita ufissialisà dël 1945. La paròchia a l'é aministrà da n'alcalde pedaneo e 4 vogaj, elegiù separament dal consèj comunal. Soe competense a son dzortut la gestion dël mon (355 etar) e la manutension d'infrastruture e servissi locaj. La sede dla entità a l'é ant la borgà ëd Mosteiro.

## Popolassion
Second l'IGE, dël 2022 Bembrive a contava 4.421 abitant, spartì an 38 entità ëd popolassion. Le borgà pì populà a son O Arieiro (604 abitant), Xestoso (406), O Carballal (348) e Segade (324).

## Stòria
La prima testimonianza scrita dla paròchia a l'é dël 915, quand ël re galissian Ordoño II a l'ha donà ël teritòri al vësco ëd Lugo. Dël sécol XVIII, Bembrive a dipendìa giudissialment da la vila ëd Bouzas, e dal 1836 a l'é passà al comun ëd Lavadores. Dël 1931 a l'é stàit considerà "pòpol agregà" a Lavadores, e dël 1945 a l'ha otnù la categorìa d'entità local minor.

## Patrimòni
Ël monument pi important a l'é la Cesa ëd Santiago ëd Bembrive, dël sécol XII, un-a dle pi bele dël romànich ëd Vigo, ansema a cole ëd Castrelos e Coruxo. A l'é stàita diciarà monument stòrich-artìstich dël 1980. Ant l'àrea a-i son doi castro (Arieiro e Xestoso) e na tomba megalìtica. An tra j'àutri bin i trovoma un cruceiro dël 1782 (Camiño do Cacheno), 137 hórreo (85% con pi che 100 agn), e 30 molin d'eva.

## Festa
La festa patronal a l'é për San Bias (3 ëd fërvé), ch'a marca la prima romerìa dl'ann e a fa ëd Bembrive un-a dle feste pi importante dël sud dla provincia. Durant la festa, as deurbo ij furancho për degusté vin e cocido galissian. A l'é 'dcò selebrà la Festa dla Sidra.

Categorìa:Paròchie dël Munissipi ëd Vigo
Dornelas, Mos

**Santa María** ëd **Dornelas** a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Mos. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 651 abitant (294 òm e 357 fomne), distribuì an 4 grup ëd popolassion.

Categorìa:Paròchie dël Munissipi ëd Mos
Lenga quechua, huallaga huánuco

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga quechua, huallaga huánuco** o **Quechua, Huallaga Huánuco** a fa part ëd le lenghe quechuan e a l'é parlà dzortut an Perù.

## Classìfica

Në schema ëd classìfica dël **Quechua, Huallaga Huánuco** a peul esse:

* lenghe quechuan
** lenghe quechua I
*** **lenga quechua, huallaga huánuco**

## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **qub**

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=qub

Categorìa:Lenghe quechua I
Categorìa:Lenghe dël Perù
Lenga inga

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga inga** o **Inga** a fa part ëd le lenghe quechuan e a l'é parlà dzortut an Colombia.

## Classìfica

Në schema ëd classìfica dël **Inga** a peul esse:

* lenghe quechuan
** lenghe quechua II
*** lenghe quechua II B
**** **lenga inga**

## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **inb**

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=inb

Categorìa:Lenghe quechua II B
Categorìa:Lenghe dla Colombia
Camos, Nigrán

**Santa Baia** ëd **Camos** a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Nigrán. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 1.381 abitant (708 fomne e 673 òm), distribuì an 16 grup ëd popolassion.

Categorìa:Paròchie dël Munissipi ëd Nigrán
Chenlo, O Porriño

**San Xoán** ëd **Chenlo** a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) dël Porriño. Soa popolassion al censiment dël 2004 a l’era ëd 549 abitant (278 fomne e 271 òm), distribuì an 17 grup ëd popolassion.

Categorìa:Paròchie dël Munissipi dël Porriño
A Ramallosa, Baiona

**Santa Cristina** dla **Ramallosa** a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Baiona. Soa popolassion al censiment dël 2007 a l’era ëd 2.944 abitant (1.489 fomne e 1.455 òm), distribuì an 17 grup ëd popolassion.

Ramallosa
Baiona, Baiona

**Santa María de Fóra** ëd **Baiona** a l’é na paròchia che a aparten al munissipi (‘‘concello’’ an galissian) ëd Baiona. Soa popolassion al censiment dël 2003 a l’era ëd 4.624 abitant, distribuì an 5 grup ëd popolassion.

Categorìa:Paròchie dël Munissipi ëd Baiona
Jacques-Louis Lions

Matemàtich fransèis.
**Jacques-Louis Lions** a l'era nassù a Grasse ai 3 ëd magg dël 1928 e a l'é mòrt a Paris ai 17 ëd magg dël 2001.

Lions, Jacques-Louis
August Palanques

Matemàtich.
**August Palanques i Mestre** a l'era nassù a Barslon-a ai 30 ëd novèmber dël 1957 e a l'é mòrt ai 31 dë dzèmber dël 1997.

A l'era professor assossià a l'Università 'd Barslon-a.

Palanques, August
Felipe Mellizo

Angigné sivil, filòsof, scritor e giornalista an lenga spagneula.
**Felipe Mellizo Cuadrado** a l'era nà a Córdoba j'8 ëd novèmber dël 1932 e a l'é mòrt a Madrid ai 7 ëd luj dël 2000.

## Euvre prinsipaj
* *Notas alemanas* (1962)
* *Europa, de papel* (1962)
* *Los redimidos* (1962)
* *El lenguaje de los políticos* (1968)
* *Sir Gawayn y el Caballero Verde* (1968)
* *Arturo, rey * (1976)
* *Literatura y enfermedad* (1979)
* *De letras y números* (1986)
* *Otra manera de cantar el tango*(1986)
* *Escríticos* (1983)
* *Mientras agonizo* (1991)

Mellizo, Felipe
Mellizo, Felipe
Mellizo, Felipe
Mellizo, Felipe
Mellizo, Felipe
Serie ipergeométrica ëd Gauss

La **serie ipergeométrica ëd Gauss** con paràmeter a,b,c \in \mathbb C  e c \notin\{ 0,-1,-2,-3, \ldots\}  a l'é la serie ëd potense an z:
:F(a,b,c,z)= \sum_{n=0}^{ \infty } \frac{(a)_n(b)_n}{(c)_nn!} z^n,
andoa che (a)_n a l'é ël sìmbol ëd Pochhammer.

Cand |z|<1 costa serie a convergg.

Serieipergeometricaedgauss
Almè

**Almè** (*Almè* o *Lmé* an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 5.619 abitant , ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 8 chilòmeter da Bérghem, a n'autëssa 'd 294 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimo Bandera (dal 06/06/2016).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Alme
Còrdoba

* **[[Còrdoba (Argentin-a)|Còrdoba]]**, sità dl'Argentin-a

* **[[Còrdoba (Méssich)|Còrdoba]]**, sità dël Méssich

* **[[Còrdoba (Spagna)|Còrdoba]]**, sità dla Spagna

* **[[Còrdoba (provincia)|Provincia ëd Còrdoba]]**, provincia dl'Argentin-a
Marone

**Marone** (*Marù* an dialèt bressan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 3.209 abitant , ant la provinsa ëd Bressia. As treuva an sla riva oriental dël Lagh d'Isé.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessio Rinaldi (dal 26/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bressia
Mimar Sinan

Angigné e architet.
**Mimar Koca Sinan ibn Abd al-Mannan**, pi conossù come **Mimar Sinan**, a l'era nassù a Kayseri ai 15 d'avril dël 1489 e a l'é mòrt a Istanbul ai 17 ëd luj dël 1588.
A l'ha contribuì con d'inovassion amportante a l'architetura otman-a: as devo a chiel na senten-a ëd moschee andoa, mersì a 'n gieugh ëd contra-cùpole, a l'ha podù liberé lë spassi sentral da soe colòne portante, an duvertand an soe muraje desen-e dë fnestre për feje intré la lus.

A l'é stàit ëstranomà *ël Michelàngel dj'otman*.

Sinan, Mimar
Sinan, Mimar
Musé dël fótbal ëd San Pàul

Ël **musé dël fótbal** a l'é 'n musé ëd San Pàul ëd Brasil.
A l'ha soa sede ant lë stadi munissipal ëd Pacaembu.
A l'é stàit inaugurà a la fin dë stèmber 2008.

Categorìa:Fótbal
Categorìa:Musé
Categorìa:San Pàul ëd Brasil
Derthona FC

Ël **Derthona Football Club** a l'é na società 'd fótbal ëd Torton-a an provinsa 'd Lissandria.

## Stòria
Fondà dël magg dël 1908 a l'ha avù coma prim pressident ël capitani ëd cavalerìa Luis Bajardi. Le maje a j'ero bianche e nèire përchè a-i era 'l but ëd buté ansema, ant na midema maja, ij color ëd la Prò Vërsèj (bianch) e dël Casal (nèir), che an cola época a j'ero le squadre pì fòrte ëd Piemont. Ant j'ani 1920-25 ël Derthona a l'ha vivù soa época d'òr an giugand ant ël grop B ëd la prima division. Ant la partìa d'achit (8 d'ótober dël 1922) ij bianch e nèir a gieugo con: Gambuti, Re, Rabbaglio, Barbieri, Bonzani, Salamina, Loiacono, Crotti, Bellolio, Gatti, Gianelli. An coi sinch ani 'l Derthona a gieuga con squadre coma Juventus, Milan, Génoa, Bologna, Udinèisa e Spessia. Pròpi lë Spessia al 1 ëd luj dël 1923 a l'é la squadra da vagné për nen calé ant la sgonda division: dòp 3 ore e 17 minute la partìa a l'é ancora pari e a venta fene n'àutra che a finiss 3 a 2 për ij lìgur.

Con la presidensa ëd Marcello Bottazzi, ij tortonèis a son ruvà torna an Serie B anté che a l'han giugà doi campionà dal 1933 al 1935. Peui a son ancaminà tranta ani 'd crisi e nomach dël 1966 ël Derthona a l'ha ancaminà na chërsùa, coma società e squadra, che a l'ha portalo an Serie C1 dël 1988. An cola serie 'l Derthona a l'é restà mach doe stason e dal 1990 a ven degradà për quatr vire an furnend ant ël campionà 'd Promossion. Dal 1995 al 2002 la società a l'ha fàit ël campionà ëd Serie D, andoa a l'é restà fin-a al 2002 quand a l'é cascà an Ecelensa.

Dël 2006-07 ël Derthona a l'ha partecipà al campionà d'Ecelensa e a l'ha vagnà 'l campionà an ruvand anans a la Novèisa e an tornand an Serie D.

Dël 2007-08 la società a l'ha evità la degradassion an restand ant ël giron A dla Serie D mersì a na vitòria pròpi a l'ùltima giornà.

Ant ël luj dël 2008, ël Derthona a l'ha catà l'atacant Luis "Lulù" Oliveira che an soa cariera a l'ha giugà për squadre coma Cagliari, Venessia e Catania.

## Fotbaleur famos
Antra ij fotbaleur pì arnomà ch'a l'han giugà ant ël Derthona a-i son:
*Tullio Gritti 
*Claudio Pelosi 
*Maurizio D'Angelo 
*Mattia Biso 
*Manuel Pasqual 
*Stefano Dall'Acqua 
*Roberto Murgita 
*Luis Oliveira

## Lë stadi Fausto Coppi
Lë stadi dël Derthona as treuva sla colin-a che a-i é ant la sità e a l'é dedicà al gran coridor ciclista Fausto Coppi. Lë stadi a l'ha 3475 pòst an tut e a l'ha falo constrùe 'l comendator Pio Franzosi.

## Ij tifos
La squadra 'd Torton-a a l'ha sempre avù vàire tifos che a l'han compagnà ij bianch e nèir antëcà coma fòra 'd ca. Ant la gradinà le formassion prinsipaj a son: Lions Supporters, Area Bianconera, Derthona Club Vittorio Vinciguerra, Derthona Club Bar Moderno.

Ij tifos dël Derthona a son amis con ij tifos ëd Verbania, Imperia e Savon-a antramentre che a l'han ëd relassion "grame" con coj ëd Casal, Voghera e Lissandria.

Categorìa:Torton-a
Categorìa:Fótbal an Piemont
Giovanni D'Anna

**Giovanni D'Anna** a l'era un latinista e në studios dla coltura roman-a e dël pensé ëd Ciceron.
A l'era nà a Ancon-a ai 27 d'aost dël 1929 e a l'é mòrt a Roma j'8 dë dzèmber dël 2008.

Danna, Giovanni
Antoine Gombaud

Scritor e matemàtich.
**Antoine Gombaud**, sivalié ëd Méré, a l'era nassù ant ël Poitou dël 1607 e a l'é mòrt ai 29 dë dzèmber dël 1684.

A l'era n'arnomà giugador d'asar e dël 1654 a l'ha proponù a sò amis, ël matemàtich Blaise Pascal, chèich problema ch'a rësguardavo ël gieugh.
Sòn a l'ha fàit ës-ciòde jë studi ëd càlcol dle probabilità.

Gombaud Antoine
Gombaud Antoine
Gombaud Antoine
Lenghe macro-ge

La famija dle **lenghe macro-ge** a l'é na gròssa famija ëd lenghe dl'América meridional, parlà dzortut an Brasil.

Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe macro-ge a son ël branch dle *lenghe macro-ge* midem ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:

* branch ëd le *lenghe macro-ge* midem

Le lenghe macro-ge a son:

* lenghe bororo
** lenghe bororo vere
*** lenga borôro
*** lenga umotina
** lenghe otuke
*** lenga otuke
* lenghe botocudo
** lenga krenak
* lenghe chiquito
** lenga chiquitano
* lenghe fulnio
** lenga fulniô
* lenghe ge-kaingang
** lenghe ge
*** lenghe ge sentraj
**** lenga acroá
**** lenghe acua
***** lenga xavánte
***** lenga xerénte
***** lenga xakriabá
*** lenghe ge nòrd-ossidentaj
**** lenghe apinaye
***** lenga apinayé
**** lenghe kayapo
***** lenga kayapó
**** lenghe kreen-akarore
***** lenga kreen-akarore
**** lenghe suya
***** lenga suyá
**** lenghe timbira
***** lenga gavião, pará
***** lenga canela
***** lenga krahô
***** lenga kreye
***** lenga krikati-timbira
** lenghe kaingang
*** lenghe kaingang setentrionaj
**** lenga kaingáng
**** lenga xokleng
**** lenga kaingáng, São Paulo
* lenghe guato
** lenga guató
* lenghe kamakan
** lenga kamakan
* lenghe karaja
** lenga karaja
* lenghe maxakali
** lenga maxakali
* lenghe opaye
** lenga opayé
* lenghe puri
** lenga puri
* lenghe rikbaktsa
** lenga rikbaktsa
* lenghe yabuti
** lenga arikapú
** lenga jabuti
* lenghe oti
** lenga oti

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Categorìa:Lenghe macro-ge
Paul Nizan

Scritor an lenga fransèisa.
**Paul Nizan** a l'era nassù a Tours ai 7 ëd fërvé dël 1905 e a l'é mòrt an guèra a Audruicq, davsin a Dunkerque, ai 23 ëd magg dël 1940.

A l'era student a l'École Normale Superieure, anté ch'a partagiava soa stansia con sò amis, Jean-Paul Sartre.
Dël 1926 a l'é scapass-ne da la Fransa, andoa a jë smijava ch'a-i fussa gnun avnì, gavà la disperà arprodussion d'un model borzoà, e a l'é butasse a fé 'l tuor an na famija britànica an Aden.
Rintrà, dël 1927 a l'ha aderì al Partì Comunista Fransèis.
A l'é surtine dël 1939, cand a l'ha s-ciairà che cost-sì a praticava l*'alienassion al lengage*, ma a l'ha seghità a disse comunista e a ciamesse coma corege le deviassion sensa robaté ant l'idealism.

## Euvre prinsipaj
* *Aden Arabie* (1931), romanz, as duverta con le fras arnomà: *I l'avìa 20 agn. I përmëttrai a gnun ëd dì ch'a l'é la pì bela età dla vita.*
* *Les Chiens de garde* (1932)
* *Antoine Bloyé* (1933) 
* *Le Cheval de Troie* (1935) 
* *La Conspiration* (1938)  
* *Chronique de septembre* (1939)

Nizan, Paul
Nizan, Paul
Lenghe salishan

La famija dle **lenghe salishan** a l'é na famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América setentrional.

Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe salishan a farìo part dël branch dle *lenghe almosan* ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:

* branch ëd le *lenghe almosan*
** lenghe algic
** lenga kutenai
** lenghe mosan
*** lenghe chimakuan
*** **lenghe salishan**
*** lenghe wakashan

## Le lenghe salishan
Le lenghe salishan a son:

* lenghe bella coola
** lenga bella coola
* lenghe salish sentraj
** lenghe halkomelem
*** lenga halkomelem
** lenghe nooksack
*** lenga nooksack
** lenghe salish sentraj setentrionaj
*** lenga comox
*** lenga pentlatch
*** lenga sechelt
** lenghe squamish
*** lenga squamish
** lenghe straits
*** lenga clallam
*** lenga salish, straits
** lenghe twana
*** lenga lushootseed
*** lenga skagit
*** lenga salish, puget sound meridional
*** lenga snohomish
*** lenga twana
* lenghe salish antern
** lenghe salish antern setentrionaj
*** lenga lillooet
*** lenga shuswap
*** lenga thompson
** lenghe salish antern meridionaj
*** lenga columbia-wenatchi
*** lenga coeur d'alene
*** lenga kalispel-pend d'oreille
*** lenga okanagan
*** lenga spokane
* lenghe tillamook
** lenga tillamook
* lenghe tsamosan
** lenghe inland
*** lenga chehalis, lower
*** lenga chehalis, upper
*** lenga cowlitz
** lenghe maritime
*** lenga quinault

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Salishan
Lenghe panoan

La famija dle **lenghe panoan** a l'é na famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América meridional.

Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe panoan a son ël branch dle *lenghe macro-panoan* ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:

* branch ëd le *lenghe macro-panoan*
** **lenghe panoan**

Le lenghe panoan a son:

* lenghe panoan orientaj
** lenga kaxararí
* lenghe nòrd sentral
** lenga atsahuaca
** lenga isconahua
** lenga capanahua
** lenga marubo
** lenga remo
** lenga shipibo-conibo
** lenga sensi
* lenghe setentrionaj
** lenga matsés
** lenga matìs
** lenga pisabo
* lenghe sud sentraj
** lenghe amahuaca
*** lenga amahuaca
** lenghe sud sentraj nen classifià
*** lenga nukuini
** lenghe yaminahua-sharanahua
*** lenga sharanahua
*** lenga poyanáwa
*** lenga tuxináwa
*** lenga xipináwa
*** lenga yaminahua
*** lenga yawanawa
** lenghe yora
*** lenga yora
* lenghe panoan sud orientaj
** lenga cashinahua
** lenga katikina, panoan
* lenghe panoan meridionaj
** lenga chácobo
** lenga pacahuara
** lenga shinabo
* lenghe panoan nen classifià
** lenga panobo
* lenghe panoan ossidentaj
** lenga cashibo-cacataibo
** lenga nocamán

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Panoan
Milazzo

**Milazzo** (*Milazzu* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 32.722 abitant , an provincia ëd Messin-a.

A resta al lìmit ossidental ëd l'ansen con ël midem nòm, a la base ëd na penìsola ch'a intra ant ël mar Mediterani.

## Stòria
Na prima ampiantassion neolìtica an sël teritòri a armonta al 4000 aGC anviron.
As arteuvo ëd marche ëd necròpoj datàibij al sécol ch'a fa XIV aGC.
Ij sìcuj as son anstalasse antra ij sécoj IX aGC e VIII aGC, fin-a a la fondassion dla sità greca ëd *Mylai* dël 649 aGC an sle prime montà dla strèita penìsola ch'a caraterisa ël teritòri dla còsta.

Sì-davzin, ij cartaginèis a son ëstàit batù dai roman dël III sécol aGC an na bataja naval.

Ant l'época norman-a la sità a l'é stàita fortificà e dël sécol ch'a fa XIII Federich II dë Svevia a l'ha fabricaje ël potent castel, al qual jë spagneuj ëd Ferdinand d'Aragon-a a l'han giontà na sinta ant ël sécol ch'a fa XVI.

Ëd luj 1860, a Milass Garibaldi a l'ha fàit patì na gròssa dësconfita ai soldà borbònich.

## Leu d'anteresse
*Ël castel
*La catedral veja
*Ël santuari ëd San Fransesch ëd Pàula
*La catedral neuva
*Ël Palass dij Giùdes
La ca dla comun-a a goerna dle testimonianse dl'Arnassiment, na biblioteca bin fornìa e dle piture.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carmelo Pino (dal 14/06/2010).

## A pòrto sò nòm
*Ansen ëd Milass

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment
Alzano Lombardo

**Alzano Lombardo** (*Alzà* o *Lsà* an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 13.652 abitant , ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 6,5 chilòmeter da Bérghem, a n'autëssa 'd 304 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Camillo Bertocchi (dal 06/06/2016).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bérghem
Ambivere

**Ambivere** (*Ambìer* o *Imbìer* an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 2.398 abitant , ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 12 chilòmeter da Bérghem e a n'autëssa 'd 261 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Silvano Donadoni (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bérghem
Mongiuffi Melia

**Mongiuffi Melia** (*Mungiuffi* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia dë 703 abitant , an provincia ëd Messin-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Salvatore Curcuruto (dal 17/06/2008 -second mandà-).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Messin-a
Montagnareale

**Montagnareale** (*Muntagnariali* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia ëd 1.729 abitant , an provincia ëd Messin-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Anna Sidoti (dal 16/06/2008).

## Demografìa

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:2300
  bar:1871 from: 0 till:2319
  bar:1881 from: 0 till:2312
  bar:1901 from: 0 till:2612
  bar:1911 from: 0 till:2556
  bar:1921 from: 0 till:2550
  bar:1931 from: 0 till:2603
  bar:1936 from: 0 till:2746
  bar:1951 from: 0 till:2779
  bar:1961 from: 0 till:2474
  bar:1971 from: 0 till:2065
  bar:1981 from: 0 till:1926
  bar:1991 from: 0 till:1841
  bar:2001 from: 0 till:1787

PlotData=

  bar:1861 at:2300 fontsize:XS text: 2300 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2319 fontsize:XS text: 2319 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2312 fontsize:XS text: 2312 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2612 fontsize:XS text: 2612 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2556 fontsize:XS text: 2556 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2550 fontsize:XS text: 2550 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2603 fontsize:XS text: 2603 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2746 fontsize:XS text: 2746 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2779 fontsize:XS text: 2779 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2474 fontsize:XS text: 2474 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:2065 fontsize:XS text: 2065 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1926 fontsize:XS text: 1926 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1841 fontsize:XS text: 1841 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1787 fontsize:XS text: 1787 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Dàit ëd l'ISTAT



## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Messin-a
Malvagna

**Malvagna** (*Marvagna* an sicilian) a l'é un comun dla Sicilia d' 847 abitant , an provincia ëd Messin-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Rita Mungiovino (dal 16/05/2005).

## Demografìa

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:1403
  bar:1871 from: 0 till:1469
  bar:1881 from: 0 till:1603
  bar:1901 from: 0 till:1998
  bar:1911 from: 0 till:2166
  bar:1921 from: 0 till:2096
  bar:1931 from: 0 till:2080
  bar:1936 from: 0 till:2008
  bar:1951 from: 0 till:1779
  bar:1961 from: 0 till:1656
  bar:1971 from: 0 till:1580
  bar:1981 from: 0 till:1473
  bar:1991 from: 0 till:1190
  bar:2001 from: 0 till:973

PlotData=

  bar:1861 at:1403 fontsize:XS text: 1403 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1469 fontsize:XS text: 1469 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1603 fontsize:XS text: 1603 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1998 fontsize:XS text: 1998 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2166 fontsize:XS text: 2166 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2096 fontsize:XS text: 2096 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2080 fontsize:XS text: 2080 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2008 fontsize:XS text: 2008 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:1779 fontsize:XS text: 1779 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1656 fontsize:XS text: 1656 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1580 fontsize:XS text: 1580 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1473 fontsize:XS text: 1473 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1190 fontsize:XS text: 1190 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:973 fontsize:XS text: 973 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Dàit ëd l'ISTAT



## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Messin-a
Barcellona Pozzo di Gotto

**Barcellona Pozzo di Gotto** a l'é un comun dla Sicilia ëd 41.431 abitant , an provincia ëd Messin-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Candeloro Nania (dal 15/05/2007 -second mandà-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Nòte


Categorìa:Comun dla provincia ëd Messin-a
Galeazzo Dagli Orzi

## Biografìa
**Galeazzo Dagli Orzi** a l'era nassù a Orzi (adess Orzivecchi) dël 1492.
A l'avìa travajà a Bressia come cansellié dal nòbil Mariotto Martinengo dla Pallata.
As conòss nen l'ann ëd la mòrt.

## Euvre
L'euvra dl'autor a l'é:
* *La Massera da bè* (1554 e 1565).
A l'época ëd Galeazzo Dagli Orzi, la parlà ëd Bressia a jë smijava motobin a cola ëd Bérghem, përché le parlà padan-e a j'ero ancora nen tant diferensià.

### La massera da bè
La "La massera da bè" a l'é na fròtola, na sòrt ëd travaj teatral an dova na massera a convins a padron-a a pijela a travajé. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Dagli Orzi, Galeazzo
Dagli Orzi, Galeazzo
Dagli Orzi, Galeazzo
Giovanni Gandini

## Biografìa
**Giovanni Gandini** a l'era nassù a Quinzano dël 1645.
A l'era laureasse a Pàdoa dël 1667.
A l'é mòrt dël 1712 o dël 1720.

## Euvre
A l'é autor ëd na sòrt ëd catàlogh ëd le përson-e pì conossùe ëd sò pais.

### Sonet
Ant ël "Sonet", Gandini a parla d'un batésim dël 10 ëd magg dël 1675. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Gandini, Giovanni
Gandini, Giovanni
Carlo Girelli

## Biografìa
**Carlo Girelli** a l'era nassù a Bressia dël 1730 da famija nòbil e a l'é mòrt dël 1816.
A l'era stàit canònich.

## Euvre
Ël Girelli a l'ha scivù ant la parlada bressian-a dzortut poesìe d'ocasion.

### Dialogo contro la moda alla ghigliottina
Ant ël "Dialogo contro la moda alla ghigliottina", ël Girelli a prédica contra la Rivolussion fransèisa. L'inissi:

### Sonet
Ant ël "Sonet", ël Girelli a presenta ël neuv Vësco intrant. La parlada bressian-a a l'é già cola moderna. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Girelli, Carlo
Girelli, Carlo
Girelli, Carlo
Francesco Bonatelli

**Francesco Bonatelli**, filòsof spiritualista, a l'era nassù a Iseo ai 25 d'avril dël 1830 e a l'é mòrt a Pàdoa ai 13 ëd magg dël 1911.
A l'ha mostà a le Università ëd Bològna e Pàdoa.

## Euvre
Al temp dël Bonatelli la grafìa dël bressian a l'era nen consolidà e ël poeta a l'ha lassà ëd note an dzora a la grafìa che a dovrava.

### Il nonno ed il bambino piangente
Ant la poesìa "Il nonno ed il bambino piangente", ël Bonatelli a parla dij dolor d'un cit. L'inissi:

### O lengua dèi bressà
Ant ël sonet "O lengua dèi bressà", ël Girelli a parla apassionatament ëd soa parlà. Da noté che a la ciama **lenga**. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Bonatelli, Francesco
Bonatelli, Francesco
Bonatelli, Francesco
Angelo Maria Canossi

## Biografìa
**Angelo Maria Canossi** a l'era nassù a Bressia ai 23 ëd mars dël 1862 da na famija ëd magìster e professor; a l'avìa fàit ël Liceo Clàssich e a l'era iscrivusse a l'Università ëd Firense, an dova a l'avìa avù për compagn Gabriele D'Annunzio.

D'apress ëd doi agn a Firense, a l'era andàit a Paris a la Sorbon-a, an dova a l'avìa nen dàit gnun esam. Peui a l'era tornà a Firense, ma a l'ha mai finì jë studi.

A l'ha sempe vivù pòver e a l'é mòrt a Bressia ai 9 d'otóber dël 1943.

## Euvre
Canossi a l'é ël pì avosà poeta bressian e la soa lenga a l'é cola d'arferiment për ël bressian. Tra le soe euvre publicà:
* *Melodia* (1913)
* *Congedo*

### El ca del pitoc
La poesìa "El ca del pitoc" a l'é la tradussion ëd la romanza "Il cane del mendicante" d'Andrea Maffei. L'inissi:

### El poer murtì
Ëdcò la poesìa "El poer murtì" a l'é na tradussion. L'inissi:

### Cantà come Dio völ!
La poesìa "Cantà come Dio völ!" a conten la concession poética dël Canossi. L'inissi:

### Non possumus
Ant la poesìa "Non possumus" ël poeta a spiega përchè a l'ha arfudà un travaj a Roma (1905). L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Canossi, Angelo Maria
Canossi, Angelo Maria
Canossi, Angelo Maria
Lenghe siouan

La famija dle **lenghe siouan** a l'é na famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América setentrional. A son le lenghe dj'Indian ëd le pian-e, com ij Sioux, ël pòpol dël famos cap Tòr setà.

Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe siouan a farìo part dël branch dle *lenghe almosan-keresiouan* ëd la sùper-famija dle lenghe amerindie, parèj:

* branch ëd le *lenghe almosan-keresiouan*
** lenghe almosan
*** lenghe algic
*** lenghe kutenai
*** lenghe mosan
**** lenghe wakashan
**** lenghe salishan
**** lenghe chimakuan
** lenghe caddoan
** lenghe keres
** **lenghe siouan**
** lenghe iroquoian

## Le lenghe siouan

Le lenghe siouan a son:

* lenghe catawba
** lenga catawba
* lenghe siouan ver
** lenghe siouan sentraj
*** lenghe mandan
**** lenga mandan
*** lenghe mississippi valley
**** lenghe chiwere
***** lenga iowa-oto
**** lenghe dakota
***** lenga assiniboine
***** lenga dakota
***** lenga lakota
***** lenga stoney
**** lenghe dhegiha
***** lenga kansa
***** lenga omaha-ponca
***** lenga osage
***** lenga quapaw
**** lenghe winnebago
***** lenga ho-chunk
** lenghe missouri valley
*** lenga crow
*** lenga hidatsa
** lenghe siouan sud orientaj
*** lenghe biloxi-ofo
**** lenga biloxi
**** lenga ofo
*** lenghe tutelo
**** lenga tutelo

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Categorìa:Lenghe siouan
Lenghe penutian

La famija dle **lenghe penutian** a l'é na famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América setentrional.

Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe penutian a son ël branch dle *lenghe penutian* midem ëd la super-famija dle lenghe amerindie, parèj:

* branch ëd le *lenghe penutian* midem

## Le lenghe penutian
Le lenghe penutian a son:

* lenghe California penutian
** lenghe wintuan
*** lenga wintu
* lenghe chinookan
** lenga chinook
** lenga wasco-wishram
* lenghe maiduan
** lenga maidu, nòrd òvest
** lenga maidu, nòrd est
** lenga nisenan
** lenga maidu, valley
* lenghe Oregon penutian
** lenghe coast Oregon
*** lenghe coosan
**** lenga coos
*** lenghe siuslawan
**** lenga siuslaw
*** lenghe yakonan
**** lenga alsea
** lenghe kalapuyan
*** lenga kalapuya
** lenghe takelma
*** lenga takelma
* lenghe plateau penutian
** lenghe klamath-modoc
*** lenga klamath-modoc
** lenghe sahaptin
*** lenga nez perce
*** lenga tenino
*** lenga umatilla
*** lenga walla walla
*** lenga yakima
* lenghe tsimshian
** lenga gitxsan
** lenga nisga'a
** lenga tsimshian
* lenghe penutian nen classifià
** lenga molale
* lenghe yok-utian
** lenghe utian
*** lenghe costanoan
**** lenga ohlone, meridional
**** lenga ohlone, setentrional
**** lenga karkin
*** lenghe miwokan
**** lenghe miwokan orientaj
***** lenga miwok, bay
***** lenga miwok, plains
***** lenghe miwokan sierra
****** lenga miwok, sierra sentral
****** lenga miwok, sierra setentrional
****** lenga miwok, sierra meridional
**** lenghe miwokan ossidentaj
***** lenga miwok, coast
***** lenga miwok, lake
** lenghe yokuts
*** lenga yokuts

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Penutian
Aldo Cibaldi

## Biografìa
**Aldo Cibaldi** a l'era nassù a Cellatica ai 15 ëd luj dël 1914 e a l'é mòrt a Gussago dël 1995.
A l'era laureasse prima an Litre e peui an Pedagogìa.

## Euvre
Cibaldi a l'ha vagnà ël premi *"Canossi"* del 1947 e ël premi *"G. Rosa"* dël 1952.

### Me pias girulà fra tante foie
La poesìa "Me pias girulà fra tante foie" a crea n'ambient ëd l'otogn. L'inissi:

Da: *Braze e burnìs*

### Paròle
La poesìa "Paròle" a conten la concession poética ëd Cibaldi. L'inissi:

### La mort e l'amur
La poesìa "La mort e l'amur" a mostra ël trat pessimista dël caràter dël poeta. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Cibaldi, Aldo
Cibaldi, Aldo
Antegnate

**Antegnate** (*Antegnàt* an dialèt bërgamasch) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 3.206 abitant , ant la provinsa ëd Bérghem. As treuva a 29 chilòmeter dal capleugh.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Maria Lanzini (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Bérghem
Cascia

**Cascia** a l'é un comun ëd l'Umbria ëd 3.285 abitant , an provincia ëd Perugia.

## Përsonalità
* Santa Rita (1371-1447), nassùa e mòrta a Cascia

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Gino Emili (dal 28/05/2007).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
Città di Castello

**Città di Castello** a l'é un comun ëd l'Umbria ëd 40.253 abitant , an provincia ëd Perugia.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fernanda Cecchini (dal 13/06/2006 -second mandà-).

## Sità gemelà

Città di Castello a l'é gemelà con:
*  Joué-lès-Tours, Fransa
*  Sighişoara. Romanìa

## Arferiment

Cittadicastello
Lacabòn

Ël **lacabòn** (o **lecabòn**) a l'è 'n doss artisanal tradissional ëd Lissandria.

A l'è fàit a forma 'd bachëtta ampastanda la mel ansem al sùcher. 
As vend a Sant'Antòni (17 ëd gené), e specialment a Santa Lussìa (13 ëd dzèmber) ant l'omònima piassëtta.

## Anliure esterne

Artìcol dzora 'l lacabòn, con figure **(Italian)**

Categorìa:Mangé a la piemontèisa
Categorìa:Mangé e bèive
Renzo Bresciani

## Biografìa
**Renzo Bresciani** a l'era nassù a Bressia dël 1924 e a l'é mòrt dël 1997.
A l'é stàit diretor ëd la Biblioteca Querinian-a e a l'ha travajà a le pùbliche relassion për ël Munissipi.

## Euvre
Tra le soe euvre i arcordoma:
* *Zàai dè quater palanche* (publicà a 20 agn)
* *Lettere ad un Sindaco* (1969, an italian)
* *La curt dei Pulì* (1967, teatr)
* *Föra le palanche* (1970, teatr)
* *La terra non gira, o bestie* (1974, teatr)

### Primavera falada
La poesìa "Primavera falada" a paragona na giornà variàbila dla prima a la vita. L'inissi:

### El tibiulì 'n del let
La poesìa "El tibiulì 'n del let" a paragona ël moment ëd dësviesse con la bataja për l'esistensa. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Bresciani, Renzo
Bresciani, Renzo
Bresciani, Renzo
Torre di Mosto

**Torre di Mosto** a l'é un comun dël Véneto ëd 4.686 abitant , an provincia ëd Venessia.

Ël pais a resta a 59 chilòmeter da Venessia, a n'autëssa ëd 3 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandra Cigana (dal 5/04/2005).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Venessia
Ceggia

**Ceggia** (*Zeja* an lenga veneta) a l'é un comun dël Véneto ëd 5.983 abitant , an provincia ëd Venessia.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimo Beraldo (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Venessia
Blason dla sità metropolitan-a 'd Venessia

## Blason dla provincia ëd Venessia

Figura:Provincia di Venezia-Stemma.svg


## Blason dij comun dla provincia ëd Venessia

Figura:Annone Veneto-Stemma.png|Annone Veneto
Figura:Campagna Lupia-Stemma.svg|Campagna Lupia
Figura:Campolongo Maggiore-Stemma.png|Campolongo Maggiore
Figura:Camponogara-Stemma.png|Camponogara
|Caorle
Figura:Cavallino-Treporti-Stemma.svg|Cavallino-Treporti
Figura:Cavarzere-Stemma.svg|Cavarzere
Figura:Ceggia-Stemma.png|Ceggia
Figura:Chioggia-Stemma.svg|Chioggia
Figura:Cinto Caomaggiore-Stemma.png|Cinto Caomaggiore
Figura:Cona-Stemma.svg|Cona
Figura:Concordia Sagittaria-Stemma.svg|Concordia Sagittaria
Figura:Dolo (Italia)-Stemma.svg|Dolo
Figura:Eraclea-Stemma.svg|Eraclea
Figura:Fiesso d'Artico-Stemma.png|Fiesso d'Artico
Figura:Fossalta di Piave-Stemma.svg|Fossalta di Piave
Figura:Fossalta di Portogruaro-Stemma.png|Fossalta di Portogruaro
Figura:Fossò-Stemma.svg|Fossò
Figura:Gruaro-Stemma.png|Gruaro
Figura:Jesolo-Stemma.svg|Jesolo
Figura:Marcon-Stemma.png|Marcon
Figura:Martellago-Stemma.png|Martellago
Figura:Meolo-Stemma.svg|Meolo
Figura:Mira (Italia)-Stemma.svg|Mira
Figura:Mirano-Stemma.svg|Mirano
Figura:Musile di Piave-Stemma.png|Musile di Piave
Figura:Noale-Stemma.svg|Noale
Figura:Noventa di Piave-Stemma.svg|Noventa di Piave
Figura:Pianiga-Stemma.png|Pianiga
Figura:Portogruaro-Stemma.svg|Portogruaro
Figura:Pramaggiore-Stemma.png|Pramaggiore
Figura:Quarto d'Altino-Stemma.png|Quarto d'Altino
Figura:Salzano-Stemma.png|Salzano
Figura:San Donà di Piave-Stemma.png|San Donà di Piave
Figura:San Michele al Tagliamento-Stemma.svg|San Michele al Tagliamento
Figura:Santa Maria di Sala-Stemma.svg|Santa Maria di Sala
Figura:San Stino di Livenza-Stemma.svg|Santo Stino di Livenza
Figura:Coat of Arms of Scorzè.svg|Scorzè
Figura:Spinea-Stemma.svg|Spinea
Figura:Stra-Stemma.svg|Stra
Figura:Teglio Veneto-Stemma.png|Teglio Veneto
Figura:Torre di Mosto-Stemma.png|Torre di Mosto
Figura:Venezia-Stemma.svg|Venessia
Figura:CoA Vigonovo.svg|Vigonovo


Categorìa:Véneto
Venessia
Camponogara

**Camponogara** a l'é un comun dël Véneto ëd 12.468 abitant , an provincia ëd Venessia.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gianpietro Menin (da l' 8/06/2009).

## Sità gemelà
Camponogara a l'é gemelà con:
*  Fossan, Italia
*  Vinkovci, Croassia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Venessia
Cavarzere

**Cavarzere** a l'é na comun-a dël Véneto ëd 12.963 abitant , an provincia ëd Venessia.

## Geografìa
Ël teritòri a l'é pianegiant, an passà a l'era paludos.

A l'é travërsà dl'Adige e ij canaj Gorzone e Adigetto.

## Stòria
A l'é nait com avampòst già prima dij Roman.

Dòp ël robaton dl'Imperi Roman, a l'era un leugh andoa la popolassion vzina a s'arfugiava da le invasion barbariche.

Ant l'età ëd mes, ël comun a l'era al finagi dij domini venessian, a l'é stait teàter d'invasion e inondassion artificiaj da part ëd Génoa e Fërara.

Ant ël 1923 a l'era stait decis che ël comun a duvìa esse spartì tra le province ëd Rovigh e Venessia, ma la popolassion a l'era pa contenta.

A l'é staita ravagià dai bombardament dla sconda guèra mondial e ant ël 1951 a i é staita n'aluvion dl'Adige, ch'a flambà manca ca e manca person-e a son migrà, dzortut an Piemont, da sì a ven ël gemelà con Ël Seto.

## Conomìa
Cavarzere a l'era arnomà për esse ël grané dla Serenissima.

Bele adess, ant ël comun, l'agricoltura a trata un ròl important: ël comun a fa part dla zòna andoa a l'é coltivà ël rampon ëd Chioggia IGP.

Ant la frassion ëd Ca' Negra, a s'anleva l'arnomà rasa ëd vaca Wagyu; un dij poch pòst in Europa

Ëdcò ël setor scondari a l'é dësvlupà, grassie a la presensa d'industrie coma la Turatti, ch'a fa macchinari për ël setor dla fruta e Esperia e Bottecchia, doi avosà produtor ëd biciclëtte.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pier Luigi Parisotto (dal 30/05/2006).

## Sità gemelà

*  Cassino, Italia
*  Cugnaux, Fransa
*  Ël Seto, Italia

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment
Categorìa:Comun dla provincia ëd Venessia
Kung-fu

**Kung-fu** (功夫, pinyin: gongfu) e **wushu** (武術) a son paròle popolar cinèise ch'a son ëvnùite sinònim d'art marsial cinèisa. 

## Kung-fu
Ël kung-fu (o "kong-fu", second la transliterassion an pinyin) a l'é n'art marsial con ëd tradission motobin veje. Vàire sorgiss a fortisso che ël kung-fu a l'é nà dël 2500 aGC anviron, ma la stòria dël kung-fu a l'é tant antica ch'a l'é belfé confondla con le legende. 
La paròla *kung-fu* (功夫, prononsià an manera aprossimativa *gong fu*) antërnassionalman considerà scasi coma un sinònim d'art marsial, a l'ha an efet un significà motobin diferent: as podrìa viré tanme *arzultà d'un travaj dur*. L'amprendiment dël kung-fu a ciama an efet un grand ësfòrs fìsich e mental, e un përfond ëd temp për podèj dventene mèistr. 

Categorìa:Art marsiaj 

zh-yue:中國功夫
Lenghe na-dene

La famija dle **lenghe na-dene** a l'é na gròssa famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América setentrional. Le lenghe na-dene a son spantià dzortut ant ël Canadà ossidental e peui ant jë stat sentraj djë Stat Unì, an dova a vivo le popolassion Apache e Navajos.

La famija dle lenghe na-dene a l'é bin consolidà e a treuva d'acòrdi ij lenghista. A son stàite ipotisà ëd parentele con le lenghe sino-tibetan-e e con le *lenghe caucàsiche* (lenghe kartvéliche e lenghe nòrd-caucàsiche), che a vnirìo a fé part ëd na super-famija *na-dene-caucàsico*.

Le lenghe na-dene a son:

* lenghe haida
** lenga haida meridional
** lenga haida setentrional
* lenghe nuclear na-dene
** lenghe athapaskan-eyak
*** lenghe athapaskan
**** lenghe apachean
***** lenghe kiowa apache
****** lenga apache, kiowa
***** lenghe navajo-apache
****** lenghe apache orientaj
******* lenga apache, jicarilla
******* lenga apache, lipan
******* lenga apache, mescalero-chiricahua
****** lenghe apache-navajo ossidentaj
******* lenga apache, ossidental
******* lenga navajo
**** lenghe canadian
***** lenghe beaver-sekani
****** lenga beaver
****** lenga sekani
***** lenghe carrier-chilcotin
****** lenghe babine-carrier
******* lenga babine
******* lenga carrier, meridional
******* lenga carrier
****** lenghe chilcotin
******* lenga chilcotin
***** lenghe han-kutchin
****** lenga gwich'in
****** lenga han
***** lenghe hare-chipewyan
****** lenghe chipewyan
******* lenga chipewyan
****** lenghe hare-slavey
******* lenga dogrib
******* lenga slavey, nòrd
******* lenga slavey, sud
***** lenghe sarcee
****** lenga sarsi
**** lenghe ingalik-koyukon
***** lenghe ingalik
****** lenga degexit'an
***** lenghe koyukon-holikachuk
****** lenga holikachuk
****** lenga koyukon
**** lenghe Pacific coast
***** lenghe California
****** lenghe hupa
******* lenga hupa
****** lenghe mattole-wailaki
******* lenga kato
******* lenga mattole
******* lenga wailaki
***** lenghe Oregon
****** lenghe tolowa-galice
******* lenga coquille
******* lenga chetco
******* lenga galice
******* lenga tolowa
******* lenga tututni
**** lenghe tahltan-kaska
***** lenga kaska
***** lenga tagish
***** lenga tahltan
**** lenghe tanaina-ahtna
***** lenga ahtena
***** lenga tanaina
**** lenghe tanana-upper kuskokwim
***** lenghe tanana
****** lenga tanana, lower
****** lenga tanana, upper
****** lenga tanacross
***** lenghe upper kuskokwim
****** lenga kuskokwim, upper
**** lenghe tutchone
***** lenga tutchone, meridional
***** lenga tutchone, setentrional
**** lenga tsetsaut
*** lenghe eyak
**** lenga eyak
** lenghe tlingit
*** lenga tlingit

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Na-dene
Lenghe uto-aztecan

La famija dle **lenghe uto-aztecan** a l'é na gròssa famija ëd lenghe parlà da le popolassion native dl'América sentral e djë Stat Unì meridionaj.

Ant la classificassion ëd Joseph Greenberg, che a l'é stàita motobin criticà, le lenghe uto-aztecan a farìo part dël branch dle **lenghe amerindie sentraj'' ëd la super-famija dle [[lenghe amerindie]], parèj:

* branch ëd le ''lenghe amerindie sentraj''
** lenghe kiowa-tanoan
** [[lenghe oto-manguean]]
** **lenghe uto-aztecan'''
** lenghe american-e sentraj

## Le lenghe uto-aztecan
Le lenghe uto-aztecan a son:

* lenghe uto-aztecan setentrional
** lenghe hopi
*** lenga hopi
** lenghe numic
*** lenghe numic sentraj
**** lenga comanche
**** lenga panamint
**** lenga shoshoni
*** lenghe numic meridionaj
**** lenga ute-paiute meridional
**** lenga kawaiisu
*** lenghe numic ossidentaj
**** lenga mono
**** lenga paiute, setentrional
** lenghe takic
*** lenghe cupan
**** lenghe cahuilla-cupeno
***** lenga cahuilla
***** lenga cupeño
**** lenghe luiseno
***** lenga luiseño
*** lenghe serrano-gabrielino
**** lenga serrano
** lenghe tubatulabal
*** lenga tübatulabal
* lenghe uto-aztecan meridional
** lenghe aztecan
*** lenghe aztecan general
**** lenghe aztec
***** lenga nahuatl, highland puebla
***** lenga nahuatl, coatepec
***** lenga nahuatl, huasteca sentral
***** lenga nahuatl, classical
***** lenga nahuatl, puebla setentrional
***** lenga nahuatl, michoacán
***** lenga nahuatl, puebla sentral
***** lenga nahuatl, guerrero
***** lenga nahuatl, tabasco
***** lenga nahuatl, huasteca oriental
***** lenga nahuatl, tetelcingo
***** lenga nahuatl, tenango
***** lenga nahuatl, tlalitzlipa
***** lenga nahuatl, isthmus-cosoleacaque
***** lenga nahuatl, morelos
***** lenga nahuatl, sentral
***** lenga nahuatl, isthmus-pajapan
***** lenga nahuatl, huaxcaleca
***** lenga nahuatl, peubla sud oriental
***** lenga nahuatl, ometepec
***** lenga nahuatl, temascaltepec
***** lenga nahuatl, huasteca ossidental
***** lenga nahuatl, isthmus-mecayapan
***** lenga nahuatl, oaxaca setentrional
***** lenga nahuatl, Santa Maria la Alta
***** lenga nahuatl, durango
***** lenga nahuatl, orizaba
***** lenga nahuatl, tlamacazapa
**** lenghe pipil
***** lenga pipil
** lenghe sonoran
*** lenghe cahita
**** lenga mayo
**** lenga opata
**** lenga yaqui
*** lenghe corachol
**** lenga cora, Santa Teresa
**** lenga cora, el nayar
**** lenga huichol
*** lenghe tarahumaran
**** lenghe guarijio
***** lenga huarijio
**** lenghe tarahumara
***** lenga tarahumara, lowland
***** lenga tarahumara, sentral
***** lenga tarahumara, sud oriental
***** lenga tarahumara, setentrional
***** lenga tarahumara, sud ossidental
*** lenghe tepiman
**** lenga tarahumara, sud ossidental
**** lenga tohono o'odham
**** lenga pima bajo
**** lenghe tepehuan meridional
***** lenga tepehuan, sud oriental
***** lenga tepecano
***** lenga tepehuan, sud ossidental
*** lenghe tubar
**** lenga tubar

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse


Uto-aztecan
Inter City Firm

L**'Inter City Firm** (**ICF**) a l'é stàita na formassion ëd hooligans tra le pì famose e violente ëd la Gran Brëtagna. Gropà a la squadra londinèisa dël West Ham United a l'é stàita ativa ant j'ani '70 e '80 an fasend ëd *bataje* con d'àutre partìe ëd tifos.

La còca a l'ha pijà sò nòm dal mes ëd traspòrt che a dovrava 'd pì quand a viagiava për compagné la squadra fòra 'd ca, valadì ij treno Inter City che ij tifos hammers a preferio 'd pì che ij treno dël tut ocupà dai tifos: cola-lì a l'era na tàtica dovrà për evité ij contròj ëd la polissìa. Quand la polissìa a l'é ancorzusse ëd costa técnica, l'ICF e d'àutre còche a l'han ancaminà a bogé con ëd cit forgon.

A la fin ëd j'ani '70 l'Inter City Firm a l'ha ancaminà a dovré l'ansidit stil casual an bandonand minca tipo 'd vestiari che a podèissa arciamé 'l West Ham United e parèj a l'ha podù bogesse con pì libertà ant le partìe fòra 'd ca.

Ant le ruse con j'àutre *firm* (parèj as ciamo le formassion dj'ultrà anglèis) ij mèmber dël grop a lassavo sempre an sël leu dla bataja 'n bijet ch'a disìa "Congratulations, You Have Just Met the ICF" (arlegrament, it l'has pen-a ancontrà l'ICF).

Un dij cap ëd l'ICF, Cass Pennant, a l'ha ciamà parèj un lìber che a conta la stòria dla banda che belavans a l'é ancora pa stàit virà an piemontèis.

La stòria dl'Inter City Firm a l'ha già portà a la realisassion ëd doi film: *Green Street Hooligans* dël 2005 (con Elijah Wood) e *Cass* (2008) dedicà a la figura 'd Cass Pennant.

Categorìa:Tifoserìe ëd fótbal
Categorìa:Fótbal ant ël Regn Unì
Giovanni Scaramella

## Biografìa
**Giovanni Scaramella** a l'era nassù a Bressia dël 1922 e a l'é mòrt dël 1991.
Për passion a l'ha fàit ël pitor e ël poeta. A l'ha organisà ij prim concors an bressian.

## Euvre
Tra le soe euvre i arcordoma:
* *Penelàde 'n bresà*
* *Nuovo Vocabolario Ortografico Bresciano*

### La nona dei limù
La poesìa "La nona dei limù" a parla ëd na veciòta che a vendìa ij limon a Bressia. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi

Scaramella, Giovanni
Scaramella, Giovanni
Scaramella, Giovanni