Meisin-a

La **meisin-a** a l'é na sostansa o un preparà ch'a l'ha la capacità ëd preven-e, traté, o varì na maladìa, o ëd calmé ij sò sìntom. Le meisin-e a peulo esse naturaj (es. erbe, mineraj) o sintétich (creà an laboratòri), e a son dovrà ant la medzin-a për ripristiné la salut o controlé le condission cròniche. La siensa ch'a studia le meisin-e as ciama farmacologìa, e a l'é fondamental për ël dësvlup ëd neuve terapìe e për la sicurëssa dij passient.

## Stòria
L'utilisassion ëd meisin-e a l'é antichissima. J'Egissi a dovravo già erbe com l'aloe për le ferìe, e ij Babilonèis a l'han documentà l'usagi dël papir ëd Ebers (1500 a.C.) për traté vàire maladìe. Ant la Grecia antica, Ippòcrates a l'ha butà le base dla medzin-a sientìfica, an classificand le sostanse terapèutiche. Ant ël Medioev, ij monio a conservavo la conossensa erborìstica, e le boteghe dë spessiari a vendìo ingredient esòtich. La rivolussion sientìfica dël Sécol ch'a fa XIX a l'ha portà a l'isolament ëd prinsipi ativ (es. morfin-a, aspirin-a) e a la nàssita dij prim fàrmach sintétich. Ant ël 1928, la scoverta dla penicilin-a da part ëd Alexander Fleming a l'ha duvertà l'era dj'antibiòtich.

## Sòrt ëd meisin-e
* Meisin-e naturaj: Erbe, estrat ëd piante, o mineraj (es. echinacea, vitamina C).
* Meisin-e sintétiche: Prodovùe an laboratòri (es. paracetamol, antibiòtich).
* Biològiche: Prodovùe con organism viv (es. insulin-a, vacin).
* Da banch: Vendùe sensa prescrission (es. antinfiamatori leger).
* Prescrit: Ciamà da médich (es. antidepriment, chemioterapìa).
* Genérich: Còpie meno costose ëd meisin-e ch'a l'han përdù ël brevèt.

## Dësvlup e control
Prima d'esse aprovà, na meisin-a a deuv passé vàire fas:
* Ricerca ëd laboratòri: Identifiché na sostansa ativa.
* Sperimentassion animal: Valuté sicurëssa e efet.
* Sperimentassion uman-a (3 fas): Test su passient volontari.
* Aprovassion dj'autorità (es. FDA, EMA): Verifiché efetività e arzigh.
An Italia, l'AIFA (Agensia Italiana dël Fàrmach) a régola l'acess e la distribussion.

## Usagi e arzigh
Le meisin-e a devo esse dovrà sota control médich për evité:
* Efet secondari: Reassion indesiderà (es. alergìe, nausea).
* Antërassion: Combinassion pericolose con d'àutre sostanse.
* Dipendensa: Specie për ansiolìtich o antidolorìfich.
* Resistensa: Ant ij cas dj'antibiòtich, l'abus a ridov l'efetività.

## Meisin-e an Piemont
Ël Piemont a l'ha na tradission farmacéutica fòrta, con asiende com la Biolchim (Ivrea) ch'a produv fàrmach biotecnològich. L'Università ëd Turin a eufr ël cors ëd laurea an Farmacìa e a colabora con sentr ëd ricerca com ël NICO (Neurosciense) për dëscheurde neuve terapìe. La Region a garantiss l'acess a le meisin-e essensiaj për ij malavi crònich con ël sistema d'esension ticket.

## Tendense atuaj
* Medzin-a personalisà: Meisin-e basà sul profil genétich.
* Inteligensa artifissial: Utilisà për dëscheurve neuve molécole.
* Biotech: Svilup ëd fàrmach basà su célule staminaj.
* Sfide globaj: Lòta contra la fausificassion ëd meisin-e.

## Arferiment
* *AIFA (2023). Guida a l'usagi responsàbil dij fàrmach.*
* *Organisassion Mondial dla Salute (OMS). Lista dle meisin-e essensiaj.*

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI