open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bernard Stasi

Òm polìtich.
**Bernard Stasi** a l'era nà ai 4 ëd luj 1930 a Reims, fieul d'imigrà: sò pare a l'era nassù an Catalògna, soa mare a Cuba.
A l'ha fàit ij sò studi a la Scòla nassional d'aministrassion.

Vers la fin dj'agn 1960 a decid d'intré an polìtica, an intrand ant ël Sènter democrassìa e progress (CDP), un partì ch'a l'ha përmetuje ëd fé cariera lassandje bastansa indipendensa.
Dël 1968 a l'é stàit elegiù diputà dla Marna (a lo restrà findi al 1973, peui dal 1978 al 1993).
Ansema a Jacques Duhamel e Joseph Fontanet a l'é ëd la partìa ëd sentrista che dël 1969 as buto da la part ëd Georges Pompidou.
Mersì a sòn, ant l'avril 1973, ant ël second goern ëd Pierre Mesmer a dventa ministr dij dipartiment e teritòri dëdlà dël mar.
An cost moment a l'é considerà tanme un-a dle stèile montante dël sènter-drita.
Tutun a resta ministr mach óndes mèis e ëd mars 1974 a dev chité ël goern, avenda contra l'ala pì conservatris ëd la magioransa ch'a sopòrta nì soa volontà arformatris ant ij DOM-TOM, nì soa condana dël colp dë stat d'Augusto Pinochet an Cile.

## Àutri ufissi
Dël 1970 a l'é elegiù sìndich d'Épernay (a lo resta fin-a al 1977, peui torna dal 1983 al 2000).
Dal 1981 al 1988 a l'é pressident dël consèj regional ëd Champagne-Ardënne; dal 1994 al 1998 diputà europengh.

Dël 1998 Jacques Chirac e Lionel Jospin as son trovasse d'acòrd për che Stasi a dventèissa Mediator ëd la repùblica; a lo restrà findi al 2004.
Dël 2003 a l'é nominà pressident ëd l'ansidita comission an sl'aplicassion dël prinsipi ëd laicità ant la repùblica.
Doe laj a son ëvnùite fòra ëd fasson direta dai rapòrt dont Stasi a l'é stàit relator: cola dij 15 mars 2004, ch'a proibìa dë smon-e dij segn religios evident a scòla, e cola dij 30 dë dzèmber 2004 ch'a l'ha creà l'Àuta autorità ëd lòta contra le discriminassion e për l'ugualiansa (Halde).

## Soe posission polìtiche
Vàire vire Bernard Stasi a l'ha pijà dle posission ch'a son nen piasùe an sò pròpi camp.
A l'inissi dij set agn ëd Valéry Giscard d'Estaing, an sël Monde dij 13 dë dzèmber 1975, a fortiss che ël pressident a l'é mnassà dal dobi diav ëd l'autoritarism e ëd l'imobilism.
A la fin ëd j'agn 1970, da banda ëd pòchi parlamentar ëd drita, as diciara a pro dl'abolission dla pen-a ëd mòrt.

A parte da j'inissi dj'agn 1980, Stasi as angagia ëd fasson gorëgna contra ël Front nassional; na posission ch'a fa an manera che ai 9 d'otóber 1986 ij diputà lepenista a voto ël sossialista Roland Dumas për ampeceje ëd rivé a la pressidensa dla comission dj'afé strangé ëd la ciambrea nassional.
A sosten ëdcò ël drit ëd vot për jë strangé.

Bernard Stasi a l'ha ëdcò pressiedù për tant temp la Federassion fransèisa ëd corsa d'orientament.
A l'é mòrt a Paris ai 4 ëd maj 2011 dle conseguense dla maladìa d'Alzheimer.

## Euvre prinsipaj
**Le piège* (con Olivier Stirn)

Stasi, Bernard
Università dël Bío-Bío

L**'Università dël Bío-Bío** a l'é n'università ëd Cile e a l'é stàita fondà dël 1947.

## Organisassion

L'atual resior a l'é Héctor Gaete Feres.

## Anliure esterne
* Sit ëd l'Università dël Bío-Bío (an ëspagneul)

Bío-Bío
Michel de Nostredame

**Michel de Nostredame**, stranomà **Nostradamus**, a l'era nà a Saint-Rémy-de-Provence, ël 14 o ël 21 dzember dël 1503.
A l'era médich, essendse formà a la medzin-a a Montpellier.
A l'é mòrt a Salon-de-Provence, ël 2 ëd luj dël 1566.

## Euvre prinsipaj
* *Prophéties* (1555)

Nostredame, Michel de
Altiero Spinelli

Òm polìtich.
**Altiero Spinelli** a l'era nà a Roma ai 31 d'ost 1907.

A l'ancamin anfluensà da j'idèje sossialiste ëd sò pare, dël 1924 a l'é anscrivusse al PCI.
Dël 1927 a l'é stàit arestà për antifassism e condanà dal tribunal ëspecial.
A dev fesse des agn ëd përzon e ses ëd confin, a Ponza e a Ventotene; ambelelà, ant ël giugn dël 1941, con Ernesto Rossi, Eugenio Colorni e Ursula Hirschmann (ch'a dventrà soa fomna) a l'ha scrivù l'avosà Manifest ëd Ventotene, document base dël futur federalism europengh.

Vers la fin ëd j'agn 1930 a l'era slontanasse dal PCI, an oposission a lë stalinism.
Ai 27 d'ost 1943, pòchi di prima soa liberassion, a fonda ël Moviment Federalista Europengh.
A l'ha partissipà a l'Azistensa tanme assionista, con lë stranòm *Ulisse*.
Apress la guèra a l'é angagiasse për l'ideal federalista.
Ai 7 ëd maj 1948 a l'ha partissipà al Congress d'Euròpa a L'Aja.

## J'ufissi polìtich
Dël 1970 Spinelli a dventa comissari europengh.
Tanme indipendent ant le liste dël PCI, dël 1976 e 1979 a l'é elegiù a la ciambrea dij diputà e dël 1979 e 1984 al parlament europengh.

Altiero Spinelli a l'é mòrt ai 23 ëd maj 1986.

Spinelli, Altiero
William S. Burroughs

Scritor american.

**William Seward Burroughs II ** mej conossù ‘me **William S. Burroughs** a l'é nassù a Saint Louis ël 5 fërvé dël 1914 e a l'é mòrt a Lawrence ël 2 d'ost dël 1997.

A l’é stàit considerà un dij pì important arpresentant dla beat generation.

Burroughs, William, S.
Burroughs, William, S.
Totankhamon

Faraon nùmer 12 dla dinastìa XVIII.
**Totankhamon** a l'era nà a Amarna dël 1341 aGC anviron e a l'é mòrt a Menfi dël 1323 aGC.
A l'é stàit faraon d'Egit dal 1333 aGC al 1323 aGC.

Sotrà ant la Comba dij re, soa tomba a l'é stàita dëscoatà dël 1922 e a l'é stàita duvertà dël 1925 da l'archeòlogh Howard Carter.

Categorìa:Faraon dla dinastìa XVIII
Langhèt

Ël **langhèt** (o ëdcò **langareul**) a l'é un dialèt dla Lenga piemontèisa parlà ant la region stòrica dle Langhe. 
A l'é un dij dialèt orientaj dël Piemontèis e a l'ha dj'influense dla Lenga lìgura e dj'arcaism ch'a lo rendo un pòch diferent da d'àutre variant ëd costa lenga-sì.  
Vàire studios a diso che ël monregalèis (ël dialèt dël Mondvì) a farìa part ëd costa varietà.

### Caraterìstiche

Tra le vàire caraterìstiche ch' i trovoma ant ël langhèt a-i peulo essje:

*Passagi d'la /a/ tònica a la /o/ duverta (A tònica velarisà):
***muraja* > *muròja*
*Passagi d'la /s/ a la /sc/ tìpica lìgura: 
***seurte* > *scieurte*
*Passagi d'la /l/ a la /r/, tìpich ëd tanti dialèt conservativ dël Nòrd Italia: 
***ël can* > *ër can*
***Alba* > *Arba*
*Passagi d'la /s/ a la /z/: 
***Srèj* > *Zré*
***ëd sà* > *ëd zà*
*Trasformassion dël Latin /ct/ in /cc/:
***neuit* > *neucc*
*Dle vire la /u/ a dventa /i/ e la /i/ as trasforma ant un ditongh:
***Turin* > *Tirèin*
*Ij grup consonant latin /bl/ e /pl/ as trasformo an /c/ dossa:
***pieuve* > *cieuve* (lìgur: *ciêuve*)
***bianch* > *gianch* (lìgur: *gianco*)
*El sòn /g/ a peul dventé /z/
*As treuvo paròle diferente d'la parlà stàndard:
***Vardé* = *Baiché* (confronté l'ossitan *beicar*)
***Andova* = *a landa*
*As deuvra pì 'd soens la negassion *pa* che *nen*
Ma s'i contoma pa cole particolarità fonétiche e lessicaj, la sintassi a l'é pitòst fidela a la koinè piemontèisa e bin diferenta da cola lìgura.

## Proverbi an langhèt

***S'o sraina ëd neucc, ër bel tèimp o dura paid ëd in euv cheucc**. 
Visadì: *S' a dventa bel ëd neuit, ël bel temp a dura bele coma 'n euv cheuit*.

Categorìa:Piemontèis oriental
Cesa ëd San Gioann dj'Armita

La **cesa ëd San Gioann dj'Armita** a l'é na cesa ëd Palerm, costruìa ant la prima mità dël sécol ch'a fa XII për vorèj ëd Rugé, ant ël leu d'un monasté gregorian ch'a-i era prima.
La cesa, ristruturà ëd fasson sostansial an dij temp modern, a l'é n'esempi tìpich d'architetura mussulman-a, realisà da ovrié àrabo a l'época motobin ativ a Palerm.

An sle bande a-i son dle fnestre a un-a overtura, la part pì àuta a l'é ancoronà da na cita cùpola rossa.
Tut ansema, l'edifissi a l'ha na marca assè oriental.

L'andrinta a l'ha dle caraterìstiche motobin sempie, sensa ornament.
Doe grande arcade ogivaj a divido an sens trasversal la strutura ëd l'ùnica navà; ël transet a presenta na division triabsidal d'element semi-sircolar.
Da la part ësnistra dël transet as intra an dle stansie ch'a séghito, da fòra, arlongh la banda drita dla cesa e ch'a l'é bel fé ch'a armonto a lòn ch'a-i resta ëd na veja costrussion dij sécoj XI o XII.

Ël ciòstr, anciarmant, a fa part d'un vej monasté beneditin.
A sirconda un giardin fastos e a l'é constituì ëd cit arch a ogiva sostnù da d'elegante colòne binele.

Gioann dj'Armita
Palass cinèis

Ël **Palass cinèis** a l'é na costrussion realisà ant ij sécoj XVIII e XIX da l'architet Giuseppe Venanzio Marvuglia.
A resta a Palerm, ant la part àuta dël parch ëd la Favorìa an slë spiuvent dël mont Pelerin.
Ël palass a l'ha la marca tìpica ch'a gionz ij cànon dl'architetura neo-clàssica al gust (ch'a l'era a la mòda an col'época) për tut lòn ch'a l'avìa n'adoss esòtica e orientalisanta.

Ant le stansie andrinta as armarco le decorassion an vàire stij, la mobilia d'época e na colession ëd seda e dë stampe cinèise e anglèise.
Ij fresch ch'a archinco chèiche stansie a son ëstàit realisà da V. Riolo, G. Patania e G. Velasquez.

Categorìa:Architetura ëd Palerm
cinèis
Musé etnogràfich Pitré

Ël **musé etnogràfich Pitré** a l'é na colession armarchèivol anstituìa da monsù Giuseppe Pitré dël 1909.
A resta an n'edifissi a drita dël Pavajon cinèis, ant ël parch ëd la Favorìa a Palerm.

## Ël contnù

### Ël pian teren
*Sala I: mobilia e machëtte ëd ca dla campagna
*Sala II: ij filà, ij tëssù e sò utiss ëd travaj
*Sala III: dj'anteressante veste ëd l'ìsola
*Sala IV: le veste dle feste
*Sala V: le veste për Natal
*Sala VI: ël material për la cassa
*Sala VII: ël material për pësché, le barche
*Sala VIII: machëtte ëd carton e utiss për l'agricoltura
*Sala IX: utiss për l'anlevament ëd le bes-ce
*Sale X e XI: utiss ëd l'artisanà, dël travaj e dël comersi dij bateur
*Sale XII-XV: testimonianse ëd caràter màgich e religios; utiss contra le masche e j'anciarm; quadrèt votiv e mascre
*Sale XVI e XVII: na cusin-a ëd campagna
*Sala XVIII: dij presepi, an particolar un anteressant ëd Tràpani dël sécol ch'a fa XVIII
*Sala XIX: veste e statue dle procission ëd la Sman-a santa
*Sala XXI: la machëtta an bòsch dël cher ëd Santa Rosalìa
*Sala XXII: un teatro ëd marionëtte sicilian-e
*Sala XXIII: le decorassion, ij parament e n'esempi ëd biròcc sicilian
*Sale XXIV-XXVII: la mobilia an na ca borzoà dël sécol ch'a fa XVII
*Sale XXVIII-XXXII: vàire oget an tèra cheuita
*Sala XXXIII: dle gravure e dij travaj fàit a man
*Sala XXXIV: djë strument musicaj

### Ël prim pian
Ant le sale da XXXV a XL a l'é anstalà na biblioteca motobin rica ëd soget etnogràfich e folclorìstich.
Ant la sala XXXIX a-i son dij papé manuscrit ëd Pitré e na corëspondensa bondosa.

Categorìa:Costume popolar
Categorìa:Musé ëd Palerm
Categorìa:Stòria dle costume
Ròno

Ël fium **Ròno** (*Rhône* an fransèis, *Rôno* an arpitan, *Ròse* an ossitan, *Rhone* o *Rotten* an alman) a l'é un dij pì amportant fium europengh: a l'é longh 812 km e a nass an Svìssera ant la region del Valèis andoa a passa për ij sò prim 231 km.

A l’é ël pì important imissari e emissari dël Lagh ëd Gëneva e a intra an Fransa a val ëd costa sità.

Ël Ròno a l'é ëdcò na via d'eva amportanta; motobin ëd mërcansìe a son trasportà an sël Ròno.

A bagna, antra j'àutre, la sità ëd Lion e a la fin ël Ròno as duverta ant un gran delta e as campa ant ël Mar Mediterani ant la region ciamà Camargue.

## Afluent
* Ain
* Ardèche
* Drôme
* Durance
* Isère
* Saône

## Portá media mensil

## Vardé 'dcò
* Lista dij fium dla Fransa

Categorìa:Fium dla Fransa
Categorìa:Fium dla Svìssera
Categorìa:Afluent dël Mar Mediterani
Cesa ëd Santa Marìa dl'Amiraj

La **cesa ëd Santa Marìa dl'Amiraj**, ëdcò conossùa tanme **cesa dla Martorana**, a l'é na cesa ëd Palerm, fondà ant la prima mità dël sécol ch'a fa XII da Giòrs d'Antiòchia, amiraj ëd Rugé.

L'edifissi dël di d'ancheuj a mostra n'aspet eclétich e a conten d'espression armarchèivoj dl'architetura norman-a e dj'element baròch giontà pì tard.
La fassada, ëd ciàir ëstil baròch, a l'é dla sconda mità dël sécol ch'a fa XVI.
Ël fiamengh cioché as alva su quatr pian anzolivà da le combinassion ëd le fnestre binele e dle cite colòne.

Ëdcò l'anterior a l'é stàit rissistemà da dle restaurassion baròche.
As artìcola an tre navà e a l'é armarchèivol pr'ij sò mosàich.
An sla muraja ëd drita a-i é na veja pòrta e un mosàich ch'a arpresenta ël *Crist ch'a ancoron-a Rugé II*; ansima a cola dë snistra a-i é na *Vèrgin dël rosari* atribuìa al Sòp ëd Gangi e un mosàich ch'a arpresenta *Giòrs d'Antiòchia ai pé dla Vèrgin*.
Ëdcò la cùpola, ël tamborn, le vòlte (con un *Crist ch'a benediss e quatr arcàngej*) e ij doi cit àbsid a son archincà con dij motiv fiamengh ëd soget religios realisà a mosàich.

Ant ël còro dë dzora, dël sécol ch'a fa XVIII, a-i son vàire piture contemporanie ëd G. Borremans, ch'a l'ha ëdcò piturà ij fresch ëd la part mesan-a dl'edifissi.
Ël presbiteri a armonta al sécol ch'a fa XVII, a l'é dzormontà da n*'Assonsion* ëd Vincens ëd Pavìa e a l'ha an sl'autar un pressios tabernàcol.

Santa Marìa dl'Amiraj
Cesa ëd San Catald (Palerm)

La **cesa ëd San Catald** a l'é na cesa ëd Palerm.
A l'é na costrussion dël sécol ch'a fa XII; a l'ha la forma d'un paralelepìped con tre caraterìstiche cite cùpole rosse.
L'edifissi, d'época norman-a, a l'adoss a servìa coma capela a 'n palass che a-i é pì nen.

L'andrinta, a tre navà separà da antiche colòne, a l'é sòbri.
La pavimentassion a l'é a mosàich.

Catald
Saône (fium)

La ** Saône ** a l'é un dij pì amportant fium dla Fransa. A dà sò nòm ai dipartiment dl'Àuta Saône e ëd Saône e Lòira.

## Përcors
A nass ant la region dij Vòsgg e as campa ant ël Ròno, dont a l'é ël prinsipal afluent, ant la sità ëd Lion. 

Ël prinsipal afluent dla Saône a l'é ël Doubs.

## Statìstiche
Ël fium a l'é longh 480 km e a l'ha un bassin ëd 29.950 km². 

### Portá media mensil

## Vardé 'dcò
* Lista dij fium dla Fransa

Categorìa:Fium dla Fransa
Categorìa:Afluent ëd Ròno
Fërsa

La **Fërsa** (*Alburnus alburnus*), a l'é 'n pess d'eva dossa dla famija Cyprinidae. 

## Distribussion e ambient
As treuva ën Europa, da la Fransa a j'Uraj. A manca ant j'ìsole mediteranie. A viv pì che tut ant ij pòst andova la corent a l'é pòca, d'invern a sta pì an sël fond. A-j piaso nen j'ève fërme e anquinà.

## Descrission
Longheur: 15 cm, anche se a riva a 25 cm.

Ël còrp dla fërsa a l'é bel longh e s-ciassà ai fianch, la testa e j'euj a son gròss, la boca a tira anvers l'àut. La *livrea* a l'é gris-asur con rifless dël metal; na riga giàuna a cor da la testa a la coa.

Dimorfism sessual: ël mas-cc a l'ha ij color pì evident, la fumela a smija na frisa gonfia.

## Abitùdin
Bestia pasia, ch'as riuniss an branch fin-a a pì che mila soget.

## Riprodussion

La riprodussion a comensa a magg; dòpo ël cobiament la fumela a depon ant l'eva pòch profonda pì ò meno 250.000 euv per chilo 'd pèis; a passo gnanca sinch dì ch'a s-ciòdo.

## Alimentassion
La Fërsa a mangia bele 'd tut: bòje, ruve, zooplàncton e vegetaj. 

## Pësca
Ij pëscador sportiv a la serco motobin, dëgià che a l'è bon-a da fricassà; ma sovens a dà fastudi se un a serca scajass e barb (ch'a vivo ant l'istess ambiènt), perchè la fërsa a rusia l'ësca. 

## Sinònim
A l'é decidusse che ël nòm giust a l'é *Alburnus alburnus*, ma as peulo trovessa ancora veje classificassion (*A. alborella*, *A. arquatus*, * A. ausonii*, A. lucidus e via fòrt).

## Bibliografìa
*World Conservation Monitoring Centre 1996 http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/789/0

Fersa
Catedral ëd Monreal

La **catedral ëd Monreal** a l'é un-a dj'espression pì gënite dl'art norman-a an Sicilia.
A l'é stàita tirà su për volontà ëd Gulielm II ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XII.
A l'é armarchèivol për le pressiose decorassion an mosàich ch'a coato le parèj a l'anterior e për le solussion architetòniche.

La fassada a smon, ant la part àuta, ël motiv ornamental arcorent dj'arch angavignà, antant che ant la part bassa un pòrti giontà ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XVIII a lija le doe gròsse struture con le tor, dont cola a snistra a l'é nen ëstàita completà.
Ël portal, fiamengh, a l'é anrichì da na pòrta an bronz travajà da Bonanno Pisan ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XII.

L'andrinta dla cesa a l'é grandios e solenn.
La pianta a cros latin-a a l'é partagià an tre an sens longitudinal da d'antiche colòne, travajà ëd fin ant ij capitej e ch'a reso dj'arcade ogivaj.
La part pì àuta dla cesa as fà armache për le decorassion architeturaj e ëd color.
L'estension ampressionanta dij mosàich a l'é l'euvra passienta dj'ovrié bisantin e àrabo ch'a l'han travajà ant ij sécoj ch'a fan XII e XIII.
L'àbsid sentral a l'é tut coatà dal *Crist Tut-creator*, ch'a dòmina le plance dla *Vèrgin an sël tròno con ij sant, j'apòstoj e j'àngej.*
Ant la navà sentral a son arpresentà dj'episòdi dal Vej e dal Neuv Testament e dj'episòdi ch'a rësgoardo ij re norman: an sël tròno real a l'é arpresentà *L'ancoronassion ëd Gulielm II*, su col arsiepiscopal *Gulielm II ch'a eufr ël templi a la Vèrgin*.
Ël paviment an màrmol a l'é an part original e an part a armonta al sécol ch'a fa XVI.

Da la navà ëd drita as intra ant la capela ëd San Castrens; dal lìmit anferior dël transet ëd drita as passa ant la capela dij Beneditin ch'a conten dij riliev armarchèivoj an màrmol ëd Giovanni Marino e d'Ignazio Marabitti.

L'autar dl'àbside ëd drita a l'é an stil baròch.
Ant la part absidal sentral as treuva l'autar magior ëd Valadier (sconda mità dël sécol ch'a fa XVIII).
L'autar dl'àbsid dë snistra a l'é baròch e a l'é dzormontà d'un Crocifiss ëd bosch.
Ambelelì davzin a-i é n'arlichiari dlë studi Gagini.
Da la capela dël Crocifiss, ant la part absidal dë snistra, as riva al rich tesòr, ch'a smon dj'oget pressios dij perìod norman e baròch.

Da l'inissi dla navà ëd drita as passa an sle trasse e a la part àuta dla catedral d'andoa un a peul argalesse con ël panorama dël ciòstr, ëd Monreal e dla Conca d'Òr.

Categorìa:Cese dla Sicilia
Categorìa:Monreale
Pont-Arcy

**Pont-Arcy** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 3,18 km², con 109 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 34 ab/km².

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd l'Aisne
Barb

Ël géner  ***Barbus*** a l'é componù da 344 spece ëd pess d'eva dossa dla famija Cyprinidae, ch' a vivo ant l'Àfrica dël nòrd e ant l'Europa fin-a al mar Caspi..

## Descrission
La pì part dij barb a l'ha 'l còrp longh, 'n pò piat an sla pansa. La boca, contornà da 4 barbij e con ij làver carnos, as treuva ventral. Però j'avanòt a son anònim e a smijo a tanti d'àutri pess.

## Tassonomìa
Ij barb italian a son:
*B. plebejus *(barb padan)*
*B. tyberinus *(barb dij Apenin)*
*B. caninus *(barb canin)*
*B. barbus (alòcton)

## Bibliografia
* Kottelat M., Freyhof J. *Handbook of European Freshwater Fishes*, Publications Kottelat, Cornol (CH), 2007
* Stefano Porcellotti, *Pesci d'Italia, Ittiofauna delle acque dolci* Edizioni PLAN 2005
* Zerunian S. *Condannati all'estinzione? Biodiversità, biologia, minacce e strategie di conservazione dei Pesci d'acqua dolce indigeni in Italia*, Edagricole 2002

## Note


Categorìa:Pess
Dialèt bressan

Ël **bressan** (nòm nativ *bresà*, an Lombard ossidental *bressan*, an italian *dialetto bresciano*) a l'é na varietà dla Lenga lombarda (varianta oriental, ansema al bërgamasch e al cremasch), parlà a Bressia e soa provincia.

## lese ëdcò
*lenga lombarda
*dialèt bërgamasch
* milanèis

Categorìa:Lombard oriental
Vila Gravina ëd Palagonia

**Vila Gravina ëd Palagonia** a l'é na vila ëd Bagherìa, dont la costrussion a armonta a la prima mità dël sécol ch'a fa XVIII.
A l'ha na caraterìstica pianta elìtica.
La fassada a arciama dj'element clàssich e le decorassion scolturaj a smon-o dle figure fantàstiche e dij mostro.

Gravina
Categorìa:Architetura ëd Bagheria
Vila Gravina ëd Valguarnera

**Vila Gravina ëd Valguarnera** a l'é na vila ëd Bagherìa, dont la costrussion a armonta ai prim agn dël sécol ch'a fa XVIII.
La division ëd la fassada e la disposission architetural a arciamo chèiche espression tìpiche dl'Arnassiment.
La decorassion scoltural ëd la fassada a l'é euvra ëd Marabitti.

Gravina
Categorìa:Architetura ëd Bagheria
Vila Bonanni ëd Catòlica

**Vila Bonanni ëd Catòlica** a l'é na vila ëd Bagherìa.
Soa costrussion a l'é dla prima mità dël sécol ch'a fa XVIII.

An soe sale a l'é stàita anstalà na Galarìa d'art moderna e contemporania, con dj'euvre ëd Guttuso (ch'a l'era originari ëd Bagherìa) e d'àutri artista contemporani.

Bonanni
Categorìa:Architetura ëd Bagheria
Vila Branciforti ëd Butera

**Vila Branciforti ëd Butera** a l'é na residensa nobiliar ëd Bagherìa, ch'a armonta a la sconda mità dël sécol ch'a fa XVII.

Branciforti
Categorìa:Architetura ëd Bagheria
Santuari ëd Gibilmanna

Ël **santuari ëd Gibilmanna** a resta an slë spiuvent ëd montagna darera l'abità ëd Cefalù, d'anté ch'as riva për dje stra tribulà.

A l'é dël sécol ch'a fa XVII e sò nòm a ven da l'àrabo.
A goerna un pressios autar e na *Vèrgin* dë stil Gagini.

Categorìa:Cese dla Sicilia
Categorìa:Cefalù
Santuari dla Nonsià (Tràpani)

Ël **santuari dla Nonsià** ëd Tràpani a resta an facia ëd Vila Pepoli, scasi al lìmit oriental dël sènter abità.
Soa costrussion a armonta a la prima mità dël sécol ch'a fa XIV, ma l'aspet dl'edifissi dël di d'ancheuj a l'é l'arzultà ëd n'arcostrussion ëscasi total dla sconda mità dël sécol ch'a fa XVIII.

## L'esterior
La fassada, archincà con un roson e un portal gòtich, a l'é lòn ch'a-i resta dl'edifissi originari.
Da banda a l'ha un cioché dë stil tut afàit baròch.
An sla banda snistra dl'edifissi as armarca la grassiosa part absidal dla capela dij Matlòt.

## La part andrinta
L'andrinta, a na navà, a smon dle caraterìstiche ornamentaj dë stil baròch e rococò.
La capela dla Vèrgin, postà daré l'autar magior, a l'é da la mira artìstica l'element pì significativ ëd l'ansem.
Na grija an bronz dël sécol ch'a fa XVI a delìmita l'arch an màrmol dl'istessa época scurpì ëd fasson grandiosa da la famija Gagini.

Ant la part presbiterial dë snistra as treuva la capela dij Matlòt dël sécol ch'a fa XVI, dont l'àbside a l'é archincà 'd fasson fiamenga.
Arlongh la banda drita as treuva la capela dij Pëscador, an stil gòtich dla fin, dël sécol ch'a fa XV, archincà ëd fresch durant ël sécol apress.

Categorìa:Cese dla Sicilia
Categorìa:Tràpani
Women In Technology International

La fondassion **Women In Technology International** (**WITI**) a l'é n'associassion ch'as òcupa dël progress dle fomne ant ël setor tecnològich, ufrenda vàire tipo ëd servissi, dont un portal an sl'aragnà dedicà a le fomne anteressà a dësvlupé dj'argoment gropà a qualsëssìa tipo ëd tecnologìa, sia ant la cariera che ant j'afé.

La fondassion a travaja a contat con ël setor técnich e andustrial e a eufr a soe aderente la possibilità ëd travajé ant ës setor.
Un dij but ëd WITI a l'é d'ancoragé le fomne giovo a ancaminé djë studi e dle cariere sientìfiche e tecnològiche con dij rancontr, dle tàule rionde e fornenda dij materiaj.

Categorìa:Informàtica
Remies

**Remies** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l’Aisne. A së stend për na surfassa ëd 8.98 km², con 230 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 ab/km².

## Demografia

## Arferiment


Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd l'Aisne
Saint-Algis

**Saint-Algis** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Picardìa, ant ël dipartiment ëd l'Aisne. As dëstend an sna surfassa ëd 6,89 km², con 146 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 21 abitant al chilòmeter quàder.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd l'Aisne
Giari

Ël **giari** o **giare** (*Mus musculus*, *Linnaeus*) a l'é n'animal ch'a aparten a la famija dij roditor.

Categorìa:Mus
Lòira (fium)

Ël fium ** Lòira ** (an fransèis **Loire**) a l'é ël pì longh fium dla Fransa: a l'é longh 1.020 km.

## Përcors
A nass ant la region dël Massiss sentral e as campa ant l’Océan Atlàntich davzin a la sità ëd Saint-Nazaire.

## Afluent
* Arroux (longheur 132,4 km; bassin 3.174 km²)
* Besbre (longheur 106.4 km; bassin 762 km²)
* Aron	(longheur 103,8 km; bassin 1.600 km²)
* Allier (longheur 425 km; bassin 14.310 km²)
* Beuvron (longheur 114,9 km; bassin 2.195 km²)
* Cher (longheur 367,8 km; bassin 13.920 km²)
* Indre (longheur 279,3 km; bassin 3.462 km²)
* Vienne (longheur 372 km; bassin 21.161 km²)
* Thouet (longheur 142,2 km; bassin 3.396 km²)
* Maine	(longheur 127 km; bassin 22.194 km²)
* Sèvre nantaise (longheur 158,9 km; bassin 2.356 km²)

## Portá media mensil

## Vardé 'dcò
* Lista dij fium dla Fransa

Categorìa:Fium dla Fransa
Pleine-Selve

***Pleine-Selve*** a l'é 'l nòm:

* d'un **[[Pleine-Selve (Gironde)|comun fransèis]]** ant ël dipartiment ëd Gironde

* d'un **[[Pleine-Selve (Aisne)|comun fransèis]]** ant ël dipartiment d'Aisne
Cap-d'Ail

**Cap-d'Ail** a l'é na cita sità fransèisa an Còsta Asura, postà al confin con Mònaco. A aparten al dipartiment ëd j'Alp Marìtime. Ant ël 1999 a l'avìa 4532 abitant.

## Stòria
La stassion balnear a l'é anandiasse dël 1908.

## Leu anteressant
A Cap-d'Ail a-i son ses parch e giardin. 

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Coaraze

**Coaraze** a l'é na comun-a fransèisa ëd 654 abitant, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.

Ël pais a resta a 22 chilòmeter a nòrd ëd Nissa Marìtima.

## Leu d'anteresse
*La cesa ëd San Gioann Batista

## Feste
Feramiù al 1m ëd maj, festa ëd San Gioann a la fin ëd giugn, festa dl'uliv ai 15 d'ost.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Vence

**Vence** (*Vénço* an lenga local) a l'é na comun-a fransèisa ëd 18200 abitant, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.

## Stòria

La sità a l'é stàita fondà dai ligurin.
Sò nòm roman a l'era *Vintium*.

Con ël cristianésim a l'é dventà n'amportanta sità episcopal e a l'ha avù dij vësco tanme San Veran (V sécol), San Lambert (sécol ch'a fa XII), Lissànder Farnèis (futur Pàul III, sécol ch'a fa XVI), Antoine Godeau (sécol ch'a fa XVII), Surian (sécol ch'a fa XVIII).

## Leu anteressant
*La catedral ëd Nòstra Sgnora dla Natività
*Ël castel

## Eveniment e manifestassion
*Durant la fin dë sman-a ëd Pasca a-i é la comemorassion dl'assedi che Vence a l'ha patì e vagnà dël 1592, durant le guère ëd religion, contra l'ugonòt Lesdiguières; durant ij festegiament a-i son mùsica, baj popolar, mëssa al duvert, bataja dle fior
*Da mità luj a mità ost as ten ël festival Le neuit dël sud
*Festa patronal ëd Santa Elisabeta, la prima fin dë sman-a d'ost
*Ël Pais ëd mes a festegia soe tradission: festival dij mësté, a la fin dë stèmber

### Ij mërcà
Tuti ij di, gavà ël lùn-es, as ten ël mërcà dle fior e dij produtor an piassa dël Grand Giardin e piassa Surian.
Al merco an piassa dël Grand Giardin a-i é ël feramiù e ël mërcà dij lìber dovrà.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Aspremont (Alp Marìtime)

**Aspremont** a l'é na comun-a fransèisa, postà ant ël dipartiment fransèis ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd  Provensa-Alp-Còsta Asura. Ant ël 1999 a l'avìa 1.853 abitant.
Ël pais a resta a 550 méter d'autëssa, ai pé dël Mont Plà.

## Leu anteressant
*La cesa

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Cagnes-sur-Mer

**Cagnes-sur-Mer** a l'é na sità dël sudest ëd la Fransa, postà an sla còsta dël Mar Mediterani, tra Saint-Laurent-du-Var e Villeneuve-Loubet.
A resta a 12 chilòmeter da Nissa Marìtima.
A conta 48800 abitant.

La comun-a a l'ha tre chilòmeter e mes ëd rive ëd giàira.

## Eveniment e manifestassion
*Festa medieval, a Cagnes Àut, la prima fin dla sman-a d'ost.

## Leu d'anteresse
*Ël castel
*La cesa ëd San Pé
*Musé Renoir

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Beaulieu-sur-Mer

**Beaulieu-sur-Mer** a l'é na comun-a ëd 3720 abitant, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.
Ël pais a resta a 6 chilòmeter a est ëd Nissa Marìtima.

Bin arparà ai pé 'd soa sentura ëd colin-e, a l'é na stassion balnear, apressià già da l'antichità tanme un dij pòst pì càud ëd la Còsta Asura.

## Stòria
Dël sécol ch'a fa XII, Beaulieu-sur-Mer a l'era ciamà *Bello Loco*.

Dal 1891 a l'é na comun-a indipendenta da Villefranche-sur-Mer.

## Leu d'anteresse
*Vila Kérylos

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Duranus

**Duranus** a l'é na comun-a fransèisa, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.

## Stòria
Ël pais a l'é stàit fondà ant ël sécol ch'a fa XVII da j'abitant ëd Ròca Sparviera, vilage dont al di d'ancheuj a-i resto mach dle ruin-e an sël còl San Michel.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Antibes

**Antibes** a l'é na comun-a fransèisa dë 75000 abitant, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime e ant la region fransèisa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura.
A resta a 30 chilòmeter a òvest ëd Nissa Marìtima antra doe anse, Salis e San Ròch.

## Juan-les-Pins
A Juan-les-Pin la riva as dëstend su tre chilòmeter ëd sabia fin-a, an cita pendensa; a l'é la pì granda dëstèisa ëd sabia fin-a dj'Alp Marìtime

## Leu d'anteresse
* Ël fòrt Quadrà
*Castel Grimaldi e Musé Picasso
*Musé d'archeologìa
*Musé ëd la tor dj'art e tradission popolar
*Musé Peynet e dël dissegn umorìstich
*Cesa dl'Imacolà Concession

## Stòria
Ij grech ëd Massalia a l'han fondà ant ël IV sécol aGC na serie ëd pòst ëd comersi arlongh la riva dël mar.
Antibes a l'é stàit alvà an facia a Nissa Marìtima, dont a-i riva sò nòm grech *Antipolis* (*la sità an facia*).

A parte da la fin dël sécol ch'a fa XIV, Antibes as artreuva a la frontera fransèisa-savojarda, lòn ch'a-j dà un potensial militar e stratégich amportant.
Enrich IV a cata la sità dai Grimaldi, ch'a n'ero propietari dal 1386.
Ij re sucessiv as angagio ant la fortificassion d'Antibes, euvra livrà da Vauban.
Cand dël 1860 la contà ëd Nissa Marìtima a passa a la Fransa, le fortificassion a perdo d'amportansa.

## Eveniment e manifestassion
*Feste ëd Nòstra Sgnora dël Bon Pòrt, dal 1m giòbia ëd luj a la dumìnica apress. Për quatr di, la corporassion dij matlòt antibèis a sélebra la patron-a dij matlòt con orassion, cant, procission a la catedral d'Antibes e a la capela ëd Nòstra Sgnora ëd la Garoupe.
*Festival dël jazz, për des di an luj a Juan-les-Pins.

## A pòrto sò nòm
*Cap d'Antibes

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Mougins

**Mougins** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend su na surfassa ëd 25,64 km², con 19.500 abitant, scond ël censiment dël 2005, con na densità ëd 706 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta an sna colin-a.
Dle reste dij rampar, ch'a armonto al féod dj'abà ëd Lérins, a marco ël lìmit pedonal dël vilage.

## Leu d'anteresse
*Musé dla fotografìa
*Musé Maurice Gottlob

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Richard Galy.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Grasse

**Grasse** a l'é na sità e comun-a fransèisa, postà ant j'Alp Marìtime an Còsta Asura, an sij contrafòrt dle prealp.
Sò nòm a ven, peul desse, da *Crassus* o *Grassus*, un rich propietari ëd tère.
A conta 49100 abitant.

La comun-a a l'ha arseivù l'arconossiment ëd *Sità e pais d'art e dë stòria*.

## Ël sènter ëstòrich
Ant ël sènter ëstòrich a-i son na desen-a ëd ca medievaj ch'a testimònio ëd n'época ëd benesse ëd la sità.

## Conomìa
Grasse a l'é un sènter amportant për la përfumerìa.

A l'adoss l'atività dla sità a l'era ansentrà an sle pel.
Al prinsipi dël sécol ch'a fa XVIII ij guantié-përfumé ëd Grasse as son organisasse an corporassion con dij sò statù.
Ma a l'ancamin dël sécol ch'a fa XIX la concorensa dle ca parisin-e a l'ha obligà ij përfumé ëd Grasse a bandoné ël comersi dij prodot finì e a voltesse vers col ëd le materie prime.

L'andustria dj'essense ëd fior a conta al di d'ancheuj na tranten-a ëd bòite a Grasse (7% dla gira d'afé mondial ëd l'andustria dij përfum).
Le doe colture dominante a son: la reusa ëd maj a fior sempie e ël giussmin, la varietà a fior grande, entà ansima a dël giussmin oficinal.
Peui a-i ven ël portugal a fruta amèra.

## Leu d'anteresse
*La catedral ëd Notre-Dame-du-Puy
*Musé antërnassional ëd la përfumerìa
*Vila musé Jean-Honoré Fragonard
*Musé d'art e dë stòria ëd Provensa
*Musé provensal dla vesta e dël bisó

## Eveniment e manifestassion
*Exporose, quatr di an maj
*Festa dël giussmin, tre di durant la prima fin dë sman-a d'ost
*Fera dël biològich, la prima fin dë sman-a dë stèmber

## Anliure
* Pàgina ufissial

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Le Cannet

**Le Cannet** a l'é na sità dël sud ëd la Fransa, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime.

## Conomìa
Le Cannet a l'é un sènter amportant ëd fabricassion ëd materie prime aromàtiche naturaj.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Saint-Tropez

**Saint-Tropez** (*San Troupé* an lenga local) a l'é na comun-a ëd 5635 abitant ant ël Var.

## La sità
Ël quarté dla Ponche a l'é ël pi vej, anté ch'a vivìo pëscador e artisan.
Le rive a son ëd sabia fin-a.

## Ël nòm
Fin-a a l'Arvolussion as ciamava *Saint-Torpès*.
Al di d'ancheuj sò nòm a l'é soens ëscursà an *Saint-Trop*'.

## Stòria
A parte da j'agn 1950, Saint-Tropez a dventa la passion dj'ambient literari ëd Saint-Germain-des-Prés, peui dël mond dël cine.

## Leu anteressant
*La cesa ëd Nòstra Sgnora dl'Assonsion
*Ël Musé dla Nonsià
*La Ca dij parpajon

## Eveniment e manifestassion
*Le vele latin-e, për quatr di a maj, rëscontr dël patrimòni marìtim mediterani con salon dij lìber marìtim, esposission, dimostrassion
*Festa ëd San Pé, ai 29 ëd giugn
*Fera ëd Sant'Ana, ai 26 ëd luj an piassa dle Lices
*Le vele ëd Saint-Tropez, corsa ëd barche a vela al prinsipi d'otóber

### Ij mërcà
Al màrtes e al saba a-i é ël mërcà an piassa dle Lices.

## A pòrto sò nòm
*Gendarm ëd St-Tropez
*Torta Saint-Tropez

Sainttropez
Saint-Jeannet (Alp Marìtime)

**Saint-Jeannet** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 14,58 km², con 3 594 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 246 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a l'é arnomà pr'ij sò vin.

## Leu d'anteresse
*Ël castel ëd La Gaude

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Mandelieu-La Napoule

**Mandelieu-La Napoule** a l'é na comun-a fransèisa postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime, ant la region ëd Provensa-Alp-Còsta Asura. A l'ha 20200 abitant.

A resta ai pé dij massiss ëd l'Esterel e dël Tanneron.

## Mandelieu
### Ij mërcà
An piassa dël Mail, al merco e al vënner ëd matin as ten ël mërcà.

## La Napoule
La Napoule a smon tre rive ëd sabia, dont doe privà.

### Eveniment e manifestassion
*Le neuit dël castel: a luj e ost ant la cort d'onor dël castel ëd La Napoule as ten un festival ëd consert, dansa, teatro.

#### Ij mërcà
An piassa San Fainéant al giòbia ëd matin e an piassa Gioana d'Arc al saba 'd matin as ten ël mërcà.

### Leu anteressant
*Ël castel ëd La Napoule

## A pòrto sò nòm
*Ansen ëd La Napoule

## Anliura
* Pàgina ufissial

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Tourrettes-sur-Loup

**Tourrettes-sur-Loup** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 29,28 km², con 4199 abitant, con na densità ëd 143 abitant al chilòmeter quàder.
Ël pais a resta an sël bòrd d'un ravin.
La via prinsipal a l'é la stra ëd Grasse.

## Atività artisanaj
Sènter amportant pr'ij tëssù durant l'Età ëd mes, Tourrettes-sur-Loup a l'ha arpijà torna costa atività apress la sconda guèra mondial.

As coltiva la violëtta, la varietà Victoria.

## Leu anteressant
*La cesa

## Eveniment e manifestassion
*Festa dle violëtte, la prima o la sconda fin dë sman-a ëd mars, scond dla fioridura, con mërcà provensal.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Menton

**Menton** (*Mentan* an mentonasch, *Menton* an fransèis) a l'é na località fransèisa ëd 27300 abitant, postà ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime, ant la region ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, a est ëd Nissa Marìtima.

La comun-a a l'ha arseivù l'arconossiment ëd *Sità e pais d'art e dë stòria*.

## Stòria
La presensa uman-a a l'é atestà dal paleolìtich superior.

Menton a l'é stàit fondà dël sécol ch'a fa XIII.
Dël 1346 a l'é dventà propietà dij Grimaldi ëd Mònaco.
Dël 1865 Menton a l'é passà a la Fransa.
Dël 1940 a l'é ocupà da j'italian.

## Atività econòmiche
Lë 70% dij limon coltivà an Fransa a ven-o da Menton.

## Leu d'anteresse
*Palass Carnolès e Musé dle bele art
*Ël Musé Jean Cocteau
*Ël Musé dla preistòria regional
*La cesa ëd San Michel
*La cesa ortodòssa russa

### Ij giardin
#### Giardin Crësta dla Madòna
Ës giardin an pendensa a l'é stàit creà antra 'l 1924 e ël 1939 da Lawrence Johnston.
Durant la sconda guèra mondial a l'era andàit an malora e për vintequatr agn a l'é restà bandonà; peui jë vzin a l'han salvalo da la speculassion imobiliar.
Dal 1990 a l'é classificà tanme monument ëstòrich.

#### Giardin ëd Val Rameh
A l'é stàit creà dël 1905 dantorn a Vila Val Rameh da Percy Racliff.
A conten pì che set-sent ëspece vegetaj ëd proveniensa d'Australia, Asia e Mérica.
An giugn e luj a pija dij color fiamengh.

#### Giardin Biovès
Giardin ëd vila con palme, portugaj, limon e fior, archincà con ëd fontan-e e dë statue, dont na *Dea con fruta d'òr* ëd Volti.
La vista a së spantia an sle montagne dl'entrotèra.

#### Olivera dël Pian
A conten pì 'd sinch-sent uliv.

*Giardin Fontana Rosa
*Giardin ëd Maria Serena

## Eveniment e manifestassion
*Festa dël limon, tre sman-e a fërvé, dantorn a màrtes grass; durant la festa as ten ël Salon dj'orchidee
*Festival ëd mùsica da stansia, consert an sël sagrà dla basìlica ëd San Michel, la prima quindzen-a d'ost

### Ij mërcà
A-i é 'l mërcà tute le matin: mërcà coatà an riva ëd Monléon e mërcà dël Careï an àut dij giardin Biovès, sota 'l pont dla ferovìa.
Belvédère

**Belvédère** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa dë 75,41 km², con 495 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 abitant al chilòmeter quàder.
Sò sit a dòmina la Vésubie e la Gordolasque.

## Eveniment e manifestassion
Al prinsipi ëd mars as fa na gran festa anté ch'as mangia la polenta.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Roquefort-les-Pins

**Roquefort-les-Pins** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 21,53 km², con 6 175 abitant, scond ël censiment dël 2007, con na densità ëd 286 ab/km².

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Auribeau-sur-Siagne

**Auribeau-sur-Siagne** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 5,48 km², con 2612 abitant, scond ël censiment dël 1999.

## Stòria
Fondà dël sécol ch'a fa XII, a l'é stàit arcostruì dël 1490 da na colònia genoèisa.

## Leu anteressant
*La cesa

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Châteauneuf-Grasse

**Châteauneuf-Grasse** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa d'8,95 km², con 3 033 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 338 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta ansima a na colin-a ch'a dòmina la pian-a d'Opio.

## Leu d'anteresse
*La cesa

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Sospel

**Sospel** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 62,39 km², con 3 394 abitant, con na densità ëd 54 abitant al chilòmeter quàder.

La sità a resta an sle doe rive dla Bévéra, che dal sécol ch'a fa XI a son lià dal vej pont: an soa tor a l'avìo stabilije un pedage.

Ël patron a l'é l'arcàngel Michel.

## Stòria
Dël V sécol a l'era sede ëd vësco.
A l'é stàit comun-a lìbera dla Provensa, peui dla Savòja, ant l'età ëd mes.
Dël sécol ch'a fa XVIII a l'é stàit contà con ij féod ëd Moulinet e Castillon.

Sospel a l'era un pont ëd passage dla stra dla sal; ant ël sécol ch'a fa XI la località a l'era ciamà *Hospitellum*, miraco për la presensa d'un pòst ëd sosta butà su da l'órdin dj'Ospidalié.

Dël 1944 a l'ha avù la Cros ëd guèra.

## Leu d'anteresse
*Catedral ëd San Michel

## Eveniment e manifestassion
*Durant le Baroquiales, festival d'art baròca la prima quindzen-a ëd luj, për tre di a Sospel as ten-o dij consert ëd mùsica baròca, animassion an sle stra, degustassion e via fòrt.

### Mërcà
Ël mërcà an ten la dumìnica 'd matin an piassa dla Cabraïa e al giòbia an piassa Gianotti.
A San Michel as ten ël mërcà dij produtor regionaj.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
La Turbie

**La Turbie** (*La Turbia* an lenga local) a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 7,42 km², con 3 156 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 425 abitant al chilòmeter quàder.
A resta a 480 méter d'autëssa, an sël pont pì àut ëd la via Julia Augusta, ch'a mnava da Génoa a Cimiez.
A l'é postà pròpe ansima a Mònaco an sël promontòri ëd la Testa ëd Can.

## Leu d'anteresse
La fontan-a ëd cors Charles de Gaulle a l'é dël sécol ch'a fa XIX; ambelelà a jë sboca l'aquedot roman, butà torna an servissi a la midema época.
*La cesa ëd San Michel arcàngel

### Ël trofé ëd j'Alp
Ël trofé ëd j'Alp a l'é na costrussion grandiosa, ch'a së s-ciàira da leugn, fabricà dël I sécol aGC a la glòria d'August, vagneur dle campagne dj'Alp.
Apress vàire vicende, ël trofé a l'era restà mach un baron ëd runi-e sircondà 'd rumenta prima dla restaurassion realisà dal 1929 al 1933 da l'architet Jules Formigé e finansià dal mecenà Edward Tuck.

Costruì për la pì part an pera bianca ëd La Turbie, a mzurava 50 méter d'autëssa e 38 méter ëd longheur.
Al dì d'ancheuj a l'é àut 35 méter.
J'arcade bòrgne a son ëd l'età ëd mes.

## Eveniment e manifestassion
*Les musicales du trophée: consert ëd mùsica clàssica ant la cesa ëd San Michel e al Trofé, la sconda quindzen-a ëd luj.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Peille

**Peille** (*Pelha* an lenga local) a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 43,16 km², con 2 271 abitant, con na densità ëd 52 abitant al chilòmeter quàder.

## Ël nòm
Ël nòm dël pais, d'adoss ligurin-a, a veul di *autura patanùa e erbosa*.

## Leu anteressant
*La cesa
*Ël Musé dël teritòri

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Gorbio

**Gorbio** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 7,02 km², con 1154 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 164 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta an s'un sit rocos e sërvaj.

## Eveniment e manifestassion
*La procission dle lumasse. Dle cuchije 'd lumasse pogià an sle fnestre a son ampinìe d'euli e ëd mëcce anviscà.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Saint-Martin-Vésubie

**Saint-Martin-Vésubie** (*San Martin Vesubio* an lenga local) a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend ansima a na surfassa ëd 97,13 km², con 1 300 abitant, scond ël censiment dël 2004, con na densità ëd 13 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta antra j'eve dël Boréon e dla Madone de Fenestre, a 71 chilòmeter a nòrd ëd Nissa Marìtima.

## Stòria
Dël 1487 un feu afros a l'ha ravagià scasi tut ël vilage.

## Leu anteressant
*La cesa

## Ij mërcà
La dùminica, ël màrtes e ël saba as ten ël mërcà dij prodotor locaj an sla stra prinsipal dël pais.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Berre-les-Alpes

**Berre-les-Alpes** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend ansima a na surfassa ëd 9,58 km², con 1162 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 121 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta a 675 méter d'autëssa.

## Leu anteressant
*La cesa

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Bouyon

**Bouyon** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. A së stend për n'aira ëd 12,29 km², con 352 abitant ciamà *"Bouyonnais"*, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 28 ab/km².

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Brej sla Roya

**Brej-sla-Roya** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa d'81,31 km², con 2092 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 25 abitant al chilòmeter quàder.

Brej-sla-Roya as dëstend an sle doe rive dla Roya.
La sità veja a resta an sla riva snistra.

## Leu d'anteresse
*Ecomusé dël Vej Pais
*La cesa ëd Santa Marìa in Albis

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Cabris

**Cabris** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 5,43 km2, con 1472 abitant, con na densità ëd 271 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta a 20 chilòmeter dal mar.

## Ël nòm
Ël nòm *Cabris* a ven dal latin *capra*, visadì *[[crava]]*.

## Leu d'anteresse
*La cesa
Dle ruin-e dël castel a-i resta un murajon ëd sinta e na piataforma.
Ël paisòt a conta vàire capele, dont la capela ëd San Sebastian dël sécol ch'a fa XVI e la capela ëd San Gioann Batista dël V sécol restaurà dël sécol ch'a fa XVI.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
L'Escarène

**L'Escarène** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 10,67 km², con 2128 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 199 abitant al chilòmeter quàder.

Sa gròssa borgià a resta al fond ëd na comba anté ch'a-i passa ël Paillon.

## Stòria
Dal 1591 findi al sécol ch'a fa XIX, L'Escarène a restava na tapa amportanta an sl'antica stra dla sal, ch'a mnava da Nissa Marìtima e Turin.

## Leu anteressant
*La cesa ëd San Pé

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Guillaumes

**Guillaumes** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa ëd Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa d'87,02 km², con 589 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 6 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a l'é 'n leu 'd vilegiadura, a l'intrada dle gòle ëd Daluis.

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Lantosque

**Lantosque** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 44,76 km², con 1019 abitant, scond ël censiment dël 1999, con na densità ëd 22 abitant al chilòmeter quàder.
A l'é postà ansima a na còsta ëd calcar, antra 'l Rio e la Vésubie.

## Leu anteressant
Ël pais a l'ha na fontan-a dël 1866.
*La cesa ëd San Sulpissi

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime
Lucéram

**Lucéram** a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dla Provensa-Alp-Còsta Asura, ant ël dipartiment ëd j'Alp Marìtime. As dëstend an sna surfassa ëd 65,52 km², con 1228 abitant, con na densità ëd 18 abitant al chilòmeter quàder.

Ël pais a resta a 750 méter d'autëssa e a l'é quacià ant ël creus ëd na comba, a 21,5 chilòmeter a nòrd ëd Nissa Marìtima.

## Stòria
A Lucéram a son passaje ij ligurin, ij selt, ij roman, ij franch.
Ij cont d'Angiò a l'han fabricaje ël castel, dont ij rest dël sécol ch'a fa XIII a son ancor bin goernà a sud dël pais.
A l'é stàit féod dl'órdin ëd Malta e dij templar.

## Leu d'anteresse
Lucéram a smon tre cioché con ij cop colorà.
Dij rampar dël sécol ch'a fa XV a-i resta un canton e na tor da difèisa.
*La cesa ëd Santa Margrita
*Musé dij vej utiss
*Musé dël presepi

## Eveniment e manifestassion
*Pastoral dij bërgé, gira dij presepi, dal prinsipi dë dzèmber a mità gené

Categorìa:Comun-e dël dipartiment ëd j'Alp Marìtime