Alfredo Trombetti

Glotòlogh e filòlogh, mèmber dl'Academia d'Italia.
**Alfredo Trombetti** a l'era nassù a Bològna ai 6 ëd gené dël 1866, fieul d'Alfredo, travajeur dla càuna, e ëd Viola Mingozzi, ch'a travajava an na fàbrica dë stòfe.

Trombetti a l'avìa frequentà le scòle elementar fin-a a la sconda o la tersa.
Peui, da sol o con ëd magìster amprovisà, a l'ha amprendù ël dissegn e ij rudiment ëd vàire lenghe: fransèis, alman, castilian, latin, grech.

A quìndes agn a l'é mòrtie sò pare.
Chiel antlora a l'ha dovù travajé: da 'n barbé, peui da 'n bisotié e da 'n sartor.
Antratant, a l'era stàit arcomandà al diretor dël seminari, për che chiel-sì a-j mostrèissa grech, àrabo e latin.
Ël libré Guidi, anté che Trombetti a catava gramàtiche àrabe dë sconda man, a l'ha parlà ëd chiel a l'arnomà epigrafista e latinista Teodorico Landoni.
Chiel-sì, an arconossend-ne le capassità d'amprendiment ëd le lenghe, a l'ha decidù ëd felo studié gavandlo da 'n botega.
Ai 10 dë dzèmber 1883 a-i surtìa an sij giornaj La Patria e La Stella d'Italia na sòrt ëd sertificà, sot-signà da Gino Rocchi, Landoni, Giambattista Gandino e Giosuè Carducci, ch'a dasìa cont ëd le capassità dël giovo.
Për conseguensa, la comun-a ëd Bològna a l'ha decidù d'assigné a Trombetti un sussidi strasordinari ëd 600 lire l'ann, për ch'a podèissa frequenté un cors dë studi regolar.

Alfredo Trombetti a oten tòst la licensa al ginasi e a a l'é brilant ëdco al liceo.
Dël 1891 a pija, con làuda, la làurea an litre.
Antratant, dël 1890 a l'era mariasse con Virginia Patelli e dël 1891 a l'é nassuie soa prima cita Ida.

A ancamin-a a travajé al ginasi ëd Cefalù, peui a Santa Maria Capua Vetere e a Monteleone Calabro, fin-a a oten-e la càtedra al liceo ëd Coni.
A Coni, Trombetti a séghita ij sò studi lenghìstich: a l'ancamin dël 1903 a concor e a vagna ël premi real për la filologìa bandì da l'Academia dij Linceo con un travaj an quatr volum *Nessi genealogici tra le lingue del mondo antico*, an sla monogénesi dël lengage.
Dël 1904, për l'anteressament dj'onorèivoj Cortese e Galimberti, a l'é nominà professor ordinari.

Alfredo Trombetti a l'é mòrt ant ël dòp-disné dij 4 ëd luj 1929 al mar dël Lido ëd Venessia, massà da na paràlisi al cheur antramentre ch'a fasìa ël bagn dòp mangià.
Ël discors comemorativ a soa sepoltura a l'é stàit ëtnù dal resior dl'Università ëd Bològna.

## Studi
Trombetti a l'é stàit ël prim a arconòsse dël 1923 la sëmijansa dla lenga basca con le lenghe caucàsiche e con la famija sino-tibetan-a, antissipand l'atual arserca sl'antica lenga denecaucàsica.

A l'é dzortut arcordà për soe teorìe monogenétiche confoma a le quaj tute le lenghe dël mond a ven-o da na lenga sola parlà ant la preistòria. Ant l'euvra *L'unità a l'adoss dël langage* a l'é spiegà la version dij fàit da soa mira:

“*Prima che tut l'antichità dl'òm, e donch dël langage, a peul pa esse stragròssa 'me cheidun a l'ha fortì. Àora, dagià che la diferensiassion lenghìstica as crea ant un temp dàit, mi i chërdo ëd podèj dé coma mìnim ël nùmer ëd 30 mila agn e coma màssim ël nùmer ëd 50 mila […] Nojàutr ij chërdoma che la monogénesi dël langagi a l'é n'argoment assè fòrt favorèivol a la monogénsi dl'òm*” pàgine 19-20.

## Euvre
(an italian)
* Alfredo Trombetti,  *L'unità d'origine del linguaggio* (*L'unità a l'adoss dël langagi*), 1905, Bològna
* Alfredo Trombetti,  *Elementi di glottologia* (*Element ëd Glotologìa*), 1923, Edission Forni, Bològna
* Alfredo Trombetti,  *Le origini della lingua basca* (*J'orìgin dla lenga basca*), 1925, Edission Forni, Bològna

Trombetti, Alfredo