Giovanni Paolo Lomazzo

__TOC__

**Giovanni Paolo Lomazzo** (conossù ëdcò con lë stranòm ëd **Compà Zavargna**) a l'era nassù a Milan ai 26 d'avril dël 1538 e a l'é mòrt-ie ai 27 ëd gené dël 1592. Soa famija a l'era imigrà a Milan da 'n Lomazzo (al dì d'ancheuj an Provincia ëd Còm), dont a l'ha pijait sò cognòm.

## L'euvra pitòrica
Coma pitor Lomazzo a resta part ëd la sconda generassion dij manerista. Sò prim ëstudi a l'ha faje sot a Giovan Battista della Cerva an Milan, vers ij 25 agn a l'é vnùit president ëd l'Academia dla Val ëd Blenio. Dël 1567 l'ha piturà na gran *Alegorìa dla Festa dla Caresma* për la gesia 'd Sant Agustin an Piasensa. A l'ha 'cò piturà na cùpola con la *Glòria dj'Angej* për la Capela Foppa ant la gesia 'd San March a Milan. Ant sëj mur ëd la midema capela a l'ha fàit ëdcò *Ël droché 'd Simon Mago*.

Lomazzo a l'é vnùit bòrgno dël 1571 (a 32 agn), e d'antlora a l'é passà a scrive.

## Lomazzo scritor
Le soe euvre an italian a son:
* *Grotteschi*
* *Trattato dell'Arte della Pittura*
* *Idea del Tempio della Pittura*

Con ël nòm ëd **Compà Zavargna**, a l'avìa componù an milanèis:
* *Rabisch*
As nòta ant sò milanèis na rotacisassion ëd j'artìcoj (pr'esempi ant la poesìa *A r̂a comà Bettora*), coma cola restà peui ant l'astësan e ant ël monfrin fin-a al dì d'ancheuj. Dij temp ëd la koinè lombard-véneta, la rotacisassion a l'era normal për gran part dël teritòri dla pian-a padan-a, com as ës-ciàira ant ij travaj ëd Bonvesin dr̂a Riva. 
### Euvre an toscan
Ëd sò travaj an toscan, doj a son restà coma pere miliar për ël dësvlup ëd la crìtica dl'art. Sò prim travaj,  *Trattato dell'arte della pittura, scoltura et architettura* (dël 1584) a resta dedicà dzortut ai criteri dël decorum d'antlora, criteri che l'Arnassensa a l'avìa an part pijàit an ardità da 'nt l'antichità clàssica, e che a goernavo la consonansa antra le fonsion ëd l'andrinta dle costrussion e le sòrt ëd decorassion a pitura e scultura.  

L'àutr sò travaj *Idea del tempio della pittura* (dël 1590) a resta motobin pì astrat e metafìsich, e a smon na descrission ëd la natura e dla përsonalità dla gent basà ansima a l'idèja dij "Quatr umor". Sta descrission chiel a la deuvra për spieghé la fonsion ëd l'individualità ant ël giudissi e l'anvension artìstica.

Sò travaj ëd crìtich as fonda ansima a tre aspet: 
**doctrina*, la lista dle técniche (coma la prospetiva) che j'artista a l'han anventasse ant ël cors dla stòria; 
**prattica*, visadì la sernia përsonal fàita da l'artista, la *manera* dl'artista, 
*iconografìa, visadì l'element literari ant j'art. 
Ël contribù ëd Lomazzo a la crìtica dl'art a l'é stàit dzortut soa estrassion sistemàtica ëd concet astrat, pitòst che cola sempia lista 'd conte coma cole ëd Giorgio Vasari ch'a l'avìo caraterisà la generassion anans ëd chiel.

### Euvre an milanèis
#### A ra comà Bettora
Ant la poesìa **A ra comà Bettora** ël Lomazzo a parla dle soe dificoltà a poeté. L'inissi:

#### A on penciò d'on bezz
Ant la poesìa **A on penciò d'on bezz** ël Lomazzo a polemisa con n'àutr pitor. L'inissi:

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
*Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
*Kemp, M.:* 'Equal Excellences': Lomazzo And The Explanation of Individual Style in the Visual Arts,* in *Renaissance Studies* vol 1.1, March 1987.
*Lomazzo, Gian Paolo: *Trattato dell'arte della pittura, scoltura et architettura* [Milano 1584] in *Scritti sulle arti* Vol. II, Roberto Paolo Ciardi, Florence 1974.
*Romano, G., *Giovan paolo Lomazzo*, in *Gaudenzio Ferrari e la sua scuola: i cartoni cinquecenteschi dell'Accademia Albertina*, Torino 1982
*J. Lynch, *Giovanni Paolo Lomazzo’s self portrait in the Brera*, in «Gazette des Beaux Arts», LXIV, 1964, pp. 189 ss.
*Manegold, C.: *[https://web.archive.org/web/20060528161330/http://www.kunstform.historicum.net/2005/01/6775.html Wahrnehmung - Bild - Gedächtnis. Studien zur Rezeption der aristotelischen Gedächnistheorie in den kunsttheoretischen Schriften des Giovanni Paolo Lomazzo];* Ph.D. thesis. Published as *Studien zur Kunstgeschichte vol. 158;* Olms 2004. ISBN 3-487-12675-3. In German.
*Lomazzo, G. P. *Rabisch*, edited by D. Isella, Torino 1993
*Rabisch. *Il grottesco nell’arte del Cinquecento. L’Accademia della Val di Blenio, Lomazzo e l’ambiente milanese*, edited by M. Kahn-Rossi and F. Porzio, Milano 1998
*Isella, D., *Lombardia stravagante*, Torino 2005

## Anliure esterne
*''Vita'' 'd Gian Paolo Lomazzo.
*Curta descrission (an italian).
*N'àutra descrission,  (an italian).
*Lomazzo, ''Crist ant l'òrt dël Getsémani'' (Biblioteca Ambrosian-a) 

## Arferiment

Lomazzo, Giovanni PaoloLomazzo, Giovanni Paolo
Lomazzo, Giovanni Paolo
Lomazzo, Giovanni Paolo
Lomazzo, Giovanni Paolo