Ford Model T

La **Ford Model T** (ciamà 'dcò **Tin Lizzie** o **Flivver**) a l'é stàita n'automòbil produvùa da la **Ford Motor Company** dal **1908 al 1927**. A l'é considerà l**'automòbil ch'a l'ha anandià l'era dël traspòrt a motor ëd massa** an rendend l'auto acessìbil a milion ëd famije american-e e mondiaj.

### Stòria e contest
Henry Ford a l'ha realisà la Model T për apliché sò seugn ëd fé n'auto **sempia, arzistenta e bonmërcà**. La prima unità a l'é surtìa da lë stabiliman ëd Piquette (Detroit) ël **1m d'otóber 1908**. La Model T a l'é dventà sìmbol dël **fordism**, ël sistema 'd produssion ch'a l'ha cangià l'industria mondial.

### Proget e caraterìstiche técniche
La Model T a l'era progetà për lë stra 'd campagna e le condission dure dl'América dël temp:
* **Motor**: 2.9 L (177 in³) a 4 cilinder an linia, 20 cavaj.
* **Trasmission**: planetary gear a 2 velossità (anans) e marcia andaré, comandà da pedal.
* **Tlé**: fàit ëd **vanadium steel** (assel për Ford da soa resistensa e legerëssa).
* **Carenadura**: disponìbil an vàire version (torpedo, tudor, roadster, pick-up, e fin-a na version "cà mobila").
* **Sospension**: a mola 'd feu, assè dur ma efetiv.
* **Velossità màssima**: 65-70 km/h (40-45 mph).
* **Consum**: 7-8 km/l (apopré 18 mija për galon).

A l'ancamin a l'era disponìbil mach an **neir** (përchè la vernis a sëccava pì lest), ma dël 1914 a son ëstàit giontà d'àutri color.

### La linia 'd montage e la produssion 'd massa
Henry Ford a l'ha nen anventà la linia 'd montage ma a l'ha portalo a l'ecess ant la produssion automobilìstica. Dël **1913**, a lë stabiliman ëd Highland Park (Michigan), a l'ha ancaminà la **caden-a 'd montage mòbila**. Costa inovassion a l'ha:
* **Calà 'l temp ëd produssion** ëd na vitura da 12 ore a **93 minute**.
* **Redovù 'l pressi** ëd vendita da $850 (1908) a $260 (1925).
* **Aumentà la produtività** e 'l salari dij travajeur (a l'ha istituì 'l "5 dòlar al di").

La Model T a l'é stàita la prima auto a esse prodovùa an pì 'd 10 milion d'esemplar (15 milion fin-a al 1927).

### Amportansa e conseguense
La Model T a l'ha avù n'anfluss profond an sjë stat Unì e an sël mond:
# **Mobilita 'd massa**: miliard ëd përson-e a l'han podù viagé lìber.
# **Cangiament social**: la fin ëd l'isolament rural, la cà dij giovo, l'ampliament 'd sità.
# **Industria ausiliar**: a l'ha dàit n'andi a l'industria dël petròli, dij pneumàtich, djë strà e dij motel.
# **Declin dël caval**: ël nùmer ëd cavaj an Stat Unì a l'é calà da 21 milion (1900) a pì pòchi 'd 5 milion (1930).

### Version e evolussion
Ant ij 19 agn ëd produssion, la Model T a l'ha avù pòche modìfiche significative, conform a la filosofìa ëd Ford: "A peule avèjla 'd qualonque color, basta ch'a sia neira". Mach ant j'ùltim agn a son ëstàit antrodovù ij fren an sle quatr roe e 'l motor a partensa elétrica.

### Fin ëd la produssion
Dël 1927, la Model T a l'era dventà veja ant ël proget e a l'avìa përdù tèra contra la concorensa (Chevrolet, Dodge) ch'a ofrìo d'auto pì moderne, confortevoj e colorà. Henry Ford a l'ha fermà la produssion ëd la "T" për anandié la **Ford Model A**.

### Eredità
La Ford Model T a resta n**'icon-a dla rivolussion industriaj**. A l'é ancòra venerà dai colessionista e da j'apassionà. A-i é 'd club an tut ël mond ch'a manten-o e a fan core coste màchine stòriche. Dël 1999, un giurì 'd giornalista dl'auto a l'ha elegila "**Vitura dël Sécol**".

### Vos corelà
* Henry Ford
* Fordism
* Produssion ëd serie
* Industria automobilìstica
* Ford Model A

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI