Filosofìa continental

La **filosofìa continental** a l'é na tradission filosòfica ch'a l'é dësvlupasse an Euròpa continental durant ij sécoj XIX e XX. A l'é caraterisà da n'atension a la stòria, a la coltura, a la società e a l'esperiensa uman-a, an contrast con la filosofìa analìtica ch'a l'é pì anfluensà da la lògica e la siensa.

## Definission e caraterìstiche
La filosofìa continental a peul esse identificà për:
* Enfasi an sla stòria e ël contest
* Atension a j'aspet esistensiaj e a la condission uman-a
* Crìtica dla società moderna e dla tecnologìa
* Usagi d'un lengagi pì literari che técnich

## Stòria e orìgin

### Precursor
* Immanuel Kant (1724-1804): criticism e filosofìa trassendental
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831): idealism e dialética
* Karl Marx (1818-1883): materialism stòrich

### Svilup dël sécol XIX
* Søren Kierkegaard (1813-1855): precursor dl'esistensialism
* Friedrich Nietzsche (1844-1900): crìtica dla religion e dla moral
* Wilhelm Dilthey (1833-1911): siense dlë spìrit

### Arvolussion dël sécol XX
* Fenomenologìa: Husserl e Heidegger
* Esistensialism: Sartre e Camus
* Teorìa crìtica: Scòla 'd Frankfurt
* Post-struturalism: Foucault e Derrida

## Scòle e moviment prinsipaj

### Fenomenologìa
* Edmund Husserl (1859-1938): torné a le còse mideme
* Martin Heidegger (1889-1976): esse e temp
* Maurice Merleau-Ponty (1908-1961): fenomenologìa dla carn

### Esistensialism
* Jean-Paul Sartre (1905-1980): l'esistensa a ven prima dl'essensa
* Albert Camus (1913-1960): l'assurd e la rivolta
* Simone de Beauvoir (1908-1986): esistensialism feminista

### Teorìa crìtica
* Max Horkheimer (1895-1973): rason strumental
* Theodor Adorno (1903-1969): dialética negativa
* Herbert Marcuse (1898-1979): unidimensionalità
* Jürgen Habermas (1929-): agì comunicativ

### Struturalism e Post-struturalism
* Claude Lévi-Strauss (1908-2009): struturalism an antropologìa
* Michel Foucault (1926-1984): podèj e savèj
* Jacques Derrida (1930-2004): dëcostrussion
* Gilles Deleuze (1925-1995): filosofìa dla diferensa

## Tema sentraj

### La crìtica dla modernità
* Alienassion ant la società 'd massa
* Pèrdita dël significà
* Crisi dij valor tradissionaj

### Ël soget e soa dissolussion
* Da la cossiensa a l'incossient
* Crìtica dël soget sovran
* Costrussion social dl'identità

### Ël lengagi e ij sò lìmit
* Crìtica dël logocentrism
* La natura testual dla realtà
* L'impossibilità d'un significà definitiv

### Podèj e savèj
* Relassion antra conossensa e podèj
* Mecanism ëd control social
* Resistensa e emancipassion

## Métod filosòfich

### Dëcostrussion
* Anàlisi dle contradission ant ël test
* Dissolussion dle oposission binarie
* Atension a lòn ch'a l'é escludù

### Genealogìa
* Stòria dij concet e dle pràtiche
* Anàlisi dij rapòrt ëd podèj
* Demistificassion dj'orìgin

### Dialética negativa
* Arfud dël sistema
* Atension a l'andividual e al particolar
* Crìtica dla totalità

## Filosofìa continental contemporania

### Svilup recent
* Giorgio Agamben (1942-): stat d'ecession e vita patanùa
* Slavoj Žižek (1949-): idealim e psicoanàlisi
* Alain Badiou (1937-): l'esse e l'event

### Neuve diression
* Filosofìa post-colonial
* Studi dij géner
* Filosofìa ambiental

## Confront con la filosofìa analìtica

### Diferense metodològiche
* Continental: atension a la stòria e al contest
* Analìtica: anàlisi dël lengagi e dla lògica
* Continental: stil pì literari
* Analìtica: precision técnica

### Diferense temàtiche
* Continental: crìtica social e polìtica
* Analìtica: epistemologìa e filosofìa dla ment
* Continental: esistensa e significà
* Analìtica: verità e referensa

## Crìtiche

### Da part analìtica
* Mancansa ëd rigor argumentativ
* Usagi malfidà dël lengagi
* Difìcila verificabilità

### Da part continental
* Astoricità dla filosofìa analìtica
* Ignoransa dij problema sociaj
* Redussionism sientìfich

## Anfluensa

### Ant le siense uman-e
* Teorìa literaria
* Studi cultural
* Antropologìa

### Ant j'art
* Literatura e teatro
* Cine e art visive
* Architetura

### Ant la polìtica
* Teorìe crìtiche
* Moviment sociaj
* Educassion progressiva

## Autor amportant
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831)
* Friedrich Nietzsche (1844-1900)
* Martin Heidegger (1889-1976)
* Jean-Paul Sartre (1905-1980)
* Simone de Beauvoir (1908-1986)
* Michel Foucault (1926-1984)
* Jacques Derrida (1930-2004)
* Jürgen Habermas (1929-)

## Euvre fondamentaj
* *Fenomenologìa dlë spìrit* ëd Hegel
* *Parèj a l'ha parlà Zarathustra* ëd Nietzsche
* *Esse e temp* ëd Heidegger
* *L'esse e ël néant* ëd Sartre
* *Le paròle e le còse* ëd Foucault

## Vëdde ëdcò
* Filosofìa analìtica
* Esistensialism
* Fenomenologìa
* Teorìa crìtica
* Post-struturalism

## Bibliografìa
* Critchley, S., *Che còsa a l'é la filosofìa continental?*, 1997
* Glendinning, S., *The Idea of Continental Philosophy*, 2006
* Habermas, J., *Ël discors filosòfich dla modernità*, 1985

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI