open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teorema ëd categorìa ëd Baire

Ël **teorema ëd categorìa ëd Baire** a fortiss che an në spassi métrich complet, l'antërsession ëd minca famija numeràbil ëd sot-ansem duvert satì a l'é satìa.
N'àutra formolassion a l'é che l'union ëd na famija numeràbil ëd sot-ansem sarà con anterior veuid a l'ha anterior veuid.

Cost teorema a l'é stàit dimostrà ëd fasson indipendenta da Osgood dël 1898 e da Baire dël 1899.

## La dimostrassion
Ch'as consìdero j'ansem duvert satì O_n e ch'as denòta
:G= \bigcap_{n \in \mathbb N }O_n.
A ventà dimostré che *G* a l'é satì.
Ch'as fissa antlora n'ansem duvert e nen veuid *U*, un pont x_0 \in U e un nùmer r_0>0 taj che
: \overline{ \mathcal B_{r_0}(x_0)} \subseteq U,
anté che  \mathcal B_r(x) a l'é la sfera ëd sènter *x* e raj *r*.

Dagià che O_0 a l'é duvert e satì, a-i son x_1 \in \mathcal B_{r_0}(x_0) \cap O_0 e 0 taj che
: \overline{ \mathcal B_{r_1}(x_1)} \subseteq \mathcal B_{r_0}(x_0) \cap O_0.
Për andussion as peulo antlora definì dle sequense x_n,r_n taj che
: \left \{ \begin{array}{l} \overline{ \mathcal B_{r_{n+1}}(x_{n+1})} \subseteq \mathcal B_{r_n}(x_n) \cap O_n, \\ 0.
Donca x_n a l'é na sequensa ëd Cauchy.
Ch'as denota con z sò lìmit.
Dagià che
: \forall n,p \in \mathbb N ,x_{n+p} \in \mathcal B_{r_n}(x_n) ,
al lìmit për p \rightarrow\infty  as oten
 \forall n \in \mathbb N ,z \in \overline{ \mathcal B_{r_n}(x_n)} .
An particolar,
:z \in U \cap G.

Categorìa:Topologìa
Galateucc

Ël **galateucc** (o **gòlf**, an inglèis *golf*) a l’é në spòrt ch’as peul pratichesse a tute j’età, bele che an Italia a sia anco' nen vàire dësvlupà. An prim leu, ël motiv a ven dal reu «mìstich» e un pòch *sofnin* che belavans anco' al dì d'ancheuj a compagna cost ëspòrt.

## Stòria
Le prime régole ofissiaj dël gieugh a son ëstàite stabilìe dël 1744 al parch Leith Links d'Edimborgh da l'Honorable Company of Edinburgh Golfers.

## Cost
As peul ancaminesse con pòche senten-e d'euro. A l’é costuma (e bon-a nòrma) ancaminé an pijand quàich lession da un magìster abilità. La spèisa a l’é ëd quàich senten-a d’euro. Dapress a 's moment inissial, l'anlev a l'avrà capì se 'l galateucc a fà për chiel o chila opura nò. An seguitand, ij cost a van dai mila ai 2mila euro a l'ann për l'iscrission a un cìrcol; l’atressadura a costa dai 300 ai mila euro për ancaminé; peui, a venta gionteje quàich senten-a d'euro a l'ann për gare, balin-e e via fòrt.

## Spantiament an Italia
An Italia ij praticant a son anviron 85mila: na miseria, se confrontà con ij 30 milion djë Stat Unì, anté ch'a l'é në spòrt nassional. Ij cìrcoj a son anviron 300: an Piemont a-i na j’é na quaranten-a, ma d'àutri a son an costrussion. An particolar bin anandià a l'é ël proget d'un camp pùblich a Turin, tacà a la Stura: lòn che a përmëttrà ëd conten-e ij cost dzora ëd tut për chi che për la prima vira a së vzin-a a cost ëspòrt.

### Tesserament
Dal 2007 a l'é anandiasse 'l tesserament diret: chi ch’a l’ha mai giugà a galateucc a l’ha la possibilità ëd paghé mach ij 60 euro ëd téssera federal e peui paghé minca vira ch’a vintra ant un cìrcol për gieughe. A resta n'esperiment për avziné al galateucc pì 'd gent ch'as peul, dont l'arzultà a podrà valutesse mach ant ij temp longh.

### Ant sla television italian-a
An television as peul seguisse dzora Sky, che a trasmët ij torneo pì amportant.

Categorìa:Spòrt
Uzzano

**Uzzano** a l'é un comun dla Toscan-a ëd 5.019 abitant, an provincia ëd Pistòja.

## Aministrassion
Ël comun a l'é comissarià dal 9/06/2009.

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pistòja
San Marcello

**San Marcello** a l'é un comun dle Marche ëd 2.025 abitant , an provincia d'Ancon-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pietro Rotoloni (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sanmarcello
San Marcello (omònim)

***San Marcello*** a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:

* **[[San Marcello]]**, an provincia d'Ancon-a

* **[[San Marcello Pistoiese]]**, an provincia ëd Pistòja
Massa Marittima

**Massa Marittima** a l'é na comun-a dla Toscan-a d' 8.805 abitant, an provincia ëd Grosset.

## Stòria
La sità a resta an s'na colin-a andoa na popolassion a l'era anstalà da la preistòria.

J'etrusch e ij roman a l'han ësfrutane ij tesòr dla colin-a metalìfera: mineraj d'aram, ëd zinch, ëd piomb, ëd fer e d'argent.

La stòria dla sità medieval a ancamin-a dl'835, cand dij pirata grech a dësblo la sità episcopal ëd Populonia.
Ël vësco as arpara antlora leugn a l'anterior dle tère, an sla colin-a ëd Massa.
Ant ël cors dij sécoj, la richisia e la potensa dij vësco a séghito a chërse, dzortut grassie a le taje an sl'estrassion dij metaj.
Comsëssìa, dël 1228 j'abitant ëd la sità a fan valèj ij sò drit e Massa a dventa na comun-a lìbera.
La richëssa ëd sò teritòri a òbliga la sità a difend-se con energìa contra ij sò vzin pi potent, ma dël 1365 a tomba sota l'autorità ëd Sien-a.

## Leu d'anteresse

* Ël Palass comunal
* Palass Pretòri
* Ël dòm ëd San Cerbon
* La cesa ëd Sant Agustin
* Ël Musé d'art e dë stòria dle min-e
* La Fortëssa dij senèis

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Lidia Bai (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional
Massa d'Albe

**Massa d'Albe** a l'é un comun dl'Abruss ëd 1.567 abitant, an provincia dl'Àquila.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Augusto Costa (dal 14/06/2004).

Categorìa:Comun dla provincia dl'Àquila
Judenburg

**Judenburg** a l'é un comun ëd l'Àustria ëd 9.619 abitant (2006), ant ël Land ëd la Stiria.

## Sità gemelà
Judenburg a l'é gemelà con:
*  Massa e Cozzile, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Sità austrìache
Massa (omònim)

***Massa*** a l'é 'l nòm ëd vàire comun italian:

* **[[Massa]]**, capleugh dla provincia ëd Massa-Carara

* **[[Massa d'Albe]]**, an provincia provincia dl'Àquila

* **[[Massa di Somma]]**, an provincia ëd Nàpoli

* **[[Massa e Cozzile]]**, an provincia ëd Pistòja

* **[[Massa Fermana]]**, an provincia ëd Ferm

* **[[Massa Fiscaglia]]**, an provincia ëd Fërara

* **[[Massa Lombarda]]**, an provincia ëd Ravënna

* **[[Massa Lubrense]]**, an provincia ëd Nàpoli

* **[[Massa Marittima]]**, an provincia ëd Grosset

* **[[Massa Martana]]**, an provincia ëd Perugia
Massa di Somma

**Massa di Somma** a l'é un comun dla Campania ëd 5.902 abitant, an provincia ëd Nàpoli.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonio Zeno (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Massadisomma
Massa Fermana

**Massa Fermana** a l'é un comun dle Marche ëd 995 abitant , an provincia ëd Ferm.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giampiero Tarulli (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Ferm
Massa Fiscaglia

**Massa Fiscaglia** (*La Màsa* an dialet fërarèis) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna dë 3.819 abitant, an provincia ëd Fërara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giancarlo Malacarne (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Fërara
Massa Martana

**Massa Martana** a l'é un comun ëd l'Umbria ëd 3.537 abitant, an provincia ëd Perugia.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maria Pia Bruscolotti (da l' 8/06/2009).

## Sità gemelà
Massa Martana a l'é gemelà con:
*  Ústí nad Orlicí, Repùblica Ceca

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Perugia
Ústí nad Orlicí

**Ústí nad Orlicí** a l'é un comun ëd la Repùblica Ceca ëd 15.151 abitant.

## Sità gemelà
Ústí nad Orlicí a l'é gemelà con:
*  Amberg, Gërmania
*  Bystrzyca Kłodzka, Polònia
*  Massa Martana, Italia
*  Poprad, Slovenia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Ustinadorlici
Civitella

***Civitella*** a l'é 'l nòm ëd vàire comun italian:

* **[[Civitella Alfedena]]**, comun an provincia dl'Àquila

* **[[Civitella Casanova]]**, comun an provincia provincia ëd Pescara

* **[[Civitella d'Agliano]]**, comun an provincia ëd Viterb

* **[[Civitella del Tronto]]**, comun an provincia ëd Téramo

* **[[Civitella di Romagna]]**, comun an provincia ëd Forlì-Cesen-a

* **[[Civitella in Val di Chiana]]**, comun an provincia d'Aress

* **[[Civitella Messer Raimondo]]**, comun an provincia ëd Chieti

* **[[Civitella Paganico]]**, comun an provincia ëd Grosset

* **[[Civitella Roveto]]**, comun an provincia dl'Àquila

* **[[Civitella San Paolo]]**, comun an provincia ëd Roma
Civitella Roveto

**Civitella Roveto** a l'é un comun dl'Abruss ëd 3.402 abitant, an provincia dl'Àquila.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sandro De Filippis (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Civitellaroveto
Civitella Casanova

**Civitella Casanova** a l'é un comun dl'Abruss ëd 2.021 abitant, an provincia ëd Pescara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandro Lattocco (dal 30/05/2006).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Pescara
Civitella d'Agliano

**Civitella d'Agliano** a l'é un comun dël Lassio ëd 1.689 abitant, an provincia ëd Viterb.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Mancini (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Civitelladagliano
Civitella Paganico

**Civitella Paganico** a l'é un comun dla Toscan-a dë 3.050 abitant, an provincia ëd Grosset.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Paolo Fratini (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Grosset
Civitella del Tronto

**Civitella del Tronto** a l'é un comun dl'Abruss ëd 5.395 abitant, an provincia ëd Téramo.

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Gaetano Luca Ronchi (dal 15/04/2008).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Téramo
Civitella in Val di Chiana

**Civitella in Val di Chiana** a l'é un comun dla Toscan-a d' 8.967 abitant, an provincia d'Aress.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimiliano Dindalini (dal 30/05/2006 -second mandà-).

## Sità gemelà

Civitella in Val di Chiana a l'é gemelà con:
*  Ain Beda, Repùblica Àraba Saharawi Democràtica

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia d'Aress
Civitella San Paolo

**Civitella San Paolo** a l'é un comun dël Lassio ëd 1.437 abitant, an provincia ëd Roma.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Malatesta (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Roma
Civitella di Romagna

**Civitella di Romagna** (*Zivitèla* an romagneul) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 3.783 abitant, an provincia ëd Forlì-Cesen-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pierangelo Bergamaschi (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Forlì-Cesen-a
Ales

**Ales** (*Abas* an sard) a l'é un comun dla Sardëgna ëd 1.542 abitant , an provincia d'Oristan.

## Përsonalità
* Antonio Gramsci, òm polìtich italian, nassù a Ales dël 1891

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Simonetta Zedda (dal 16/06/2008).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia d'Oristan
Ascoli

* **Geografìa**

** **[[Àscoli Picèn]]**, capleugh ëd provincia dle Marche

** **[[Ascoli Satriano]]**, comun an provincia ëd Fogia


* **Përsonalità**

** **[[Giulio Ascoli]]**, matemàtich

** **[[Graziadio Ascoli]]**, lenghista, studios ëd glotologìa
Lenga Hadza

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Hadza** o **Hadza** a fa part dle lenghe khoisan e a l'é parlà specialment an Tanzania.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Hadza** a peul esse:

* lenghe khoisan
** lenghe Hatsa
*** **lenga Hadza**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **HTS**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hts

Hadza
Lenga Tsoa

## Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Tsoa** o **Tsoa** a fa part dle lenghe khoisan e a l'é parlà specialment an Botswana.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Tsoa** a peul esse:

* lenghe khoisan
** lenghe Àfrica meridional
*** lenghe sentraj
**** lenghe Tshu-Khwe
***** **lenga Tsoa**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **HIO**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=hio

Tsoa
Lenga daur

## Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Daur** o **Daur** a fa part dle lenghe altàiche e a l'é parlà specialment an Cin-a.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Hadza** a peul esse:

* lenghe altàiche
** lenghe Mòngole
*** lenghe orientaj
**** lenghe Dagur
***** **lenga Daur**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **DTA**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=dta

Categorìa:Lenghe mongòliche
Lenga negidal

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Negidal** o **Negidal** a fa part dle lenghe altàiche e a l'é parlà specialment an Russia.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Negidal** a peul esse:

* lenghe altàiche
** lenghe Tungus
*** lenghe setentrionaj
**** lenghe Negidal
***** **lenga Negidal**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **NEG**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=neg

Categorìa:Lenghe tungùsiche
Lenga ili turki

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Ili Turki** o **Ili Turki** a fa part dle lenghe altàiche e a l'é parlà specialment an Cin-a.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion ëd l**'Ili Turki** a peul esse:

* lenghe altàiche
** lenghe Turkic
*** lenghe orientaj
**** **lenga Ili Turki**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **ILI**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ili

Categorìa:Lenghe Turkic
Lenga altai meridional

## Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Altai meridional** o **Altai meridional** a fa part dle lenghe altàiche e a l'é parlà specialment an Russia.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion ëd l**'Altai meridional** a peul esse:

* lenghe altàiche
** lenghe Turkic
*** lenghe setentrionaj
**** **lenga Altai meridional**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **ALT**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=alt

Categorìa:Lenghe Turkic
Lenga khalaj, turkic

## Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Khalaj, Turkic** ò **Khalaj, Turkic** a fa part ëd le lenghe altàiche e a l'é parlà dzortut an Iran.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Khalaj, Turkic** a peul esse:

* lenghe altàiche
** lenghe Turkic
*** lenghe meridionaj
**** lenghe Azerbaijan-e
***** **lenga Khalaj, Turkic**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **KLJ**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=klj

Categorìa:Lenghe Turkic
Lenga Kolami sud-oriental

## Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Kolami sud-oriental** o **Kolami sud-oriental** a fa part dle lenghe dravìdiche e a l'é parlà specialment an India.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Kolami sud-oriental** a peul esse:

* lenghe dravìdiche
** lenghe sentraj
*** lenghe Kolami-Naiki
**** **lenga Kolami sud-oriental**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **NIT**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nit

Categorìa:Lenghe dravìdiche
Lenga Konda-Dora

## Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Konda-Dora** o **Konda-Dora** a fa part dle lenghe dravìdiche e a l'é parlà specialment an India.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Konda-Dora** a peul esse:

* lenghe dravìdiche
** lenghe sentro-meridionaj
*** lenghe Gondi-Kui
**** lenghe Konda-Kui
***** lenghe Konda
****** **lenga Konda-Dora**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **KFC**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kfc

Categorìa:Lenghe dl'India
Categorìa:Lenghe dravìdiche
Lenga Kurumba, Mullu

## Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Kurumba, Mullu** o **Kurumba, Mullu** a fa part dle lenghe dravìdiche e a l'é parlà specialment an India.


## Classificassion

Në schema ëd classificassion dël **Kurumba, Mullu** a peul esse:

* lenghe dravìdiche
** lenghe meridionaj
*** lenghe Tamil-Kannada
**** lenghe Tamil-Kodagu
***** lenghe Kodagu
****** **lenga Kurumba, Mullu**



## Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **KPB**


## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kpb

Categorìa:Lenghe dravìdiche
Lenghe khoisan

## Lenghe khoisan

Le **lenghe khoisan** a son na famija lenghìstica, parlà ant l'Àfrica meridional. Le lenghe khoisan a son la pì cita dle quatr famije lenghìstiche african-e. Le lenghe khoisan a son caraterisà da dij son, conossù com consonant click, che a esisto nen an gnun-e àutre lenghe.
Le lenghe khoisan a son coste:

* lenghe Hatsa
** lenga Hadza
* lenghe Sandawe
** lenga Sandawe
* lenghe Àfrica meridional
** lenghe Sentraj
*** lenghe Hainum
**** lenga Haiom
*** lenghe Kwadi
**** lenga Kwadi
*** lenghe Nama
**** lenga Korana
**** lenga Nama
**** lenga Xiri
*** lenghe Tshu-Khwe
**** lenga Shua
**** lenga Tsoa
**** lenga Kua
**** lenga Gana
**** lenga Ani
**** lenga Kxoe
**** lenga Gwi
**** lenga Naro
** lenghe Setentrionaj
*** lenga Kxauein
*** lenga Kung-Ekoka
*** lenga Juhoan
*** lenga Maligo
*** lenga Olung
*** lenga Vasekela Bushman
** lenghe Meridionaj
*** lenghe Kwi
**** lenga Seroa
**** lenga Nu
**** lenga Xam
**** lenga Xegwi
*** lenghe Hua
**** lenga Hua
**** lenga Xoo

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

Khoisan
Propietà ëd Baire

As dis che në spassi topològich E a l'ha la **propietà ëd Baire** (o ch'a l'é në **spassi ëd Baire**) si l'antërsession ëd minca famija numeràbil ëd sot-ansem duvert satì d'E a l'é satìa an E.

Categorìa:Topologìa
Crosià

Le **crosià** a son ëstàite dle spedission ëd guèra dij cristian ch'a l'han durà, a antërmitensa, apopré doi sécoj.
A l'avìo për but ëd liberé l*'Anastasis* (visadì la tomba ëd Gesù ëd Nàsaret, anté che scond ij cristian a l'é staje soa arsuression) e ij leu dla vita ëd Gesù da l'ocupassion mussulman-a, për podèj permëtte ai pelerin ëd torna visiteje.
An efet, apress un perìod ëd lìbera sircolassion, ij pelerinage a j'ero stàit antërdì da l'autorità mussulman-a.

A l'é malfé conté con precision vàire crosià a-i sio staje, dagià che soèns as creavo dle cite formassion franch disorganisà d'òm che, possà da l'antusiasm, as armavo 'me ch'a podìo e a partìo con d'arzultà pitòst gram.
Truch e branca, as peul fissé an eut ël nùmer dle crosià prinsipaj, dal 1096 al 1291.

Un dj'arzultà che le crosià a l'han ëmnà a l'é stàit ël dësvlup dël comersi.

## Prima crosià
Ij cap militar ëd la prima crosià a j'ero Godifré ëd Bouillon, Baldoin ëd Bològna, Raimond ëd Saint-Gilles e Boemond d'Antiòchia.

Categorìa:Stòria europenga
Teorema ëd Baire-Banach

Ël **teorema ëd Baire-Banach** a fortiss che minca aplicassion linear bijetiva e continua ëd në spassi ëd Banach an në spassi ëd Baire a l'é n'omeomorfism.

Categorìa:Topologìa
Monterosso

***Monterosso*** a l'é 'l nòm ëd quatr comun italian:

* **[[Monterosso al Mare]]**, an provincia dla Spessia

* **[[Monterosso Almo]]**, an provincia ëd Ragusa

* **[[Monterosso Calabro]]**, an provincia ëd Vibo Valentia

* **[[Montross|Monterosso Grana (Montross)]]**, an provincia ëd Coni
Monasté

**Monasté** a l'é 'l nòm ëd tre comun piemontèis:

* **[[Monasté an Bormia]]**, an provincia d'Ast

* **[[Monasté ëd Lans]]**, ant la provincia ëd Turin

* **[[Monasté ëd Vasch]]**, ant la provincia ëd Coni
Frabosa

**Frabosa** a l'é 'l nòm ëd doi comun dla provincia ëd Coni:

* **[[Frabosa Sotana|Frabosa Sotana]]** (o Frabosa 'd Sot)

* **[[Frabosa Sovrana|Frabosa Sovrana]]** (o Frabosa dë Dzora)
Rosignano

***Rosignano*** a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:

* **[[Arzgnan|Rosignano Monferrato / Arzgnan]]**, an provincia ëd Lissandria

* **[[Rosignano Marittimo]]**, an provincia ëd Livorn
San Biagio

***San Biagio*** a l'é 'l nòm ëd sinch comun italian:

* **[[Monte San Biagio]]**, an provincia ëd Latin-a

* **[[San Biagio della Cima]]**, an provincia d'Imperia

* **[[San Biagio di Callalta]]**, an provincia ëd Trevis

* **[[San Biagio Platani]]**, an provincia d'Agrigent

* **[[San Biagio Saracinisco]]**, an provincia ëd Frosinon
San German

***San German*** a l'é 'l nòm ëd doi comun piemontèis:

* **[[San German (TO)|San German Chison]]**, an provincia ëd Turin

* **[[San German (VC)|San German Vërslèis]]**, an provincia ëd Vërsèj
San Martin

* ***Borgh e sità dël Piemont:***
** **[[Ël Borgh ëd San Martin]]** (provincia ëd Lissandria)
** **[[San Martin (AT)|San Martin d'Ast]]** (provincia d'Ast)
** **[[San Martin (TO)|San Martin Canavèis]]** (provincia ëd Turin)


* ***Borgh e sità fòra ëd Piemont:***
** **[[Pont San Martin]]** (Val d'Osta)
** **[[San Martín de Neira de Rei, Baralla]]** (Galissia, Spagna)
** **[[San Martin de Tor]]** (provincia ëd Bolsan)


* ***Àutre vos:***
** **[[San Martin (Antile)|Ìsola ëd San Martin]]** (ìsola dij Caràib)
** **[[Panegirich d'San Martin]]** (canson ëd Norberto Rosa)
** **[[Repùblica 'd San Martin]]** (1704-1708)
San Secondo

***San Secondo*** a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:

* **[[San Second|San Secondo di Pinerolo / San Second]]**, an provincia ëd Turin

* **[[San Secondo Parmense]]**, an provincia ëd Parma
Sele

* **[[Sele (CN)|Sele dl'Arma]]** : comun dla provincia ëd Coni

* **[[Sele (AT)|Sele Enomond]]** : comun dla provincia d'Ast

* **[[Sele (fium)|Sele]]** : fium dla Campania
Varese

***Varese*** a l'é 'l nòm ëd doi comun italian:

* **[[Varese Ligure]]**, an provincia dla Spessia

* **[[Varèis|Varese / Varèis]]**, capleugh ëd provincia dla Lombardìa
Settimo Milanese

**Settimo Milanese** (*Sétim* an dialèt milanèis) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 19.913 abitant , ant la Sità metropolitan-a 'd Milan.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sara Santagostino Pretina (dal 25/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Settimomilanese
Settimomilanese
Settimo San Pietro

**Settimo San Pietro** a l'é un comun dla Sardëgna ëd 5.949 abitant an provincia ëd Càliari.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Costantino Palmas (dal 10/05/2005).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Càliari
Settimo

***Settimo*** a l'é 'l nòm ëd vàire comun italian:

* **[[Settimo Milanese]]**, an provincia ëd Milan

* **[[Ël Seto Rojé|Settimo Roero / Ël Seto Rojé]]**, an provincia ëd Turin

* **[[Settimo San Pietro]]**, an provincia ëd Càliari

* **[[Ël Seto|Settimo Torinese / Ël Seto 'd Turin]]**, an provincia ëd Turin

* **[[Ël Seto Viton|Settimo Vittone / Ël Seto Viton]]**, an provincia ëd Turin
Ortacesus

**Ortacesus** a l'é un comun dla Sardëgna ëd 944 abitant , an provincia ëd Càliari.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Mereu (dal 16/06/2008).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Càliari
San Giòrs

***San Giorgio*** a l'é 'l nòm ëd vàire comun italian:

* **[[Castel San Giorgio]]**, an provincia ëd Salern
* **[[Monforte San Giorgio]]**, an provincia ëd Messin-a
* **[[Porto San Giorgio]]**, an provincia d'Àscoli Picèn
* **[[San Giorgio a Cremano]]**, an provincia ëd Nàpoli
* **[[San Giorgio Albanese]]**, an provincia ëd Cosensa
* **[[San Giorgio a Liri]]**, an provincia ëd Frosinon
* **[[San Giòrs (TO)|San Giorgio Canavese / San Giòrs Canavèis]]**, an provincia ëd Turin
* **[[San Giorgio del Sannio]]**, an provincia ëd Benevènt
* **[[San Giorgio della Richinvelda]]**, an provincia ëd Pordenon
* **[[San Giorgio delle Pertiche]]**, an provincia ëd Pàdoa
* **[[San Giorgio di Lomellina]]**, an provincia ëd Pavìa
* **[[San Giorgio di Mantova]]**, an provincia ëd Màntoa
* **[[San Giorgio di Nogaro]]**, an provincia d'Ùdin
* **[[San Giorgio di Pesaro]]**, an provincia ëd Pésaro-Urbin
* **[[San Giorgio di Piano]]**, an provincia ëd Bològna
* **[[San Giorgio in Bosco]]**, an provincia ëd Pàdoa
* **[[San Giorgio Ionico]]**, an provincia ëd Tàranto
* **[[San Giorgio la Molara]]**, an provincia ëd Benevènt
* **[[San Giorgio Lucano]]**, an provincia ëd Matera
* **[[San Giòrs (AL)|San Giorgio Monferrato / San Giòrs Monfrà]]**, an provincia ëd Lissandria
* **[[San Giorgio Morgeto]]**, an provincia ëd Res ëd Calabria
* **[[San Giorgio Piacentino]]**, an provincia ëd Piasensa
* **[[San Giòrs (AT)|San Giorgio Scarampi / San Giòrs ëd jë Scaramp]]**, an provincia d'Ast
* **[[San Giorgio su Legnano]]**, an provincia ëd Milan
* **[[La Tor ëd San Giòrs|Torre San Giorgio / La Tor ëd San Giòrs]]**, an provincia ëd Coni
Castel San Giorgio

**Castel San Giorgio** a l'é un comun dla Campania ëd 12.635 abitant, an provincia ëd Salern.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Donato (dal 5/04/2005).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Castelsangiorgio
Monforte San Giorgio

**Monforte San Giorgio** a l'é un comun dla Sicilia ëd 3.087 abitant, an provincia ëd Messin-a.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Antonino Romanzo (dal 27/05/2003 -second mandà: 2008-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Messin-a
Teorema ëd Baker

Ël **teorema ëd Baker** a fortiss che si α a l'é un nùmer real algébrich positiv e diferent da 1, antlora logα a l'é 'n nùmer trassendent.

Categorìa:Anàlisi matemàtica
Lenghe altàiche

## lenghe altàiche

Le **lenghe altàiche** a son na famija lenghìstica, originaria dla Mongòlia e che a l'é slargasse motobin con le invasion mòngole e turche. Le lenghe altàiche a son parlà ant l'Asia, ant na fassa che a va da la Mongòlia a la Turchìa.
Le lenghe altàiche a son:

* lenghe Mòngole
** lenghe orientaj
*** lenghe Dagur
**** lenga Daur
**** lenghe Mongour
**** lenga Kangjia
**** lenga Tu
**** lenga Bonan
**** lenga Dongxiang
**** lenga Yugur oriental
*** lenghe Oirat-Khalkha
**** lenghe Khalkha-Buriat
***** lenga Buriat, Mongòlia
***** lenga Buriat, Russia
***** lenga Buriat, Cina
***** lenga Mòngol, Halh
***** lenga Mòngol, periférich
**** lenghe Oirat-Kalmyk-Darkhat
***** lenga Darkhat
***** lenga Kalmyk-Oirat
** lenghe ossidentaj
*** lenga Mogholi
* lenghe Tungus
** lenghe setentrionaj
*** lenghe Even
**** lenga Even
*** lenghe Evenki
**** lenga Evenki
**** lenga Oroqen
*** lenghe Negidal
**** lenga Negidal
** lenghe meridionaj
*** lenghe sud-orientaj
**** lenghe Nanaj
***** lenga Nanai
***** lenga Orok
***** lenga Ulch
**** lenghe Udihe
***** lenga Oroch
***** lenga Udihe
*** lenghe sud-ossidentaj
**** lenga Jurchen
**** lenga Manchu
**** lenga Xibe
* lenghe Turkic
** lenghe Bolgar
*** lenga Chuvash
** lenghe orientaj
*** lenga Ainu
*** lenga Chagatai
*** lenga Ili Turki
*** lenga Uyghur
*** lenga Uzbek setentrional
*** lenga Uzbek meridional
*** lenga Yugur ossidental
** lenghe setentrionaj
*** lenga Altai meridional
*** lenga Altai setentrional
*** lenga Shor
*** lenga Dolgan
*** lenga Karagas
*** lenga Khakas
*** lenga Yakut
*** lenga Tuvin
** lenghe meridionaj
*** lenghe Azerbaijan-e
**** lenga Azerbaijan meridional
**** lenga Azerbaijan setentrional
**** lenga Khalaj, Turkic
**** lenga Qashqa'i
**** lenga Salchuq
*** lenga Crimean Turch
*** lenga Salar
*** lenghe Turche
**** lenga Balkan Gagauz Turch
**** lenga Gagauz
**** lenga Khorasani Turch
**** lenga turca
*** lenghe Turkmen-e
**** lenga Turkmen
*** lenga Urum
** lenghe ossidentaj
*** lenghe Aralo-Caspian
**** lenga Karakalpak
**** lenga Kazakh
**** lenga Kirghiz
**** lenga Nogai
*** lenghe Ponto-Caspian
**** lenga Judeo-Crimean Tatar
**** lenga Karaim
**** lenga Karachay-Balkar
**** lenga Kumyk
*** lenghe Uralian
**** lenga Bashkir
**** lenga Chulym
**** lenga tatar

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

Categorìa:Lenghe altàiche
Porto San Giorgio

**Porto San Giorgio** a l'é un comun dle Marche ëd 16.089 abitant 
, an provincia ëd Ferm.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Agostini (dal 15/04/2008).

## Sità gemelà
Porto San Giorgio a l'é gemelà con:
*  Biograd na Moru, Croassia
*  Gessopalena, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Portosangiorgio
San Giorgio a Cremano

**San Giorgio a Cremano** a l'é un comun dla Campania ëd 48.079 abitant, an provincia ëd Nàpoli.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Domenico Giorgiano (dal 28/05/2007).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Sangiorgioacremano
San Giorgio del Sannio

**San Giorgio del Sannio** a l'é un comun dla Campania ëd 9.828 abitant, an provincia ëd Benevènt.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giorgio Nardone (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Sangiorgiodelsannio
San Giorgio su Legnano

**San Giorgio su Legnano** (*San Giorgiu* an dialèt local) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 6.826 abitant , ant la Sità metropolitan-a 'd Milan.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Walter Cecchin (dal 07/05/2012).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgiosulegnano
Sangiorgiosulegnano
San Giorgio di Mantova

**San Giorgio di Mantova** (*San Sòrs* an dialèt mantoan) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 9.546 abitant , ant la provinsa ëd Màntoa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Beniamino Morselli (dal 26/05/2014, dagià sìndich dal 1999 al 2009).

## Sità gemelà
San Giorgio di Mantova a l'é gemelà con:
*  Saint-Georges-lès-Baillargeaux, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Màntoa
San Giorgio di Lomellina

**San Giorgio di Lomellina** (*San Giorg ad l'Ümlena* ant ël dialèt lomlin) a l'é un comun dla Lombardìa ëd 1.099 abitant , an provincia ëd Pavìa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Andrea Mora (dal 26/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgiodilomellina
San Giorgio Albanese

**San Giorgio Albanese** (*Mbuzati* an  arbëreshë) a l'é un comun dla Calabria ëd 1.624 abitant , an provincia ëd Cosensa.

## Lenga
San Giorgio Albanese a l'é un dij pais dla Calabria andoa l'arbëreshë (ch'a sarìa una variant dl'albanèis) a l'é ancora parlà e mostrà ant le scòle.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Giorgio Scura (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgioalbanese
San Giorgio Morgeto

**San Giorgio Morgeto** a l'é na comun-a dla Calabria ëd 3.346 abitant , an provincia ëd Res ëd Calabria.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Cleri.

## Sità binele
San Giorgio Morgeto a l'é binelà con:
*  Osta, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgiomorgeto
San Giorgio a Liri

**San Giorgio a Liri** a l'é un comun dël Lassio ëd 3.068 abitant, an provincia ëd Frosinon.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Modesto Mario Della Rosa (da l' 8/06/2009).

Sangiorgioaliri
San Giorgio delle Pertiche

**San Giorgio delle Pertiche** a l'é un comun dël Véneto ëd 9.025 abitant, an provincia ëd Pàdoa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Catia Zorzi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Sangiorgiodellepertiche
San Giorgio di Piano

**San Giorgio di Piano** (*San Zôrz* an bolognèis) a l'é un comun dl'Emilia-Romagna ëd 5.899 abitant, an provincia ëd Bològna.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Valerio Gualandi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Sangiorgiodipiano
San Giorgio Piacentino

**San Giorgio Piacentino** (*San Śorś* an dialèt piasentin) a l'é un comun ëd l'Emilia-Romagna ëd 5.777 abitant , ant la provinsa ëd Piasensa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giancarlo Tagliaferri (da l'08/06/2009, scond mandà dal 26/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgiopiacentino
San Giorgio di Pesaro

**San Giorgio di Pesaro** a l'é un comun dle Marche ëd 1.308 abitant, an provincia ëd Pésaro-Urbin.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Landini (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Sangiorgiodipesaro
San Giorgio Ionico

**San Giorgio Ionico** a l'é un comun dla Pulia ëd 15.944 abitant , an provincia ëd Tàranto.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Angelo Venneri (dal 13/06/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgioionico
San Giorgio Lucano

**San Giorgio Lucano** a l'é un comun dla Basilicà ëd 1.508 abitant, an provincia ëd Matera.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Franco Cirigliano (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Sangiorgiolucano
San Giorgio della Richinvelda

**San Giorgio della Richinvelda** (*Sant Zorç de Richinvelde* an furlan) a l'é un comun dël Friul-Venessia Giulia ëd 4.585 abitant , an provincia ëd Pordenon.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Anna Maria Papais (dal 10/06/2003 -second mandà: 2008-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgiodellarichinvelda
San Giorgio di Nogaro

**San Giorgio di Nogaro** (*Sant Zorç di Noiâr* an furlan) a l'é un comun dë 7.645 abitant  dla provincia d'Ùdin (Region Autònoma Friul-Venessia Giulia).

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pietro Del Frate (dal 10/06/2003 -second mandà: 2008-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sangiorgiodinogaro
Anemìa faussiforma

L**'anemìa faussiforma** o **drepanossitòsi** a l'é na maladìa arditaria, dovùa a dle mutassion ant ël gen-e dl'emoglobin-a.
A l'é a l'adoss ëd vàire problema, dzortut ëd greve crisi anémiche.

Na caraterìstica ëd costa maladìa, motobin ëspantià an chèich pais african, a son ij glòboj ross a forma ëd faussìa.

Categorìa:Maladìe‎
Lenghe dravìdiche

## Lenghe dravìdiche

Le **lenghe dravìdiche** a na famija lenghìstica, parlà ant l'India meridional. Le lenghe dravìdiche a son amportante, përchè a peulo avèj anfluensà le lenghe indoeuropenghe dl'India.
Le lenghe dravìdiche a son coste:

* lenghe sentraj
** lenghe Kolami-Naiki
*** lenga Kolami nord-ossidental
*** lenga Kolami sud-oriental
** lenghe Parji-Gadaba
*** lenga Gadaba-Mudhili
*** lenga Gadaba, Pottangi-Ollar
*** lenga Duruwa
* lenghe setentrionaj
** lenga Brahui
** lenga Kumarbhag Paharia
** lenga Kurux
** lenga Kurux, Nepali
** lenga Sauria Paharia
* lenghe sentro meridionaj
** lenghe Gondi-Kui
*** lenghe Gondi
**** lenga Maria, Dandami
**** lenga Muria oriental
**** lenga Muria ossidental
**** lenga Gondi meridional
**** lenga Gondi setentrional
**** lenga Khirwar
**** lenga Maria
**** lenga Muria, ossidental
**** lenga Nagarchal
**** lenga Pardhan
*** lenghe Konda-Kui
**** lenghe Konda
***** lenga Konda-Dora
**** lenghe Manda-Kui
***** lenghe Kui-Kuvi
****** lenga Koya
****** lenga Kui
****** lenga Kuvi
***** lenghe Manda-Pengo
****** lenga Manda
****** lenga Pengo
** lenghe Telugu
*** lenga Chenchu
*** lenga Manna-Dora
*** lenga Savara
*** lenga Telugu
*** lenga Waddar
* lenghe meridionaj
** lenghe Tamil-Kannada
*** lenghe Kannada
**** lenga Badaga
**** lenga Holiya
**** lenga Kannada
**** lenga Urali
*** lenghe Tamil-Kodagu
**** lenghe Kodagu
***** lenga Kodagu
***** lenga Kurumba
***** lenga Kurumba, Mullu
***** lenga Kurumba, Alu
***** lenga Kurumba, Jennu
**** lenghe Tamil-Malayalam
***** lenghe Malayalam
****** lenga Aranadan
****** lenga Kadar
****** lenga Malayalam
****** lenga Malapandaram
****** lenga Malaryan
****** lenga Malavedan
****** lenga Paliyan
****** lenga Paniya
****** lenga Ravula
***** lenga Mannan
***** lenghe Tamil
****** lenga Irula
****** lenga Kaikadi
****** lenga Muthuvan
****** lenga Sholaga
****** lenga Tamil
****** lenga Kurumba, Betta
****** lenga Yerukula
**** lenghe Toda-Kota
***** lenga Kota
***** lenga Toda
** lenghe Tulu
*** lenga Bellari
*** lenga Kudiya
*** lenghe Koraga
**** lenga Koraga, Korra
**** lenga Koraga, Mudu
*** lenga Tulu
** lenghe nen classificà
*** lenga Ullatan
* lenghe nen classificà
** lenga Allar
** lenga Bazigar
** lenga Bharia
** lenga Kamar
** lenga Kanikkaran
** lenga Kurichiya
** lenga Malankuravan
** lenga Vishavan

## Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse

Dravìdiche
Wingen-sur-Moder

**Wingen-sur-Moder** a l'é un comun alsassian-a (dipartiment Bass Ren), an Fransa.
A conta 1.631 abitant .

## Conomìa
A Wingen-sur-Moder a-i é la sede dla cristalerìa Lalique, che an sità a dà 'd travaj a 260 përson-e.

## Sità gemelà
Wingen-sur Moder a l'é gemelà con:
*  Burgkirchen an der Alz, Gërmania

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël dipartiment dël Bass Ren
René Lalique

Oréfiss e industrial fransèis.
**René Jules Lalique** a l'era nassù a Ay ël 6 d'avril dël 1860 e a l'é mòrt a Paris ël 1 ëd magg dël 1945.
Dël 1918 a l'é stàit ël creator dla cristalerìa Lalique a Wingen-sur-Moder.

Lalique, Rene
Ay

**Ay** a l'é un comun fransèis (Dipartiment dla Marna; region Champagne-Ardënne).
A conta 4.190 abitant .

## Sità gemelà
Ay a l'é gemelà con:
*  Besigheim, Gërmania
*  Newton Abbot, Regn Unì
*  Quaregnon, Belgi
*  Sinalunga, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun-e dël dipartiment dla Marna
Provincia ëd Viterb

La **Provincia ëd Viterb** a l'é an Lassio e a comprend 60 comun.
A l'ha na surfassa ëd 3.612 km² e a conta 306.082 abitant.
Sò capleugh a l'é Viterb. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con la Toscan-a (provinse ëd Grosset e Sien-a), a nòrd-est con l'Umbria (provincia ëd Terni), a est con la provincia ëd Rieti, a sud con la provincia ëd Roma. A l'é bagnà a òvest dal Mar Tireni.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Alessandro Mazzoli (dal 10/04/2005).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Lassio
Viterb
Provincia ëd Rieti

La **Provincia ëd Rieti** a l'é an Lassio e a comprend 73 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.749 km² e a conta 155.145 abitant.
Sò capleugh a l'é Rieti. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con l'Umbria (provinse ëd Perugia e Terni), a est con le Marche (provincia d'Àscoli Picèn) e j'Abruss (provinse ëd Téramo e dl'Àquila), a ovest con la provincia ëd Viterb e la provincia ëd Roma.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Fabio Melilli (dal 28/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Lassio
Rieti
San Daniele del Friuli

**San Daniele del Friuli** (*Sant Denêl* an furlan) a l'é un comun dël Friul-Venessia Giulia d' 8.104 abitant , an provincia d'Ùdin. 

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Emilio Iob (da l' 8/06/2009).

## Sità gemelà
San Daniele del Friuli a l'é gemelà con:
*  Altkirch, Fransa
*  Hersbruck, Gërmania
*  Millstatt, Àustria

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Sandanieledelfriuli
Provincia ëd Roma

La **Provincia ëd Roma** a l'é an Lassio e a comprend 121 comun.
A l'ha na surfassa ëd 5.352 km² e a conta 4.118.680 abitant.
Sò capleugh a l'é Roma. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con la provincia ëd Viterb e la provincia ëd Rieti, a est con l'Abruss (provincia dl'Àquila) e la provincia ëd Frosinon, a sud con la provincia ëd Latin-a; al sò intern a-i é la Sità dël Vatican. A l'é bagnà a òvest dal mar Tireni.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Nicola Zingaretti (dal 28/04/2008).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Lassio
Roma
Provincia ëd Frosinon

La **Provincia ëd Frosinon** a l'é an Lassio e a comprend 91 comun.
A l'ha na surfassa ëd 3.244 km² e a conta 491.934 abitant.
Sò capleugh a l'é Frosinon. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con j'Abruss (provincia dl'Àquila), a est con ël Molise (provincia d'Isernia), a sud-est con la Campania (provincia ëd Caserta), a sud con la provincia ëd Latin-a e a òvest con la provincia ëd Roma.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Antonello Iannarilli (dal 22/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Lassio
Frosinon
Provincia ëd Latin-a

La **Provincia ëd Latin-a** a l'é an Lassio e a comprend 33 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.251 km² e a conta 528.258 abitant.
Sò capleugh a l'é Latin-a. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con la provincia ëd Frosinon, a nòrd-òvest con la provincia ëd Roma, a sud-est con la Campania (provincia ëd Caserta). A l'é bagnà a sud dal mar Tireni.

## Stòria
A l'è stàita istituìa ël 18 dë dzèmber dël 1934 con ël nòm ëd *Provincia ëd Littoria*.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Armando Cusani (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Lassio
Latina
Provincia dl'Àquila

La **Provincia dl'Àquila** a l'é an Abruss e a comprend 108 comun.
A l'ha na surfassa ëd 5.035 km² e a conta 305.883 abitant.
Sò capleugh a l'é L'Àquila. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con la provincia ëd Téramo, a est con le provinse ëd Pescara e Chieti, a sud-est con ël Molise (provincia d'Isernia) e a òvest con ël Lassio (provinse ëd Frosinon, Roma e Rieti).

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Stefania Pezzopane (dal 28/06/2004).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Abruss
Aquila
Isaac Barrow

Matemàtich e teòlogh.
**Isaac Barrow** a l'era nassù a Londra an l'otóber dël 1630 e a l'é mòrt ambelelì ai 4 ëd magg dël 1677.

Ancaminà soa educassion a Charterhouse a Londra, peui a Felstead ant l'Essex e apress a Peterhouse, a finiss ij sò studi a Cambridge al Trinity College.
Peui a viagia an Euròpa; cand ch'a torna a l'é ordinà prèive dal vësco Brownrig e dël 1660 a dventa professor ëd grech a Cambridge.
Doi agn apress a l'é nominà professor ëd geometrìa al Gresham College a Londra, e peui a Cambridge dël 1664.
A ancaminé dal 1669 as adressa a la teologìa e a lassa sò pòst a Cambridge a sò anlev Isaac Newton.
Dël 1670 a dventa dotor an divinità e doi agn pì tard Carl II a lo sern 'me limosné.
L'ann apress a l'é magìster dël Trinity College e dël 1675 vice-canslé dl'università.

L'euvra matemàtica ëd Barrow a l'é n'antissipassion ëd cola ëd Newton.
Ant ij sò *Métod dle tangente* a antroduv ël triàngol diferensial, ch'a prefigura n'apròcc geométrich a la nossion ëd derivà.
A l'é ël prim a armarché le relassion ressìproche antra derivassion e antëgrassion.
Soe conossense dël grech e dl'àrabo ai permëtto ëd fé ij virage ëd test matemàtich antich; a l'é parèj ch'a vira an anglèis j*'Element* d'Euclid.

## Euvre prinsipaj
* Lectiones geometricae (1670)

Barrow, Isaac
Provincia ëd Chieti

La **Provincia ëd Chieti** a l'é ant j'Abruss e a comprend 104 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.588 km² e a conta 391.751 abitant.
Sò capleugh a l'é Chieti. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con la provincia ëd Pescara, a sud-est e a sud con ël Molise (provinse ëd Campobass e d'Isernia) e a sud-òvest con la provincia dl'Àquila. A nòrd-est a l'é bagnà dal Mar Adriàtich.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Enrico Clemente Di Giuseppantonio (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Abruss
Chieti
Provincia ëd Pescara

La **Provincia ëd Pescara** a l'é ant j'Abruss e a comprend 46 comun.
A l'ha na surfassa ëd 1.224 km² e a conta 312.215 abitant.
Sò capleugh a l'é Pescara. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con la provincia ëd Téramo, a est con la provincia ëd Chieti e a sud e a òvest con la provincia dl'Àquila. A nòrd-est a l'é bagnà dal Mar Adriàtich.

## Stòria
A l'è stàita istituìa ël 2 ëd gené dël 1927.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Guerino Testa (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Abruss
Pescara
Provincia ëd Nàpoli

La **Provincia ëd Nàpoli** a l'é an Campania e a comprend 92 comun.
A l'ha na surfassa ëd 1.171 km² e a conta 3.082.756 abitant.
Sò capleugh a l'é Nàpoli. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con le provinse ëd Caserta e Benevènt e a est con le provinse d'Avlin e Salern. A l'é bagnà a sud e a òvest dal Mar Tireni.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Luigi Cesaro (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Campania
Napoli
Provincia ëd Benevènt

La **Provincia ëd Benevènt** a l'é an Campania e a comprend 78 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.071 km² e a conta 288.572 abitant.
Sò capleugh a l'é Benevènt. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd con ël Molise (provincia ëd Campobass), a est con la Pulia (provincia ëd Fògia), a sud con le provinse d'Avlin e Nàpoli e a òvest con la provincia ëd Caserta.

## Stòria
A l'è stàita istituìa da Garibaldi ël 25 d'otòber dël 1860.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Aniello Cimitile (dal 16/04/2008).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Campania
Benevent
Provincia ëd Salern

La **Provincia ëd Salern** a l'é an Campania e a comprend 158 comun.
A l'ha na surfassa ëd 4.917 km² e a conta 1.089.770 abitant.
Sò capleugh a l'é Salern. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con la provincia ëd Nàpoli, a nòrd con la provincia d'Avlin e a est con la Basilicà (provincia ëd Potensa).
A l'é bagnà a sud-òvest dal Mar Tireni.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Edmondo Cirielli (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Campania
Salern
Provincia d'Avlin

La **Provincia d'Avlin** a l'é an Campania e a comprend 119 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.792 km² e a conta 437.560 abitant.
Sò capleugh a l'é Avlin. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con la provincia ëd Benevènt, a nòrd-est con la Pulia (provincia ëd Fògia), a sud-est con la Basilicà (provincia ëd Potensa), a sud con la provincia ëd Salern e a òvest con la provincia ëd Nàpoli.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Cosimo Sibilia (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Campania
Avlin
Provincia ëd Caserta

La **Provincia ëd Caserta** a l'é an Campania e a comprend 104 comun.
A l'ha na surfassa ëd 2.639 km² e a conta 879.342 abitant.
Sò capleugh a l'é Caserta. 

## Geografìa
A confin-a a nòrd-òvest con ël Lassio (provinse ëd Latin-a e Frosinon), a nòrd con ël Molise (provinse d'Isernia e Campobass), a est con la provincia ëd Benevènt e a sud con la provincia ëd Nàpoli.
A l'é bagnà a sud-òvest dal Mar Tireni.

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Alessandro De Franciscis (dal 3/04/2005).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Campania
Caserta
Feltre

**Feltre** a l'é un comun dël Véneto ëd 20.693 abitant , an provincia ëd Belun.

## Aministrassion

Ël sìndich a l'é Gianvittore Vaccari (dal 28/05/2007).

## Sità gemelà
Feltre a l'é gemelà con:
*  Bagnols-sur-Cèze, Fransa
*  Braunfels, Gërmania
*  Carcaixent, Spagna
*  Eeklo, Belgi
*  Kiskunfélegyháza, Ungherìa
*  Newbury, Regn Unì

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Belun
Muhammad ibn Jābir al-Harrānī al-Battānī

Matemàtich.
**Muhammad ibn Jābir al-Harrānī al-Battānī** a l'era nassù a Harran (al di d'ancheuj an Turchìa) anviron dl'853 e a l'é mòrt davzin a Samarra (Irak) dël 929.
Pi conossù an ossident con ël nòm latinisà d**'Albategnius**, Muhammad al-Battānī a l'é anteressasse ëd trigonometrìa, dont a l'é considerà ël ver fondador.
As dev a chiel na tàula dël sen, dla tangenta e dla cotangenta gré për gré.
A l'ha trovà ëdcò d'arzultà ëd trigonometrìa sférica.

Battani, Muhammad ibn Jabir al Harrani
Battani, Muhammad ibn Jabir al Harrani
William Kidd

**William Kidd**, vnù avosà 'me **capitani Kidd**, a l'era nassù dël 1645 a Greenock, an Ëscòssia, fieul d'un ministr presbiterian.
Da masnà a l'ha tramudà a New York.
A 45 agn a l'ha marià na rica arditera e a l'ha tramudà a Coney Island (al di d'ancheuj ant ël quarté ëd Brooklyn).

Dël 1695 a chita soa fomna, a rintra an Anghiltèra e a sërca 'd finansiament për na mission an Àfrica, a la cassa 'd pirata e filibustié.
A oten l'apògg ëd Lord Bellomont, neuv goernador dël Massachusetts.
Tutun le còse as buto mal; Kidd a perd ij finansiator e as buta ëdcò chiel a fé ël pirata.
Rintrà a New York për ciairì soa posission, a l'é arestà, mnà an Anghiltèra e ampicà a Wapping ai 23 ëd magg dël 1701.

Kidd, William
Cismon del Grappa

**Cismon del Grappa** a l'é un comun dël Véneto ëd 1.058 abitant, an provincia ëd Vicensa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Luca Ferazzoli (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vicensa
Provincia ëd Veron-a

La **Provincia ëd Veron-a** a l'é an Véneto e a comprend 98 comun.
A l'ha na surfassa ëd 3.121 km² e a conta 880.230 abitant.
Sò capleugh a l'é Veron-a.

## Geografìa
A confin-a a nòrd con ël Trentin-Sud Tiròl (provincia ëd Trent), a est con le provinse ëd Vicensa e Pàdoa), a sud con la  provincia ëd Rovigh e a òvest con la Lombardìa (provinse ëd Màntoa e Bressia).

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Giovanni Miozzi (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Véneto
Verona
Provincia ëd Belun

La **Provincia ëd Belun** a l'é an Véneto e a comprend 69 comun.
A l'ha na surfassa ëd 3.678 km² e a conta 212.244 abitant.
Sò capleugh a l'é Belun.

## Geografìa
A confin-a a nòrd con l'Àustria, a est con ël Friul-Venessia Giulia (provinse d'Ùdin e Pordenon), a sud con le provinse ëd Trevis e Vicensa e a òvest con ël Trentin-Sud Tiròl (provinse ëd Trent e Bolsan).

## Aministrassion
Ël President dla Provincia a l'é Gianpaolo Bottacin (dal 22/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Véneto
Belun