open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oman

L**'Oman** a l'é un pais dl'Asia.

A confin-a con Arabia Saodita, Emirà Àrabo Unì e Yemen e a l'é bagnà dal Gòlf Pérsich e dal Mar Aràbich.
La capital a l'é Mascate.
A l'ha na surfassa ëd 309.500 km² e a conta anviron 2.100.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
L'Oman (nòm ofissial: **سلطنة عمان**) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Qaboos bin Said Al Said (dal 1970).

A fa part dël Consèj ëd cooperassion dël Gòlf.
Lìban

Ël **Lìban** (*لبنان* an àrab) a l'é un pais ëd l'Asia.

A confin-a con Siria e Israel e a l'é bagnà dal Mar Mediterani.
La capital a l'é Beirut.
A l'ha na surfassa ëd 10.452 km² e a conta anviron 3.800.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Liban (nòm ofissial: **ﻠﺠﻤﻬﻮﺮﻴﺔ ﺍﻠﻠﺒﻨﺎﻨﻴﺔ**, *Al-Jumhūriyyah al-Lubnāniyyah*) a l'é una repùblica.
Ël president a l'é Michel Aoun (ميشال عون) (dal 2016).
Ël prim ministr a l'é Najib Mikati (نجيب ميقاتي) (dal 2021).

## Anliure esterne
Parscé

**Parscé** (*Paruzzaro* an italian) a l’é un comun ëd 1.946 abitant  ëd la provincia ëd Noara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mauro Julita (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Parsce
Maldive

Le **Maldive** a son un pais dl'Asia.

A son formà da vàire ìsole ant l'Océan Indian, a sud ëd l'India e a sud-òvest dl'ìsola ëd Ceylon.
La capital a l'é Malé.
A l'han na surfassa ëd 298 km² e a conto anviron 300.000 abitant.

## Anté ch'as treuvo



## Organisassion polìtica
Le Maldive (nòm ofissial: **ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ** = *Repùblica dlë Maldive* an maldivian) a son na repùblica.
Ël president a l'é Mohamed Muizzu (dal novèmber 2023).
Malé

**Malé** (*މާލެ* an maldivian) a l’é la capital dle Maldive.

Con 81.647 abitant (2004), a l’é la prima sità dël pais për popolassion e për importansa economìca. 

Categorìa:Maldive
Male
Sri Lanka

Lë **Sri Lanka** a l'é un pais dl'Asia.

A ocupa l'ìsola ëd Ceylon, ntl'Océan Indian, apopré 31 km a sud-est dla ponta pì meridional ëd l'India.
La capital a l'é Colombo.
A l'ha na surfassa ëd 65.610 km² e a conta anviron 20.700.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Lë Sri Lanka a l'é na repùblica.
Ël President a l'é Gotabaya Rajapaksa (dal 2019).
Ël prim ministr a l'é Mahinda Rajapaksa (dal 2019).
Doha

**Doha** (*لدوحة* an àrab) a l’é la capital dël Qatar.

A l'é staita fondà dël 1850 e a conta 339.847 abitant (2004). 

Categorìa:Qatar
Categorìa:Sità asiàtiche
San'a

**San'a** (*صنعاء* an àrabo) a l’é la capital dël Yemen

A conta 1.747.627 abitant (2004) e a l’é stàita inserìa da l'UNESCO ant la lista dij *Patrìmoni dl'Òm*. 
## Anliure esterne

Sana
Categorìa:Yemen
Manama

**Manama** (*لمنامة* an àrab) a l’é la capital dël Bahrain.

A conta anviron 150.000 abitant. 

Categorìa:Bahrain
Categorìa:Sità asiàtiche
Mascate

**Mascate** (*مسقط* an àrab) a l’é la capital ëd l'Oman.

A conta 606.024 abitant (2005). 

Categorìa:Oman
Categorìa:Sità asiàtiche
Myanmar

Ël **Myanmar** a l'é un pais dl'Asia meridional.

A confin-a con Bangladesh, India, Cin-a, Làos e Thailandia.
La capital a l'é Naypyidaw.
A l'ha na surfassa ëd 676.756 km² e a conta anviron 51 milion d'abitant.

## Anté ch'as treuva



## Nòm
Ël pais a l'é stàit ciamà **Birmania** fin al 1989.
Mach che *Birmania* (o *Burma*, nòm anglèis dël perìod colonial) a smijava tròp colegà a la pì granda etnìa dël pais (ij *Bamar*, 68%).
Cheidun a sosten che ël nòm *Myanmar* a ven dal sànscrit *Brahmadesh*, ch'a veul dì *pais ëd Brahma* (ël dio hindu dla creassion); àutri a diso che *Myanmar* e *Burma* a ven-o da l'istess mòt birman: *Myanma* (ch'a sarìa la forma scrita) e *Bama* (ch'a sarìa la forma oral).

## Stòria
A l'é indipendent dal 1948.

## Organisassion polìtica
Ël Myanmar (nòm ofissial:  = *Union dël Myanmar*) a l'é na federassion governà da una ditatura militar.
Ël cap dla gionta militar a l'é Than Shwe (dal 1992).
Ël prim ministr a l'é Thein Sein (dal 2007).
Vietnam

Ël **Vietnam** (*Việt Nam* an vietnamèis) a l'é un pais dl'Asia sud-oriental.

A confin-a con Làos, Cin-a e Cambògia.
La capital a l'é Hanoi.
A l'ha na surfassa ëd 331.689 km² e a conta anviron 85 milion d'abitant, dont lë 73% a viv ant le campagne.

## Anté ch'as treuva

## Conomìa
Dël 2012 ël Vietnam a l'ha esportà 7,6 milion ëd tonëlà ëd ris.

## Organisassion polìtica
Ël Vietnam (nòm ofissial: **Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam** = *Repùblica Socialista dël Vietnam*) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Võ Thị Ánh Xuân (dal 2024).
Ël prim ministr a l'é Phạm Minh Chính (dal 2021).
Thailandia

La **Thailandia** (ประเทศไทย an lenga thai) a l'é un pais dl'Asia sud-oriental.

A confin-a con Myanmar, Làos, Cambògia e Malaysia.
La capital a l'é Bangkok.
A l'ha na surfassa ëd 513.120 km² e a conta anviron 66 milion d'abitant.

## Anté ch'as treuva



## Nòm
Ël pais a l'é stàit ciamà **Siam** fin al 1949.
Ël mòt *Thai* a veul dì *lìber* o *libertà* an lenga thai, ma a l'é ëdcò ël nòm dla pì granda etnìa dël pais.

## Stòria
Dël 1997 a l'é stàita adotà na constitussion ch'a creava un sistema bicameral.

## Conomìa
Dël 2012 la Thailandia a l'ha esportà 6,9 milion ëd tonëlà ëd ris.

## Organisassion polìtica
La Thailandia (nòm ofissial: ราชอาณาจักรไทย) a l'é un regn.
Ël rè a l'é Rama X (พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว) (dal 2016).
Ël prim ministr a l'é Phumtham Wechayachai (ภูมิธรรม เวชยชัย) (dal 2024).

Categorìa:Thailandia
Làos

Ël **Làos** a l'é un pais dl'Asia sud-oriental.

A confin-a con Myanmar, Cin-a, Vietnam, Cambògia e Thailandia.
La capital a l'é Vientiane.
A l'ha na surfassa ëd 236.800 km² e a conta anviron 6 milion d'abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Laòs a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Thongloun Sisoulith (dal 2021).
Ël prim ministr a l'é Phankham Viphavanh (dal 2021).
Norodom Sihamoni

**Norodom Sihamoni** a l'é nassu a Phnom Penh ël 14 ëd magg dël 1953.
A l'é 'l rè dla Cambògia dal 2004.

Categorìa:Re ëd Cambògia
Castalèt

**Castalèt** ò **Castlèt Tesin** (*Castelletto sopra Ticino* an italian) a l’é un comun ëd 9.999 abitant  ëd la provincia ëd Noara. As truva an sla riva dël Lagh Magior.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Matteo Besozzi (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Castalet
Mèina

**Mèina** (*Meina* an italian) a l’é un comun ëd 2.531 abitant  ëd la provincia ëd Noara.

Ël pais a resta a 214 méter d'autëssa, an sla riva ossidental dël lagh Magior, a 41,5 chilòmeter da Noara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fabrizio Barbieri (dal 26/05/2014).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Meina
Nibiun

**Nibiun** (*Nebbiuno* an italian) a l’é un comun ëd 1.840 abitant ëd la provincia ëd Noara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Battista Bertoli (dal 29/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Noara
Pisan

**Pisan** (*Pisano* an italian) a l’é un comun d' 802 abitant  ëd la provincia ëd Noara.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Luigi Cristina (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Noara
Timor Est

**Timor Est** (Timor Lorosae an tetum, Timor Leste an portughèis) a l'é un pais dl'Asia sud-oriental. 

As treuva ant la part oriental dl'ìsola ëd Timor e a confin-a con l'Indonesia.
La capital a l'é Dili.
A l'ha na surfassa ëd 14.609 km² e a conta anviron 1.100.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Stòria
L'ìsola ëd Timor a l'é stàita spartìa da Portugal e Olanda dël 1859.
Dël 1975, dòp l'arvolussion democràtica an Portugal, Timor Est a l'ha proclamà soa indipendensa, ma neuv dì apress a l'é stàita ocupà da l'Indonesia.
Dòp na longa e dura lòta ëd resistensa e l'intervent dij soldà australian dle Nassion Unìe, Timor Est a l'ha otnù soa indipendensa dël 2002.

## Organisassion polìtica
Timor Est (nòm ofissial: **Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e / República Democrática de Timor-Leste**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é José Ramos-Horta (dal 2022).
Ël prim ministr a l'é José Maria Vasconcelos (Taur Matan Ruak) (dal 2018).
Hassanal Bolkiah

**Hassanal Bolkiah** a l'é nassu a Bandar Seri Begawan ël 15 ëd luj dël 1946.
A l'ha doi fomne e 11 fieuj e a l'é un dij pì rich òm dël mond.
A l'é 'l sultan dël Brunei dal 1967 e a l'é ëdcò prim ministr, ministr dla difèisa e ministr dlë finanse.

Categorìa:Sovran
Categorìa:Brunei
Armagn

**Armagn** (*Armeno* an italian) a l’é un comun ëd 2.272 abitant  ëd la provincia ëd Noara, ant la valada dl'Agògna.

## Stòria
Dël pais as parla ant un papé dël 1601.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Pietro Fortis (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Noara
Indonesia

L**'Indonesia** a l'é un pais dl'Asia sud-oriental.

A confina con Malaysia (ant l'ìsola dël Bòrneo), Timor Est (ant l'ìsola ëd Timor) e Papua Neuva Guinea (ant l'ìsola dla Neuva Guinea).
La capital a l'é Giacarta.
A l'ha na surfassa d'1.904.569 km² e a conta anviron 225 milion d'abitant. A l'é për sòn ël ters pais dël mond për popolassion e la pì popolosa an tra le nassion a magioransa mussulman-a.

## Anté ch'as treuva



## Geografìa
L'Indonesia a l'é formà da anviron 18.000 ìsole (mach 6.000 abità), sota e dzora l'Equator.
L'Indonesia a mësura 5.120 km da est a òvest e 1.760 km da nòrd a sud.
J'ìsole pì importante a son Sumatra, Giava, Célebes, Bali e le Moluche; a fan part ëd lë stat indonesian ëdcò dle gròsse porsion dla Neuva Guinea e dël Bòrneo.

## Conomìa
La moneda a l'é la rupìa.

## Organisassion polìtica
L'Indonesia (nòm ofissial: **Republik Indonesia**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Joko Widodo (dal 2014).

## Plance

File:Museum Nasional Indonesia.jpg|Musé nassional dl'Indonesia ant ël sènter ëd Giacarta
File:Jakarta Skyline Part 2.jpg|Wisma 46, ël pì àut edifissi dl'Indonesia, postà an mes ai gratacel ëd Giacarta.
File:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, la stra prinsipal ant ël sènter ëd Giacarta
File:Gambir Station Platform.jpg|Un treno a la stassion Gambir ant ël sènter ëd Giacarta
File:BungKarno-indonoob.JPG|Lë stadi Bung Karno Stadium a peul ten-e 100.000 spetator
File:Indonesia 2002 CIA map.png|Carta dl'Indonesia
File:Indonesia provinces english.png|Provinse dl'Indonesia
File:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, la stra pì arnomà a Yogyakarta
Image:transjogja.jpg|Trans Jogja Bus. Un sìstema ëd traspòrt lest a Yogyakarta
File:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|Un tropié dl'armada indonesian-a ch'a partìssipa a l'inissiativa d'operassion ëd manteniment ëd la pas global ëd l'ONU
Image:Panser side left.JPG|Ël cararmà Pindad "Anoa" mostrà a l'esposission ëd difèisa e areospassial indonesian-a 2008
|Barche dla marin-a indonesian-a
Image:AURI B-25.jpg|Bombardé B-25 Mitchell ëd l'AURI ant j'agn 1950
|La Mazda6 dovrà da la polissìa stradal ëd Giacarta tanme vitura ëd patoja

## Anliure esterne
Giuseppe Giacosa

Scritor ëd teatro e libretista.
**Giuseppe Giacosa** a l'era nassù a Corèj (al di d'ancheuj *Corèj Giacosa*) ël 21 d'otóber dël 1847 e ambelelì a l'é mòrt ël 1m dë stèmber del 1906.

Sò pare a l'era un magistrà, con në studi legal an Turin, e a l'avìa anviaralo a jë studi giurìdich, dont Giacosa a l'é laureasse ant ël 1868.
An frequentand j'ambient literari turinèis, dzortut jë scritor dla Sossietà Dante Alighieri, a l'era gropasse d'amicissia con Sacchetti, Boito, Camerana.
Soe prime euvre teatraj (*Il marito amante della moglie* dël 1871, *Una partita a scacchi* dël 1873) a oten-o un discret sucess.
Dël 1888 Giacosa a tramuda a Milan, tanme diretor dla scòla ëd recitassion filodramàtica; apress a mostra literatura dramàtica e recitassion al conservatòri.
A chita peui l'ansegnament për dedichesse mach pì a scrive.
Dël 1901 a dventa diretor dl'arvista milanèisa La lettura.
Soa ca a Corèj a l'era dventà un salòt d'artista, ospitand ëd përsonage 'me j'atris Sarah Bernhardt e Eleonora Duse, jë scritor Boito, Carducci, D'Annunzio, De Amicis, Fogazzaro, Pascoli, Pirandello, Verga (ch'a-j dedicrà sò drama *Cavalleria rusticana*), Zola, ël filòsof Benedetto Croce.

Giacosa a l'ha ëdcò scrivù an lenga piemontèisa.

## Euvre prinsipaj
* *Il marito amante della moglie* (1871). Drama ambientà ant ël Set-sent
* *Una partita a scacchi* (1873). Comedia ambientà ant l'età 'd mes
* *Il conte rosso* (1880). Drama stòrich
* *Tristi amori* (1887)
* *La signora di Challant* (1891)
* *I diritti dell'anima* (1894)
* *Castelli valdostani e canavesani* (1897)
* *Come le foglie* (1900)
* *Il più forte* (1904)

Amis ëd Pietro Illica, Giacosa a l'ha scrivù con chiel ëdcò 'd librèt për j'òpere lìriche ëd Puccini: *Bohème* (1869), *Tosca* (1899), *Madama Butterfly* (1904).

## A pòrto sò nòm
*Corèj Giacosa

Giacosa, Giuseppe
Giacosa, Giuseppe
Giacosa, Giuseppe
Òrta

**Òrta** (*Orta San Giulio* an italian) a l’é un comun ëd 1.163 abitant  ëd la provincia ëd Noara.
A l'é 'l pì important comun an sël lagh d'Òrta.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Cesare Natale (da l' 8/06/2009).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Vardé ëdcò
* Fidighin

## Arferiment

Orta
Dìtich

Un **dìtich** a l'é 'n registr formà mach da doe taulëtte unìe a 'n bòrd con dle serniere e ch'as deurb e as sara 'me 'n lìber.
Ij roman a-j dovravo pr'ëscriv-ie ij nòm dij cònsoj, dj'amperador e via fòrt.
Ant la Cesa dij prim sècoj a-i ëscrivìo ansima ij nòm dij vësco, dij sant, dij binfator, për fene letura pùblica.


Immagine:6061 - Brescia - S. Giulia - Dittico di Boezio - Foto Giovanni Dall'Orto, 25 Giu 2011.jpg|*[[Dìtich ëd Boezio]]*, avori, sécol ch'a fa V, Bressia - Musé ëd Santa Giulia
Immagine:Dittico Queriniano.jpg|*[[Dìtich Queriniano]]*, avori, sécol ch'a fa V, Bressia - Musé ëd Santa Giulia
Immagine:Diptych Areobindus Louvre OA9525.jpg|Dìtich consolare d'avori d'Areobindo, Costantinòpoli, 506, Musé dël Louvre


Categorìa:Archeologìa
Gnan-a

**Gnan-a** (*Lignana* an italian) a l’é un comun ëd 543 abitant dla provincia ëd Vërsèj.
Ël pais as treuva a 8,5 chilòmeter da Vërsèj, a 134 méter d'autëssa.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Socco (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Chërsentin

**Chërsentin** (*Crescentino* an italian) a l’é un comun d'8087 abitant (ai 31 dë dzèmber 2010) dla provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marinella Venegoni (da l' 8/06/2009).

Chersentin
Kazimierz Kuratowski

**Kazimierz** (o ëdcò **Casimir**) **Kuratowski** (Varsavia, 2 ëd fërvé dël 1896 - 18 ëd giugn dël 1980) a l'é stait un dij pì grand matemàtich ëd Polònia.

## La vita
Kuratowski a l'é stait dal 1927 professor ëd matemàtica al Politècnich ëd Lwow (*Politechnika Lwowska*) an Polònia, e dal 1934 a l'Università 'd Varsavia. Ant ël 1945 a l'é dventà mèmber ëd la Polska Akademia Umiejętności (*Academia Polonèisa dl'Ansegnament*), e ant ël 1952 dl'Academia Polonèisa dle Siense. Dal 1948 al 1967 a l'é stàit diretor ëd l'anstitù ëd matemàtica 'd dita academia, e për vàire agn a l'é stait ëdcò pressident ëd la International Mathematics Society e dla corispondenta Sossietà Matemàtica Polonèisa. 

Kazimierz Kuratowski a frequentava l'avosà Kawiarnia Szkocka (*Café scossèis*), anté che ij matemàtich dla fiamenga scòla polonèisa dle prime desen-e dël sécol ch'a fa XX a costumavo ancontresse për confronté soe ideje.

## L'arserca

L'arserca 'd Kuratowski a l'é staita ansentrà dzortut an slë studi dle struture métriche e topològiche astrate. Antra soe numerose contribussion a la matemàtica a van arcordà:
* Jë studi djë spassi polonèis (ch'a pijo sò nòm pròpe dai matemàtich polonèis ch'a l'han ëstudiaje, tanme Wacław Sierpiński, Alfred Tarski, e Kazimierz Kuratowski midem);
* La caraterisassion djë spassi ëd Hausdorff an dovrand j'ansidit assiòma ëd saradura 'd Kuratowski; 
* La dimostrassion dël lema 'd Kuratowski-Zorn;
* An teoria dij graf, l'avosà caraterisassion dij graf planar, con ël teorema 'd Kuratowski për ij graf;
* La definission dël 1922 dla cobia ordinà (x,y) tanme l'ansem \{\{x\}, \{x,y\}\}.
* L'antrodussion dl'algoritm ëd Tarski-Kuratowski pr'ëstudié la complessità dij sot-ansem djë spassi topològich.

## A pòrto sò nòm
*Algoritm ëd Tarski-Kuratowski.
*Assiòma ëd saradura 'd Kuratowski.
*Lema 'd Kuratowski-Zorn.
*Teorema 'd Kuratowski ant la teorìa dij graf.
*Teorema ëd Knaster-Kuratowski-Mazurkiewicz.

## Euvre prinsipaj
**A Half Century of Polish Mathematics: Remebrances and Reflections* (1980).

Kuratowski, Kazimierz
Dzan-a

**Dzan-a** (*Desana* an italian) a l’é un comun ëd 1.042 abitant dla provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Renato Graneris (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Palasseu

**Palasseu** (*Palazzolo Vercellese* an italian) a l’é un comun ëd 1.328 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Maria Luisa Poy (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Salugia

**Salugia** (*Saluggia* an italian) a l’é un comun ëd 4.201 abitant (ai 31 dë dzèmber 2010) ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Marco Pasteris (Lija Nòrd, dal 28/05/2007).

## Sità gemelà
Salugia a l'é gemelà con:
*  Russi, Italia

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Akihito

**Ahikito** a l'é nassu a Tokyo ël 23 Dzèmber dël 1933.
Dël 1959 a l'ha marià l'imperatris Michiko.
A l'é stàit imperator dël Giapon (天皇 *tennō*) dal 1989 al 2019, quand a l'ha abdicà an favor ëd so fieul Naruhito.

Categorìa:Imperator ëd Giapon
Eugenio Colmo

Pitor, caricadurista, dissegnator satìrich, ilustrador, ansegnant costumista, siramista.
A l'era nassù a Turin ai 29 d'otóber dël 1885.
Fin-a dal liceo Cavour a l'era stranomà *Golia*, përchè a l'era motobin grand, e con cost ëstranòm a firmava soe euvre.
Al Cavour a l'era compagn dë scòla ëd Guido Gozzano e Tancredi Vigliardi Paravia.
Finì 'l liceo a l'ha studià giurisprudensa e a l'é laureasse dël 1909.
Ant ij prim agn dël Neuv-sent a l'ha colaborà tanme dissegnator ai giornaj satìrich Due di coppe e Pasquino.
Dël 1905 a colàbora a l'arvista feminin-a Donna e apress a Numero, bimensil satìrich e antërventista dont a l'é stàit antra ij fondador, ansema a Gozzano e a Amalia Guglielminetti.
D'àutre soe ilustrassion a seurto ansima a Prisma, La lettura, Mondo.
A l'ha ilustrà vàire lìber, dont *Cicognetto e Funghettino*, *Il romanzo di Pasqualino*.
A l'é ëdcò anteressasse d'areclam.
A l'é mòrt ai 15 dë stèmber dël 1967.

Colmo, Eugenio
Colmo, Eugenio
Lucy Maud Montgomery

Scritris canadèisa.
**Lucy Maud Montgomery** a l'era nassùa ant l'Ìsola dël Prinsi Edoard ël 30 ëd novèmber dël 1874 e a l'é mòrta a Toronto ël 24 d'avril dël 1942.
Da cita, dòp dla mòrt ëd soa mare dël 1876, a l'ha vivù coj sò grand.
Già da cita a l'avìa la passion ëd la letura e a scrivìa ëd conte curte e 'd poesìe: sò prim travaj publicà a l'é stàita na poesìa, ansima a 'n giornal local.
A l'avìa mostrà ant le scòle e a l'avìa fàit la giornalista a Halifax, travaj ch'a l'avìa chità për artorné a Cavendish, ant l'Ìsola dël Prinsi Edoard, për cudì soa maregranda.
Ant l'Ìsola dël Prinsi Edoard a l'ha ambientaje na serie 'd romanz dont la protagonista a l'é Anne Shirley, mej conossùa coma *Ana dij Cop Verd*.
Dël 1911 a l'ha marià Ewan MacDonald, un ministr presbiterian, e la cobia a l'ha tramudà a Toronto.

## Euvre prinsipaj
* *Anne of Green Gables* (1908). Un dij lìber për masnà pì popolar ëd tuti ij temp. A conta la stòria dl'orfanin-a Anne Shirley ch'a riva a la cassin-a Cop Verd ant l'Ìsola dël Prinsi Edoard për esse adotà da Marilla Cuthbert e sò frel Matthew.
* *Anne of Avonlea* (1925). Sinch agn apress esse rivà ai Cop Verd, Ana a dventa magistra an cola ch'a l'era stàita soa scòla.
* *Anne of the island*. Ana a chita l'Ìsola dël Prinsi Edoard për andé al Redmond College a Kingston.
* *Anne of Windy Willows*. Ana a dventa diretris dël licéo Summerside.
* *Anne's house of dreams*. Ana as pronta a marié sò amis d'anfansia Gilbert Blythe, cand ch'a-i riva na tragedia. Për passeje ansima a-i andrà tut l'amor ëd Gilbert, ël corage d'Ana e l'onestà 'd sò misterios amis Leslie.
* *Anne of Ingleside*. Adess Ana a l'é marià con ël dr. Gilbert Blythe e a l'ha ses masnà da cudì.
* *Chronicles of Avonlea*. Stòrie dla sità d'Avonlea, ël paisòt d'Ana dij Cop Verd.

Montgomery, Lucy Maud
Montgomery, Lucy Maud
Silverio Luigi Cismondi

Poeta.
Nassù a Busca dël 1921, mòrt dël 2006.
A l'era prèive capussin.

## Euvre prinsipaj
**Mè cheur* (1984).

Cismondi, Silverio Luigi
Cismondi, Silverio Luigi
Leon Albert Segre

Poeta an lenga piemontèisa.
Nassù a Salusse dël 1871, mòrt a Turin dël 1940.

Segre, Leon Albert
Categorìa:Salusse
Tagikistan

Ël **Tagikistan** (*Тоҷикистон* an tagiki) a l'é un pais dl'Asia central.

A confin-a con Kirghizistan, Cin-a, Uzbekistan e Afgànistan.
La capital a l'é Dušanbe.
A l'ha na surfassa ëd 143.100 km² e a conta anviron 7.300.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Tagikistan (nòm ofissial: **Ҷумҳурии Тоҷикистон**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Emomalii Rahmon (dal 1992).
Ël prim ministr a l'é Oqil Oqilov (dal 1999).
Dušanbe

**Dušanbe** (*Душанбе* an tagiki) a l’é la capital dël Tagikistan.
A l’é ëdcò la prima sità dël Tagikistan për popolassion (a conta 524.000 abitant) e importansa econòmica.

## Geografìa

Dušanbe as treuva al nòrd-òvest dël Tagikistan. 

## Sità gemelà

Dušanbe a l'é gemelà con:
*  Teheran, Iran
*  Mosca, Russia
*  San Peroborgh, Russia
*  Boulder, Stat Unì d'América
*  Klagenfurt, Àustria
*  Ankara, Turchìa
*  Lahore, Pakistan
*  San'a, Yemen 
*  Lusaka, Zambia

Categorìa:Tagikistan
Categorìa:Sità asiàtiche
Quint

**Quint** (*Quinto Vercellese* an italian) a l’é un comun ëd 418 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alessandra Ticozzi (dal 30/05/2006).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Colobian

**Colobian** (*Collobiano* an italian) a l’é un comun ëd 113 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fulvio Berrone (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Carzan-a Blòt

**Carzan-a Blòt** (*Caresanablot* an italian) a l’é un comun ëd 988 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Italo Grosso (da l' 8/06/2009).

Carzanablot
Uzbekistan

L' **Uzbekistan** a l'é un pais dl'Asia central.

A confin-a con Kazakistan, Turkmenistan, Kirghizistan, Afgànistan e Tagikistan.
La capital a l'é Tashkent.
A l'ha na surfassa ëd 447.400 km² e a conta anviron 26.600.000 abitant.

## Anté ch'as treuva

## Stòria
L'Uzbekistan a l'é indipendent dal 1991.

## Organisassion polìtica
L'Uzbekistan (nòm ofissial: **O‘zbekiston Respublikasi**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Islom Karimov (dal 1991).
Ël prim ministr a l'é Shavkat Mirziyoyev (dal 2003).
Giusep Alaman

Nassù ij 21 ëd gené dël 1851 e mòrt ij 16 ëd fërvé dël 1926, ël canònich **Giusep Alaman** (a l'anàgrafe *Giuseppe Allamano*) a l'é un dij sant sossiaj dl'Eutsent turinèis.

A l'era nassù a Castelneuv Don Bòsch e a l'era novod ëd Giusep Cafass.
Apress avèj studià al seminari 'd Turin a l'é ordinà prèive ant ël 1873.
Laureà an teologìa dël 1874, dël 1877 a l'é agregà al Colege dij Teòlogh.
Ij 2 d'otóber dël 1880 a intra al Santuari dla Consolà, dont a dventa retor.
Ij 29 ëd gené dël 1901 a fonda l'Anstitù Mission ëd la Consolà.
A l'é mòrt a la Consolà, anté ch'a l'é sotrà.
A l'era ëdcò stàit retor dël Convit Eclesiàstich ëd la Consolà e dël Santuari sant Ignasse ëd Lans.
A mostrava teologìa moral.

A l'é stàit beatificà da Gioann Pàul II ij 7 d'otóber 1990.

Alaman, Giusep
Vilarbòit

**Vilarbòit** (*Villarboit* an italian) a l’é un comun ëd 547 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Badini (da l' 8/06/2009).

Vilarboit
Aunì

**Aunì** o **Audnì** (*Oldenico* an italian) a l’é un comun ëd 254 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Valter Ganzaroli (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Lev Davidovič Trockij

Òm polìtich soviétich.
**Lev Davidovič Trockij** (*Лев Давидович Бронштейн* an cirìlich) a l'era nassù ant la provinsa ëd Kherson (al di d'ancheuj an Ucrain-a) ël 7 ëd novèmber dël 1879 e a l'é mòrt a Sità dël Méssich ël 21 d'agost dël 1940, massà da l'agent dël GPU (l'antenà dël KGB) Ramon Mercader.

Trockij a l'é ël creator ëd l'Armada rossa.

Trockij, Lev
Musé dla Fomna (Angreugna)

Ël **Musé dla Fomna** d'Angreugna, con sede ant la vèja scòla Beckwith, a l'é stàit fondà dël 1986 da l'Union Feminin-a Valdèisa, con ël but ëd goerné j'element dla coltura local e favorine la fruission da part ëd la gent.
Ël musé a smon vàire oget gropà a la vita ëd travaj e religiosa ëd tuti ij di dle fomne valdèise e paisan-e.

Fomna
Categorìa:Sociologìa
Categorìa:Angreugna
Musé Scòla Odin-Bertot (Angreugna)

Ël **Musé Scòla Odin-Bertot** an località Odin an Angreugna a l'é stàit fondà dël 1974 da la comunità valdèisa, con ël but ëd testimonié l'àut livel d'alfabetisassion dle combe valdèise.
Ël musé a smon na sala 'd class tradissional, con banche 'd bòsch, mobilia, lìber ëd test, lavagne, carte e via fòrt.

Scòla Odin-Bertot
Categorìa:Sociologìa
Categorìa:Angreugna
Ecomusé dle Guide Alpin-e (Balme)

L**'Ecomusé dle Guide Alpin-e ''Antonio Castagneri**'' ëd Balme a pòrta na testimoniansa dla nàssita e dl'evolussion d'un cit vilage d'àuta montagna dont j'abitant, ch'a l'han vivù për sécoj an condission ëd dificoltà e d'isolament, a son ëdventà protagonista tanme guide ëd montagna dl'época dij pionié dl'alpinism.
La nos ëd l'esposission a l'é na colession ëd fòto d'época, arprodòte a gran dimension, ch'a conto la stòria dij përsonage ëd prim pian dl'alpinism local; la comprension a l'é giutà da papé, manifest, arcòrd, plàstich e utiss dl'alpinism.
Na part d'antrodussion dël musé a l'é dedicà a la stòria dl'ansediament: la fondassion da part ëd bërgé rivà da la Savòja, l'imigrassion durant l'Età ëd mes ëd mineur bergamasch e valsesian, l'arsorsa portà dal contraband cand a son finìe j'atività minerarie, la conversion dij contrabandé an guide alpin-e ant ël sécol ch'a fa XIX, fin-a a l'echilibri dël di d'ancheuj an tra j'atività tradissionaj dl'anlevament, j'ocupassion torìstiche (alpinism e spassgiade), l'artisanà (travaj ëd minusié) e l'andustria (eve mineraj).
Àutre session a mostro le caraterìstiche dl'ambient (mineraj, animaj e piante) e la vita ëd tuti ij di e la coltura dël pòst (lenga franch-provensal, mùsica, dansa, costume).
Ël musé a comprend na vìsita an sël teritòri, colegà a n'itinerari stòrich e naturalìstich realisà da la comun-a.

Categorìa:Sociologìa
Cròva

**Cròva** (*Crova* an italian) a l’é un comun ëd 435 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carlo Frola (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
San Giaco

**San Giaco** (*San Giacomo Vercellese* an italian) a l’é un comun ëd 340 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Massimo Camandona (da l' 8/06/2009).

Sangiaco
Filipin-e

Le **Filipin-e** (*Pilipinas* an tagalog) a son un pais dl'Asia sud-oriental.

La capital a l'é Manila.
A l'han na surfassa ëd 300.000 km² e a conto anviron 85 milion d'abitant.

## Anté ch'as treuvo



## Geografìa
Le Filipin-e a son n'arsipélagh a sud dla Cin-a, a est del Vietnam e a òvest dl'Océan Passìfich, formà da 7.107 ìsole; la pì granda a l'é Luzon anté ch'a i-é la capital Manila.

## Religion
L'80% ëd la popolassion a l'é catòlich.

## Organisassion polìtica
Le Filipin-e (nòm ofissial: **Repúbliká ng̃ Pilipinas**) a son na rèpublica  presidensial.
Ël president a l'é Rodrigo Duterte (dal 2016).
Balòch

**Balòch** (*Balocco* an italian) a l’é un comun ëd 256 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.
Ël pais a resta a 19 chilòmeter da Vërsèj, a n'autëssa ëd 166 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piermario Pedruzzi (dal 27/05/2003 -second mandà: 2008-).

Baloch
Roasenda

**Roasenda** o **Rovasenda** (*Rovasenda* an italian) a l’é un comun ëd 1.010 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Graziella Erbetta (da l' 8/06/2009).

## Vardé 'dcò
* Roasenda (dòira)

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Lenta

**Lenta** (*Lenta* an italian) a l’é un comun ëd 931 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sandro Picco (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Santià

**Santià** (*Santhià*, topònim stòrich, an italian) a l’é un comun ëd 9.308 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Manifestassion
Santià a l'è arnomà an tut ël Piemont për ël sò Carlevé Stòrich, ch'a l'é vej 'd 600 agn.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Angelo Cappuccio (dal 2011).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Àles dël Castel

**Àles dël Castel** (*Alice Castello* an italian) a l’é un comun ëd 2.603 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Vittorio Petrino (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Alesdelcastel
Kurt Vonnegut

Scritor american.
**Kurt Vonnegut** a l'era nassù a Indianapolis j'11 ëd novèmber dël 1922 e a l'é mòrt a New York j'11 d'avril dël 2007.
Durant la sconda guèra mondial a l'avìa combatù ant la bataja dj'Ardën-ne.
Fàit përzoné, a l'é mnà a Dresda, anté ch'a l'é testimòni dl'afros bombardament.

Vonnegut, Kurt
Vonnegut, Kurt
Ël Borgh d'Àles

**Ël Borgh d'Àles** (*Borgo d'Ale* an italian) a l’é un comun ëd 2.565 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Mario Enrico (dal 28/05/2006).

Borghdales
Malaysia

La **Malaysia** (dita ëdcò **Malesia**; **مليسيا** an malèis) a l'é un pais dl'Asia sud-oriental, formà da doe region separà dal Mar dla Cin-a Meridional.

A confin-a via tera con Thailandia, Singapor, Brunèi e Indonesia; via mar con Vietnam e Filipin-e.

La capital costitussional a l'é Kuala Lumpur (1,8 milion d'abitant); cola aministrativa a l'é Putrajaya (85.000 abitant), costruìa ant j'agn '90 për descongestioné Kuala Lumpur. A l'ha na surfassa ëd 329.750 km² e a conta anviron 34 milion d'abitant (2024), con na composission multi-ètnica (malèis 50%, cinèis 23%, indian 7%, indìgen dël Bòrneo 12%).

## Anté ch'as treuva

## Geografìa
Lë stat ëd Malaysia a l'é formà da doi part:
* la **Malaysia ossidental** (peninsular), ant la part meridional dla penìsola ëd Malesia, con teren montagnos e pian-e costiere;
* la **Malaysia oriental**, ant la part setentrional dl'ìsola dël Bòrneo (stat ëd Sarawak e Sabah), caraterisà da foreste pluviaj e montagne (Kota Kinabalu, 4.095 m).

Ël pais a l'ha 'n clima equatorial, càud e ùmid tut l'ann.

## Stòria moderna
La Malaysia a l'ha otnù l'indipendensa dal Regn Unì dël 1957 (Federassion dla Malaya). Dël 1963 a son unisse Sarawak, Sabah e pòch temp Singapor (ch'a l'é surtì dël 1965). A l'é stàita marcà për vàire agn dal govern ëd Mahathir Mohamad (1981-2003, peui 2018-2020).

## Economìa
La moneda a l'é ël ringit (MYR). L'economìa a l'é un-a dle pì sviluppà dël Sud-est Asiàtich, basà an sl'esportassion d'euli ëd palma, petròli, gas natural, e dzortut an sl'industria eletrònica. A l'é 'n pais motobin an chërsùa, con gròsse tor binele (Petronas Towers) a Kuala Lumpur.

## Organisassion polìtica
La Malaysia a l'é na monarchìa federal eletiva, l'ùnica al mond con costa caraterìstica.

La federassion a l'é formà da 13 ëstat e da 3 distret federaj.

Jë stat federà a son Perlis (*), Kedah (*), Penang, Perak (*), Kelantan (*), Terengganu (*), Pahang (*), Selangor (*), Negeri Sembilan (*), Malaca, Johor (*) (an Malaysia ossidental), Sarawak e Sabah (an Malaysia oriental).

Ij distret federaj a son Putrajaya, Kuala Lumpur e Labuan.

Ël cap dla Federassion (*Yang di-Pertuan Agong*) a l'é elegiù për un perìod ëd 4 agn daj 9 sultan djë stat federaj indicà con (*).

Dël 2019 a l'é stait elegiù *Yang di-Pertuan Agong* ël sultan ëd Pahang, Abdullah al-Haj.

Ël Prim Ministr (dal 2022) a l'é Anwar Ibrahim.

La Malaysia a fa part dël Commonwealth e dl'ASEAN.

## Società
Lenga ofissial: malèis (Bahasa Malaysia). L'Islam a l'é religion ofissial, con libertà për j'àutre confession. La convivenza antra le comunità a l'é soens tèisa, ma ël pais a manten na stabilità.
Moncravel

**Moncrivel** o **Moncravel** (*Moncrivello* an italian) a l’é na comun-a ëd 1.476 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giovanni Carlino (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Johor

Ël **Johor** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ans la ponta meridional dla Malaysia ossidental, pròpi dzora a Singapor.
La capital a l'é Johor Bahru.
A l'ha na surfassa ëd 19.984 km² e a conta anviron 3.200.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Johor (nòm ofissial: **جوهر دارالتّعظيم**, *Johor Darul Takzim*) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Iskandar (dal 1981).

Categorìa:Malaysia
Fontané

**Fontané** (*Fontanetto Po* an italian) a l’é un comun ëd 1.234 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Përsonalità
* Giovanni Battista Viotti, compositor e violinista, nassù a Fontané dël 1755

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Oscar Nepote Bernardon (dal 30/05/2006).

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment

Fontane
Costanzan-a

**Costanzan-a** (*Costanzana* an italian) a l’é un comun d' 896 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Gian Luigi Guasco (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Perlis

Ël **Perlis** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

A l'é 'l pì cit stat dla Malaysia e as treuva ans la ponta nòrd-ossidental dla Malaysia ossidental, al confin con la Thailandia.
La capital a l'é Kangar.
A l'ha na surfassa d' 810 km² e a conta anviron 200.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Perlis (nòm ofissial: **ڤرليس ايندرا كايڠن**, *Perlis Indera Kayangan*) a l'é na monarchìa.
Ël raja a l'é Tuanku Syed Sirajuddin (dal 2000).

Categorìa:Malaysia
Asian

**Asian** o **Asijan** (*Asigliano Vercellese* an italian) a l’é un comun ëd 1.419 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Carolina Ferraris (da l' 8/06/2009).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Livorn Feràris

**Livorn** (*Livorno Ferraris* an italian) a l’é un comun ëd 4.539 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj.

J'abitant ëd Livorn a son ëstranomà *Lòlo*.

## Përsonalità

* Galileo Ferraris, fìsich, nassù a Livorn dël 1847

## Aministrassion

Vice-sìndich: Giovanni Vercellotti (lista civica, da j'11/05/2011; ël sìndich Marco Michelone a l'é mòrt ai 06/11/2012)

## Sità gemelà
Livorn Feraris a l'é gemelà con:
*  Pont-de-Chéruy, Fransa

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment
Kedah

Ël **Kedah** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part nòrd-ossidental dla Malaysia ossidental, e a confin-a con la Thailandia.
La capital a l'é Alor Star.
A l'ha na surfassa ëd 9.426 km² e a conta anviron 1.800.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Kedah (nòm ofissial: **قدح دارالأما /Kedah Darul Aman**) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Tuanku Abdul Halim (dal 1958).

Categorìa:Malaysia
Carzan-a

**Carzan-a** (*Caresana* an italian) a l’é un comun ëd 1.068 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Cavagliano (dal 15/04/2008).

Carzana
La Mòta (VC)

**La Mòta** (*Motta de' Conti* an italian) a l’é un comun d' 851 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Francesco Saviolo (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Mota
Lòso

**Lòso** (*Lozzolo* an italian) a l’é un comun d' 815 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Roberto Sella

## Anliure esterne
* Sit istitussional

Loso
Penang

Ël **Penang** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part nòrd-ossidental dla Malaysia ossidental.
La capital a l'é George Town.
A l'ha na surfassa ëd 1.046 km² e a conta anviron 1.500.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Penang (nòm ofissial: **Pulau Pinang**) a l'é un dij quatr stat dla Malaysia ch'a l'é nen na monarchìa.
A l'é aministrà da un governador.

Categorìa:Malaysia
108 Mile Ranch Airport

**108 Mile Ranch Airport** a l’é n'aeropòrt localisà a 108 Mile Ranch, ant ël sud dël distret dël Cariboo, Columbia Britànica, Canadà. 

Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CZML. Sò còdes aeropòrt IATA a l’é ZML. 

## Vardé ëdcò
*Lista dj’aeropòrt ëd la Columbia Britànica. 

Categorìa:Aeropòrt ant la Columbia Britànica
Acme Airport

L**'Acme Airport** a l’é n'aeropòrt localisà a Acme, Alberta, Canadà. 

Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CEG2. 

## Vardé ëdcò

*Lista dj’aeropòrt ëd l'Alberta. 

Categorìa:Aeropòrt ant l'Alberta
Aguanish Water Aerodrome

L**'Aguanish Water Aerodrome** a l’é n'aeropòrt localisà a Aguanish, Québec, Canadà. 

Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CTQ3. 

## Vardé ëdcò

*Lista dj’aeropòrt ant ël Québec. 

Categorìa:Aeropòrt ant ël Québec
Aklavik Water Aerodrome

L**'Aklavik Water Aerodrome** a l’é n'aeropòrt localisà an Aklavik, Teritòri dël Nòrd-Òvest, Canadà.
 
Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CER6. 

## Vardé ëdcò

*Lista dj’aeropòrt dij Teritòri dël Nòrd-Òvest. 

Categorìa:Aeropòrt ant ij Teritòri dël Nòrd-Òvest
Alexandria Airport

L**'Alexandria Airport** a l’é n'aeropòrt localisà a Alexandria, Ontario, Canadà. 

Sò còdes aeropòrt ICAO a l’é CNS4. 

## Vardé ëdcò

*Lista dj’aeropòrt ëd l'Ontario. 

Categorìa:Aeropòrt ant l'Ontario
Seraval Sesia

**Seraval** (*Serravalle Sesia* an italian) a l’é un comun ëd 5.157 abitant , an provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
El sìndich a l'é Massimo Basso (dal 28/05/2007).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment

Seravalsesia
Vardaboson

**Vardaboson** (*Guardabosone* an italian) a l’é un comun ëd 339 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Claudio Zaninetti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Pòstua

**Pòstua** (*Postua* an italian) a l’é un comun ëd 594 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alberto Lino D'Alberto (dal 28/05/2006).

Postua
Ël Borgh Sesia

**Ël Borgh** (*Borgosesia* an italian) a l’é un comun ëd 13.930 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Alice Freschi (da l' 8/06/2009).

## Përsonalità

* Adriano Ciocca Vasino (1949), vësco

## Vardé ëdcò

* Musé d'archeologìa e paleontologìa Carlo Conti
* Pianëssa (Ël Borgh Sesia)

## Anliure esterne
* Sit istitussional
Valdugia

**Valdugia** (*Valduggia* an italian) a l’é un comun ëd 2.216 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj.
## Frassion
Arlesse, Bërtagnin-a, Campian, Canton, Castagnòla, Cerèj, Corma, Crabia, Frunt, Lébia, Marèit, Molin, Doràud, Orbroncc, Carà, Arlonghet, Orlongh, Savens, Pont dla Sales, Rasch, Raschet, Rassion, Romagnasch, Sèula, Soliva, Sorsan, Stron-a, Valpian-a, Sucri. 
## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Piercarlo Zanetti (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Anliure esterne

* Sit istitussional

## Arferiment
Breja

**Breja** (*Breia* an italian) a l’é un comun ëd 183 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Daniele Todaro (da l' 8/06/2009).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Quaron-a

**Quaron-a** (*Quarona* an italian) a l’é un comun ëd 4.300 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj, traversà dal fium Sesia.

## Monument
Da na mira artìstica a l’é motobin interessanta la cesa ëd San Gioann, dont la costrussion a s'é anviarasse an época tard-roman-a (V sécol dGC) e ch'a guerna dj’esempi amportant d’afresch armontant a l’età ëd mes.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Renato Pagano (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

## Vardé ëdcò

* Ducc

## Arferiment
Varal

**Varal** (*Varallo* an italian) a l’é na comun-a ëd 7.556 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj.
## Le frassion
Arbarèj, Arbové, Balangera, Camas, Civareul, Crévola, Dovèis, Locarn, Mòrca, Morond, Paron, Ròca Pietra, Sabia, Valmagia.

## Aministrassion
El sìndich a l'é Gianluca Buonanno (Lija Nòrd, dal 2002 - scond mandà).

## Vardé ëdcò

* La guerra dei Morgiazzi
* Musé Calderini
* Bernardin Caimi
* Carlo Balsamo-Crivelli
* Gaudenzio Ferrari

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Arferiment
Civiasch

**Civiasch** (*Civiasco* an italian) a l’é un comun ëd 257 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
El sìndich a l'é Davide Calzoni (dal 28/05/2007).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Sabia

**Sabia** (*Sabbia* an italian) a l'é na frassion dla comun-a ëd Varal ëd 68 abitant , an Valsesia, provincia ëd Vërsèj.
Fin-a al 1/1/2018 a l'é stàit na comun-a indipendenta.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Guido Crevola (da l' 8/06/2009).

## Arferiment

Categorìa:Frassion ëd Varal
Cravajan-a

**Cravajan-a** (*Cravagliana* an italian) a l’é un comun ëd 283 abitant  ëd la provincia ëd Vërsèj.
Ël pais a resta a 73 chilòmeter da Vërsèj, a n'autëssa ëd 615 méter.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Sergio Bossi (dal 30/05/2006).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Cervat

**Cervat** (*Cervatto* an italian) a l’é un comun an provincia ëd Vërsèj.
A conta mach 51 abitant  e a l'é për sòn un dij pi cit comun italian për popolassion.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Federica Stalla (da l' 8/06/2009).

## Arferiment

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Rimela

**Rimela** (*Remmalju* an walser, *Rimella* an italian) a l’é un comun ëd 142 abitant dla provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Italo Bignoli (dal 15/04/2008).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Malaca

La **Malaca** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part sud-ossidental dla Malaysia ossidental.
La capital as ciama ëdcò Malaca.
A l'ha na surfassa ëd 1.650 km² e a conta anviron 713.000 abitant.

## Anté ch'as treuva

## Stòria
Ël regn mercantil ëd Malaca a l'é stàit fondà da d'esilià sumatran dël Malayu (al di d'ancheuj Djambi) e costituì an sultanà dël 1445.
Favorì dal declin ëd la potensa marìtima indonesian-a e da le relassion priviliegià con la Cin-a, ël sultanà ëd Malaca a l'ha dësvlupà për pì che sinquant'agn na polìtica d'egemonìa dzora ij cit ëstat ëd la penìsola e na polìtica comersial agressiva anterompùa da l'ariv dij portughèis sistemasse an Malaca dël 1511 e ch'a l'han forsà ij sultan a tramudé a Johor.
Ai portughèis as son sostituisse dël 1641 j'olandèis dont la polìtica comersial a visava a potensié sò mërcà ëd Batavia (al di d'ancheuj Djakarta) e sòn a l'ha condanà Malaca a 'n brusch declin.

## Organisassion polìtica
La Malaca (nòm ofissial: **Melaka**) a l'é un dij quatr stat dla Malaysia ch'a l'é nen na monarchìa.
A l'é aministrà da un governador.

Categorìa:Malaysia
Sarawak

Ël **Sarawak** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part nòrd-ossidental dl'ìsola dël Bòrneo (Malaysia oriental).
La capital a l'é Kuching.
A l'é lë stat pì grand dla Malaysia, con na surfassa ëd 124.450 km², e a conta anviron 2.350.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Sarawak (nòm ofissial:**سراوق**) a l'é un dij quatr stat ëd la Malaysia ch'a l'é nen na monarchìa.
A l'é aministrà da un governador.

Categorìa:Malaysia
Perak

Ël **Perak** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part nòrd-ossidental dla Malaysia ossidental, e a confin-a con la Thailandia.
La capital a l'é Ipoh.
A l'ha na surfassa ëd 21.006 km² e a conta anviron 2.200.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Perak (nòm ofissial: **ڨيرق دار الرّضوان / Perak Darul Ridzuan**) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Azlan Shah (dal 1984).

Categorìa:Malaysia
Terengganu

Ël **Terengganu** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part oriental dla Malaysia ossidental.
La capital a l'é Kuala Terengganu.
A l'ha na surfassa ëd 12.955 km² e a conta anviron 900.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Terengganu (nòm ofissial: **ترڠڬانو دار الإيما / Terengganu Darul Iman**) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Mizan Zainal Abidin (dal 1998).

Categorìa:Malaysia
Pahang

Ël **Pahang** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant ël sènter dla Malaysia ossidental.
La capital a l'é Kuantan.
A l'ha na surfassa ëd 35.964 km² e a conta anviron 1.400.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Pahang (nòm ofissial: **ڨهڠ دار المعمور / Pahang Darul Makmur**) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Ahmad Shah (dal 1974).

Categorìa:Malaysia
Negeri Sembilan

Ël **Negeri Sembilan** a l'é un djë stat federaj dla Malaysia.

As treuva ant la part sud-ossidental dla Malaysia ossidental.
La capital a l'é Seremban.
A l'ha na surfassa ëd 6.645 km² e a conta anviron 900.000 abitant.

## Anté ch'as treuva



## Organisassion polìtica
Ël Negeri Sembilan (nòm ofissial: **نڬري سمبيلن دار الخصوص / Negeri Sembilan Darul Khusus**) a l'é na monarchìa.
Ël rè (*Yang di-Pertuan Besar*) a l'é Tuanku Jaafar (dal 1968).

Categorìa:Malaysia
Roberto Marra

Editor. Nassù a Àles ij 2 dë stèmber dël 1936, mòrt ij 18 ëd gené dël 2007.
A l'avìa studià da gràfich a la Scòla Técnica Vigliardi Paravia (anté ch'a l'era professor Giusep Colli).
Apress a l'é dventà un dij përsonage pì amportant ëd l'editorìa an piemontèis.
An tra j'àutre còse a l'avìa arlevà la librarìa *Piemonte in bancarella* an cors Siccardi a Turin e, tanme pressident ëd la Ca dë studi Don Minzoni, a l'era editor ëd l'arvista Piemontèis ancheuj.
Marià con Patrizia, a l'ha avù doe masnà: Roberta e Corrado.

Marra, Roberto
Psan-a

**Psan-a** (*Pezzana* an italian) a l’é un comun ëd 1.127 abitant ëd la provincia ëd Vërsèj.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Trecate (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).

Categorìa:Comun dla provincia ëd Vërsèj
Augustus De Morgan

Matemàtich.
**Augustus De Morgan** a l'era nassù ai 27 ëd giugn dël 1806 a Madurai, an India, a col temp na colònia britànica, andoa sò pare a l'era an servissi tanme tenent colonel.
Pen-a nà a l'ha përdù l'usage dl'euj drit, e a l'età 'd set mèis a l'ha tramudà an Anghiltèra.
A scòla a andasìa pa vàire bin, ëdcò për colpa ëd soa disabilità fìsica.

De Morgan a l'era anscrivusse a l'avosà Trinity College ëd l'Università ëd Cambridge, ma dagià che an costa università a-i era damanca ëd sosten-e na preuva ëd teologìa che chiel as arfudava ëd fé, ambelelà a l'ha nen finì ij sò studi.
Tramudasse a Londra, a l'ha finì ambelessì dë studié e dël 1827 a l'é stàit nominà professor ant ël University College, pen-a creà.
Soa cariera universitaria a l'é stàita motobin movimentà: dël 1831 a l'é licensiasse; a l'é torna stàit pijà dël 1836 e ant ël 1866 a l'é slontanasse da l'università an manera definitiva.
Ancor dël 1866 a l'é stàit antra ij fondador ëd la Sossietà matemàtica londinèisa.

De Morgan a l'é ocupasse dzortut ëd lògica.
Le laj ch'a pòrto sò nòm a son antra soe contribussion pì amportante.
A l'é stàit ëdcò ël prim a parlé 'd fasson esplìcita d'andussion matemàtica e a l'é anteressasse ëd contabilità.

A l'é mòrt a Londra ël 18 ëd mars dël 1871.

## A pòrto sò nòm
* Laj ëd de Morgan.

## Euvre prinsipaj
* On the study and difficulties of mathematics;
* Trigonometry and double algebra (1849);
* Differential and integral calculs (1849);
* Budget of paradoxes (publicà dël 1872, dòp soa mòrt);
* Formal logic or the calculus of inference.

Morgan, Augustus De
Richard Whately

Filòsof anglèis.
**Richard Whately** a l'era nassù a Londra ël 1m ëd fërvé dël 1787 e a l'é mòrt a Dublin l'8 d'otóber dël 1863.

## Euvre prinsipaj
*Elements of logic: Comprising the substance of the article in Encyclopaedia Metropolitana: with additions &c. (Londra, 1826).

Whately, Richard
Mohammed VI dël Maròch

**Mohammed VI Ben Al-Hassan** dël Maròch a l'é nassu a Rabat ël 21 d'agost dël 1963.
Dël 2002 a l'é marià-se con la prinsipëssa Lalla Salma e a l'han un fieul e una fija.
A l'é 'l rè dël Maròch dal 1999.

Categorìa:Sovran
Categorìa:Maròch
René François Walter de Sluse

Matemàtich belga.
**René François Walter de Sluse** a l'era nassù a Visé dël 1622 e a l'é mòrt a Liège ël 19 ëd mars dël 1685.

## A pòrto sò nòm
*Perle dë Sluse.

Sluse, René François Walter de
William Hamilton

Filòsof metafìsich scossèis.
Sir **William Hamilton**, baronèt nùmer 9 ëd Preston, a l'era nassù a Glasgow l'8 ëd mars dël 1788 e a l'é mòrt a Edimborgh ël 6 ëd magg dël 1856.

## Euvre prinsipaj
* *Discussions on philosophy and literature, education and university reform. Chiefly from the Edinburgh Review; corrected, vindicated, enlarged, in notes and appendices* (1851);
* *Lectures on metaphysics and logic* (4 volum, 1859-1966).

Hamilton, William