Bhumibol Adulyadej

**Bhumibol Adulyadej** (an thailandèis: **ภูมิพลอดุลยเดช**; RTGS: *Phumiphon Adunyadet*), ciamà ëdcò **Rama IX**, a l'é nassù a Cambridge, Massachusetts (Stat Unì) ël **5 dë dzèmber dël 1927**.
A l'é 'l **rè dla [[Thailandia]] dal 9 ëd giugn 1946** e a l'ha regnà për **70 agn e 126 di**, essend ël **monarca dël regn pì longh dla stòria dla Thailandia** e un dij sovran ch'a l'ha regnà pì longh ant ël mond.

### Vita privà e formassion
Bhumibol a l'era fieul dël **Prinsi Mahidol Adulyadej** (ël fieul ëd Rè Chulalongkorn, Rama V) e dla **Prinsëssa Sangwan**. A l'ha na seure pì veja, la **Prinsëssa Galyani Vadhana**, e 'n frel pì vej, **Rè Ananda Mahidol** (Rama VIII). A l'é nassù ant ël Massachusetts mentre che sò pare a studiava medzin-a a l'Università d'Harvard.
A l'ha studià a la **Mater Dei School** a Bangkok, peui an Svìssera, andoa ch'a l'ha frequentà 'l *Gymnase Classique Cantonal* a Losanna. Dòp la mòrt ëd sò frel (1946), a l'ha decidù 'd resté an Svìssera për completé soa educassion, studiand drit e siensa polìtica a l'Università 'd Losanna.

Dël **28 d'avril 1950**, apress la coronassion, a l'ha marià **Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara**, ch'a dventrà la **Regin-a Sirikit**. La cerëmonìa dël mariagi a l'é stàita a Bangkok. Ël rè e la regin-a a l'han avù quatr fieuj:
* **Prinsëssa Ubolratana Rajakanya** (n. 1951)
* **Prinsi Maha Vajiralongkorn** (n. 1952, dventà Rè Rama X dël 2016)
* **Prinsëssa Maha Chakri Sirindhorn** (n. 1955)
* **Prinsëssa Chulabhorn Walailak** (n. 1957)

### Regn
Bhumibol a l'é dventà rè dòp la mòrt misteriosa 'd sò frel, ël Rè Ananda Mahidol (Rama VIII), ël 9 ëd giugn 1946. Soa coronassion ofissial a l'é stàita ël **5 ëd magg 1950** al Grand Palass ëd Bangkok.
Sò regn a l'ha vëddù **19 colp dë stat militar** e 16 costitussion diferente, ma ël rè a l'é sempe stàit un **sìmbol d'unità e stabilità** për la nassion. A l'ha dovrà sò prestigi për medié an crise polìtiche e për sostnì 'd progèt ëd dësvlup ruraj.

#### Anvension e arcògniment
Rè Bhumibol a l'é stàit n'anventor e n'artista. A l'ha **registrà 'd brevèt** an Thailandia (për n'euj artifissial, na vàlvola për traté j'eve, e via fòrt) e a l'era 'n **mùsich jazz e compositor** apressià. A l'ha scrivù vàire composission, comprèise mùsiche për d'òpere e 'd canson patriòtiche. A l'era ëdcò un **fotògraf e pitor** talentà.

#### Progèt 'd dësvlup
Ël rè a l'era angagià ant j**'atività 'd dësvlup ruraj**, dzortut për l**'agricoltura sostenìbil** e la **gestion dj'eve**. Sò programa **"Suvarnabhumi"** a l'ha adressà ij problema dla suitin-a, dla diga e dla qualità dj'eve. A l'ha promovù la **"Teorìa dla Neuva Siensa"** (për n'agricoltura autosuficient) e 'l proget **"Royal Rainmaking"** për creé la pieuva artifissial.

### Mòrt
Bhumibol Adulyadej a l'é mòrt ël **13 d'otóber 2016** a l'età 'd 88 agn, al Siriraj Hospital ëd Bangkok, dòp na maladìa longa. Soa mòrt a l'ha causà un period ëd **lut nassional d'un agn** an Thailandia. Soa cerimònia 'd sipoltura a l'é stàita fàita dël 26 d'otóber 2017, con un elaborà ritual ch'a l'ha durà vàire di e ch'a l'ha arpresentà un-a dle pì ampie sirimònie real dël sécol.

### Eredità e arconossiment
Rama IX a l'é arvërsà coma 'l **pare dla nassion** dai thailandèis. A l'ha arseivù vàire **tìtoj onorìfich** anternassionaj, anclusa la *Gran Cròss ëd la Legion d'Onor* fransèisa e la *Medaja d'Òr dël Congrèss* american. Dël 1988, a l'ha arseivù ël tìtol ëd **"Maharaj"** (ël Grand) da l'ONU për sò angagg ant ël dësvlup uman.

## Vardé 'dcò
* Thailandia
* Chakri
* Rama X
* Sirikit

Categorìa:Thailandia
Categorìa:Biografìe
Categorìa:Rè dla Thailandia