Disch fiss

Un **disch fiss** (o **[[hard disk]]**, an anglèis) a l'é un dispositiv ëd memorisassion ëd dat a long termo, dovrà për salvé e acede a l'anformassion an manera permanent. A dòvra na serie ëd disch magnétich (plater) rotant e brass mecànich për lese e scrive ij dat. A l'é stàit un component essensial dij computer dai temp ëd soa anvension ant j'agn '50 fin a l'avent dij Solid State Drive (SSD).

## Stòria
L'evolussion dij disch fiss a l'ha arfletù l'aument ëd la demanda ëd memorisassion:
* 1956: IBM 350 Disk Storage, ël prim disch fiss comercial, con 5 MB ëd capacità e disch ëd 24 pòles.
* Agn 70: Svilup dij disch Winchester (selà), ch'a ridùo cost e dimension.
* Agn 80: Aparission dij disch fiss për PC, con standard IDE (Integrated Drive Electronics).
* Agn 2000: Aument ëd la velocità con l'introdussion ëd SATA (Serial ATA).
* Sécol XXI: Concorensa con j'SSD, ma ij disch fiss a resto popolar për sò bass cost për GB.

## Sòrt ëd disch fiss
A esisto tre categorìe prinsipaj:
* HDD (Hard Disk Drive): Disch tradissionaj magnétich, con part mòbij.
* SSD (Solid State Drive): Memorisassion a stat sòlid, sensa part mòbij, pì lest e resistent.
* Disch ibrid (SSHD): Combinassion d'HDD e SSD për performance e capacità bilansà.

## Component prinsipaj
Disch magnétich (plàter): Rivestì d'un material magnétich për memorisé ij dat.

Testin-a ëd letura/scritura: A les e a scriv ij dat an sle surfasse dij plàter.

Brass d'ator: A bogia le testin-e an precision dzora ai disch.

Motor dë spindle: A fa giré ij disch a velocità costanta (es. 5400 rpm, 7200 rpm).

Schede contròl: Gestiss la comunicassion con ël computer.

## Aplicassion
Computer personaj e server: Memorisé sistema operativ, program, e archivi.

Sentraj dat: Memorisassion ëd masse për le asiende e ij servissi an linia.

Backup e archivi: Salvatagi ëd dat për sicurëssa a long termo.

Dispositiv ëd rej (NAS): Condivide dat ant na rej local.

## Amportansa ant la tecnologìa
Capacità: A peulo memorisé fin a 20 TB (2023) ant un sol dispositiv.

Acessibilità: Pressi bass për memorisé gran quantità ëd dat.

Evolussion digital: A l'han abilità l'arserca sientìfica, ël cloud computing, e ij Big Data.

## Sfide e limitassion
Part mòbij: Vulneràbij a urt e faliment mecànich.

Velocità: Pì lent dj'SSD për l'acess aleatòri.

Consum d'energìa: Pì àut che j'SSD.

Fragilità: Sensìbij a camp magnetic fòrt.

## Tecnologìe moderne
SMR (Shingled Magnetic Recording): A aumenta la densità dij dat an anfilé le piste.

Disch a eli: Meno atrit për disch pì grand e efissient.

HAMR (Heat-Assisted Magnetic Recording): Dòvra la lus për registré dat an s'àree pì cite.

## Curiosità
Ël prim disch fiss dël 1956 a peisava fin-a a na tonelà e a l'avìa na capacità ëd 5 MB.

Ël “crij ëd mòrt” ëd n'HDD a l'é ël son dij brass ch'a treuvo pa ij dat, segn ëd malfonsionament.

J'HDD a son ancora dovrà ant le console ëd gieugh për memorisé gieugh e agiornament.

## Conclusion
Ij disch fiss a son ëstàit ij guardian ëd nòstra memòria digital për pì ëd 60 agn. Malgré la concorensa dj'SSD, a resto amportant për soa capassità e afidabilità a bass cost. Con le técniche an evolussion, a continuo a adatesse a j'esigense dël mond ch'a ciama sempe pì spassi për ij dat.

Categorìa:Fìsica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI