Càlibr

Ël **càlibr** a l'é la mzura dël diàmeter intern dla cana d'un'arma da feu o ëd na balestra, o dël diàmeter estern d'un projétil. A l'é un dij paràmeter prinsipaj për identifiché na munission o n'arma, e a detèrmina soa potensa, soa precision, e soe aplicassion.

## Definission
Ël càlibr as peul esprime an vàire manere:
* An **milìmeter** (mm): Sistema métrich, dovrà an Euròpa e an vàire pais (es. 9 mm, 7.62 mm).
* An **pòles** (in): Sistema anglosàsson, dovrà ant jë Stat Unì, ël Regn Unì e vàire pais dël Commonwealth (es. .45 in, .308 in).
* An **pèis**: Ant l'artijarìa navala e certi canon, as peul esprime an pèis dla bala 'd fer ch'a podrìa contnì (es. "16-pèis").
* An **linie**: Sistema dë mzura veja, dovrà për vàire munission dl'Eutsent (1 linìa = 0.1 pòles, es. 7.62×54mmR a l'era un "3 linie").

## Càlibr ëd le arme portàtij
Për fusij, carabin-e, pistòle, e revòlver, ël càlibr a l'é generalment cit, da 4 mm a 20 mm (0.15 a 0.80 in). As cata për:
* **Pistòle e revòlver**: .22 LR, 9mm Parabellum, .45 ACP.
* **Fusij e carabin-e**: 5.56×45mm NATO (.223 Remington), 7.62×39mm, .308 Winchester.
* **Arme a cana riversà** (s-ciòp): Esprimù dal nùmer ëd balin 'd piomb ch'as oten da na libra 'd piomb (es. 12 gauge, 20 gauge).

## Càlibr d'artijarìa
Për canon e òbici, ël càlibr a l'é pì gròss, da 20 mm an su. As divid an:
* **Artijarìa legera**: 20-40 mm (për mojen corassà o difèisa contra-aviassion).
* **Artijarìa media**: 75-155 mm (për canon campagnin e 'd tanch).
* **Artijarìa pesanta**: da 203 mm an su (për assedi e nav).

## Nomenclatura dij càlibr
Ël nòm ëd na munission a comprend ël càlibr, ma a peul anclude 'dcò d'àutre anformassion:
* Es. **7.62×51mm NATO**: 7.62 mm ëd càlibr, 51 mm ëd longheur dël bòssol.
* Es. **.30-06 Springfield**: .30 pòles (7.62 mm), adotà dël 1906.
* Es. **.300 Winchester Magnum**: .30 pòles, con bòssol "Magnum" (caria pi gròssa).

## Càlibr e prestassion
Ël càlibr a influensa vàire caraterìstiche:
* **Potensa** (energìa cinética): Càlibr pì gròss a veulo dì pì massa dël projétil e sovens pì potensa.
* **Rincul**: Càlibr pì gròss a dan pì rincul.
* **Portà e precision**: A dipend da vàire fator, ma 'l càlibr a l'é determinant.
* **Capacità dël serbatòi** (magasin): Càlibr pì cit a përmëtto pì colp.

## Càlibr e munission
A venta pa confonde:
* Ël **càlibr** a l'é mach ël diàmeter.
* La **munission** a l'é l'ansem complet (bòssol, caria, projétil).
* Pi munission a peulo avèj ël midem càlibr ma esse nen compatìbij (es. .308 Winchester e 7.62×51mm NATO a son sìmij, ma nen sempe antercambiàbij).

## Evolussion stòrica
Ël càlibr a l'ha vist na tendensa general a la diminussion për l'arme individuaj da la fin dël sécol XIX:
* **Sécol XIX**: Càlibr gròss (11-15 mm) për fusij a retrocàrica.
* **Sécol XX**: Càlibr pì cit (7-8 mm) për fusij d'assàut.
* **Modern**: Càlibr cit (5.45-5.56 mm) për fusij d'assàut con aute velocità.

## Càlibr particolar
* **.22 Long Rifle (5.6 mm)**: Càlibr pì comun al mond për tir sportiv e cassa cita.
* **9×19mm Parabellum**: Càlibr pì standard për pistòle militar.
* **5.56×45mm NATO**: Càlibr standard pì dovrà da le fòrse NATO.
* **12.7×99mm NATO (.50 BMG)**: Për arme d'apògg e sniper.

## Càlibr ant ël lengagi comun
L'espression **"dë 'd càlibr"** a l'é dovrà 'dcò an manera figurà për indiché l'amportansa o la gravità 'd quaicòs (es. "un problema 'd gròss càlibr").

## Vos corelà
* Munission
* Arma da feu
* Artijarìa
* Projétil
* Bòssol
* Cartucia
* Balìstica

## Arferiment


Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI