Radiohead

Ij **Radiohead** a son na formassion rock anglèisa, formasse a Oxford, dël 1985 'me *On a Friday*. A son considerà un-a dle band pì amportante e anfluente dla mùsica rock moderna, arconossù për soa inovassion sonora, soe lìriche complicà e soa sperimentassion ant ij géner, che a van dal rock alternativ e 'l britpop a l'eletrònica, al jazz e a la mùsica clàssica contemporania.

Ij component a son: **Colin Greenwood** (bassista), **Jonny Greenwood** (ghitarista, tastadurista, multi-strumentista), **Ed O'Brien** (ghitarista, vos secondaria), **Phil Selway** (baterìa) e **Thom Yorke** (vos prinsipal, ghitara, pianofòrt, bass).

## Stòria dla banda

### Formassion e prim agn (1985–1991)
Ij mèmber dla banda as son conossusse a la *Abingdon School*, na scòla privà 'd Oxford. Antlora as ciamavo *On a Friday* përchè a sonavo ëd vënner ant na stansia dla scòla. Dòp che tùit a l'han finì jë studi universitari, a l'han torna tacà dël 1991 e a l'han cangià 'l nòm an **Radiohead**, anspirà da na canson dj**'Talking Heads** dal tìtol *Radio Head*. A l'han firmà un contrat con la Parlophone dël 1991 e a l'han publicà sò prim EP, *Drill*, dël 1992.

### Sucess comercial e crìtich (1992–1997)
Sò prim àlbom, ***Pablo Honey*** (1993), a l'é stàit un sucess moderà, ma a l'ha dàit la canson ***Creep***, ch'a l'é dventà 'n fenòmen mondial e n'imn generassionaj dla gent X. Ël son a l'era 'l tìpich grunge/rock alternativ ëd col perìod.

Con ***The Bends*** (1995), la banda a l'ha dësvlupà në stil pì personaj e atmosfèrich, con dle composission ëd ghitara pì ampegnative e 'd test pì ampressionant. Àlbom aclamà da la crìtica, a l'ha butà le base për l'evolussion futura.

***OK Computer*** (1997) a l'é stàit un moment ëd rotura. N'àlbom concetual ch'a esplorava l'alienassion, la tecnologìa e la paraneuja dla società moderna, a l'é stàit aclamà universalment e a l'é adess considerà un dij mej àlbom ëd sèmper. A l'ha vagnà 'l Premi Grammy për ël mej àlbom ëd mùsica alternativa e a l'ha consacrà Radiohead coma 'd visionari.

### Sperimentassion radical (2000–2005)
An arpijandse da lë stress për *OK Computer*, la banda a l'ha virà completaman con ***Kid A*** (2000) e ***Amnesiac*** (2001), registrà an contemporani. A l'han bandonà le ghitare rock për son eletrònich, atonalità, jazz, e 'd test pì astrat e onìrich. Malgré le spèise inissiaj, sti àlbom a son dventà 'd capolavor crìtich e a l'han ëspantià ij confin ëd la mùsica popolar.

***Hail to the Thief*** (2003) a l'é stàit na mës-cia ëd son eletrònich e rock da ghitara, con dle referense a la polìtica e al clima 'd tension dël dòp-11 dë stèmber.

### Distribussion indipendenta e neuve fase (2006–2014)
Dòp la fin dël contrat con la EMI, Radiohead a l'ha publicà ***In Rainbows*** (2007) con në schema rivolussionari: për ël prim mèis, a l'han dàit la possibilità ëd dëscarielo dal sit ofissial a 'n pressi a sernia ëd l'utent (fin-a a £0). Sòn a l'ha scotù l'andiura discogràfica. L'àlbom a l'é stàit aclamà e a l'ha vagnà 'l Premi Grammy për ël mej àlbom ëd mùsica alternativa.

***The King of Limbs*** (2011) a l'ha continuà la sperimentassion, con 'd ritm compless e 'd son orgànich-eletrònich.

### Ultim travaj (2015–al di d'ancheuj)
***A Moon Shaped Pool*** (2016) a l'é stàit aclamà për soa atmosfera clàssica, con arch e 'd cor, e ij test pì personaj e ìntim, ch'a parlo 'd pèrdita e separassion. Da antlora, ij component a son angagiasse an vàire proget solista e 'd colaborassion, ma la banda a l'é ancora ativa.

## Stil mùsical e anfluense
La mùsica dij Radiohead a l'é motobin varià. Soe prinsipaj anfluense a comprendo:
* **Rock**: The Beatles, Pink Floyd, R.E.M., Pixies, Sonic Youth.
* **Eletrònica e mùsica ambient**: Aphex Twin, Autechre, Brian Eno.
* **Jazz**: Miles Davis, Charles Mingus.
* **Mùsica clàssica moderna**: Krzysztof Penderecki, Olivier Messiaen (anfluensa fòrt an sël Jonny Greenwood).

Ij Radiohead a son conossù për soa atension maniacal al **son** e a la produssion, për le **struture atìpiche** dle canson, e për le **lìriche** ëd Thom Yorke, ch'a toca tema 'd alienassion tecnològica, cris ambiental, e malincònie esistensial.

## Mèmber

* **Thom Yorke** – vos prinsipal, ghitara, pianofòrt, bass, eletrònica (1985–al di d'ancheuj)
* **Jonny Greenwood** – ghitara prinsipal, tastadura, ondes Martenot, orchestrassion, àutri strument (1985–al di d'ancheuj)
* **Colin Greenwood** – bass, sintetisador (1985–al di d'ancheuj)
* **Ed O'Brien** – ghitara rìtmica, vos secondarie, percussion, efet (1985–al di d'ancheuj)
* **Phil Selway** – baterìa, percussion (1985–al di d'ancheuj)

## Àlbom ant jë studi
* *Pablo Honey* (1992/93)
* *The Bends* (1995)
* *OK Computer* (1997)
* *Kid A* (2000)
* *Amnesiac* (2001) 
* *Hail To The Thief* (2003)
* *In Rainbows* (2007)
* *The King of Limbs* (2011)
* *A Moon Shaped Pool* (2016)

## Discografìa selessionà (EP, live, colaborassion)
* *Drill* (EP, 1992)
* *My Iron Lung* (EP, 1994)
* *Airbag / How Am I Driving?* (EP, 1998)
* *COM LAG (2plus2isfive)* (EP, 2004)
* *Live at the Astoria* (live, 1995)
* *I Might Be Wrong: Live Recordings* (live, 2001)
* *TKOL RMX 1234567* (remix, 2011)

## Premi e arconossiment
Ij Radiohead a l'han vagnà vàire premi, tra cui:
* 3 **Premi Grammy** (Mèj Àlbom de Mùsiche Alternative për *OK Computer*, *Kid A*, *In Rainbows*).
* Aclusion ant ël **Rock and Roll Hall of Fame** (2019).
* **Mercury Prize** nominassion për *OK Computer* e *In Rainbows* (vagnà për *OK Computer* ant la lista dij 25 agn).
* Considerà ant le liste dij "100 mej artista ëd sèmper" da vàire publicassion come Rolling Stone e NME.

## Anfluensa cultural
Ij Radiohead a l'han n'anfluensa ch'a va al-dëdlà dla mùsica:
* A son cità 'me ispirassion da 'd mùsich ëd tuti ij géner.
* Soa sperimentassion con la distribussion digital a l'ha cambià la manera dla mùsica.
* Soe përfomance live e soe videoclip (an colaborassion con l'artista visual **Stanley Donwood**) a son considerà d'euvre d'art.

## Proget solista e dj'àutri mèmber
* **Thom Yorke**: àlbom solista *The Eraser* (2006), *Tomorrow's Modern Boxes* (2014), *Anima* (2019); banda **Atoms for Peace**.
* **Jonny Greenwood**: compositor ëd colòna sonora për ij film ëd Paul Thomas Anderson (*There Will Be Blood*, *The Master*, *Phantom Thread*), mùsica clàssica contemporania.
* **Philip Selway**: àlbom solista *Familial* (2010), *Weatherhouse* (2014).
* **Ed O'Brien**: àlbom solista *Earth* (sota 'l nòm EOB, 2020).

## Vëdde 'dcò
* Thom Yorke
* OK Computer
* Kid A
* Rock alternativ
* Britpop

## Ligure esterne
* Sit ofissial dij Radiohead
* At Ease - News e comunità dij fan
* Citizen Insane - Archivi complet

Categorìa:Formassion musicaj dël Regn Unì
Categorìa:Formassion musicaj rock