Feuj ëd càlcol

Ij **feuj ëd càlcol** (an anglèis *spreadsheet*) a son aplicassion o document digitaj dovrà për organisé, analisé, e memorisé dat an forma ëd tàule. Minca feuj a l'é divis an **sele** (célule), organisà an righe e colòne, anté che as peulo introduvse nùmer, test, o fórmole për eseguì càlcol automàtich. A son strument essensiaj ant l'ambit finansiari, sientìfich, e ëd gestional d'ampressa. Esempi famos a son Microsoft Excel, Google Sheets, e LibreOffice Calc.

## '''Stòria'''
* **Ani 1960**: Primi concet ëd tàule eletròniche, ma sensa antërfacia visual.  
* **1979**: **VisiCalc**, ël prim feuj ëd càlcol modern, a l'é creà për Apple II, rivolussionand l'usagi dij PC ant le amprese.  
* **Ani 1980**: **Lotus 1-2-3** a dòmin-a ël mërcà con funsion avansà ëd gràfich e database.  
* **1985**: Microsoft a presenta **Excel**, ch'a dventa lë standard ant ël setor.  
* **Ani 2000**: Nàssita dij feuj ëd càlcol an ligna (es. Google Sheets) con colaborassion an temp real.  
* **Al di d'ancheuj**: Integrassion d'AI për anàlisi preditiva e automassion.  

## '''Strutura e Component'''
Un feuj ëd càlcol tipich a comprend:  
* **Sele (célule)**: Àrea andova a son memorisà ij dat, identificà da na colòna (letra) e na riga (nùmer).  
* **Righe e colòne**: Organisassion vertical e orisontal dle sele.  
* **Fórmole**: Istrussion për càlcol (es. `=SUM(A1:A10)` për la soma).  
* **Funsion**: Operassion predefinìe (es. `AVERAGE`, `IF`, `VLOOKUP`).  
* **Gràfich e diagram**: Visualisassion dij dat an forma ëd bare, torta, o linia.  
* **Tàule dinàmiche**: Strument për sintetisé e analisé dat compless.  

## '''Tipologìe'''
1. **Feuj locaj**: Aplicassion instalà (es. Excel, LibreOffice Calc).  
2. **Feuj an ligna**: Acessìbil via navigator (es. Google Sheets, Zoho Sheet).  
3. **Feuj specialisà**: Për bisògn specìfich (es. gestional finansiari, statìstica).  

## '''Usagi Pràtich'''
Ij feuj ëd càlcol a servo për:  
* **Finansa**: Bilanse, prevision ëd spèise, analisi d'investiment.  
* **Gestion d'amprèisa**: Inventari, pianificassion dle risorse.  
* **Educassion**: Esercissi ëd matemàtica o statìstica.  
* **Siense**: Racòlta e anàlisi ëd dat sperimentaj.  
* **Usagi personal**: Pianificassion ëd budget famijar.  

## '''Avantagi e Svantagi'''
* **Avantagi**:  
** **Flessibilità**: A peul gestì vàire tipo ëd dat.  
** **Automassion**: Càlcol istantani con fòrmole.  
** **Visualisassion**: Creassion ëd gràfich për presentassion.  
* **Svantagi**:  
** **Eror ëd fórmola**: Càlcol falà për via ëd sbali ant l'anseriment.  
** **Complessità**: Difìcil gestion ëd dat motobin gròss.  
** **Dipendensa da license**: Cost për quàich programa (es. Microsoft Excel).  

## '''Evolussion Tecnològica'''
* **Ani 1990**: Introdussion ëd macro për automassion (es. VBA ant Excel).  
* **Ani 2010**: Colaborassion an temp real ant ij feuj an ligna.  
* **Al di d'ancheuj**:  
** **Integrassion AI**: Sugeriment ëd fòrmole e prevision (es. Excel Ideas).  
** **Conession a database**: Importassion direta da SQL o API.  
** **Analisi ëd dat an temp real**: Colegament a sensor IoT.  

## '''Arferiment'''
# Bricklin, B. (2003). *The Spreadsheet: 25 Years of Reinventing How Businesses Work*. MIT Press.  
# Leon, A. (2015). *Advanced Excel for Scientific Data Analysis*. Oxford University Press.  

## '''Ligam esterne'''
* Documentassion ufissial ëd Google Sheets  
* Tutorial Excel da Microsoft  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI