Georges Simenon

Scritor an lenga fransèisa.
**Georges Joseph Christian Simenon** a l'era nassù a Liège (Belgi) ël 13 ëd fërvé dël 1903 e a l'é mòrt a Losana ël 4 dë stèmber dël 1989.

A sëddes agn a l'é dventà giornalista ëd crònaca a La Gazette de Liège.
Dël 1921 a-i seurt sò prim romanz, *Au pont des Arches, petite histoire liégeoise*.
Dël 1922 as trasferiss a Paris con soa fomna, la pitris Régine Renchon, e a ancamin-a a scrive conte e romanz an tuti ij géner: polissiesch, eròtich, dramàtich e via fòrt.
Dal 1923 al 1933 a-i seurto apopré dosent romanz, na milen-a ëd conte e vàire artìcoj.

## Maigret
Ël përsonage pì conossù ëd Simenon a l'é ël comissari Maigret, anspirà a la përson-a dël comissari Nicolle.
Ël prim romanz anté ch'a compariss a l'é *Pietr le Letton*, dël 1929.
An tut, a-i seurto stantessinch romanz dla serie ëd Maigret, pì vinteut conte, fin-a a *Maigret et monsieur Charles* dël 1972.

## Ij ''romanz dur''
Pòch ëd temp dòp d'avèj anandià la serie ëd Maigret, Simenon a ancamin-a a scrive coj ch'a ciama sò *romanz-romanz* o *romanz dur*.
Ël prim a l'é *Relais d'Alsace* dël 1931; a-i në surtran pì 'd sent, fin-a a *Innocents* dël 1972.

Antramentre ch'a scriv, Simenon a viagia e a tramuda soens.
Chità Paris, a va an Charentes e peui an Vandéa.
Ant ël 1945 as në va ant jë Stat Unì, andoa a resta des agn, a divòrsia e a maria Denyse Ouimet.
A torna an Fransa e peui as trasferiss për la dariera vira an Ësvìssera.
Ant ël 1972 a pija la decision ëd chité dë scrive; con un registrator a compon vintedoe *Dictées*.
A torna a scrive dzortut për la redassion ëd soe *Mémoires intimes*, dël 1981, dòp che soa fija Marie-Jo a l'é massasse.

Simenon a l'ha otnù dun-a un sucess ëd letor, ma pitòst tard l'atension ëd la crìtica, bele che André Gide a l'abia arconossulo tanme un dij mèj scritor an fransèis dij sò temp.
Vàire romanz ëd Simenon a son ëstàit adatà për ël cine o la television, për esempi *La nuit du carrefour*, ëd J. Renoir (1932).

## Euvre prinsipaj
* Au pont des Arches, petite histoire liégeoise (1921);
* L'homme à la cigarette (prima edission firmà Georges Sim, 1931);
* La Méditerranée en goélette (1934);
* Lettre à ma mère (1974);
* Mémoires intimes (1981);
* Le port des brumes.

### J'aventure ëd Maigret
* Pietr le Letton (1929);
* Train de nuit (prima edission firmà con lë stranòm *Christian Brulls*, 1930);
* La maison de l'inquiétude (prima edission, firmà *Georges Sim*, surtìa a tòch an sël periòdich L'Oeuvre, dal 1 ëd mars 1930);
* Le pendu de Saint-Pholien (1931);
* La jeune fille aux perles (prima edission antitlà *La figurante* e firmà *Christian Brulls*, 1932);
* La femme rousse (prima edission firmà *Georges Sim*, 1933);
* L'inspecteur cadavre (1943);
* La colère de Maigret;
* L'affaire Saint-Fiacre;
* Les scrupules de Maigret;
* Les vacances de Maigret;
* Mon ami Maigret;
* Maigret à New York;
* Maigret et son mort (1948);
* La première enquête de Maigret (1948);
* Les mémoires de Maigret (1950);
* Maigret à l'école (1953);
* Maigret chez le ministre (1954);
* Maigret et le corps sans tête (1955);
* Maigret tend un piège (1955);
* Maigret chez le coroner (1956);
* Maigret s'amuse (1956);
* L'amie de madame Maigret;
* Une confidence de Maigret;
* Un Noël de Maigret (1957);
* Maigret et les braves gens (1961);
* Maigret et le marchand de vin (1969);
* L'ami d'enfance de Maigret;
* Au rendez-vous des Terre-neuvas;
* Le fou de Bergerac;
* Le charretier de la Providence;
* Le chien jaune;
* La folle de Maigret;
* Maigret à Vichy;
* Maigret au Picratt's;
* Maigret aux assises;
* Maigret en meublé;
* Maigret et l'affaire Nahour;
* Maigret et l'homme du banc;
* Maigret et l'indicateur;
* Maigret et la grande perche;
* Maigret et la vieille dame;
* Maigret et le clochard;
* Maigret et le tueur;
* Maigret hésite;
* Maigret se trompe;
* La patience de Maigret;
* La tête d'un homme;
* Le voleur de Maigret;
* Maigret;
* Maigret a peur;
* Maigret et la jeune morte;
* Maigret et le voleur paresseux;
* Maigret et les petits cochons sans queue;
* Maigret se défend;
* Maigret voyage;
* Le revolver de Maigret;
* Maigret et monsieur Charles (1972).

### Ij romanz dur
* Relais d'Alsace (1931);
* La maison du canal (1933);
* Les demoiselles de Concarneau (1936);
* Les Pitard (1937);
* L'homme qui regardait passer les trains (1938);
* Le bourgmestre de Furnes (1939);
* Les inconnus dans la maison (1940);
* Trois chambres a Manhattan (1946);
* Lettre à mon juge (1947);
* La neige était sale (1948);
* Les anneaux de Bicêtre (1963);
* Les fiançailles de M. Hire;
* Innocents (1972).

Simenon, Georges
Simenon, Georges