Ada (lengagi ëd programassion)

**Ada** a l'é un lengagi ëd programassion struturà, staticament tipà, e orientà a oget, progetà dël 1979-1983 për ël **Dipartment ëd la Difèisa djë [[Stat Unì]]** për sostnì aplicassion crìtiche com sistema ëd control dl'avission, feroviari, e militar. A l'é stàit nominà an onor ëd **Ada Lovelace**, considerà la prima programatris ëd l'istòria. Ada a l'é arnomà për soa sicurëssa, gestion d'eror, e sopòrt a la programassion concorent.

## '''Stòria'''
* **1975**: Ël Dipartment ëd la Difèisa djë Stat Unì a ancamin-a a serché un lengagi për unifiché ij sistema ëd software militar.  
* **1980**: Ada a l'é selessionà tra 23 propòste, con ël còdes "Green" ëd Honeywell Bull.  
* **1983**: Lansi dël standard **Ada 83**, prima version ufissial.  
* **1995**: **Ada 95** a introduv la programassion orientà a oget e ël sopòrt a la programassion concorent (tasking).  
* **2012**: **Ada 2012** a gionta contrat an pre e postcondission, e gestion d'ecession avansà.  
* **Al di d'ancheuj**: Ada a l'é dovrà ant l'aviassion (es. Airbus A380), sistema spassiaj (es. satélit), e ferovìe.  

## '''Strutura e Caraterìstiche'''
Ada a eufr:  
* **Tip ëd dat fòrt**: Control rigoros dij tip për preven-e eror.  
* **Programassion concorent**: Gestì vàire process an paralel con **task** e **protected object**.  
* **Gestion d'ecession**: Strutura **exception** për gestì eror an manera controlà.  
* **Verìfica an temp ëd esecussion**: Control ëd lìmit ëd tàule e acess ëd memòria.  
* **Modularità**: Pacotage (**package**) për organisé còdes e separé specìfiche da l'amplementassion.  

## '''Usagi Pràtich'''
Ada a l'é dovrà ant:  
* **Aviassion**: Sistema ëd vol (fly-by-wire) e control ëd motor.  
* **Spassi**: Control ëd satélit e rover spassiaj (es. programm ëd la NASA).  
* **Ferovìe**: Sistema ëd signalassion e control ëd tren.  
* **Militar**: Sistema ëd difèisa e comunicassion sicura.  
* **[[Medzin-a]]**: Dispositiv médich certificà (es. pacemaker).  

## '''Avantagi e Svantagi'''
* **Avantagi**:  
** **Sicurëssa**: Ridussion d'eror con tip fòrt e verìfiche an temp ëd compilassion.  
** **Manutenibilità**: Còdes lesèivol e struturà.  
** **Longevità**: Compatibilità con version precedente për agiornament sicur.  
* **Svantagi**:  
** **Complessità**: Curva d'amprendiment àuta për programador neuv.  
** **Pòche adossion**: Men arconossiment che C/C++ ant l'industria generàlista.  

## '''Evolussion Tecnològica'''
* **Ani 1980**: Primi compilador (es. Verdix) për mainframe e workstation.  
* **Ani 2000**: Nàssita dël compilador **GNAT** (basà su GCC), ch'a rend Ada pì acessìbil.  
* **Al di d'ancheuj**:  
** **AdaCore**: Compagnìa ch'a dësvlupa GNAT e strument për l'industria.  
** **SPARK**: Sot-ansem ëd Ada për verìfica formàl, dovrà ant ij sistema crìtich.  

## '''Vardé ëdcò'''
* Lengagi C  
* Programassion orientà a j'oget  
* SPARK (lengagi)

## '''Arferiment'''
# Barnes, J. (2014). *Programming in Ada 2012*. Cambridge University Press.  
# Whitaker, W. A. (1996). *Ada: The Project — The DoD High Order Language Working Group*. IEEE Annals of the History of Computing.  

## '''Ligam esterne'''
* Ada Resource Association  
* AdaCore Technologies  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI