Catania

**Catania** a l'é na sità dla Sicilia ëd 301.564 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.

## Posission
La sità ad dëstend an sl'ansen dël midem nòm, arlongh la còsta jònica ëd Sicilia.

## Stòria
La colònia calcidèisa ëd *Catinon* a l'era anstalasse ansima a dij sit pre-esistent motobin antich, già present da la preistòria.
Passà sota la dominassion dël siracusan Jeron, dël 461 aGC Catania a l'é tornà antra le man dij sò fondador.

Durant la sconda mità dël III sécol aGC, ij roman a n'han fane al prinsipi na sità decuman-a, peui na vera colònia e a l'han garantije un perìod assè tranquil.
A l'época dle përsecussion contra ij cristian, a l'é avnùje ël martiri d'Àgata, al di d'ancheuj patron-a ëd la sità.

Ant ël VI sécol, Catania a l'é stàita sota la dominassion dj'ostrogòt.
Dêl 535 la sità a l'é conquistà dal bisantin Belisari.
Durant ël sécol ch'a fa IX a passa sota la dominassion mussulman-a.

Rugé I d'Autavila as ampadroniss ëd Catania ant ël 1071, taparand via j'àrabo.
A l'é sota ij norman che as anviaro dle costrussion tanme la catedral.

Catania a passa sota jë svev, peui j'aragonèis, ch'a l'han fabricà castel Ursino e a l'han fàit ëd Catania soa residensa preferìa.

Dël 1699 n'erussion devastanta ëd l'Etna a coata la sità ëd në spess seul ëd lava ch'a riva fin-a al mar.
Dël 1693, un taramòt a completa ël ravage.
L'arcostrussion a dà a la sità la marca baròca ch'a l'ha al di d'ancheuj e ch'a s-ciòd da le decision pijà da G.B. Vaccarini an sla strutura urban-a, conforma a la volontà dël duca ëd Camastra.

La sità a l'ha patì dij dann grev durant la sconda guèra mondial.

## Artisanà
Antra le produssion tìpiche ëd l'artisanà ëd Catania a-i son j'oget an fer forgià, le scolture an bronz ch'a figuro dj'animaj stilisà, le brodarìe, jë strument musicaj (ghitare, liut, mandolin), ij bisó d'ambra e an pera ëd lava, le marionëtte sicilian-e.

## Leu d'anteresse
Contrà Etnea, leu 'd rancontr ant ël sènter ëd Catania e destinassion dle spassgiade seiran-e, a l'é ëdcò un leu ëd comersi e ëd degustassion dle galuparìe dla pastissarìa sicilian-a.
Davzin a la catedral tuti ij di a-i é ël mërcà dël pess.
An piassa Carl Albert as dësrola ël mërcà dla fruta e vërdura anté ch'as peulo catesse ij prodot dai coltivador midem.
Ant la piassa dël Càrmin as fa la *Fera tradissional dël lùn-es*.

### Palass ë costrussion
*Castel Ursino
*Ël convent dij Beneditin
*Ël palass ëd l'Arsivëscovà
*Palass Biscardi
*La ca dla comun-a
*Palass San Giulian
*Palass dl'Università

### Cese
*La catedral
*L'abassìa ëd Sant'Àgata
*La cesa ëd San Plàcid
*La cesa ëd San Nicòla
*La cesa ëd San Giulian
*La cesa ëd Sant Ignassi
*La cesa ëd San Benedèt
*La cesa ëd San Fransesch d'Assisi
*La cesa dla Santa Përzon
*La cesa ëd Santa Marìa ëd Gesù
*La cesa dij Capussin

### Musé
* Musé Bellini
* Musé cìvich

### Àutri pòst anteressant
#### Pòrta Garibaldi
A l'é na costrussion baròca monumental, livrà dël 1768 an ocasion dël mariage real ëd Ferdinand III ëd Sicilia con Marìa Carolin-a d'Àustria.
A l'é realisà an pera ëd lava sombra e pera calcaria bianca, formand un contrast ëd color singolar.
Le decorassion a son dë stil baròch genit.

#### Pòrta Uzeda
A resta al prinsipi ëd contrà Etnea.
A l'é na costrussion dla fin dël sécol ch'a fa XVII, d'aspet baròch caraterìstich.

#### La Fontan-a dl'elefant
A resta an piassa dla Catedral.
A l'é n'euvra dël sécol ch'a fa XVIII ëd G.B. Vaccarini.

#### Ël teatro roman
As intra dal porton d'intrada dël palass ëd la Diression general dle bele art, an contrà Vitòrio Emanuel 266.
A l'é stàit fàit an sël leu ëd n'antich teatro grech ch'a l'é bel fé ch'a armontèissa al V sécol aGC.

#### Le reste dl'anfiteatro roman
As treuvo an piassa Stesicoro.
La strutura ëd l'anfiteatro a armonta al II sécol aGC; soe scalinade a dovìo ten-e fin-a a sëddesmila spetador.
Drocà an ruin-a a parte dal V sécol, a l'é stàit dovrà 'me arzerva ëd materiaj da costrussion për la realisassion d'àutri travaj pùblich.

#### Ël teatro Bellini
A l'é na costrussion clàssica euvra dj'architet A. Scala e C. Sada.
Andrinta a-i é un salon fiamengh.

## Aministrassion
Ël sìndich a l'é Raffaele Stancanelli (dal 16/06/2008)).

## Sità gemelà
Catania a l'é gemelà con:
*  Grenoble, Fransa
*  Ottawa, Canadà
*  Phoenix, Stat Unì d'América

## Anliure esterne
* Sit istitussional

## Galarìa fotogràfica

Figura:Catania BW 2012-10-06 12-26-52.JPG|*Dòm ëd Sant'Àgata*
Image:Catania BW 2012-10-06 11-23-47.JPG|*Colegià ëd Santa Marìa dla Limòsna*
Image:Catane San Nicolo.jpg|*Basìlica ëd San Nicòla l'Aren-a* 
Image:Chiesa di San Placido (Catania).JPG|*San Plàcid* 
Image:2893 - Catania - Giov. Batt. Vaccarini - Chiesa della Badia di S. Agata (1767) - Foto Giovanni Dall'Orto, 4-July-2008.jpg|*Badìa ëd Sant'Àgata*
Image:ChiesaSFrancescoImmacolataCT.JPG|*San Fransesch d'Assisi a l'Imacolà* 
Image:SAgataFornaceEst.JPG|*Sant Àgata a la Fornasa* - *San Bias*  
Image:Chiesa di Santa Maria dell'aiuto (Catania, XVIII sec.).jpg|*Santa Marìa dl'Agiut* 
Image:Catania Chiesa San Benedetto234232.jpg|*San Benedèt da Norcia* 
Image:Chiesa di San Francesco Borgia a Catania.jpg|*San Fransesch Borgia* 
Image:Catane Fontana Dell elefante.jpg|*Fontan-a dl'Elefant*
Image:MonumentoBelliniCT.jpg|*Monument a Vincenzo Bellini*