Giuseppe Pellizza ëd Volped

**Giuseppe Pellizza** a l'era nassù a Volped ël 28 ëd luj dël 1868 e a l'é mòrt ambelelì ël 14 ëd giugn dël 1907.

A l'é stàit un pitor, prima dla corent divisionista, peui 'd cola *social*.

Sò quader pi famos a l'é *Ël Quart Ëstat*, ch'a l'é conservà a la Galarìa d'Art Moderna ëd Milan.

## J'ani dla formassion

Fieul ëd contadin, a l'ha amprendù le prime técniche dël dissègn ant la scòla ëd Castelneuv Scrivia, a l'ha peui studià a l'Academìa ëd le bele art ëd Brera andoa a l'é stàit anlev ëd Francesco Hayez e Giuseppe Bertini.

Ant ël midem temp a l'ha arseivù ëd lession privà dal pitor Giuseppe Puricelli e a l'é peui stàit anlev ëd Pio Sanquirico.

A l'ha mostrà për la prima vira soe euvre a Brera dël 1885.

Furnì jë studi milanèis, Pellizza a l'ha decidù ëd seguité soa preparassion a Roma, ant un prim moment ant l'Academia'd San Luch e peui ant l'Academìa 'd Fransa a Villa Medici.

Delus da Roma, a l'ha chità la sità për andé a Firense andoa a l'é andàit ant l'Academia dle Bele Art con Giovanni Fattori coma magìster.

A la fin ëd l'ann académich a l'é andàit torna a Volped për dedichesse a la pitura dla natura.
Nen sodisfàit da soa preparassion a l'é andàit a Bérghem, andoa ant l'Academia Carrara a l'ha fàit ëd cors privà con Cesare Tallone.

Dël 1899 a l'ha visità Paris ant ij di ëd l'Esposission universal e a l'ha peui studià a l'Academìa Ligustica 'd Génoa.

Ruvà torna a Volped dël 1892 a l'é mariasse con na campagnin-a, Teresa Bidone e da col midem ann a l'ha giontà a soa firma le paròle "da Volped".

## J'ani dla maduridà

Ël pitor an costi ani-sì a l'ha bandonà la pitura a ampast për passé al divisionism; parèj a l'ha avù la possibilità 'd comparisionesse con d'àutri pitor che a dovravo costa técnica coma Giovanni Segantini, Angelo Morbelli, Vittore Grubicy De Dragon, Plinio Nomellini, Emilio Longoni e Gaetano Previati. Dël 1891 a la Trienal ëd Milan a l'ha fàit n'esposission e parèj a l'é dventà famos ëdcò përchè a l'ha seguità a fé d'esposission an tuta Italia.

Artornà a Firense dël 1893, a l'é andàit a l'Institut dë Studi Superior, a l'ha visità peui Roma e Nàpoli.

Dël 1900 a l'ha presentà a Paris l'euvra *Lë specc ëd la vita*. Dël 1901 a l'ha furnì soa euvra pì famosa *Ël Quart Ëstat* euvra che a l'avìa preparà an des ani dë studi e fatiga.

L'euvra a l'è stàita presentà n'ani dòp a la Quadrienal ëd Turin ma a l'ha pa arsèivù 'l favor dël pùblich e, al contrari, a l'é stàita na delusion për vàire litrà e artista amis ëd Pellizza.

Mòrtie Segantini, dël 1904 Pellizza a l'ha fàit un viagi an Engadina, leu segantian, për medité sle motivassion e l'ispirassion dël pitor che a l'era staje sò magìster.

Dël 1906, mersì a në spantiament sempre pì grand ëd soe euvre ant j'esposission nassionaj e anternassionaj, a l'é stàit ciamà a Roma, andoa a l'ha vendù n'euvra a lë Stat Italian: *Ël Sol*, destinà a la Galarìa d'Art Moderna.

A smijava che a fussa l'achit ëd na bon-a época ma con la mòrt ëd soa fomna dël 1907, l'artista a l'é cascà ant na granda depression, fin-a a la mira che aj 14 ëd giugn dël midem ann, quand a l'avìa ancora pa 40 ani, a l'é ampicasse ant sò studi 'd Volped.

## J'euvre prinsipaj

**Ël quart ëstat* (Galarìa d'art moderna ëd Milan) 
**Fiuman-a* (Academia ëd Brera ëd Milan) 
**Ambassador dla fam* (Cìvica Galarìa d'Art Moderna ëd Milan) 
**Ël Sol* (Galarìa Nassional d'Art Moderna ëd Roma) 
**L'amor ant la vita* (Colession privà a Lonedo) 
**Lë sponté dël sol* (Colession privà a Turin) 
**Lingerìa al sol* (Colession privà a Milan) 
**Spassgiada amorosa* (Pinacotéca Cìvica d'Àscoli Picen) 
**Pra fiorì* (Galarìa Nassional d'Art Moderna ëd Roma) 
**Statua a Villa Borghese* (Galarìa Nassional d'Art Moderna ëd Venessia) 
**Lë specc ëd la vita* (Museo cìvich ëd Turin) 
**Ël nijà* (Pinacotéca Cìvica ëd Lissandria) 
**Idili ëd prima* (Colession privà) 

## Ij musé

Lista 'd musé che anté che a-i son euvre dl'artista:

*Galarìa d'Art Moderna ëd Milan 
*Galarìa Nassional d'Art Moderna ëd Roma 
*Pinacotéca Cìvica ëd Lissandria 
*Pinacotéca cìvica d'Àscoli Picen
*Galarìa Cìvica d'Art Moderna e Contemporania ëd Turin 

Pellizza, Giuseppe