open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Böhl-Iggelheim

**Beel-Igglem** (odder *Behl-Ischlm*, *Ischlm*; amtlich *Böhl-Iggelheim*) is ä vabondsfraii Gemää im Rhoi-Palz-Kreis un liggd zwische Naischdadt, Derkem, Ludwichshafe un Schbaya, Beel im Norde un Igglem im Siede.

Haubdoinnahmequell is die Londwärdschafd, die mehrschde, wo ned dord schaffen, sin Pendler.

## Zu de Gschid vunn dere Gemää:

Böhl-Iggelhaim (Rhain-Pfalz-Krais) is ä Wohngemää mit rund 11.000 Oiwohner unn iss 1969 mit de Verwaldungsreform aus de friehere Gemääne Böhl(Beel;Beehl) unn Iggelheim (Igglem) gebild worre, die wuu s erschde mol urkundlisch Erwähnt worre sinn im Johr 780 (Böhl als Buhilo) bzw. 991 (Iggelhaim als Ugelenhaim). Ä frieherie Besiedlung dursch die Reemer konn dursch zahlraiche Funde aus em erschde bis vierde Johrhunnert nochgewisse werre. 
Um es Johr 1100 hänn Beehl unn Igglem mit Haßloch die Würdd vun Raichsderfer kriggd unn bilden zusamme die Pfleg vunn de Vogtai Haßloch, die umittelbar em Kaiser unnerschdonne hott.

Domit waren die Bierjer vunn dere Laibägeschaft frai unn konnden sisch ihr Schulthäß unn Rischder selwer wähle. Im 14. Johrhunnerd iss die privilegiert Schdellung erlosche.

Im Johr 1460 iss um Beehl, Igglem unn Haßloch än schlimme Krieg zwische em Kurferschd vunn de Palz, Friedrich em Siegraichen, unn em Grafen vunn Lainingen ausgebroche. Dodebai sinn Beehl unn Igglem faschd gonz nerregebrennt. In Igglem iss nur die Kersch, die 991 schunn als Basilika erwähnt werd, als änzischer Stäbau am Weschdrond vumm Dorf erhalde. De Kurferschd als Sieger in dem Kampf war vunn do o fer 338 Johr allänischer Herr vunn de Pfleg Haßloch.

Die Dörfer erholden sisch allmählisch widder vunn denne Folge vumm Krieg unn Igglem hott känne 1595 sogar de "Zehnde" zurickkaafe.

## Ling'gs

* www.boehl-iggelheim.de

## Kwelle
Jockgrim

**Jockgrim** isch ä Ortsgmää im siedpälzer Londkrääs Germersche in de Palz (Daitschlond).
## Allgemeines
Jockgrim isch ä Verbandsgemä im siedpälzische Landkräs Germersche. Zur Verbandsgemä zehlen die Ortsgemeinde Rheizawere, Neipotz und Hatzebehl. Ihrn Sitz hot d Verbandsgemä allerdings in Jockgrim. 

## Sehenswirdichkaide

Jockgrim isch vor allem durch sei hischdorisches Hinnerstädtl bekannt, in dem ach jedes zwätes Johr des hischdorische Hinnerstädtl-Feschd gfeiert werd. Des Hinnerstädl isch de äldeschde Däl vun Jockgrim. Erkenne kann ma des Hinnerstädtl an seine hischdorische Stadtmauer, de Fachwerkhaiser un de St. Dionysius Kirch. Außerdem gäbts im Hinnerstädl noch des Zehnthaus, in dem ach ab un zu Veranschdaldunge drin sin.
Außerm Hinnerstädl kinnen sich die Leit ach noch des Ziecheleimuseum agugge. Do werd die bekannd Ziecheleifabrik vum Carl Ludowici in Erinnerung g'halde. 
Do in de Neh steht ach des restaurierde Kuchelhaus vun de Familie Ludowici. 

## Bekannde Leit vun Jockgrim
Ä bekannde Frä vun Jockgrim ischd Lina Sommer (1862 - 1932). Dere ihrn Sohn war in de Fierungsetaasch vun de Ziecheleifabrik Ludowici. D Lina Sommer hot viele Gedischde, vor allem uf Pälzisch, gschriwwe, so zum Beischbiel des bekannde Gedischt vum Läwwerwirschdl. 
Außerdäm hot de Moler Albert Haueisen (1872 - 1954) im hischdorische Hinnerstädtl gewohnt.

## Webseide

* Indaneduffdridd
Aboncourt (Moselle)

**Aboncourt** (Patois *Aubonco*, daitsch *Endorf*) isch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Aboncourt licht im Dal vum Canner, rund 18 Kilometer sidweschtlich vun Thionville uf re Heh zwische 192 un 315 m iwwam Meeresspiechel. Zu de Gemää gheat ach no s Derfel Neudelange (dt. *Nödlingen*).

## Gschicht
Aboncourt isch zum erschte Mol gnennt worre im Johr 815 als *Abonis Curtis*, 1147: *Epindorf*. Im Johr 1661 isch d Gemää zu Frankreich kumme.

## Verwaltung
 vun Aboncourt isch . Aboncourt gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Aboncourt gheat zum Lorrain.

## Bauwerk
* Kerch Saint-Luc (1772)

## Weblinks

## Fußnote
Aboncourt-sur-Seille

**Aboncourt-sur-Seille** (daitsch *Abenhofen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Aboncourt-sur-Seille licht im Saulnois, 20 Kilometer nordeschtlich vun Nancy unn 30 Kilometer sidlich vun Metz an de Seille, me Newwefluss vun de Mosel, uf re Heh zwische 195 unn 290 m iwwam Meeresspiechel.

## Verwaltung
 vun Aboncourt-sur-Seille isch . Aboncourt-sur-Seille gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Aboncourt-sur-Seille gheat zum Lorrain.

## Bauwerk
* Kerch Saint-Pierre (18. Jh.)

## Weblinks

## Fußnote
Abreschviller

**Abreschviller** (Patois *Elwechwiller*, daitsch *Alberschweiler*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Abreschviller licht am Rand vun de Vogese an de Rote Saar uf re Heh zwische 273 un 968 m iwam Meeresspiechel. Zu de Gemää gheren d Ortsdääl La Valette, Charlot, Les Deux Rivières, Grossmann un Grand Soldat (dt. *Soldatenthal*).

## Gschecht
Abreschviller isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 715 als *Ermenbertovillare*, 1015: *Elberswylel*.

## Verwaltung
 vun Abreschviller isch . Abreschviller gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Abreschviller gheat zum Lorrain.

## Museumbahn
Uf de Bahnstreck Abreschviller - Grand Soldat faht sait 1968 d Museumsbahn *Chemin de fer touristique d’Abreschviller* (Waldaisebahn Abreschviller).


Datei:Abreschviller Train forestier1.JPG|Lokomotive, Diesel Coferna, 1953
Datei:Abreschviller Train forestier6.JPG|Lokomotive, n°476, 1906


## Bauweak
* Katholisch Keach (1783)
* Proteschtantisch Keach (1900)

## Weblinks

## Fußnote
Achen

**Ache** (àmtlich in Frànggraich: *Achen*, hochditsch *Achen*) isch e frànzeesch Gemän im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemään geheert zum  im Arrondissement .

## Geografie
Ache lait an de Mindung vom Singlinger Bach in die Ach, am Rànd vom Bitscher Lànd uf rer Heh zwische 225 un 336 m iwwerm Meeresspiejel. D Nochbargemääne sin Groß Rederchinge im Nordoschde, Welflinge im Nordweschde, Kahlhuse im Weschde, Ettinge im Siede un Bininge im Oschde.

## Gschicht
Achen isch zum erschte Mol gnennt worr im Johr 1199 als *Aqua* (1246: *Acchene*, 1553: *Achen*).

## Verwaltung
 vun Ache isch . Ache geheert zum Kommunàlverbànd .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Ache geheert zum Rhiinfränggische.

## Bauweak
* Kirich St. Peder (1728)

## Weblinks

## Fußnote
Dubbeglas

E **Dubbeglas** is e Glas wu de Woi odda de Schorle noikummd. Maischdens bassd in e Dubbeglas nhalwe Lidda noi *(än ächde [[Schobbe]]).* In alle annere Regione sin die Woigläsa um änisches klänna.

## Form un Ändschdejung
Die es mehrschd gebrauchde Woigläsa hän - wie tybischawais die Reema - än tulbeförmische Kelch, die Reema hän än schwere Fuß där wu grad es Negadiv vum Kelch bild, die onnan Kelchgläsa sidze uf mea odda weencha hoche Stiele. Es Dubbeglas iss än Kechel midm Grais als Queaschnidd: De Boddm is schwea un grad, eweso die Wänd, un owwe isses waida als wie unne. Es is schwea un diggwandich, so, doßs ned glai kabud gehd, wonnsämol umfalld. Bis dohie glaichdes exagd em ääfache Pälza Schobbeglas. Donn is wer - mär säähd, es wärn die Derkema Mezga gwesd - uf die Idee kumme, mär sold do Dubbe enoischnaide - mid so feddich-nasse Finga konschd so ä Glas ned halde, wonns gladd is, wonnsde Pech hoschd, fludschd där schun aus de Hond, noch eja doßde feschd genuch zug'rife hoschd, färs zu halde.

## Heaschdellung
Solsche mundgeblasne, handgschliffne Gläsa sin nadierlich begehrde Sammlaschdigge un kaum noch zu zahle, un auch aus Preßglas mid ausgschliffne Dubbe sin des saudaia Schdigga, die normale grien die Dubbe glai dorch die Pressform. Awwa aach die konn mär dorch Nooschlaife noch vaedle.

## Wärbedräächa
Nadialich wärn die Dubbegläsa aach mid Werbung bedrugd, voazuchswais mim Nome vunäre Wäddschafd orra äm Woigud orra -feschdl. Un boim Derkema Worschdmaagd gäbds sogaa än "Dubbeglasorde" zu kaafe.

## Sunsdisches
De Oliver Herrmann, Leadsänger vunde Frongedhala Roggbänd GRABOWSKY, und de Willi Brausch, wo frieja aach middebai waa, sin waile als *Pälzisch Gsangsduo Dubbeglasbrieder* uf de Walz.
Adaincourt

**Adaincourt** (daitsch *Adinghofen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Adaincourt licht am Rand vum Nieddal rund 23 Kilometer sideschtlich vun Metz uf re Heh zwische 221 un 273 m iwam Meeresspiechel.

## Gschicht
Adaincourt isch zum erschte Mol gnennt worre im Johr 1316 als *Daincort*. S Doaf gheat sait 1552 zue Frankraich.

## Verwaltung
 vun Adaincourt isch . Adaincourt gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Adaincourt gheat zum Lorrain.

## Bauweak
* Kapell Notre-Dame-de-Pitié (1823)

## Weblinks

## Fußnote
Adelange

**Adelange** (daitsch *Edelingen*) isch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Adelange licht rund 13 Kilometer sidweschtlich vun Saint-Avold uf re Heh zwische 251 un 317 m iwam Meeresspiechel. D Nochbagmäände sin Vahl-lès-Faulquemont im Nordoschte, Boustroff im Sidoschte, Eincheville im Side un Faulquemont im Weschte un Noade.

## Gschicht
Adelange gheat sait 1766 zu Frankraich.

## Verwaltung
 vun Adelange isch . Adelange gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Adelange gheat zum Rhaifränkisch.

## Bauweak
* Keach Saint-Roch (1804)
* Kapell Saint-Hubert (1866)

## Weblinks

## Fußnote
Ajoncourt

**Ajoncourt** (daitsch *Analdshofen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Ajoncourt licht an de Seille im Saulnois an de Grenz zum Département Meurthe-et-Moselle, rund 25 Kilometer sidlich vun Metz un 20 Kilometer nordeschtlich vun Nancy uf re Heh zwische 187 un 227 m iwam Meeresspiechel. D Nochbagmäände vun Ajoncourt sin Chenicourt im Noade, Aulnois-sur-Seille im Noadoschte, Fossieux im Oschte un Arraye-et-Han im Side un Weschte.

## Verwaltung
 vun Ajoncourt isch . Ajoncourt gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Ajoncourt gheat zum Lorrain.

## Weblinks

## Fußnote
Alaincourt-la-Côte

**Alaincourt-la-Côte** (daitsch: *Allenhofen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Alaincourt-la-Côte licht rund 30 Kilometer sideschtlich vun Metz im Saulnois an de Grenz zum Département Meurthe-et-Moselle uf re Heh zwische 195 un 399 m iwam Meeresspiechel. D Nochbagmäände sin Foville, Liocourt, Xocourt, Puzieux, Graincourt un Thézay-Saint-Martin.

## Gschicht
Alaincourt-la-Côte gheat sait 1661 zu Frankraich.

## Verwaltung
 vun Alaincourt-la-Côte isch . Alaincourt-la-Côte gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Alaincourt-la-Côte gheat zum Lorrain.

## Bauweak
* Keach Saint-Côme-et-Saint-Damien (1860)

## Weblinks

## Fußnote
Alsting

**Alsting** (daitsch *Alstingen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Alsting licht an de franzesisch-daitsche Grenz sidlich vun Saarbricke uf re Heh zwische 197 un 362 m iwam Meeresspiechel.

## Gschicht
Alsting isch zum erschte Mol gnennt worre im Johr 1594 als *Alstingen* (1797: *Altzing*). 1766 isch d Gemää zu Frankraich kumme.

## Verwaltung
 vun Alsting isch . Alsting gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Alsting gheat zum Rhaifränkisch.

## Bauweak
* Keach Saint-Pierre, naigotisch (1881)


Datei:Eglise Alsting 57.JPG|Keach Saint-Pierre
Datei:Mairie Alsting 57.JPG|Rothaus
Datei:Presbytère Alsting 57.JPG|Bfaahaus


## Weblinks

## Fußnote
Amanvillers

**Amanvillers** (daitsch *Amanweiler*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Amanvillers licht zwelf Kilometer nordweschtlich vun Metz an de Grenz zum Département Meurthe-et-Moselle uf re Heh zwische 245 un 362 m iwam Meeresspiechel.

## Gschicht
Amanvillers isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 1177 als *Almanviller*. Um 1300 isch s Doaf zeasteat un donn ufgewwe worre. Ab 1448 isch s wirra ufgebaut worre.

## Verwaltung
 vun Amanvillers isch . Amanvillers gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Amanvillers gheat zum Lorrain.

## Böiwark
* Keach Saint Clément, naigotisch (1895)


Datei:Eglise Amanvillers.jpg|Keach Saint Clément
Datei:Cimetiere militaire allemand Amanvillers.JPG|Daitscha Soldatefridhof
Datei:Cimetiere militaire francais Amanvillers.JPG|Franzesischa Soldatefridhof


## Weblinks

* http://mairie.amanvillers.free.fr

## Fußnote
Amelécourt

**Amelécourt** (daitsch *Almerichshofen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Amelécourt licht direkt neadlich vun Château-Salins un rund 48 Kilometer sideschtlich vun Metz im Saulnois uf re Heh zwische 202 un 365 m iwam Meeresspiechel.

## Gschicht
Amelécourt hot frieha zum Herzogtum Lothringe gheat un isch 1766 zu Frankraich kumme.

## Verwaltung
 vun Amelécourt isch . Amelécourt gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Amelécourt gheat zum Lorrain.

## Bauweak
* Keach Saint-Martin (18. Jh.)

## Weblinks

## Fußnote
Algrange

**Algrange ** (daitsch *Algringen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Algrange licht im e Saidedal vun de Fensch, rund zeh Kilometer weschtlich vun Thionville uf re Heh zwische 221 un 405 m iwam Meeresspiechel.

## Verwaltung
 vun Algrange isch . Algrange gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Algrange gheat zum Moselfränkisch.

## Böiwark
* Katholisch Keach Saint-Jean-Baptiste, naigotisch (1892)
* Evangelisch Keach (1891)
* Neoapostolisch Keach
* Kapel Saint-Antoine-de-Padoue


Datei:Eglise Algrange.jpg|Katholisch Keach Saint-Jean-Baptiste
Datei:Temple Algrange.jpg|Evangelisch Keach
Datei:Eglise néo Algrange.jpg|Neoapostolisch Keach
Datei:Chapelle saint antoine Algrange.jpg|Kapel Saint-Antoine-de-Padoue


## Lait
* Philippe Hinschberger (* 1959), Fußballspieler und -trainer
* Nikolaus Kyll (1904-1973), Theoloch, Volkstumsforscher un Keachehistoriker
* Fritz Sperling (1911-1958), Bolitiker (KPD)
* Adolf Wagner (1890-1944), Bolitiker (NSDAP)
* Josef Wagner (1899-1945), Bolitiker (NSDAP)

## Weblink

* http://www.ville-algrange.fr

## Fußnote
Amnéville

**Amnéville** (Patois *Stolem*, daitsch *Stahlheim*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Amnéville licht im Dal vun de Orne, rund 15 Kilometer sidlich vun Thionville uf re Heh zwische 157 un 366 m iwam Meeresspiechel. Zu de Gmmäänd gheat ach de Ortsdääl Malancourt La Montagne (daitsch *Malandshofen*), zeh Kilometer weschtlich vun de Stadt.

## Gschicht
Amnéville isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 1075 als *Amerellivilla*. 1766 isch d Gemää zu Frankraich kumme. 1973 isch d Gemää Malancourt La Montagne zu Amnéville aigemändt worre.

## Verwaltung
 vun Amnéville isch . Amnéville gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Amnéville gheat zum Lorrain.

## Bauweak
* Keach Saint-Joseph (1929)
* Kapell (1905)
* Evangelisch Keach
* Naiapostolisch Keach


Datei:Amnéville - Église Saint-Jacques - 1.jpg|Keach Saint-Joseph
Datei:Amnéville - Église néo-apostolique - 2.jpg|Naiapostolisch Keach


## Weblinks

* http://www.amneville.com/

## Fußnote
Ancy-sur-Moselle

**Ancy-sur-Moselle** (daitsch *Anzig*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Ancy-sur-Moselle licht uf de linke Sait vun de Mosel zwische Metz un Pont-à-Mousson uf re Heh zwische 167 un 364 m iwam Meeresspiechel. D Gemakung isch Dääl vum Rechionale Naturpark Lothringe.
 
## Gschicht
Ancy-sur-Moselle isch zum easchte Mol gnennt worre im Johr 876 als *Anceiacum*.

## Verwaltung
 vun Ancy-sur-Moselle isch . Ancy-sur-Moselle gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Ancy-sur-Moselle gheat zum Lorrain.

## Bauweak
* Keah Notre-Dame-de-l'Assomption (15./16. Jh.)
* Château du Breuil (17. Jh.)
* Château du Saulcy (18. Jh.)


Datei:Eglise Ancy Moselle.jpg|Keach
Datei:Fortifications Ancy Moselle.jpg|alta Durm


## Weblinks

* Private Sait iwa Ancy-sur-Moselle

## Fußnote
Berling

**Berling** (daitsch: *Berlingen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Verwaltung
 vun Berling isch . Berling gheat zum Kommunalvaband .

## Gschischd
Im Johr 830 is de Nååme Bercilinga belechd. Berling is en Dorf vun de Herrschafd Petite-Pierre gewessd. Es hot Glasgeschärr im Johr 1519 gewwe. Aus de gallo-romanische Zaid sinn Funde ausgegraawe worre.

## Sagralbaude
*Kärsch ausm 19. Johrhunnerd
*Brodeschdandische Kärsch ausm Johr 1738 midd ennere Orgl vum Silbermann

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Berling gheat zum Rhaifränkisch.

## Fußnote
Blies-Ébersing

**Blies-Ébersing** (lodhringisch *Ebersinge*, daitsch *Bliesebersingen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Blies-Ébersing liggt an da Blies, nordeschtlisch vun Sarreguemines uf are Heh zwìsche 201 un 326 m ìwwerm Meeresschbieggl. Di Nochbergemäände vun Blies-Ébersing sìn Mandelbachtal (Saalànd) ìm Norde, Bliesbruck ìm Oschde, Wiesviller ìm Sìdoschde, Sarreinsming ìm Sìdweschde, Sarreguemines ìm Weschde un Frauenberg ìm Nordweschde.

## Gschìcht
Blies-Ébersing ìsch im Johr 1393 s erschte Mol àls *Eburchingen* erwähnt worre (1581: *Ebersingen*, 18. Jh.: *Ebersching*).

## Verwaltung
 vun Blies-Ébersing isch . Blies-Ébersing gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Blies-Ébersing gheat zum Rhaifränkisch.

## Bauwerg
Di Huberdus-Käisch (Église Saint-Hubert) isch 1874 gebaut worre.

## Weblinks

* Rothaus vun Blies-Ébersing (uf daitsch)
* Blies-Ébersing uf agglo-sarreguemines.fr

## Fußnote
Bliesbruck

**Bliesbruck** (lodhringisch *Bliisbrigge* odder *Brigge*, daitsch *Bliesbrücken*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geogràfi
Bliesbruck liggt uf beide Seide vun da Blies àn da Grenz zum Saalànd, rund zäh Kilomeder eschdlisch vun Sarreguemines uf are Heh zwìsche 202 un 362 m ìwwerm Meeresschbiggl. Zu da Gemäände ghert aa noch da Ortsdeil *Hermeskappel* (lodhr. *Kappel*). Di Nochbergemäände vun Bliesbruck sìn Gersheim (Saalànd) ìm Norde, Obergailbach ìm Oschde, Gros-Réderching ìm Sìdoschde, Wœlfling-lès-Sarreguemines ìm Sìde, Wiesviller ìm Sìdweschde, Blies-Ébersing ìm Weschde un Mandelbachtal (Saalànd) ìm Sìde.

## Gschìcht
Bliesbruck ìsch im Johr 1131 àls *Blysebrücken* s erschde Mol erwähnt worre (1180: *Blysbrüchen*, 1234: *Brügken*, 1544: *Briken*).

## Verwaltung
 vun Bliesbruck isch . Bliesbruck gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lodhringisch Dialekt vun Bliesbruck gheat zum Rhaifränkisch.

## Seheswärdischkeide

Zwische Bliesbruck un Reinheim liggt da indernazionale Aaischologische Paak Reinheim-Bliesbruck mid keldische un remische Gebaide.


Datei:Eglise Ste Catherine Bliesbruck 57.jpg|Kersch Sainte Catherine
Datei:Ancienne Gare de Bliesbruck 57.jpg|Alder Bàhof
Datei:Ancien Moulin de Bliesbruck 57.jpg|Aldi Wassermihl


## Weblinks

## Fußnote
Blies-Guersviller

**Blies-Guersviller** (lodhringisch *Gerschwiller*, daitsch *Bliesgersweiler*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geogràfi
Blies-Guersviller ligt an da Blies an da Grenz zu Daitschlånd wisawi vum saalännische Dorf Bliesmengen-Bolchen uf are Heh zwische 197 un 287 m iwwerm Meeresschbiggl. Di Nochbergemäände vun Blies-Guersviller sin Frauenberg im Sidoschde, Sarreguemines im Side un di saalännische Gemäände Kleinblittersdorf im Weschde un Norde un Mandelbachtal im Oschde. Zu da Gemäände ghere aa noch di Ordsdaile *Auf der Helle* un *Blies-Schweyen*.

## Gschìcht
Blies-Guersviller isch im Johr 777 s erschde Mol erwähnd worre, als *Villare* (1261 *Gereswilre*, 1751 *Guércheviller*), Blies-Schweyen im Johr 1594 als *Schweygen* un *Swein*

## Verwaltung
 vun Blies-Guersviller isch . Blies-Guersviller gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Blies-Guersviller gheat zum Rhaifränkisch.

## Bauwerg
* Kersch Saint-Quirin (14. Jh.)
* Kersch Saint-Eustache, Blieschweyen (1842)

## Fußnote
Clouange

**Clouange** (franzesisch; lothringisch *Kluéngen*, daitsch *Kluingen*) ìsch e franzesische Gemää ìm Département Moselle ìn de Rechion Lothrìnge.

D Gemää gheat zum  ìm Arrondissement .

## Verwaltung
 vun Clouange ìsch . Clouange gheat zum Kommunalvabànd .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Clouange gheat zum Lorrain.

## Bauwerk
* Kerich Saint-Henri, 1904
* Alde Synagog

## Weblinks

* Gemää Clouange

## Fußnote
Cocheren

**Kochere** (lothringisch; frànzesisch *Cocheren* odder *Kuchern*, deitsch *Kochern*) ìsch e franzesische Gemää ìm Département Moselle ìn de Rechion Lothrìnge.

D Gemää gheat zum  ìm Arrondissement .

## Gschìcht

Uf em Hérapel ìsch e Sìdlung aus de gallo-remische Zeit ausgrawe worre. Kochere ìsch 1322 s erschte Mol erwähnt worre, als *Cocheres* (1365: *Cochern*, 1594: *Rochern*, 1595: *Kocher*, 1688: *Kochern*, 1751: *Cochren*).

## Verwaltung
 vun Cocheren ìsch . Cocheren gheat zum Kommunalvabànd .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Cocheren gheat zum Rhaifränkisch.

## Weblinks

* Kochere
* Prifade Seit ìwwer Kochere

## Fußnote
Forbach

**Fuerboch** (lothringisch; Franzesisch *Forbach*, daitsch *Forbach*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Verwaltung
 vun Fuerboch isch . Fuerboch gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Fuerboch gheat zum Rhaifränkisch.

Jedes Johr veràschtalt Fuerboch zesamme mid Saargemìnn e Mundaartfeschtival: „Mir schwätze platt“. Jedes Johr grije neie Schdrooße odder Plätz en Nàme uff Platt. Bis 2015 sìn so 18 Nàme zàmmekumme.

## Bauwèrk
* Ruin Schlossbèrch
* Schloss Barrabino (1716)
* Kìrch Saint-Rémi (1866, neogotisch)
* Proteschdàntische Kìrch
* Kapell Sainte-Croix (13. Jh.)


Datei:Protestantisch-lutherische Pfarrkirche Forbach Front.jpg|Proteschdàntische Kìrch
Datei:Chapelle Sainte-Croix.jpg|Kapell Sainte-Croix
Datei:Tour du Schlossberg.jpg|Ruin Schlossbèrch


## Weblinks

* http://www.mairie-forbach.fr/

## Fußnote
Garrebourg

**Gaarbuerj** (lothringisch; frànzésch *Garrebourg*, daitsch *Garburg*) ìsch e frànzésche Gemään im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemään gheat zum  im Arrondissement .

## Verwaltung
 vun Gaarbuerj isch . Gaarbuerj gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Gaarbuerj gheat zum Rhaifränkisch.

## Bauwerg
* Kìrch Sànkt Coloman (1930)


Datei:Garrebourg Village Moselle.jpg|Gaarbuerj
Datei:Garrebourg Eglise.jpg|Kìrch Sànkt Coloman


## Weblinks

## Fußnote
Hombach

**Hombach** (lothringisch, franzesisch *Hambach*, daitsch *Hambach*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Hombach ligt uf are Heh zwische 213 un 281 Meder iwwerm Meeresschbiggl. Im Norde grenzt di Gemää an di Schdadt Saagmind. Zur Gemää gheare aa noch di Weiler Neihof un Roth.

## Gschischt
Hombach is 1355 s erschde Mol als *Büghel Hagenbach bey Albe* erwähnt worre (1393 als *Hambach*), Roth im Johr 1400 als *Rode* (1544 *Rada*, 1606 *Reda*, 1779 *Rodt*).

## Verwaldung
 vun Hombach isch . Hombach gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Wärtschaft
Bekånnt isch Hombach als Sitz vun Smartville Hambach, wu de *Smart* vun de Daimler AG broduziad werd.

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Hombach gheat zum Rhaifränkisch.

## Seheswärdischkeide
* Käjsch Saint-Vit (Saint-Guy) in Roth mid-eme Gloggetuam aus-em 14. Johrhunnerd, Barogg-Aldaa un barogge Schdadue
* Sangd-Huberdus-Käjsch (Saint-Hubert) vun 1869

## Fußnote
Harprich

**Harprich** (daitsch *Harprich*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Verwaltung
 vun Harprich isch . Harprich gheat zum Kommunalvaband .

## Gschischd
Harprich is vun de ehemolische Provinz Lothringe in de Herrschaffd Morhange abhängisch gewese. Es Dorf is während em draißischjährische Kriesch zerschderd worre.

## Sagralbaude
*Kärsch Saint-Denis ausm Johr 1778 middm Kärschdurm, weller im 18.Johrhunnerd uff em quadradische Chor ausm 14.Johrhunnerd gebaud worre is
*Kabell aus em Johr 1750
*Béning-Kärsch middm Chor ausm 14.Johrhunnerd vun ennere ehemolische Mudderkärsch bis zum Johr 1765, Hochaldar ausm 18.Johrhunnerd

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Harprich gheat zum Rhaifränkisch.

## Fußnote
Holving

**Holving** (daitsch *Holvingen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Geografie
Holwing ligt weschtlisch vun Sarralbe. Dursch di Gemeind fließt de Mutterbach, wu ìn di Albe mìndet.

Zu Holwinge ghere di Derfer un Weiler Ballering (lothr. Balleringe), Bettring (lothr. Bettringe), Diederfing (lothr. Didderwinge), Hinsing (lothr. Hinsinge), Hirbach (lothr. Hirboch), Le Moulin, Les Métairies, Netzwinkel, Schmalhof un Weiherfeld.

## Verwaltung
 vun Holving isch . Holving gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Holving gheat zum Rhaifränkisch.

## Weblinks

## Fußnote
Metz

**Metz** (fronzeesisch: [mɛs] bzw. [mɛːs], ald un daitsch: [mɛts]) ìsch e Schdadt im Nordosde vun Frongraisch, un Haubdschdadt vum Département Moselle und Haubdord vunde Rechion Region Grand-EstGrand-Est (bis 2015 Rechion Lodhringe). Zum Arrondissement Metz-Ville im Département Moselle gheren de Kanton Metz-1, Metz-2 un Metz-3.

## Gschichd

Des gonz Egg is said iwwa 5000 Joa besiedeld, Cäsaa hode Kelde des Schädl abgenumm un wails on äänäre wischdich Graizung gleje hod, isses ää vunde greeschd Schdädt vun Gallie worrn. Mid schlabbe 40 000 Inwohna hods im zwädde Jh. sogaa die schbäda Haubdschdad,´sellemols Ludezia gehäße, logga iwwarund. Genennd hod mär dän sellemols "Geddabärch" gehäßene Ord jezad "Mediomatricum" noo däm Käldeschdamm - im hoe Middlalda "Mettis". Haid isses Meds odda Metz.

Im 4. Jh soll Mediomatricum soin ärschde Bischof griehd hän - gonz sischa isses awwa ned, sischa is när, doß 451 de Attila die Schdadt zärschdead hod.

Meddis waa de Schdammsidz vunde Karolinga - viel vunde Vawande - aach ängari - vum Scharlemanje waan un sinn dord begrawe. Bai de Raichsdailunge is Meddis donn ärschd 843 zum Lotharii Regnum un 870 zum Oschdfrongeraisch kumme. 1189 hod sisch die Schdadt vun iam Bischof uuabhängisch gemächd. Es Bischdum blieb uuvaännad baim Ärzbischdum Dria un Meddis is ä fraii Raichsschdadt worrn. Es hod sich sogaa die gonz Umgewung oivalaiwd als Pays Messin un des hods aach geje die ldhringsche Heazeesch halde gekennd. 

## Verwaltung
 vun Metz isch . Metz gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Metz gheat zum Lorrain.

## Weblinks

* https://web.archive.org/web/20100911055248/http://www.mairie-metz.fr/
Novéant-sur-Moselle

**Novéant-sur-Moselle** (daitsch *Neuburg in Lothringen*) ìsch e franzesische Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Gschischd
Novéant-sur-Moselle is said de gallo-romanische Epoch bekonnd, wo es als  "Ad Novam viam" bezaischned worre is. Im Middlalda war des Dorf am Fluss Gorze in zwee Wailer oigedääld, Laître unn le Cloître. De Ord is zwische 1432 unn 1434 geplinderd unn verwischded worre. Befesdischd worre is Novéant-sur-Moselle 1661 vum fronzesische Käänisch.

### Daitsches Kaisaraisch
Wie alle onnere Gemainde vum haidische Département Moselle is aa Novéant-sur-Moselle 1871 vum Daitsche Kaisaraisch annegdierd worre. Die Gemainde is in *Neuburg in Lothringen* umgedaufd worre unn war vum Londkrääs Meds abhängisch. Im erschde Weltkriesch henn Wehrplischdische aus Neuburg in Lothringen uff Saide vum Kaisaraisch gekämpd. Nochm gewonnene Kriesch is de Ord widda zerick noch Frongraisch gfalle.

## Nååme vum Ord
* Noviandum (858) 
* Novianti villa (864) 
* Novian (1268) 
* Nouviant (1288) 
* Noviannum (1301) 
* Nouvéan sur Moselle (1371) 
* Nouveant (1593) 
* Novéant (1779) 
* Neuburg in Lothringen (1871) 
* Novéant-sur-Moselle (4 novembre 1955)

## Verwaltung
 vun Novéant-sur-Moselle isch . Novéant-sur-Moselle gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Sehenswirdischkaide
*Iwwerreschde vunnem reemische Akwäduggd
*ÄPassasch vun enere reemische Schdrooß
*Iwwereschde vun Keramikfragmende, Minze, Hondschbindl unn Terrakodda
*Befesdischunge vum Schloss Bompard aus 15. Johrhunnerd
*Schloss vun Berceau
*Kärsch Saint-Genest vun 1850

## Dialekt
De draditionell Dialekt (Patois) vun Novéant-sur-Moselle gheat zum Lorrain.

## Fußnote
Saint-Avold

**Saint-Avold** (daitsch *Sankt-Avold*) ìsch e franzesische Gemää im Arrondissement  im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

Zu de Stadt gheren vier Kanton: Saint-Avold-1, Saint-Avold-2, Saint-Avold-3 un Saint-Avold-4.

## Verwaltung
 vun Saint-Avold isch . Saint-Avold gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Saint-Avold gheat zum Rhaifränkisch.

## Weblinks

* https://web.archive.org/web/20051109014325/http://www.mairie-saint-avold.fr/

## Fußnote


## Fußnote
Saargemünd

**Saargemìnn** (lothringisch; franzesisch *Sarreguemines*, daitsch *Saargemünd*) ìsch e franzesischi Gemää im Département Moselle in de Rechion Grand Est (bis 2015 Rechion Lothringe).

D Gemää gheat zum  im Arrondissement .

## Verwaltung
 vun Saargemìnn isch . Saargemìnn gheat zum Kommunalvaband .

## Bevelkerungsentwicklung

## Dialekt
De lothringisch Dialekt vun Saargemìnn gheat zum Rhaifränkisch.

Im Sebdember 2014 hàn e paa Schtròòsse Nàmeschilder uff Saargemìnnerisch grít: Di *Rue de la Paix* häscht jetz aa  *Freschegass*, di *Impasse de la Synagogue*: *Synagogegäss*, di *Rue de Verdun*: *Deitschstròss*.

Saargemìnn veràschtalt jedes Johr zesamme mid Fuerboch e Mundaartfeschtival: „Mir redde platt“.

## Weblinks

* http://www.sarreguemines.fr/
Kunst

Mid **Kunschd** määnt mer im allgemeine all die Sache, die rauskumme, wann en Mensch ebbes macht, was net allää irschnd ä Funkzjon hawwe soll. Kunschd is somid imma des Ergebnis vumme kreadive Brozess unn somid än Deel vun de Kuldur vun de Mensche. 

Des, was am End vun dem Brozess rauskummt, nennd mer Kunschdwerk odder aa Kunsschdick. In de moderne Zeide isses awwer aa vorgekumme, dass de Brozess selwer des Kunschwerk ist. Un die Leid, wu Kunschd mache, die nennd mer Kinschdler.
Latte Macciato

**Ladde Maggjado** (ital. Latte Macciato) is ä warmes Gedrängg, des mer aus Esbresso unn Milisch mixe dut unn hot sein Urschbrung in Idalje.

In de Regel werd ä Ladde Maggjado imme hohe Glas gedrungge. Beim mixe macht mer unne heißi Milisch noi, dann kummt ä bissl vun dem Esbresso driwwer unn ganz owe macht mer ä Häubsche aus gschäumde Milisch druff. Wammer gud is, klappt des so, dass sich die drei Zudade net vermische, sunnern als eischene Schichte erhalde bleiwe. Gedrungge werds donn mimme Schdrohalm.

Net ganz äänisch is mer sisch iwwers gramaddigalisch Gschleschd vun dem Begriff. Im Idaljenische is "Latte" ä männlisches Word, im pälzische is Milisch awwer weiblisch. Dennedowegge kammer sowohl "De Ladde Maggjado" als aach "die Ladde Maggjado" saache.
Rheinebene

D **Rhoiewene** isch der im Sproochgebrauch iwliche Name für de Owwerrhoigrawe. Sie fängt in Basel åå und geht ugfähr bis Määnz. Manche Lait sage a *Rhoidal*, was awwer ned stimmt, wail d Rhoiewene koi Dal isch.

## Entstehung
D Rhoiewene isch durch en Grawebruch entschtanne. D Erdkruschte zwische de haidige Vogese und em Pälzerwald uf de oine Said und em Schwazwald und em Odewald uf de annere Said, hot sich ufgwelbt, bis sie in de Midde während dem Terziär un em Quartär oigebroche isch. Es isch zwische dene Middelgebirge en 40 Kilomeder braider un 300 Kilomeder longer Grawe entschtanne, wu sich mid Sedimend gfillt hod. Er scharded am Kaiserschduul, ged am Könichschduul vorbei bis zuam Taunus hinner Frangford. Di gräschde Mäschdischgeid, wie ma in da Geologie sescht, hawwe di Sedimende mid um di 3500 Meder bei Monnem. A hait sin di Verwerfunge am Grawerond und dief unne noch in Bewegung. Vor allem seidlische Verschiewunge losse sisch feschdschdelle un månschmol sin dorursch aa kläne Erdbewe zu schbiare. Vom vulkånische Kaiserschduul abgeshe isch de Owerflech vun dem Grawebruch ziemlich ewe. De Rhoi, der vorher durch die Burgundisch Pfort Richtung Middelmeer gflosse isch, fliesst seidher durch die Rhoiewene und hot ere ihrn Name gewwe.

## Bsiedlung
In de Rhoiewene hods, wie die Funde zaische, schun frieh die ärschde Siedlunge gäwwe. Haid sin die Medropolreschione Rhoi-Mõõ midde Schdedt Binge - Määnz - Frongford - Offebach - Damschdadt un Rhoi-Negga mid Naischdadt - Monnem-Ludwichshafe - Schbaya - Worms - Haidlbärsch un Brusel prächnd un mea siedlich vum Pälza Schbroochgebied die Drinadzional Medropolreschion Owwarhoi mid Kallsruh und Strõõßburg, Fraiburch im Breisgau, Miehlhause (im Elsass) un Basel.
Di greeschte Städt in de Rhoiewene sin Freiburg im Breisgau, Strooßburg, Kallsruh, Monnem und Ludwichshafe.

## Wärdschafd

Die ginsdiche Vakeasbedingunge hän schun said de frieheschde Voazaid aach de Hondl gfärdad - haid is Frongford es Bongge- un Bängschdazendrum, Ciba - Anilin - Merck - Heegschd sin bekannde Schemie- un Pharmaziefirme. Ändlong vum Rhoi wärd inde aal Mäanda Kies un Sand gebuddld, in Päschlbronn is die äldschd Eel&shy;quell, im Ried hänse die Färderung inde 90er oigschdelld, aber 2018 widder õõgfange. Un in Landach 2008 õõgfange.

Mid Rhoihesse, Palz un Baade lieje die drai greeschd Woi&shy;baugebiede im Rhoigrawe, denewwa is do es Haubdõõbaugebied vun Tabag, Zuggariewe un Schbaarchl un die Osdhäng - Schwaz- un Orewald - sin bekannd fär iane Obschdwässale un Obschdwoi.

## Lings un Quelle
* http://www.oberrheingraben.de
* Meyers Großes Konversations-Lexikon, Bõnd 14. Leibdsch 1908, S. 872.
* kaiserstuhl.eu: ''Der Oberrheingraben'' (mim Schichdemodell)
* Regio Rhein-Ried: ''Oberrhein geologisch-historisch''
* Biggi Kalk: ''Mein Weinheim'' (Alzay-Woinm als än geolochischa Fundord)
Hamburg

**Hamburch** (a *Hambuasch*; Daitsch: *Hamburg*; Pladdaitsch: *Hamborg*) is ä Schdadt im Norde vun Daitschlond unn mit u'gfär 1,8 Milljone Eiwohner (2015) die zwettgreeschd Schdadt vun Daitschlond.

Gleischzeidisch stelld Hamburch ä eischenes Bunnäslond dar.

Erschda Birschermeeschder vun Hamburch is derzeid de Peter Tschentscher vunn de SPD.

## Websaide

* Schdadpoadal fa die Hoanseschdad
Freie Hansestadt Bremen

D **Freie Hansestadt Bremen** (pälzisch *Fraii Hanseschdadt Bremä*) isses klänschde Bunnäslond in Daitschlond)

Es liehd an de Mindung vun de Wesa in die Nordsee unn beschdehd aus de beide Schdädt Bremä unn Bremerhave. Rund um Bremä erum lieschd des Lond Nidasaksä.

## Weblinks

* Webpeid Breme u. Bremahave
* Bremischi Birschaschafd
Brandenburg

**Brandebursch** (amtlisch *Brandenburg*) is e Bundeslond im Oschde vun de Bundesrepublik Deitschland.
Et hat e Gebiet vun 29.479 km², wo ugfähr 2,5 Mio. Lait wohne. 

De jetzische Minischderpräsident iss de Matthias Platzek vun de SPD, die regierende Pardaien sinn die SPD unn die Linge.
Die Haubdschtadt is Potzdam. De greescht Schdädt in Brandebursch sin newe Potzdam noch Gottbus, Frongford an de Oda, un die Schdadt Brandebursch an de Havel.

Gredt werd in Brandebursch newwer em Hochdaitsch un ä paar plattaitsche un mitteldaitsche Dialekte vun de Sorbe des slawische Niedasorbisch in de Niedalausidz (um Cottbus, bis in de Schbreewald).

## Webpeidsch

* Offizielle Website des Landes Brandenburg
* Offizielle Tourismusseite des Landes Brandenburg
* Offizielle Homepage zum 850-jährigen Jubiläum der Mark Brandenburg
Sachsen

**Saksä** (amtlisch *Sachsen*) is e Bunnäslond im Oschde vun de Bundesrepublik Deitschland. Es hat e Gebiet vun 18.415 km², wo ugfähr 4,15 Mio. Lait wohne. 

De jetzische Minischderpräsident iss de Michael Kretschmer vun de CDU. Die regierende Pardaien sinn dä SPD, dä FDP unn die Grünen.
Die Haubdschtadt is Dresde. De greescht Schdädt in Saksä sin newer Dresde noch Laibzisch, Gemnitz, Zwiggau un Plaue.
Geschbroche werd in Brandebursch newwer em Hochdaitsch un ä paar (germanische) reschjonale Dialekte vun de Sorbe des slawische Owwersorbisch in de Lausidz um Bautze un Gerlitz rum.

## Webpeidsch

* sachsen.de - Portal des Freistaates Sachsen
* Daten und Fakten (Statistisches Landesamt)
Ho-Chi-Minh-Stadt

**Ho-Chi Minh-Schdadt** ((vietnamesisch *Thành phố Hồ Chí Minh*; bis 1975 *Saigon*) iss die greeschd Schdadt im Vietnam. Ugfähr 8 Millione Lait wohne im Ho-Chi Minh-Schdadt unn er hot e Fläsch vun 2098 km². Dodemit hot es ä Bevelkerungsdischd vun 4063,2 Oiwuhner/km² Ho-Chi Minh-Schdadt isch s fünftgreeschte Land in Indochina. Er grenzd an die drai Dong Nai, Binh Duong, Ba Ria-Vung Tau, Long An, Tay Ninh, Tien Giang unn an des Siedschinesische Meer.

## Weblings

* Offizielli Hompeidsch
Dong Hoi

**Dong Hoi** (vietnamesisch *Đồng Hới* ) iss die greeschd Schdadt im Quang Binh, Vietnam. Ugfähr 160.325 Lait wohne im Dong Hoi unn er hot e Fläsch vun 155,71 km². Dodemit hot es ä Bevelkerungsdischd vun 1.029,6 Oiwuhner/km² Dong Hoi isch s fünftgreeschte Land in Quang Binh. Er grenzd an die drai Quang Ninh, Bo Trach unn an des Siedschinesische Meer.

## Weblings
*Dong Hoi - Wikivoyage
Speyerer Brezelfest

S**'Schbaimara Brezlfeschd** ischä Volgsfeschd inde Schdadd Schbija, wu ämol im Joa oam zwedde Wochnend im Juli vum Fraidaach bis Dienschdaach gfaijad wead. Oam Sundaach faadn Umzuuch duasch die Schdadd iwwa die Haubdschdrooß, wu doan uffm Feschblady ende dud. Oam Sundaach un oam Dienschdaach hodds Owens ä Faijawearg im Dummgaade. 

## Gschichd
S'Feschd hodd 1910 de Vakearsvaroi Schbaija oigfiad, domid die Schbaijara Brauaraije, Brezlbegga un Tabagfabrigoande was hawwen vakaafe kenne. Haid isches des greschde Volgsfeschd oam Owwarhoi, wu jedes Joa in denne via Daach von iwwa 300.000 Laid bsuchd wead. Im Joa 2010 hoddma doan a s'hunadjersiche Bschdeje vum Feschd gfaijad. De Feschdzuuch isch easchd schbeeda dzu kumme un do nemmen Varoine un Grubbe deel, wu ofd midd iwwa 100 Feschdwesche un Foanfareziesch duasch die Schdadd zije un ä paa dausnd Brezle in die Zuschauameng weafe dun. S'hod a noch de „Brezlfeschdlaaf“ , wu iwwa 8.200 m geje dud un a Tunier un Weddkämbf.

## Webpeidsch

* Speyerer Brezelfest

## Vawais
Schleswig-Holstein

**Schläswisch-Holschdä** (daitsch *Schleswig-Holstein*, niederdaitsch *Sleswig-Holsteen*, dänisch *Slesvig-Holsten*, nordfriesisch *Slaswik-Holstiinj*) is e Bundeslond im Norde vun de Bundesrepublik Deitschland zwische de Nordsee un de Oschdsee.
Et hat e Gebiet vun 15.799 km², wo ugfähr 2,8 Mio. Lait wohne (2013). 

De jetzische Minischderpräsident iss de Peter Harry Carstensen vun de CDU, die regierende Pardaien sinn die CDU unn die FDP.
Die Haubdschtadt is Kiel. De greescht Schdädt in Schläswisch-Holschdä sin newer Kiel noch Libegg, Flensbursch, Neiminschder unn Nordaschded.

Geschbroche werd in Schläswisch-Holschdä newwer em Hochdaitsch un em Pladdaitsch als reschjonaler Dialekt des Dänisch im Norde unn des Frisisch an de Nordsee. Zusätzlisch is des Romanes, die Schbrooch vun de Sindi unn Roma, ä aärkanndi Minnerhaideschbrooch.

## Webpeidsch

* Schleswig-Holstein.de
* Der Landtag Schleswig-Holstein
* Geschichte des Landes
* Statistisches Amt für Schleswig-Holstein und Hamburg
Thüringen

**Tiiringä** (amtlisch *Thüringen*) is e Bundeslond in dem Mitt vun de Bundesrepublik Deitschland.
Et hat e Gebiet vun 16.172 km², wo gut 2,162 Mio. Lait wohne (2013). 

De jetzisch Minischderpräsident iss de Bodo Ramelow vun de Lingge, die regierende Pardaien sinn di Lingge, di SPD unn di Griene.

Die Haubdschtadt is Erfort. De greescht Schdädt in Tiiringä sin newe Erfort noch Jena, Gera, Weima unn Goda.

Des Land is 1990 aus de drei Bezirk Erfort, Gera un Suhl sowie e paa agrenzende Gebiede widder gegrindt worre. Bedeidende Kuldurschdätte sin bsunnas Weima, di Wattburg un s hischdorische Erfort mim Erforder Dom un de Krämerbrigg.

Tiiringä ghert zu Middeldeitschland. Di hegscht Erhewung is de Groß Beerberg mit 983 m ü. NN. De diefschde Pungd is de Unstrutflutgrawe mit 114 m ü. NN.

In Tiiringä werre verschiedene Tiiringische Dialegd geredt, im Siedweschde, sidlich vum Rennschdeig schwätzt ma Mainfränggische Dialegd. Di Iwwergäng zwische de einzle Dialegd sin fließend. Im nerdliche Eichsfeld schwätzt ma en niederdeitsche Dialekt vum Ostfälische.

## Webpeidsch

* Homepage der Thüringer Staatskanzlei
* Landesrecht Thüringen
Sender Donebach

Da **Sender Dumboch** waa in Långwellesender vum Deitschlåndfunk in Dumboch bei Mude im Odewald.

## Lag

Da Sender is uf are Hochfläsch vum Hinnare Odewald in-are Heh vun 500&nbsp;m i. NN glei beim Dorf Dumboch, in Bade, in da Neh vun da Bayrisch Grenz gschdanne. Dumboch ghert zur Gemoinde Mudau im Negger-Odewald-Kreis. Di zwee Sendemaschde sinn uf-eme Gelände gschdanne, wu di Wehrmacht 1939 un 1940 gerodt hot, weil se do in Milidärflugblatz oirischde wollde. Der is awwer nie färdisch worre.

## Gschischt

Di Bundesposchd hot in geeignde Schdåndort fär-en Långwellesender vum Deitschlåndfunk gsucht, damit der in gånz Deitschlånd empfånge werre kånn. Am End hawwe se denn uf-m Gelände vum Flugblatz vun Dumboch gfunne un in de Johre 1965 bis 1967 vier 200&nbsp;m hohe Sendemaschde uffgschdellt. Weil da Sender awwer im Bedrieb Schdearunge vum rumänische Sender Braşov ausgeleest hot, hot ma do e ånnari Leesung finne misse.

1972 hot ma dånn zwee vun de Maschde abgebaut un di zwee iwwarische zu-are Rischdåndenn umgemoddlt. Mit derre hot ma di Ausschdrahlung in da Rischdung vun Rumänie schdärger ausblende kenne. 1982 hawwe se zwee neie Sendegeräde oigerischt un gleischzeidisch heeschare Maschde vun 363&nbsp;m ufgschdellt. Da Sender is zuledschd vun da Firma Media Broadcast GmbH fär de Deitschlåndfunk betriwwe worre. Zum 1. Januaa 2015 sin alle Långwellesender vum Deitschlåndfunk abgschalt worre. Am 2. Mätz 2018 hot ma di zwee Sendemaschde vun Dumboch mid Schbrengladunge an de viele Haldeseile zum Umfalle gebrocht.

## Teschnisches

Da Sender Dumboch hot des Progråmm vum Deitschlåndfunk uf da Långwellefrequenz 153&nbsp;kHz ausgschdrahlt, dagsiwwer mid-are Leischdung vun 500&nbsp;kW un in da Nacht mit 250&nbsp;kW. Dodemit hot des Progråmm fläschedeggend in gånz Deitschlånd empfånge werre kenne, bis uf Oschtbayan. Aa in da Schweiz, im Nordoschde vun Frånkreisch, in Luxebuajg, Belgïe, Hollånd un teilweis in Großbridånnje konnt ma-s heare. Weil da Sender in Rischdung Siedoschde abgschirmt waa, daß da rumänische Sender Braşov net beoidräschdischt worre is, hot ma-n in Oschdbayan net empfånge gekennt. Desweje hot ma dort noch in Sender oirischde misse. Denn hot ma 1979 in Erching uffgschdellt un 1989 schließlisch noch Aholming verlegt.

## Bsunnares

Mit ihrer Heh vun 363 Meder waare di zwee Sendemaschde vun Dumboch des hegschde Bauwerk vun da alt Bundesrebublik un des zwetthegschde vun Deitschlånd, noch-em 368 Meder hoche Fernsehturm vun Berlin.

## Netzseide
Christoph Gottlieb Stoltzfus (1717)

De **Christoph Gottlieb Stoltzfus** (urspringlich Stolzfuß) war Perickemacher in Zweebrigge. Pericke hann im 18. Jahrhunnerd Männer unn Fraue getraa, nadierlich nur die feine Leid, nedd die Bauere unn Handwerksleid. Meeschdens warn die um die Zeid weiß gepuderd unn aus Ross- odder Geesehoor gemachd. Sei Vadder war de ludderische Parrer Christoph Gottlieb Stolzfuß in Rottleben, sellemols unner de Grafe unn Ferschde vunn Schwarzburg, heid in Thüringe. Er hadd in Zweebrigge am 10. September 1717 die Catharina Rosina Bergmann geheirad. Unn dere ihr Vadder war de Johann Bergmann vunn Zweebrigge, wo do schunn dod war. Am 4. November 1717 iss er als *Bürger* inn de Schdadd Zweebrigge angenomm worr.

Des sinn die Eldere vumm Auswannerer Nicholas Stoltzfus, unn vunn demm dun alle Stoltzfuse in Amerikaa abstamme. 

## Kinner
* Nicholas Stoltzfus (1719-1774)

## References
Speyerer Morgenpost

Die **Schbaimara Moascheposchd** ischä Lokalzaidung in Schbaija un hodd ia Bressehaus inde Ludwigsschdrooß 9 om Kenigsbladdz. Die Zaidung muss sisch gesche die Schbaimara Rundschau ä Lokalausgawb vunde Rhoipalz un midde Indanedzaidung "speyer-aktuell.de" b'haubde.  

## Glääni Gschischd
G'grind worre ischse om 2. Januwa 2003 vum Wolfgang Martin, em Valescha vunde Lokalzaidung Vianhaima Daachbladd un onnare Bledda. Die Moascheposchd hodd viel vunde Abonnende un a vunde Middawaida vunde Schbijmara Daachesposchd iwwanemme kenne, wu koaz dod'voa uffkead kabd hodd. Ian Mondl hoddse midde Grindung vum Badischa Ozaischa krischd unn 2008 vum Badische Daachbladd GmbH. Die Zaidung wead vum "VVS Vorderpfälzische Verlagsgesellschaft Speyer GmbH" g'machd unn hodd 2009 ä Ufflach vun 6100 Egsmblaa kabd.

## Gwelle
* Speyerer Morgenpost gut gestartet

## Vawais