open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kraichbach

Di **Kraischbach** (am Unnerlauf) odder **Graaichbach** (am Owwerlauf) iss e 60 km longi, reschdi Neewebach vum Rhoi im Nordweschde vun Bade-Wirddeberg. 

Zwee vun de längschde reschde Neewebäsch vun da Kraischbach sin: di Katzbach unn di Hardtbach.

## Vealauf

Di Kraischbach endschbringd im Kraischgau in de Näh vun de Ordschafd Schdernefels im Enzkreis uff ner Heh vun 300 m. i. NN. Donn fließd se Rischdung Nordwesd dorsch Kürnbach, Owwerderdinge, Kraischtal, Ubschdadt-Waiher, Bad Schääborn unn Kronau (all im Londkräs Kallsruh). Vun dort fließd se in de Rhoi-Negga-Krais dorsch die Orde Sångd-Lee-Rood, Railinge unn Hoggene. Schlussendlisch fließd se bai Ketsch uff ner Heh vun 93 m. i. NN in de Rhoi.

Bei Ubschdadt erraischd di Kraischbach di Rhoiewene un fließd vun do bis hinner Kronau in eme Grawe am Fuß vum Kraischgaurand endlång noch Norde. Dort biegt se dann Rischdung Nordweschde zum Rhoi hie um.

## Bsunnahaide
An de Ufer vun de Kraischbach finne Eisveggl en Lewensraum, wie aa im Elsenz- un Neggerdal.

## Gschischd
Da Nåme vun da Kraischbach geht waaschoints uf des keldische Wort *Creuch* zurigg, was soviel heeßt, wie Schlamm odder Lehm (eweso wie di närdlisch benåchbade Leimbach noch em alde deitsche Wort *Leim* fär Lehm benånnd is). Di Kraischbach hot em Kraischgau de Nåme gewwe. Des waa urschbringlisch allää des Oizugsgebiet vun da Kraischbach. Schbäder hot ma des gånze Hiegellånd zwischem Odewald, Schwazwald un da Rhoiewene als Kraischgau bezeischend.
Rockenhausen

**Roggehause** (amtlich *Rockenhausen*) iss ä Schdadt im Dunnersberschkräs im Norde vun de Palz in Rhoilond-Palz unn iss Sidz vun de glaischnamiche Ordsgemää. Roggehause hot 5.429 Oiwuhner uff ner Fläsc vun 36,83 km² unn hot dodemit ä Bevelkerungsdischd vun 147 Oiwuhner je km². Der jetzische Schdadtbirgamaischda iss Karl-Heinz Seebald vun de SPD.

## Geografie
Roggehause lieschd uff halwer Schdregg zwische Lautre unn Bad Kraiznach.

Nachbargemainde sinn, im Uhrzaigersinn, im Norde beginnend: Dielkirsche, Wirzwiller, Ruppertsegge, Dannefels, Schdoibach am Dunnersbersch, Börrschdadt, Imsbach, Falkeschdoi (Palz), Schwaiswiller, Imswiller, Dörrmoschel, Biesterschied, Schääborn unn Katzebach.

## Gschischd
Roggehause hots Schdadtresch 1332 erhalde. Im Draißischjährische Kriech iss es wie faschd alle Orde in de Reschion zerschderd worre. 1900 iss es zur Bezirgshaubdschdadt in de bairische Palz ernannd worre. Dorsch die Grindung vun Rhoilond-Palz iss es im Londkräs Roggehause uffgegange. 1969 iss de Londkräs zamme middem Londkräs Kirschhaimbolande zum Dunnersberschkräs verainischd worre. Am 10.Juni 1979 sinn die Gemainde Dernbach unn Mariethal/Palz oigemäänded worre.

## Bolidig
De bai de Kommunalwahl am 22. Juni 2009 gewählde Schdadtrad beschdehd aus 22 Midgliedern unn hot en ehreamdlische Schdadtbirgamaischda als Vorsidz.

## Persenlischkaide
Die Sängerin Joy Fleming iss in Roggehause gebore worre.

## Websaide

*Die offiziell Houmpäidsch vun de Schdadt Roggehause
* Gschischdlisches zu Roggehause
* Pelsisches Tuamuhremuseum - Museum fa Zaid
Landkreis Bad Dürkheim

De **Londkrääs Derkem** (schrifddaitsch: **Landkreis Bad Dürkheim**) iss en Londgrääs im Nordoschde vun de Palz im Bunnäslond Rhoilond-Palz unn lieschd in de Medropolregion Rhoi-Negga. Benonnd is de Krääs noch de Kraisschdadt Derkem, die aa de Verwaldungssidz iss. De Londkrääs hot 130.927 Oiwuhner (2012) unn zu ihm kehre 48 Gemäände. Die jetzische Landrad iss Hans-Ulrich Ihlenfeld vun de CDU.

## Geografie

De Londkrääs liechd zwische Ludwichshafe im Oschde unn Lautre im Weschde. Im Weschde hot de Londkrääs Otail am Pälzer Wald, de Oschde kehrd zur owwerrhainische Tiefewene, die Midd kehrd zur Daitschen Woischdrooß.

Vun Nord noch Sied erschdreggd sisch de Londkrääs vun Boggene bis Daisem, vun Weschde noch Oschde vun Frangeschdoi bis Ellerschdadt.

Nachbarkrääs sinn im Norde de Londkrääs Alzey-Worms, im Oschde die krässfraii Schdadt Worms unn de Rhoi-Palz-Krääs, im Siede Naischdadt unn de Londkrääs Siedlischi Woischdrooß, im Weschde de Londkrääs Lautre, de Dunnersbärschkrääs unn Lautre.

## Gschischd
De Londkrääs Derkem iss dorsch die Londkrääs Reform 1969 aus de Londkrääse Frongedahl unn de Londkrääs Naischdadt entschdanne.

## Bolidig

### Londräd

Said 2001 werd des Amd vum Landrad fer 8 Johr vergewwe.

### Krääsdaach
De Krääsdach bschdehd aus 46 Midgliedern unn hot en Landrad alz Vorsidz. Ergebnisse vun de Wahle 2014:

## Wärdschafd
Tibbisch fer de Londkrääs iss de Woiobau uff ugfähr 7200 ha Rebfläsch, awwa es werd aa Obschd unn Gmies ogebaud. Weege des milde Klimas könne aa Zidrone, Orange, Faige unn Mandle wachse. 

Newwe de Landwerdschafd iss de Tourismus ä wischdische Oinahmekwäll. Im Nadurpark Pälzer Wald befind sisch de Kurpalz-Park in de näh vun Wachene unn bai Haßloch de Holiday-Park.

De Londkrääs wer vun ner Erdgas-Pipeline dorschzooche.

## Websaide
* Die offiziell Houmpäidsch vum Londkrääs Derkem
Waldsee (Pfalz)

**Waldsee** iss ä Ordsgemää im Rhoi-Palz-Krääs im Siedoschde vun Rhoilond-Palz. Sie iss de Verwaldungssidz vun de glaischnamiche Verbandsgemää, zu der aa Oddaschdadt kehrd. Waldsee hot 5267 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 12,93 km². Doderaus ergibbd sisch ä Bevelkerungsdischd vun 407 Oiwuhner/km². De jetzische Ordsbirgamaischda iss Otto Railand vun de CDU.

## Geografie
Oddaschdadt lieschd in de nerdlische owwerrhainische Diefewene. De Ord lieschd an de Rhoihochuferkand, die die Rhoiniedarung vun de weschdlisch geleschene Flachlondzon drennd. Dodro schließd sisch im Weschde Sand- unn Dienezon oo.

Vun de Gemaindefläsch sinn 58,3% landwerdschafdlisch genudzde Fläsch, 12,7% Waldfläsch, 6,9% Wassafläsch, 21% Siedlungsfläsch unn 1,1% sunsdische Fläsche.

## Gschischd
Gegrinded worre iss Waldsee wahrschains im 6./7. Johrhunnerd vun de Fronge. Waldsee hot im Schbayagau zum Bischdum Schbaya kehrd. Noch de Besedzung vun de Fronzose ab dem Johr 1797 hot de Ord zum Bairische Rhoikrais, nochm Zwedde Weltkriech zum Londkrääs Schbaya kehrd, der donn dem Londkrääs Ludwichshafe zugeschlache worre isch.

### Relischione
Im Johr 2007 iss 55,5% der Oiwuhner kadolisch unn 22,2% evangelisch gwessd. Die Ibrische henn zu keener Relischion kehrd.

## Bolidig
De Gemainderad hot 22 Midglieda unn hot en ehreamdlische Ordbirgamaischda als Vorsidz.
Sidzvertailung im 2009 gewählde Gemainderad:

## Websaide

* Pordal vun de Gemainde Waldsee uff offiziell Houmpäidsch vun de Verbandsgemää Waldsee
Forst (Begriffsklärung)

**Forschd** schdehd fer:

*en Ord im Londkrääs Derkem, siehe Forschd an de Woischdrooß
*en Ord im Londkrais Kallsruh, siehe Forschd (Bade)
*en bewerdschafdede Wald, siehe Forschd (Wald)
Ramstein-Miesenbach

**Ramschdää-Miesebach** (amtlich *Ramstein-Miesenbach*) iss ä Schdadt im Londkrääs Lautre in Rhoilond-Palz unn iss Verwaldungssidz vun de glaischnamische Verbandsgemää. In Ramschdää-Miesebach befinded sisch die Ramstein Air Base. De Ord hot 7.508 Oiwuhner uff ner Fläsch vun 43,03 km², dodraus erbibd sisch ä Bevelkerungsdischd vun 174 Oiwuhner/km². Der jetzische Birgamaischda iss Ralf Hechler vun de CDU.

## Geografie
Ramschdää Miesebach befinded sisch 20 km weschdlisch vun Lautre am Rond vum Biosphärereservat Pälzer Wald. Siedlisch vun Ramschdää lieschd die Weschdpälzische Moorniederung. Do iss im 19. Jh. Torf abgebaud worre. De Mohrbach fließd dorsch Ramschdoi Miesebach.

Ramschdää gliedersd sisch in die zwee Schdadtdääl Miesebach mid 2.417 Oiwuhnern unn 591 ha Gemargungsfläsch, sowie Ramschdää mid 6.339 Oiwuhnern unn 3.710 ha Gemargungsfläsch.

## Gschischd
1215 iss Ramschdää inner Urkund vum Kaiser Friedrich Barbarossa erwähnd worre. 1951 iss die ameriganische Ramstein Air Base gebaud worre. Die Airbase hot urschbringlisch en Schdigg vun de Audobåån Saarbrigge-Monnem benudzd, wie die Daitsche im Zwedde Weltkriech vorher. Uff de Airbase iss am 28.Auguschd 1988 bai ännere Fluchschau vunde Ammis en färschdaliches Ugligg bassierd, bai dem 70 Mensche umkumme unn 345 verledzd worre sinn. Viel vunde Iwwaleewende sin haid (2011) noch draumadisiad, onnan vär ia Leewe long ändschdälld. 

Die Gemää Ramschdää-Miesebach iss dorsch die Verainischung vun Ramschdää unn Miesebach am 7. Juni 1969 entschdanne unn hot 1991 des Schdadtreschd erworbe.

## Bolidig
De Schdadtrad vun Ramschdää-Miesebach bschdehd aus Radmidgliedern, die am 7. Juni 2009 gewähld worre sinn. De Schdadtrad hot en Ehreamd Birgamaischda als Vorsidz.
Ergebniss vun de Wahle 2009:

## Websaide

* Die offiziell Houmpäidsch vun Ramschdää-Miesebach
* S'Radhaus vun Romschdää
Kusel

**Kusel** iss ä Kräässchdadt in de Verbandsgemää Kusel-Altenglan unn im Londkrääs Kusel und desse Verwaldungssidz. Kusel iss mid 5.018 die kleenschd Kräässchdadt in Daitschlond. Zamme mid ner Fläsch vun 14,37 hot se ä Bevelkerungsdischd vun 349 Oiwuhner/km² (2012). Di jetzische Schdadtbirgamaischdan iss di Ulrike Nagel vun de SPD.

## Geografie
Die Schdadt Kusel gliederd sisch in ä Kernschdadt um ä ald Aldschdadt auserum, in die Schdadtdääl Diedelkopp unn Bledesbach, sowie das Wohngebied "Am Holler".

### Klima
De middlere Johresniederschlag liechd bai 863 mm unn dodemid liesche die Niederschläg im owwere Driddl vun de in Daitschlond erfassde Werde. De troggenschde Monad iss de April, am maischde Niederschläg falle im Dezember.

## Bolidig

De Schdadtrad vun Kusel bschdehd aus 22 Midgliern unn sie henn en ehreamdlische Schdadtbirgamaischda als Vorsidz.

Ergebniss vun de Wahle:

## Websaide

* Die offiziell Houmpäidsch vun de Schdadt Kusel
Lauterburg (Unterelsass)

**Laudeburich** (frz. *Lauterbourg*, dt. *Lauterburg*) isch a Schdadd an de Elsässisch-Pfälzische Gränze un liegt uf de elsässische Said. De Noochbaort Neulauderburg (g'hört zu de Gmeind Berg) direkt an Lauterburg oaschliessd und nua durch d'Lauder davo getrennt isch. ghört zua Palz. Auch von de Gränze zu Bade isch Laudeburich ned wait weg. Die Grosschdadd Kallsruh isch in de Näh von Laudeburich.

## Geografie

Laudeburich isch die eschdlischde Gemää uffm fronzesische Feschdlond. In der Näh liesche mehrere klääne Seee, eener iss mim Rhoi verbunne. Des greschde Begge iss Bassin des Mouettes. De Fluss Lauder bild die Grenz zu Daitschlond unn die Palz. Uff der onnere Sai lieschd Nailauderburich, des zur Gemää Bersch kehrd. De Rhoi drennd Laudeburich vun Bade.

## Bolidig
D Gemää ghert zum  im Arrondissement .  isch . Laudeburich ghert zum Kommunalvaband .

## Wärdschafd
Im Ord gebds en Medallwerg, ä Schemie- unn ä Dingemiddlfabrigg. Am Rhoi gebbds en hafe. Vun dord aus werd die Schemie- unn Dingemiddl-fabrigg mid Rohschdoffe versorchd, vum Medallwerg werre Briggedail verlade.

## Weblinks
* Offizielli Site vun de Mairie Laudeburich
* Laudeburich im Karlsruher Schdaddwiki
Ein Jäger aus Kurpfalz

De **Jächa aus Kurpalz** is weda ä Saachegschdald, nuch iirschnd än Jächa als Baischbiel fär alle, sunnan ä hisdorischi Gschdald, wann aach ned so gonz klaa is, wea:

## Ärschd Wärsion
Die ääne saache, es wäa de Utsche Fritz (Friedrich Willhelm Utsch, *1732 †1795) gwäßd, där wu sellemols de Kurpälzisch Ärbfärschda im Endepuhl im Soonwald, zeh Kilomeda närdlisch vun Sowrm, gwäßd waa -  Simmre waa sellemols kurpälzisch un dodemid aach de Soonwald. 1913 hensem dord ä Dengmal gsädzd. Begrawe issa baide Willigis-Kabell bai Aue. 

## Zwäd Wärsion
Onnan määne, es wäa däm soi Voagänga, de Melsma Hannes (Johann Adam Melsheimer), der wu vun 1719 bis 1757 de kurpälzisch „Raidende Färsschda im Unnan Suun“ gewäßd waa. Am Schdrudhof, ned waid vum Endepuhl, hängd ä Gdängdaafl.

## Dridd Wärsion
Wirra onnan glaabe, es mißde Hannes Casimia vun Palz-Simmäre (Pfalzgraf Johann Casimir von Pfalz-Simmern) (* 7. Mäz 1543 in Simmre; † 16. Jänna 1592 in Haidlbärsch)) gewäsd soi, där wu vun 1583 bis 1592 Adminischdradoa vunde Kurpfalz waa. Där waa als passioniade Jächa bekond, om Änd vun soinäre Dinschdzaid is des Liedsche ändschdonne un ea hod aach soi Gsind ghed, däm wu doßa hod saache gekännd: „Alla, saddln mär dän Gaul un lehn de Mondlsagg druff!“

## Daitscha Liedtexd

:1. Ein Jäger aus Kurpfalz, Der reitet durch den grünen Wald, Er schießt das Wild daher, Gleich wie es ihm gefällt. Refrain:
:|: Juja, Juja, gar lustig ist die Jägerei    Allhier auf grüner Heid',    Allhier auf grüner Heid', :|

:2. Auf! Sattelt mir mein Pferd Und legt darauf den Mantelsack, So reit' ich hin und her Als Jäger aus Kurpfalz. Refrain

:3. Hubertus auf der Jagd, Der schoß ein'n Hirsch und einen Has'. Er traf ein Mägdlein an, Und das war achtzehn Jahr. Refrain

:4. Des Jägers seine Lust Den großen Herren ist bewußt, Jawohl, jawohl bewußt, Wie man das Wildpret schuß. Refrain 

:5. Wohl zwischen seine Bein, Da muß der Hirsch geschossen sein, Geschossen muß er sein, Auf eins, zwei, drei. Refrain 

:6. Jetzt reit' ich nimmer heim, Bis daß der Kuckuck, kuckuck schreit, Er schreit die ganze Nacht Allhier auf grüner Heid'! Refrain

## Lideradur un Lings
* Heinz Rölleke (Hrsg.): *Das Volksliederbuch*. Kiepenheuer & Witsch, Köln 1993, ISBN 3-462-02294-6, S. 143.
*Texd midde Melodie
*Jächa aus Kurpalz inde Rhoinisch Saachewäld
*De Jächa aus Kurpalz
*Sea gudi Said iwwa Utsch un die Kabell
Grünstadt

**Grinnschdadt** (amtlich *Grünstadt*) iss ä Verbondsfraie Schdadt im Londkrääs Derkem in de Palz mid 12.800 Oiwuhnern (2013). Grinnschdadt iss Verwaldungssidz vun de Verbandsgemää Grienschdadd-Land, kehrd awwa nedd zu der dezu. De jetzische Birgamaischda iss Klaus Wagner vun de CDU.

## Geografie
Grienschdadt lieschd im Laininger Lond an de Nordgrenz vum Pälzerwald ugfähr zehn Kilomeder nerdlisch vun Derkem an de Kraizung zwische de daitsche Woischdrooß. De Grinnschdadter Bärsch iss de Hausbärsch vun Grinnschdadt.

### Klima
Mid 529 mm Niedaschlaach iss Grinnschdadt eena vun de Niedaschlaachsärmschde Orde in Daitschlond. De droggenschde Monad iss de Februar, am maischde Niedaschlääch falle im Juni.

## Schdadtgliedarung
Zu Grinnschdadt kehre die Ordsdail Grienschdadt, Asslum unn Sausrum.

## Wäddschafd
Noom Griesch hän die Amies do ä grooß Maderiallaacha mit support-staff ghäd, wo de gonze Beraisch bis enuff noo Määnz un Kraiznach vasorschd hod un des wo aach Bschäfdschung gebrung hod. 

Inde ledsch Joa hod de Endwigglungsschweapungd inde Beraische Gewärwe, Wohne un Tourismus gleje. Tradidzionell is Grinnschdadt än Woiord.

## Bolidig
De Schdadtrad bschdehd aus 28 Midgliedern. Sidzveatailung im gewählde Schdadtrad:

## Websaide
* 
* 
* Die offiziell Houmpäidsch vun de Schdadt Grienschdadt
Landkreis Südliche Weinstraße

De **Londkrääs Siedlischi Woischdrooß** (amtlich *Landkreis Südliche Weinstraße*) iss en Londkrääs im Siede vun de Palz in Rhoilond-Palz. De Londkrääs hot 108.752 Oiwuhner (2012) unn zu ihm kehre 75 Gemainde. Verwaldungssidz iss die vum Londkrääs umschlossene kraisfraii Schdadt Landach.

## Geografie

Die Daitsche Woischdrooß, vun derre de Londkrääs soin Nååme hot, fiehrd vun Sied noch Nord in de Londkrääs Derkem nai. De Londkrääs hot Otail an de Owwerhainische Tiefewene im Oschde unn dem Pälzer Wald im Weschde. Õõgrenzende Londkrääs sinn, im Uhrzaigersinn, im Weschde beginnend: Londkrääs Siedweschdpalz, Londkrääs Derkem, Rhoi-Plaz-Krääs unn Londkrääs Germersche. Im Norde grenzd de Krääs an die kraisfraie Schdadt Naischdadt unn im Siede ans fronzesische Departement Bas-Rhin.

## Gschischd
Des Gebied vum haidische Londkrääs hot frieher, uffgedaild in die Bezirge Bergzabre unn Landach, zu Baiern kehrd. Nochm Zwedde Weltkriech sinn die baide zu Londkrääs gweordene Bezirge zu Rhoilond-Palz kumme.

Saine haidische Grenze erhield de Londkrääs 1969 unn hieß bis 1978 "Londkrääs Bergzabre-Landach".

## Bolidig
De Landkrääs hot siewe Verbandsgemäände: Awäller, Bad Berchzawwre, Edekowe, Herxe, Landach-Land, Määkamma un Offebach an de Quääch. 

Ergebniss vun de Krääsdaachswahle 2009:

## Wärdschafd
Induschdrieõõlage sinn selde. Im Oschde sinn Tail vum Londkrääs vum Woibau geprägd, awwa de Tourismus gewinnd imma mähner an Bedaidung. 43% vum Londkrääs, vor allem im Weschde, sinn bewalded, deswege iss die Forschdwerdschafd frieher wischdisch gwessd, haid diene die Waldfläsche vor allem fer de Fremdevakea.

## Websaide
* Die offiziell Houmpäidsch vum Londkrääs Siedlischi Woischdrooß
Rhein-Pfalz-Kreis

De **Rhoi-Palz-Krais** iss en Londkrais im Oschde vun de Vorderpalz in Rhoilond-Palz unn kehrd zur Medropolregion Rhoi-Neggar. Er hot 148.079 Oiwohner unn mit re Bevelkerungsdischd vun 486 Oiwohner je km² (Dez. 2012) isser de dischdeschd bsiedelde Londkrais in de Palz. Zu dem kehren 25 Gemääne unn de Verwaldungssidz iss Ludwigshafe. De jetzische Londrad is de Clemens Körner vun de CDU. S KFZ-Kennzeiche is seid em  27. Juli 2005 *RP*. Vorher waas *LU*.

## Geografie

De Rhoi-Palz-Krais liegd in de Owwerrhoinisch Diefewene. De Krais umschließd halwa die kraisfraie Schdädt Frongedahl, Ludwigshafe unn Schpayer. Benachbarde Krais unn kraisfraie Schdädt sinn, im Uhrzaigersinn, im Norde beginnend: Worms, de Krais Bergschdrooß in Hesse, Monnem, de Rhoi-Neckaa-Krais unn de Londkrais Kallsruh in Bade-Wirrdebärg unn die Londkrais Germersche, Siedlischi Woischdrooß unn Derkem.

### Klima
Im Krais herrschd e mildes unn mid maischd neddemol 500 mm Niedaschlaach druggenes Klima. Im Summer isses hääß unn schwiel, mid viel Gewidder, de Winder iss schneearm.

## Gschischd
Im Johr 1886 isses Bezirgsamd Ludwigshafe gegrind worre. Aus dem Bezirgsamd iss schbeeder de glaischnååmische Londkrais Ludwigshafe vorgegange. In ener Kraisreform im Johr 1969 iss de Londkrais vergreeßerd worre. Am 31. Dezember 2003 iss de Londkrais Ludwigshafe in Londkrais Rhoi-Palz-Krais umbenennd worre.

## Bolidig

### Gemä die do drin sinn

Seid de Gebiedsreform vum 1. Juli 2014 hot de Rhoi-Palz-Krääs finf Verbandsfreie Gemeinde un Städt un finf Verbandsgemeinde (mid zwanzich Gemeinde drin).

### [[Verbandsfreie Gemeinde|Verbandsfreie Gemeinde/Städt]]

### [[Verbandsgemeinde|Verbandsgemeinde]]

### Krääsdaach
Ergebniss vun de Krääsdaachswahle:

### Londräd
* 1946–1948: Franz Theato (SPD) - nur fer Tailgebied
* 1948–1956: Rudolf Hammer (SPD) - nur fer Tailgebied
* 1956–1964: Dr. Kurt Becker-Marx (SPD) - nur fer Tailgebied
* 1964–1969: Dr. Hermann Scherer (SPD) - nur fer Tailgebied
* 1969–1983: Dr. Paul Schädler (CDU)
* 1983–2001: Dr. Ernst Bartholomé (CDU)
* 2001-2009: Werner Schröter (SPD)
* seit 2009: Clemens Körner (CDU)

## Wärdschafd unn Infraschdruggdur
Die Kaafkråfd vun de Kraisbevelkerung liegd 16% iwwerm Durschschnidd.

### Vakea
Die Bunnesaudoboone 6, 61 unn 650 fieren dursch de Krais. Mehrere Bundesschrooße gehen dursch de Krais, unner annerem die B9. Im Krais gibbds 6 S-Båån-Schdadsione.

## Websaide
Die offiziell Houmpäidsch vum Rhoi-Palz-Krääs
Landkreis Kaiserslautern

De **Londkrääs Lautre** (amtlisch *Landkreis Kaiserslautern*) iss en Londkrääs in de Palz im Bunnäslond Rhoilond-Palz. De Londkrääs hot 104.443 Oiwuhner (2012) unn zu ihm kehre 50 Gemainde. Verwaldungssidz iss die krääsfraie Schdadt Lautre, die faschd gonz vum Londkrääs umschlosse werd. De jetzische Londrad iss Paul Junker vun de CDU.

## Geografie

Rund een Driddl vum Londkrääs Lautre lieschd im Nadurparg Pälzer Wald. De weschdlische Dail umfassd die Sigginger eh unn de nerdlische en Dail vum Nordpälzer Berglond. Die Lautrer Seng erschreggd sisch vun Oschd nach Weschd dorsch de Londkrääs.

Vun Oschd nach Weschd erschdreggd sisch de Londkrääs 43 Kilomeder, vun Nord nach Sied 32 Kilomeder. Die hechsd Schdell lieschd 528 m. i. NN., die niedrigschd 205 m. i. NN.

## Gschischd
De Londkrääs Lautre iss 18117 vum bairische Keenisch als Londkomissariad gegrinded worre. 1862 iss es ins Bezirgsamd Lautre unn 1939 iss zamme middem bezirgsamd Londschduul im Londkrääs Lautre iwwergegange. 1969/72 sinn zwee Orde ausm uffgelesde Londkrääs Roggehause dezukumme.

## Bolidig
### Krääsdaach
Ergebnisse vun de Londradswahl am 7.Juni 2009:

### Londrad
* 1945–1950: Otto Schellhaas
* 1950–1959: Werner Spieß
* 1959–1975: Friedrich-Ludwig Wagner
* 1975–1991: Rudolf Erich Tartter (CDU)
* 1991–2009: Rolf Künne (SPD)
* 2009–: Paul Junker (CDU)

## Websaide
* Die offiziell Houmpäidsch vum Londkrääs Lautre
Rhein-Neckar-Kreis

De **Rhoi-Negger-Krais** iss en Låndkrais im Nordweschde vun Bade-Wirddeberg‎ in de Kurpalz. Er ghert zum Regiarungsbeziag Kallsruh. Midd 527.287 Oiwuhna (2012) iss er de Londkrais midd de hegschde Bevelkerungsõõzahl in Bade-Wirddeberg unn de driddhegschd in Daitschlond. De Londkrais gherd zur Medropolregion Rhoi-Negger. Zum Londkrais selwa ghere 54 Gemainde. Verwaldungssidz iss Haidlberg unn de jetzische Londrad iss de Stefan Dallinger vun de CDU.

## Geografie

Im Weschde hot de Londkrais Õdail an de Owwerrhoinische Diefewene, im Nordoschde am siedlische Odewald unn im Siedoschde am nerdlische Kraischgau. Di Geschend am wesdlische Rånd vum Odewald bezaischend ma als Bergschdrooß, äni vun de wärmschde Gegende in Daitschlond.

## Gschischd
De Krais iss dorsch di Kraisreform am 1. Januar 1973 aus de ehemålische Londkrais Monnem, Londkrais Haidlberg unn Taile vun de Londkrais Sinse unn Londkrais Mossbach endschdanne.

### Oiwuhnerendwigglung

### Schtädt und Gemainde

Zum Rhoi-Negger-Krais ghere fogende Schtädt:

Bischese, Ewwerbach, Eppele, Hemschbach, Hoggene, Ladeberg, Lååme, Neggergmin, Rauebäjg, Schääna, Schriese, Schwetzinge, Sinse, Waibscht, Walldoaf, Woinem, Wissloch

Zum Rhoi-Negger-Krais ghere fogende Gemainde:

Altlosse, Angelbachdal, Bammedal, Brihl, Diele, Dossene, Edinge-Neggerhause, Epflbach, Eschlbrunn, Gaiberg, Heddesbach, Heddese, Helmschd-Baage, Härschberg ån da Bergschdrooß, Ilwese, Ketsch, Kraizschdåånisch, Laudebach, Lobbach, Malsch, Mauer, Meckse, Mihlhause (Kraischgau), Naideschtoi, Nailosse, Nußloch, Ofderse, Plankscht, Railinge, Reischatshause, Såndhause, Schääbrunn, Schbeechbach, Sångd-Lee-Rot, Wissebach, Wilhelmsfeld, Zuzehause

Sämdlische Orde, wu zum Krais ghere, sin in de Adiggl Ortsnåme in der Gejend vun Heidlberg un Ortsnåme im siedeschdlische Rhoi-Negger-Kreis (Kraischgau) zu finne. Do schdehne aa di Orts-Uunåme.

## Bolidig

### Kraisdaach
Ergebniss vun de Kraisdaachswahle am 7. Juni 2009:

## Londrad
* 1973: Georg Steinbrenner, Amtsverweser
* 1973–1986: Albert Neckenauer
* 1986–2010: Jürgen Schütz (CDU)
* seit 2010: Stefan Dallinger (CDU)

## Wärdschafd
Viele Induschdrieunnernemme vun de medallveaawaidende unn schemische Induschdrie sinn im Rhoi-Negger-Krais verdrede. Große Unnernemme sinn des SAP-Unnernemme in Walldoaf unn St.-Lee-Rot, de Finanzdienschdlaischder MLP unn die Haidlberjer Druggmaschine in Wissloch. Die Badisch Schbaagelschdrooß fierd in de Owwerrhoinewene dorsch de Rhoi-Negger-Krais, do werd viel Schbaagel õõgebaud.

## Websaide
* Die offiziell Houmpäidsch vum Rhoi-Negger-Krais
Landkreis Germersheim

De **Londkrääs Germersche** (amtlisch *Landkreis Germersheim*) iss en Londkrääs im Siedoschde vun de Palz in Rhoilond-Palz unn lieschd in de Medropolregion Rhoi-Negga. Er hot 124.889 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 463,26 km². Mid ä Bevelkerungsdischd vun 270 Oiwuhnern je km² (2012) iss er eena vun de dischdesd bsieddelde Krääse in de Palz. Zum Londkrääs kehre Gemäände unn de Verwaldungssidz iss Germersche. De jetzische Landrad iss Fritz Brechtel vun de CDU.

## Geografie

Die eschdlische Krääsgrenz werd, biss uff klääne Ausnahme, vum Rhoi gebilded. Die Lauter iss die siedlische Grenz zu Frongraisch. De Londkrääs lieschd vollschdännisch in de Owerrhainische Diefewene unn kehrd zur grenziwwerschraidende Reschion Pamina. benachbarde Krääse sinn (im Uhrzaigersinn, im Weschde beginnend): Londkrääs Siedlischi Woischdrooß, Rhoi-Palz-Krääs, Londkrääs Kallsruh, Kallsruh, Londkrääs Rastatt unn des fronzesische Departement Bas-Rhin middem Arrondissement Wissembourg.

## Gschischd
De Londkrääs iss uffs Landkomissariad zurickgegegange, dass 1939 in de Londkrääs Germersche iwwerfihrd worre isch. 1970 iss Hääne noch Herxe oigemäändet worre unn hot dodemid de Londkrääs verlasse.

## Bolidig

### Kraisdaach
De Kraisdaach hot 46 Sidz. Bai de Wahl 2009 hot folschendes Ergebniss ergewwe:

### Landräd
* 1969–1976: Walter Hoffmann
* 1976–1991: Joachim Stöckle (CDU)
* 1991–2001: Gottfried Nisslmüller (SPD)
* seit 2001: Fritz Brechtel (CDU)

## Websaide
*Die offiziell Houmpäidsch vum Londkrääs Germersche
Landstuhl

**Londschduul** (antlich *Landstuhl*) iss ä Schdadt im Londkrääs Lautre in Rhoilond-Palz. Sie kehrd zur Verbondsgemää Londschduul unn iss de Verwaldungssidz vun derre. Die Schdadt hot 8.599 Oiwuhner unn des Landstuhl Regional Medical Center hot sain Sidz in de Schadt. De jetzische Birgamaischda iss Klaus Grumer vun de CDU.

## Geografie
Londschduul grenzsd im Norde an die Weschdpälzische Moorniedarung. Siedlisch unn eschdlisch leit es am Rond vum Pälzer Wald. E paar Kilomeder eschdlisch beginnd die Sigginger Heh. Dorch de Ord fiere viel Wanderwege, unner annerem aa de Pälzische Jokobsweg-

## Klima
Londschduul kehrd mid eem dorschschniddlische Johresniedaschlaach vun 886 zu de 25% der Orde in Daitschlond midde maischde Niedascchlääg. De doggenschde Monad iss de Abril, am maischde Niedaschlääg falle im Dezemba

## Bolidig
De Schdadtrad bschdehd aus 24 Midgliedan, de ledschde Schdadtrad iss am 7. Juni 2009 gewähld worre.

## Wärdschafd unn Infraschdruggdur
De Nahvakea iss an de Vakeasveabund Rhoi-Neggar indegrierd. Die Båånschdregg vun Kusel zwaigd do von de Haubdbåån noch Monnom ab. Der Båånhof vun de Schdadt iss schdarg frekwendierd unn de Ord hot ä S-Båån-Haldeschdell. Londschduul iss iwwer Bunnesaudobåäne 6 unn 620 ans iwwerreschionale Schdrooßenedz õõgschlosse.

## Websaide

* Offiziell Houmpäidsch vun de Schdadt Londschduul
Elsass

Des **Elsass** (fronzeesisch: **Alsace**) iss ä Reschion im nordesdlische Frongraisch gwessd. Es hot 1.852.325 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 8.280 km² (2011), was 1,3% vun de fronzesische Fläsch ausmachd. Midd ner Bevelkerungsdischd vun 223,7 Oiwuhner/km² kehrd des Elsass zu de am dischdesde bsiedelde Regione in Frongraisch.

## Geografie

Im Oschde hots Elsass Õtail an de Rhoiewne, im Weschde an de Vogese. Es erschdreggd sisch vun Nord noch Sied iwwer 190 km, vun Weschd noch Oschd iwwer 50 km. Die Reschion grenzd an die baide Schdaade Daitschlond (Bade unn Palz) un Schwaiz, unn die fronzesische Regione Lothringe unn Franche-Comte. Die Reschion unnertailt sisch in die baide Departements Bas-Rhin unn Haut-Rhin.

## Gschischd
Bis zum Johr 1681 hot Frongraisch des Elsass Schdigg fir Schdigg vum Hailisch Reemisch Raisch erowwerd. 1789 sinn die baide Departements Bas-Rhin unn Haut-Rhin gegrinded worre. Im Daitsch-Fronzesische Kriech hot des daitsche Raisch des Elsass zamme midd Lothringe erowwerd unn die baide zum Raischslond Elsass-Lothringe zammegschlosse. Die wenischen verbliwwenen fronzesischschbrachischen Orde sinn Germanisierungsversuche ausgsedzd worre. Aufgrund des Versailler Verdrags nochm Erschde Weltkriech sinn Elsass-Lothringe widda noch Frongraisch kumme. Im Zwedde Weltkriech sinnse donn baide korzzaidisch widda ins daitsche Raisch oigegliederd worre, dånåch widda zirigg noch Frongraisch kumme.

## Schbrooche
Im Elsass werd vorwiegend fronzesisch gebabbeld. Die im Elsass geschwätzen alemannische unn frängische Dialegde werre als Elsässisch zammegfassd. Zu den im Elsass geschbrochene Schbrooche zähld aa des Pälzische. Die Õzahl der Babbler vun daitsche Dialegde hot vun 1945 uff hait schdarg abgenumme, vun 90% uff 35%. Nedd ubedailischd dodebai iss die fronzesische Schbroochbolidig in de vergångene Johr gwessd.

## Bolidig

De jetzische Präsidend vum Regionalrad iss Philippe Richert vun de UMP.

## Wärdschafd
Des Elsass iss aine vun de raischsde Reschione in Frongraisch unn lieschd am Haubdknodepungd vun de airopäische Wärdschafd. Die Induschdrie schdelld 30% vum Bruttoinlandsproduggd, de Dienschdlaischdungssegdor schdelld awwa mehr. Bai de Londwärdschafd iss de Woi- unn Hopfeõõbau am wischdigschde.

## Websaide
* Die offiziell Houmpäidsch vum elsässische Regionalrad
Kurt Dehn

De **Kurt Dehn** (* 19. Juli 1920 in Leischtad, jetzert Derkem; † 26. August 2000) war äner vun de bekanndeschde Volksmussiger unn Dischder aus de Palz.

## Werke
Sei bekanndeschde Lieder sinn „Ja so en gude Palzwei“ un „Do werd die Wuzz geschlacht“. 

Sei Lieder werrn in de Palz aa heit noch gern gheert unn gsunge. In denne Lieder duut er die Palz un die Pälzer als gemiedlisch un freelisch beschraiwe, un er määnt, dass de Pälzer Frohsinn net zuledschd vum Woi herkummt. So hot er zum Baischbiel aa ä Lied wie „En eschde Pälzer raacht ken Hasch, denn unsern Schdoff kummd aus de Flasch“ gschriwwe.

## Lischd vun Werke
### Node
* *Ja so en gude Palzwei(n). Walzer. Ausgab fer Gsang, Klavier und Quetschkommod. [Spezialarrangements mit Klaviersatz: P. O. Colonius.]* Drei-Burgen-Verlag und Druckerei Otto Bauer Stuttgart 1953

un viele mehr

### Bischer
* *Mol annerscht. Pfälzer Mundart-Gedichte* (1985)
* *Derkemer Worschtmarkt. Geschichte - Geschichten - Gedichte* (1986)
* *Pälzer Sache zum Lache. Pfälzer Mundart-Gedichte* (1990)
* *Lache is xund! Pfälzer Mundart-Gedichte* (1995)

### Disgografie
* *So Klingts in der Pfalz*
* *Fröhliche Pfalz* (1977)
* *Spaziergang durch die Pfalz mit Kurt Dehn* 
* *Mit Kurt Dehn durch die schöne Pfalz* (mit Alfons Bauer)
* *Pfälzer Stammtisch* (1991)
* *Im grössten Fass der Welt* (1993)
* *Pfälzer Lieder* (2002)
* *Ja so en gude Palzwoi* - Lieder (2002)
* *Pfälzer Spezialitäten. „Do werd die Wuzz geschlacht“* (2003)
Bistum Speyer

S **Bischdum Schbaija** (lat. *Dioecesis Spirensis*) isch ä kadolischi Diözees im Siedweschde vun Daidschlond. Sie umfassd de ejemolische Rhoigrais vun Baijan un dodemid die gonz Palz unnde Saa-Palz-Grais im Saalond. Die Diözees hodd ä Flesch vun 5.893 km², wu 1.325.311 Laid lewwe dun. Dodvu sinn 589.454 odda 44,5% Kadoligge. Bischdimma in Daidschlond, wu inde Nee sinn, sinn die Bischdimma Bischdum Triea, Bischdum Määnz unns Bischdum Fraibuasch. De jedzisch Diözeesbischof ischde Karl-Heinz Wiesemann, de Waihbischof Otto Georgens. De Bischofssidz isch Schbaija unn die Kadhedral ischde Schbaijmara Dumm.

## Gschischd

S'Bischdum Schbaija kead zude äldschde Bischdimma in gonz Daidschlond, awwa middem onnare Gbied als haid. Nochde Schbeedondigg ischs Bischdum noch Oschde iwwade Rhoi eawaidad worre. S'Bischdum hodd jahunnadelong weldlische Vawaldungsfungdsione bsesse unn hodd dodemidd aa en Fiaschdbischof kabd. Abbem Joa 1111 hodd die Schdadd Schbaija imma mea Fraihaidsreschd bkumme unn hodd bald nemme zum Hearschafdsbraisch vum Bischof kead. De Bischof hodd deswesche soin Sidz noch Udene im haidische Filibsbuasch valeschd.

Inde Refoamadsionszaid hodds Bischdum ä Meng on Käasche unnen Großdeel vun soim Vameesche unn Bsidz valore. Do uffm Gbied oinische Fiaschddimma ghearschd kabd hawen, wu sisch fa odda gesche die Refoamadsion endschiede kabd hawen, ischs Fiaschbischdum in kleene Deel zaschbliddad.

Im Pelsische Eabfolschegriesch isch die Schdade Schbaija middm Dumm abgbronnd worre. Nochm Friede vun Rijswijk sinn viele refoamieade Käaschegmoinde widda kadolisch worre. Im Joa 1723 hodde Bischof soin Sidz noch Bruchsal valeeschd.

Alses Bischdum vunde fronzesische Rewoludsionsdrubbe bsedzd worre isch, isch aa de gonse Käaschebsidz bschlachnomd worre, s'lingsrhoinische Gbied isch zu Frong’graisch kumme unns reschdsrhoinische ab 1803 zu Baade. Im Joa 1803 ischs Gbied sägularisiead worre.

In soine jedzische Grenz ischs Bischdum 1815 zu Baijan kumme.

## Vawaldung
### Bischof
De Bischof laided s'Bischdum. Weschm Baijrische Konkoadaad vum 29.&nbsp;März 1924, wu aa fas Bischdum Schbaija gildisch isch, missn die Bischheef vunde siwwe baijrische Bischdimma unn vum Schbaijmara Bischdum unn aa die achd Dummkabidel alle drai Joa ä Lischd vunde Kandidaade fas Bischofsomd inde Bischdimma On die Kurije in Rom zu schigge. Wonns ä Eanennung gewwe solld, werren die Kandidaade vunde Aposdolisch Nundiadua in Bealin em sogenonde „Infoamadionsprozess“ unnazoche. Om End schiggde Nuntius die Aggde unnen Voaschlaach on die Bischofskong’gregazion vum Pabschd noch Rom. De Pabschd suchd donn de naije Owwahiad aus.

## Websaide
*Houmpeidsch vum Bischdum Schbaija (uff Daidsch)

## Vawais
Karlsruhe

**Kallsruh** isch e Schtadt im Bade-Wirddeberg und isch friiener emol die Hauptschtadt von Bade gwesst. Lang isch Kallruh nach Monnem die zwaidgreeschd Schtadt in Bade gwesst, hod awwer bevelgerungsmässig Monnem iwwerhold un isch die greescht Schtadt in Bade. S Bundesverfassungsgricht und de Bundesgrichtshof sind baide in Kallsruh und aus dem Grund nennt ma die Schtadt aa *Residenz des Rechts*. S bsunnere an Karlsruh isch, dass die Schtadt, so wie Monnem, in de Neizeit geplant worre isch. Awwer annerscht wie Monnem, wo e Quadratschtadt isch, isch Kallsruh d *Fächerstadt* weil s Schtroose wie en Fächer im 90°-Wingel vom Schlossturm aus nooch Siide gange sind.

## Gschichd

Als Gründungstermin von Kallsruh gult de 17. Juni 1715, weil an dem Dag de Grundschtoi zum Schloss glegt worre isch. De Markgraf Kall Willem hot mit de Bevölgerung von seiner Resident Dorlach Broblem ghabt und wollt e schees Schloss baue. Nach de Legende isch em dann uf de Jagd, wo er midde im Haardtwald oigschlofe isch, die Idee komme, des Schloss und die dazugheerend Schdadd dort baue zu lasse. D Schdadd hod er am Reissbrett blane lasse, nach sich selwa benannt und die 32 Schdroose und Allee sind wie Sonneschdrahle von seim Schlossturm aus gebaut worre. Für d Aalag von de Schdadd isch awwer nur das südliche Vierdel vom Kreis bebaut worre. Um Laid nach Kallsruh zu logge, hot er de naie Bevelkerung viele Privilegie verschbroche, die erscht im 20. Johrhunnerd schunschd in Europa Fuss gfasst hawwe: persönliche Fraihaide, wirtschaftliche Fraihaide, Glaichheid vor dem Recht, politische Mitschbrooch. Es sind dann Laid aus Frongraisch, Pole, Idalje, de Schwaiz unn viele daitsche Länder komme. De erscht Bojamääschda isch de Johann Sembach worre, der aus Schdroossburg nach Kallsruh komme gwest isch. D Schdadd isch dann ab 1717 die Residenz von de Markgrafschaft Bade-Dorlach gwesst und ab 1771, als die Bade-Badener Linie ausgschtorwe isch, von de Markgrafschaft Bade.

## Åinzlnochwais
-
Sprichwort

**Schbrich** gäbds viele, in de Biiwl sogaa ä gonz Buch vull... (un des is aach schun widda ääna, än gonz naije sogaa!) Im Daitsche gäbds aach exdra ä Bischlch, des hääßd "Gflijld Wärda" un graad des, was doo drin schdeje duud, des sin inde Palz die Schbrich: Vaglaische, wu ä Aussach mache odda Aussache, wu äbbes vaglaische - ofd zum Noodääl vun däm, där wuus zu heare griehd.

Monsche schdamme aus Filme, onnan aus Sammlunge odda vun Schbrichglobba, onnan sin aus de Schdääzaid odda Alde Volgswaishaide - die allamääschd sin ä äschd pälzisch Warnung, die "Kärsch im Dorf" zlosse, sich selwad ä glää bißje zriggznämme unnes ned "uff die Schbidz zdraiwe", Also Deeskaladzionsvasuuche uf ä raui humorvull Wais.

* Äämer, Milläämer, Daideshäämer.
* Där konn jo mid all zwää Aache zuglaisch dorschs Schlisslloch gugge, ängschdirnisch wie där is...
* Där dääd jo in Kairo Schieschdegg vakaafe, su bleed wie där is!
* Dumm Gebabbld is glai gsaad
* Dir dreed isch dermaaße ins Graiz, doßde unnam Debbisch Fallschärm schbringe konnsch!
* Dir dreed isch dermaaße ins Graiz, doßde unna de Haustir Limbo durschdonse konnsch!
* Luch, Schwanne, Silse, känner will se.
* N eschde Pälza racht ken Hasch unsern Stoff kummt aus de Flasch!
Walldorf

**Walldoaf** iss ä Schdadt im Rhoi-Negger-Krais in Bade-Wirddebärsch unn lieschd in de Kurpalz. Walldoaf hot 14.578 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 19,91 km², dodedraus ergibd sisch ä Oiwuhnerdischd vun 732 Oiwuhnern je km². Bekannd iss Walldoaf wege dem Sofdwäär-Unnernemme SAP unn dem Auswanderer Johann Jacob Astor. Die jetzische Birgamaischdarin iss die Christiane Staab vun de CDU.

## Geografie
Walldoaf lieschd in de Owwerrhainewene.
An Walldof grenze folgende Gemainde, im Uhrzaigersinn, im Norde beginnend: Såndhause, Lååme, Nußloch, Wissloch, Sangd Leon-Rod unn Railinge.

## Gschischd
Walldoaf isses erschdemol am 20. Oggdoba 770 in ener Schengungsurkund vum Kloschder Lorsch erwähnd worre. In de daitsche Bauernkrieche unn dem dreeßichjähriche Kriech henn do Kämpf schdaddgfunne. Im Pälzische Erbfolgekriech isses Doaf vollschdändisch zerschderd worre unn erschd schbäda widda bsiedeld worre. Unner de Glaubensflischdlinge, die dånåch kumme sinn, iss aa die Familie Astor kumme. 1803 iss Walldoaf zu Bade kumme. Am 2. Sebbdemba 1901 hot Walldoaf die Schdadtreschde erhalde. In de 70-er Jahre vum 20. Jh. hot sisch die SAP do niedagelasse.

## Bolidig
Ergebniss vun de Kommunalwahl am 7. Juni 2009:

## Wärdschafd
Biss zum Ende vum 19. Jh. iss Walldoaf ä Bauredoaf gwessd, wu Hopfe, Tabbag unn Schbargl õõgebaud worre iss. Obwohl sisch Waldoaf zum Handelsbladz fer Agrarbrodugde gewandeld hot, werd haid aa noch Schbargl õõgebaud.

Haid bieded Walldoaf mehr Arwaidsblädz, als das es Oiwuhner hot, nämmlisch 20000. En Großdail dodevu drägd die SAP, awwa aa die Haidlbärscher Druggmaschiene.

## Trivia
De Ord iss Nååmensgewwa vun de Waldorf-Astoria-Zigareddefabbrigg unn dodemid indiregd vun de Waldorfschule.

## Websaide

* Houmpäidsch vun de Schdadt Walldoaf (uff daitsch)
Mosbach

**Mossbach** iss e kraisfraii Schdadt im Negga-Odewald-Kreis in Bade-Wirddeberg unn ligd in de Kurpalz. Mossbach hot 22.913 Oiwuhner. De jetzische Birgamaischda iss de Michael Jann vun de CDU.

## Geografie
Mossbach ligd im Siede vum Odewald, an de Elz, eme reschde Neewefluss vum Negger, wo im Schdadtdail Neggerelz in de Negger fließd.

46,6 % vun da Gemaagungsfläsch sin Wald, 32,7 landwärdschafdlische Fläsche, 19,3 % Siedlungs- un Verkehrsfläsche.

### Schdadtgliedarung
Mossbach bschdehd außer de Kernschadt aus de Schdadtdail Diedese, Lohrbach, Neggerelz, Raischebuch unn Saddlbach.

### Nachbargemainde
Nachbargemainde vun Mossbach sinn, im Norde ågfange, im Uhrzaijersinn: Limbach, Fahmoch, Elzdaal, Billinge, Zimmern, Haßmerse, Owweringe, Bine, Geerisch unn Waldbrunn.

## Gschischd

Biss 1362 iss Mossbach e fraii Raischsschdadt gwessd, dånn iss se zur Kurpalz kumme. Im Johr 1410 iss Mosbach zur Residenz vum Palzgraf Otto I. erhoowe worre. 1806 iss Mossbach zum Großherzogtum Bade kumme, welles in Wirddeberg-Bade unn schbäda in Bade-Wirddeberg uffgegånge isch.

## Bolidig
Zammesedzung vum Mossbacher Gemainderad:

## Wärdschafd
Geprägd iss Mossbach dorsch Middlschdand unn Eenzlhandl. Wischdische Arwaidgewwer sinn de Bunneswehrschdåndord Zimmern, di Johannes-Diakonie unn di Firma Honeywell.

## Websaide

* Houmpäidsch vun Mossbach (uff daitsch)
* Gschischd vun Mossbach uff de Said vum Generallandesaschiv Kallsruh
* Mossbach (Burgeschdrooß)
* Mossbach (Badische Wanderunge)

### Einzlnochweis
Pfalz (Begriffsklärung)

Unna ännäre Palz vaschdehd mär ä bfesdisch Keenischs- un Kaisaquadia, gugg bai Kaisapalz

Mid Palz määnd mär 
* die Kurpalz
* die Voadapals
* die Weschdpals
* de ejemolisch Regierungsbzärg Palz
* es gonze Pälza Lond mid allem drum un droo: Die Palz

S'Woad *Pals* kummd awa a voa Zommehong midm 

* Wald inde Pals, de Pelsawald
* Woibaugbied inde Pals Pelsawoigbied
Weißenburg (Unterelsass)

**Waisseburich**  (frz. *Wissembourg* [visɑ̃ˈbuʀ], dt *Weißenburg*, elsässisch-alemannisch Wisseburi ['visəbųri]) is ä Schdadt im Elsaß, Frongraisch, in de Region Grand Est (bis 2015 Region Elsass). Waisseburich is da Sitz vun da Unnerpräfekdur Waisseburich un vum glaischnõmische Kanton.

## Geografie
Waisseburich liegd am Fluss Lauda, der die daitsch-fronzesisch Grenz bild. Bai Waisseburich gehd die Owwerrhainisch Diefewene in de Pälzer Wald iwwer. Schdadtdail sinn Aldeschdadt, Gaisberch, Gaidershof, Wailer unn Welschdorf.

## Gschischd
Im 7. Johrhunnerd is Waisseburich aus ener Kloschderõõsiedlung entschdanne. Vun 1306 bis 1697 iss fraïï Raischsschdadt gwessd. 1522 is die Reformadsion oigefihrd worre. Nochm Weschdfälische Friede is Waisseburich midd große Daile vum Elsaß en Dääl vun Frongraisch worre. Am 4. April 1870 henn do praißische Drubbe die Fronzose geschlaache. Vun 1871-1918 hot Waisseburich wies gonze Elsaß-Lothringe zu Daitschlond kehrd, nochm erschde Weltkriech isses widda zu Frongraisch kumme. Zwische 1940-45 hot es widda zum Daitsche Raisch kehrd, bises 1945 widda zu Frongraisch kumme isch.

## Wärdschafd
Die Arwaidslosichkaid hot im Johr 2005 6,8% betraache.

## Kuldur unn Sehenswirdischkaide
Waisseburich is eeni vun de arschideggdonisch indressandesde Schdädt im Nordelsaß. Die Aldschdadt werd hait noch vun Reschd vun de alde Schdadtmaure umschlosse. Die Abdai St.Peter unn Paul (frz. Saint-Pierre-et-Paul) iss eeni vun de greeschde Kärsche im Departement Bas-Rhin. Des godische Gebaide hot en romanische Gloggedurm ausm 11. Johrhunnerd, im innere sinn Glasfenschda ausm 14./15. Johrhunnerd. Die prodesdandischä Konzkärsch is en schlischdes godisches Gebaide ausm 15. Johrhunnerd.

Waidere Sehenswirdischkaide sinn des Salzhaus ausm 15. Johrhunnerd, des *Maison de l'ami Fritz* (um 1550) unn des klassizisdische Radhaus, welles zwische 1741 unn 1752 erbaud worre is.

## Websaide
* 
* 
* Offiziell Houmpäidsch vun Waißebursch (uff fronzesisch)
* E Beischbiel vum Weisseburcher Dialekt: Marguerite Haeusser: ''De Weisseburcher Dialekt'' (Gedicht) uf www.heimetsproch.fr
Leimen (Baden)

**Lååme** (naikurpälzisch aa *Laime*) iss ä Schdadt im Rhoi-Negger-Krais im nordweschdlische Bade-Wirddeberg unn lieschd in de Kurpalz. Lååme hot 27.145 Oiwuhner unn iss dodemid die driddgreeschd Schdadt im Rhoi-Neggar-Krais. De jetzische Owwerbirgameischder iss de Wolgang Ernst vun de SPD.

## Geografie
Lååme liechd in de Owwerhainische Diefewene am Iwwergong zum Kraischgauer Hiechllond. Di Schwätzinga Haardt fängt do åå unn de Laimbach fließd dorschs Schdadtgebied. Lååme beschdehd aus de Schdadtdail Gauangelloch, Lååme, Lingedahl, Dilje und Ochsebach.

Folgende Gemainde grenze an Lååme, im Uhrzaigersinn, im Norde åågfange: Heidlberg, Gaiberg, Bammedal, Mauer, Wissloch, Nußloch, Walldoaf unn Såndhause. Wesdlisch vun Såndhause hot die Schdadt ä unbewohndi Exklav, wu an Ofterse, Såndhause, Walldoaf, Railinge unn Hoggene grenzd.

## Gschischd
Lååme iss des erschdemol im Johr 791 als „Leimheim“ erwähnd worre. Sowohl des Kloschder Lorsch als aa des Bischdum Worms henn Grundbesidz khad. 1262 iss Lååme als Lehe zur Kurpalz kumme unn ab 1351 hots endgildisch zur Kurpalz kehrd. 1803 iss Lååme ans Großherzogdum Bade gfalle. 1981 iss Lååme zur Schdadt erhoowe worre unn 1990 hots die 20.000-Oiwuhner-Marg iwwerschridde.

## Bolidig
Said der Kommunalwahl 2009 sedzd sisch de Gemainderod folgendermaße zamme:

### Wabbe vun de Ordsdääl

File:DEU Leimen Baden 1973 COA.svg|Lååme bis 1973
File:Wappen Gauangelloch.svg|Gauangelloch
File:COA Ochsenbach.svg|Ochsebach
File:COA St. Ilgen.svg|Dilje


## Websaide

* Lufdbilda vun Lååme
* Museum Lååme
Annweiler am Trifels

**Annwailer** (amtlich *Annweiler am Trifels*) iss ä Klääschdadt im Londkrääs Siedlischi Woischdrooß in Rhoilond-Palz unn liechd in de Palz. Annwailer hot 6.885 Oiwuhner unn de jetzische Birgamaischda iss Thomas Wollenweber vun de SPD.

## Geografie

Annwailer liechd im Waasgau, de sidlische Dääl vum Pälzer Wald. Uff drai Berche siedlisch vun de Schdadt lieche die Bursche Trifels, Anebos unn Minz, die zwwe letschde kehre awwa nimmi zu Annwailer. Die Ordsdääl Bindersbach, Sarnschdall, Gräfehause und Quächhambach kehre zu Annwailer.

### Klima
Midd 910&nbsp;mm Dorschniddniedaschlaach im Johr sinn die Niedaschlääch iwwerdorschschniddlisch hoch. De droggenschde Monad isch de Abril, die maischde Niedaschlääch falle im Dezemba.

## Gschischd
Des erschdemol erwähnd worre isch Annwailer im Johr 1086, gegrinded worre isch sie awwa schun im 6. odda 7. Johrhunnerd. 1125 bis 1298 sinn die Raischsinsignie uff de Raischsbursch Trifels aufbewahrd worre. Im Johr 1219 hot Kaiser Friedrich II. Annwailer des Schdadtreschd verliehe.

## Bolidig
De Schdadtrad iss am 7. Juni 2009 gwähld worre. 
Die Sidzveadailung im Schdadtrad

## Wärdschafd unn Infraschdruggdur

### Wärdschafd
De greeschd Arwaidgewwa iss die Kardongfabrigg Buchmann. Die Firma Stabila schdelld Präzisionsmessgeräde her. Außadem gebbds do Zuliefererbedriewe fer die Audomobilinduschdrie.

### Vakea
Annwailer iss iwwer die B 10 erraischbar, die bai Landach-Nord an die A 65 õõgschlosse iss.
Die Schdadt iss dorsch die Quaichdahlbåån ans Schienenedz õõgschlosse.

### Bildung
In Annwailer gebbds ä Grund-, ä Haubd-, unn ä Realschul, ä Schul fer Lernbehinderde, ä berufsbildendi Schul unn en kirschlisches Gimnasium.

## Websaide

* Houmpäidsch vun Annwailer
Liechtenstein

**Lischdeschdain** (alem. Liachtaschta, dt. Liechtenstein, offiziell: *Fürstentum Liechtenstein*) is än klääne Schdaad in Middeleuropa in de Alwe. Ugfähr 38.000 Lait wohne in Lischdeschdain unn es hot e Fläch vun 160 km² (2013). Domit is Lischdeschdain noch em Wadigan Monaggo unn San Marino des viertkläänschde Land vun Europa. Di gräschde Läng vum Land is 24,77 Kilomeder, di gräschde Breide 12,35 Kilomeder. Lischdeschdain ligd vollschdännisch im Rätikon, ere Gebirgsgrupp vun de Alwe. Ugfähr di Hälft is gebirgisch. Im Wesde liggt des Rhoidal, wu da Rhoi di Grenz zur Schweiz bildt. Di Grenz zu Eestraisch lääft zu weide Deile uf em Gebirgsgrat.

Im Weschde vun Lischdeschdain dud die Schwaiz lieche, unn im Oschde grenzt es an Eestraisch.

Amtsschbrooch in ganz Lischdeschdain is Daitsch, domit isses des änzische Lond, des nur Deitsch als offizielli Sprooch hat. Daneewe werre aa alemannische Dialeggde gebabbeld (Liachtastanerisch), in Trieseberg aa Walserdaitsch. 

Die Haubdschdadt vun Lischdeschdain is Vaduz, die greeschde Schdadt Schaan.

Bezahle tut mer in Lischdeschdain mit de Schwaizer Franke.

Lischdeschdain is ä konsditutsionelle Monarschie un des jetzdische Owwerhaupt is de Fürschd Hans-Adam de zwette.
Schef vun der Regierung is de Adrian Hasler vun de Fordschriddlische Berjerbadei vun Lischdeschdain.

Aingedaild iss Lischdeschdain in die Wahlkrääs Owwerlond im Siede unn Unnerlond im Norde. Insgsamt gibts in Lischdeschdain 11 Ortschafte (Gemainde):

 
* Unnerland:
** Ruggell
** Schelleberg
** Gamprin
** Esche
** Maure
* Owwerland:
** Schaan
** Plonge
** Vaduz
** Trieseberg
** Triese
** Balzers

### Vakear

In Lichdeschdää duts norre ää änzischi Bahnschdreck gewwe. Die gehd vun Buchs in de Schwaiz nooch Feldkirsch in Eestraisch mid de drai Bahnheef Schaan, Forschd Hildi unn Nendeln in Lichdeschdää.
De reschdlisch effndlische Vakear werd mid Busse erleedischd.

## Websaide

* Pordal vum Ferschdedum
* Pordal vum Ferschdehaus
* Pordal vun de Lannesvawaldung