Madman-Theorie

Die **Madman-Theorie** (engl. *madman theory*) uff daitsch „Theorie vum Variggde/Wohnsinnische“) mänd ä vum US-Bresidend Richard Nixon b'wussd g'wehlde miliderische Taggdigg, umä schwierischi Lach vunde USA im Vietnomgriesch b'ende zu kenne. Die Regierung unnam Nixon hodd die Weld iwwazaische wolle, dass de Bresidend uzureschnungsfehisch unn domid zu irradzionale Hondlunge imschdond isch. Do'd'mid hoddma baide Schdaade im Oschdblogg die Furschd vor äm Ogriff midd Atomwaffe schiere wolle, umse zum Oileng'ge uff US-amerikonische Posidzjone zu b'wesche.

Die Taggdigg drohd em Geschna midd howe Koschde vabunne middna Ub'reschenbarkaid, wasses dem Geshna schwierisch mache soll, rischdisch oizuschedze, wozuma wirglisch b'raid isch.

## Vagongehaid
Die Idee hodd im Johr 1517 de Niccolò Machiavelli in soim Buch Discorsi gsachd, dasses monschmol „ä sehr waisi Sach isch, Wohnsinn zu simuliere“.

Im Johr 1962 hodde Fudurisch Herman Kahn in soim Buch „Thinking About the Unthinkable“, g'mänd, dasses wirgsom soi konn, än Geschna zum Oileng'ge zu bringe, womma „ä bissl variggd aussiehd“.

## Wisseschafd
De Bolodiggwisseschafdla Scott Sagan unde Hischdoriga Jeremi Suri schedzn die Madman-Taggdigg ineffegtiv unn gfehrlisch oi, wailse g'dengd hawwen, dass de sowjetische Fihra Breschnew nedd vaschdonne hodd, wassemde Nixon vasuchd hodd zu sache unns ä Gfah vunnem Ufall weschede vaschdergde schdarge Drubbebeweschunge vum US-Milider gewwe hodd.

Roseanne McManus mänd, dass „Wohnsinn“ bai monsche Vahondlunge vun Vordeel soi konn, awwa bai onnare ug'aischend isch. Unn Joshua A. Schwartz mänd, dassde wahg'nummene „Wohnsinn“ a midd große innebolidig Koschde vabunne soi konn.

Die ogeblisch B'nudzunng vunde Taggdigg vum Bresidend Trump uff Nordkorea 2017 isch a weschem erhede Ufallrisiko ufgrund vun nordkoreonische Raketeteschds isch a in Froch gschdelld worre. Unnde Stephen Walt sachd, dass sisch inde Gschischd nedd viele erfolschraische Fell zu finne sinn, wu die Taggdigg erfolschraisch g'wesd isch. A die Bolodiggwisseschafdla Samuel Seitz unn Caitlin Talmadge männen, dass die Uffzaischnunge vor un wehrendde Bresidendschafd vum Trump zaischen, dass die Madman-Taggdigg inde Reschl wedda die Abschregung schdergd noch ä Druggmiddl fa Vahondlunge isch. Sie sejen do'd'vor drai wischdische Grind: Erschends konns soi, dass die Zielschdaade die Bodschafd nedd vaschdejen, wude „Variggde“ glabd, dassas denne gsachd hodd, zweddens konns soi, dass die Zielschdaade des Vahalde vum „Variggde“ als nedd glabwirdisch oischdufen, und driddens konns soi, dass die Zielschdaade dem „Variggde“ nedd nochgewwen, selbschd wonnse der Rhetorik vum „Variggde“ glawen, wailde „Variggde“ als ufehisch wargnumme werd, glabwirdige Zusicharunge fa soi kinfdisches Vahalde zu gewwe.

## Baischbiel

### Richard Nixon
Nixon's Schdabsschef, de H. R. Haldeman, hodd g'schriwwe, dass de Nixon zuem gsachd hodd:

Als Demonschdradzijon vun soina Enschlossehaid hodde Nixon im Johr 1969 die Operation Menu bfohle, ä Fleschebombademend uf Kambodscha, und die Invasion vum Lond 1970. Die Taggdigg hodd awwa nedd den vum Nixon erhoffde Erfolsch kabd.

A wonn die Idee vum „Madman“ schun ald isch, mänd de Jeffrey Kimball, dass de Nixon vun allä aus soina Erfahrung unde B'obachdung wiede Dwight D. Eisenhower middm Koreagriesch umgonge isch, vun allä die Idee krischd hodd.

### Donald Trump

Oinische hawen des Vahalde vum Donald Trump wehrend soina Omdszaid als US-Bräsidend gescheniwwa soine Vabindede unn feundlische Schdaade als Baischbiel fa die Madman-Taggdigg gseje.

Die Owendung vunde Madman-Taggdigg werd z. B. midde Frailassung vum omerikonische Paschdor Andrew Brunson aus tirgischa Haft 2018 g'brochd, nochdem de Trump als Vageldung die tirgisch Werdschafd b'drohd hodd. De Trump hodd baide Naivahondlunge vum KORUS FTA de US-Hondlsunnahendla gsachd, die Südkorea-Diblomade zu warne: „if they don't give the concessions now, this crazy guy will pull out of the deal“, alla „Wonnse jedz nedd die Zugschdendniss machn, werd diesa variggde Kerl ausm Abkumme ausschdaische“, was Jonathan Swan vun Axios als „variggde“ Aad fa indazadzijonale B'ziejunge siehd. 

De Jonathan Stevenson hodd awwa g'mänd, dass die Taggdigg baim Trump wenischa g'brochd hedd, als baim Nixon, wailde Nixon vasuchd hodd, de Oindrugg zu erwegge, „he'd been pushed too far, implying that he would return to his senses if the Soviets and North Vietnamese gave in“, alla dassa „zu waid g'driwwe worre isch, unn dassa awwa widda vanifdisch werre ded, wonn die Sowjets unn Nordvietnamese oileng'ge dedn“, wehrend die Nordkoreonische-Regierung wahschoinlisch des baim Trump nedd g'glabd hodd, wail soi Drohunge baiem dauwond kummen unn nedd ä gfiehlsmessischi Reagzijon. Zudem mänd die Wisseschafdlarin fa indazadzijonale B'ziejunge Roseanne W. McManus, dass Trumps Aussach, dassa sisch uff die Madman-Taggdigg valossd, widdasinnisch isch, waila de Glawwe unnagrawe dud, dass soin Wohnsinn eschd isch.

Wehrendde Bresidendschafdswahle 2024 inde US hodde Trump soi Version vunde Madman-Theorie als ä Schdradegie vorg'schdelld, diea gesche Schina oisedze ded, um ä Inwasjon odda Blockad vun Taiwon zu vahinnare, unn gesche Russlond, um ä Friednsabkumme zu eraische unn die Invasion inde Ukraine 2022 zu b'ende. De Trump hodd a gsachd, dassa howe Zell als Drohung nemme kend, um Hondlsabkumme zu krische unn Hondlsgriesch zu vamaide unn dassa Wanunge iwwa die Zurigghaldung vunde USA baide Vataidischung vun NATO-Midglieda als Middl nemme kend, um die NATO-Vabindede zu mehr Inwesdidzjone in ihr aische Vataidischung zu b'wesche.

### Vladimir Putin

Ä waidares Baischbiel fa die Madman-Taggdigg kummd vum russische Bresidend Vladimir Putin vor unn wehrendde Inwasijon vunde Ukraine im Johr 2022. De Martin Hellman hodd do'd'zu gsachd „nuclear weapons are the card that Putin has up his sleeve, and he's using it to get the world to realise that Russia is a superpower, not just a regional power.“, alla „Atomwaffe sinn die Kard, wude Putin im Erml hodd, unn er nudzdse, umde Weld glaazumache, dass Russlond ä Subamachd unn nedd bloß ä Regijonalmachd isch.“ Diesa Oinsadz vunde Madman-Taggdigg, isch ebbes, wude Weschde „not properly caught on to.“, alla „nedd rischdisch vaschdonne“ hodd.

Wenisch Dach nochde russisch Inwasijon vunde Ukraine, hodde Gideon Rachman inde Financial Times gsachd, dass die „penchant for publishing long, nationalist essays" regarding Ukrainian and Russian history, his plans of nuclear weapons exercises as well as his image of "growing increasingly out of touch and paranoid“, alla die „Vorlieb fa die Vaeffendlischung longa, nadzionalischdischa Essays“ iwwa die ukrainische und russische Gschischd, soi Blen fa Atomwaffeiwunge unn soi Bild vun „growing increasingly out of touch and paranoid“, alla „zunemenda Unahbakaid unn Paranoia“ unn soi Isoladzijon wehrendde COVID-19 Pondemie, de Oisadz vunde Madman-Taggdigg soi kennd. Rachman mänd, dassde Putin „is ruthless and amoral. But he is also shrewd and calculating. He takes risks, but he is not crazy“, alla „rücksichtslos und amoralisch isch. Awwa er isch a kluch und b'reschnend. Er gehd Risike oi, awwa er isch nedd variggd“, unn hodd die jingschde Agdzijone vum Putins midd soine ‚rationalere‘ Agdzijone vunde ledschde 20 Johr vaglische. Rachman mänd awwa a, dass "the line between acting like a madman and being a madman is disconcertingly thin.", alla „die Grenz zwischm Hondle wien Variggde unn dem vunnem Varrigde b'uruschind schmal isch“.

Inde erschde Dach vunde Inwasijon hodde Paul Taylor vum Politico schbegulierd, dass Putin die Madman-Taggdigg oisedzd, nochdema bschlosse kabd hodd, die russische nugleare Abschrechungskrefd in „Sondaalarm“ zu vasedze. Taylor hodd gmänd, dass Putin ä „pathological behavior“, alla „padologisches Vahalde“ onde Dach g'leschd hodd, indema „swinging wildly from seeming openness to negotiations to a full-scale invasion of Ukraine in four fronts, while threatening the world with mass destruction“, alla „vun schoinbara Offehaid fa Verhondlunge bis hie zu änna groß og'leschde Inwasijon vunde Ukraine on vier Fronde schwongd, wehrenda de Weld mid Massevanischdung drohd“. De Taylor hodd zude Fernsehoschbroch vum Putin vor de Inwasijon g'mänd, dass „his branding Ukraine's elected leaders as drug-addicted neo-Nazis“, all „soi Brondmagung vunde g'wehlde ukrainische Fihra als drogesischdische Neonazis“ selbschd bai unnaschdidzende Russe Zwaifl on soim gaischdische Zuschdand unn soina Gsundhaid uffkomme sinn.

## Gugschd a uff
* Schbiel midem Faija

## Einzelnachweise