open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albert Camus

I **Albert Camus** (7 Noviembre 1913– 4 Enero 1960) métung yang Algerian-French a filosofo, talasúlat, dramaturgo, periodista, ampóng activistang pangpolitica. Tínanggap yang Galal a Nobel Para king Malagung Panyulat o Literatura anyang 1957 king edad a 44, ing kadwang pékayanak king kasalésáyan. Kayábé la karéng óbrá na déng *[[The Stranger (Camus novel)|The Stranger]]*, *[[The Plague (novel)|The Plague]]*, *[[The Myth of Sisyphus]]*, *[[The Fall (Camus novel)|The Fall]]*, ampó ing *[[The Rebel (book)|The Rebel]]*.
Rabindranath Tagore

I **Rabindranath Tagore** métung yang poeta, talasúlat, dramaturgo, compositor, filosofo, mágreporma king kétawan (sociedad) ampóng pintor ibat king India. Bináyú ne ing literatura ampóng musicang Bengali ampó ing arte ó kalalangan ning India king kayang Contextual Modernism anyang kadwang dáké ning ka-19 a siglu ampó anyang múmúnang dáké ning ka-20ng síglu. Ya ing talasúlat ning"taganang sensitíbu, báyu ampóng malagung" kawatásan ning *[[Gitanjali]]*, at anyang 1913 ya ing méging é-Europeo ampo ing múmúnang lyricist a sínambut kiing Galal a Nobel Para king Malagung Panyulat o Literatura. Ákákit dó réng poeticong dálit nang Tagoreng 'spiritual and mercurial' ; kábang píkabaluan la king Indian subcontinent déng prosa ampóng poesia na. Kayánib ya king Royal Asiatic Society. Áusan déng "the Bard of Bengal", at pémansagan déng: **Gurudeb**, **Kobiguru**, ampóng **Biswokobi**.{{efn|*Gurudev* translates as "divine mentor", *Bishokobi* translates as "poet of the world" and *Kobiguru* translates as "great poet".
Andre Agassi

I **Andre Kirk Agassi** ( ; mibait 29 ya ing April, 1970) mámyalung yang tennis. Sadyá yang mánimúna king tennis king yátu. world No. 1 tennis player. Mékata-walú ya méging campeon king major, at sínambut yang gintu king  Tennis at the 1996 Summer Olympics – Men's singles, at kadwá ya karéng pitung áliwang mangáragul a torneo. Tutúring déng métung karéng mapiang díling mámiálung tennis king kábang panaun.

## Daléráyan
Ambeth Ocampo

I **Ambeth R. Ocampo** (mibait anyang 1961) métung yang Filipinong historiador a pangmaldâ, academico, mánibalang pangcultura, periodista, talasúlat, ampóng curator. Píkabaluan yang díli karéng kayang kasulátan tungkul king bayáni ning Filipinas, i José Rizal, ampó karéng paksang makaparikil king kasalésáyan ampóng kalalangan ning Filipinas, kapamílatán ning *Looking Back*, ing kayang column king diariung *[[Philippine Daily Inquirer]]* a lúlual makatadwá paruminggu.

Migsilbí yang Talapamuntuk ning National Historical Commission of the Philippines manibat anyang 2002 anggang 2011, at kayagnán na níti, talapamuntuk ning National Commission for Culture and the Arts manibat  2005 anggang 2007.
Carlomagno

I **Carlomagno** , ó **Charlemagne**  king Inglis kayánib ya king Carolingian dynasty, a méging Ari da reng Frank manibat anyang 768, Ari da reng Lombard manibat 774, at mé-corona yang Emperador da réng Romanu kapamílatán nang Papa Leon III anyang 800. Ápisanmétung néng Carlomagno ing kéraklan king albugang ampóng kalibudtang Europa, at ya ing múmúnang mékilálang emperador a ménibálá king albúgang Europa manibat anyang míbagsak ya ing albúgang Imperio Romano manga atlung síglu báyu ing panaún na. Ing péparagul a estadong Frankish a tinikdó nang Carlomagno ing méging Carolingian Empire, a tutúring dang múmúnang dáké ning Banal a Imperio Romano. Géwá néng sántung Antipope Paschal III—a kaybat tinúring dang é matatanggap—at ngéni tutúring déng beato, a métung a takbang báyu ing pánga-sántu king Iglesia Catolica.

## Dalerayan
### Citations
Cola di Rienzo

I **Nicola Gabrini** (1313-8 ya ing Octobre 1354), a maralas áusan dang **Cola di Rienzo** () ó **Rienzi** métung yang Italianung politico ampóng pekapun, a ing áus na king saríli na,"mánungkulan da réng tau Roma"]].

Anyang panaún na, ménalakaran ya pára king pámisanmétung ning Italia ampó ing pámaglakó ning upáyá nang political ning Pápa. Úli na níti, migsilbí yang tandâ anyang ka-19 a siglu kareng pékapun ning liberal a nacionalismu, at ya ing migsilbing pasimúna ning Risorgimento (Pasibáyung Pámibángun, ing pangimut pára king pamisanmetung ning Italia kaníta, panaun anyang mapipitná ya  karéng dakal a bangsa).
Kobe Bryant

I **Kobe Bean Bryant** (23 ya ing Agosto 1978 – 26 ya ing Enero 2020) métung yang Americanung mámiálung basketball. Métung yang shooting guard, at mémialung ya pára karéng Los Angeles Lakers king mabílug nang carera king National Basketball Association (NBA). Tutúring dé réng dakal a expértung métung karéng mapiang díling mámiálung basketball king kábang panaun i Bryant, a mékata-lima sínambut king NBA championship at mékata-labing walú (18) ya mépíling All-Star, mekata-labing lima (15) ya miyabe king All-NBA Team, mékata-labing adwá ya kayánib king All-Defensive Team, ya ing NBA Most Valuable Player (MVP) anyang 2008, at mékatadwá ya NBA Finals MVP. Mékatadwá ya múrin ménimúna i Bryant  king led the NBA in scoring at kapat ya king league all-time regular season ampong postseason scoring. Miyabe ya king Naismith Memorial Basketball Hall of Fame anyang 2020, anyang meangu ne bye, at miyabe ya king NBA 75th Anniversary Team anyang 2021.
Garfield

Ing ***Garfield*** comic strip ya king Estados Unidos a lélangán nang Jim Davis. Anyang múmúna, local mû ing darásán na (king Pendleton, Indiana), kaybat mé-syndicate ya king mabílug a Estados Unidos. Istoriá né ing byé ning bída, ing púsâ, ing makibandí nang táu, i Jon Arbuckle, ampó i Odie, ing ásu. Anyang 2013, maka-syndicate né karéng manga 2,580 a diariu ampóng mágasin, at ya ing tátalan king comic strip a péka-malépáran syndication.
Cleopatra

I **Cleopatra VII Thea Philopator**  70/69 BC-10 Augost 30 BC) Reina né ning Kayarian a Ptolemaico ning Minunang Ehipto manibat anyang 51 anggang 30 BC, ampó ing kayang tawling activong mig-árî.Métung yá múring diplomatico, naval commander, linguista, ampóng talasúlat king medicina and . Kayanib ya king Ptolemaic dynasty, at palipi ne ning mitatag kaniti, i Ptolemy I Soter, metung a heneral a Macedniong Griego a kayabe nang  Alexander the Great. Kamaté nang Cleopatra, mégí yang provincia ning Imperio Romano, at méyárí ya ing tauling estadong Helenistica ampó ing panaun ning kasalésáyan a migumpisa king pángamaté nang Alejandrong Mapia. king Mediterraneo. Ing Griegong Koine ing múmúná nang amánung Cleopatra, at yá kabud karéng ménibalang Ptolemaicong mébyása king amánung Egipcio. notes that the Hellenistic period, beginning with the reign of Alexander the Great, came to an end with the death of Cleopatra in 30 BC. Michael Grant stresses that the Hellenistic Greeks were viewed by contemporary Romans as having declined and diminished in greatness since the age of Classical Greece, an attitude that has continued even into the works of modern historiography. Regarding Hellenistic Egypt, Grant argues, "Cleopatra VII, looking back upon all that her ancestors had done during that time, was not likely to make the same mistake. But she and her contemporaries of the first century BC had another, peculiar, problem of their own. Could the 'Hellenistic Age' (which we ourselves often regard as coming to an end in about her time) still be said to exist at all, could *any* Greek age, now that the Romans were the dominant power? This was a question never far from Cleopatra's mind. But it is quite certain that she considered the Greek epoch to be by no means finished, and intended to do everything in her power to ensure its perpetuation." Her first language was Koine Greek and she is the only known Ptolemaic ruler to learn the Egyptian language.
Ramesses II

I **Ramesses II** (circa|1303 BC – 1213 BC) métung yang Faraon ning Ejiptu kanítang matuang panaun.Ya ing katlung mig-árí king Kalabingsyam a Dinastia. Kayábé nang  Thutmose III ning of the Kalabingwalung Dinastia, ya ing tutúring dang pékamapia ampóng pékamayupáyang faraon ning Bayung Kayarian ning Egiptu, a yang pékamayupáyang panaun king Egiptu anyang matuang panaun. Ya múrin ing tutúring dang métung karéng pékamatagumpéng guerrerong faraon, a míka labinglimang campaniang militar, a sínambut ngan, puéru king Labanan ning Kadesh, nung nú agpang karéng kéraklan, alang sínambut.
Madre Teresa

I **Mary Teresa Bojaxhiu** MC (míbait yang **Anjezë Gonxhe Bojaxhiu**, ; (26 ya ing Agosto 1910– 5 Septiembre 1997), a mas kilála king lagyung **Madre Teresa,** métung yang madreng Catolicong Albanian-Indian at talatátag ning Missionaries of Charity. Míbait ya king Skopje, a kaníta dáké ning Imperio Otomano, King edad a 18 minalis ya king Irlanda at kaybat king India, nung nú ya ménuknángan king keréklan king byé na. Tínggap né ing Ramon Magsaysay Peace Prize anyang 1962, ampó ing Nobel Peace Prize anyang 1979. Anyang 4 ya Septiembre 2016, me-canoniza ya king  ya king Iglesia Catolica antimóng **Santa Teresa ning Calcuta**. Ing aniversariu ning kayang kamatayan, ing 5 ya ing Septiembre, ing kayang fiesta.
Benjamin Franklin

I **Benjamin Franklin** (17 ya ing Enero 1706 [O.S. 6 ya ing Enero 1705]) métung yang Americánung maténákan karéng dakal a bagé, activong talasúluat, cientifico, inventor, talapanibálá king estado, talalimbag, talabulalag ampong filosofong pang-politica. Métung ya karéng mánimúnang intelectual ning kayang panaun i Franklin, a métung karéng Ibpang Talatátag ning Estados Unidos, métung karéng sínúlat king Punbatas ó Constitucion ning Estados Unidos, ampó ing métung karéng  pínirma king Pawagá ning Katimawan (Declaration of Independence) ampó ing múmúnang pangkabilúgang talapanibálá king correo (postmaster general).
Martin Luther King Jr.

I **Martin Luther King Jr.** (míbait yang **Michael King Jr.**; 15 ya ing Enero January 1929– 4 ya ing Abril 1968) métung yang Americanung ministrung Baptist, activista, ampóng filosofong pang-politica a métung karéng píkabaluan a pékapun king pangimut pára king katulírang civil o pang-mémalén (civil rights movement) manibat 1955 anggang pété dé anyang 1968. Métung yang pékapun king pisamban at anak né ning minúnang activista pára king katulírang pang-mémalén, i Martin Luther King Sr., Piglában néng King ing katulírang pang-mémalén pára karéng táung é-maputî king Estados Unidos kapamílatan ning parálan a é-violenti ampóng é-pámamintung civil (civil disobedience). Mírínan yang díwâ king kayang paniwálang Cristianu ampó ing é-violenting activismo nang Mahatma Gandhi, at ménimúná ya king é-violenting pámaglában karéng leyi ó batas a Jim Crow (leying pápalyári king pámikawaní da réng lahi) ampó réng áliwang clasing discriminacion king Estados Unidos.
Ludwig Wittgenstein

I **Ludwig Josef Johann Wittgenstein** (26 ya ing Abril 1889 – 29 ya ing Abril 1951) métung yang filosofong Austrian a ménigobra kéraklan king lohica, filosofía ning matematica, filosofía ning ísip, ampong filosofía ning amánu.
Desmond Tutu

I **Desmond Mpilo Tutu** (7 ya ing Octubre 1931-26 ya ing Diciembre 2021) métung yang obispo ampóng teologo a kilála king kayang óbra king pámaglában king apartheid ampóng activismo pára king katulírang pantáu. Mégí yang Obispo ning Johannesburg manibat 1985 anggang 1986 at kaybat na níta, Arzobispo ning Cape Town manibat 1986 anggang 1996; karéng aduang cásung déti, ya ing minúnang matuling a Africanung tínalan king katungkúlán a ita. King teología, píyabáyan nó réng idea king teologíang matuling king teologíang Africanu. 

### Bibliography

* 
* 
* 
* 
* 
* Tlhagale, Buti, and Itumeleng Mosala, eds. *Hammering Swords into Ploughshares: Essays in Honor of Archbishop Mpilo Desmond Tutu* (Eerdmans, 1987).
* "Desmond Tutu". in *Gale Literature: Contemporary Authors* (Gale, 2013) online
* "Desmond Mpilo Tutu". in *Contemporary Black Biography* (44, Gale, 2004) online
* "Bishop Tutu's Christology." *Cross Currents* 34 (1984): 492–99.
Platon

I **Platón** ó **Plato** (428/427 o 424/423 – 348 BC) métung yang filósofong Griegong míbait king Atenas anyang panaung Classical.

Tétag néng Platón king Atenas ing Academia, métung a pipágarálan filosofía nung núkarin nó tírû deng doctrinang anyang kaybat ning panaún na mayáus Platonismo.

## Daléráyan

### Óbrang mébanggit
**Primary sources (Greek and Roman)**

* Apuleius, *De Dogmate Platonis*, I. See original text in Latin Library.
* Aristophanes, *[[The Wasps]]*. See original text in Perseus program.
* Aristotle, *[[Metaphysics (Aristotle)|Metaphysics]]*. See original text in Perseus program.
* Cicero, *[[De Divinatione]]*, I. See original text in Latin library.
* 
*  See original text in Perseus program.
*  See original text in Perseus program.
*  republished by: 
*  See original text in Perseus program.
*  See original text in Perseus program.
*  See original text in Latin Library.
* , V, VIII. See original text in Perseus program.
* Xenophon, *[[Memorabilia (Xenophon)|Memorabilia]]*. See original text in Perseus program.
Angela Merkel

I **Angela Dorothea Merkel**  (míbait anyang 17 ya Julio 1954) métung yang Aleman a sadiang politico ampóng cientificong migsilbing chancellor ó canciller ning Alemania manibat  2005 anggang 2021. Kayánib né ning Christian Democratic Union (CDU), at sadyá néng pékapun ning oposicion manibat 2002 anggang 2005 ampó ning Christian Democratic Union manibat 2000 anggang 2018. I Merkel ing múmúnang babáying migsilbing chancellor of ning Alemania. Anyang magsilbí yang chancellor, pané réng áusang *de facto*ng pékapun ning [European Union]] (EU) ampóng mayupáyang díling babáyi king yátu. Manibat anyang 2016, pané réng áusang pékapun ning timáwang yátu.

## Daléráyan
Béla Bartók

I Béla Bartók (25 ya ing Marzo 1881 – 26 ya ing Septiembre 1945) métung yang compositor, pianista ampóng ethnomusicologist a Hungaro. Tutúring déng métung karéng mapiang díling compositor ning kadwang púlung síglu; ya ampó i Franz Liszt ing tutúring dang mapiang díling compositor ning Ungria. King kapamílatan ning kayang coleccion ampó ing kayang pámanigáral king musicang pangmaldâ (folk music), métung ya karéng mítátag king comparative musicology, a kaybat méging ethnomusicology.
(25 ya ing Marzo 1881 – 26 ya ing Septiembre 1945) métung yang compositor, pianista ampóng ethnomusicologist a Hungaro. Tutúring déng métung karéng mapiang díling compositor ning kadwang púlung síglu; ya ampó i Franz Liszt ing tutúring dang mapiang díling compositor ning Ungria. King kapamílatan ning kayang coleccion ampó ing kayang pámanigáral king musicang pangmaldâ (folk music), métung ya karéng mítátag king comparative musicology, a kaybat méging ethnomusicology.
Richard III ning Inglaterra

I **Richard III** (2 ya ing Octubre 1452-22 ya ing Agosto 1485) arí né ning Inglaterra King of England manibat anyang 26 ya ing Junio 1483 angga king kamatáyan na anyang 1485. Ya ing tauling arí ning Dinastia Plantagenet ampó ing cadet branch ning House of York. Ing kayang pangásambut ampóng pángamate king Labanan ning Bosworth Field, ing tauling labanan ning Gera da reng Rosas, a yang wakas ning Edad Media king Inglaterra.
Wu Zetian

I **Wu Zetian** (17 ya ing Febrero 624-16 ya ing Diciembre 705) ing múmúna at mágdilidíling babáying méging emperador king kasalésayan ning China, a mumuna mig-áring de facto ning dinastiang Tang, at manibat anyang 690, king saríli nang katulíran.  Manibat 665 anggang 690, migsilbí yang emperatriz consorte ning dinastia Tang (antimóng asáwa ning emperador Gaozong) at kaybat, kamaté na, antimóng emperatriz viuda (empress dowager) karéng kayang ának (ing Emperador Zhongzong ampó ing Emperador Ruizong). É pa milyári ini king kasalésáyan ning China, anyang tétag né ing dinastia Wu Zhou, at migsilbí yang babáying emperador o emperatriz manibat 690 anggang 705. Yá kabud babáying soberána king kasalésáyan ning China. Anyang ápat a púlung banwang mig-árí ya, mégi yang métung karéng mayupayang bangsá ning yátu ing China, at míbiáyang pasibáyu ing kayang cultura ampóng economia, at mébáwas ing kapirayá nan o kasusúpan (corruption). Mílakó ya king upáyâ kapamílatán ning coup anyang 2005 at mété ya pilang búlan kaybat na níti.
Khufu

I **Khufu** ó **Cheops** métung yang árí ning Ejiptu kanítang matuang panaun, a migsilbing faraón ning Kápat a Dinastia anyang múmúnang dáké ning Matuang Kayarian anyang 2,580 BCE. Élilán néng Khufu ing táta na, i Sneferu, king pámag-árî. Tatanggapan dang ya ing pépagawá king Mapiang Piramide ning Giza, métung karéng Pitung Mala ning Matuang Panaun, ónéng dítak mú ing bálú  támu karéng áliwang aspétu ning kayang pámag-árî.

## Daléráyan
Sitsirica

Ing **sitsiríca'' (**Catharanthus roseus**), a ''bright eyes**, **Cape periwinkle**, **graveyard plant**, **Madagascar periwinkle**, **old maid**, **pink periwinkle** ó **rose periwinkle** king Inglis, species yang perennial a tanaman a manyampaga king familia Apocynaceae. Katutúbú ya ampóng endemic king Madagascar, ónéng tatanam dé karéng áliwang lugal antimóng tanaman a ornamental ampóng tanaman a panulu. Ya ing pikukuánan karéng panúlung vincristine ampóng vinblastine, a gagamítan da lában king cancer. Sadya, kayábé ya king genus *[[Vinca]]* at *Vinca rosea* ya.

## Daléráyan
Jim Davis (talagulis)

I **James Robert Davis** (míbait anyang 28 ya ing Julio 28 1945) métung yang Americanung talagawang comics, talasúlat script pelicula ampóng producer. Píkabaluan yang dili antimong miglalang king comic strip a *[[Garfield]]* ampong *[[U.S. Acres]]*. Míbulalag ya manibat anyang 1978 ing *[[Garfield]]*, a métung karéng malépáran panga syndicate a comics. Déng áliwá nang óbrang comics Davis ílá pin déng *[[Tumbleweeds (comic strip)|Tumbleweeds]]*, *[[Gnorm Gnat]]*, ampóng *[[Mr. Potato Head]]*.

## Daléráyan
Frédéric Mistral

I **Joseph Étienne Frédéric Mistral**  (Occitan: Josèp Estève Frederic Mistral) (8 ya ing Septiembre 1830-25 ya ing Marzo 1914) métung yang talasúlat a Frances king literaturang Occitan ampóng talasúlat talabaldúgan o diccionario ning dialectong Provençal ning kayang amánu. Tinggap né ing  Galal a Nobel Prize king Malagung Paniulat anyang 1904 "antimóng pámangilála king pánga-orihinal ampóng makatutuánan a pámamié dwa king kayang pamangawang kawatasan, a matapat a manyalamin king natural a mayayakit ampong katutubung díwá da réng kayang kabalén, at, migit pa kaníti, ing makabaldúgan nang óbra antimóng talapagáral king amánu ampóng literatúrang Provençal". Métung ya karéng kayánib a mítátag king Félibrige i Mistral, a kayánib ning Académie de Marseille.

## Daléráyan
Jordan Peterson

I **Jordan Bernt Peterson** (míbait anyang 12 ya ing Junio 1962) métung yang Canadian a psicólogo, talasúlat, ampóng comentarista king media. Maralas déng áusang conservativo, at mégí yang kabalítan anyang kadwang dáké ning decadang 2010 uling karéng palage na karéng pisasabian king cultura ampóng politica. 

## Daléráyan
Narges Mohammadi

I **Narges Mohammadi** (mibait 21 April 1972) métung yang activistang Iranian para king katulírang pantáu ampóng tínanggap Galal a Nobel para king Kapayapan. Ya ing kadwang pamuntuk ning  Defenders of Human Rights Center (DHRC), a pánibalan ning kalúpa nang sínambut Galal a Nobel king Kapayapan, i Shirin Ebadi. Métung yang masikan a talasupórta ning feministang é-pámamintung civil king Iran ampóng métung a crítico ning prográmang hijab ampóng kalinísan púrî ning 2023.

## Daléráyan
Mahsa Amini

I **Mahsa Amini** (September 1999 – 16 September 2022), a áusan dá múring **Jina Amini** métung yang babáying Iranian a mérakap uling lalabánán na ing kapílitan a hijab, at kaybat, anyang mété ya anyang makasúkul ya, at úli na níti, míkálat la réng protesta king mabílug a Iran. Mika reaccion king mabílug a yátu king kayang pángamaté. Úli ning kamatáyán na, míka malépáran a protesta king sociedad ó kétawan a Iranian, at míkálat la réni karéng miayaliwang ciudad ó lakanbalén ning Iran, at mékisanmétung la karéti karéng miáyaliwang dáké ning yátu.

## Daléráyan
Asa-asa

Ing **asa-asa** (***Rastrelliger brachysoma***)  a **short mackerel**  ó **shortbodied mackerel** king Inglis, métung yang species ning mackerel king familia Scombridae. Mayayákit ya karéng mangabábóng dáyatmálat ning mauli aslagang Asia ampóng Melanesia, at ing kakanan na kéraklan, déng mangálating zooplankton. Taganang maulagá ya king industria ning pámanasan.

## Daléráyan
Reza Pahlavi

I **Reza Pahlavi, Principeng talapagmána ning Iran** (míbait 31 October 1960) ing pangáné nang anak Mohammad Reza Pahlavi, ing tauling Shah ning Iran, ampó ing asáwa nang i Farah Diba. Báyu ing Revolucion Islamico anyang 1979, ya ing principeng talapagmana ampó ing tauling talapagmána king trono ning Estado Imperial ning Iran. Ngéni mánuknángan ya i Pahlavi king Great Falls, Virginia.

I Pahlavi ing mítátag ampó ing pekapun ning National Council of Iran, métung a agúman a oposicion a atiu king aliwang bangsa, mákiyábé ya king pangimut a democraticong Iranian, at píkabaluan yang critico ning Republica Islamico ning Iran.

## Daléráyan
Volodymyr Zelenskyy

I **Volodymyr Oleksandrovych Zelenskyy** (míbait 25 ya ing Enero 1978) métung yang politicong Ukrainian a magsilbi antimóng kánam a pamuntuk ning Ukraine manibat anyang 2019. Sadyá yang comedianti ampóng artista.

Míbait ya king familiang Judio ning Ukraine i Zelenskyy, at méragul yang katutúbung mágsalitang Rúsu king Kryvyi Rih, métung a maragul a lakanbalén king Dnipropetrovsk Oblast king kalibudtang Ukraine. Báyú ya mig-artista, miyárí yang abogasia king Kyiv National Economic University. Kaybat, tikián né ing métung a caréra king comedy at lélangan né ing Kvartal 95 production company a gágawang pelicula, cartoons, ampóng palagé king television kayábé ya ing *[[Servant of the People (2015 TV series)|Servant of the People]]*, nung nú ya línagéng pamuntuk ning Ukraine i Zelenskyy. Mípalagé ya ing serie manibat anyang 2015 anggang 2019 at taganang síníkat ya. Anyang Marzo 2018 ating partido political a paréu lagyú king palagé king television a lélangan da réng empleadu ning  Kvartal 95.

## Daléráyan
Dalukat

Ing **dalúkat** (***Chilo suppressalis***), a **Asiatic rice borer** ó **striped rice stemborer** king Inglis, métung yang kambubulag king familia Crambidae. Metung yang maleparan a species, a mayayakit manibat king Iran, India, Sri Lanka, China, Aslagang Asia, Japan, Taiwan, Malaysia angga king Pacifico.

Métung yang mabáyat a pésti ning pálé. King úli na, maragul ing kabawasnan king púpul ning pálé king Aslagang Asia, India ampong Indonesia. Mapalyáring déng táu ing migdala king dalúkat king Espania ampóng Hawaii, at manibat karin, míkálat ya king Northern Territory ning Australia.
John Henry Newman

I **John Henry Newman**  (21 ya ing February 1801– 11 Agosto 1890) métung yang Ingles a  teologo, academico, intelectual, filosofo, polymath, historiador, talasulat, escolar ampóng poeta, a múmúna páring Anglicano, a méging páring Catolico at kaybat Catolicong cardenal, a maulaga ampóng controversial a taúan king kasalésáyan ning Inglaterra anyang kalabing syam (ka-19) a síglu. Píkabaluan né king kéraklan king Inglaterra anyang libútad ning decádang 1830, at mégí yang santung Catolico anyang 2019.

## Daléráyan
G.K. Chesterton

I **Gilbert Keith Chesterton**  (29 ya ing Mayo 1874– 14 ya ing Junio 1936) métung yang Ingles a talasúlat, filosofo, apologistang Cristiano, ampóng critico king paniúlat ampóng kalalangan. 

Píkudtá néng Chesterton ing katsang pari ampong detective, i Father Brown, at sínúlat ya tungkul king apologetica. Agyáng déng áliwang é-mámáyun karéla, kikilalánan dé ing malépáran a síkanan da réng óbrá na, antimó ing *[[Orthodoxy (libru)|Orthodoxy]]* ampó ing *[[The Everlasting Man]]*. Maralas néng áusang Cristianong ortodoxo ing saríli na, at king pángalábas ning panaun, ing Catolicismo ing kinilála nang tátalan king kábiliang ini, angga king minális ya king Iglesia Catolica manibat king High Church Anglicanism. Lálón de réng talasúlat talangbyé antimong katukí da réng talasúlat antimó i Matthew Arnold, Thomas Carlyle, John Henry Newman ampó i John Ruskin.

## Daléráyan
Graham Greene

## Daléráyan

I **Henry Graham Greene**  (2 ya ing Octubre 1904– 3 ya ing Abril 1991) métung yang talasúlat ampóng periodistang Ingles a tutúring dang métung karéng mánimánang novelista ning kadwang pálung (ka-20ng) síglu.

Úli ning pámiyábé ning kayang misnang kasikátan ampóng mátas a kábilian king literatura, tutúring da néng mánimúnang talasúlat kanitá pang kayanakán na, karéng seriosung novelang Catolicu, ampó karéng “'thriller” (a áusán nang "entertainments"). Mékatapilan ya míbílí ya king shortlist para king Galal a Nobel para king Malagung Paniulat. Kilub ning ánam a púlu't pitung banwa (67) banwa, nung iyábé la déng adwang pulu't limang novela, térukan nó réng pisasabian a moral ampóng political ning makabáyung yátu. Mírínan yang Galal a Shakespeare anyang 1968, ampóng Galal a Jerusalem anyang 1981.

## Daléráyan
Shūsaku Endō

I **Shūsaku Endō** (遠藤 周作, Endō Shūsaku) (27 ya ing Marzo 1923–29 ya ing Septiembre 1996}} métung yang talasúlat a Hapon a sínúlat manibat king métung a malágad a paglaláwéng Catholico. Kilwal ning Japan, pikabaluan yang dílí king kayang  ''Silence'', géwa neng policulang director Martin Scorsese, ing [Silence (2016 film)|film of the same name]] anyang 2016. Tínanggap yang pilang galal king literatura, kayábé ya ing  Akutagawa Prize ampó ing Order of Culture, at télagá néng Papa Pablo VI king Catolicong Orden nang San  of Silvestre.

Kayábé nóng Endō di Junnosuke Yoshiyuki, Shōtarō Yasuoka, Junzo Shono, Hiroyuki Agawa, Ayako Sono (a Catolico mu naman), ampó i Shumon Miura, king Katlung Dai ning Lahi (ing katlung mánimunang grúpu da réng talasúlat a Hapon a lintó kaybat ning Kadwang Gerang Pangyátu.
Ayako Sono

I **Ayako Sono** (曽野 綾子, Sono Ayako) (míbait 17 ya ing Septiembre 1931) métung yang talasúlat a Hapon.

Tutúring déng conservativo i Sono. Métung ya karéng sasabian dang méging talaúsuk ning méangúbyé Pun Ministru Shinzo Abe. Mégí yang controversial úling king supórtá na king métung a sistémang kawángis ning apartheid king Mauling Africa pára karéng migranti o mámális king Japan. Mániwálá ya múring dápat nóng tuknang magóbra déng bábáyi kaybat dang mébuktut.
François Mauriac

I **François Charles Mauriac**  (11 ya ing Octubre 1885 – 1 ya ing Septiembre 1970) métung yang  novelista, talasulat drama, critico, poeta, ampóng periodistang Frances, kayánib king *[[Académie française]]* (manibat 1933), ampóng sínambut king Galal a Nobel king Malagung Paniúlat (1952). Míriínan yang Grand Cross ning *[[Légion d'honneur]]* anyang 1958. Métung yang Catolico king mabílug nang bye.
Henry Edward Manning

I **Henry Edward Manning** (15 ya ing Julio 1808 – 14 ya ing Enero 1892) métung yang Ingles a párí ning Iglesia Catolica, at kaybat Arzobispo ning Westminster manibat anyang 1865 angga king kamatáyán na anyang 1892. Mé-ordiná ya king Pisamban ning Inglaterra anyang panaun ning kayanakán na, ónéng mégí yang Catolico kaybat ning Gorham judgement (ing pámag-decision ning secular a autoridad, ing Privy Council, a minútus ya a papaliári ya king puestu na king Pisamban ning Inglaterra ing métung a páring Anglicanong é maniwálá king binyag karéng bíngut).
Edward Badeley

I **Edward Lowth Badeley** (1803 or 1804 – 1868) métung yang Ingles a abogadong eclesiastical ampóng kayánib king Pangimut a  Oxford a míyábé karéng pilang píkabaluan a casu ning kalabingsyam (ka-19) a síglu. 

## Átul kang Gorham
Ya ing migsilbing abugadu para kang Henry Phillpotts, ing Obispo ning Exeter, king Judicial Committee of the Privy Council anyang mig-apela ya i George Cornelius Gorham lában king pámag-cumpirma kaya king puestu king Brampford Speke. Béligtad ne ning Privy Council ing útus ning obispu, kinumpirmá né i Gorman king kayang puestu, at úli niti binábó né ing secular ó pangyátung autoridad kétang king pisamban, at iti migdalang maragul a escandalo karéng áliwang dáké. Anyang kaláldó ning 1850, i Badeley, Henry Manning ampó ráng labing-adwa pang prominenting Anglican, inyad da king Pisamban ning Inglaterrang isakwil né ing paglaláwé ning Privy Council king bautismo o binyag. Alang pakíbat, at métung ya i Badeley karéng dakal a linub king Iglesia Catolica anyang 1852.
Robert Wilberforce

I **Robert Isaac Wilberforce** (19 ya ing Diciembre 1802 - 3 ya ing Febrero 1857) métung yang Ingles a párî ampóng talasúlat.

Anyang 1832 mí-destínu ya king East Farleigh, Kent, a yang pékilíbé na anyang 1840 kétang king Burton Agnes, malápit king Hull. 

Anyang 1841, mítuldú yang archidiácono ning East Riding of Yorkshire. Anyang panaun a ita mégí yang malápit i Wilberforce kang Henry Manning, at mípaglíbé lang dakal a súlat karéng pisasabian a teological ampóng eclesiastical. Malálam ing karélang pámiyabé king pámiyugnáyan ning Pisamban ning Inglaterra ampó ning Iglesia Catolica. Anyang 27 ya ing Marzo 1848, mikiabe ya i Robert Wilberforce ampo ing kapatad nang i Samuel king Canterbury Association.
Mig-umpisa ing pámagpántuk na king relihiun anyang panaun na king Burton Agnes, ampó ing kayang pámakipaniúlat kang Manning. Úling mabágal ing pámibiébié karin, balik-bálik ini kaya. Dáragul ing kayang pánga-dismaya king ákakit nang é malínóng anggánan ning Estado ampóng Pisamban, at ditak-dítak mébáwas ing kayang katapatan king Pisamban ning Inglaterra anggang taganang méwalá na iti. 

Anyang 1851, línub ya i Manning king Iglesia Catolica Romana, at kaybat ning atlung banwa, tínukí ya i Wilberforce. Milyári ing kayang conversion úli ning áusan dang Gorham. Anti lang mipatunayan deng kayang isipan at kaybat panga-cumbinsing ing Pisamban ning Inglaterra metung yang hereticong aguman a e na na agyu ning kayang concienciang miyabe keti, at inalis na ing kayang katapatan manibat Canterbury ampong York, papunta king Roma bandang tauli.  

Mágsadyá ya pára king kayang ordinacion a Catolico anyang mété ya king Albano on anyang 3 ya ing Febrero 1857. Makakutkut ya king Roma king Basilica ning Santa Maria sopra Minerva, malápit king  Pantheon. Kétá yá mung kilwal ning transept ning pisamban ing kayang kutkútan.
Galunggong

Ing **galunggong** (*Decapterus russelli*), a **Indian Scad,** **Northern mackerel scad,**, **round scad,**, **Russell's mackerel scad,**, **slender scad** ó **three lined grunter** king Inglis, métung yang species ning asan a ray-finned king genus *[[Decapterus]]* a kayábé king familia Carangidae, a mayayákit Dayatmalat a Indio. Mikalat ne king aslagang Mediterraneo kapamilatan ning Suez Canal angga king South Africa  king mauli angga king Indonesia, pa-aslagan king albugan ning Kadayatmalatan a Pacifico, manibat king Japan king pangulu angga king Australia king mauli. Maulagá ya king pámanasan karéng bandang bébé dáyatmálat king mabílug a karinan nung nú ya mayayákit.
Kenzaburō Ōe

I  **Kenzaburō Ōe** (大江 健三郎|Ōe Kenzaburō) (31 ya ing January 1935 – 3 ya ing Marzo 2023) métung yang Hapon a talasúlat ampóng mánimúnang taúan king literatura ning Japan king salukúyan. Mé-influencia la réng kayang novela king literaturang Frances ampóng Americano. ampóng teoriang literaria, tungkul a karéng sandátang nuclear, upayáng nuclear, é-pamakibage king sociedad, ampóng existencialism. Simbut neng Ōe ing Galal a Nobel king Malaguang Paniulat anyang 1994, "úli ning kayang pámaglalang king métung a yátung píkudta, nung nú la miyayábé déng byé ampóng alamat báng gáwang máka-dismayang laráwan ning salukáyang kábilian ning méto kétawan ngéni".
Chikamatsu Monzaemon

I  **Chikamatsu Monzaemon** (近松 門左衛門) tutung lagyû **Sugimori Nobumori** (杉森 信盛), (1653 – 6 January 1725) métung yang Hapon a talasúlat drama king jōruri, ing puppet theater a kaybat méyáus bunraku, ampó ing drama nung nú táwu la réng lálágé, ing kabuki. Agpang king *[[Encyclopædia Britannica]]* "ya ing tatalangan dang mapiang díling dramaturgo". Tungkul la karéng mipámaténg mipálsinta déng kabaliían nang díling drama.
Francis James Child

I **Francis James Child** (1 ya ing Febrero 1825 – 11 ya ing Septiembre 11, 1896) métung yang  Americanung escolar, talaturû ampóng folklorista a pikabaluan díli ngéni úli ning ballad a Ingles ampóng Escoces (Scottish) a ngéni áusan dang Child Ballads. Mégi yang profesor king retorica ampóng oratorio (pámag-discursu) i Child king Harvard University, nung nú ya gínawang ma-influenciang edicion ning poesiang Ingles. Anyang 1876 mégi yang múmúnang Profesor ning Ingles king Harvard, metung a puestung minyé panaun kayang tumútuk pamanyaliksik a academico. Kanita ne inumpisang panigóbran ing Child Ballads.
V. Gordon Childe

I **Vere Gordon Childe** (14 ya ing Abril 1892 - 19 ya ing Octobre 1957) métung yang Australianong arqueologong makatútuk king pámagáral king European prehistory. King United Kingdom ya ménuknangan keraklan king bié na, a mágóbra antimóng academico pára king  University of Edinburgh at kaybat king Institute of Archaeology, London. Sínúlat yang adwang púlu't limang libru king kékában ning carera na. Múmúna, métung yang mániúlung king culture-historical archaeology, at kaybat mégí yang múmúnang talapasúlung king Marxist archaeology king [albugan]] ning yátu.
James Hope-Scott

I **James Robert Hope-Scott** (15 ya ing Julio 1812 - 29 ya ing Abril 1873) métung yang Britanicong abogado ampóng was Tractarian..

Anti karéng aliwang Anglo-Catolicos, méligalig ya i Hope king  Atul a Gorham, anya míka púlung anyang 12 ya ing Marzo 1850  king balé na king Curzon Street, London, nung nú la tínágun déng labing-ápat a mánimunang Tractarian, kayábé ya i Badeley, Henry Edward Manning, ampó i Archdeacon Robert Isaac Wilberforce. Kaybat, míbulalag lang serie da réng kapasyagan (resolutions) at mig-umpisa kaníti ing procesu ning pámikawání kari Hope, Badeley, Manning ampóng Wilberforce king Pisambang Anglican.

Anyang 1851, métanggap ya ii Hope king Iglesia Catolica.
Thomas Chippendale

I **Thomas Chippendale** (1718–1779) métung yang gágawang aparador king London, a mág-diseniung muebles king estilong mid-Georgian, English Rococo, ampóng Neoclassical. Anyang 1754 míbulalag yang librú da réng kayang diseniu king catalogong pang negociong maki pamagat a *The Gentleman and Cabinet Maker's Director*—ing pékamaulagang coleccion da réng diseniung muebles a míbulalag king Inglaterra anyang panaun a ita, a gínawang malépáran king pámananialí karéng muebles—at mégí yang kabalítan úli ning kayang tagumpé. Agpang king Victoria and Albert Museum, "makanyan la ka-influencia déng kayang disenio king Britania, ampó king kabilúgan ning Europa ampóng America, mégí yang palayó ing 'Chippendale' king sánumang muebles a kalúpa da réng kayang diseniung *Director* ".
Giorgio de Chirico

}}

I **Giuseppe Maria Alberto Giorgio de Chirico** (10 July 1888 - 20 November 1978)  métung yang Italianung  talagúlis ampóng and talasúlat a míbait king Grecia. Anyang panaun báyu ing Mumunang Banwang Pangyatu, tétag né ing pangimut king kalalangan a scuola metafisica, a malálam influencia karéng surrealista. Mayayákit la karéng kabalítan nang díling obra deng Roman arcades, mangakábang alínó, mannequin, tren, ampóng é lohical a angulo ning paglaláwé ó perspectivo. Masasalamin karéng kayang larawan ing kayang kaugnáyan king filosofia nang Arthur Schopenhauer ampóng Friedrich Nietzsche, ampó ing mitologia ning labuad a kayang tíbuan.
Noam Chomsky

I **Avram Noam Chomsky** (míbait 7 ya ing Deciembre 7, 1928) métung yang Americanung profesor ampóng pangmaldang intelectual a píkabaluan king obra na king linguistica, activismong pang-politica, ampóng criticismong social. Néng káyi, áusan deng "ibpa ning makabáyung linguistica", i Chomsky a mánimuna múring taúan king filosofiang analitical, ampóng métung karéng mítátag king larángan ning cognitive science. Métung yang profesor a laureado ning  linguistica king University of Arizona ampóng institute professor emeritus king Massachusetts Institute of Technology (MIT). Métung ya karéng mababanggit diling mabiéng talasulat i Chomsky, a maygit nang 150 sinulat a libru karéng paksang anti king linguistica, gera, ampóng politica. King ideologia, tutúlid né ing saríli na king  anarcho-syndicalism ampóng libertarian socialism.
Frédéric Chopin

I **Frédéric François Chopin** (1 ya ing Marzo 1810 – 17 ya ing Octubre 1849) métung yang Polacong compositor ampóng virtuosong pianista ning panaung Romantico, a sínúlat kéraklan pára king solo piano. Tatalangan dé king mabílug a yátu antimóng mánimúnang músico ning panaún na, metung nung nú "makayagpang ing kayang poeticong kabiasnan king kaparalánan a profesional a alang kapante king kayang henerasion".
Chrétien de Troyes

I **Chrétien de Troyes** (1160–1191) métung yang trouvère  ampóng poetang Frances a kilála karéng kasulátan na karéng bágéng dikil káréng bagéng makaugné kang Aring Arturo antimó i Gawain, Lancelot, Perceval ampó ing Santo Grial (Holy Grail). Kayábé la karéng péka-tatalangan dang óbra king literatura ning Edad Media déng sinúlat nang curirung Chrétien, kayábé ya ing *[[Erec and Enide]]*, *[[Lancelot, the Knight of the Cart|Lancelot]]*, *[[Perceval, the Story of the Grail|Perceval]]* ampó ing *[[Yvain, the Knight of the Lion]]. Ákákit dé ing pámangámit na king pámagbalangkas, particular king *Yvain'', antimóng métung a takbang papunta king modernung novela.
Aring Arturo

I **Aring  Arturo** a **King Arthur** king Ingles, **Brenin Arthur ** king Welsh, **Arthur Gernow** king Cornish, **Roue Arzhur** king Breton, ampóng **Roi Arthur** king Frances métung yang árí ning Britania king alamat, ampóng ing taúan nung núkarin ya makapadúrut ing tradicion king literaturang áusan dang Matter of Britain.
Psamtik I

I **Wahibre Psamtik I** ing múmúnang faraon ning Kadwang pulu't anam a Dinastia, ing panaung Saite, a mig-árî manibat king lakanbalén ning Sais king Nile delta pílatan ning 664–610 BC. Likluk néng Ashurbanipal ning Imperiong Neo-Assyrian, lában karéng ménibálang Kushite ning Kadwang pulu't limang Dynastia, ónéng kaybat míragdagan ya autonomia anyang méyna ya ing Imperio ning Asiria.
Edgar Allan Poe

I **Edgar Allan Poe**  (19 ya ing Enero 1809 – 7 ya ing Octubre 1849) métung yang talasúlat, poeta, talapatuntun ampóng critico literariang kabalítan díli karéng kayang poesia ampó réng kayang makúyad a salítâ, particular karéng salítá ning misterio ampóng salítang mákapangilábut. Tutúring déng mánimunang taúan ning Romanticismo ampó ning Gothic fiction king Estados Unidos, ampó ning literaturang Americanu. Métung ya karéng múmúnang talasúlat makúyad a salítâ, at tutúring déng ménimbéntu king detective fiction ampó ing métung karéng maulagang minambag king science fiction. Ya ing múmúnang kabalítan a talasúlat a Americanung mébiéng bukud mung king pámaniúlat, a yang sangkan ning kayang masákit a bié ampóng carera.
Meryl Streep

I **Mary Louise** "**Meryl**" **Streep** (míbait June 22, 1949) métung yang artistang Americana. Maralas déng sasabiang ya ing "byásang díling artista ning kayang generaciont", Píkabaluan ya i Streep a maténákan karéng miyáyaliwang lagé, at ing kabiasnan nang makibágé karéng dakal a tonu (accent). Dakal ya tinggap a galal a nominacion king mabílug nang carerang maygit ápat a decada, kayábé la réng record a adwang púlu't métung  (21) a nominacion king Academy Award , nung nú mékatatlú ya sínambut, ampóng record a atlung púlu't adwang (32) nominacion king Golden Globe Award, nung nú mékatawalú ya sínambut.
Ayn Rand

I **Alice O'Connor** (míbait yang **Alisa Zinovyevna Rosenbaum**) 2 ya ing Febrero 1905– 6 ya ing Marzo1982), a mas kilála king kayang talipanpan a **Ayn Rand** métung yang Americanang talasúlat ampóng pangmaldang filosofong mibait king Rusia. Kilála ya king kayang katsa (fiction) ampó king pámaniúlung na king sistema ning filosofiang inaus nang Objectivism. Míbait ya ampóng mégáral i Rand king Rusia, at minális ya king Estados Unidos anyang 1926. Kaybat da réng adwang novelang é migtagumpé anyang purmeru ampóng adwang drama king Broadway , síníkat ya king *[[The Fountainhead]]*, novelang sinulat na anyang 1943. Anyang 1957, bílalag néng Rand ing kayang best-selling a obra, ing novelang *[[Atlas Shrugged]]*. Kaybat, anggang maté ya anyang 1982, minális ya king é-katsá ba yang isúlung ing kayang filosofia, miglimbag ya karéng sarili nang diariung Objectivist, at migpalual yang pilang coleccion da réng sanésé.
Harlan Coben

I **Harlan Coben** métung yang Americanung talasúlat mystery novels ampóng thriller. Maralas, dúdúrut ya ing istoria da réng kayang novela king pámagbálik da réng milyári anyang mílábas a é mélutas ó é mílináwan anyang mílábas, pámamaté ó accidenting migdalang kamatáyan, at dakál la réng pángabalikungkung ning istória. Kayábé la karéng novela na déng adwang serie nung nu ating taúan a atiu karéng adwâ.
Lee Child

I **James Dover Grant** (míbait 29 ya ing Octubre 1954), a mas kilála king kayang talipanpan a **Lee Child**, métung yang Britanicong talasúlat da réng novelang thriller , at píkabaluan yang díli king kayang serieng novelang *[[Jack Reacher (book series)|Jack Reacher]]*. Tatalukian dé réng libru ing métung a Americanung sadyang military police, i Jack Reacher, a lílíbut king Estados Unidos. Sínambut ya ing múmúná nang novela, ing  *[[Killing Floor (novel)|Killing Floor]]* (1997), king Anthony Award ampó king 1998 Barry Award for Best First Novel.
Patricia Cornwell

I **Patricia Cornwell** (míbait yang **Patricia Carroll Daniels**; 9 ya ing Junio 1956) métung yang Americanang talasúlat dikil king crimen. Kabalítan ya karéng kayang novelang best-selling nung nú ya taúan ing medical examiner a i Kay Scarpetta, nung nú ing méging inspiracion ing serie da réng pámakamaté king Richmond, Virginia, nung nú la milyári déng kéraklan karéng istoria. Kapansing-pansing la réng kayang istoria king pámagtútuk da king forensic science, a mig-influencia karéng programa king television a tungkul king óbrá da réng policia. Inumpisán né múring Cornwell ing pámanialungsung karéng pámakamaté nang Jack the Ripper. Maygit nóng dinálan a miliun déng mísalí karéng librú  na.
Mortimer J. Adler

I **Mortimer Jerome Adler** (28 ya ing Dicembre 1902 – 28 ya ing Junio, 2001) métung yang filosofo, talaturû, enciclopedista ampong talasúlat a pangmalda. Antimong filosofo, kayabe ya kareng tradicion a Aristotelian ampóng Thomistic. Tínurú ya king Columbia University ampó king University of Chicago, at migsilbí yang talapamuntuk ning lupung ding talapagpaganap (board of directors) ning  *[[Encyclopædia Britannica]]* at tétag né ing  Institute for Philosophical Research.
Charlotte Brontë

I **Charlotte Brontë**  (21 April 1816&nbsp;– 31 March 1855) métung yang novelista ampong poetisang Ingles, ing pangáné karéng atlung mikákapatad a babáying Brontëng miras king edad, at sínúlat novelang méging clásico king literaturang Ingles.
Umberto Eco

I **Umberto Eco** (5 ya ing Enero 1932 – 19 ya ing Febrero 2016) métung yang Italianung medievalista (manigaral king Edad Media), filosofo, semiotico (taung mánigáral nung makanánú lang gágawâ ampóng bábié kabaldúgan karéng tanda, novelista, criticong cultural, ampóng comentarista king politica ampóng sociedad o kétawan. King Ingles, píkabaluan yang díli king kayang novela anyang 1980ng *[[Ing Lagyu ning Rosas]]*, métung a misteriong historical nung nú la lúlub deng semiotica,  pámaniúrí king Biblia, pámanigaral king Edad Media, ampóng teoria king literatura, ampó ing novela nang *[[Pendulo nang Foucault]]*, ing novela na anyang 1988 a tátagkil karéng paksang miwawángis kaníti.
John le Carré

I **David John Moore Cornwell** (19 October 1931 - 12 December 2020), a mas kilála king kayang talipanpan a **John le Carré** métung yang Ingles a talasúlat a píkabaluan díli karéng kayang novela ning pámag-espia, nung nú dakál lang miyálís king pelicula o television. Tutúring déng métung karéng mapiang díling novelista ning panaun kaybat ning kadwang gérang pangyátu. Anyang decadang 1950 ampóng 1960, megóbra ya pára king Security Service (MI5) ampo king Secret Intelligence Service (MI6). Báyú ya méyangú, bié, úli ning masikan nang pámanialungat king Brexit, kínanuá yang pánga-mémlén (citizenship) ning Irlanda, a milyári  úling atin yang ápung babáying Irlandesa.
John Grisham

I **John Ray Grisham Jr.**  (mibait 8 ya ing Febrero 1955)
 métung yang Americanung novelista, abogadu, ampóng sadyang kayánib ning Mississippi House of Representatives, a kilála karéng kayang legal thriller. Agpang king American Academy of Achievement, sínúlat yang tukí-tuking bestseller, at maygit atlung dálan a miliun a copia da réng libru na ing mísalí king yátu. Kayábé ya i Tom Clancy ampó i J.K. Rowling, métung ya i Grisham karéng atlu mung talasúlat a mékapisaling adwang miliung copia ning librú na king múmúnang pámaglimbag.
J. K. Rowling

I **Joanne Rowling** (míbait 31 ya ing Julio 1965), a mas kilála king kayang talipanpan a  **J.K. Rowling**, métung yang Britanicang talasúlat ampong filántropo. Sinúlat né ing *[[Harry Potter]]*, métung a serieng pitung-pindwan (seven-volume) a fantasíang mísúlat manibat 1997 anggang 2007. Ánam a rálan a miliun nang copia ning serie ing mísalî, a mílíkas na karéng 84 a amánu, at migbúnga yang pangyátung franquiciang míras karéng mediang pelicula ampóng pyálung a video. Anyang 2008, ináus *[[Forbes]]* a talasúlat a maragul díli pánákitan. 

Ing *[[The Casual Vacancy]]* (2012) ing múmúná nang novelang alí pang-anak. Susúlat né ing *[[Cormoran Strike]]*, métung a serie king katsang crimen (crime fiction series) a taglus-taglus pa, king lálam ning talipanpan a **Robert Galbraith**.
Clive Cussler

**Clive Eric Cussler** (15 ya ing Julio 1931 – 24 ya ing Febrero 2020) métung yang Americanung novelista ning pámakipagsápalaran ampóng máglakbe king lálam danum. Maygit nóng makatadwang púlû míbílí king  ''The New York Times'' fiction best-seller listHis thriller novels, many featuring the character Dirk Pitt, have been listed on ''The New York Times'' fiction best-seller list déng kayang novela. I Cussler ing mítátag ampóng talapamuntuk ning of the National Underwater and Marine Agency (NUMA), a mékatuklas maygit ánam a púlung (60 ) bapor a limbug ampóng aliwang méngasirá at limbug. Ya ing mágdili-diling talusúlat o mánimúnang talasúlat da réng maygit walung púlung libru
Stephen King

I **Stephen Edwin King** (mibait 21 ya ing Septiembre 1947) métung yang Americanung talasúlat  novelang horror, supernatural fiction, suspense, crime, science-fiction, ampóng fantasy. Áusan déng "**Ari ning Horror**", at maygit atlung dalan (300) miliun kareng libru na ing misalihis books have sold more than 350&nbsp;, at dakal la reng mibage kareng pelicula, serieng pang-television, miniseries, ampong comics. Susulat ya muring makuyad a salita, nung nu keraklan kareti mitipun na la king libru. Míbulalag ya ing múmúna nang novela, ing *[[Carrie (novel)|Carrie]]*, anyang 1974, at tikian ne ning *[['Salem's Lot]]*, *[[The Shining (novel)|The Shining]]*, *[[The Stand]]* ampó ing  *[[The Dead Zone (novel)|The Dead Zone]]*. Ing *[[Different Seasons]]*, métung a coleccion da réng ápat a novella, ing múmúna nang pámandáyu karéng kasulátang horror. Déng novella ing pikuanan na kareng peliculang ''Stand by Me'' ampo ing *[[The Shawshank Redemption]]*. Míbulalag né i King king lálam ning talipanpan a Richard Bachman, at sínúlat né kayábé la réng áliwang talasúlat, antimó ing kálugúran nang i Peter Straub ampó réng ának nang di and Joe ampóng Owen King.
Isabel Allende

I **Isabel Angélica Allende Llona**  (mibait 2 Agosto 1942) métung yang Chilenang| talasulat. Maki  aspetu yang magical realism ing óbrá na. Píkabaluan ya karéng novelang anti king *[[Ing Bale da reng Espiritu]]* (*La casa de los espíritus*, 1982) ampó ing *[[Ciudad da reng Lasip]]* (*La ciudad de las bestias*, 2002), a paréung ménákitan. Ináus dé i Allendeng "ing babásan nang díling talasúlat king amánung Castila ning yátu."
Jostein Gaarder

I **Jostein Gaarder** (míbait 8 ya ing Agosto 1952) métung yang Noruegong (Norwegian) intelectual ampóng talasúlat novela, makúyad a salítâ ampóng libru pára karéng ának. Maralas, súsúlat ya i Gaarder manibat king paglaláwé da réng ának, at tutuklasán na ing karélang pánamdaman a pámagmulálâ king yátu. Maralas gagamítán né ing metafiction karéng óbrá na at máglalang yang istoria kilub ning aliwang istoria. Ing pékamasanting nang óbra yá pin ing novelang *[[Sophie's World|Sophie's World: A Novel About the History of Philosophy]]* (1991). Mílíkas né karéng ánam a púlung (60) amánu, at maygit lang ápat a púlung (40) miliun déng copiang makalimbag.
Neil Gaiman

I **Neil Richard Gaiman** (10 ya ing Noviembre 1960) métung yang Ingles a talasúlat makúyad a katsa, novela, comics, graphic novel, audio theater, ampóng talasulat senario (screenwriter). Kayábé la karéng obra na déng serieng comics a *[[The Sandman (comic book)|The Sandman]]* ampó réng novelang *[[Good Omens]]*, *[[Stardust (Gaiman novel)|Stardust]]*, *[[Anansi Boys]]*, *[[American Gods]]*, *[[Coraline]]*, ampóng *[[The Graveyard Book]]*.