Fidel V. Ramos

Y **Fidel Valdes Ramos** (Marsu 18, 1928 - Juliu 31, 2022 ya ing pang-labing aduang pamuntuk na ning Republika na ning Pilipinas, yang tinuki kang Corazon Aquino, at ya ing inalilan nang Joseph Estrada.

Inyang kapanaunan nang mamuntukan Ferdinand Marcos, ya ing pekapun na ning konstabularya na ning Pilipinas. Pepatupad ne ing Batas Militar nang Marcos. Inyang 1986 a mika rebolusyon Sikanan ning Masa, kinawani ya Y Ramos king gobyernu at metung ya karing mengibuklat king dalan ning demonstrasyon  ban milako ya king upaya Y Marcos.

Lub ning anam nang banuang pamanungkulan Ramos, linto ing panyulung king pamangabyayan at tetagan king politika, bistaman aktibu la ding Partidu ning Komunista, kimutan ding Kakawaning Moro, at atin yang krisis keng pera ing Asia.

## Bie Kasibulanat Sibukan

Bait ya king Lingayen,  Pangasinan ketang 1928, anak ne ning Ambasador ning United Nations, at pisan neng Ferdinand Marcos.  Ing karera na keng yang inhinyera at militarya. Megumpisa ing pamakiaduangan na king Amerika  inyang mayari ya king West Point Akademia Militar 1950, angga king mayari yang Inhinyeru Sibil king  Unibersidad ning Illinois, at  tinggap ne munaman ing titulung Master king Unibersidad ning Ateneo. Inyang 1980, linaban yang kambe ra ding puersang Amerikanu king Guera ning Korea, at kaibat nita, ya ing pekapun da ding sundalus Pilipinu king Guera ning Vietnam.

Miguit aduang pulung banua migsilbi ya lalam nang upayang Marcos antimong  pekapun ning Konstabularya, Polisya Nasyonal, at kapanalig a taga-payul. Kabilang de ding bantug a Rolex 12, tapat a kapanalig ning atyu king upaya. Inyang maspak ya ing pamag-alsa, migpanig ya kang Aquino, at tinuki la gulut na ding kawal ning bansa inya migluid ing pigampa nang Aquino.

Kabud mipuk ya king tungkulan Y Aquino, ya ing kinua nang nang maguing Chief of Staff na ning militar, at e miglamabat, Kalihim na ning Depensa, at ya ing sinagka karing pitung kapagnasan a ibagsak  de ing gobyernu nang Aquino.

Inyang bulan ning Disyembri 1991, inampang ne ing kandidatura na bilang Pamuntuk.  Simbut ne ketang Mayu 1992  Y Miriam Defensor-Santiago king malating bilang. Sasandalian deng memirait dapot alang kamasalan ing karelang sasandali. 

## Panga-Pamuntuk

Ing pamanungkulan na, pigmulan ne king repormang pang-ekonomya nung nu pepasiknangan ne ing komersyung pribadu, inbitasyon karing katutubu at dayuan a inbestor, at lebanan na ing korapsyon. king PEA-AMARI at ing Philipines Centennial Exposition. Ing PEA-AMARI, ya ing maiguit aduang pulung banuang baltik  king gobyernu uli ding mawawalang 6b a pesus a pagsalusupanan na ning World Bank.

Inyang mapupupus ne ing pamanungkulan na, atin balitang buri neng mibayu ing Pun Batasbayang maka-kandidatung pasibayu, dapot dakal ya dimdam a kapanutulan inya ing pamanungkulan na miangganan ketang 1998.

Metung ya karing apat a Ilokanung meguing pamuntuk ning bansa. Ding aliwang atlu ila pin di Quirino, Magsaysay, at Marcos. Ya ing mumunang Protestante keng religion. Talasawa ya kang Amelita nung nu ya mika limang anak.Dakal ya tinggap a karangalan king dapat na. Kabilang de reti ing US Military Academy Distinguished Award, Legion Of Merit, French Legion of Honor, Unesco Peace Award, ampon tinanggap ya naman pandangal a doctoral antimo ing pigkalub na ning Ateneo de Manila.

## Kaibat Ning Pamanungkulan

Kakuldas na king tungkulan, menatili yang maki-kayupayan king marangle na ning politika ning Pilipinas., bistaman atin likas-likas a sabi a maka-ugne ya king nasang ibagsak ya ing gubyernu ban yang mibili king upaya. Antimurin, ibat king 1998 angga king 2000, ya ing peka- Chairman Emeritus ning ngeni ala na king serbisyung Urban Bank.

## Ding suglung a palual
*The Philippine Presidency Project
*Ramos biography