open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гули (Мæхъхъæл)

**Гули́** (, ) у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Цдо

**Цдо** () у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Арвыкомы. Лæууы Терчы галиу былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Астæуккаг Ацылыхъ

**Астæуккаг Ацылыхъ** (, ) у хъæу Мæхъхъæлы Мæлгъæвæджы районы. Цæрынц дзы 3,2 мин адæймаджы (2014).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Мæлгъæвæджы район

**Мæлгъæвæджы район** (, ) у район Мæхъхъæлы цæгаты. Районы административон центр у Мæлгъæвæг.

## Фиппаинæгтæ

*
Чиас

**Чиас** кæнæ **Чиаш** () у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Арвыкомы. Йæ бæрзæнд у 2052,1 м.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Арвыком
Сæгъæлхæнæн

**Сæгъæлхæнæн** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Хъобангомæй Гæналгомы ’хсæн.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Хъобангом
Таргим

**Таргим** (, ) у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы. Ис Ессæйы комы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Сно

**Сно** () у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Зехъойы дон

**Зехъойы дон** у чысыл цæугæдон Цæгат Ирыстоны Кировы районы, Хуымæллæджы доны рахиз фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Арыхъхъы рæгътæ
Хихор

**Хихор** кæнæ **хихор кæсаг** (, ) у æдзæх доны кæсаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæгтæ
Дикъло

**Дикъло** () у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Цъинубан

**Цъинубан** ():
* Цъинубан — хъæу Гуырдзыстоны Боржомы муниципалитеты;
* Цъинубан — хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты.
Цъинубан (Ахметъайы муниципалитет)

**Цъинубан** () у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Цæрынц дзы 336 адæймаджы (2014).

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Чилæхсатæ, Нанитæ, Костæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Халацъан

**Халацъан** ():
* Астæуккаг Халацъан — хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы районы;
* Дæллаг Халацъан — хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы районы;
* Уæллаг Халацъан — хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы районы.
Дуис

**Дуис** (, ) у кистаг хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Ис Пъанкъисы комы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Омало (Пъанкъисы ком)

**Омало** () у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Ис Пъанкъисы комы. Цæрынц дзы 822 адæймаджы (2014).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Осетинскæй

**Осетинскæй** () у посёлок Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы. 

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Кæрдойы дон

**Кæрдойы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Кæлы Заманхъулмæ ’ввæхс.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Æрхы дон

* Æрхы дон — цæугæдон Тырсыгомы;
* Æрхы дон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны Рахизфарсы районы;
* Æрхы дон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы;
* Æрхы дон — цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Æрхы дон (Æрæфы район)

**Æрхы дон** кæнæ **Хуыбойы бæгæны**, **Хбойы бæгæны** у чысыл цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Кæлы Быдыры Дæргъæвсмæ ’ввæхс.

## Этимологи
Сусмæры ком — арф стыр ком, æрхы дон сыгъдæг цæссыгау æрттивгæ згъоры, хъæддзаутæ дзы сæ дойны уагътой. Уымæ гæсгæ йæ Мамсыраты Хбо схуыдта бæгæны æмæ уæдæй фæстæмæ баззад *Хбойы бæгæны*, зæгъгæ, номимæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Æрæфы район
Лалым уадындз

**Лалым уадындз** у музыкалон инструмент. 

## Лалым уадындз Ирыстоны
Ирæтты фыдæлтæ йæ райстой Рацъы комы цæрæг гуырдзиæгтæй. Лалым-уадындз у, уадындз конд кæуыл ис, ахæм цæрмын голлаг — лалым.

Арæзтой йæ дзæкъулыстыгъд тæнæг цармæй æлдыгъгондæй. Йæ хъуын æдцæрдæм, йæ уасæн-дымæн къæбæлтæ дыууæ кæронæй. Хуыздæр фидыдта стъилиимæ фæзмæн кæфтыты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Музыкалон инструменттæ
Категори:Ирон музыкалон инструменттæ
Хуыйысæр

**Хуыйысæр** у рагон ирон хъисын фæндыр.

Калоты Барисы цитатæ:

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Категори:Хъисджын инструменттæ
Категори:Ирон музыкалон инструменттæ
Елбердийы обау

**Елбердийы обау** у обау Цæгат Ирыстоны. Ис Зилгæйы цур, Хуымæллæджы доны рахиз был.

## Кæс ноджы
* Челеметы обау
* Цæлыччы обау

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны обæуттæ
Цыппар уæздан æцæгдзинады

**Цыппар уæздан æцæгдзинады** (*чатвари арьясатьяни*) сты буддизмы бындурон ахуыртæй иу.

Уæздæтты фæдоны, кæй зонд у сæрибар фыдзæрдæйæ, сæрибар фыдвæндæй, у æнæкъæм æмæ сыгъдæг – фæвæййы цыппар хæдныфсы ам æмæ ныр:
* "Кæд искуы мæлæты фæстæ ис дуне, æмæ кæд ис раст æмæ æнæраст миты апп, уæд ай у бындур, кæй фæрцы мæ буарæй куы ахицæн уон фæсмæлæт, уæд нæуæгæй райгуырдзынæн æрвон дунейы". Ай вæййы йæ фыццаг хæдныфс, кæцы ссары.
* "Фæлæ кæд ницæй дуне ис фæсмæлæт, кæд нæй апп раст æмæ æнæраст миты, уæд ам, ацы царды, мæхимæ æнцондæрæй базилин – сæрибар фыдзæрдæйæ, сæрибар фыдзондæй, сæрибар зындзинæдтæй". Ай вæййы йæ дыккаг хæдныфс, кæцы ссары. 
* "Зæгъæм, æмæ фыд æрыздæхы чи йæ скæны, уымæ. Фæлæ мæ никæй æвзæр фæнды. Æвзæрæй ницы саразгæйæ мæм кæцæй бавналдзæн тухи та?". Ай вæййы йе ’рттыккаг хæдныфс, кæцы ссары.
* "Æмæ бынтондæр куынæ здæха фыд йе скæнæгмæ, гъеуæд та ма уæлдайдæр куы суыдзынæн сыгъдæг". Ай вæййы йæ цыппæрæм хæдныфс, кæцы ссары.

Категори:Буддизм
Куывддоны рагъ

**Куывддоны рагъ** у къуыбыр Цæгат Ирыстоны. Ис Бадыхъæуæй Дæйыхъæуы ’хсæн.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975

Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Джызаугом

**Джызаугом** у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Арвыкомы.

## Цæугæдæттæ
* Джызауы дон
* Куыси дон

## Кæс ноджы
* Джызау
* Санибайы Джызау
* Хæрх

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975

Категори:Арвыком
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Санибайы Джызау

**Санибайы Джызау** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Арвыкомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Арвыком
Сæгъдуцæн

**Сæгъдуцæн** () у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæлладжыргомы. Йæ бæрзæнд у 2190,4 м.

## Литературæ
* Хъайтыхъты Азæмæт. Ход. Таурæгъ æмæ цард. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1996 — 225 ф.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сонайы рагъ

**Сонайы рагъ** () у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Мызуры сæрмæ. Йæ бæрзæнд у 1683,9 м.

## Литературæ
* Хъайтыхъты Азæмæт. Сафайы рæхыс: Таурæгътæ, æмдзæвгæтæ, царды хабæрттæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 2008 — 271 ф.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Олисатæ

**Олисатæ** ( *Олисаевы*, *Олисовы*) сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Ацы мыггаджы фыдæлы Олисаты хистæртæ нымайынц персайнагыл, фæлæ йæ ном цы хуынди, кæд æмæ кæцæй æрцыд, уый ничи зоны. Мыггаджы хистæртæ Хæнæзы рагондæр цæрæгыл нымайынц Олисаты Хъуыбадыйы. Уый фыды фыд, дам, уыд Олисаты мыггаджы фыдæл.

## Кæс ноджы
* Олисайдонæ (Дыгуры зæд) — лæгæт Задæлескы хъæуы фарс

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Сихиат

**Сихиат** ():
* Гыццыл Сихиат — хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы;
* Стыр Сихиат — хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
* Сихиат — хъæу Гуырдзыстоны Къахеты.
Стыр Сихиат

**Стыр Сихиат** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Литературæ
* 

## Æрвитæнтæ
* «Хъæуæй хъæумæ». Бестауты Валентинайы алӕвӕрд.

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гыццыл Сихиат

**Гыццыл Сихиат** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тагъзиатæ

**Тагъзиатæ**, вариант: *Тагзитæ* () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Тедеты Герас

**Тедеты Зурабы фырт Герас** (райгуырдис Сывылдзджыны, Гуырдзыстоны) у ирон фыссæг. 

## Цардафыст
Герас райгуырис Къахеты Арешпераны хъæусоветы, Сывылдзджыны хъæуы. Авд сывæллонæн. Ахуыр кодта Арешпераны скъолайы. Уæд Гуырдзы ирон скъолатæ алы ран дæр сæхгæдтой æмæ дзы бакодтой сæхи скъолатæ. Герас каст фæцис астæуккаг скъола гуырдзиаг æвзагыл. Ӕдзухæй дæр йæ хъуыдытæ баст уыдысты Ирыстонимæ æмæ йæ ахуыры фæстæ æрцыд Хуссар Ирмæ æмæ бацыд хъæууон хæдзарадон техникуммæ. Уæд уыцы техникум уыд Тамаресы хъæуы æмæ дзы директорæй куыста Галактион Иванидзе, Къусраты Женяйы цардæмбал. 

Герас уарзта ирон культурæ. Сæ уарзон актрисæ уыд Гаглойты Варя (Варварæ) æмæ йын стыр кад кодтой. Уæдмæ æнтыстджынæй фæцис ахуыр, райста ветеринары дæсныйад, фæлæ йæ зæрдæ æдзухæй дæр æхсайдта пединститутмæ æмæ цæттæ кæнын райдыдта ирон факультетмæ. Уæды рæстæджы тынг зын бахауæн уыд ирон факультетмæ. Уæдмæ иу курсмæ истой фæндзай адæймаджы, фæлæ сæ фæстагмæ ахуыргæнджыты сæр уадиссаг нал хъуыд æмæ ма фыццаг курсмæ истой æрмæстдæр дууын фондз адæймаджы. Бирæ хатт-иу конкурсы иу курсмæ уыдис сæдæ адæймаджы. Тынг зын бахауæн уыд институтмæ. Тедеты Рюрик кæуылты цæттæ лæппу уыд, фæлæ конкурсмæ нæ бахауд. Герас æнтыстджынæй радта бацæуæн фæлварæнтæ æмæ ссис институты фыццаг курсы студент. Йæ цинæн кæрон нал уыдис æмæ уæхсгуæзæй райдыдта ахуыр кæнын. Йæ уарзон лектортæ уыдысты Бекъойты Димитр, Биазырты Алыксандр, Цыхуырбаты Лизæ.

Институт каст фæцис тынг хорзæй æмæ йæ уæд йæ фæндаг бахаста Зонадон институты ирон æвзаджы хайадмæ. Цыбыр рæстæгмæ радта кандидатон фæлварæнтæ æмæ райдыдта кусын кандидатон диссертацийыл. Цымыдисон темæ равзæрста Герас йæ кандидатон диссертацийæн: «Ирон æвзаджы хъæууон хæдзарады фадыгон лексикæ». 

Тынг зыдта зонадон литературæйæ пайда кæнын. Герас хорз æрæхст хъæдкуыстытæм. 

## Æддаг æрмæг
* Хуссар Ирыстоны республикон æхсæнадон-политикон газет «Хурзæрин» / Уанеты Владимир. Зынгæ ахуыргонд æмæ курдиатджын фыссæг Тедеты Герасы амæлæтыл сæххæст 20 азы

Категори:Ирон фысджытæ
Герас
Категори:Лагодехы муниципалитеты чи райгуырдис, уыдон
Категори:Къахеты ирæттæ
Андис

**Андис** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. 

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бабатæ, Плитæ, Тыджытæ, Джиджойтæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сер

**Сер** ( [свери] кæнæ  [картлистави]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Джиотæ (Джиошвили), Плитæ, Хъуылымбегтæ, Хетæгтæ (Хетагашвили).

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Чирцъина

**Чирцъина** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. 

## Сыхтæ
* Уæллаг хъæу кæнæ Былатæ, Соскъотæ
* Дриштæ
* Бечезтæ
* Дæллаг хъæу кæнæ Болатхъотæ

## Литературæ
* 
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тлиахъана

**Тлиахъана** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. 

## Сыхтæ
* Фаллаг хъæу
* Бужиты хъæу
* Гуыцмæзтыхъæу
* Тлиахъана

## Литературæ
* 
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мамитæ (хъæу)

**Мамитæ** кæнæ **Мамиты хъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. 

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Мамитæ, Гæззатæ, Козатæ, Бæзатæ, Тедетæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

## Æрвитæнтæ
* «Хъæуæй хъæумæ». Бестауты Валентинайы алӕвӕрд. (Мамиты хъӕу).

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Карчитыхъæу

**Карчитыхъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Иалбуз

**Иалбуз** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. 

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къоркъула

* Дæллаг Къоркъула — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы;
* Уæллаг Къоркъула — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Шатойы район

**Шатойы район** (; ) у район Цæцæны. Административон центр — Шатой.

## Фиппаинæгтæ

*
Чеберлойы район

**Чеберлойы район** (; ) у Цæцæны историон район. Административон центр — Шаро-Аргъун.

## Фиппаинæгтæ

*
Галанчожы район

**Галанчожы район** (; ) у историон район Цæцæны. Административон центр — Галанчож.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæцæны районтæ
Гарубан

**Гарубан** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Уашлон

**Уашлон** ( — *Вашловани*) кæнæ **Фæткъуыджын** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Псигом

**Псигом** у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Захъхъагомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975

Категори:Захъхъагом
Цмийаг комы дон

**Цмийаг комы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Туалгомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Алагиры районы цæугæдæттæ
Категори:Туалгомы цæугæдæттæ
Категори:Æрыдоны фæрсагдæттæ
Хуритæ (хъæу)

**Хуритæ** ( [хуриани]) у Хуссар Ирыстоны Знауыры районы хъæу.

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Балгъодзы

**Балгъодзы** кæнæ **балгъондзы**, **балгъодзи** (; ; ) у, чылауийы мыггагмæ чи хауы, ахæм бæлас.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Бæлæстæ
Угъелтъех

**Угъелтъех** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. 

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Чырс

thumb|Чырс
**Чырс** — атмосферон бынты хуыз, у уымæл æмæ хъызт боныгъæды уæвæг ихы кристаллон, кæнæ лæхурæг авæрд лыстæг, йе та дæргъæццон предметтыл (бæлæсты къалиутыл, телтыл). Предметты, агъуыстты сæр æмæ хæдтулгæтыл чырс æдых бадт скæны (халасы хъауджы).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæлдзырæттæ
Молдон

**Мо́лдон** () у сахар Англисы. Ис Эссексы графады. Сахары цæрынц 15,5 мин адæймаджы.

Категори:Англисы сахартæ
Хæдзарон гогыз

**Гогыз** кæнæ **хæдзарон гогыз** (, ) у гогызы дæлхуыз.

Категори:Мæргътæ
Хуссар Хынцæг

**Хуссар Хынцæг** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис Дæргъæвсгомы.

## Литературæ
* 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Категори:Дæргъæвсы ком
Уæлхъæуты дон

**Уæлхъæуты дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Куырттаты комы, Гулийы цур.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Чъандара

**Чъандара** (; ) у бæлæсты хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чъиуназ

**Чъиуназ** (; ) у хихджын бæлас, соцъийы хуыз. Зайы Кавказы æмæ Турчы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Хихджын зайæгойтæ
Категори:Бæлæстæ
Социалон амалхъомад

**Социалон амалхъомад** — амалиуæгдарыккон архайд, йæ нысан — социалон лыггæнинаг фарстатæ райхалын, кæнæ, æппынкъаддæр се ’ндæвд фæлæмæгъдæр кæнын. Раиртасæн æй ис амынд сæйрагдæр миниуджытæм гæсгæ:
* социалон ахадындзинад — социалон лыггæнинаг фарстатæ райхалын кæнæ фæлæмæгъ кæнынмæ здæхт, фидар æвæрццаг нысан кæмæн ис раттæн, ахæм социалон фæстиуджыты расайд;
*  æмæ финансон фидардзинад — социалон куыстуаты бон у хи æфтиаджы фæрцы социалон проблемæтæ лыг кæнын;
* амалиуæгдарджын бавнæлд — социалон амалиуæгдары бон куы вæййы йæ архайды ног разæнгард фадæттæ агурын, фæрæзтæ тымбыл кæнын, ног райхæлдтытæ фæлдисын, æмтгæй райсгæйæ та æппæт æхсæнадыл дæргъвæтин рæстæг рæстмæ ауыдын.

«Социалон амалхъомдзинад — ног амæлттæ агурæг архайд, фыццаджыдæр йæ ных саразы æхсæнады социалон проблемæтæм, кæнæ  сæ æппынкъаддæр фæлæмæгъдæр кæнынмæ фæтырны, уыимæ архайы хардзæмбæрзты æмæ æнæфæцудындзинады бындурыл».

## Кæс ноджы
* Социалон амалхъомад Уæрæсейы
* Социалон амалиуæгдарты номхыгъд

## Фиппаинæгтæ

*
Зассеты Виктор

**Зассеты Никъалайы фырт Виктор**, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг Хуссар Ирыстонæй, Зассеты цыппар æфсымæры хистæр. Хæсты фыццаг аз æбæрæг сæфт фæкодта.

Викторæн баззадис иунæг фырт.

## Æддаг æрмæг
* Зассеты æфсымæрты хæстон фæндæгтæ 
* Бессмертный полк // Зассеев Виктор Николаевич

Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Виктор
Зассеты Владимир

**Зассеты Никъалайы фырт Владимир** (**Ладикъо**), Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг Хуссар Ирыстоны Уахтъанайы хъæуæй. 

Хæстмæ ацыдис 1941-æм азы. Уыд пулемётæй æхсæг. Иу тохы рæстæджы уый йæхæдæг скуынæг кодта 111 фашисты, ацы хъæбатырдзинады тыххæй йыл фыстой, цы æфсæддон хайы службæ кодта, уыцы æфсæддон хайы газеты. Йæ ныййарджытæм Ладикъо фæстаг фыстæг æрæрвыста 1943-æм азы, уый фæстæ уый æбæрæг сæфт фæкодта.

Владимиры æртæ æфсымæрæй æрмæстдæр иунæг Герсан æрыздæхтис сæхимæ удæгасæй.

## Æддаг æрмæг
* Зассеты æфсымæрты хæстон фæндæгтæ 
* Бессмертный полк // Зассеев Владимир Николаевич

Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Владимир
Категори:Знауыры районы чи райгуырдис, уыдон
Платон

**Платон** (, райгуырдис нæ эрæйы агъоммæ 428 кæнæ 427 азы, Афинæты — амардис нæ эрæйы агъоммæ 348 кæнæ 347 азы, уыцы иу ран) у рагон грекъаг философ, Сократы ахуыргæнинаг, Аристотелы ахуыргæнæг.

Йæ уацмыстæ æнæхъанæй баззадысты ныры заманы онг, иннæ рагон философты хъауджыдæр.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* *Грот Н. Я.* Очерк философии Платона. — Мæскуы, 1869.
* *Асмус В. Ф.* Платон. (Серия «Мыслители прошлого»). — Мæскуы: Мысль. 1969. 247 с. 25000 экз.
* *Лосев А. Ф., Тахо-Годи А. А.* Платон. Жизнеописание. (Серия «Люди. Время. Идеи»). — Мæскуы: Дет. лит., 1977. — 223 с. 75000 экз.

Категори:Рагон Гречъы философтæ
Категори:Афинæты чи райгуырдис, уыдон
Категори:Афинæты чи амардис, уыдон
Ирон газетты æмæ журналты номхыгъд

## Газеттæ
* Дигори хабæрттæ
* Ирон газет
* Кермен (газет)
* Рæстдзинад
* Хурзæрин (газет)

## Журналтæ
* Ирæф (журнал)
* Мах дуг
* Ногдзау
* Фидиуæг

## См. также
:ru:Средства_массовой_информации_России#Печатные СМИ по языкам

*
Зассеты Герсан

**Зассеты Никъалайы фырт Герсан** (райгуырдис 1918-æм азы Знауыры районы Уахтъанайы хъæуы — амардис 1999-æм азы) у Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг. 

Герсанæн йæ хæстон фæндаг райдыдта 1942-æм азы Цæгат Кавказæй, Дзæуджыхъæуæй, æмæ ныххæццæ Скæсæн Пруссимæ (ныры Калининграды облæст æмæ Польшæйы цæгат-скæсæн).

Йæ хæстон сгуыхтдзинæдты тыххæй Герсан хорзæхджын æрцыд «Фыдыбæстæйы хæсты» фыццаг къæпхæны орденæй, «Сырх Стъалыйы» орденæй, «Æхсардзинады тыххæй» майданæй, «Кавказ хъахъхъæныны тыххæй» майданæй, «Кёнигсберг сисыны тыххæй» майданæй, «Германыл фæуæлахизы тыххæй» майданæй, бирæ юбилейон майдантæй.

Зассеты Герсан Ирыстонмæ æрыздæхтис Фыдыбæстæйы Стыр хæсты дыккаг къорды инвалидæй. Йæ цард баиу кодта Пухаты Женяимæ æмæ сын райгуырд дыууæ лæппу æмæ æртæ чызджы. Куыста Ожорайы хъæуы скъолайы ахуыргæнæгæй.

Герсаны æртæ æфсымæры къухы нæ бафтыдис хæстæй æрыздæхын.

## Æддаг æрмæг
* Зассеты æфсымæрты хæстон фæндæгтæ 
* Бессмертный полк // Зассеев Герсан Николаевич

Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Категори:1918-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Уахтъанайы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1999-æм азы чи амардис, уыдон
Герсан
Зассеты Уасил

**Зассеты Никъалайы фырт Уасил** (амардис 1942-æм азы 1 ноябры Ленинграды облæсты) — Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг Хуссар Ирыстоны Уахтъанайы хъæуæй. 

Хъæбатырæй тох кодта немыцæгты ныхмæ, уыд 65-æм æхсæг дивизийы 311-æм æхсæг полчы развæдсгарæг. Хайад иста Ленинграды облæсты карз тохты æмæ 1942-æм азы 1 ноябры хъæбатырæй фæмард. Ныгæд ис Ленинграды облæсты.

Уасилы æртæ æфсымæрæй æрмæстдæр иунæг Герсан æрыздæхтис сæхимæ удæгасæй.

## Æддаг æрмæг
* Зассеты æфсымæрты хæстон фæндæгтæ

Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Уасил
Категори:Знауыры районы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ленинграды облæсты чи амардис, уыдон
Категори:1942-æм азы чи амардис, уыдон
Фермерты скъола

**«Фермерты скъола»** у регионалон æхсæнадон организаци, кæцы æвæры йæ размæ нысан рабæрæг кæнын фæсивæды профессионалон здæхт агробизнесы. Организаци кусы рæвдауæндæтты ахуырдзаутимæ æмæ рауагъдонтимæ, рынчын сидзæр сывæллæтимæ (олигофрентимæ), хъæуты цæрæг фæсивæдимæ, æрæджы ахæстонæй кæй рауагътой, уыдонимæ, хъæууон хæдзарадон университеты рауагъдонтимæ, куыстæй æмæ цæрæнуатæй хъуаг чи æййафы, ахæмтимæ.

## Истори
1980-æм азы Вячеслав Горелов ахуыр кодта спортсменты туризмон ориентировæнийæ. 1994 азы Горелов йæ центры бындурыл æмæ спортскъолаты райдыдта барсæттæнтимæ профилактикон куыст. Уыцы аз бындур æвæрд æрцыд организаци «Койва»-йæн. Йæ фæрцы зын æнахъомтæ æмæ зылынгонд фæсивæд архайдтой дзыллон сплавты цæугæдæтты. Уый тыххæй Горелов бавдыста проект «Туризм фыдгæндты ныхмæ», кæцыйæн райдыдта æххуыс кæнын сахары администрации.

1997 азы байгом и лагерь «Ирень». Уым уыдысты конд бæхджын æмæ велосипедон маршрутытæ, уæд æппæт лагеры баулæфыдысты 2000 адæймаджы. 1998 азы лагерь сси паддзахадон сæрмæмулк. 2000 азы Вячеслав Горелов сси  æмæ сарæзта хъæу Кривецы, Пермы крайы, уазæг хæдзар æрбацæугæ кæсагахсджытæн. 2003 азы сидзæр сывæллæтæн конд æрцыд лагерь. Уæдæй фæстæмæ Горелов райдыдта æмгуыстад Вагит Алекперовы фондимæ «Нæ фидæн».

2009 азы фæзынд организаци «Фермерты скъола». Йæ программæ реализацигонд цæуы цалдæр къæпхæны дæргъы. Фыццагыл, фæдзурынц 30 хайадисагмæ профессионалон здæхт æмæ социализацийы курсытæм. Архайджыты кар 18 азæй 23 азмæ. Хуыздæр хатцæгтæ чи равдыста, уыдон дыккаг къæпхæныл цæуынц профессионалон ахуыр хъæууон хæдзарады алыхуызон дæсныйæдтыл. Организацийæн ис хорз фадаттытæ сæ продукци уæй кæнынæн, уымæ гæскæ æнахъомтæн ис гæнæнтæ исын æфтиаг. 2012 азы проект «Фермерты скъола» райста фонд «Нæ фидæн»-ы преми.

Районы администраци радих кодта проектæн зæхх. Уым фæнд кодтой æрбынат кæнын рæвдауæндæтты рауагъдонты, æмæ хъæды хай хæдзæртæ аразынмæ. Фæлæ «Фермерты скъола»-йæн цы хъæды хай радтой уым, Гореловы ныхæстæм гæсгæ, раздæр закъон халгæйæ уæй кодтой хъæдæрмæг. Амалиуæгдарæн бантыст райсын бар бæлæстæ акалын, фæлæ йæ зæххыл цы бæлæстæ хъуама уыдаид, уыдон раздæр акалдтой æмæ цæ аластой. Хъæдæрмæг давд кæй æрцыд, уый Горелов базыдта 160 минæн ивæр йæм куы æрбарвыстой, уæд.

## Æддаг æрмæг
* «Фермерты скъола» , организацийы официалон сайт.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы æхсæнадон организацитæ
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Категори:Хъæууон хæдзарад
Категори:Пермы край
Царды цæппæр

**Царды цæппæр** — уæрæсейаг стартап, бындур æвæрд æрцыд 2005-æм азы. Разæрæвæры уæрæсейаг фыццаг медицинон сигнализации — йæ фæрцы зæрæдты  æмæ инвалидты бон у фæдзурын уæлрадон æххуысмæ.

## Хицауад æмæ разамонджытæ
Компанийæн разамынд дæттынц йæ бындурæвæрджытæ Иринæ Линник (коммерцион директор) æмæ Сергей Купцов (генералон директор; «Ринтех»-ы хицау). 2014 азы 43% уыд компанийы «А-Клевер»-ы къухы (бындурæвæрджытæ — Дмитрий Юрченко, Иринæ Линник æмæ Александр Мусиенко); 57%  — компании «Ринтех»-ы къухы. 

## Архайд
Стартап уæй кæны телефонтæ, кулонтæ, цонгдарæнтæ æмæ иннæ гарзæгтæ. Уыдоны æнцон ран æвæрд и SOS-ы цæппæр, уыйы руаджы ис фæдзурæн, суткæйы дæргъы чи кусы, ахæм Æххуысы центрмæ.

Колл-центры специалисттæ уавæрмæ æмæ дзурæджы æнæниздзинадмæ гæсгæ фæдзурдзысты тагъд æххуысмæ, МЧС-мæ, пъæлицæмæ, науæд фæхабар кæндзысты сыхæгтæм кæнæ хиуæттæм.

Тыхст цæппæрæй уæлдай, сервис «Царды цæппæр» дæтты фадат цæст дарын адæймаг цы ми кæны, уымæ, ома мыййаг нæ ахаудта кæнæ нал змæлы.

Æфтиæгтæ цæуынц гарзæгтæ уæй кæнынæй (2000–10000 сомы) æмæ алы мæйы бардарджыты фиддонтæй (200–600 сомы мæй).

## Тынгад
«Царды цæппæр» æмгуыст кæны компании «АйТи» æмæ МТС-имæ, дукани «Альцстор» æмæ æндæр компанитимæ. Фыццаг мæй МТС-ы дуканиты «Царды цæппæр» ауæй кодта æрмæст 11 гарзæджы (фæнд кодтой 150 дзаумайы), сайты фæрцы æлхæд æрцыд, кæй æнхъæлмæ кастысты уымæй 15 хатты къаддæр.

Æхцайы фæрæзтæй сæм «Ринтех» куы фæкастис, уæд «Царды цæппæр» рамбылдта цыппар паддзахадон тендеры сæ гарзæгтæ æмæ семæ цы лæггæдтæ цæуынц, уыдон  сæввонг кæныныл социалон уагдæттæм. Тендеры аргъ у 31 милуан сомæй фылдæр.  Уыдонæй æртæ конкурсы рамбылдта Мæскуыйы «Ветеранты пансионат №1», цыппæрæм — Дæллаг Новгороды администрацийы фæллой æмæ цæрджытимæ кусыны фæткдаруат. 

## Куысты бæрæггæнæнтæ
2014 азы хурхæтæны мæймæ системæйæ пайда кодтой 10 мин адæймагмæ хæстæг. 
2014 азы хурхæтæны мæйы компанийы бæрæггæнæнтæм, проект нæ хаста финансон зиан. Дыууæ азмæ хицауад фæнд кодта райдайын исын æфтиаг.   

## Истори
Проект райдыдта кусын ноябры мæйы 2010 Ирина Линник æмæ Дмитрий Юрченкойы тыххæй. 

2012 азы компани «Ринтех» (компани «АйТи»-йы хайад ) радих кодта стартапæн 35 милуан сомæй фылдæр. Уæд «Царды цæппæр»-ы 57% уыдысты «Ринтех»-ы къухы. Уымæ гæсгæ компани «Царды цæппæр»-ы аргъ сси 61 милуан сомы.
2014 азы проект «Царды цæппæр»-æн радих кодта 45 милуан сомы.   

## Хæрзиуджытæ
Проект иу æмæ дыууæ хатты не сси алыхуызон конкурсты уæлахиздзау. 

2011 азы компанийæн радтой хæрзиуæг «2011 азы хуыздæр социалон стартап» Экономикæйы уæлдæр скъолайы цæстæнгасмæ гæсгæ. Сси конкурс «Бит-2011» уæлахиздзау. Журнал Forbes-ы конкурсы куыд хуыздæр стартап рамбылдта II бынат.

2013 азы журнал «Секрет фирмы» радта «Царды цæппæр» фыццаг бынат куыд фидæны хуыздæр венчурон проект.

## Æддаг æрмæг
* «Царды цæппæры» сайт: https://knopka24.ru/   

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы компанитæ
Категори:Медицинон лæггæдтæ
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Амадэль Тур

**«Амадэль Тур»** — уæрæсейаг туристон компани, туроператор, архайы 2000-æм азæй фæстæмæ. Компани хицæн кæны йæ лæггæдты æгъдауæй стæг-хæцъæфон низæй рынчын инвалидтæн æмæ гемодиализы хъуаг чи æййафы, уыдонæн. Проект «Инватуризм с Амадэль Тур» рамбылдта Æппæтуæрæсеон проектты конкурсы «Социалон амалиуæгдар — 2012» фонд «Нæ фидæн»-ы æххуыссимæ.

Инватуризмы географикон æргом здæзхт у Гречъимæ. Амадэль Турæй уæлдай ма инвалидтæн ахæм балцытæ аразы бетъырбухаг компани «Либерти».

## Инватуризм

Туристон компани «Амадэль Тур» арæзт æрцыдис 2000-æм азы. 2006-æм азы грекъаг курорт Лутракийы мэри балæггад кодта цалдæр хуызы улæфт инвалидтæн отелы бæзгæ фадæттимæ, цæуынхъом чи нæу, ахæм рынчынтæн. Уымæй уæлдай ма æнгом балæууыдысты гемодиализы центримæ уыцы горæты. 

2012-æм азы «Амадэль Тур»-ы проект  куы рамбылдта конкурсы «Социалон амалиуæгдар — 2012», уæд ын снысан кодтой æнæпроцентон æфстау 1,3 милуаны 5 азмæ. Æхцатæй бафыстой хаццон (иу 500 000 сомы аз), «туроператоры фингаранти» (100 000 сомы аз), æнæмæнг бахаст «Турæххуысы» иугондмæ (100 000 сомы аз), æмæ отелы депозиттæ. Forbes-мæ гæсгæ, ахæм тæрхон радта фадат туристикон лæггæдты абаргæ ныллæг æргътыл хæцын.

Стæг-хæцъæфон низæй рынчын адæмæн æнцонвадат сты отелтæ Лутракийы кæнæ сакъадахты Эвбейы, Криты æмæ Корфуйы.  Гемодиализы хъуаг адæмæн ма сæ бон у Гречъы æддæ спайда кæнын Италийы, Испанийы, Турчы, Араббы Иугонд Эмиратты, Мексикæйы æмæ æндæр бæстæты хæрзиуджытæй. 

Компани йæ сæйраг æфтиаг æмбырд кæны классикон туризмы æгъдæутты руаджы, уымæн æмæ афтид социалон амалиуæгад уадиссаг æфтиаг нæ хæссы.

## Кæс ноджы
* Либерти

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы компанитæ
Категори:Социалон амалхъомады организацитæ
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Забавушкæ

**Адæмон хъазæнты сабиты музей «Забавушкæ»** у интерактивон музей Мæскуыйы.

Музейы фонд нысанæвæрд у сабитæн æмæ дзы пайдагæнæн дæр æрмæст уыдонæн ис. Музейы экспонаттæй ис хъазæн æрмæст сабитæн. Музейы нысан у Уæрæсейы адæмон хъазæн бауарзын кæнын . Музейы цы къордтæ архайынц, уыдоны мадзæлттæ цæуынц аргъыл, æрмæст уый фæрцы æхгæд цæуынц хæрдзтæ. Музейы сæйраг амонæг къордтæ сты скъолаагъоммæйон сабитæ æмæ скъолайы кæстæр кары сывæллæттæ.

Музейы фæлварæнтæ паддзахады æххуыс æмæ президентон грант самал кæнын фæкъуыхцы сты. Организацийы разамонæг нæ комы музейы аивадзонджыты социалон-дæсныйадон хызмæ бахизын кæнын.

## Истори
Æппæты сæрæй (1998-æм азы) музей арæзт æрцыд куыд адæмон аивад «Традиция»-йы уарзæг æхсæнад, йе скæнæг æмæ разамонæг та уыд Алексей Санкин. 2002-æм азы рухæны мæйы 5 боны æхсæнад сарæзта хæрзгæнæг акци «Адæмон хъазæны раздæхт». 2002-æм азы æртхъирæны мæйы 12-æм боны райдыдтой ног райтыгъды куыст, кæцыйыл æрцыдысты зонгæ 20 амалиуæгы минæвары 15 регионæй. Ацы райтыгъды райдиан æдзух æргъæвын кодтой æмæ уыцы рæстæджы официалон куыст нæ кодта. Фæлæ 2002-æм азы æртхъирæны 27-æм боны официалон бартæ райста.1990-æмты кæрон оргиназаци архайдта æрмæст сабион райтыгъдтимæ æмæ семинартимæ, музейæн æхцайы фæрæзтæй æххуыс кодтой алыхуызон спосортæ (уыдоны хсæн Фонд Сороса). Уый фæстæ музей хаццонæй райста бынат æмæ хи хæрдзтæ æмбæрзыны хъом сси. 2008-æм азы рухæны мæйы 16-18 бонты музей райста хайад фестиваль «Кремль – сабитæн»-ы. 2012-æм азы рухæны 3 боны музей байгом кодта райтыгъд «Фæткы раздæхт», кæцыйы сабитæн гæнæн уыд бавналын цыфæнды æкспонатмæ дæр. Алкæцы сывæллонæн дæр дæдтой иу æнæахуырст хъазæн, кæцыйы сабитæн сæ бон уыд сахурын музейы.

## Литературæ
* 

## Æрвитæн
* Официалон сайт

## Фиппаинæгтæ

Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Категори:Социалон амалхъомады организацитæ
Категори:Музейтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мæскуыйы музейтæ
Хауæццæгты ракуыст

thumb|right|200px|Ракуысты æхсæнадæмон нысан
**Хауæццæгты ракуыст** у, хауæццæгтæ ногæй хæдзарадмæ чи здæхы, ахæм архайд.

Уыцы архайдмæ хауы хауæццæгты æмбырд кæнын, дарын, æдас кæнын æмæ ласыны куыст. Авг, гæххæтт, пластик æмæ згъæртæ сты ракуысты арæхдæр нысан.

Ракуыст къаддæр кæны бырондонты хъæугæ фæзуат, асламдæр кæны индустрийы хомаг, къаддæр кæны экологион зиан æрдзæн.

Хауæццæгты ракуыст, уæлдайдæр йæ дæллаг къабаз — бырæтты æмбырд кæнын æмæ заводтæм ласын — бирæ кæмдæрты сси социалон амалхъомадæн бындур. Кæс Conserve, Черноземьейы хъабых æмæ æндæр дæнцæгтæ.

Категори:Хомаг
Категори:Хауæццæгты ракуыст
Æнæххæст бæрнондзинады æхсæнад

**Æнæххæст бæрнондзинады æхсæнад** (**ÆБÆ**) () — цалдæр юридикон æмæ/кæнæ физикон гоймæгтæй конд хæдзарадон æхсæнад, уагæвæрдон капитал хæйттыл дихтæгонд кæмæн у, ахæм; æхсæнады хайадистæ йын йæ хæсисттыл бæрнад нæ дæттынц æмæ хæссынц æхсæнады архайдимæ баст зианы рисктæ, æхсæнады уагæвæрдон капиталæй цæм цы хæйттæ хауы, уый аргъы арæнты. У юридикон гоймаджы хуыз.

## ÆБÆ-йы экономикон мидис
Æнæххæст бæрнондзинады æхсæнад æндæр хæдзарадон æхсæнæдтимæ, æмæ хæдзарадон æмбаладтимæ, кондадон кооперативтимæ, паддзахадон æмæ муниципалон унитарон куыстуæттимæ сты коммерцион организацитæ, ома, организацитæ, кæдонæн сæ архайды сæрмагонд нысан у æфтиуæг райсын, æмæ й' адихкæнын хайадисджыты ’хсæн. 

Паддзахадон æмæ муниципалон унитарон куыстуæтты хъуаджы, кæдонмæ сæ быднурæвæрджытæ дарынц сæрмæмулчы бартæ, кæнæ æндæр дзаумон уагæвæрд, ÆБÆ-тæ (куыд хæдзарадон æхсæнæдты, хæдзарадон æмбаладты æмæ кондадон кооперативты æндæр хуызтæ) харектиризаци кæнынц уымæй, æмæ цæм сæ хайадистæ дарынц быгъдуанон бартæ, кæнæ æндæр дзаумон уагæвæрдтæ.
Хицæн экономикон практикæйы ÆБÆ у æппæты домгæ организацион-уагæвæрдон формæ коммерцион организациты æхсæн.

Æмæ ма ÆБÆ характеризаци кæнынц умæй, æмæ нырон (оперативон) къухдариуаг æхсæнады мидæг (æмбаладты хъауджы) лæвæрдæуы скæнæг органмæ, кæцы снысандæуы бындурæвæрджытæн кæнæ сæхи ’хсæн, кæнæ ’ндæр гоймæгтæй. Æхсæнады хайадисджытыл фæдыл бафидар вæййынц æхсæнады стратегон æрмдарады бартæ, кæдон-иу сæххæстæуынц хайадисджыты иуæй-иу хатт иумæйаг æмбырдтæй. 

Акционерон æхсæнæдты хъауджы, ÆБÆ-йы хайадисджыты иумæййаг æмбырды компетенци гæнæн ис æмæ айтынг уа хайадисджытæн сæхи хъуыдымæгæсгæ; афтæ ма хицæн хайадистæн гæнæс ис балæвæрды уой æмхасæн бартæ.

Акционерон æхсæнады хайадисджыты (акционерты) хъауджы, ÆБÆ-йы хайадисæджы бон у æмæ йе ’хсæнады Уагæвæрдон капиталы хай, канд ауæй кæнын (кæнæ йæ æндæрформæ радтын) нæ, фæлæ ма æхсæнадæй рахизын, Уагæвæрдон капиталы йæм цы хай æмбæлы, уыцы сæрмæмулчы хайы аргъ æркургæйæ, кæд æмæ ахæм хабар рагхыгъд у Уагæвæрдон æхсæнадæй.

ÆБÆ-йы хайадистæн, æмæ æхсæнадæн йæхицæн, ис фыццаджы бар ис хæйттæ балхæнынмæ, кæд сæ хайадистæй искæцы уæй кæнынмæ хъавы æртыккагварс гоймæгтæн, уæд. Афтæ ма ис гæнæн æмæ æхсæнады Уагæвæрд ма дæтта бар хай æртыккагварс гоймæгтæн аиртæсынмæ.

## Кæс ноджы

* Æхгæд акционерон æхсæнад
* Гом акционерон æхсæнад

Категори:Юридикон удгоймæгтæ
Категори:Организациты хуызтæ
Аврорæ (бæхджын центр)

**Бæхджын центр «Аврорæ»** — бæхты спорты центр Сыктывкары, йæ куысты нысан у иппотерапийæ дзæбæх кæнын æмæ бæхты спорт инвалидты ’хсæн парахат кæнын. Центр бындурæвæрд æрцыд 2003-æм азы. 

Инвалидтæн дзы лæггад кæнынц лæварæй, кæнæ нымайынц аргъыл ныййарджыты æмæ сабион инвалидты интернаты лæггæдтæй (интернат фервиты центрæн халсартæ, хос бæхтæн æмæ цæрæгойтæм зилынмæ аккаг исты зæронд дзаума). Центр йæ æфтиаг исы бæхтæ уæй кæнынæй æмæ æнæниз адæмæн пони æмæ бæхтæ хаццон дæттгæйæ.

Центры проблемæтæй иу у манежæй цухдзинад, ахæм уавæр ын нæ дæтты, аргъ чи исы, ахæм конкурентты фæстæ фæуадзын, æмæ æхцайы фæрæзты цухдзинад инвалидты стыр нымæцы раз. 

2013-æм азы райдианы центры нымад цыд 13 бæхы, 7 пони æмæ 1 теуа æмæ хæрæг. Майрæмы мæйы 2013-æм азы баисты 33 бæхы, 5 пони, 3 саджы æмæ теуайы (лæппынты æддæ).

2013 азы организаци дзæбæх кодта 30-50 алыхузон кары инвалидты.

## Истори
Центр арæзт æрцыд 2003-æм азы Наталья Денисовайы хæдзары зылд бынтыл. 

2013-æм азмæ огранизаци сарæзта дыууæ ерысы бæхон спортæй къæхты æмæ зондæй хъыгдард инвалдтимæ (фыццаг ерысы хайад истой 6 инвалиды, дыккаджы та — 17). Фыццаг ерыс уыди 2008-æм азы. Уымæй уæлдай ма центры нивалидтæ архайдтой мæскуыйаг ерысты, кæцыты цыппар хатты бацахстой дыккаг бынаттæ, дыууæ хатт та — æртыккаг. Костромайы цы Уæрæсейаг Первенствæйы бæхон спорты ерыс цыд, уым Наталья Денисова бацахста фыццаг бынат.

Майрæмы мæйы 2013-æи азы центр райста хайад Сыктывкары сахары ерысты бæхты спортæй.

## Критикæ
2012-æм азы Полина Моковозова информацион портал «Красное знамя»-йы интервьюйы хъаст кодта, «Аврорæ» йæ бæхты æвзæр уавæрты кæй дары, бæлвырд зæгъгæйæ та, дыууæ бæхы дары иу денниккы . 

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сыктывкар
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Категори:Социалон амалхъомады организацитæ
НаноВижн

**НаноВижн** (фæхонынц ма йæ **НаноВижн Груп**) у уæрæсейаг офтальмологион компани, йæ бындурæвæрг у Дмирий Дементьев. Компани сæрмагондæй архайы аразгæ цæсты гагуыты (интраокулярон линзæты) хъуыддаджы мидæг.

Уымæй уæлдай ма компани кусы офтальмологон лазертæ æмæ цæстон банчы «АйЛаб»-ы аразыныл. Уыцы банчы хъуамæ æвæрд цæуой цæсты цъары сæндидзынгæнæг æрмæджытæ, кæцытæ дарддæр дæттдзысты ранчынтæн сæ цæсты цъар баивыны фадат.

## Истори

2014-æм азы тъæнджы мæйы 30-æм боны «НаноВижн»-ы дæлбар компании «НаноОптика» райста ОЭЗ «Зеленоград»-ы резиденты статус.

2014-æм азы рухæны мæйы 13 бон Лондоны 32 Æппæтдунеон офтальмологон конгрессы компании айтыгъта йæхи стэнд, кæцыйыл æвдыст æрцыдысты цæсты микрохирургийы кæмæй пайда кæнынц, ахæм алыхуызон æрмæджытæ. Стэнд байгом кодта Александр Яковенко, равдысты баконды уыдысты компанийы саразæг Дмитрий Дементьев æмæ зындгонд офтальмологтæ.

2014-æм азы рухæны мæйы 15 боны компании сарæзта зонадон конференции «Офтальмологийы ног здæхтытæ», кæцыйы ныхас цыд компанийы бакуыстыл. Конференци æххæст æрцыд Уæрæсейы Минæварад Стыр Британийы базыры бын.

## Продукци

2014-æм азы кæфты мæйы «НаноВижн» фæнд кодта æрвылаз 200 мины аразгæ цæсты гагуыйы уæй кæнынмæ равæрын. Куы бахъæуа, уæд «НаноОптика»-йы фабрикæйы бон у, цы линзæтæ уадзы, уыдон нымæц фæфылдæр кæнын 600 мины онг, уый та у уæрæсейаг домæнтæй фылдæр. Компанийы линзæтæ иннæты уæттæй хицæн кæнынц æндæр аразыны технологийæ, кæцы бракы процент бæрæг къаддæр кæны. Фыццаг партии фæнд кодтой равæрын 2015 азы райдианы.

Цæмæй компании йæ конкурентты разæй фæуа, уый тыххæй фæнд кодта зынаргъ линзæтæ аслæмæй уæй кæнын. Уыимæ ма сæ хъуыдыйы уыд фондз хуызы цæсты гагуыйы уадзын æндæр æмæ æнæдæр æргътимæ.

## Фæлындæн

«НаноОптика»-йы фабрикæ и Зеленограды, уым и компанийы промышленон центр дæр. Фабрикæйы и 800 кв.м. сæрмагонд цæхтæ, кæдоны фæлындæн  сæ хъахъхъæны рыг æмæ микроорганизмтæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Компанитæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Уæрæсейы медицинон компанитæ
Cocco Bello

**Cocco Bello** – уæрæсейаг фирмæ. Йæхи мидæг иу кæны хайадтæ Cocco Bello Bow Ties – дзаумæтты кондады архайæджы æмæ Cocco Bello Honey – халцады продуктæ аразæджы.

## Истори

Проект Cocco Bello-йы скусын кодтой 2012-æм азы IT-сферæйы кусæг Гузель Санжапова æмæ дизайнер Наталья Александорва. Æппæты фыццаг компании кодта галстук-бабочкæты куыст. Компани уæйгæнджыты ’хсæн бæрæг бынат ахста. Уалдзæджы 2013-æм азы ноджы скусын кодта сылгоймагон хæдонты кондад дæр . 

Уыцы иу рæстæг Гузель кодта крем-мыды проекты куыст, кæцыйы аразынц нæуæг сыгъдæг мыд æнæллæугæ хæццæ кæнынæй, цалынмæ кристализаци кæнын нæ райдайы, уæдмæ. Гузелы фыд Равиль у бындздарæны хицау Свердловскы областы, Малый Турышы хъæуы. Ис ын 69 мыдычыргъæды. Йæ бындздарæн цы мыды бæрц дæтты, уый уыд æрцагуырдæй фылдæр, стæй оптæлхæндытæн дæр æфтиаг нæ хаста. Ацы мыдæй Cocco Bello спайда кодта йæ продукт аразыны куысты. Социалон фарсмæ уыд стыр æргом здæхт — проект хъуамæ ахъазаг фæуыдаид хъæуы райрæзты хъуыддаджы, кæцы уыди хауд уавæры. 

Компани кæны ус-пенсионерты гагадыргътæ æмбырд кæнынмæ, стæй уыцы гагадыргътæй крем-мыд æрцæуадзæни  рæсугъдгонд. Гагадыргътæй ма ис фæнд цайы æфтауæнты куыст кæнын райдайын .

## Æрвитæн
* Официалон сайт

## Фиппаинæгтæ

Категори:Социалон амалхъомады организацитæ
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Семилуки

**Семилу́ки** () у Воронежы облæсты сахартæй иу. Лæууы Доны рахиз былыл Воронежы комкоммæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Воронежы облæсты сахартæ
Хæрзгæнæн импульс (преми)

** Преми «Хæрзгæнæн импульс»** — æрвылазон уæрæсейаг преми, арæзт уыд Регионалон социалон программæты фондæй «Нæ фидæн». Дæттынц æй уæлдай æнтыстдзинады тыххæй социалон амалхъомад Уæрæсейы парахаткæныны тыххæй. Хорзæхгонд дзы вæййынц социалон амалиуæгдартæ, журналистытæ, уæлдæр ахуырдæттæ, æхсæнадон организацитæ æмæ паддзахадон оргæнты сæрглауджытæ.

## Истори
Премийы бындур æвæрд уыд 2011-æм азы, йæ нысан уыд фыдыбæстон хуыздæр социалон амалиуæгдарты сразæнгард кæнын æмæ паддзахады хъус бадарын социалон амалхъомад парахаткæныны фарстатæм Уæрæсейы. Фыццаг хорзæхджын кæныны мадзал скодтой 2012-æм азы.

2014-м азы премийн О загътой Дмитрий Медведев, Сергей Нарышкин æмæ Валентинæ Матвиенко. Иумæйаг премиалон фонд сси 2 милуан æмæ 400 мин сомы.

2015-æм азæй преми хорзæхгонд цæуы авд номинацийы. 
Æхсæнадон советы уæнгтæм хауынц Регионалон социалон программæты Фонд «Нæ фидæн»-ы бындур æвæрджытæ, бизнесмен Вагит Алекперов, Волоколомскы метрополит Иларион(Алфеев), эстрадон зарæггæнæг Лев Лещенко, Арктикæ иртасæг Артур Чилингаров æмæ æндæртæ.

Æртæ азмæ преми райстой дæсгай адæймæгтæ Уæрæсейы фылдæр регионтæй.

## 2012-æм азы премийы лауреаттæ
2012-æм азы преми исынмæ размæ хаст уыд 194 номинанты, уыдонæй 30 уыдысты хорзæхгонд. Афтæ преми уыд лæвæрд «Фермерты скъола»-йæн, хъæууон-хæдзарадон куыстуатæн, конд дзы и хорзгæнæн курсытæ зын æнахъомтæн æппæт Уæрæсейæ. Ноджы «Фермерты скъола» кæны профессионалон здæхт сывæллæттæн-инвалидтæн, ахуырдæтты студентытæн, кæцытæ хи цæрæнуатæй хъуаг æййафынц. Уыцы аз преми райстой Коломнæйы пастилайы куыстуат-музей бындурæвæрджытæ. Уыдон сног кодтой зæронд уырыссаг адджинаджы рауагъд æмæ сæ куыстуаты фæдзырдтой цыбыр фадæттимæ адæмы аххуысмæ. Уæлахиздзауты ’хсæн уыд компани «Либерти», кæцы парахат кæны инвалидтæн туризм.

## 2013-æм аз
2013-æм азы номинаци «Социалон амалхъомад парахаткæныны хуыздæр корпоративон программæ»-йы рамбылдта проект «АГР». Иумæ йæ скодтой авиакомпани «Северсталь» æмæ Череповецы мэри. Проект здæхт у чысыл æмæ астауккаг бизнес регионы стынг кæныныл, уыдонимæ социалон амалхъомад дæр.

## 2014-æм аз
2014-æм азы номинаци «Хуыздæр фæсивæдон проект социалон амалхъомады сферæйы» лауреаттæ систы мæскуыйæгтæ Антон Кучумов æмæ Максим Попов. Дыууæ амалиуæгдары райдыдтой тынгад кæнын воркаут æмæ скодтой æнгæс проекттæ кæрæдзимæ нæкæсгæйæ. Иннæ номинацийы «Хи бавæрд социалон амалхъомад парахаткæнынæн» фыццаг бынат бацахста Алексей Маврин Бетъырбухæй. Уый бындур æрывæрдта «Æвджид»-æн (уырыс. «Опека») – Уæрæсейы стырдæр пансионаты хыз зæронд адæмæн.

## Æддаг æрмæджытæ
* Статья в краевой государственной газете «Наш Красноярский край»
*  Социальный предприниматели Архангельска претендуют на премию «Импульс добра»
* Югра удостоена премии «Импульс добра» 
* В Москве вручили «Импульс добра» 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Категори:Хæрзиуджытæ алфавитмæ гæсгæ
Луийы номыл квартал

**«Луийы номыл квартал»** — Пензæйы реабилитационон центр, ис дзы цæрыны фадат. Центры цæттæ кæнынц хæдхъом цардмæ æнæ ныййарджыты æххуысæй баззайгæ æвзонг инвалидты. Сæвæрдтой йыл джаз-зæлвидыцоны Луи Армстронгы ном. Центры цæрыны фадатæн кæцыдæр хай фидынц коммунæйы цæрджытæ.

## Истори

Центр байгом и джеоргуыбайы мæйы 1 бон 2014-æм азы Пензæйы Бæрзы фæрсуынджы. Йæ бындурæвæрæг у æхсæнадон организаци «Благовест». Проект сарæзтой шоу «Минута славы»-йы уæлахизæг Даниил Анастасьин æмæ инвалидты организацийы «Мы вместе»-йы президент, Бетъырбухаг æхсæнадон архайæг Юрий Кузнецов. Уæрæсейы Фæллойы министрад рахицæн кодта 400 мин сомы, хæдзары цы ’мбæлы, ахæм техникæйæ сифтонг кæнынæн.

Центры агъуыст барухс кодта Митрополит Пензенский æмæ Нижнеломовский Серафим.

Центр фыццаг цæрджытæ уыдысты Нижнеломовсчы интернаты æмæ Сердобсчы ветеранты хæдзары рауагъддзаутæ.

Уыцы аз цыппурсы мæйы Социалон технологиты теплицæмæ гæсгæ, центр рахуыдтой азы социалон проекттæй иууыл хуыздæр сæ иуæн, кæцы фæивта Уæрæсейы гражданон активизмы цæстæнгас.

## Центры архайд

Центрæн радтой легендарон джазон зæлвидыцоны Луи Армстронгы ном. Ахæм фæнды бындурыл æвæрд ис идейæ, зæгъгæ цард дæр у джазы хуызæн, æмæ арæзт у ипровизацитæй æмæ арæнæвæрдтæй.

 

Центр кусы цард, ахуыр, куыст формулæ гæсгæ. Коммунæ-общежитийы цæрджытæн дæттынц фадат сомбны хи фæндаг саразын, сæ интерстæм гæсгæ райсын дæсныйад æмæ куыст ссарын. Æрцæрын сæ кæнынц Луийы номыл квраталы 3-4 азмæ, раттынц сын хицæн цæрæн уаттæ, куысты бынæттæ. Проекты автортæ куыд зæгъынц, афтæ рæстæджы æмгъуыдмæ инвалидтæ цæттæ уыдзысты царды зындзинæдтæ фæразынмæ æмæ куыстæн и цæрæнуатæн сæхæдæг амал кæндзысты. 

Центры фыццаг боны сæвзæрдæй фæстæмæ инвалидтæ фыстой сæ пенсийы ’рдæг (6 000 сомы) проекты хæрдзтæ фидынæн. Фæлæ уый фаг нæ уыди. Хæдзары фæзынди хи мыхуыры лаборатори. Фыццаг уæй кæнынмæ рæвæрдтой кружкæтæ сæхи аразт фыстытимæ æмæ нывтимæ. Стæй фæнд кодтой фотостуди, салон красоты, флористикон магазин æмæ сæрмагонд кафе инвалидтæн бакæнын. Проекты авторты ныфс уыди, рæстæгмæ инвалидтæн хæдзар æнæхъæнæй сæ бон дарын кæй суыдзæн, æмæ ма хи амалхъомады куыст кæнын дæр кæй базондзысты. 2014 азы центры цæрджыты дарынæн æрвылмæй хъуыдис 65 000 сомы.

### Типографи

Фыццаг куысты бынат инвалидтæн ссардæуыд хæрзгæнæн фонд «Благовесты» типографийы, кæцыйæ «Лаборатория Касперского» балæвæрдта 15 компьютры. Фæстæдæр организацийы типографи баиу кодтой Пензæйы æмæ Нижнеломовскы епархийы типографиимæ. Кондад ахастой епрахиалон управленийы афтид бынатмæ. Уый фæхуыздæр кодта уавæртæ.

## Æрвитæнтæ

* Сюжет о центре на ГТРК «Пенза» 
* Начали новуюжизнь 
* Сюжет на ТРК «Экспресс» 
* Сюжет на Первом канале
* Инвалидам помогают начать новую жизнь 
* Удивительный квартал 
* Кварталы без Луи 
* Русская Планета – Они больше года будут жить на эмоциях 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пензæ
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Уырыссаг хæринæгтæ

Уæрæсе куыд бирæгъуызон æмæ бирæфарсон у, афтæ бирæгъуызон у **уырыссаг хæринæгты къæбиц** дæр. Йæ территори æгæрон кæй у, уымæ гæсгæ, сæ традицион хæринæгтæ дæр хицæн кæнынц, цы бынæтты цæрынц, уымæ гæсгæ.

Нуазинæгтæй кæнынц къуымæл, рагон уырыссаг нуазинаг сбитень, фæткъуыйæ арæзт къампот æмæ алыхуызон карз нозтытæ дæр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæринаг
Категори:Уырыссаг адæм
Хъæлдзæг нымæт

**Хъæлдзæг нымæт** – уæрæсейаг компани, кæцы кусы социалон амалхъомады фадыджы. Бынат кæны сахыр Рыбинсчы, Ярославлы облæсты. Бындур æвæрд уыд 2008-æм азы дыууæ бинойнаг Павел Гаврилов æмæ Лия Виснапуйæ. Компани уадзы сувенирон продукции нымæтæй æмæ ахуыр кæны нымæт уæрдыны техникæйы.

## Истори
Социалон амалхъомады куыстуат «Хъæлдзæг нымæт»-ы аразыны идея сывзæрд Гавриловтæм Фонд Оксфамы семинарты архайды фæстæ.
 
2006-æм азы нывгæнджытæ декоратортæ Павел Гаврилов æмæ Лия Виснапу фыццаг хатт базонгæ сты нымæты хус уæрдыны технологиимæ куклаты театрæн декорацитæ кæныны рæстæг. 2008-æм азы сывзæрд идея саразын сфæлдыстадон æрмадз уæрæх адæмы къордтæн, адæмон амалиуæг æхсызгон кæмæн у, уыдонæн. Уый фæрцы, адæм, фæлтæрд зондамонджыты уæлхъус, араздзысты хъазæнтæ нымæтæй, æмæ цæ уый фæстæ уæй кæнын. 2008-æм азы тъæнджы мæйы æмбырд уыд фыццаг къорд 15 бирæзæнæгджын мадæлтæй æмæ сæ сывæллæттæ инвалидтæ кæмæн сты, уыцы мадæлтæн. Хъуамæ цæ карзæй хъæуид хца, уыимæ цын бар нæ уыд хадзарæй бирæ рæстæгмæ цауын.
 
Хуымгæнæны мæйы фыццаг дзауматæ уыдысты рвыст равдыстмæ Мæскуымæ, уым фæцыдысты адæмы зæрдæмæ. Рывдысты сарæзтой фыццаг дæргъвæтин бадзырдтæ æмгуыстады тыххæй.
 
Фæстæдæр сæ проект сси Фонд «Нæ фидæн»-ы цы социалон амалиуæгдарты хсæн конкурс аразы, уый уæлахиздзау. Фонд цын радих кодта грант 300 мин сомы. Уыдонмæ бафтыдтой сæхи 200 мин сомы, æмæ райдыдтой сæ бизнес аразын. Сæ фæндты уыд æрыгон мадæлтææй уæлдай, куыстмæ бафтауын фæсивæды æмæ пенсионерты дæр, фæлæ æнтыстдзинад уыцы фæлварæнтæ не рбахастой.
## Концепци
Ныры домæнтæм гæсгæ, ног уæрдынджыты къордтæ æмбырд кæнынц афæдз æртæ хатты. Дыууæ мæйы цæ фæкæнынц ахуыр, æппæт æрмæгтæ ахуырдзаутæн дæттынц лæвар. Дарддæр адæм кусын райдайынц компанийы æвдæлон рæстæджы, сæхимæ гæсгæ бæрæг кæнынц куысты хъæугæ бæрцуат. Бадзырды ма ис тобæ хæдбарæй Гавриловы дизайны конд продукци уæй кæныныл. 

Кусджытæн сæ хца фидынц, куыддæр дзаума саразой, афтæ. Сæ мызд та цын нымайынц, цал сахаты бакуыстой, уымæй. Бинойнæгтæ ныффыстой алы хъазæн саразыныл хъуамæ цас сахаты хардз кæна кусæг, уымæ гæсгæ цын фидынц гонорар. Мæй «Хъæлдзæг нымæты» кусджытæ исынц 3000 сомæй 15 000 соммы онг.

Компанийы лхæнджыты сты лæвæртты дуканитæ Мæскуыйы, чингуыты дуканитæ, сувенирон дуканитæ æмæ дыдинджыты дуканитæ, бензинкæнæн станцæтæ. Сындæггай продукци райдыдтой уæй кæнын Уæрæсейы иннæ регионты дæр. Стыр ахадындзинад хъазæнтæ куыд уæй цæуынц уымæ дары цавæр созон у, уый. Нымæт хъазæнтæ хуыздæр лхæнынц афæдзы дыккаг хайы, Сæ фылдæр хай та лхæд æрцæуынц Ног азы барæгбæтты агъоммæ.

Базар цæуы гыццыл партитæй – иу лхæнæг 30 мин соммæ хæстæг. Продукци æввонг кæнынц квартæлы дыууæ хаты. Иу хъазæнæн йæ аргъ вæййы 800-1000 сомы. Компанийы афæдзы æрзылд хæстæг кæны 1,5 милуан сомы. Сæ æфтиаг та у 20%.

## Æддаг æрмæг
* "Хъæлдзæг нымæт"-ы официалон сайт 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
Либерти (компани)

ÆБÆ **«Либерти»** — уæрæсейаг специализацигонд туристон компани цыбыр фадæттимæ адæймæгтæн, туроператор, архайы Бетъырбухы 2004-æм азæй фæстæмæ. Организаци туристон лæггæдтæ дæтты къаласкæтыл инвалидтæн æрмæст, алыхуызон сахайраг фенддæгты адаптаци дæр кæны ацы адæймæгтæн. Бетъырбухы æддейæ ма туртæ организаци цæуынц Новгороды, Выборджы, Уæрæсейы Сыгъзæрин цæджы, Киевы æмæ æндæр культурон центрты постсоветон тыгъдады територийыл; ис ноджы туртæ Европæйыл: Францы, Италийы, Чехийы æ.а.д.

## Истори
Компани бындурæвæрд æрцыд 2004-æм азы Бетъырбухы экскурсигæнджытæ Наталья Гаспарян æмæ Мария Бондарæй. Райдайæнæй хуыдтой немыцаг туристты Бетъырбухмæ.

2010-æм азы компани рамбылда æппæтуæрæсеон социалон амалиуæгдарты конкурс æмæ райста æнæпроцентон æфстау 1,7 млн ₽ регионалон социалон программæты фонд «Нæ фидæн»-æй. Разæнгардæй кæны æхсæнадон архайд; музейты æххæстаргъ пандустæй ифтонг кæныны проектты бакуыст æмæ реализаци кæны, цæмæй тулгæкъæлæтджынтыл адæмæгты бауадæн æнцонвадат уой. Турфирмæйы пъланты ис аслам хостелы æмæ къайады агентады арæзт, æмæ «аслам туризмы» фæндагамонджыты æмæ журналты рауагъд дæр.

2012-æм азы Наталья Гаспарян æмæ Мария Бондарь «Хæрзгæнæн импульс»-ы премийы лауреаттæ сысты социалон амалхъомад Уæрæсейы парахаткæнын æмæ размæкæныны бавæрды тыххæй.

2012-æм азы журнал «Сноб» равзæрста «Либерти»-йы 5 æнтыстджын уæрæсейаг компанийы нымæцы социалон бизнесы сферæйы, а рауагъды бæрæггæнæнтæй гæсгæ компанийы афæдзы æрзылд 4 млн ₽ сыстади.

Фирмæйы бындурæвæрджыты нымæцы сты Бетъырбухы инвалидты регионалон æхсæнадон организаци æмæ инвалидтæн сахайраг социалон-политикон газет «Мах стæм æхсæнады хай»-ы аразджытæ. Компанийы пъланты ис туристон балцыты организаци кæнын æндæр хуызы инвалидтæн — къуырма адæймæгтæн.

## Кæс ноджы
* Амадэль Тур

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Либерти  — компанийы официалон сайт.

Категори:Уæрæсейы компанитæ
Категори:Социалон амалхъомады организацитæ
Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы