open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зæрин Орда

thumb|right|300px|Зæрин Ордайы картæ
**Зæрин Орда**, **Сызгъæрин Орда** кæнæ *Джучийы Улус* уыдис паддзахад Евразийы.

1224-æм азæй 1266-æм азмæ уыдис Мангойлаг империйы хай (улус).

1312-æм азæй Ордайы паддзахадон дин сси ислам.

## Цæрджытæ
Зæрин Ордайы цардысты финнаг-угораг адæмтæ (мордва, чермистæ, удмуртæгтæ æмæ андæртæ), тюркаг адæмтæ (волгæйы булгайрæгтæ, башкирæгтæ, огузæгтæ æмæ æндæртæ), Цæгат Кавказы адæмтæ (алантæ æмæ æндæртæ).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Историон бæстæтæ
Гидрæ (стъалыгуппар)

**Гидрæ** () у Хуссар æрдæгтымбылæджы стъалыгуппар.

Категори:Стъалыгуппæрттæ
Пранг

**Пранг** кæнæ **пыранг**,  — Европæмæ чи хауы, уый. Нырыккон ирон æвзаджы *прангаг* нысан кæны *[[европæйаг]]*.

## Кæс ноджы
* Фаранг
Ногъайаг

* Адæмы тыххæй кæс Ногъайаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Ногъайаг æвзаг.
Ерохъæ

**Ерохъæ** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Лескены районы. Лæууы цæугæдон Лескены доны галиу былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лескены районы цæрæнрæттæ
Згъæллаг

**Згъæллаг**:

* Згъæллаг кæнæ згъæр — химион буарад.
* Згъæллаг кæнæ æгъзæллаг — æфсирон зайæгой.
Уырым

**Уырым**, дыгур. **Урум**:
* Нырыккон ирон æвзаджы нысан кæны *[[грекъаг адæм|грекъаг]]*, *[[Ром|ромаг]]*.
* Ромы империйы кæнæ Византияйы империйы рагон ном.
* Уырым — нырыккон адæм.

## Фиппаинæгтæ
Гал

thumb|right|200px|Гал
**Гал** у хъуджы нæл. Æрыгон галы ном у **уæныг**, , *иуонæг*.

Категори:Хæдзарон фос
Тоблахъ

**Тоблахъ** кæнæ **галыкъах**,  (; ) у бирæазон зайæгойты мыггаг.

Зайæгойы уидаджы æмæ бынзæнджы ис инулин, сапонинтæ, чъиутæ, камедь, сæт, дзымарийы туагад, бензойы туагад, алкалоидтæ, витамин E, эфирон зети.

## Хуызтæ
* Хуыдзыхгæрдæг
* Хуыгæрдæг

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сыхсы

**Сыхсы**, вариант: *cыхсырæг*,  кæнæ *бæпъæни‎* (; ) у чысыл бирæазон халхуыз зайæгой.

thumb|left|Дыргътæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сис (зайæгой)

**Сис**, вариант — **рагъсис**, **рагъзис**, , *рагона* (; ) у, саубын гагатæ чи дæтты, ахæм æнусонцъæх къутæр. Зайы Цæгаты æрдæгтымбылæг æмæ Хуссар Америкæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гагадыргътæ
Сис

* Сис — агъуыст
* Сис — мæргъты цармы элемент
* Сис — зайæгой
Гелдытæ

**Гелдытæ**, вариант: **Джелдытæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Ламардон (Хуссар Ирыстон)

**Ламардон** у æдзæрæг хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Челиатгом‎ы. Ламардоны ис Хъутаты мæсыг.

Цардысты дзы Мæхъитæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Бызырат

**Бызырат** кæнæ **Бызыратæ** уыдис хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Челиатгом‎ы. Ныртæккæ æдзæрæг у.

## Литературæ
* 
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къæмдзыг

**Къæмдзыг** кæнæ **къæндзыг**,  (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мырзаганты Елдза

thumb|Мырзаганты Елдза
**Мырзаганты Тотырбеджы фырт Елдза** (1856 — 1942-æм азы 2 январы) райгуырдис Хæрисджыны.

Уыдис зындгонд зæрингуырд, бирæ азты фæцис Амырычы. Æппанæдзухдæр тыхст, цæмæй мыггаг фылдæр æмæ домбайдæр кæна, уымæ гæсгæ ракуырдта дыууæ усы: Гæбуаты Чаби æмæ Байкулаты Нагъойы. Дыууæ усæн райгуырд æхсæрдæс сывæллоны, фараст лæппуйы æмæ авд чызджы.

Ныгæд æрцыдис Ногхъæу , Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. 

## Литературæ
* Мырзаганты М. Куырттаты ком æмæ курттатæгтæ. Дзæуджыхъæу: «Аланыстон», 2007.

Елдза
Категори:Хæрисджыны чи райгуырдис, уыдон
Биазыртæ

**Биазыртæ** кæнæ **Биазæртæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Мыггаг равзæрд Уæлладжыры комы Дæйыхъæуы Ос-Бæгъатыры фырт Сидæмоны къабазæй. Мыггаджы фыдæл Биазыр уыд Сидæмоны фырт Сукъайы байзæддаг. Биазыр куы слæг æмæ йæ фыдæй куы рахицæн, уæд йæ мыггаг йæхи номыл скодта æмæ афтæмæй Дæйы фæзынд Биазырты мыггаг.

Таурæгъмæ гæсгæ, Биазыртæн æрвадæлтыл нымад цæуынц Хуссар Ирыстоны Тедетæ æмæ Лалытæ, Цæгат Ирыстоны та Муритæ, Агетæ, Дзодзитæ, Дзедихъотæ, Хъæбæлотæ æмæ Садихъатæ. Биазырты мыггагæй дæр чидæртæ æрбалыгъдысты Дыгургоммæ æмæ æрцардысты Стыр Дыгуры.

## Зындгонд Биазыртæ
* Биазырты Алыксандр (1907—2003) — ирон адæмон сфæлдыстад иртасæг æмæ æмбырдгæнæг.
* Биазырты Кромвел (р. 1940) — поэт, историк.

## Фиппаинæгтæ

*
Пысыра

**Пысыра**, , *пурса* () хъæздыг у алыхуызон витаминтæ æмæ микроэлементтæй. Ис дзы: витаминтæ К, С æмæ В гликозид, пантотены туагад, эфиры зетитæ, сæкæр, æфсæйнаг, кальций, калий, сондон æмæ æндæртæ.

## Пысыра адæмон медицинæйы
Пысырайы сыфты дон хорз ахъаз у туг буарæй æддæмæ куы фæхъары, уæд уый ныууромынæн, доны хуыпп цæмæй тагъддæр æвзæра, уымæн, буары тæвд æрæппарынæн, хъæдгæмттæ тагъддæр байгас кæнынæн.

Æндыснæгæй чи фæсæйы, уымæн йæ фæтасæнтæ тынг куы фæриссынц, уæд уыцы риссаг бынæттыл пысырайы сыфтæ куы сæвæрай, уæд сæ рыст иуцасдæр фæкъаддæр вæййы. Уæдæ йæ уидæгты цы сæкæр ис, уый æххуысæй та фæрогдæр вæййы рынчыны хуыфæг, йæ хæппæр феуæгъд вæййы æмæ æнцондæрæй схауы.

## Пысыра куыд традицион хæринаг
Пысырайы æвзартæм ахæрынмæ цы ирон лæг нæ бабæллы, ахæм бирæ нæй, адджынæн сæ фæхæрынц æууæрцъыгондæй.

## Кæс ноджы
* Туаллаг пысыра

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къона (къорд)

**«Къона»** (йæ ном официалонæй фыст цæуы фыццаг ирон дамгъуаты графемæтæй — **Ӄона**) у ирон адæмы удварны гæрзтæй архайджыты æмæ зарæггæнджыты къорд Цæгат Ирыстонæй. Йæ солисттæ сæ сфæлдыстады пайда кæнынц аутентикон ирон инструменттæй (дыууадæстæнон фæндыр, хъисын фæндыр, дала фæндыр, уадындз, къæрцгæнæг, хъандзал фæндыр, лалым уадындз æмæ æндæртæй)

## Къорды равзæрд æмæ сфæлдыстадон фæндаджы истори
Ирон адæмы удварны гæрзтæй архайджыты æмæ зарæггæнджыты къорд «Къона» сæвзæрди 2010-æм азы джеоргуыбайы мæйы ирон уадынгæрзты æрмдæсны Моурауты Сосланы æрмадзы.

2011-æм азы æртхъирæны мæйы къорд бацахста дыккаг бынат æхсæнрегионалон конкурсы «Хуссайраг стъалы», кæцы ацыд Доныл-Ростовы. Уый фæстæ та сайт «Explore-kavkaz.ru»-йы хуынды фæрцы радта йæ фыццаг концерт Мæскуыйы.

2011-æм азы кæфты мæйы къорд сси æхсæнадæмон фестиваль «Дунейы кадджытæ Джангары фæдонты зæххыл»-ы лауреат. Иу азы фæстæ тæргæйтты мæйы «Къона» йе ’мбал Джиоты Къостайы æххуысы фæрцы радта йæ фыццаг концерт Хуссар Ирыстоны зæххыл, кæцы æрцыд æххæст Чъребайы Колыты Аксойы номыл аивæдты лицейы.

2012-æм азы кæсгон æхсæнадон архайæг Булат Халиловы архайды фæрцы Кавказы регионмæ ссыд зындгонд францаг режиссёр Винсент Мун. Ирыстоны уазæгуаты фæци цыппар боны, æмæ ирон ансамблтыл зилгæйæ, кино систа «Къонайы» тыххæй дæр: «Petites Planètes. Paganisme en Ossétie du Nord». Джеоргуыбайы мæйы «Къона» ногæй ацыд концертимæ Мæскуымæ, стæй та фыццаг хатт Бетъырбухы радта иумæйаг концерт бынæттон ансамбль «Ирыстон-СПб»-имæ.

2013-æм азы тъæнджы мæйы къорд ацыд йæ фыццаг балцмæ фæсарæнтæм турчы цæрæг ирон Æлбегты Лейлæйы фæрцы. Турчы къорд фæцис дæс боны, æмæ радта цалдæр концерты Стамбул æмæ Анкарайы кавказæгтæн. Стамбулы «Къона» Æлбегты Лейлæимæ хайад райста Турчы телеканал «Star TV»-йы алæвæрды æмæ радта стыр интервью кавказаг радио «Нарты хъæлæс»-æн. Уалдзæджы та къорд ногæй радта концерт Хуссар Ирыстоны. Уыцы аз ПТРК «Аланийы» æвзонг режиссёр Кокойты Аллæ систа документалон кино къорды тыххæй, кæцы рацыд иронау, уырыссаг субтитртимæ.

2013-æм азы джеоргуыбайы мæйы, кæрдзынфыцæн «Galabu.ru» æмæ къорды ’мбал Гæцæлты Русланы æххуысы фæрцы «Къона» ногæй ацыдысты Мæскуы æмæ Бетъырбухмæ. Уыцы рæстæджы ма къорд студийы ныффыста йæ фыццаг альбом журнал FOR MEN-ы æххуысы фæрцы.

## Къорды архайджытæ
* Берозты Таймураз (Таму)
* Тотойты Олег
* Тогойты Альберт
* Бестауты Алыксандыр
* Дзаболаты Вадим
* Илаты Темыр
* Тедеты Нати (Натиа)
* Бæтæгаты Дауыт

## Кæс ноджы
* Рагон (къорд)
* Уацамонгæ (къорд)

## Æддаг æрмæг
* ӃONA | Soundcloud.com
* ӃONA | Vk.com
* ӃONA | Facebook
* Youtube. KONA (pagan songs from North Ossetia)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон музыкæ
Дзестæ

**Дзестæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Дзестæ Едысмæ афтыдысты Цæгат Иры Санибайы хъæуæй. Уым цæргæйæ ныууагътой се ’рвадæлты — Кодзырты. Уыдон та фæстæдæр алыгъдысты быдыры хъæутæм, уæлдайдæр Елхотмæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Андиатæ

**Андиатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Таурæгътæм гæсгæ Анди уыдис Зæриноныхы цоты хистæр. Андийæн ма уыдис дыууæ ’фсымæры — Долæтмæрзæ æмæ Барталæг. Иннæты ныхæстæм гæсгæ та Андийæн уыдис фондз кæстæр æфсымæры — Гуытъи, Хъамбег, Дзестел, Æрчъын æмæ Джыга. Адонæй, дам, равзæрдысты хицæн мыггæгтæ.

Ахуыргæндты нымадмæ гæсгæ Анди æмæ йæ ’фсымæртæ цардысты XVI æнусы. Æмæ уый баурнинаг у.

Ис ахæм хъуыды, зæгъгæ, Андиатæ равзæрдысты мæхъхъæлон Яндиевтæй. Уый бауырнинаг нæу. Куыд дзурынц, афтæмæй мæхъхъæлон Яндиевтæ уыдысты ирон лæг Андийы байзæддæгтæ, иннæты ныхæстæм гæсгæ та уыдон сты Дагъистаны Андийæ. Ис ахæм хъуыды, зæгъгæ, Андиевтæ бирæ адæмтæм ис, фæлæ уыдон кæрæдзийæн ницы бавæййынц.

## Фиппаинæгтæ

*
Мичетыхох

**Мичетыхох** () у хохы цъупп Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл. Хохы бæрзæнд у 2937 метры.

## Кæс ноджы
* Мичет
* Мичеты æрх
* Мичеты дзуар
* Мичеты æрхы дон

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Категори:Хъуды ком
Гусалты Витали

**Гусалты Михалы фырт Витали** (райгуырдис 1953-æм азы — амардис 2004-æм азы) у ирон поэт. 

## Цардафыст
Райгуырди Цæгат Ирыстоны Даргъ-Къохы (Быдыры Хъахъхъæдуры) интеллигенты хæдзары. Астæуккаг скъола каст куы фæци, уæд кусын райдыдта Кировы районы газет «Размæ»-йы. Уый фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыди Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологон факультеты ирон-уырыссаг хайадмæ.

Къорд азы бакуыста радиойы, телеуынæны, цы университеты ахуыр кодта, уым, стæй зонадон-иртасæн институты. Бирæ фыдæбон бакодта йæ ахуыргæнæг Абайты Вассойы сфæлдыстад ирон дзыллæйы ’хсæн парахат кæныныл, сарæзта йыл документалон киноныв дæр. Уый хуымæтæджы нæ уыди: стыр аргъ кодта Витали Иры номдзыддæр лæгæн, йæ царды фæстаг азты та ссис, Вассойы номыл Дзæуджыхъæуы цы Центр арæзт æрцыд, Скифаг-алайнаг иртасæнты Центр, зæгъгæ, уый разамонæг.

Гусалы-фырт сарæзта æмæ бæрнон редактор уыди Абайты Вассойы «Æвзæрст куыстытæн» — мыхуыры дзы рацыди дыууæ томы — 1990 æмæ 1995 азты Дзæуджыхъæуы. Виталийæн æнгом бастдзинæдтæ уыди, фæсарæнты ирон æвзаг, эпос æмæ аланты истори чи иртасы, уыцы ахуыргæндтимæ, æмбæлди семæ, уыдон æххуысæй уадзын райдыдта сæрмагонд журнал «Nartamongæ». Ацы фарны хъуыддаг ма дарддæр бæргæ ахæццæ кодтаид, фæлæ йæ мæлæт нал бауагъта — æнæнхъæлæджы цардæй ахицæн 2004 азы 27 июлы.

Витали æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта, саби ма куы уыд, уæд, фæлæ иудадзыг нæ кодта ацы куыст, фæстагмæ та йæ бынтондæр ныууагъта — йе ’ргом тынгдæр аздæхта зонадмæ. Поэтикон курдиатæй цух кæй нæ уыд, уымæн та æвдисæн — нæ антологимæ йын цы æмдзæвгæтæ бахастам, уыдон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъахъхъæдуры чи райгуырдис, уыдон
Категори:Цæгат Ирыстоны ахуыргæндтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ
Категори:Ирон поэттæ
Витали
Сербаг

* Сербимæ чи хауы, ахæм.
* Адæмы тыххæй кæс Сербаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Сербаг æвзаг.
Быгъуылтыхъæу

**Быгъуылтыхъæу** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Хилачъы комы. Лæууы Быгъуылты доны былыл.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Быгъуылтæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Маррагъ

**Маррагъ** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Куырттаты комы. Йæ бæрзæнд у 2016 м.

## Литературæ
Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. Ф. 66, 90

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хæкъуына

**Хæкъуына**, вариант: *Хакъуынайы къуылдым* () у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Куырттаты комы. Йæ бæрзæнд у 1484,6 м.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хæныггомы дон

**Хæныггомы дон** кæнæ **Хæныггом** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Куырттаты комы, Фыййагдоны фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Мытхуйы дон

**Мытхуйы дон** кæнæ **Къадаты дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. Ф. 70, 71

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Сербийы гимн

**Боже Правде** («Расты Хуыцау») у Сербийы Республикæйы паддзахадон гимн.

* Автор — Йован Джорджевич
* Композитор — 	Даворин Енко

## Текст

Категори:Гимнтæ
Категори:Серби
Андиаты Сослан

**Андиаты Пётры фырт Сослан** (райгуырдис 1952-æм азы 21 апрелы Дзæуджыхъæуы, амардис 2018-æм азы 22 ноябры) у уæгъдибар хъæбысхæстæй Советон Цæдисы авд хатты чемпион (1973-1978, 1980), Европæйы æртæ хатты чемпион (1974, 1975, 1982), Дунейы цыппар хатты чемпион (1973, 1975, 1977, 1978), Олимпаг хъæзтыты дыууæ хатты чемпион (1976, 1980).

## Цардафыст
Скъолайы ахуыр кæнгæйæ Сослан фæцалх баскетболæй хъазыныл. Фæлæ йе ’фсымæрты амындмæ гæсгæ йæхи фæлварын райдыдта уæгъдибар хъæбысхæсты. Афтæмæй Сослан ссис Дзгойты Аслæнбеджы ахуыргæнинаг. Уый амындмæ гæсгæ хъаруджын æмæ ныфсджын Сосланы арæхстдзинад бонæй-бонмæ рæзыдис.

Аслæнбеджы фæстæ (уый æндæр горæтмæ ацыдис), Сосланы хъæбысæй хæцынмæ цæттæ кæнын бæйдыдта йæ хистæр æфсымæр Геннади. Уый руаджы Сослан йæ фыццаг сыгъзæрин майдан райста Советон Цæдисы фæсивæды чемпионаты, фæстæдæр та дунейы ерысты бацахста дыккаг бынат æмæ райста æвзист майдан.

1973 азы мартъийы Сосланы нæ бæстæйы командæимæ арвыстой Амырыкмæ дунейы хъалац рамбулыны ерыстæм. Уым Сослан фæуæлахиз зындгонд уæззау уæзы хъæбысæйхæцæг амырыкаг богал Тейлорыл æмæ бацахста фыццаг бынат.

1974 азы дунеон ерысты Стамбулы Сослан рамбылдта æвзист майдан. Уый фæстæ фæд-фæдыл бацахста фыццаг бынæттæ: Æппæтдунеон ерысты Тбилисы, 1975 азы Советон Цæдисы адæмты Спартакиадæйы, Минскы ерысты æмæ æндæрты. Фæлæ уæддæр Сосланы спортивон курдиат йæ фыццаг Олимпиадæйы куыд разындис, афтæ тынг бацæттæ кодта. Сæ зæрдæ йыл дардтой Советон Цæдисы Олимпиадæйы комитеты уæнгтæ дæр. Сослан нæ командæйы богæлттимæ тынг хорз рахæцыдис æмæ райста сыгъзæрин майдан. Сосланы сгуыхтдзинадæн Советон хицауад дæр хорз аргъ скодта — лæвæрд ын æрцыдис паддзахадон хорзæх — Адæмты Хæлардзинады орден.

1980 азы дыккаг хатт сси олимпаг чемпион. Советон хицауад лæвæрд ын æрцыдис Фæллойадон Сырх Тырысайы орден.

Сослан йæ лæгдзинад æрмæст спорты нæ равдыста. Ахуыр кæнынмæ бацыд Хæххон хъæууонхæдзарадон институтмæ, экономикон факультетмæ. Уый фæстæ бацыдис аспирантурæмæ, бахъахъхъæдта диссертаци æмæ сси экономикон зонæдты кандидат.

## Æддаг æрмæг
* Андиаты Сосланы биографи 

## Фиппаинæгтæ

Сослан
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Зындгонд ирæттæ
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Олимпаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Скумейы дон

**Скумейы дон** кæнæ **Скумейыдон** () у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Дзуарбадæн

**Дзуарбадæн** кæнæ **Уанехъба**, **Уанехбайы хох**, **Уæныгæппарæн**, вариант: *Моладзан хох* () у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Цъæйы комы. Йæ бæрзæнд у 2757,2 м.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Цъæйы ком
Санаты ком

**Санаты ком** у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Захъхъагомы, Хъесатыхъæуæй хуссарырдыгæй.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Туалгом
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Суаргом

* Суаргом — ком Арвыкомы;
* Суаргом — ком Хъуды комы;
* Суаргом — ком Куырттаты комы;
* **Суары ком** — ком Хилачъы комы.
Карцагом

**Карцагом** у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, цæугæдон Карцадоны дæргъмæ.

## Хъæутæ
* Барз
* Бæхтылæгъзæр
* Карца
* Чыса

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. 61 ф.

Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Ручъы дон

* Ручъы дон — цæугæдон Хуссар Ирыстоны
* Ручъы дон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны
Даси

**Даси** кæнæ **Дасихонх** () у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны, Стыр Дыгуры сæрмæ. Йæ бæрзæнд у 3740 м.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Ручъы дон (Цæгат Ирыстон)

**Ручъы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Захъхъайы доны фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Быгъуылты дон

**Быгъуылты дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы. Йæ гуырæн ис Хилачъы комы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Казат хох

**Казат хох**, дыгуронау **Казат хонх** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны, Дыгургомы. Йæ бæрзæнд у 3337,9 м. 

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. Ф. 300

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Бæфоны æфцæг

**Бæфоны æфцæг**, **Бæфон**, дыгуронау **Бæфони æфцæг** кæнæ **Къиллай æфцæг** у æфцæг Цæгат Ирыстоны, Дыгургомы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны æфцджытæ
Дидинатæ

**Дидинатæ** сты хизæнуæттæ Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, цæугæдон Æрæфы галиу былыл.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. Ф. 453

Категори:Æрæфы район
Оахакæ (штат)

**Оахакæ** () у штат Мексикæйы хуссары. Æрбынат кодта Сабыр фурды былыл. Штаты сæйраг сахар у Оахакæ-де-Хуарес.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Бæззаты Дзамболат

**Бæззаты Василийы фырт Дзамболат** (райгуырдис 1979-æм азы 18 августы Рустауы, Гуырдзыстон) уыдис «Аланийы» футболист, размæбырсæг æмæ æрдæгхъахъхъæнæг, Бæззаты Гиуæргийы ’фсымæр. Дзамболат у Цæгат Ирыстон — Аланийы парламенты депутат.
 
## Карьерæ
* 1996 — «Мæздæг»
* 1997-2002 — ФК «Алани»
* 2002 — «Зенит» (Бетъырбух)
* 2003-2004 — «Сатурн» (Раменское)
* 2005 — «Алани»
* 2006–2007 — «Рубин» (Хъазан)
* 2007— 2012 — ФК «Алани»

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы Хъалацы финалист (ФК «Алани») 2010/11

## Æддаг æрмæг
* Статистикæ

## Фиппаинæгтæ

Дзамболат
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Уæйыгбарз (Цæгат Ирыстон)

**Уæйыгбарз** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис хъæу Хъобаны цур. Хохы бæрзæнд у 1611 метры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Уæйыгбарз

* Уæйыгбарз — хох Цæгат Ирыстоны (Уæрæсе)
* Уæйыгбарз — хох Тырсыгомы (Гуырдзыстон)
Дзанхъæлыц

**Дзанхъæлыц** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Йæ бæрзæнд у 1984 м.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Тырмон

**Тырмон**, дыгуронау **Турмон** у хизæнуат Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. Ф. 475

Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Категори:Дыгуры район
Саксойнаг Швейцари

**Саксойнаг Швейцари** () у Эльбæйы Змисдуры хæхты гермайнаг хай.

### Галерей

Ныв:Rathen und Elbsandsteingebirge asv2022-08 img04.jpg|Бастай
Ныв:Barbarine004.jpg|Барбарин

Ныв:Rathen LC0154.jpg|Эльбæйы уынд
Ныв:Saxon Switzerland LC0155.jpg|Саксойнаг Швейцари
Ныв:Festung Königstein - Georgenburg (1) 2006-03-25.jpg|Кёнигштайны фидар


Категори:Германы хæхтæ
Оахакæ-де-Хуарес

**Оахакæ-де-Хуаресæ** ( кæнæ *Ciudad de Oaxaca*) у сахар Мексикæйы хуссары, штат Оахакæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы сахартæ
Ормузы донкъубал

**Ормузы донкъубал** ( — *Madīq Hurmuz*,  — *Tangeh-ye Hormoz*) у донкъубал Иран æмæ Оманы ’хсæн. Донкъубал бæтты Оманы æмæ Персы бакæлæнтæ.

Йæ уæрх у 54 километры бæрц, йæ дæргъ та — 195 километры. Максималон æрфад у 229 метры.

Категори:Донкъубалтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Ираны географи
Категори:Оманы географи
Категори:Индийы фурд
Хыналыг

**Хыналыг** (, ) у хæххон хъæу Азербайджаны Губайы районы. Цæрынц дзы 1,7 мин адæймаджы (2000).

Категори:Азербайджаны цæрæнрæттæ
Сулейман-Стальскийы район

**Сулейма́н-Ста́льскийы район**  (1969-æм азы онг *Касумкенты район*, ) у Дагъистаны районтæй иу, республикæйы хуссары. Йæ административон центр у Касумкент.

## Фиппаинæгтæ

*
Ахтыйы район

**Ахты́йы район** (, ) у Дагъистаны районтæй иу, республикæйы хуссары. Йæ административон центр у Ахты.

## Фиппаинæгтæ

*
Хунзахъ

**Хунзахъ** (, ) у хъæу Дагъистаны, Хунзахъы районы административон центр. Хунзахъ уыдис Солыйы ханады сæйраг сахар. 

Хъæуы цæрынц 3,7 мин адæймаджы (2002 азы), уыдонæй фылдæр хай сты солиаг адæмыхаттæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хунзахъы районы цæрæнрæттæ
Фыййагдон (нысаниуджытæ)

**Фыййагдон** кæнæ **Фиййагдон**:

* Фыййагдон — цæугæдон
* Фыййагдон — хъæу Цæгат Ирыстоны Æрыдоны районы
* Уæллаг Фыййагдон — стыр хъæу Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы
Хунзахъы район

**Хунзахъы район** (, ) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у хъæу Хунзахъ.

## Фиппаинæгтæ

*
Анди

**Анди́** у хъæу Дагъистаны Ботлихы районы. Хъæуы цæрынц 5 мин адæймаджы (2002 азы), уыдонæй фылдæр хай сты андиаг адæмыхаттæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ботлихы районы цæрæнрæттæ
Дударатæ

**Дударатæ** () сты ирон мыггаг. 

## Равзæрд
Дударатæ æмæ Слонатæ иу мыггаг сты. Сæ фыдæлтæ: Дудар æмæ Сахъман æрбафтыдысты Асыйæ. Асымæ та, куыд дзурынц, афтæмæй Араббы бæстæй æрбафтыдысты. Сахъман чи у, уый баззади Асыйы. Дудар ацыди Гуырдзыстонмæ. Уым æрбынат кодта, ракуырдта ус, райгуырд ын дыууæ лæппуйы. Лæппутæй иу баззадис уым, иннæ рацыд Дайраны комыл Ларсмæ, æмæ уым æрцарди. Уым ын райгуырд фырт, сывæрдтой йыл ном Дудар. Куы слæг ис, уæд хъаруджын разындис æмæ Арвыкомæн хицаудзинад райдыдта. Дударæн йæ цот Ларсы бакъорд сты. Иухатт Дайраны нарæджы Дудары цот цæуылдæр фæбыцæу сты грекъæгтимæ æви гуырдзыимæ — уый не сбæрæг, æмæ уыдон ныццагътой Дудараты. Аирвæзт ма сæ æрмæст иунæг сылгоймаг. Уый бамбæхст Ларсы лæгæты. Ус уыди сывæрджын. Райсом куы сбон и, уæд лæгæты сæры лæгъзмæ ссыд æмæ уым бафынæй. Хурмæ куы хуыссыди сылгоймаг, уæд йæ гуырдз фыццаг хатт сызмæлди. Афтæмæй йæ хъомгæс баййæфта æмæ йæ ауæй кодта кæсгон æлдарæн, Кæсæджы усæн райгуырди лæппу. Сывæрдтой йыл ном Дудар. Куы бахъомыл ис, уæд æрæздæхт Ларсмæ. Уым цæрынтæ байдыдта. Гъе уыцы Дударæн уыди æртæ фырты — Дзаххотт, Ахмæт æмæ Долæтмырзæ. Дзаххот Ларсы баззад, Ахмæт рацыд Цымимæ æмæ Долæтмырзæйы арвыстой Бæлтамæ, цæмæй Арвыком сæ къухæй ма аирвæза.

Мæхъхъæлы Тъойыхъæуы иу æртиссæдз хæдзары цæры Дударатæй. Сæ кæрæдзимæ зианмæ дæр цæуынц, цинмæ дæр.

Дудараты хонынц Слонатæ дæр, Хуры фырттæ дæр, Хъомгæсы фырттæ дæр сæ хонынц. Хуры фырттæ уымæн, æмæ уыцы сылгоймаг хурмæ кæй бахъарм, æмæ фыццаг хатт уæд кæй сызмæлд йæ гуырдз, уый тыххæй. Хъомгæсы фырттæ та, сылгоймаджы хъомгæс кæй ауæй кодта, уый тыххæй.

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Индира Тедеева. Дударовы. (13.08.2012 )
* Дудараты Зауырбег I Уидӕгты ирдгӕ (22.08.2024)

*
Хъæбæлотæ

**Хъæбæлотæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Сæ мыггаджы фыдæл — Аурун. Алантæй равзæргæ лæгæн уыд фырт Аурун, уымæн та — Хадраки, уый 1580 азы Гуырдзыйæ æрбалыгъд Стыр Дыгурмæ. Уым ын райгуырд фырт — Адас. Адасæн та уыд дыууæ фырты: Тедто æмæ Хъантемыр. Хъантемыр йе ’фсымæрæй рахицæн, уыди йын фырт Гадзау æмæ, дам, Гадзауты мыггаг уый номæй равзæрдис, Адасы иннæ фырт Тедто та ракуырдта Стыр Дыгуры Хæмыцаты чызджы. Уымæй Тедтойæн райгуырд цыппар фырты: Хъæбола, Бийазæр, Кудзе, Дзаку. Ацы æфсымæртæ куы слæгтæ сты, уæд сæ мыггæгтæ ныффыстой Хъæбæлотæй. Хъæбæло йæ цæрæнбынат Стыр Дыгурæй раивта Лезгормæ, Кудзе фæлыгъд Мæздæгмæ, Бийазæр баззад Стыр Дыгуры, Дзакуйы фырт Хъулишхъо та фæлыгъд Кæсæгмæ — Ерохъы хъæумæ. Сæ цæуæт иууылдæр сæхи фыссынц Хъæбæлоты мыггагыл. Хъæбæлотæ сыгъдæг гуырдзиаг мыггаг сты. Аурун гуырдзиаг уыд.

## Фиппаинæгтæ

*
Кцойтæ

**Кцойтæ** () сты ирон мыггаг.

## Литературæ
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005, 359 ф.
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд

*
Джиголатæ

**Джиголатæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Таурæгъ куыд зæгъы, уымæ гæсгæ Джиголатæ Чысыл Леуахигомы Гнасуры хъæуæй æрцыдысты, ныр Сæрибар цы хъæу хуыйны, уырдæм. Уæд Джиголатæй дыууæ лæппуйы уыдысты цуаны æмæ æрхаудтой, Сæрибары хъæу кæм ис, уыцы бынатмæ. Ацы бынат сæ зæрдæмæ фæцыд, æмæ фæстæмæ куы баздæхтысты, уæд Джиголатæн сæ иу хай ракодтой цæрынмæ ног бынатмæ. Ацы бынаты цæрæг кæй нæ уыд, сæрибар кæй уыд, уымæ гæсгæ схуыдтой сæ хъæу «Сæрибар». Бирæтæ сæ алыгъдысты Дменисмæ.

Гнасур уыд æфцæгыл, Ацъырсхеу æмæ Сиатæй уæлдæр. Уырдыгæй сæ иу хай ралыгъд зæххагур, æрбынат кодтой Дменисы, хонынц ма йæ Уалытыхъæу дæр.

Джиголатæн æрвадæл мыггæгтæ сты: Гуыззыттатæ, Нарыкъатæ, Гелитæ. Гелитæ Джиголатæй равзæргæ мыггаг сты. Джиголатæй иу лæг ракуырдта, йæхи бар чи нæ уыд, ахæм ус. Бинонтæ ацархайдтой, цæмæй йæ фæстæмæ арвыстаиккой, фæлæ йæ лæг бирæ уарзта æмæ йæ нæ арвыста. Райгуырд лæппу. Гуыбыны æрхæсгæ кæй уыд, уымæ гæсгæ йæ хуыдтой Гери, сæ мыггаг дæр схуыдтой Геритæ-Гелитæ. Æнæуи Джиголатæй уыдысты. Цæрынц Цъалайы хъæуы. Джиголатæн сæ дзуæрттæ Гнасуры уыдысты — Бæрзонддзуар, Мæсгуытыдзуар, Мидгъайыдзуар. Бæрзонддзуарæн куывтой Дауджыты хуыцаубоны. Йæ размæ сабат та уыд Мæсгуытыдзуарыбон. Дыууæ бæрæгбоны дæр æргæвстой уæрыччытæ. Мидгъайыдзуарыбон та вæййы Дауджыты хуыцаубоны размæ сабаты. Уымæн дæр кусарт вæййы. Иумæйаг кусарт нæ кæнынц. Дменисы ма цæрынц Габойтæ. Габотæ æмæ Габойтæ иу мыггаг сты, Лолойтæ æмæ Лолайтæ дæр иу мыггаг сты, фæлæ Гæджитæ æмæ Гаджитæ хицæн мыггæгтæ сты. Ам Уалыты хъæуы Джиголатæ, Уалытæ, Къусратæ кувынц Сыгъдæг Маринейæн. Лолойтæ ардæм æрлыгъдысты Годжийы хъæуæй — Орбозалайы æфцæджы цур ис. Раздæр та цардысты Гудисы. Сæ хъæу схуыдтой Лолотыхъæу.

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Джиголаты мыггаджы куывды тыххæй, фыццаг æмбырд. Джиголаты Иваны хæдзары 27-æм майы 1995 аз.
* Джиголаты мыггаджы куывд 19.08.1995

*
Гусатæ

**Гусатæ** кæнæ **Гуссатæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Гуцатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Хомич, Дмитрий Николайы фырт

**Хомич Николайы фырт Дмитрий** (райгуырдис 1984-æм азы 4 октябры Дзæуджыхъæуы) у «Аланийы» футболист, дуаргæс. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг.

## Карьерæ
* 2000 — «Мæздæг»
* 2001 - 2004 — ФК «Алани»
* 2005 - 2009 — «Спартак» (Мæскуы)
* 2008 – 2009 — «Спартак-Налцыкк» (Налцыкк)
* 2010-æм азæй — ФК «Алани»
* 2002 — 2004 — Уæрæсейы фæсивæды иугонд футболон командæ

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы Хъалацы финалист (ФК «Алани») 2010/11.

## Æддаг æрмæг
* Хомич Дмитрийы статистикæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Чегемтæ

**Чегемтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Сæ мыггаг равзæрд Бадилатæй. Сæ фыд уыд Чегем æмæ йæ мыггаг скодта йæхи номæй — Чегемтæй. Æрцард Фæрæскъæтты, стæй фæстæдæр ралыгъдысты быдырмæ, Хæзныдонмæ.

## Кæс ноджы
* Чеджемтæ

## Литературæ
* 
* 

*
Баситæ

**Баситæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Цардысты Цъæйы. Сæхицæн æрвадæлтæ хонынц Дзалатæ æмæ Гогаты. Адæм сæ хонынц Хъантыхъотæ дæр — сæ фыды фыд Хъантыхъойы номæй, стæй Дыгуратæй дæр сæ фыды фыды æфсымæр Дыгуры номæй. Баситæ цалдæр фæлтæры раивтой: Баси — Хъантыхъо — Еба — Ивадз — Гæгка — Тæтæрхъан — Дзæрæсби. Баситæй иутæ Цъæйæ æрбалыгъдысты Уæллагкоммæ. Сæ фыд хуынд Саге. Уый Дымтæм æрæфтыд. Уым Легкоты чызг ракуырдта æмæ уым цæргæйæ баззад.

## Фиппаинæгтæ

*
Согратль

**Согратль** () у хъæу Дагъистаны Гунибы районы, Гунибæй 35 километры æддæмæ. Хъæуы цæрынц 2,2 мин адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гунибы районы цæрæнрæттæ
Хивы район

**Хивы район** (, ) у Дагъистаны районтæй иу, республикæйы хуссары. Районы административон центр у Хив.

Цæрынц дзы табасарайнæгтæ — 57,3 %, лекъ — 42,1 %, агъулæгтæ — 0,2 %.

## Фиппаинæгтæ

*
Хæмыцатæ

**Хæмыцатæ** кæнæ **Хæмыцтæ**, дыгуронау **Хæмицатæ** () сты ирон æмæ дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Дзиуатæ

**Дзиуатæ** кæнæ **Дзиутæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Дзуатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Черчестæ

**Черчестæ** () сты ирон мыггаг.

Черчесты фыдæл, таурæгъмæ гæсгæ, уыд Аристаман. Аристаманæн уыд цыппар фырты: Мадзæ, Бицъо, Черчес æмæ Дзæрæх. Ацы æфсымæрты нæмттæй равзæрдысты мыггæгтæ. Ацы мыггæгтæ сты æрвадæлтæ.

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* ФАМИЛЬНЫЙ КУЫВД ЧЕРЧЕСОВЫХ 08/ 08 /2021 год

*
Лиантæ

**Лиантæ** кæнæ **Лианатæ** ( *Льяновы*, *Лиановы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Нанитæ

**Нанитæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Раджы кæддæр Сажилзазы хъæуы — хауы Дзауы районмæ — царди лæг, йæ ном уыд Кошой. Кошойæн уыд цыппар фырты: Бæза, Нани, Нартых æмæ Диакъон. Уыдон нæмттæй рацыдысты мыггæгтæ: Бæзатæ, Нанитæ, Нартыхтæ æмæ Диакъонтæ. Нанийæн уыд фырттæ: Бошо, Буда, Доле, Хъарадзау æмæ Базыр. Долейæн амард йæ фырт, йæ чындз йæхи бар нæ уыд, афтæмæй баззад, фæлæ æгъдау домдта, цæмæй йæ цæгатмæ ацыдаид. Йæ цæгаты йын райгуырд фырт, схуыдтой йæ Къуылых, чи зоны, йæ мад къуылых кæй уыд, уымæ гæсгæ. Лæппу йæ лæджы кармæ куы схæццæ, бинонты хицау куы ссис, уæд йæ мыггаг рауад йæ номæй — Къуылыхтæ. Афтæмæй æввахс хæстæг æрвадæлтыл нымац цæуынц Бæзатæ, Нанитæ, Нартыхтæ, Диакъонтæ æмæ Къуылыхтæ. Нанитæ бындуронæй цардысты Начърепайы (Дзауы район).

## Фиппаинæгтæ

*
Æрситæ

**Æрситæ**, вариант: **Æршитæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Саулохтæ

**Саулохтæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Истори
Таурæгъмæ гæсгæ, мыггаджы фыдæл Саулох цард Цæгат Иры Куырттаты комы. Уым лæг амардта æмæ алыгъд Хуссар Ирмæ. Ам æрцард Уанелмæ æввахс Дзидздзойты хъæуы — Стыр Леуахийы комы. Дзидздзойтæ Саулохы хорз суазæг кодтой, ссис се ’рдхорд, уымæ гæсгæ фæстæдæр Саулохтæ æмæ Дзидздзойтæ сæхи æрвадæлтæ хуыдтой. Цардысты хæларæй, дардтой хорз бæхтæ. Иухатт бæхтæ кæрæдзийы атардтой æмæ Дзидздзойты бæхтæй иу былæй ахауд. Уый фæстæ Саулох сфæнд кодта ардыгæй алидзын, йæ фæндон загъта Дзидздзойтæн æмæ алыгъд Згъуыбирмæ. Уым хъæуæн йæ рахиз фарс æрцард, фæстагмæ дзы фæзынд Саулохтыхъæу. Саулохы агъоммæ ам цардысты Калмантæ, фæлæ Тырсыгоммæ алыгъдысты.

Дзидздзойтæм уыд иу æнæзæнæг бинонтæ. Уыдон ысхастой кæнгæ лæппу. Лæппу хуынд Хæныг. Лæппу куы байрæзт, уæд бахаудта Згъуыбирмæ. Бæстæ йæ зæрдæмæ фæцыд æмæ ам æрцард, æркодта бинонтæ, рацыд ын зæнæг. Цот райстой мыггаг сæ фыды номæй — Хæныкъатæ. Хæныкъатæ се ’рвадæлтыл нымайынц Дзидздзойтæ æмæ Саулохты, фæлæ Саулохтæ æмæ Хæныкъаты ’хсæн чызг куырд æрцыд. Саулохтæ уæздан мыггагыл нымад уыдысты, æмæ-иу æндæр мыггæгтæ дæр сæхи Саулохтыл ныффыстой, кæд сын тугæй хæстæг нæ уыдысты, уæддæр. Саулохтæй бирæтæ алыгъд Гуры районмæ Гуырдзыстонмæ æмæ сæхи гуырдзиаг здæхт — Саулохашвилитæ ныффыстой. Згъуыбиры Саулохтæ уыдысты дыууæ фыдыфырты: *Уарихъатæ* æмæ *Хуымпæгтæ*.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 

*
Санатæ

**Санатæ** ( *Санаевы*, *Шанаевы*, , ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Хадыхъатæ

**Хадыхъатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Хадыхъатæ Цъæйы цардысты. Дзалатимæ æрвадиуæг кæнынц. Дыууæ æфсымæры, дам, уыдысты Дзала æмæ Хадыхъ. Хадыхъ Цъæйы лæг амардта, æмæ йын уым цæрæн нал уыд, сыстад æмæ Куырттаты коммæ ралыгъд æмæ Лæцы æрцард.

## Фиппаинæгтæ

*
Абысалтæ

**Абысалтæ**, дыгур. **Абисалтæ** (, ) сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Ацы мыггаг равзæрд Бадилатæй. Абисалы фыд Бадила æмæ йæ дыууæ æфсымæры Туйгъан æмæ Хъуыбадыйы фæрцы Абисалты мыггаг схъæздыг ис, сарæзтой стыр мæсыг, стæй Абисалты фыд йæ цæрæнбынат раивта Астанты фидармæ — Къубусы мæсыгмæ (Мæхческы хъæуæй дыууæ километры æддæдæр).

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Джиголаты Дауыт

**Джиголаты Вадимы фырт Дауыт** () у «Аланийы» футболист, дуаргæс. Райгуырдис 1989-æм азы 31 мартъийы.

Дауыт
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Чихтистæ

**Чихтистæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Чихтис æмæ, дам, Бетан уыдысты æфсымæртæ. Сæ фыд уыд Лезгоры хъæуккаг Сатайы фырт Мæлцæг. Чихтис æмæ Бетанæн Лезгоры фæзынд цæуæт æмæ сæм халерæ куы фæзынд, уæд Чихтис фæтарст æмæ æд бинонтæ Лезгорæй фæлыгъд Стыр Дыгурмæ, уым бындуронæй æрцард.

Æндæр таурæгъмæ гæсгæ та, мыггаджы фыдæл Чихтис æрбалыгъд Дыгуры коммæ Асыйæ æмæ æрцард Стыр Дыгуры, фæзындис дзы Чихтисты мыггаг. Чихтистæй сæ фыццаг цæуæты нæмттæ ферох сты, фæлæ 1886 азы бæрæггæнæнтæм гæсгæ Стыр Дыгуры Чихтистæй царди æртæ бинонтæ: Мизихъ, Ука æмæ Урусханы бинонтæ. Чихтистæ ма цардысты Къуссуйы дæр.

## Фиппаинæгтæ

*
Бырнацты Измаил

**Бырнацты Пётры фырт Измаил** (; райгуырдис 1941-æм азы 13 июлы Мæскуыйы) у зындгонд ирон кинорежиссёр, Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæг, Уæрæсейы Федерацийы культурæйы сгуыхт кусæг.
 
## Цардафыст
Каст фæцис ВГИК-ы операторы факультет.

## Фильмотекæ
* 1975 — "Всё сначала"
* 1976 — "Сюрприз"
* 1977 — "Семейная драма"
* 1979 — "Горская новелла"
* 1979 — "Сбереги башню"
* 1980 — "Чегери"
* 1981 — "Буйный Терек"
* 1983 — "Крутизна"
* 1984 — "И оглянулся путник"
* 1984 — "Диалог"
* 1988 — "Дезертир"
* 1990 — "Волшебная папаха"

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг
* Кинорежиссёр Бырнацты Измаилыл сæххæст ис 70 азы
* Бырнацты Измаилы интервью 

Категори:РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайджытæ
Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон
Измаил
Собянин, Сергей Семёны фырт

**Собянин Семёны фырт Сергей** у Мæскуыйы мэр æмæ политикон архайæг. Райгуырдис 1958-æм азы 21 июны Тюмены облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы мэртæ
Категори:Уæрæсейы политиктæ
Категори:Ханты-Мансийы автономон зылды чи райгуырдис, уыдон
Уазал хæст

**Уазал хæст** () уыдис æппæтдунеон геополитикон, экономикон æмæ идеологион конфронтаци НАТО æмæ ОВД-ы ’хсæн (1940-тæ—1990-тæ).

*
Хайтæ

**Хайтæ** кæнæ **Хуытæ**, дыгуронау **Хутæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Истори
Гæзæнтæ æмæ Хуыты мыггаджы хистæртæ куыд дзурынц, уымæ гæсгæ сæ фыдæл уыд алайнаг лæг, йæ ном хуындис Газай, цардис Уæлладжыры комы. Ам ын райгуырд дыууæ лæппуйы: кæстæры ном — Дзау, хистæры ном ничи хъуыды кæны. Гæзæнтæ æмæ Хуыты царды тыххæй ис дыууæ таурæгъы: фыццаг таурæгъ радзырдтой дзæуджыхъæуккаг Гæзæнты Резван æмæ Уæхъæцы цæрæг Гæзæнты Бегæз. Адон дыууæ дæр Хуыты мыггаджы фыдæлыл нымайынц Газайы. Газайы дам амардта йæ фырт Дзау æмæ фæлыгъд Дыгуры коммæ, Лезгоры хъæумæ. Ам ракуырдта Уаниты чызджы, райгуырд сын дыууæ фырты: Сата æмæ Бузар. Сатайы фырт хуынд Хуы æмæ, дам, Хуыты мыггаг Сатайы фырт Хуыйæ равзæрд. Ацы мыггаджы равзæрды тыххæй дыккаг таурæгъ радзырдта Хуыты Мухадин, Дзæуджыхъæуы цæрæг. Йæ хистæртæй куыд фехъуыста, афтæмæй, Хуытæ æмæ Газайы фыдæлтæ цардысты Уæллагкомы Хонсары хъæуы. Газайæн уыд дыууæ фырты. Йæ хистæр фырт лæг амардта, стæй Газайæн йæхи дæр амардтой. Газайы дыккаг фырт Дзау дæр Уæлладжыры комы кæйдæр амардта æмæ алыгъд Дыгургоммæ, æрцард Лезгоры, ракуырдта Уаниты чызджы, райгуырд сын дыууæ фырты: Бузар æмæ Сата. Афтæмæй Бузарæй равзæрд Гæзæнты мыггаг, Сатайæ та — Хуыты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Дзантиатæ

**Дзантиатæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Дзаттиатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Джиголаты Роланд

**Джиголаты Таймуразы фырт Роланд** (райгуырдис 1990-æм азы 4 апрелы Тбилисы) у «Ахматы» футболист, æрдæгхъахъхъæнæг.

## Фиппаинæгтæ

Роланд
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Тбилисы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Гармаш, Сергей Леониды фырт

**Гармаш Леониды фырт Сергей** (; райгуырдис 1958-æм азы 1 сентябры, Херсоны, УССР-ы) у советон æмæ уæрæсейаг актёр, Уæрæсейы сгуыхт артист (2004), Уæрæсейы æдæмон артист (2006).

## Цардафыст
Каст фæцис Днепропетровсчы театралон училище. Службæ кодта Туркменийы (1978-1980). Каст фæцис МХАТ-ы скъола-студи. 1984-æм азæй уый кусы театр «Современник»-ы.

## Фильмографи
# 1984 — Отряд
# 1985 — Следствие ведут знатоки. Пожар
# 1986 — В стреляющей глуши — Серёга
# 1986 — Карусель на базарной площади
# 1986 — Мой нежно любимый детектив 
# 1986 — Обида
# 1986 — Чужая Белая и Рябой 
# 1987 — Шантажист 
# 1987 — Моонзунд
# 1988 — Однажды в декабре
# 1988 — Отцы
# 1988 — Чёрный коридор
# 1989 — Наваждение
# 1989 — Сталинград 
# 1989 — А был ли Каротин?
# 1989 — Беспредел 
# 1989 — Кому на Руси жить…
# 1990 — По 206-й
# 1990 — Повесть непогашенной Луны
# 1990 — Хомо новус
# 1991 — Армавир
# 1991 — Не стреляйте в меня, пожалуйста
# 1992 — Бесы
# 1992 — Сам я — Вятский уроженец
# 1992 — Пустельга
# 1992 — Воспитание жестокости у женщин и собак
# 1993 — Операция «Люцифер»
# 1993 — Дети чугунных богов 
# 1993 — Пистолет с глушителем
# 1993 — Плащ Казановы
# 1994 — Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина 
# 1994 — Мастер и Маргарита
# 1995 — Волчья кровь
# 1995 — Летние люди
# 1995 — Роковые яйца
# 1996 — Ермак
# 1997 — Криминальный отдел
# 1997 — Время танцора
# 1998 — Незримый путешественник
# 1999 — Страстной бульвар
# 1999 — Ворошиловский стрелок 
# 1999 — Поклонник
# 2000 — Нежный возраст 
# 2001 — Механическая сюита
# 2002 — Марш-бросок
# 2002 — Любовник
# 2002 — Дневник камикадзе
# 2002 — Кавказская рулетка
# 2002 — Закон
# 2003 — А поутру они проснулись 
# 2004 — 72 метра 
# 2004 — Свои 
# 2004 — Мой сводный брат Франкенштейн
# 2004 — Дура
# 2005 — Бедные родственники
# 2006 — Последний забой 
# 2006 — Охота на пиранью 
# 2006 — КрУжовник
# 2007 — 12 
# 2007 — Катынь
# 2007 — Русская игра
# 2007 — Игра слов. Переводчица олигарха
# 2007 — 18-14
# 2008 — Холодное солнце
# 2008 — Морфий
# 2008 — Обитаемый остров
# 2008 — Иллюзия страха
# 2008 — Тот, кто гасит свет
# 2008 — Стиляги
# 2008 — Папа напрокат
# 2008 — Стая
# 2009 — Анна Каренина
# 2009 — Горячие новости
# 2009 — Фонограмма страсти
# 2009 — Чёрная молния 
# 2009 — Человек у окна
# 2009 — Осторожно! Дети
# 2010 — Край 
# 2010 — Сказка. Есть
# 2010 — Прячься! 
# 2010 — Утомлённые солнцем 2: Предстояние 
# 2010 — Ёлки 
# 2010 — Выкрутасы
# 2011 — Дом — Виктор Шаманов
# 2012 — Ржевский против Наполеона

## Æддаг æрмæг
* Биографи театр «Современник»-ы сайтыл 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Херсоны чи райгуырдис, уыдон
Категори:Уæрæсейы актёртæ
Категори:Советон Цæдисы актёртæ
Бесолтæ

**Бесолтæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Арсæгтæ æмæ Гасынтæ равзæрдысты Бесолтæй. Бесолтæ цардысты Уæлладжыры комы, Урсдоны хъæуы. 

Арсæгтæ раздæр рахицæн сты Бесолтæй æмæ цардысты хицæнæй Садоны. Ныры Гасынтæ та дзæвгар фæстæдæр Тхамонæй балыгъдысты Гæлиаты хъæумæ, куыд Бесолтæ афтæ. Сæ ралыгъды сæр уый фæдыл уыд æмæ Дæллаг Садоны чызгæрвысты рæстæджы æрцыд хъаугъа. Чидæр Бесолты Дзидзойы фырты цæст ехсы хъæдæй фæсахъат кодта, Гасын æй уый тыххæй амардта. Уый фæстæ Гасын йæхи райста Æрыдонмæ, йæ хæстæджытæ Мердентæм. Йæ бинойнаг Икъаон æд дыууæ сывæллоны алыгъд Уæллагкоммæ. Уырдыгæй та Цирохсмæ.

Бесолтæй бирæтæ ралыгъдысты Цыколамæ æмæ Чырыстонхъæумæ. Уыцы хъæуты цæргæйæ Бесолты адæм дзурын райдыдтой дыгурон æвзагыл, бирæтæ та сæ фæлыгъдысты быдыры ирон хъæутæм æмæ горæттæм, сæ фылдæр Дзæуджыхъæумæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Милдзыхтæ

**Милдзыхтæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Гусатæй иу йе ’фсымæры амардта, йæ ном хуынди Милдзых. Æндæр бæстæм алыгъд, уым йæ номыл ныффыста йæ цоты. Æмæ ног мыггаг фæзынд.

## Фиппаинæгтæ

*
Ягънобаг

* Адæмы тыххæй кæс Ягънобаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Ягънобаг æвзаг.
Хъобан (цæугæдон)

**Хъобан** кæнæ **Хъубан** (, , , , , , ) у цæугæдон Цæгат Кавказы. Хъобаны дæргъ у 870 км. Бассейны фæзуат у 57 900 км².

Сæйраг фæрсагдæттæ сты Стыр æмæ Чысыл Зеленчук, Уарыпп, Лабæ, Белая.

## Фиппаинæгтæ

*
Æлбегтæ

**Æлбегтæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Æлбегтæ Садоны комæй ралидзгæ сты. Æлбегатæ та — Санибайы комæй. Æрвад не сты. Икъатæ, Битартæ, Æлбегтæ иу фыды цот сты, æмæ мыггæгтæ æфсымæрты нæмттыл ацыдысты.

## Кæс ноджы
* Æлбегты хъæу

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

*
Бахъаты Михаил

**Бахъаты Хазбийы фырт Михаил** (райгуырдис 1987-æм азы 5 августы Цхинвалы) у «Аланийы» футболист, æрдæгхъахъхъæнæг.

## Карьерæ
* 2003–2005 — «Автодор» (Дзæуджыхъæу)
* 2006-2008 — ФК «Алани» 
* 2009–2011 — «Анжи» (Махачкала)
* 2011-æм азæй — ФК «Алани»

## Æддаг æрмæг
* Футболисты статистикæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:ФК «Анжийы» хъазджытæ
Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон
Михаил
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Синт-Трёйден

**Синт-Трёйден** () у сахар Бельгийы цæгат-скæсæны. Ис Лимбурджы провинцийы.

Категори:Бельгийы сахартæ
Дудиаты Аслан

**Дудиаты Мураты фырт Аслан** (райгуырдис 1990-æм азы 15 майы Алагиры) у «Аланийы» футболист, хъахъхъæнæг. 

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы Хъалацы финалист (ФК «Алани») 2010/11.

## Æддаг æрмæг
* http://rfpl.org/player/id15736?year=2011
* http://stats.sportbox.ru/player.php?sp=fb&player=1177543747

## Фиппаинæгтæ

Аслан
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Алагиры чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Æфсæнвæндаг (æфцæг)

**Æфсæнвæндаг** у æфцæг Цæгат Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл, Захъхъагом æмæ Тырсыгомы ’хсæн.

Категори:Цæгат Ирыстоны æфцджытæ
Категори:Гуырдзыстоны æфцджытæ
Четойты уæлмæрдтæ

**Четойты уæлмæрдтæ** кæнæ **Барзыбын**, **Гыбыттыбын** у къуылдымы ном. Ис Тырсыгомы Четойтыхъæуы цур.

## Кæс ноджы
* Таранджелозы кувæндон
* Гыбыттæ

## Литературæ
* Гутнов Ф. Х. Века и люди: Из истории осетинских сёл и фамилий — Владикавказ: Ир, 2001 — 208 с.

Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Девон

**Де́вон:**

* Девон — графад Англисы.
* Девон — цæугæдон Шотландийы.
* Девон — цæугæдон Англисы.
* Девон — Канадæйы сакъадах.
Даричин

**Даричин** кæнæ **зæгæлой**, , *дарийгун* (, ) у бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Луго

**Лу́го** () у сахар Испанийы цæгаты, Лугойы провинцийы административон центр.

Цæрджыты нымæц у 97 635 адæймаджы (2010).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Галисийы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъоды

**Хъоды** (кæнæ **хъæудзырд**) иу кодтой тынг чи фæрæдыд, ахæм адæймагыл. Дæнцæгæн: хистæры бафхæрдта, адавта æви æндæр æнæгъдау ми бакодта. Хъодыгонды-иу нæ уагътой хъæугуывдтæм, адæмон æмбырдтæм, чындзæхсæвтæм, зиантæм, йæ фос нæ хызти хъæуы фосимæ. Не ’мбæлыд йемæ ныхас кæнын дæр. 

Адæмæн сæ бон уыд сисын сæ тæрхон хъодыгондæй цасдæр рæстæджы фæстæ (рæдыдмæ гæсгæ). Арæх уыдис ахæм хабæрттæ æмæ хъоды кæуыл скодтой, уый-иу лидзæг фæци йæ райгуырæн хъæубæстæй, суанг Ирыстонæй дæр.

Хъоды у ирон адæмы æгъдæуттæй иу. Ныры рæстæджы йын нал баззадис бынат. Æгъдау баивта паддзахад, полицæ, ахæстон.

Категори:Ирон æхсæнад
Категори:Ирыстоны истори
Куындыхатæ

**Куындыхатæ** кæнæ **Къуындыхатæ**, **Къундухатæ** (, , ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Уарыпп (хох)

**Уарыпп** () у хохы цъупп Хъæрæсе-Черкесы. Йæ бæрзæнд у 3232 м.

Æндæр нæмттæ: **Уæрпп**, **Уæрыпп**, **Уарп**, **Уалыпп**, **Уæлпп**.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъæрæсе-Черкесы хохы цъуппытæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Егра

**Егра** у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы. Ис Дæллаг Егра æмæ Уæллаг Егра.

Еграйы цардысты Козатæ, Коцтæ, Цыхуырбатæ æмæ Къоратæ. Ныр дзы цæрæг нал ис. 

## Кæс ноджы
* Еграйы дон

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Ногхъæу (Цхинвалы район)

**Ногхъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Цардысты дзы Хъазитæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Отъреу

**Отъреу** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Хъæу кæны дыууæ дихы — **Дæллаг Отъреу** æмæ **Уæллаг Отъреу**.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Электроцинк

**Электроцинк** у завод Дзæуджыхъæуы, хуызджын згъæркуысты стырдæр заводтæй иу. Уадзы цинк, зды, кадмий, сондоны туагад, цинк-алюминион æмтад, полипропилен.

21 октябры заводæн ссыгъди йæ электролизы цех. Зынг хуыссын гæнгæйæ фæмард иу адæймаг.

## Æддаг æрмæг
* Официалон сайт 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны экономикæ
Категори:Дзæуджыхъæу
Бæгæны

**Бæгæны** у зады ссадæй æмæ хуымæллæгæй кæнгæ алкоголон нозт. 

## Кæс ноджы
* Æлутон
* Ирон бæгæны
* Къаматтаг
* Сау бæгæны

## Æддаг æрмæг
* Айларты Чермен (РЦИ-Аланийы сгуыхт дохтыр). Бæгæны
* Нарты кадджытæ. Бæгæны куыд фæзындис

*
Саухох (Горæтгæроны район)

**Саухох** у хох Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Хохы бæрзæнд у 4636,1 метры. Ис Джимарайы хохы фарсмæ. 

## Æндæр нæмттæ

Дæргъæвсы комы цæрджытæ йæ хуыдтой *Чырыстийы хох*, Санибагомы цæрджытæ — *Тымбыл цъити*, Хъобангом æмæ Куырттаты комы цæрджытæ — *Джимарай хох*.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Бураты Ацæмæз

**Бураты Бузийы фырт Ацæмæз** (райгуырдис 1990-æм азы 5 февралы Дзæуджыхъæуы) у Уæрæсейы футболист, размæбырсæг.

## Карьерæ
* 2008 — «Автодор»
* 2001-2004 — ФК «Алани»
* 2009 — «Спартак-Налцыкк» (Налцыкк)
* 2010 — «Автодор»
* 2010 — 2012 — ФК «Алани»

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы Хъалацы финалист (ФК «Алани») 2010/11.

## Æддаг æрмæг
* http://rfpl.org/player/id12906 
* http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=ln&id=618306563234390
* http://stats.sportbox.ru/player.php?sp=fb&player=1208115853

## Фиппаинæгтæ

Ацæмæз
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсæрджын (нысаниуджытæ)

* Æхсæрджын кæнæ æхсæрбын — æхсæр бирæ кæм зайы, ахæм бынат;
* Æхсæрджын — хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы
* Æхсæрджын — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы
* Æхсæрджын — хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы район
Кæрог

**Кæрог**, , *кæурæги* (, ) у иуазон, дыууæазон кæнæ бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Быцентæ (мыггаг)

**Быцентæ**, вариант: **Бцентæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
15 октябры

**15 октябры**, иронау **кæфты мæйы 15-æм бон** — азы 288-æм бон ( 289-æм бон).

## Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ
* Бразили — Ахуыргæнæджы бон.

## Цаутæ

## Ацы бон райгуырдысты
* 1814 — Лермонтов Михаил (ам. 1841), зындгонд уырыссаг поэт.
* 1859 — Хетæгкаты Къоста (ам. 1906), зынгæ ирон фыссæг, поэт, публицист, нывгæрдæг æмæ нывгæнæг.
* 1897 — Илья Ильф (æцæг ном у Иехиел Лейб-Файнзильберг, ам. 1937), советон фыссæг.
* 1929 — Галазты Æхсарбег, Цæгат Ирыстоны президент (1994—1998).

## Ацы бон амардысты
* 1959 — Степан Бандера (р. 1909), Украинæйы националистты организацийы лидер.

Категори:Бонтæ
3 декабры

## Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ

## Цаутæ
 
## Ацы бон райгуырдысты
* 1857 — Абациаты Дзамболат (амардис 1936-æм азы), Уæрæсейы æфсады инæлар-лейтенант.

## Ацы бон амардысты
* 1917 — Духонин Николай (р. 1876), Уæрæсейы æфсады инæлар-лейтенант.

Категори:Бонтæ
Гогатæ

**Гогатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Гогаты мыггаг рацыд Туалгомæй. Мыггаг равзæрд зындгонд Хетæджы байзæддагæй. Георгийы фырт Дзала, уый фырт — Хъайсын, Хъайсыны фырт Гога раджы кæддæр Нары комæй зæххагур æрбафтыд Уæлладжыры коммæ æмæ æрбынат кодта Цъæйы хъæуы. Ам йæ мыггаг йæхи номæй — Гогатæ, зæгъгæ, скодта, æмæ афтæмæй Цъæйы фæзынд Гогаты мыггаг. Гогатæй иу лæг Дыгургоммæ æрбалыгъд, æрцард Стыр Дыгуры зылды Моски хъæуы, ус ракуырдта æмæ бинонты хицау сси.

Гогаты мыггагæн хæстæг æрвадæлтыл нымад цæуынц: Дзалатæ, Дамбегтæ æмæ Сырхаутæ.

## Фиппаинæгтæ

## Зындгонд Гогатæ
* Гогаты Алан — Уæрæсейы хъæбысæйхæцæг.

*
Быцентæ

* Быцентæ — Нарты кадджыты лыстæг адæмы мыггаг;
* Быцентæ — ирон мыггаг.
Четойтæ

**Четойтæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Четойтыхъæу

## Фиппаинæгтæ

*
Годжыцаты Георгий

**Годжыцаты Шотайы фырт Георгий** (райгуырдис 1991-æм азы 16 январы Дзæуджыхъæуы) у «Аланийы» футболист, размæбырсæг.

## Карьерæ
Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг. 2009-æм азы уыдис футболон клуб «Сменæйы» (Бетъырбух) хъазæг. 2010-æм азæй у «Аланийы» футболист.

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы Хъалацы финалист (ФК «Алани») 2010/11.

## Æддаг æрмæг
*Статистикæ РФПЛ-ы сайтыл
*Stats.sportbox.ru

## Фиппаинæгтæ

Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Георгий
Буратæ

**Буратæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Бураты мыггаг Мидæггаг Уыналæй рацыд. Ныр дæр ма дзы ис Буратыдзуар. Уым сæ тыхджын мыггæгтæ домдтой. Уæд Буратæй иу лæг Захъхъамæ алыгъди. Уым дæр ын уый бæрц бынат нæ уыди æмæ та уырдыгæй дæр алыгъд Дзауы районмæ, Къабузтæм. Уым æрцарди. Пæррæст æмæ Бура æфсымæртæ уыдысты. Буратæ Къабузты куы ’рцардысты, уæд Тотратæ тыхджын мыггаг уыдысты æмæ сæ тыхсын кодтой, æддæмæ ракæсын сæ нæ уагътой. Тотратæй алы фыдыфыртæн дæр уыди мæсыг. Афтæмæй Гоготæ æмæ Огъуатæ сæ мæсгуыты бабадтысты æмæ хæцын байдыдтой кæрæдзиимæ. Гоготæ лæгæй фæцух сты æмæ сæ Огъуатæ æддæмæ ракæсын нал уагътой. Стæй Гогатæ Тотратæй æндæр фыдыфырт Ахлæуы балхæдтой, цæмæй Дауыты амара, фæлæ Дауыт йæхæдæг амардта Ахлæуы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 

*
Бахъатæ

**Бахъатæ**, вариант: **Бахъхъатæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*