open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
РЦИ — Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй цæрæнуæтты-коммуналон къабазы куыстуæтты, кусæндæтты æмæ иугæндты æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, уыцы дæсны кусджытæн адæмæн цæрæнуæтты æмæ коммуналон лæггæдтæ æххæст кæныны, коммуналон хæдзарады æнæкъуылымпы куыстæн, дон сыгъдæг кæныны æмæ донæй æфсадыны куыстæн, тæвдгæнæн æмæ рухсгæнæн службæйæн, цæрæнуæтты фонд бахъахъхьæнынæн фадæттæ саразыны, æнæнхъæлæджы уавæрты фæстиуджытæ аиуварс кæныны, кадрты цæттæкæнынады къæпхæн фæуæлдæр кæныны хъуыддаджы сгуыхтдзинæдты, стæй куыстады автоматизацийæ æмæ фæллойы механизацийæ пайда кæныны фæдыл зæрдиаг архайды тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
Иконæ

**Иконæ** () у дзуары ныв. Чырыстон дины цалдæр къабазы, Уырыссаг растуырнæг еклезийы дæр, иконæ у аргъуыцы дзаума.

Категори:Чырыстон дин
Алексий II

**Патриарх Алексий II** (йæ æнæхъæн ном у **Ридигер Михаилы фырт Алексей** ; райгуырдис 1929-æм азы 23 февралы Таллины — амардис 2008-æм азы 5 декабры Мæскуыйы) уыдис Уырыссаг растуырнæг еклезийы алчер, Мæскуы æмæ Æппæт Уæрæсейы патриарх (1990-æм азæй 2008-æм азмæ).

Райгуырд рагон немыцаг уæздан мыггагæн (*Ридигертæ* кæнæ та *Рюдигертæ*, ). Йæ фыдæлтæ православон аргъуыд райстой XVIII æнусы. Сывæллон ма куы уыди, фæндыди йæ сауджын суæвын. Фынддæсаздзыдæй скуыста Нарвæйы архиепископы иподиаконæй. 1947-æм азæй ахуыр кодта Ленинграды дины академийы. Академи каст фæуыны фæстæ куыста Эстонийы.

Уырыссаг æвзаджы йеддæмæ хорз зыдта эстойнаг æмæ немыцаг æвзæгтæ.

2008-æм азы 5 декабры патриарх Алексий йæ резиденцийы, Переделкинойы цур, амардис йæ зæрдæйы низæй. Раздæр уымæн уыдысты цалдæр инфаркты æмæ инсульт (2002).

Алексийы мæлæты фæстæ йæ бынатыхъахъхъæнæг сси Кирилл (Гундяев), Смоленск æмæ Калининграды митрополит, Сыгъдæг Синоды иугæндзон уæнг. Фæстæдæр равзæрстой йæ патриархы бынатмæ — æмæ 2009-æм азы фыццагæм февралæй у Мæскуы æмæ Æппæт Уæрæсейы Патриарх.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бетъырбухы кадджын граждантæ
Категори:Мæскуыйы кадджын граждантæ
Категори:Бетъырбухы митрополиттæ
Категори:Мæскуыйы патриархтæ
РЦИ — Аланийы паддзахадон граждайнаг службæйы сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы паддзахадон граждайнаг службæйы сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй  паддзахадон хицаудзинады оргæнты æппынкъаддæр 25 азы чи бакуыста, паддзахадон граждайнаг службæйы уыцы дæсны кусджытæн куысты хæстæ æнтыстджынæй æмæ æнаиппæй æххæст кæныны, дæргъвæтин æмæ æнæзæрдæхудт службæйы, конституцион арæзт закъонад æмæ барадон фæтк хъахъхъæныны стæй уæлдай ахсджиагдæр æмæ зындæр хæслæвæрдтæ æххæст кæныны тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт экономист

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт экономист»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй  дæсныйадмæ гæсгæ æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста куыстуæтты, кусæндæтты, паддзахадон хицаудзинады æмæ бынæттон хиуынаффæйады оргæнты, уыцы дæсны кусджытæн экономикæйы æмæ финансон архайды, экономикон наукæйы, райрæзты æмæ кадртæ цæттæ кæныны хъуыддаджы стыр сгуыхтдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт юрист

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт юрист»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй дæсныйадмæ гæсгæ æппынкъадæр 15 азы чи бакуыста, уыцы дæсны юристтæн закъонад æмæ барадон фæтк фидар кæныны, адæмы бартæ æмае закъонон интерестæ хъахъхъæныны, юридикон зонæдты райрæзты æмæ юридикон кадртæ цæттæ кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт эколог

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт эколог»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй  алфамблай æрдз хъахъхъæнынады æмæ æрдзæй ахадгæ пайдакæнынады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, æрдзхьахъхъæнæг оргæнты, уыцы дæсны кусджытæн, ахуыргæндтæн, экологион фарстатæ лыггæнæг куыстуæтты æмæ кусæндæтты кусджытæн æрдзон æвæрæнтæ, зайæгойтæ æмæ цæрæгойтæ бахъахъхъæныны, стæй сыгъдæггæнæн фæрæзты арæзтады хъуыддажы сгуыхтдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй адæмæн цардыуаджы лæггæдты къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, куыстуæтты, кусæндæтты æмæ иугæндты, уыцы дæсны кусджытæн адæмæн цардыуаджы лæггæдтæ æххæст кæныны, лæггæдты, хомаджы, æрмæджыты æмæ лæгтадкæнынады ног хуызтыл æмæ мадзæлттыл бакусыны, куыстуæтты материалон-техникон бындур фæуæрæх кæныны, сæ экологион æдасдзинад сын фæфидар кæныны, стæй кадртæ цæттæкæнынады къæпхæн фæуæлдæр кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы базарады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы базарады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй базарады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, паддзахадон, кооперативон æмæ хицæн адæймæгты базарады уыцы дæсны кусджытæн базарады кусæндæтты райрæзты, базарады хуызтæ æмæ мадзæлттæ нывыл кæныны адæмæн лæггадкæнынады бæрзонд къæпхæнæн фадæттæ саразыны æмæ кадртæ цæттæ кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы физикон культурæ æмæ спорты сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы физикон культурæ æмæ спорты сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй физикон культурæ æмæ спорты райрæзты хъуыддаджы стыр æнтыстдзинæдтæ чи равдыста, амынд къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, физкультурон змæлдæн фадæттæ саразæг уыцы адæмæн, хъуыстгонд ахуыргæндтæн, тренертæн, спортсментæн, физикон культурæйы къабазы, спортивон, физкультурон кусæндæтты, ахуыргæнæндæтты кусджытæн, стæй æхсæнадон бындурыл спортивон æмæ физкультурон-дзæбæхгæнæн куысты чи фесгуыхт, уыцы адæмæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы зонады сгуыхт архайæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы зонады (наукæйы) сгуыхт архайæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй зонæдты докторы ахуыргонд къæпхæн кæмæ ис, зонадон-иртасæн институтты азмæ кусæндæтты, уæлдæр скьолаты, стæй зонадон-куыстадон иугæндты уыцы кусджытæн уæлдай пайдайагдæр зонадон куыстыты, зæрдиаг зонадон-практикон æмæ зонадон-популяризаторон архайды, стæй зонадон кадртæ æмæ дæсны специалистты цæттæ кæныны тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт дохтыр

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт дохтыр»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй медицинон, курортон, спортивон æмæ æндæр кусæндæтты æппынкьаддæр 15 азы чи бакуыста, практикон архайдæй адæмы æнæниздзинад хъахъхъæнынады кьабазы чи фесгуыхт, профессионалон куыст æххæст кæнгæйæ, уæлдай стырдæр профессионалон дæсныдзинад æмæ удуæлдайдзинад чи равдыста, практикон уагæй кусæг æппæт кьабæзты, ахæм дæсны дохтыртæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы æнæниздзиад хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы æнæниздзиад хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй æнæниздзинад хьахьхьæнынады оргæнты æнаиппæй æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, дзæбæхгæнæн-профилактикон, санитарон-эпидемийы ныхмæ, афтечы æмæ æнæниздзинад хъахъхъæнынады æндæр кусæндæтты уыцы разамонджытæн æмæ дæсны кусджытæн, провизортæн, астæуккаг æмæ кæстæр медицинон æмæ фармацевтикон хайады кусджытæн кадртæ цæттæ кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.

Ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт дохтыр» фидаргонд кæмæн у, кадджын ном «РЦИ – Аланийы æнæниздзинад хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг» радтынмæ ахæм кусджыты не ’вдисынц.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
Фарераг æвзаг

**Фарераг æвзаг** (*føroyskt mál*  кæнæ ) у фарераг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 75 000 — 85 000 адæймаджы. Фареры сакъадæхты цæрджытæй 98% зонынц фарерагау.

Фарераг æвзаг у рагон норвегиаг сакъадахон æвзагæй цы æртæ æвзаджы баззади, уыдонæй иу (æндæр дыууæ сты мард норнаг æмæ исландиаг æвзæгтæ).

Фареры сакъадæхты университет бахъары фарераг æвзаджы æрвылазон сæрдыгон курс:
* фарераг грамматикæ æмæ æвзаджы фæлтæрæнты 50 урочы,
* лингвистикæ, культурæ (уыимæ адæмон поэзи æмæ нырыккон литературæ), бынаттон æрдзы тыххæй 20 лекцийы,
* дыууæ балцы цымыдисаг историон æмæ географион бынаттæм.

thumb|left|350px|Фарераг дзырдуат

Категори:Гермайнаг æвзæгтæ
РЦИ — Аланийы адæмы социалон хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы адæмы социалон хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй адæмы социалон хъахъхъæнынады кьабазы æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, адæмы социалон хъахъхъæнынады системæйы кусæндæтты æмæ кусджыты уыцы дæсны кусджытæн адæмæн социалон æххуысæн æмæ сæ пенсион æфсисадæн, хæрзаудæндзинады алыхуызон хуызтæн фадæттæ аразыны хъуыддаджы адæмы социалон хъахъхъæнынады ахсджиагдæр къабæзты зонадон иртасынадон куыстыты райрæзты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт ахуыргæнæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт ахуыргæнæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй иумæйаг ахуырадон æмæ сæрмагонд скъолаты, сидзæрдæтты, скъолаты-интернатты, райдиан æмæ астæуккаг профессионалон ахуырады ахуыргæнæндæтты æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, стæй педагогон куысты уæлдай стырдæр æнтыстдзинæдтæ кæй кьухы бафтыд, амынд кусæндæтты уыцы ахуыргæнджытæн, директортæн, стæй директорты хæдивджытæн ахуырадон æмæ хъомыладон куыстæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы ахуырады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы ахуырады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй æлдæр ахуыргæнæндæтты, сывæллæтты рæвдауæндæтты, сидзæрдæтты, æппæт хуызты скъолаты, сывæллæтты æмæ фæсивæды скьолаты, æвзонг натуралистты æмæ техникты станцæты, стæй ахуырады кусджыты дæсныйады къæпхæн уæлдæр кæныны институтты æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, стæй рæзгæ фæлтæр хъомыл æмаз ахуыр кæныны куысты æнтыстдзинæдтæ кæй къухы бафтыд, амынд кусæндæтты уыцы ахуыргæнджытæн, хъомылгæнджытæн, специаписттæ æмæ кусджытæн.

Ном «РЦИ — Аланийы сгуыхт ахуыргæнæг» фидаргонд кæмæн у, кадджын ном «РЦИ — Аланийы ахуырады сгуыхт кусæг» радтынмæ ахæм кусджыты не ’вдисынц.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
Исландиаг æвзаг

**Исландиаг æвзаг** () у исландиаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 320 000 адæймаджы.
thumb|left|350px|Исландиаг текст

*
РЦИ — Аланийы адæмон артист

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы адæмон артист»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй, ролтæ хъазыны куысты иттæг стыр æнтыстдзинæдтæ кæй кьухы бафтыд, ахадгæ аивадон фæлгонцтæ, спектаклтæ, кино- æмæ теленывтæ чи сарæзта, Ирыстоны аивады рæзтмæ стыр æвæрæн чи бахаста, адæмы удвæрнон æмæ культурон къæпхæны рæзтæн ахъаз чи кæны, стæй кадджын ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт артист», кæнæ аивæдты сгуыхт архайæджы» ном кæмæ ис, театры, телеуынынады, радиохъусынады, цирчы æмæ эстрадæйы ахæм артисттæн æмæ режиссёртæн, оркестрты æмæ ансамблты дирижёртæн, музыканттæн, солисттæн æмæ хормейстертæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы адæмон нывгæнæг

Кадджын ном **«РЦИ — Аланийы адæмон нывгæнæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй, нывкæнынады аивадмæ стыр æвæрæн чи бахаста æмæ адæм хорзыл кæй банымадтой, нывкæнынады, скульптурæйы, графикæйы монументалон æмæ декоративон-куыстадон аивады ахæм хъуыстгонд уацмыстæ сфæлдисæг нывкæнынады аивады хъуыстгонддæр архайджытæн, кадджын ном «РЦИ — Аланийы сгуыхт нывгæнæг» радтыны фæстæ.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы адæмон фыссæг (поэт)

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы адæмон фыссæг (поэт)»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй, ирон аивадон литературæйы æмæ поэзийы райрæзты хъуыддагмæ стыр æвæрæн чи бахаста, бирæнацион литературæ фæхъæздыг кæнынæн фæахъаз уæвæг æмæ æппæтадæмон кады аккаг уæвæг мидисджын аивадон уацмыстæ чи сфæлдыста, уыцы фысджытæ — прозаиктæн, поэттæн, драматургтæн, критиктæн æмæ литературæ иртасджынтæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт артист

Кадджын ном **«РЦИ — Аланийы сгуыхт артист»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй, ролтæ хъазыны куысты стыр æнтыстдзинæдтæ кæй къухы бафтыд, мидисджын аивадон фæлгонцтæ, спектаклтæ кино- æмæ теленывтæ чи сарæзта, РЦИ — Аланийы аивады райрæзтæн кæй архайд ахъаз кæны æмæ ацы къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, театры, кинойы, телеуынынады, радиохъусынады, цирчы æмæ эстрадæйы уыцы артисттæн æмæ режиссёртæн, стæй оркестрты æмæ ансамблты дирижёртæн, музыканттæ æмæ солисттæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт нывгæнæг

Кадджын ном **«РЦИ — Аланийы сгуыхт нывгæнæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй нывкæнынады аивады архайджытæн, театры æмæ кинойы нывгæнджытæн, кьабазы æппынкъаддæр 15 азы бакусæг адæмæн мидисджын аивадон уацмыстæ сфæлдисыны тыххæй, нывкæнынады, скульптурæйы, графикæйы, монументалон æмæ декоративон-куыстадон аивады райрæзты æнтыстдзинæдты тыххæй, стæй куыстуæтты дизайнертæн æмæ нывгæнджытæн дизайны къабазы ахадгæ куысты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ — Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг

Кадджын ном **«РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй аивæдты къабазы æппынкъаддæр 15 азы бакусæг композитортæн, режиссёртæн, дирижёртæн, драматургтæн, аивадиртасджынтæн æмæ аивæдты æндæр архайджытæн аивады къабазы мидисджын аивадон уацмыстæ æмæ ахадгæ зонадон куыстытæ сфæлдисыны тыххæй, кæнæ кадртæ хъомыл æмæ сæ цæттæ кæныны хъуыддаджы стыр сгуыхтдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ — Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй:
* культурæйы, мыхуыры, радиохъусынады, телеуынынады, кусæндæтты, стæй культурæйы æмæ аивады ахуыргæнæндæтты кусджытæн;
* балцыты æмæ экскурситы бюроты, туристон базæты, лагерты æмæ æндæр туристон-экскурсион кусæндæтты кусджытæн.

Кадджын ном «РЦИ – Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг» радтæн ис аивадон хихъæппæрисады архайджытæн, стæй æхсæнадон уагæй амынд кусæндæтты æмæ культурæйы оргæнты куысты архайæг адæймæгтæн республикæйы раз стыр æнтыстдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном «РЦИ – Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг» дæттынц, амынд кусæндæтты æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, культурæйы райрæзтæн, адæмы æгъдауы æмæ эстетикон хъомыладæн, туризмы æмæ экскурситы райрæзтæн стыр лæггæдты чи бацыд, уæлдæрамынд уыцы адæймæгтæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы сгуыхт металлург

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт металлург»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй:
* згъæркуысты продукци рауадзыны, йæ хъæд фæхуыздæр кæныны куысты æмæ фæллойы æнтысындзинады бæрц фæфылдæр кæныны хъуыддаджы стыр бæрæггæнæнтæ кæй къухы бафтыд, стæй сæйраг металлургон агрегаттыл æппынкъаддæр 10 азы чи кусы, уыцы дæсны кусджытæн æмæ мастертæн;
* техникæ æмæ технологи нывыл кæныны, стæй куыстадæн фадæттæ аразыны хъуыддаджы уæлдайдæр чи фесгуыхт, хæрзхъæд продукци рауадзыны, фæллойы æнтысындзинад, æмæ куыстады ахадындзинад фæфылдæр кæныны хъуыддагмæ стыр æвæрæн чи бахаста, стæй кьабазы æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, згъæркуысты куыстуæтты, иугæндты, зонадон-иртасæн, проектон-конструкторон æмæ æндæр кусæндæтты уыцы кусджытæн, мастертæн æмæ инженерон-техникон кусджытæн;
* техникæ, технологи, куыстадæн æмæ фæллойæн фадæттæ аразыны стæй згъæркуысты индустрийæн кадртæ цæттæ кæныны куыстмæ стыр æвæрæн чи бахаста, куыстуæтты, ахуыргæнæндæтты, зонадон-иртасæн, проектон-конструкторон æмæ æндæр кусæндæтты æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, уыцы дæсны зонадон æмæ зонадон-педагогон кусджытæн.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
Ирыстоны Намысæн

Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы майдантæ **«Ирыстоны Намысæн»** æмæ «Кады Нысан» нымад сты уæлдæр паддзахадон хæрзиуджытыл.

Майдан «Ирыстоны Намысæн»-æй адæмты хорзæхджын кæнынц РЦИ — Аланийы райрæзтимæ, фæллойадон æнтыстдзинæдтимæ, адæмты ’хсæн сабырдзинад, хæлардзинад æмæ æмгуыстад фидар кæныны хъуыддагимæ баст чи у, республикæйы раз уыцы стыр æнтыстдзинæдты, стæй РЦИ — Аланийы адæмы хъахъхъæныны хъуыддагмæ стыр æвæрæн бахæссыны тыххæй.

РЦИ — Аланийы майдан дарынц риуы галиу фарсыл, æмæ адæймагмæ Уæрæсейы Федерацийы æмæ ССР Цæдисы ордентæ æмæ майдантæ кæд ис, уæд æй бафидар кæнынц уыдоны фæстæ.

Майдантæ дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ — Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Цæгат Ирыстоны майдантæ
Тыхостаты Мурат

frame|right|Тыхостаты Мурат
**Тыхостаты Эльбрусы фырт Мурат** (райгуырдис 1973-æм азы Дзæуджыхъæуы) у Цæгат Ирыстоны политик, 2010-æм азы 24 декабрæй 2012-æм азы онг уыд республикæйы æхсæнадон æмæ æддаг бастдзинæдты министр, 2012-æм азæй бирæ азты куыста миграцион службæйы. 2021-æм азы Мураты снысан кодтой Сергей Меняйлойы администрацийы разамонæджы хæдивæгæй.

Хуссар Ирыстоны хæсты агъоммæ уыдис Гуырдзиаг-ирон конфликт æрбæстон кæныны фæдыл Æмхæццæ контролон къамисы Цæгат Ирыстоны хайы æмсæрдар, хæсты фæстæ та архайдта «Женевæйаг дискусситы».

Мурат каст фæци ЦИПУ-йы фæсарæйнаг æвзæгты факультет (1997), 2000-æм азы та каст фæци Цæгат Кавказы паддзахадон службæйы академи. 2011-æм азæй ис æм юристы диплом дæр, райста йæ Дзæуджыхъæуы разамынды институты.

## Фиппаинӕгтӕ

Мурат
Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:XXI æнусы политиктæ
Хъуыран

**Хъуыран**, дыгур. *Хъуран* ( — *al-qur'ān*) у пысылмон дины сæйраг сыгъдæг чиныг, араббаг æвзагыл фыст.

Хъуыраны 114 сурæйы (ома сæргонды) ис, стырдæртæй чысылдæртæм арæзт сты. Сурæты хицæн фразæтæ хуыйнынц айаттæ. Æдæппæт Хъуыраны дзырдты нымæц у 77934, тæккæ стырдæр сурæйы, дыккагæмы, ис 286 айаты, чысылдæрты та (103-аг, 108-æм æмæ 110-æм) — фæйнæ 3 айаты. Хъуыраны фыццаг сурæ, «Аль-Фатихæ», зындгонд у куыд «Хъуыраны мад»; пысылмон адæмы куыд уырны, уыцы сурæйы мидæг у æппæт Хъуыраны хъуыды.

Уæрæсейы импери стыр ахъаз кодта Хъуыран парахат кæнынмæ. 1787 азы Екатеринæ II-ы указмæ гæсгæ Зонæдты академийы типографи мыхуырæй рауагъта Хъуыраны араббаг текст, цæмæй сыгъдæг чиныг лæвар парахат уа пысылмон уæрæсейæгты ’хсæн. 1789—1798 азты Бетъырбухы ма ныммыхуыр кодтой Хъуыраны фондз рауагъды. Уый фæстæ типографийы араббаг шрифт (хорз шрифтыл йæ нымайынц) ахæстой Хъазанмæ. Уым 1802 азæй 1859 азы онг куыста дунейы фыццаг пысылмон типографи, æмæ дзы ныммыхуыр кодтой 150 мин экземпляры Хъуыран.

Пысылмон дунейы фæзынди, Хъуыран чи æмбарын кæны, ахæм стыр литературæ. Уымæн йæ араббаг ном у тафсир ().

## Кæс ноджы
* Суннæ

## Æддаг æрмæг
* Хъуыран дыгуронау

Категори:Чингуытæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Пысылмон дин
Урс эмиграци

[thumb|250px|Урс æфсады эвакуаци [Хъырымæй, 1920-æм аз]]
**Урс эмиграци** (кæнæ **Уырысы урс эмиграци**, кæнæ **Фыццаг уылæны эмиграци**), зæгъгæ, афтæ хуындæуы, (1917—1922)-æм азты Уæрæсейы мидхæсты тыххæй цы бирæ адæм фæсарæнтæм афтыд, уыдоны. Эмигранттæн сæ фылдæр алыгъдысты Уæрæсейæ 1919 азы фæстæ. Уæрæсейы хуссары (Кавказы дæр) урс хæстонтæ лыгъдысты фæсденджызмæ — Стамбулмæ, уырдыгæй та æндæр бæстæтæм. Мингай уырыссаг мигранттæ æрцардысты Берлин æмæ Парижы.

Алыхуызон бæрæггæнæнтæм гæсгæ эмигрантты иумæйаг нымæц уыд 700 мин адæймæгтæй (Нациты Лигæйы официалон бæрæггæнæн) 5 милуан адæймаджы онг.

## Ирæттæ Урс эмиграцийы
Урс эмиграцийы Уæрæсейæ ацыдысты бирæ ирæттæ дæр. Уыдоны ’хсæн Байаты Гаппо, уый ацыд Берлинмæ æмæ уым уагъта чингуытæ ирон æвзагыл, тæлмац кодта Библи; æмæ Гæздæнты Гайто, уый эмиграцийы ссис зындгонд уырыссаг фыссæг.

Категори:Уæрæсейы истори
Кады Нысан (Цæгат Ирыстон)

Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы майдантæ «Ирыстоны Намысæн» æмæ **«Кады Нысан»** нымад сты уæлдæр паддзахадон хæрзиуджытыл.

Майдан «Кады Нысан»-æй адæмы хорзæхджын кæнынц, адæмы цард бæлвырд фæхуыздæр кæныны фадат кæй фæрцы уыд, паддзахадон, куыстадон, зонадон-иртасæн, социалон-культурон, æхсæнадон æмæ хæрзаудæн архайды уыцы стыр æнтыстдзинæдты, дæсны кадртæ цæттæ кæныны, рæзгæ фæлтæр хъомыл кæныны, стæй закъонад æмæ барадон фæтк хъахъхъæныны хъуыддагмæ æвæрæн бахæссыны тыххæй.

РЦИ – Аланийы майдан дарынц риуы галиу фарсыл, æмæ адæймагмæ Уæрæсейы Федерацийы æмæ ССР Цæдисы ордентæ æмæ майдантæ кæд ис, уæд æй бафидар кæнынц уыдоны фæстæ.

Майдантæ дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ — Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Цæгат Ирыстоны майдантæ
Уваров, Владимир Иваны фырт

**Владимир Уваров** (, райгуырдис 1950-æм азы 5 октябры) у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы парламенты депутат, политикон парти «Иугонд Уæрæсе»-йы уæнг.

Уваровæн ис уæлдæр ахуырад — уый каст фæци Щукины номыл театралон училище Мæскуыйы, уымæй сси «театр æмæ кинойы актёр». Ныртæккæ уый разамынд дæтты Дзæуджыхъæуы Вахтанговы номыл Уырыссаг академион театрæн.

Уæрæсейы адæмон артист, РЦИ — Аланийы сгуыхт артист, Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон премийы лауреат.

Уваровæн ис бинонтæ, уый у дыууæ сывæллоны фыд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:РЦИ — Аланийы сгуыхт артисттæ
Категори:Цæгат Ирыстоны парламенты депутаттæ
Категори:Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреаттæ
Вагин, Владимир Стефаны фырт

**Вагин Стефаны фырт Владимир** (, райгуырдис 1956-æм азы 20 сентябры Ростовы облæсты Нижнетиховскийы хутæры) у Цæгат Кавказы хæххон-металлургион институты ректор, Цæгат Ирыстон — Аланийы парламенты депутат, йæ регламенты фæдыл къамисы сæрдар æмæ зонады, ахуырад æмæ информацион политикæйы фæдыл комитеты уæнг.

Ис æм дыууæ уæлдæр ахуырады: «физик» æмæ «инженер-эколог». Куыста Цæгат Ирыстоны алфамбылай æрдз хъахъхъæныны министрæй. Экономикон зонæдты доктор, профессор.

Владимир Вагин хорзæхджынгонд у куыд РЦИ — Аланийы зонады сгуыхт архайæг.

Ис æм бинонтæ, у дыууæ сывæллоны фыд.

Категори:ЦКХМИ-йы ректортæ
Категори:Цæгат Ирыстоны парламенты депутаттæ
Категори:РЦИ — Аланийы зонады сгуыхт архайджытæ
Категори:Ростовы облæсты чи райгуырдис, уыдон
Ки-Уэст

**Ки-Уэст** () у Флоридæйы сахар æмæ континенталон Америкæйы Иугонд Штатты хуссардæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Флоридæйы сахартæ
Хæдарцаты Аслæнбег

**Хæдарцаты Шамилы фырт Аслæнбег** (райгуырдис 1953-æм азы 17 мартъийы Дзуарыхъæуы Алагиры районы) у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы парламенты депутат (2003-æм азæй нырмæ), бюджеты, хъалонты, мулк æмæ кредитон организациты фæдыл комитеты сæрдары хæдивæг, аграрон фарстаты, экологи æмæ æрдзон ресурсты фæдыл комитеты уæнг.

Ис æм уæлдæр ахуырад — уый каст фæцис Хъæууон хæдзарады паддзахадон институт (дæсныйад «инженер-электрик»). Куыста хойраджы индустрийы куыстуæтты.

Хæдарцаты Аслæнбег у политикон парти «Рæстаг Уæрæсе»-йы уæнг.

Ис ын бинонтæ, у æртæ сывæллоны фыд.

## Ирон æвзаг
2010-æм азы 25 мартъийы «Муниципалон арæзт Мæздæджы районы æмæ ацы районмæ хауæг цæрæн бынæтты æхсæн муниципалон исбон фæхицæн кæныны тыххæй» закъоны проект æвдисгæйæ, бюджетон комитеты сæрдары хæдивæг Хæдарцаты Аслæнбег, йæ конституцион барæй спайда кæнгæйæ, ныхас кодта иронау. Уыцы цау парламенты депутаттæм ахсджиаг фæкастис, æмæ уый тыххæй фыст æрцыдис парламенты сайты дæр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны парламенты депутаттæ
Категори:Алагиры районы чи райгуырдис, уыдон
Аслæнбег
Венеци

**Вене́ци** () у Италийы сахар æмæ дунейы зындгонд туристон сахар йæ къанæутты фæрцы. Æрбынат кодта йе ’мном бакæлæны былгæрон.

## Фиппаинæгтæ

*
Хельсинки

**Хе́льсинки** (; ) у Финляндийы сæйраг сахар Балты денджызы былтыл. Цæрынц дзы 564 870 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Амбедкар, Бхимрао Рамджи

**Бхимрао Рамджи Амбе́дкар** (, ; райгуырдис 1891-æм азы 14 апрелы — амардис 1956-æм азы 6 декабры), фæсномыг **«Бабасахиб»**-æй дæр зындгонд, уыд индиаг националист, юрист, нæфæцагайгæ кастæйы политикон раздзог. Амбедкары къухы бафтыд хорз ахуырад райсын, уый уыд Индийы конституцийы проекты автор.

Амбедкар уыдис буддизмы хæлиугæнæг дæр. Йæхæдæг сси буддист æмæ йе ’мкастæйонты разæнгард-иу кодта буддисттæ фестынмæ.

Амард диабетæй, йæ мард ын басыгътой буддизмы æгъдаумæ гæсгæ. Йæ мæлæты фæстæ хорзæхджынгонд æрцыд Индийы уæлдæр орден Бхарат Ратнæ-йæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индийы политиктæ
Категори:Индийы философтæ
Категори:Индийы политологтæ
Категори:Индийы юристтæ
Мароккойы æмбонд

thumb|370px|Бур у Мароккойы дæлбар территори Ныгуылæн Сахарæйы
**Мароккойы æмбонд** у, йæ дæргъ 2500 километрæй фылдæр кæмæн у, ахæм иргъæвон амæддзæгты системæ Ныгуылæн Сахарæйы территорийыл. Уыцы системæ сарæзта Мароккойы хицауад, Мароккойы дæлбар территоритæ ПОЛИСАРИО-йы растджытæй хъахъхъæнынмæ. ПОЛИСАРИО дæсгай азты дæргъы Ныгуылæн Сахарæйы хæдбардзинадыл хæцы. Сахарæйаг растджытæ Мароккойы æмбонд хонынц *Худинаджы æмбонд*.

Æмбонды арæзтад райдыдта 1981-æм азы æмæ фæцис 1987-æм азы.

Категори:Ныгуылæн Сахарæ
Категори:Марокко
Категори:Иргъæвон хæххытæ
Банджо

thumb|200px|Банджо
**Банджо** () у америкаг адæмон музыкалон инструмент.

Категори:Америкаг фолк-музыкæ
Категори:Музыкалон инструменттæ
Дзауы æхсæнад

**Дзауы æхсæнад** уыд æхсæнад Хуссар Ирыстоны. 

## Географи
Дзауы комы, Стыр Леуахийæн йæ астæуккаг кæлæны дарддæр æрбынат уыди дзæвгар хъæубæстæ, кæцыйæн йæ сæйраг хъæу уыди Дзау. Йæ алыварс æрбынат кодтой сыхаг хъæубæстæтæ æмæ сæ бæстæгтæ цардысты Леуахийы бассейны цы кæмттæ æмæ быдыртæ ис, уыдоны мидæг. Æнæуый та цардысты Хъæргæнагдон æмæ Пронейы кæмтты. Ацы сыхæгты ’хсæн сæйраг бынат ахста Чеселты хъæубæстæ, кæцы æрбынат уыди Пацъайы комы. 

Цæгат фæрсырдыгæй Дзауы хъæубæстæ арæн кодта къуыдайрæгтимæ, туалтимæ æмæ урстуалтимæ, скæсæнырдыгæй — чысайнæгтимæ, ныгуылæн æмæ хуссарырдæм та гуырдзы цардытты.

## Хъæутæ
Дзауы æхсæнады кондмæ цыдысты уыдысты Гуфта, Залда, Стырфæз, Ортъеу, Джер, Гудис, Тли, Сохтæ, Хъола.

## Мыггæгтæ
Бирæнымæцон æмæ номдзыд Дзауы мыггæгтæй зæгъæн ис Бекъойтæ, Бестаутæ, Гæбæратæ, Гаглойтæ, Джиотæ, Къæбыстæ, Коцтæ, Хъуылымбегтæ, Мæргъитæ, Пæррæстатæ, Санахъотæ, Тедетæ, Харебатæ, Цыхуырбатæ, Цоцитæ.

Категори:Ирыстоны æхсæнæдтæ
Ливийы сахарты номхыгъд

Ливийы стырдæр сахар у йæ сæйраг сахар Триполи. Йæ цæрджыты нымæцмæ гæсгæ дыккаг сахар у Бенгази бæстæйы скæсæны.

## Ливийы сахартæ алфавитмæ гæсгæ
*Адждаби
*Барди
*Бенгази
*Гадамес
*Гарьян
*Дерна
*Джагбуб
*Зиган
*Зувара
*Каср-Бени-Валид
*Марса-Эль-Бурейка
*Мисуратæ
*Налут
*Себха
*Синавен
*Сирт
*Тобрук
*Триполи
*Тукра
*Уаддан
*Убари
*Хомс
*Эз-Зави
*Эль-Абьяр
*Эль-Бейда
*Эль-Джауф
*Эль-Мардж
*Эс-Сидер

*
Мавританийы сахарты номхыгъд

**[[Мавритани]]йы сахарты номхыгъд**:

* Акжужт
* Атар
* Аюн-эль-Атрус
* Бир-Могрейн
* Каэди
* Киффа
* Нуадибу
* Нуакшот — сæйраг сахар
* Росо
* Тишит
* Фдерик

*
Афинæтæ

**Афинæтæ** () сты Гречъы сæйраг сахар æмæ йæ культурон æмæ экономикон центр.

## Фенддæгтæ
Рагон Грекъ æмæ Рагон Ромы эпохæйы сæйраг фенддæгтæ:

* Акрополь
* Уæдты мæсыг
* Дионисы театр
* Ликавит
* Герод Аттичы Одеон
* Афинæты агорæ
* Олимпейон
* Ареопаг
* Стоя Аттала
* Адрианы библиотекæ
* Гефесты аргъуан
* Стадион Панатинаикос


## Фиппаинæгтæ

*
Рио-де-Жанейро

**Рио-де-Жанейро** (,  «январы/тъæнджы мæйы цæугæдон») у Бразилийы сахар, йæ раздæры сæйраг сахар (1764-1960), Бразили æмæ Хуссар Америкæйы дыккаг стырдæр сахар æмæ сахарон агломераци (Сан-Паулуйы фæстæ).

Рио-де-Жанейро зындгонд у йæ карнавалæй æмæ туристон былгæрæттæй (Ипанемæ æмæ Копакабанæ). Æндæр зындгонд фенддæгтæ сты Чырыстийы егъау статуй Корковадойы хохыл, Мараканайы стадион æмæ æндæртæ.

Кæд Рио-де-Жанейро рагæй бирæ туристтæ йæхимæ сайы, уæддæр у Бразилийы проблемæджындæр сахартæй иу. Иннæ проблемæты ’хсæн ис уæззау фыдракæндты бæрц æмæ мæгуыр кварталтæ («фавелæтæ»). Уыцы æууæлты бынæттон полицæ дæр архайы æнæхатырæй, æрмæст 2007-æм азы дæргъы æппæт штаты полицæйы кусджытæ рамардтой 1330 адæймаджы, 2006-æм азы та — 1063. Уыцы нымæц комментатортæ абарынц АИШ-ы статистикæимæ — 2006-æм азы æппæт уыцы паддзахады полицæйы кусджытæ амардтой 347 адæймаджы. Рио-де-Жанейройы рæстæмбис полицæйы кусæгæн йæ афæдзы мызд у R$10,488 (6000 америкаг доллары бæрц).

[thumb|left|300px|[Йесо Чырыстийы цырт]]

## Фиппаинæгтæ

*
Якути

**Республикæ Саха (Якути)** (; ) у Уæрæсейы Федерацийы стырдæр уæнг æмæ дунейы стырдæр административон иуæг. Йæ фæзуат у 3103,2 мин км². Цæрынц дзы 951 436 адæймаджы (2008), уыдонæй сахарты — 64,3%. Сæ адæмыхатмæ гæсгæ Якутийы цæрджытæ дихгонд сты афтæ: 45,54% сты якутæгтæ, 41,15% уырыссæгтæ, 3,65% украинæгтæ æмæ а. д.

## Фиппаинæгтæ

*
Гоголь, Николай Василийы фырт

**Никола́й Васи́лийы фырт Го́голь** (, , 1809—1852) уыд номдзыд уырыссаг фыссæг, драматург, уырыссаг литературæйы классиктæй иу. Бирæ фыста Украинæйы тыххæй, уымæн æмæ уыд украинаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уырыссаг фысджытæ
Категори:Уæрæсейы империйы фысджытæ
Категори:Полтавæйы облæсты чи райгуырдис, уыдон
Стреймой

**Стре́ймой** () у Фарерты æппæты стырдæр сакъадах. Стреймойы фæзуат у 374,89 км², йæ дæргъ у 47 км, уæрх — 10 км. Сакъадахыл ис паддзахады сæйраг сахар (Торсхавн).

## Цæрджытæ

Сакъадахыл цæрынц 21 мин адæймаджы (40% фарераг цæрджыты).

Категори:Фареры сакъадæхтæ
Луйтла-Дуймун

**Луйтла-Дуймун** (; []) у Фареры сакъадæхты æппæты гыццылдæр сакъадах, Стора-Дуймун æмæ Сууройы ’хсæн. Луйтла-Дуймун у æдзæрæг сакъадах. Йæ фæзуат у 0,82 км². Сакъадахы бæрзонддæр бынат у денджызы æмвæзæй 414 метры уæлдæр.

Сакъадахыл ничи цæры. Æппæт æндæр Фарераг сакъадæхтыл ис адæймæгтæ.

## Этимологи

Дзырдæй-дзырдмæ Луйтла-Дуймун нысан кæны «Гыццыл Дуймун» кæнæ «Дыууæйæ гыццылдæр». 

Категори:Фареры сакъадæхтæ
Дыккаг дунеон хæст

**Дыккаг дунеон хæст** (1939—1945) уыд адæймагады историйы стырдæр хæст. Уыцы хæст схуыдтой «дунеон» уый тыххæй æмæ йæ дæргъы тох кодтой алы континенты бæстæтæ дæр, хæсты фæмардис 50—70 милуан адæймаджы.

Хæст райдыдта 1939-æм азы 1 сентябры, Герман Польшæмæ куы балæбурдта, уæд. Уыцы боны агъоммæ дæр æрцыдис ахсджиаг цаутæ: Аншлюс æмæ Чехийы оккупаци.

Советон историографийы Дыккаг дунеон хæсты хай, Герман йæ цæдисонтимæ Советон Цæдисы ныхмæ куы балæбурдтой, рахуыдтой Фыдыбæстæйы Стыр хæст.

## Кæс
* Адольф Гитлер
* Советон Цæдис
* Æртыккаг Рейх
* Фашизм

*
Эстурой

**Эстурой** (, ; дзырдæй-дзырдмæ *скæсæйнаг сакъадах*) у Фареры сакъадæхты дыккаг (Стреймойы фæстæ) йæ фæзуат æмæ цæрджыты нымæцмæ гæсгæ. Сакъадахыл цæрынц 10 810 адæймаджы, ома иу квадратон килметрмæ 37.

Эстуройыл ис архипеладжы тæккæ бæрзонддæр цъупп: Слаттаратиндур (882 м). Уый йеддæмæ 65 æндæр хохы дзы ис.

Эстурой у сакъадах Стреймойимæ хидæй баст. Уыцы хид бынаттон цæрджытæ фæхонынц «Атлантикон фурды сæрты дунейы иунæг хид».

thumb|left|300px|Фарераг архипеладжы стырдæр сакъадæхты чи иу кæны, уыцы хид

Категори:Фареры сакъадæхтæ
Слаттаратиндур

**Слаттаратиндур** () у Фареры сакъадæхты æппæты бæрзонддæр хохы цъупп. Хохы бæрзæнд у 880 м.

thumb|left|300px|Слаттаратиндур

Категори:Фареры сакъадæхты хæхтæ
Наркомани

**Наркомани** (грекъаг дзырдтæ νάρκη /narkē/ «джых, фынæй» æмæ μᾰνία /mania/ «мондаг, тырнындзинад») у хроникон низ, кæцыйы расайы наркотиктæй пайда кæнын. Наркоманийæн ис цалдæр фазæйы æмæ фæд-фæдыл февзæргæ синдромтæ: 1) ивд реакцийы синдром, 2) психикон дæлбарады синдром, 3) физикон дæлбарады синдром æмæ 4) хроникон наркотизацийы фæстиуджыты синдром.

Иугонц Нациты Организацийы иртæстмæ гæсгæ, дунейы тæккæ парахатгонд наркотикон буаргъæд у каннабис (гæнæй конд наркотиктæ), уымæй пайда кæнынц 150 милуан адæймаджы бæрц. Уый фæстæ рапарахат амфетамины рæнхъы стимулятортæ (метамфетамин, амфетамин æмæ экстази), 40 милуан адæймаджы бæрц. 30 милуан адæймагæй къаддæр пайда кæнынц кокаинæй, 15 милуанæй къаддæр — опиаттæй (героин, морфин, опий æмæ æндæртæ), уыдоны ’хсæн 10 милуан пайда кæнынц героинæй.

Документы саргъмæ гæсгæ, Уæрæсе у Европæйы стырдæр героины базар. Наркотиктæй чи пайда кæны, ахæм удгоймæгты нымæц у 3-4 милуаны, уыдонæй æртыккаг хай — героины пайдагæнджытæ. Уæрæсейаг официалон статистикæмæ гæсгæ, 2007 азмæ наркоманты нымæцы саргъ у 360 мин адæймаджы (диспансерты регистрацигонд чи сты). Æцæг наркоманты нымæц уымæй æртæ хатты фылдæр у.

## Кæс
* Зианхæссæг ахуыртæ
* Шприцты ивд
* Наркологи

## Æддаг æрмæг
* Наркотиктыл арæх фæрстытæ

*
Категори:Низтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зианхæссæг ахуыртæ
Уæлхох Карабахы сахартæ

**[[Уæлхох Карабах|Уæлхох Карабахы Республикæйы]]** ис 10 сахары.

*
Уæрæсейы стырдæр хъæуты номхыгъд

Æппæтуæрæсейаг цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, 2002 азы бæстæйы уыд, цæрджыты нымæц 10 минæй фылдæр кæмæн у, 181 ахæм хъæуы. Уыцы хъæууон цæрæнбынатты ’хсæн 95 хъæуы, 56 станицæйы, 29 посёлочы æмæ 1 «деревня».

Дæлæ ранымад сты, 20 мин цæрджытæй фылдæр кæм цæры, ахæм хъæутæ:

Категори:Уæрæсе
Категори:Номхыгъдтæ:Уæрæсе
Даниаг æвзаг

**Даниаг æвзаг** (*dansk*) у даниаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 5,7 млн адæймаджы Дани æмæ йæ фæсденджыз территоритыл: Фарертæ æмæ Гренландийы. Даниаг æвзаг у скандинаваг æвзаг.

thumb|left|350px|Даниаг диалекты картæ

Категори:Гермайнаг æвзæгтæ
Станицæ

**Стани́цæ** кæнæ **хъаллæ** () у хъазахъхъаг хъæуы традицион ном. Æцæг, станицæ уыд административон иуæджы ном, уый тыххæй æмæ иу станицæмæ цалдæр цæрæнраны хауæн уыди (станицæйы хутæртæ æмæ посёлоктæ).

Нырыккон Уæрæсейы 379 станицæйæ бирæтæ хъазахъхъаг хъæутæ нал сты. Зæгъæм, бæстæйы тæккæ стырдæр станицæ Орджоникидзевскæйы цæрджыты фылдæр сты мæхъхъæл æмæ цæцæн. Мæхъхъæлы Республикæ æмæ Краснодары крайы станицæтæй бирæ сты егъау, чысылдæр сахартæй стырдæр: зæгъæм, станицæ Каневскаяйы цæры 45 мин адæймаджы, Орджоникидзевскæйы та — 60 мин адæймаджы бæрц.

Цæгат Ирыстоны станицæтæ сты Горæтгæроны районы — Æрхонкæ, Кировы районы — Змейкæ, Дыгуры районы — Джермецыкк, стæй Мæздæджы районы цыппар — Луковскæй, Мусхъæу, Павлодольскæй, Терскæй.

Станицæтæ ис Уæрæсейы Федерацийы мæнæ ахæм субъектты:
* Адыгей
* Дагъистан
* Кæсæг-Балхъар
* Мæхъхъæл
* Хъæрæсе-Черкес
* Цæгат Ирыстон
* Цæцæн
* Краснодары край
* Стъараполы край
* Волгограды облæст
* Ростовы облæст

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъазахъхъаг адæм
Категори:Цæрæнрæттæ
Джермецыкк

**Джермецыкк** () у Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы станицæ, Мустыздæх æмæ Бæрæгъуынмæ ’ввахс. 

Æндæр нæмттæ: **Гермецыкк**, **Хъаллæ**, **Николаевскæй**.

## Истори
Станицæйы истори райдыдта 1838-æм азы: уæд Бехъаны цур, Урсдон Теркмæ кæм æфты, уыцы ран æрцæрын кодтой цалдæр бинонджын æфсæддоны. Сæ хъæуы зæххыты фæзуат уыди 12576 дæсæтины.

1842-æм азмæ Джермецыччы царди 141 мыггаджы: 318 нæлгоймаджы æмæ 294 сылгоймаджы. Уыцы азы 23 ноябры уыдон бацыдысты Дзæуджыхъæуы хъазахъхъаг полчъы скондмæ, уымæй систы бынæттон цæрджытæ хъазахъхъ.

Станицæйы фыццаг бынаты бæстыхъæд æгæр уымæл уыд, уымæй цæрджытæ бирæ фæтухи кодтой, æмæ фæстæдæр хъæуы бынат аивтой хуссарырдæм Дур-Дуры доны былмæ.

Фыдыбæстæйы Стыр хæсты фæмардысты 360 станицæйагæй фылдæр. 1942-æм азы октябрæй 1943-æм азы райдианмæ станицæ гитлерон æфсады оккупацийы уыдис.

Советон дуджы Джермецыччы цы колхоз уыди, уый хуындис бынæттон революционер Легейдойы номыл. 2009-æм азы колхоз фæкъотыр и.

## Кæс ноджы
* Джермецыччы рæгътæ (рагъ)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дыгуры районы цæрæнрæттæ
Сантьяго

**Сантья́го** () у Чилийы сæйраг сахар æмæ йæ стырдæр сахар. Цæрынц дзы 6,2 млн адæймаджы (2017). 

## Фиппаинæгтæ

*
Манагуæ

**Мана́гуæ** ( ) у Никарагуæйы сæйраг æмæ стырдæр сахар.

Манагуæйы бындур сæвæрдæуыди 1819 азы. Уæд кæсагахсджыты хъæу уыди. Бæстæйы сæйраг сахар сси 1852 азы, уый тыххæй æмæ лæууыд дыууæ ерысгæнæг сахарты ’хсæн (Леон æмæ Гранадæ, кæддæры сæйраг сахартæ).

2007 азы, æнтыстджын ахуырадон программæйы фæрцы, Манагуæ расидти, уый Централон Америкæйы фыццаг сæйраг сахар у, кæцыйы цæрджытæй æппæт кæсын-фыссын зонынц.

## Номы равзæрд
Сахары ном Манагуæ фæзынд индейаг дзырд *Мана-ахуак*-æй. Уый нахуатлаг æвзаджы нысан кæны «доны цур» кæнæ «дон алфамбылай кæм у». Сахар кæм лæууы, уыцы банаты адæм цардысты æппынкъаддæр 6 мин азы дæргъы.

## Сахары цæрджытæ
2004-м азы бæрæггæнæнтæм гæсгæ Манагуæйы цæры 1,723 милуан адæймаджы.

## Географи
Уымæл тропикон боныхъæд, бæзнаг вулканон мæр æмæ егъау æдзæхх цад фадат дæттынц, цæмæй Манагуæ Централон Америкæйы сæйраг сахартæй тæккæ цъæхдæр уа.

## Фиппаинæгтæ

*
БРИК

[thumb|right|300px|БРИК-ы паддзахæдтæ: [Бразили, Уæрæсе, Инди æмæ Китай]]
[thumb|300px|right|[Сингх, Манмохан|Манмохан Сингх, Дмитрий Медведев, Ху Цзиньтао æмæ Луис Инасиу «Лула» да Силва]]
**БРИК** () у тагъд райхæлгæ паддзахæдты нæмттæй аббревиатурæ:  **B**razil (Бразили) + **R**ussia (Уæрæсе) + **I**ndia (Инди) + **C**hina (Китай) = **BRIC**.

Категори:БРИКС
Никарагуæйы сахарты номхыгъд

thumb|200px|20 мин цæрджытæй фылдæр кæм и, уыцы сахартæ
Никарагуæйы стырдæр сахар у йæ сæйраг сахар Манагуæ бæстæйы ныгуылæны.

*
Костæ-Рикæ

**Костæ-Рикæ** ( — «хъæздыг был»), официалон ном у **Костæ-Рикæйы Республикæ** () у Централон Америкæйы паддзахад, Никарагуæ æмæ Панамæйы ’хсæн.

## Фиппаинæгтæ

*
Ивд реакцийы синдром

**Ивд реакцийы синдром** () у наркоманийы (уыимæ алкоголизмы дæр) фыццаг синдром: наркотикæй пайда кæныны формæ ивы, æгæр стыр дозæйæ хъахъхъæнæг реакцитæ сæфынц, ивы буаргъæдмæ быхсынад æмæ расыгдзинады хъæд фендæр вæййы.

## Пайда кæныны формæйы ивд
Иуæй-иу хатт буаргъæдæй пайда кæнынæй рынчын рахизы регулярон пайда кæнынмæ. Наркомийы цалдæр хуызы (уыдоны ’хсæн алкоголизм) дæттынц циклæй пайда кæныны формæ (фырнозт, уый фæстæ цалдæр боны æнæ нозт). Пайда кæныны формæ ивынмæ фадæт дæттынц хъахъхъæнæг реакциты сæфт æмæ буаргъæдмæ быхсынады ивд.

## Хъахъхъæнæг реакциты сæфт
Наркоманийæ рынчыны организм кусыны æндæр принциптæм рахизы, æмæ наркотикон буаргъæды раздæры дозæ нал у токсикон, нæ домы хъахъхъæнынад. Уымæн ирд дæнцæг у, фыррасыг алкоголиктæн омынвæнд кæй нæ вæййы, уый. Æндæр наркотикты хъахъхъæнæг сигналтæ сты цармы дудын, хидкæнынад, хæкъуырццæг, комыдæттæ, зæрдæхæццæ, омынад, сæрзилæн — ацы симптомтæ, низ куы размæ кæны, нал фæзынынц наркотикæй мæлæтдзаг интоксикацийы дæр.

## Буаргъæдмæ быхсынады ивд
Буаргъадмæ быхсынады ивд у наркоманийы сæйрагдæр симптомтæй у. Наркоманийы æппæт формæты дæр быхсынад рæзы, стæй чысылгай хауы. Низы тæмæны наркоманæн хъæуы райдайæн дозæйæ цалдæр хатты стырдæр дозæ (опиатты тугдадзинты куы уадзынц, уæд 100-200 хатты стырдæр). Уыцы дозæтæ нормалон адæймагæн сты мæлæтдзаг, наркоманæн та æрмæст дæттынц физикон æмæ уды хорздзинады æнкъарæн.

## Расыгдзинады хъæды ивд
Ивд реакцийы синдромы фæстаг зыны расыгдзинады хъæды ивд. Адæймаг наркотикон буаргъæд регуляронæй куы фæлхас кæны, хъахъхъæнæг реакцитæ куы фесæфтысты æмæ та наркотикмæ быхсынад куы райрæзти, уæд расыгдзинады хъæд дæр фендæрхуызон и. Наркоманæн наркотик раздæр цы тыхджын æнкъарæнтæ лæвæрдта, уыдон нал вæййынц ахæм. Æппæт наркотиктæ дæр, максималон быхсынады фазæйы æмæ фæстæдæр дæттынц æрмæст хорздзинады æнкъарæн, хи организмы æнæниздзинады хъард.

Категори:Наркомани
Категори:Наркологи
Алкоголизм

**Алкоголизм** у карз нозтæй (этанолæй) наркотикон дæлбарад æмæ уымæй равзæргæ мидæггаг оргæнты басаст. Æппæты фылдæр зиан карз нозт хæссы игæр æмæ магъзæн.

Алы афæдз карз нозтимæ баст аххосæгтæй Уæрæсейы мæлынц 600-700 мин адæймаджы. 

Бинонты ’хсæнæй исчи алкоголизмæй рынчын кæд вæййы, уæд æндæртæ дæр свæййынц йемæ æмдæлбар, ома нал сты сæрибар, фæлæ сæ рæстæг æрвитынц сæ хионыл мæт кæнгæйæ. 

Ахсджиаг проблемæ у расыгæй хæдтулгæ скъæрын.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Низтæ
Категори:Наркомани
Парижы метрополитен

**Парижы метро** кæнæ **Парижы метрополитен** () у Парижы тагъд дæлзæхх дзыллон транспорты системæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Метрополитентæ бæстæмæ гæсгæ
Категори:Париж
Олесунн

**Олесунн**, **А́лесунд** дæр ( []) у сахар Норвегийы ныгуылæны. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Норвегийы сахартæ
Норвегиаг æвзаг

**Норвегиаг æвзаг** (*norsk*) у норвегиаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 4,7 милуан адæймаджы. Норвегиаг æвзаг у гермайнаг æвзаг.

*
Категори:Гермайнаг æвзæгтæ
Орджоникидзейы район (Цæгат Ирыстон)

**Цæгат Ирыстоны Орджоникидзейы район** у ЦИ АССР-ы кæддæры район Дзæуджыхъæуæй ныгуылæнырдæм, йæ административон центр уыд станицæ Æрхонкæйы. 1960-тæм азты уыцы район Горæтгæроны районмæ бафтауын кодтой.

Категори:Цæгат Ирыстоны истори
Чъиритæ

thumb|right|250px|Чъиритæ стъолыл
**Ирон чъиритæ**,  сты зындгонддæр ирон хæринаг. Ирон чьиритæм хауынц:  

* уæлибыхтæ, хæбизджынтæ 
* фыдджынтæ 
* цæхæраджынтæ 
* къабускаджынтæ 
* картофджынтæ 
* насджынтæ 
* давонджынтæ 
* хъæдурджынтæ

Раджы заманы ма-иу кодтой фиуджынтæ дæр. 

Категори:Ирон хæринæгтæ
Йод

**Йод** (*Iodum* — **I**) у химион элемент, элементты периодон системæйы ахсы 53-æм бынат.

Бирæ бæстæтæм йод кадавар у, уыдоны ’хсæн Республикæ Цæгат Ирыстон — Алани дæр.

Суткæмæ организмы йод цас хъæуы, уый ис æргъайы 38 граммы, камбалæйы 52 граммы, трескайы 83 граммы, сельды 190 граммы æмæ афтæ дарддæр. Йодæй хъæздыг сты денджызон къабуска, кæсаджы сой, креветкæтæ, æндæр денджызон цæрæгойтæ дæр.

Минералон йоды стырдæр гуырæнтæ сты Чилийы æмæ Японы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Химион элементтæ
Категори:Галогентæ
Донгуыр

**Донгуыр** (*Hydrogenium* — **H**) у химион элемент, элементты периодон системæйы ахсы фыццаг бынат.

## Этимологи
Францагау донгуыр у *hydrogène* ( — «дон» (hydro) æмæ γενναω — «скæнæг» (genes)).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Химион элементтæ
Категори:Газтæ
Корк

**Корк**  (, ) у Ирландийы стырдæр сахар Дублины фæстæ. Ис паддзахады хуссары.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирландийы сахартæ
Ирландиаг æвзаг

**Ирландиаг æвзаг** () у ирландиаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 538 283 (2006) адæймаджы, зонынц — 1 860 000 адæймаджы.

Ирландиæгты национ æвзаг у ирландиаг, фæлæ сæ фылдæр хай дзурынц англисаг æвзагыл. Ирландийы ис сæрмагонд районтæ — Гэлтахттæ — ирландиаг æвзагыл кæм дзурынц, уым.

thumb|left|300px|Ирландиаг æвзаджы зонынад

*
Категори:Кельтаг æвзæгтæ
Уартхæссæг

**Уартхæссæг** () у, Хуссар æмæ Централон Америкæйы чи цæры, ахæм къаннæггомау æхсырæйхæсгæ цæрæгой; йæ буар æмбæрзт у уартгондæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Пассат

**Пассат** у, иудадзыгдæр субтропиктæй экваторы ’рдæм чи дымы, ахæм хус тропикон дымгæ.

Категори:Бæстыхъæд
Мангровæ

**Мангровæ** у, дæлвæз ламиджын тропикты чи зайы, стæй денджызы æрбаивылды афон доны бын чи фæвæййы æмæ сæ уидæгтæ уæлзæхх кæмæн сты, ахæм æнусонцъæх бæлæстæ æмæ къудзиты пъазбын.

Категори:Хъæдтæ
Данийы кронæ

**Данийы кронæ** () у Данийы националон валютæ. ISO 4217 код у DKK.

## Банкнотæтæ

* 50 кронæйы; 
* 100 кронæйы; 
* 200 кронæйы;
* 500 кронæйы; 
* 1000 кронæйы;

## Æхцатæ

* 50 эрейы;
* 1 кронæ;
* 2 кронæйы;
* 5 кронæйы;
* 10 кронæйы;
* 20 кронæйы.

Категори:Дани
Категори:Валютæтæ
Категори:Кронæтæ
Камчаткæ

**Камчаткæ** () у Уæрæсейы Дард Скæсæны æрдæгсакъадах Сабыр океан æмæ Охотæйы денджызы ’хсæн. Камчаткæ у номдзыд ран вулканты фæрцы. Йæ фæзуат у 472 300 км², йæ дæргъ у 1250 км.

Категори:Æрдæгсакъадæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Оркнейы сакъадæхтæ

**Оркнейы сакъадæхтæ** (; ) у Цæгат Шотландийы архипелаг. Оркнейтæ у Шотландийы 32 зылдтæй иу. Зылды административон центр у Керкуолл. Цæрджыты нымæц: 19&nbsp;900 адæймаджы (2007). Оркнейты стырдæр сакъадах у Мейнленд (дзырдæй-дзырдмæ «материк»); æдæппæт сакъадæхты нымæц у 70 бæрц, уыдонæй 50 сты æдзæрæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шотландийы сакъадæхтæ
Категори:Шотландийы зылдтæ
Шпицберген

**Шпицбе́рген** ( — **Сва́льбард**, рагон уырыс. *Гру́мант*) у Цæгат Ихджын фурды архипелаг. Уый у Норвегийы æппæты цæгатдæр ран. Йæ административон центр у Лонгйир. Архипелагæн ис сæрмагонд статус, уымæ гæсгæ сакъадæхты хæзнатæ сты бадзырд бафыссæг æппæт бæстæтæм гом — уымæй пайда кæны Уæрæсе; кæд Норвегийы дæлбар у, Шпицберген йæ æппæт территорийыл у хъалонтæ æмæ æфсадæй æвдæлон бынат. Шпицбергены цæрынц норвегиæгтæ æмæ уырыссæгтæ.

Архипеладжы стырдæр сахар у советон (фæстæдæр — уæрæсейаг) æвзалыкъахджыты посёлок Баренцбург.

## Галерей

Ныв:Silene acaulis - Fjellsmelle.jpg|Шпицбергены зайæгойтæ
Ныв:Adventtoppen Hiorthfjellet from SE side of Adventfjorden Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Шпицбергены хæхтæ
Ныв:Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Лонгйирбюены фæндаджы нысан
Ныв:UNIS The university centre in Svalbard from S in distance Adventtoppen Hiorthfjellet May 23 2025.jpg|Свальбарды æхсæнадæмон университет (UNIS) 


*
Гитарæ

**Гитарæ** у тæнджын музыкалон инструмент.

Категори:Музыкалон инструменттæ
Хъаратæ

**Хъаратæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Истори
Хъараты мыггаг Дыгургомы куыд фæзынд, уый тыххæй Хъараты хистæртæ фæкæнынц ахæм хабар: раджы кæддæр Уæлладжыры комы Дагомы Хъараты Габица кæйдæр амардта, уымæ гæсгæ æфсымæртæ уырдыгæй лидзинаг фесты. Бадзи, Дзидзи æмæ Бабицо Дагомæй ралыгъдысты Дыгургоммæ æмæ æрцардысты Къæмынты. Дагомы баззад Бабицойæн йæ ус. Уый йæхибар нæ уыд, райгуырд ын лæппу. Лæппу куы сыстыр, уæд йæ фыды æрцагуырдта. Ссардта йæ Къæмынты хъæуы, загъта йын, йæ туджджынтæ йæ кæй агурынц æмæ уæд Бабицо æмæ йæ фырт алыгъдысты Лезгоры хъæумæ. Иннæ дыууæ æфсымæрæн сæ цæуæтæй бирæтæ Лескенмæ алыгъдысты.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Сан-Паулу

**Сан-Паулу** () у Бразилийы стырдæр сахар, штат Сан-Паулуйы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 11 млн адæймаджы, уый у дунейы стырдæр сахартæй иу.

## Транспорт
Сан-Паулуйы ис метрополитен.

## Фиппаинæгтæ

*
Muse

**Muse** (*Мьюз*) () у бритайнаг альтернативон рок-къорд Тинмутæй. Къорды хайадисджытæ сты:
* Мэтью Джеймс Беллами (, вокалист, гитарист æмæ клавишник);  
* Крис Тони Уолстенхолм (, бас-гитарист, бэк-вокал);
* Доминик Джеймс Ховард (, барабанæй цæгъдæг æмæ перкуссионист). 

Беллами у къорды раздзог.

## Дискографи

### Альбомтæ

* *[[Showbiz]]* (1999)
* *[[Origin of Symmetry]]* (2001)
* *[[Absolution]]* (2003)
* *[[Black Holes And Revelations]]* (2006) 
* *[[The Resistance]]* (2009)
* *The 2nd Law* (2012)
* *Drones* (2015)
* *Simulation Theory* (2018)
* *Will of the People* (2022)

Категори:Англисы рок-къордтæ
Рагон англисаг æвзаг

**Рагон англисаг æвзаг** (, ) у англисаг æвзаджы фыццагон формæ,  XII æнусмæ уыдис хæлиугонд Англисы æмæ хуссар Шотландийы. Рагон англисаг æвзаг у ныгуылæйнаг гермайнаг æвзаг.

Категори:Англисаг æвзаг