open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Макоевы

**Макоевы** — ирон мыггæгты уырыссаг вариант:

* Махъотæ 
* Макотæ
* Макъотæ
* Маккотæ / Магкотæ (Магкоевы / Маккоевы)
Мицоби

**Мицоби** () у хъæу Гуырдзыстоны Хашуры муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хашуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Мргвали-Чала

**Мргвали-Чала** () у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. 

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Аулохтæ, Бестаутæ, Хынцæгтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хынцæгты хъæу

**Хынцæгты хъæу** уыди хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы (Бестаутыхъæумæ ’ввæхс). 

Цардысты дзы Хынцæгтæ. Ныртæккæ хъæуы ничиуал цæры, федзæрæг фæндзайæм азты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Æвзæнг (æхсæнад)

**Æвзæнг** кæнæ **Æвзæнгæ** () уыд Асыйы æхсæнæдтæй иу.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Асы
Дзеге

**Дзеге** (, ) Ассий ӕхсӕнадӕй еу адтӕй.

Дзегей дони ком ӕма ӕй къабӕзтӕ ахста, уӕдта Пахсани донӕн ӕ рахес фарс гъӕуи раздӕри ӕма гестенти-суйй райони.

Дзеге гъӕути сӕйраг исконди 1921 анзи бацудӕй Ассий зилдмӕ. 1935 анзи арӕзт ӕрцудӕй Цегӕни район.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Асы
Урусбийтæ

**Урусбийтæ** (, ) сты асиаг уæздан мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Асиаг мыггæгтæ
Пахсæны æхсæнад

**Пахсæны æхсæнад** () уыд Асыйы æхсæнæдтæй иу.

Категори:Асы
Куыси дон

**Куыси дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Джызаугомы. 

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Арвыком
Аушев, Руслан Султаны фырт

**Русла́н Султа́ны фырт А́ушев** (; райгуырдис 1954-æм азы 29 октябры Володарскоейы хъæуы, Кокчетавы облæсты, Хъазахы ССР-ы) у Уæрæсейы политикон, паддзахадон, æфсæддон æмæ æхсæнадон архайæг, Мæхъхъæлы фыццаг президент.

Категори:Мæхъхъæлы президенттæ
Тугановы

**Тугановы** — ирон мыггæгты уырыссаг вариант:

* Тугъантæ (Туйгъантæ)
* Тугъанатæ
Мыхы къул

**Мыхы къул** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис Уæллаг Хъæнийы хъæумæ ’ввæхс.

## Кæс ноджы
* Мыхы бырынкъ
* Мых

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Солтæмытатæ

**Солтæмытатæ**, вариант: *Салтамытатæ*, *Солтæматæ* () сты ирон мыггаг. 

## Фиппаинæгтæ

*
Фарьяб

**Фарья́б** () у провинци Афгъанистаны. Йæ административон центр у Меймене.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Афгъанистаны административон дих
Дæллаг Инхо

**Дæллаг Инхо** () у хъæу Дагъистаны Гумбеты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гумбеты районы цæрæнрæттæ
Эзихо

**Эзихо** () у хъæу Цæцæны Итум-Калейы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Хъуысаты Садреттин

**Хъуысаты Садреттин** (, вариант: *Kuşatı Sadrettin*) у Турчы цæрæг ирон адæмы Æхсæнад «Алан»-ы сæрдар.

## Æддаг æрмæг
* Турчы ирæтты культурон-хæрзаудæн фонд «Алан» / Хъуысаты Садреттин 
* Medyascope TV // Türkiye'de Oset olmak | Ruşen Çakır'ın konuğu Sadrettin Kuşoğlu yorumluyor

Садреттин
Категори:Турчы ирæттæ
Хайрахе

**Хайрахе** () у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Алæгатæ (мыггаг)

**Алæгатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Алæгатæн, дам, сæ хистæр Уæлладжыры комы Донысæры цард. Уырдыгæй ралыгъди Хъæнимæ. Йæ ном хуынди Майрæмсау. Уымæ гæсгæ Хъæни нырмæ дæр бирæтæ хонынц Майрæмыхъæу. Донысæрмæ кæцæй æрцыдысты Алæгатæ, уый ничи зоны. Алæгатæн æрвад сты Зыхъуатæ. Зыхъуа лæг амардта. Уæд туджджынтæ нæ фидыдтой, уæхиуыл ма нæ кæд нымайут, уæд нæ фидауæм, зæгъгæ. Уæд ын йæхи номыл йæ мыггаг аивтой æмæ Зыхъуатæ систы.

## Фиппаинæгтæ

*
Тепсиатæ

**Тепсиатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Тепсиатæ Фидаратæй уыдысты, фæлæ туджджыны тыххæй сæ мыггаг фыдыномæй аивтой. Сæ фыд Тепси хуынди.

## Фиппаинæгтæ

*
Меликовтæ

**Меликовтæ** () сты хæлиугонд кавказаг мыггаг. Меликовты астæу сты сомихæгтæ *(Меликьянц, Меликян)*, гуырдзиæгтæ *(Меликишвили)*, уырыссæгтæ, ирæттæ (*[[Мелыккатæ]]*) æмæ æндæртæ. 

## Зындгонд Меликовтæ
* Меликов, Джангиры фырт Ариф, азербайджанаг композитор.
* Меликов, Иваны фырт Леван, уырыссаг æфсады афицер.
* Лорис-Меликов, Тариэлы фырт Михаил, Уæрæсейы империйы зынгонд æфсæдты хицау.

## Кæс ноджы
* Мелыккатæ

Категори:Уæрæсейы мыггæгтæ
Гутнаты Феликс

**Гутнаты Хадзымырзæйы фырт Феликс** (1952-æм азы 7 апрелы — 2020-æм азы 10 декабры) у ирон ахуыргонд, историк, историон зонæдты доктор, профессор.

## Цардафыст
Феликс райгуырдис 1952-æм азы 7 апрелы Дзæуджыхъæуы. 1969-æм азы каст фæци сахары 5-æм скъола. Фæсидтысты йæм æфсадмæ: 1970-1972 азты службæ кодта Германы, стæй ахуыр кæнынмæ бацыд Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты историон факультетмæ. 1977-1978-æм азты стажировкæ кодта Ленинграды университеты Советон Цæдисы историйы кафедрæйы, 1979 азы та бацыд аспиратурæмæ. 1979 азы, æмгъуыдæй раздæр, бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци. 1981 азæй фæстæмæ куыста Цæгат Ирыстоны зонадон-иртасæн институты (ныры Цæгат Ирыстоны Абайты Васойы номыл гуманитарон æмæ социалон иртæстыты институты) археологи æмæ этнографийы хайады. Уыимæ иумæ кодта ахуыргæнæджы куыст дæр – 1995 азæй фæстæмæ куыста ЦИПУ-йы. 1998 азы бахъахъхъæдта докторы диссертаци. 

Гутнаты Феликс ахуыр кодта Ирыстоны астæузаманы истори, æмбырд кодта генеалогион таурæгътæ, æмæ сæ нымадта адæмы ивгъуыд сног кæныны историон æвидигæ суадоныл. Зындгонд бæрæгуат «Ирон хъæутæ»-йы фæстæ адæмы ’хсæн уæлдай нымаддæр уыд йæ фæстаг проекттæй иу — чиныг «Ирон мыггæгтæ». Аст азы дæргъы автор бакодта стыр куыст: йæ чиныгмæ бацыдысты мин ирон мыггаджы равзæрды историйы тыххæй æрмæджытæ. Ирыстоны мыггæгты чиныгыл кусгæйæ, бирæтæн фадат фæцис чиныджы сæ мыггæгты равзæрды истори ныммыхуыр кæнынæн, зындгонд профессионалон ахуыргонды æххуыс райсынæн. Уый тыххæй æппæт республикæйы дæр арæзт цыдысты мыггæгты советтæ, æмæ бæрæгуатæн цæттæ кодтой æрмæджытæ. Уыдоныл цыдис быцæуныхас, æмæ-иу рабæрæг кодтой Ирыстоны историимæ баст æнæнхъæлæджы цæвиттонтæ.

## Куыстытæ
* Генеалогические предания Осетии. Орджоникидзе, 1989 
* Средневековая Осетия. Владикавказ, 1993; Аристократия алан. Владикавказ, 1995 
* Ранние аланы. Владикавказ, 2001 
* Древо жизни. Владикавказ, 2007 
* Горский феодализм. Ч. I Владикавказ, 2007. Ч. II., 2008 
* Аланы: научно-популярные очерки истории. Владикавказ, 2011 
* Осетинские фамилии. Владикавказ, 2012 
* История Осетии с древнейших времен до конца ХVIII века. Т. 1. Владикавказ, 2012 
* История Осетии в ХIХ-начале ХХ века. Т. 2. Владикавказ, 2012 
* Обычное право осетин. Ч. I. Адаты Тагаурского общества (Список Норденстренга 1844 г.). Владикавказ, 2012 
* Горский феодализм. Часть III. Северный Кавказ в ХIII—ХV вв. Владикавказ, 2014 
* Осетинские фамилии. Владикавказ, 2014; Скифы. Аланы. Владикавказ, 2014 
* Нормы обычного права осетин. Часть II. Адаты обществ Западной Осетии. Владикавказ, 2015. 

Феликс
Категори:Ирон ахуыргæндтæ
Черкесаг

**Черкесаг** кæнæ **æфсизаг**:

* Черкесаг адæм
* Кæсгон-черкесаг æвзаг

## Фиппаинæгтæ
Хамаматюрт

**Хамаматюрт** (, ) у хъæу Дагъистаны Бабаюрты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бабаюрты районы цæрæнрæттæ
Елехъотæ

**Елехъотæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Номдзыд Елехъотæ
* Елехъоты Тамби (1886—1952) — æхсæнадон архайæг, меньшевик, афицер

## Фиппаинæгтæ

*
Ног Шарой

**Ног Шарой** (, ) у хъæу Цæцæны Ачхой-Мартаны районы.
 
## Фиппаинæгтæ

Категори:Ачхой-Мартаны районы цæрæнрæттæ
Гой-Чу

**Гой-Чу** () у хъæу Цæцæны Урус-Мартаны районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Урус-Мартаны районы цæрæнрæттæ
Верхатой

**Верхатой** (, ) у хъæу Цæцæны Веденойы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Веденойы районы цæрæнрæттæ
Цъеретели, Зураб Константины фырт

**Зура́б Константи́ны фырт Цъерете́ли** ( [*зураб къонстъантъинес дзе цъеретели*]; райгуырдис 1934-æм азы 4 январы Калачы — амардис 2025-æм азы 22 апрелы Мæскуыйы) у советон, уырыссаг æмæ гуырдзиаг нывгæнæг-монументалист, скульптор æмæ педагог, Уæрæсейы аивæдты академийы президент (1997–2025).

Социалистон Фæллойады герой (1990), Советон Цæдисы адæмон нывгæнæг (1980), Уæрæсейы Федерацийы адæмон нывгæнæг (1994), Ленины премийы лауреат (1976), Советон Цæдисы паддзахадон премийы лауреат (1970, 1982), Ленины ордены кавалер (1990).

Цъеретели саразта 40 индивидуалон равдыстæй фылдæр. 1993-æм азæй Мæскуыйы кусы Цъеретелийы музей-æрмадз, 2016-æм азæй та Переделкинойы кусы нывгæнæджы хæдзар-музей.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы скульптортæ
Категори:Гуырдзыстоны скульптортæ
Категори:Уæрæсейы графиктæ
Категори:Гуырдзыстоны графиктæ
Курчалой (нысаниуджытæ)

**Курчалой**:
* Курчалой — Цæцæны сахар.
* Курчалой — цæцæйнаг тайп.
* Курчалой-Лам — хох Цæцæны.
Мальсагов, Заурбек Куразы фырт

**Заурбе́к Кура́зы фырт Мальса́гов** (; райгуырдис 1894-æм азы Темир-Хан-Шурайы — амардис  1935-æм азы 14 майы Грознайы) — мæхъхъæлон советон æвзагзонæг, фыссæг-драматург, этнограф, мæхъхъæлон латинаг фыссынады сфæлдисæг. Хохаг АССР-ы рухсады адæмон комиссар (1923).

Йе ’сфæлдыстады мидæг мæхъхъæлон æвзаджы хъæздыгдзинад æмæ аивдзинад фыццаджыдæр равдыста Мальсагов Зауырбег.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Мæхъхъæлон фысджытæ
Мальсагов

**Мальса́гов** () — мæхъхъæлон мыггаг.

## Номдзыд Мальсаговтæ
### Д
* Мальсагов, Дошлуко Дохы фырт — мæхъхъæлон æвзагзонæг, этнограф, фольклорист.

### З
* Мальсагов, Заурбек Куразы фырт — мæхъхъæлон советон æвзагзонæг, фыссæг-драматург, этнограф, мæхъхъæлон латинаг фыссынады сфæлдисæг.
Манасаул

**Манасаул** () у хъæу Дагъистаны Буйнаксчы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Буйнаксчы районы цæрæнрæттæ
Алхазурово

**Алхазу́рово** () у хъæу Цæцæны Урус-Мартаны районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Урус-Мартаны районы цæрæнрæттæ
Чахкиев

**Чахки́ев** () — мæхъхъæлон мыггаг.

## Номдзыд Чахкиевтæ
* Чахкиев, Саид Идрисы фырт — мæхъхъæлон фыссæг, поэт, драматург.
* Чахкиев, Юсуп Тегалы фырт — тæлмацгæнæг, журналист, поэт æмæ паддзахадон архайæг.
Цъеретели

**Цъерете́ли** () у гуырдзиаг мыггаг. Кæс: Цъеретели (мыггаг).

## Номдзыд хæсджытæ
* Цъеретели, Зураб Константины фырт (1934—2025) — нывгӕнӕг-монументалист, скульптор.
* Цъеретели, Георгий Василийы фырт (1904—1973) — советон ахуыргæнæг-лингвист.
Мамсыраты Саханджери

**Мамсыраты Саханджери** (1882—1937) — большевик, Цæгат Кавказы революцион змæлды активон архайæг. 

## Цардафыст
Ахуыр кодта Æрыдоны дины семинары, уый фæстæ цасдæр рæстæг куыста хъæууон ахуыргæнæгæй. 

Йæ политикон куысты тыххæй бадтис ахæстоны. Йæ рæстæджы куыста Цæгат Кавказы республикæйы Революцион Советы сæрдарæй, уыди Хæххон республикæйы Адæмон Комиссариаты Советы сæрдар, Цæгат Кавказы крайæххæстгомы сæрдары хæдивæг, Цæгат Кавказы крайы Национ Советы сæрдар. 1937 азы репресситы азарæй бабын.

## Фиппаинæгтæ

Саханджери
Пахалгам

**Пахалгам** (, ) у сахар æмæ техсил Джамму æмæ Кашмиры.

## Кæс ноджы
* Теракт Пахалгамы

## Фиппаинæгтæ

Категори:Джамму æмæ Кашмиры сахартæ
Сиемреап

**Сиемреа́п** () у сахар Камбоджæйы, Сиемреапы провинцийы административон центр.

## Кæс ноджы
* Ангкор-Ват

Категори:Камбоджæйы сахартæ
Дудараты мæсыг

**[[Дударатæ|Дудараты]] мæсыг** ис Дæллаг Ларсы сæрмæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны мæсгуытæ
Мæсыг
Мырзатæ

**Мырзатæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Мыггагон таурæгъмæ гæсгæ, Мырзатæ равзæрдысты Гогатæй. Цъæйы цæрæг Гогаты Мырза амардта лæг Цъæймæ ’ввахс. Уый адыл йæ туджджынтæй йæхи аиуварс кодта æмæ йæ нæуæг цæрæнбынаты йæ мыггаг аивта.

## Кæс ноджы
* Мæрзатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Хæтгæратæ

**Хæтгæратæ** кæнæ **Хæтгæртæ**, вариант: *Хæтгаратæ* (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Энгельс, Фридрих

**Фри́дрих Э́нгельс** (; райгуырдис 1820-æм азы 28 ноябры Бармены, Пруссийы — амардис 1895-æм азы 5 августы Лондоны) уыдис немыцаг политикон архайæг, философ, историк æмæ амалиуæггæнæг. Марксизмы бындурæвæрджытæй иу. Карл Марксы хæлар æмæ æмзонд, стæй ма йæ бирæ уацмысты æмавтор.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Германы революционертæ
Категори:Германы экономисттæ
Категори:Комунисттæ
Категори:Марксисттæ
Миарсо

**Миарсо́** (, ) у хъæу Дагъистаны Ботлихы районы. Хъæуы цæрынц 2101 адæймаджы (2024 азы), уыдонæй фылдæр хай сты ботлихаг адæмыхаттæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ботлихы районы цæрæнрæттæ
Булкъаты Игорь

**[[Булкъаты Михал]]ы фырт Михал** (райгуырдис 1959-æм азы Тбилисы) у ирон фыссæг, поэт, прозаик, тæлмацгæнæг.

## Цардафыст
1975-æм азы каст фæцис Самтъредиайы уырыссаг астæуккаг скъола, 1983-æм азы та Мæскуыйы Горькийы номыл литературон институт. Игорь куыста Гуырдзыстоны фысджыты цæдисы аивадон тæлмац æмæ литературон æмбастдзинæдты сæйраг редакцион коллегийы. Литературон куыст кæны, астæуккаг скъолайы ма куы ахуыр кодта, уæдæй фæстæмæ.

## Куыстытæ
Булкъаты Игорь йæ уацау «Зæххы фарн»-ы равдыста, ирон адæмы рагфыдæлтæ аланты цардæй иу ахсджиаг цау: манголты æрбабырсты рæстæджы сæ фидæн, сæ цоты æбуалгъ сæфтæй куыд бахызтой, уыцы хабар.

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг
* Журнал "Москва" / Игорь Михайлович Булкаты

Игорь
Категори:Ирон фысджытæ
Категори:1959-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Тбилисы чи райгуырдис, уыдон
Симсир (Цæцæн)

**Симсир** () у хъæу Цæцæны Ножай-Юрты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ножай-Юрты районы цæрæнрæттæ
Тамаринд

**Тамари́нд** () у зайæгойты мыггаг. Мыггаджы иунæг хуыз у **индиаг тамаринд** (*Tamarindus indica*).

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуымæтæджы кæрз

**Хуымæтæджы кæрз** () у бæлас, кæрзы хуыз.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гортензи

**Горте́нзи** () у дидинæгджын зайæгойты мыггаг.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чолохъашвили, Никъолоз

**Никъолоз Чолохъашвили-Ирубакидзе** (), зындгонд у куыд **Никифор Ирбах** (1585-1658) уыди гуырдзиаг растуырнæг сауджын, политик ӕмӕ дипломат.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны дипломаттæ
Категори:Гуырдзыстоны каллиграфтæ
Тедеты Нати

**Тедеты Нати** у ирон адæмон музыкæйы автор æмæ æххæстгæнæг, сфæлдыстадон студийы разамонæг.

## Альбомтæ
* Avdan (2022)

## Æддаг æрмæг
* Iryston.tv // Нати Тедеева I Истории из жизни

## Фиппаинæгтæ

Нати
Категори:Музыканттæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Ирон музыканттæ
Чигъо

**Чигъо** () у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Ис Тушеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Гениӕ

**Гениӕ** (**Геенӕ** ӕмӕ **Гееннӕ** дӕр) (ивр. גהנום, גהנם‎ «Гехинном», раг.бердз. γέεννα) — тӕрхонбоны символ иудаг ӕмӕ чырыстон дины, пысылмон дины та у "зындон"-ы синоним.

Ном цӕуы Енномы тӕрфӕй, Йерусалимы хуссар ныгуылӕны. Уым хӕнанеӕгтӕ гуымирытӕн куывдтой.Тӕф, кӕцы цыди уыцы тӕрфӕй скодта йӕ зындоны символӕй ( Мӕттейӕ 5:22)

## Фиппаинӕгтӕ
Сæнтсырх æнгуырстуанæг

**Сæнтсырх æнгуырстуанæг** (, ) у кæрдæг зайæгой, æнгуырстуанæджы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Якобей

**Якобей** () у дидинæгджын зайæгойты мыггаг.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Или (Англис)

**И́ли** ( []) у Англисы сахар. Ис Кембриджширы графады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Уорик

**Уо́рик** () у Англисы сахар, Уорикширы графады административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Монахан (графад)

**Монахан** (, ) у Ирландийы графад. 

Категори:Ирландийы графадтæ
Кокоевы

**Кокоевы** — ирон мыггæгты уырыссаг вариант:

* Кокойтæ
* Кокуатæ
Гуыбыртæ

**Гуыбыртæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Гуыбырты рагон мыггаг уыд Хæмæтатæ. Хæмæтатæй иу лæг рахауд уæлхæдзарæй æмæ йæ астæу асаст. Уый адыл фæгуыбыр, фæсномыгæй йæ хонын райдыдтой гуыбыр. Куыд фæстагмæ йын ацы фæсномыгæй райдыдтой хонын йæ цæуæты дæр æмæ уымæй равзæрд мыггаг. Гуыбыртæ хорз хъуыды кæнынц, Хæмæтатæй кæй уыдысты раздæр, уый.

## Фиппаинæгтæ

*
Добатæ

**Добатæ**, вариант: **Добайтæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Личи

**Личи́** () у зайæгойты мыггаг. Мыггаджы иунæг хуыз у **китайаг личи** (*Litchi chinensis*).

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Саджиа

**Саджиа** у æдзæрæг хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
* Дæллаг Саджиайы цардысты Абайтæ, Слантæ, Джелытæ.
* Уæллаг Саджиайы цардысты Мæхъитæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Питерборо (Англис)

**Питерборо** () у Англисы сахар. Ис Кембриджширы графады.

Категори:Англисы сахартæ
Земгале

**Зе́мгале** кæнæ **Земгали**, историон литературæйы — *Семига́ли* ( ) у Латвийы историон регион.

Категори:Латвийы историон регионтæ
Гокъотæ

**Гокъотæ** () сты дыгурон мыггаг. Цардысты Дымты хъæуы.

## Фиппаинæгтæ

*
Мейо (графад)

**Ме́йо** (, ) у графад Ирландийы ныгуылæны. 

Категори:Ирландийы графадтæ
Тедтойтæ

**Тедтойтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Таурæгъмæ гæсгæ, мыггаг баст у Ос-Бæгъатыры фырт Сидæмоны къабазыл. Цардысты Уæлладжыры комы, Ходы хъæуы. Уыдысты дыууæ æфсымæры: Ход æмæ Тæриган. Ход йæ мыггаг схуыдта йæхи номыл — Ходтæ, хъæуæн дæр лæвæрд æрцыд ацы лæджы ном. Тæриганæн та уым райгуырд йæ фырт Хъайтыхъ, уымæн та Тедтой. Хъайтыхъ æмæ Тедтойæн дæр сæ нæмттæй рауадысты мыггæгтæ. Ходы хъæуы фæзынди Хъайтыхътæ æмæ Тедтойты мыггæгтæ. Æртæ мыггаджы дæр Ходы фæцардысты бирæ рæстæг, фæстæдæр Ходтæ æмæ Хъайтыхътæ фæлыгъдысты æндæр æмæ æндæр рæттæм. Тедтойты мыггагæй сæ иу æрбалыгъд Дыгургоммæ, æрцард Уæллагкомы зылды, Дымты хъæуы. Бирæтæ сæ фæлыгъдысты быдыры хъæутæм — Къорамæ, Сындзыхъæумæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Герцли

**Герцли́** () у Израилы сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Израилы сахартæ
Бней-Брак

**Бней-Брак** () у Израилы сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Израилы сахартæ
Адухæ

**Адухæ** у Нарты Уырызмæг æмæ Сатанайы чызг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Ростъом (Картлийы паддзах)

**Ростъом** (кæнæ *Ростъом-хан*) (1565-æм азы — 1658-æм азы 17 ноябры) — Картлийы (1633—1658) æмæ Къахеты паддзах (1648—1656).

Категори:Гуырдзыстоны хицауиуæггæнджытæ
Къуыбызон

**Къуыбызон** у хъæу Куырттаты комы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Талханатæ æмæ Дзускуатæ. Сæ цæрæн бынæттæ уыдысты Цымытийы бынмæ, рахизфарсæрдыгæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Илларатæ

**Илларатæ** кæнæ **Иллартæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Джебали

**Джебали** () у сахар Палестинæйы паддзахады Газæйы Секторы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Палестинæйы паддзахады сахартæ
Категори:Газæйы Сектор
Ног Ляля

**Ног Ля́ля** () у сахар Свердловсчы облæсты, Ног Ляляйы муниципалон зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Уæллаг Салда

**Уæллаг Салда́** () у сахар Свердловсчы облæсты, Уæллаг Салдайы муниципалон зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Дæллаг Салда

**Дæллаг Салда́** () у сахар Свердловсчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Сухой Лог (сахар)

**Сухой Лог** () у сахар Свердловсчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Хуытыгатæ

**Хуытыгатæ**, варианттæ сты: **Хуытыгтæ**, **Хуытъыгатæ**, **Хуытъыгтæ** (, *Хутаговы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Нюрба

**Нюрба́** (, ) у сахар Якутийы, Нюрбайы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Якутийы сахартæ
Томмот

**Томмо́т** () у сахар Якутийы Алданы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Якутийы сахартæ
Удачный

**Уда́чный** () у сахар Якутийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Якутийы сахартæ
Чапаево (Дагъистан)

**Чапа́ево** (, ) у хъæу Дагъистаны Новолакскоейы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Новолакскоейы районы цæрæнрæттæ
Урай

**Ура́й** () у Ханты-Мансийы автономон зылды сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ханты-Мансийы автономон зылды сахартæ
Белоярский (сахар)

**Белоя́рский** (, ) у Ханты-Мансийы автономон зылды сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ханты-Мансийы автономон зылды сахартæ
Ходжавенд

**Ходжаве́нд** () кæнæ **Мартуни́** () у сахар Азербайджаны, Ходжавенды районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Азербайджаны сахартæ
Категори:Уæлхох Карабахы сахартæ
Туран (сахар)

**Тура́н** (, ) у сахар Тывайы, Пий-Хемы кожууны административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тывайы сахартæ
Гусиноозёрск

**Гусиноозёрск** (, ) у сахар Бурятийы, Селенгайы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бурятийы сахартæ
Закаменск

**Зака́менск** (, ) у сахар Бурятийы, Закаменсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бурятийы сахартæ
Сорск

**Сорск** (, ) у сахар Хакасийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хакасийы сахартæ
Черногорск

**Черного́рск** (, ) у сахар Хакасийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хакасийы сахартæ
Ордынское

**Орды́нское** () у сахарæнгæс посёлок Новосибирсчы облæсты. Лæууы цæугæдон Обы былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Новосибирсчы облæсты цæрæнрæттæ
Категори:Цæугæдон Обыл сахартæ
Гусалты Барис

**Гусалты Барис** (райгуырдис 1940-æм азы Зилгæйы) у ирон фыссæг, «Мах дуджы» бæрнон секретарь.

Категори:Ирон фысджытæ
Барис
Нæкуысаты Наирæ

**Нæкуысаты Таймуразы чызг Наирæ** (райгуырди 1978-æм азы Джызæлы) у ирон поэт æмæ тæлмацгæнæг.

## Цардафыст
Астæуккаг скъолайы фæстæ бацыди Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ирон филологи æмæ журналистикæйы факультетмæ æмæ йæ каст фæци сырх дипломимæ. Куыста Гуманитарон æмæ социалон иртасæнты институты. Куыста Библи ирон æвзагмæ тæлмацгæнджыты къордимæ.

## Куыстытæ
* «Уадындз» — афтæ хуыйны йе ’мдзæвгæты фыццаг чиныг (*2007*)
* Элинор Портер. «Поллианнæ» — уырыссаг æвзагæй тæлмац (*2014*)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ
Категори:Ирон поэттæ
Наирæ
Годжыцаты Нелли

**Годжыцаты Симоны чызг Нелли** (райгуырди 1968-æм азы Хъларсы) у ирон поэт.

## Цардафыст
Годжыцаты Нелли райгуырди Хуссар Ирыстоны Хъларсы хъæуы зæхкусæджы хæдзары. Ахуыр кодта Цхинвалы иуæндæсæм скъолайы, стæй та хъæууонхæдзарадон техникумы. Иуцасдæр акуыста Хуссар Ирыстоны чиныгуадзæны 1995 азы каст фæци Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ирон филологи æмæ журналистикæйы факультет.

Æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта дæсаздзыдæй. Йæ фыццаг чиныг «Ирон зæрдæ» рацыди 1991 азы Цхинвалы. Йæ уацмыстæ ма йын бакæсæн вæййы журнал «Мах дуджы».

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон поэттæ
Нелли
Категори:Цхинвалы районы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1968-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Тексел (сакъадах)

**Те́ксел** кæнæ **Тессел** ( ) у сакъадах æмæ муниципалитет Нидерландты Цæгат Голландийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Голландийы муниципалитеттæ
Категори:Нидерландты сакъадæхтæ
Къосиратæ

**Къосиратæ** (, *Косираевы, Косировы*) сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Увыдзыхъотæ

**Увыдзыхъотæ**, дыгур. **Увжихъотæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Илуртæ

**Илуртæ** (, ) сты ирон мыггаг. Цардысты Къаспы районы Ренейы хъæуы.
 
## Фиппаинæгтæ

*
Къодоты Альберт

**Къодоты Махарбеджы фырт Альберт** (райгуырдис 1956-æм азы Хуссар Ирыстоны) у ирон поэт.

## Цардафыст
Каст фæцис Дзæуджыхъæуы 33-æм скъола æмæ Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологион факультеты ирон-уырыссаг хайад. Цалдæр азы бакуыста ахуыргæнæгæй скъолайы, стæй та — хæдзæртты арæзтады Стъараполы крайы.

1997 азы йын чиныгуадзæн «Ир» рауагъта йе ’мдзæвгæты æмбырдгонд «Сидзæр уарзт».

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон поэттæ
Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ
Категори:Хуссар Ирыстоны чи райгуырдис, уыдон
Категори:1956-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Альберт
Гæбæккатæ

**Гæбæккатæ** кæнæ **Гæбæгкатæ** (, *Габагковы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Чысыл Ирага

**Чысыл Ирага** () у хъæу Гуырдзыстоны Тетрицъхъаройы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тетрицъхъаройы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Пумæ

**Пу́мæ**, вариант: **кугуар** () — гæдыхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм тугдзых цæрæгой.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Опоссумтæ

**Опо́ссумтæ** () сты хызынджынты къорд.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гуанако

**Гуана́ко** () — ламæты мыггагмæ чи хауы, ахæм цæрæгойты хуыз.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ламæтæ

**Ла́мæтæ** () — теуахуызты бинонадмы чи хауы, ахæм цæрæгойты мыггаг.

## Классификаци
* 
* 
* 
* 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хетæг (истори)

**Хетæг** — ирон таурæгъмæ гæсгæ уыдыс кæсгон кънйаз Иналы фырт.

Хетæгкаты Къоста йæхи хуыдта Хетæджы дæсæм фæлтæрæй:
# Хетæг æмæ йæ хистæр фырт,
# Джеорджи,
# Мами æмæ йе ’фсымæр,
# Гоцъи æмæ йе ’ртæ ’фсымæры,
# Зида æмæ йе ’фсымæр,
# Амыран æмæ йæ 4 æфсымæры,
# Аса æмæ йе ’фсымæр,
# Елизбар æмæ йæ 3 æфсымæры,
# Леуан æмæ йе ’фсымæр,
# Къоста.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Ирыстоны истори
Ванкувер (сакъадах)

**Ванку́вер** () у сакъадах Канадæйы ныгуылæны. Сакъадахы фæзуат у 32 100 км². Цæрынц дзы 864 864 адæймаджы (2021).

Категори:Канадæйы сакъадæхтæ
Ормуз (сахар)

**Орму́з** () у чысыл сахар æмæ порт Ираны хуссары, остан Хормозганы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хормозганы сахартæ
Жираф

**Жира́ф** () у дысæфтæгон æхсырæйхæссæг цæрæгой.

Йæ гуыр у цыбыр, йæ хъуыр — тынг даргь, йæ буары бæрзæнд — 5,5—6 м онг, йæ уæз — 900—1200 кг. 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Нæуæгхъæу

**Нæуæгхъæу**:

* Нæуæгхъæу — хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
* Нæуæгхъæу — хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты.

## Кæс ноджы
* Ногхъæу
Бадзиатæ

**Бадзиатæ** кæнæ **Бадзитæ**, **Баджиатæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Бекъуыртæ

**Бекъуыртæ**, дыгур. **Бекъуртæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Годызтæ

**Годызтæ**, дыгур. **Годизтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Зыкъуыртæ

**Зыкъуыртæ** кæнæ **Зукуртæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Зозыртæ

**Зозыртæ** кæнæ **Зозыратæ** (, *Зозыревы*, *Зозровы*, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Уардасонтæ

**Уардасонтæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Ардасентæ

## Фиппаинæгтæ

*
Дзансолтæ

**Дзансолтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Æрвадæлтæ
* Лагкутæ — Тускъатæ — Дзансолтæ

## Фиппаинæгтæ

*
Агдам

**Агда́м** () у сахар Азербайджаны, Агдамы районы административон центр. 

Категори:Азербайджаны сахартæ
Ашкъала

**Ашкъала** (, ) у хъæу Гуырдзыстоны Цъалкъайы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цъалкъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ламæ (цæрæгой)

**Ла́мæ** () — ламæты мыггагмæ чи хауы, ахæм цæрæгойты хуыз.

 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Альпакæ

**Альпа́кæ** () — ламæты мыггагмæ чи хауы, ахæм хæдзарон цæрæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Легницæ

**Легни́цæ** ( , ), **Лигни́ц** () у сахар Польшæйы. Ис Дæллаг Силезийы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæллаг Силезийы воеводæйады сахартæ
Калиш

**Ка́лиш** () у сахар Польшæйы. Ис Стыр Польшæйы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стыр Польшæйы воеводæйады сахартæ
Алеура

**Алеура** () у цæугæдон Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы, Чысандоны фæрсагдон.

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Дзуатæ

**Дзуатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Дзуаты мыггаг Зыгъуытъатæй равзæрд, Цæгат Иры цардысты, фæлæ Уæлвæзмæ алыгъдысты.

## Кæс ноджы
* Дзиуатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Гуцатæ

**Гуцатæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Гусатæ
* Гуццатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Хæххон арникæ

**Хæххон арникæ** () у кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кæсгон бæх

**Кæсгон бæх** () у кавказаг бæхты мыггаг.

## Хуызтæ
* Саулох
* Таран
* Цагъди

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бæхтæ
Базитæ

**Базитæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Бæзитæ

## Фиппаинæгтæ

*
Адиюх

**Ади́юх** () у хъæу Кæсæг-Балхъары. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæг-Балхъары цæрæнрæттæ
Суанты Руслан

**Суанты Руслан**:
* Суанты Владимиры фырт Руслан (1953—2003) — советон футболист.
** Суанты Русланы фырт Руслан (р. 1975) — уæрæсейаг футболист, Суанты Русланы фырт.
*** Суанты Русланы фырт Руслан (р. 1997) — уæрæсейаг футболист, Суанты Русланы фырт.
Цъанер

**Цъанер** () у цъити Гуырдзыстоны. Ис Местиайы муниципалитеты.

Категори:Гуырдзыстоны цъититæ
Мамсыраты Ирмæ

**Мамсыраты Озканы чызг Ирмæ** ( — **Ирме Озлем Темурленк** кæнæ *Irme Mamsirati*) у туркаг-ирон дизайнер æмæ аивæдты архайæг.

## Цардафыст
Мамсыраты Ирмæ райгуырдис Анкарайы. Йæ ныййарджытæ сты туркаг ирæттæ.

Каст фæцис Университет Газийы Фидауцджын аивæдты факультет.

2018-æм азы Литературон преми «Булæмæргъы» бæрнджынты совет æмæ эксперттæ сæрмагонд хорзæх радтой «Ирон-туркаг дзырдуат» (*Alanca (Osetçe-Ironca) Türkçe Sözlük*) аразджытæ Мамсыраты Ирмæ æмæ йæ фыд Озканæн.

## Фиппаинæгтæ

Ирмæ
Категори:Турчы ирæттæ
Категори:Турчы дизайнертæ
Гъвлеви

**Гъвлеви** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Мæлыкатæ

**Мæлыкатæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Мелыккатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Омь

**Омь** (, ) у цæугæдон Уæрæсейы Ныгуылæн Сыбыры, Иртышы рахиз фæрсагдон. Омы дæргъ у 1091 км. 

Категори:Новосибирсчы облæсты цæугæдæттæ
Категори:Омсчы облæсты цæугæдæттæ
Чаны (цад)

**Чаны́** () у цад Уæрæсейы Новосибирсчы облæсты.

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Новосибирсчы облæсты цæдтæ
Телецкое

**Теле́цкое** кæнæ **Телецы цад** (, ) у цад Уæрæсейы Алтайы Республикæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Алтайы Республикæйы цæдтæ
Онегæйы цад

**Оне́гæйы цад** (, , , ) у цад Уæрæсейы Карелийы Республикæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Карелийы цæдтæ
Категори:Ленинграды облæсты цæдтæ
Категори:Вологдæйы облæсты цæдтæ
Кезенойам

**Кезенойам** (, ) у Цæцæны æмæ Дагъистаны лæсæны цад.

Категори:Цæцæны цæдтæ
Категори:Дагъистаны цæдтæ
Ильмень

**И́льмень** () у цад Уæрæсейы Новгороды облæсты.

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Новгороды облæсты цæдтæ
Гуымсæг

**Гуымсæг** кæнæ **гуымцæг** — тымбыл, йæ дыууæ фарсы дæр хус æмæ фæлмæн цармæй æлвæст кæмæн сты, ахæм ирон музыкалон инструмент.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Музыкалон инструменттæ
Категори:Ирон музыкалон инструменттæ
Мтисдзири

**Мтисдзири** ():
* Мтисдзири — хъæу Гуырдзыстоны Ванийы муниципалитеты.
* Мтисдзири — хъæу Гуырдзыстоны Гардабаны муниципалитеты.
* Мтисдзири — хъæу Гуырдзыстоны Дманисы муниципалитеты.
* Мтисдзири — хъæу Гуырдзыстоны Самтъредиайы муниципалитеты.
* Мтисдзири — хъæу Гуырдзыстоны Хъуарелы муниципалитеты.
Ортубани

**Ортубани** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

Цардысты дзы: Джабитæ, Харебатæ, Дзæгъиатæ, Бицъотæ, Саулохтæ, Гаглойтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Лошкинети

**Лошкинети** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

Цардысты дзы Гаглойтæ, Дитетæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Батъиури

**Батъиури** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

Цардысты дзы Бестаутæ, Къæбултæ, Кокойтæ, Мамитæ, Гуыбатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Урбниси

**Урбниси** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Габаттæ

**Габаттæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Габатæ

## Фиппаинæгтæ

*
Кæрдоджын

**Кæрдоджын** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Хъемултайы комы. Цардысты дзы Багатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гоккотæ

**Гоккотæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Цхуырбатæ æмæ Багатæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цухитæ

**Цухитæ** () сты ирон мыггаг. Цардысты Теделеты æмæ Фæткъуыджыны.

## Фиппаинæгтæ

*
Гарк

**Гарк** (, ) у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Гиссар

**Гисса́р** () у Таджикистаны сахар. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таджикистаны сахартæ
Республикæйы дæлбарады районтæ

**Республикæйы дæлбарады районтæ** () сты Таджикистаны административон иуæг. Административон центр — Душанбе.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таджикистаны административон дих
Ишкашимы район

**Ишкашимы район** () у административон район Хæххон Бадахшаны автономон облæсты. Йæ административон центр у Ишкашим.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæххон Бадахшаны автономон облæсты районтæ
Манглиси

**Мангли́си** () у хъæу Гуырдзыстоны Тетрицъхъаройы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тетрицъхъаройы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Кекки (хъæу)

**Кекки** кæнæ **Коки** у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Архотъ

**Архотъ** () у хъæу Гуырдзыстоны Тетрицъхъаройы муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Уалытæ, Бекъойтæ, Козатæ, Табутæ, Гатайтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тетрицъхъаройы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ахали-Самгори

**Ахали-Самгори** () у хъæу Гуырдзыстоны Гардабаны муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Мæргъитæ, Туатæ, Уанетæ, Джиотæ, Кæркуыстæ, Тегеттатæ, Дриатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гардабаны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Убинское (цад)

**У́бинское** () у цад Уæрæсейы Новосибирсчы облæсты.

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Новосибирсчы облæсты цæдтæ
Плещеевойы цад

**Плеще́евойы цад** () у цад Уæрæсейы Ярославлы облæсты.

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Ярославлы облæсты цæдтæ
Псковы цад

**Псковы цад** (, ) у цад Уæрæсейы Псковы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Псковы облæсты цæдтæ
Категори:Эстонийы цæдтæ
Ханкæ

**Ха́нкæ** (, ) у Уæрæсейы æмæ Китайы цад.

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Денджызгæроны крайы цæдтæ
Категори:Китайы цæдтæ
Таймыр (цад)

**Таймы́р** кæнæ **Таймыры цад** () у цад Уæрæсейы Красноярсчы крайы.

Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Красноярсчы крайы цæдтæ
Тегеттатæ

**Тегеттатæ** кæнæ **Теджеттæ** (, *Теджетовы*, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Эльтон

**Эльто́н** () у цад Уæрæсейы Волгограды облæсты.

Категори:Цæхджын цæдтæ
Категори:Цæдтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Волгограды облæсты цæдтæ
Сетомаа

**Се́томаа** () у волость Эстонийы хуссар-скæсæны. Йæ административон центр у Вярскæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Вырумаа
Кюнлюм

**Кюнлюм** у æдзæрæг хъæу Кæсæг-Балхъары. Ис Уæллаг Асыйы хъæумæ ’ввахс.

Категори:Асы
Цырыхаты Петя

**Цырыхаты Хъазыбеджы фырт Петя** (райгуырдис 1911-æм азы Быдыры Дæргъæвсы — амардис 1973-æм азы) у ирон актёр, УСФСР-ы сгуыхт артист, Цæгат Ирыстоны АССР-ы адæмон артист.

## Цардафыст
Цырыхаты Петя райгуырди 1911 азы Быдыры Дæргъæвсы, мæгуыр зæхкусæг лæджы хæдзары. Сывæллон ма уыди Петя, афтæмæй амарди йæ мад.

1930 азы бацыди Дзæуджыхъæуы сахары рабфакмæ æмæ дзы фæцахуыр кодта 1931 азмæ. 1931 азы Петя æрвыст æрцыди Мæскуыйы Театрон Аивады скъоламæ æмæ йæ 1935 азы фæци каст. 1935 азæй фæстæмæ кусы Цæгат Ирыстоны Паддзахадон театры актёрæй.

Ирон театр кусын куы райдыдта, уæдæй Цырыхаты Петя бирæ рольтæ ахъазыди. 

1936 азæй Петя хъазы «Дыууæ хойы» фийауы роль.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон актёртæ
Петя
Токаты Асæх

**Токаты Инусы фырт Асæх** (1910—1994) у ирон драматург, поэт æмæ прозаик, журнал «Мах дуджы» редактор (1952—1954), Токаты Алиханы ’фсымæр.

## Цардафыст
Асæх райгуырд 1910 азы 10 майы Хохы Дæргъæвсы. 10 аздзыдæй баззад сидзæрæй æмæ хъомыл кодта тынг зын вадæдты, кæм æххуырстæй, кæм бонгай кусæгæй. Йæ хистæр æфсымæр, поэт-революционер Токаты Алиханы амарды фæстæ ист æрцыдис сидзæр сывæллæтты хæдзармæ (1921—1924). Æртæ азы фæстæ, сидзæрты скъола куы сæхгæдтой, уæд та райдыдта æххуырсты кусын фийауæй, рæгъаугæсæй Дæргъæвс æмæ Хъобаны хæхты.

1928 азы кусынмæ бацыд чингуытæ уадзæн типографимæ, 1931 азы та сси Мæскуыйы паддзахадон театралон аивæдты институты студент. 

1935 азы Токайы фырт каст фæцис Театралон институт, æмæ, Цæгат Ирыстоны фыццаг хатт Ирон паддзахадон театр куы байгом, уæд уым кусын райдыдта актёрæй. Фæстæдæр ссис Ирон театры режиссер æмæ директор. 

1941 азы Асæх ацыд Фыдыбæстæйы Стыр хæстмæ, уыд бастдзинады взводы командир. Йæ хъæбатырдзинады тыххæй хорзæхгонд æрцыд бирæ хæстон хæрзиуджытæй. Тохы быдырæй куы сыздæхт, уæд та фæстæмæ йæ уарзон Ирон театры дарддæр кусын райдыдта актёрæй, режиссёрæй, литературон хайады сæргълæууæгæй. 1946 азы Асæхæн лæвæрд æрцыд нæ республикæйы сгуыхт артисты ном.

Фæстæдæр Асæх куыста ахæм бæрнон бынæтты: уыд Ирон театры директор, куыста Цæгат Ирыстоны чиныгуадзæн рауагъдады директорæй, Фысджыты цæдисы бæрнон секретарæй, журнал «Мах дуджы» редакторæй æмæ æндæр æхсæнадон бынæтты. 

Асæх кæд театралон институт каст фæцис, уæддæр уымæн йæ къухы фылдæр æнтыстдзинæдтæ бафтыд литературæйы, тынгдæр та драматургийы. Фыста æмдзæвгæтæ æмæ радзырдтæ. Йе ’мдзæвгæтæй йын иуæй-иутыл нæ композитортæ скодтой зарджытæ («Ды та мыл куыйты сардыдтай», «Хъазийы зарæг» æмæ æнд.) Асæхы фыст радзырдтæ, очерктæ æмæ публицистон уацтæ арæх мыхуыры цыдысты кувд бынæттон, афтæ центрон газеттæ æмæ журналты («Известия», «Литературная Россия», «Советская культура», «Вопросы литературы» æмæ æнд.).

Фыссæджы прозаикон уацмысты æмбырдгæндтæ хицæн чингуытæй цæуын райдыдтой 1940 азæй фæстæмæ. Йæ уацау «Катя» (1959, 1960) ирон æмæ уырыссаг æвзæгтыл мыхуыргонд æрцыд нæхи рауагъдады æмæ Мæскуыйы. 

Уый фæстæ кæрæдзийы фæдыл мыхуыры фæзындысты Асæхы фыст пьесæтæ: «Тохы æхсæв» (1940), «Æнæмæлæт Дзаххотт», «Тузары фæндæгтæ», «Усгуртæ» (1950, 1955), «Æууæнчы аргъ», «Базырджынтæ» (1962), «Тараты Заретæ», «Цы номæй дæм бадзурон», «Зынаргъ лæвар» æмæ æндæртæ. Ацы æппæт пьесæтæ æвæрд æрцыдысты Ирон театры сценæйыл.

Асæхы фыст пьесæ «Усгуртæ» та тæлмацгонд æрцыд бæстæйы адæмты бирæ æвзæгтæм, сæвæрдтой йæ суанг Польшæйы, Чехословакийы, Болгарийы æмæ æндæр фæсарæйнаг бæстæты стыр сценæтыл дæр. 

Токайы-фырт ма уыд тæлмацгæнæг дæр. Ирон æвзагмæ раивта советон, уырыссаг æмæ фæсарæйнаг классикты фыст пьесæтæй дæс æмæ ссæдзæй фылдæр. Уыдонимæ: А.Н. Островскийы «Тæрккъæвда», У. Шекспиры «Къарол Лир», «Ромео æмæ Джульеттæ», Ф. Шиллеры «Разбойники», К. Гольдонийы «Слуга двух господ» æмæ æндæртæ. Уыдон дæр æвæрд æрцыдысты ирон театры сценæйыл..

## Фиппаинæгтæ

Асæх
Категори:Ирон поэттæ
Категори:Ирон драматургтæ
Категори:Дæргъæвсы чи райгуырдис, уыдон
Бартхой

**Бартхой** () у хъæу Цæцæны Грознайы районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Грознайы районы цæрæнрæттæ
Калаус (Цæцæн)

**Калаус** (, ) у хъæу Цæцæны Уæлтерчы районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Уæлтерчы районы цæрæнрæттæ
Лаше

**Лаше** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Марданты хъæу

**Марданты хъæу** кæнæ **Бететы хъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы, Къуернеты сых.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Багатæ (Цхинвалы район)

**Багатæ** кæнæ **Багаты хъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къода (Карелы муниципалитет)

**Къода** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Абано (Карелы муниципалитет)

**Абано** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хидешлеби

**Хидешлеби** () у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хъавелашвили, Михаил Гурамы фырт

**Михаи́л Гура́мы фырт Хъавелашви́ли** (; райгуырдис 1971-æм азы 22 июлы Болнисы) у гуырдзиаг паддзахадон æрхайæг æмæ раздæры футболист, Гуырдзыстоны æхсæзæм президент (2024-æм азæй).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны политиктæ
Категори:Гуырдзыстоны президенттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Гуырдзыстоны футболисттæ
Бурджанадзе, Нино Анзоры чызг

**Нино́ Анзо́ры чызг Бурджана́дзе** (; райгуырдис 1964-æм азы 16 июлы Кутаисы) у гуырдзиаг политик-демократ, Гуырдзыстоны парламенты сæрдар (2001—2008), Гуырдзыстоны президенты хæстæ æххæстгæнæг (2003—2004; 2007—2008).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны политиктæ
Категори:Тбилисы паддзахадон университеты ахуыргæнджытæ
Петраковское (Дагъистан)

**Петраковское** () у хъæу Дагъистаны Хасавюрты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хасавюрты районы цæрæнрæттæ
Жамалов, Разамбек Саламбечы фырт

**Разамбе́к Саламбе́чы фырт Жама́лов** () у цæцæйнаг хъæбысæйхæцæг, Сæрдыгон Олимпаг хъæзтыты чемпион (2024), Уæрæсейы дыууæ хатты чемпион.

Категори:Хасавюрты районы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Узбекистаны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Олимпаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Пролетарское (Кæсæг-Балхъар)

**Пролета́рское** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Прохладнæйы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Прохладнæйы районы цæрæнрæттæ
Дальнее (Кæсæг-Балхъар)

**Да́льнее** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Прохладнæйы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Прохладнæйы районы цæрæнрæттæ
Марьинская (Стъараполы край)

**Ма́рьинская** () у станицæ Стъараполы крайы Кировы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы цæрæнрæттæ
Маргвелашвили, Георги Теймуразы фырт

**Гео́рги Теймура́зы фырт Маргвелашви́ли** (; райгуырдис 1969-æм азы 4 сентябры Тбилиси) у гуырдзиаг политик, Гуырдзыстоны цыппæрæм президент (2013—2018).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны политиктæ
Категори:Гуырдзыстоны президенттæ
Хурути

**Хурути** () у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Сабуе (Хъуарелы муниципалитет)

**Сабуе** () у хъæу Гуырдзыстоны Хъуарелы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъуарелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Пуога

**Пуога** () у æдзæрæг хъæу Цæцæны Итум-Калийы районы.

Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Жижойтæ

**Жижойтæ** () сты ирон мыггаг, Санахъоты патронимион къабаз.

## Фиппаинæгтæ

*
Чабинаани

**Чабинаани** () у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Булкъатæ, Хуыгатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Къучъатъани

**Къучъатъани** () у хъæу Гуырдзыстоны Хъуарелы муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ, Костæ, Икъотæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъуарелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Æхсынцъыджын

* Æхсынцъыджын — æхсынцъы бирæ кæм ис, ахæм бынат.
* Æхсынцъыджын () — хъæу Гуырдзыстоны Боржомы муниципалитеты (Гудзареты комы).
* Æхсынцъыджын () — хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.
Хынцæгты Хетæг

**Хынцæгты Хетæг** (райгуырдис 1997-æм азы 13 июлы Дзæуджыхъæуы) у паралимпаг рог атлетикæйы спортсмен.

Категори:Ирон спортсментæ
Хетæг
Папайя

**Папа́йя** кæнæ **несибæлас** () у тропикон бæлас, йæ зæнджы дæргъ у 3—10 м. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бухауригом

**Бухауригом**, варианттæ сты **Бухаурийы ком**, **Бухаур**, **Мухаур**, **Талас** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Æхсынцъыджын (Боржомы муниципалитет)

**Æхсынцъыджын** () у æдзæрæг хъæу Гуырдзыстоны Боржомы районы. Ис Гудзареты комы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Санахъотæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Боржомы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Гагуылатæ

**Гагуылатæ** кæнæ **Гæгулатæ**, **Гæгуылатæ**, **Гагулатæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Остъаты Алан

**Остъаты Леониды фырт Алан** (райгуырдис 1994-æм азы 7 августы Цыколайы) у ирон хъæбысæйхæцæг, Уæрæсейы чемпион (2025), Уæрæсейы æхсæнадæмон къласы спорты мастер.

## Æддаг æрмæг
* United World Wrestling // Alan Ostaev

Алан
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Теботæ (хъæу)

**Теботæ** кæнæ **Теботыхъæу** () у Уахтъанайы сых. Ис Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тандицъхъаро

**Тандицъхъаро** () у Уахтъанайы сых. Ис Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къуымау (хъæу)

**Къуымау** кæнæ **Гъуертъеу** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Санахъоты Матейы бæрзæнд

**[[Санахъоты Мате]]йы бæрзæнд** () у хох Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ручъы комæй Дзомагъгомы ’хсæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Саулохты Тамарайы бæрзæнд

**Саулохты Тамарайы бæрзæнд** кæнæ **Саулохты Тамарæйы бæрзæнд** () у хох Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Къуыдаргомы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Амбрет

**Амбрет** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Сыхтæ
* Дæллаг Амбрет кæнæ Лолиты сых
* Уæллаг Амбрет
** Джыгкайтæ
** Пишитæ
** Хъотайты хъæу кæнæ Хъотайтæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Пхвениси

**Пхвениси** () у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Стыр Медзырсхеу

**Стыр Медзырсхеу** () у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хъайырты Владимир

**Хъайырты Зауырбеджы фырт Владимир** (райгуырдис 1913-æм азы Æрыдоны) у ирон актёр, драматург, режиссёр, Гуырдзыстоны ССР-ы аивæдты сгуыхт архайæг, Хуссар Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæг, Хетæгкаты Къостайы номыл Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры сæйраг режиссёр.

## Цардафыст
Хъайырты Владимир райгуырдис 1913-æм азы Æрыдоны.

1936 азы Хъайырты Владимир ахуырмæ ацыд Ленинграды Островскийы номыл театралон институтмæ æмæ йæ иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ каст фæци 1941 азы. Уыцы аз æрыздæхтæмæ кусын райдыдта Хетæгкаты Къостайы номыл Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры артистæй. Фæстæдæр, 1957 азы, Хъайырты Владимир каст фæцис, уæлдæр кæйжой ракодтам, уыцы институты режиссёрон факультет æмæ уæдæй фæстæмæ кæны режиссёры куыст.

Хъайырты Владимир Хетæгкаты Къостайы номыл Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры сценæйыл фыццаг хатт сæвæрдта Мольеры комеди «Скапены митæ» 1942 азы, уæдæй нырмæ сценæйыл цы спектакльтæ сæцæрдта, уыдонæй сæ тæккæ тыхджындæртæ сты: «Мастисджытæ», «Сæниат», «Хæтæнхауæг фырт», «Кремлы куранттæ», «Уарзондзинады кадæг», «Бæсты фарн», «Мады зæрдæ», Биноиты хъæлæба», «Дыууæ хойы», «Дыууæ хицауы лæггадгæнæг» æмæ æндæртæ.

Хъайырты Владимир кæны литературон куыст дæр. Ныффыста æмæ сценæйыл æвæрд æрцыд ирон драматургийы хуыздæр пьесæтæй сæ иу — «Бæтæйы фырттæ», куклæты театрæн та — ирон таурæгъты бындурыл — «Ацæмæз».

## Æддаг æрмæг
* Газета "Южная Осетия // Режиссер, фанатично влюбленный в театр

## Фиппаинæгтæ

Владимир
Категори:Ирон драматургтæ
Категори:Ирон актёрттæ
Категори:Советон Цæдисы режиссёртæ
Категори:Хуссар Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайджытæ
Читъауреби (Душеты муниципалитет)

**Читауреби** () у хъæу Гуырдзыстоны Душеты муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Тулари

**Тулари** () у хъæу Гуырдзыстоны Сагареджойы муниципалитеты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сагареджойы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Сау хъæбуз

**Сау хъæбуз** кæнæ **сау хъæбыза** () у синантропон саск.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сасчытæ
Ганимед (æмбæлццон)

**Ганиме́д** () у Юпитеры Галилейаг æмбæлццæттæй иу, Хуры системæйы стырдæр æмбæлццон.

### Фиппаинæгтæ

Категори:Юпитеры æмбæлццæттæ
Куичъир

**Куичъир** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сидæн (нысаниуджытæ)

**Сидæн**:
* Сидæн — ныхас кæмæ здæхт у, уый æвдисæг дзырд кæнæ дзырдты къорд;
* Сидæн (Дзауы район) — хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы;
* Сидæн (Цхинвалы район) — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы;
* Сидæн кæнæ Сидæныком — ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Сидæн (Цхинвалы район)

**Сидæн** кæнæ **Сахъуирет** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы, Громы сых.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Къодотæ, Лолотæ, Хуыбылтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Базыратæ

**Базыратæ** кæнæ **Базыртæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Базыратæ Уæлладжыры комы Ксурты цардысты. Уым лæг амардтой æмæ уый тыххæй Хынцæгмæ æрлыгъдысты. Æрцардысты Хуссар Хынцæджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Сæхæгкатæ (мыггаг)

**Сæхæгкатæ** кæнæ **Сæхæгатæ**, **Сæхæккатæ** (, *Сахаккаевы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Сæхуыгтæ

**Сæхуыгтæ** кæнæ **Сæхугатæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Бадриатæ

**Бадриатæ** кæнæ **Бадритæ** () сты ирон æмæ дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Нукуалофæ

**Нукуало́фæ** () у Тонгæйы сæйраг сахар.

Категори:Тонгæ
Категори:Океанийы сæйраг сахартæ
Есерыхъотæ

**Есерыхъотæ** кæнæ **Есерыхъуатæ** (, *Ешерековы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Пъереу (Гуырдзыстон)

**Пъереу** () у хъæу Гуырдзыстоны Сачхерейы муниципалитеты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сачхерейы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Мецъхъер

**Мецъхъер** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Адамс, Джон

**Джон А́дамс** (; райгуырдис 1735-æм азы 30 октябры Брейнтрийы, Массачусетс-Бэйы провинцийы — 1826-æм азы 4 июлы Куинсийы, Массачусетсы) уыдис америкæйаг политик, АИШ-ы 2-æм президент (1797—1801).

## Фиппаинæгтæ

Категори:АИШ-ы политиктæ
Категори:АИШ-ы президенттæ
Никсон, Ричард

**Ри́чард Ми́лхауз Ни́ксон** ()

## Фиппаинæгтæ

Категори:АИШ-ы политиктæ
Категори:АИШ-ы президенттæ
Буш, Джордж Герберт Уокер

**Джордж Ге́рберт Уо́кер Буш** кæнæ **Джордж Буш — хистæр** () у америкæйаг политик æмæ АИШ-ы 41-æм президент. Йæ фырт дæр уыдис АИШ-ы президент.

## Фиппаинæгтæ

Категори:АИШ-ы политиктæ
Категори:АИШ-ы президенттæ
Мэдисон, Джеймс

**Дже́ймс Мэ́дисон** (; райгуырдис 1751-æм азы порт Конуэйы, Вирджинийы колонийы — амардис 1836-æм азы 28 июны Вирджинийы штаты) уыдис америкæйаг политик, АИШ-ы 4-æм президент (1809—1817).

## Фиппаинæгтæ

Категори:АИШ-ы политиктæ
Категори:АИШ-ы президенттæ
Хазара

**Хазара** (آزرگی — []) у ирайнаг æвзæгтæй иу.

Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Категори:Афгъанистаны æвзæгтæ
Дыстъæлф

**Дыстъæлф** у æрхæцæн нысан, арæзт у дыууæ стъæлфæй — иу иннæйы бынмæ (**:**), пайда дзы кæнынц хъуыдыйады æнæмнысан хæйттæ кæрæдзийæ хицæн кæнгæйæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æрхæцæн нысæнттæ
Хиналуггаг æвзаг

**Хиналуггаг æвзаг** () у Азербайджаны æвзæгтæй иу. Ацы æвзагыл дзурынц, Хыналыджы хъæуы чи цæрынц, уыцы хиналуггæгтæ. Æвзаг хауы нахаг-дагъистайнаг æвзæгты къордмæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нахаг-дагъистайнаг æвзæгтæ
Категори:Азербайджаны æвзæгтæ
Норфолк (зылд, Массачусетс)

**Норфолк** () у Массачусетсы зылд. Йæ административон центр у Дедем.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Массачусетсы зылдтæ
Нассо (зылд, Нью-Йорк)

**На́ссо** (*Нассау*;  []) у Нью-Йорчы зылд. Йæ административон центр у Минеола.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Йорчы зылдтæ