open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фирузабад

**Фирузабад** (астæуперсайнаг: *Ардашир-Хваррах* اردشيرخوره, фæсараббаг: *Fīrūzābād* فيروزآباد) — сахар Ираны. Æрбынат кодта провинци Фарсы, Ширазæй хуссарырдæм 115 км æддæдæр. Цæрæнран алфамбылай ис æлыг æмбонд.
Сахарæн ис рагон истори.

## Цæрджытæ
Цæрджыты нымæц — 67909 адæймаджы (2005).
Фирузабады бындурон цæрджытæ сты кашкайтæ (адæм). Уыдон кæддæр цардысты цæугæдон Аму-Дарьяйы бæлгæрон, фæлæ суанг Чингис-ханы ныббырсты размæ раивтой сæ цæрæнбынат ардæм. Сахары æмбæлы кашкайаг æвзаг.

## Фенддæгтæ
Сахары сæйраг фенддæгтæ сты: фидар Гхалье-дохтар, Ардаширы галуан æмæ артæн табугæнджыты кувæндон.

Категори:Фарсы сахартæ
Имамы æхсæнвæз

**Имамы æхсæнвæз** (); раздæры ном: **Нахш-е Джаханы æхсæнвæз**) — æхсæнвæз сахар Исфаханы артдзæсты, у ЮНЕСКО-йы Дунеон хæзнадоны. 1979-æм азы агъоммæ хуынди Сихы æхсæнвæз ().

Имамы æхсæнвæз æрбынат кодта Исфаханы историон хайы, район Гольбахары. Æхсæнвæзы хуссарварс ис Имамы мæзджыт, ныгуылæнварс — Али-Гапу-йы галуан, скæсæнварс — Сих Лютфаллайы мæзджыт, цæгатварс — Стыр базар. Пысылмон революцийы фæстæ Имамы æхсæнвæзы майрæмбонты райдыдтой кæнын пысылмон ракуывдтытæ.

Æхсæнвæзы нырыккон фæлгонц сырæзтис XVI æнусы, Исфахан Сефевидты империйы сæйраг сахар куы уыди, уæд.
Æхæснвæзы бæрцытæ: цæгатæй хуссармæ у 500 метры дæргъæн, ныгуылæнæй скæсæнмæ — 165 метры.

Категори:Исфахан
Саакян, Бако Саачы фырт

**Бако Саачы фырт Саакян** (, 1960-æм азы 30 августы, Степанакерт, УКАБ) у Уæлхох Карабыхы президент (2007-æм азы 19 июлæй). У сомихаг, чырыстон.

Категори:Уæлхох Карабахы президенттæ
Лаупхайм

**Лаупхайм** () у Биберах районы дыккаг стырдæр сахар. 

## Лаупхайм
Лаупхайм дих у 5 районыл: Baustetten, Bihlafingen, Obersulmetingen æмæ Untersulmetingen.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баден-Вюртемберджы сахартæ
Ульм

**Ульм** () у сахар Германы, Альб-Дунайы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баден-Вюртемберджы сахартæ
Сербийы Республикæ (Босни æмæ Герцоговинæ)

мини|рахиз|300px|Сербийы Республикæйы картæ
[мини|рахиз|300px|[Вишеград (Сербийы Республикæ)|Вишеграды хид]]
**Сербийы Республикæ** () у Босни æмæ Герцеговинæйы автономон административон иуæгтæй иу. Дейтоны бадзырдмæ гæсгæ Босни æмæ Герцеговинæ дихгонд æрцыд æртæ хайыл: Босни æмæ Герцеговинæйы Федераци, Сербийы Республикæ æмæ Брчкойы Зылд. Бæстæйы сæйраг сахар у Сараево.

## Фиппаинæгтæ

*
Баня-Лукæ

**Ба́ня-Лу́кæ** () у сахар Босни æмæ Герцеговинæйы, Сербийы Республикæйы де-факто сæйраг сахар (1995-æм азæй).

Категори:Сербийы Республикæйы сахартæ
Вишеград (Босни æмæ Герцеговинæ)

**Вишеград** () у сахар æмæ муниципалитет Сербийы Республикæйы скæсæны, Босни æмæ Герцеговинæйы. Вишеград у разагъд йæ хиды фæрцы.

Категори:Сербийы Республикæйы сахартæ
Автодор (футболон клуб)

**«Автодор»** у Дзæуджыхъæуы футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 1983-æм азы.

## Разамынд
Президент — Æлбегонты Хасан.

Генералон директор — Платы Зелимхан.

Спортивон директор — Гиви Керашвили.

Командæйы сæргълæууæг — Андрей Передерий.

Администратор — Цораты Сослан.

Пресс-атташе — Вячеслав Степанов.

Дохтыр — Зæнджиаты Аслан.

## Истори
Футболон клуб «Автодор» бындурæвæрд æрцыд 1983-æм азы куыстадон управлени «СЕВОСЕТИНАВТОДОР»-ы базæйыл, Æлбегонты Хасаны хъæппæрисæй.

1988-æм азы «Автодор» архайдта бæстæйы æнæпрофессионалон командæты ’хсæн ерысты. Уый уыди командæйы фыццаг къахдзæфтæ æппæтуæрæсеон турнирты.

«Автодор»-ы æнтыстытæ хынцгæйæ Уæрæсейы футболы федераци радта командæйæн 1990-æм азы ССР Цæдисы дыккæгæм лигæйы чемпионаты архайыны бар. 1992-æм азы «Автодор»-æн бантысти рацæуын Уæрæсейы чемпионаты фыццæгæм дивизионмæ. 1993-æм азы командæ тох кодта уæлдæр лигæмæ рацæуыныл. Уыцы аз «Автодор» бацахста дыккаг бынат. Фыццаг бынат та, æмæ уыимæ уæлдæр лигæйы хъазыны бар, фæци Новороссийсчы «Черноморец»-ы хай.

1995-æм азы, финанстæ хъуаджы тыххæй, командæ ацыди фыццæгæм лигæйæ æмæ æрхызти дыккæгæммæ.

## Зындгонд хъазджытæ
* Гæззаты Юри
* Гогуниты Спартак
* Бæззаты Дзамболат
* Бæззаты Гиуæрги
* Игорь Яновский
* Цоциты Виталий
* Бестауты Анри
* Бураты Ацæмæз
Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Категори:Футболон клубтæ
Тетрадзе, Омари

**Омари Михаилы фырт Тетрадзе** (райгуырдис 1969-æм азы 13 октябры, Гуырдзыстоны ССР, Дманисы район, Велиспирийы хъæу) у советон æмæ уæрæсейаг футболист.

1987-1989 азты хъазыд Тбилисы «Динамо»-йы. 1995-1996 азты та — Дзæуджыхъæуы «Алани»-йы (æмæ уыимæ сси Уæрæсейы чемпион 1995-æм азы). «Алани»-йы ма ногæй ахъазыдис 2002-æм азы сезоны.

2007-æм азæй уыдис футболон клуб «Анжи»-йы (Махачкала) тренер. 2010-æм азы 16 мартъийы Тетрадзе балæвæрдта курдиат, цæмæй йæ суæгъд кæной клубы сæйраг тренеры бынатæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:Дманисы муниципалитеты чи райгуырдис, уыдон
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Тырыса

thumb|Цæгат Ирыстоны тырыса
**Тырыса** у расткъуымон кæттаг, паддзахадон символтæй иу.

Категори:Паддзахадон символтæ
Явæйаг æвзаг

**Явæйаг æвзаг** (Basa Jawa, Basa Jawi) у дзурджыты нымæцмæ гæсгæ (75 милуанæй фылдæр) тæккæ стырдæр австронезиаг æвзаг. Æмбæлы сакъадах Явæйыл, стæй Индонезийы цалдæр æндæр сакъадахыл.

Кæд явæйагау дзурынц Индонезийы цæрджыты дзæвгар хай (индонезиæгты æмбисмæ æввахс), уæддæр ныры рæстæг æвзагæн нæй официалон статус (Индонезийы паддзахадон æвзаг у индонезиаг). Раздæр явæйаг уыди Голландиаг Ост-Индийы официалон æвзаг.

Явæйаг æвзаг зындгонд у нæ эрæйы I миназонæй фæстæмæ. Райдианы фыссынæн пайда кодтой, йæ бындуры индиаг, фæстæдæр араббаг, фæстагмæ та латинаг дамгъæтæ кæмæн уыди, ахæм уæнгон (силлабикон) фыссынадæй. Ныртæккæ, стæм хаттæй фæстæмæ, пайда кæнынц латинаг алфавитæй.

Индонезийы литературæты ’хсæн явæйаг у тæккæ рагондæр æмæ хъæздыгдæр.

Банюмасайнаг диалект иуæй-иу лингвисттæ нымайынц хицæн æвзагыл, уымæн æмæ куыдфæстæмæ йæм фæзынди дзæвгар хицæндзинæдтæ лексикæйы æмæ фонологийы.

Категори:Индонезийы æвзæгтæ
Категори:Явæйы æвзæгтæ
Вильсон, Вильям

**Вильям Вильсон** (1844-æм азы 13 ноябры, Лондон — 1912-æм азы 1 июны, Глазго) — XIX æнусы кæроны шотландиаг журналист æмæ ленк кæныны тренер. Дзæвгар бакуыста спортивон ленкгæныны зонадон методтæ саразыныл.

1883-æм азы Вильсон рауагъта «The Swimming Instructor». Уый уыди ленкгæныны тыххæй фыццаг чингуытæй иу. Уым автор ныффыста эффективон ленк, тренеровкæтæ æмæ æндæр фарстаты концепциты тыххæй.

Категори:Стыр Британийы журналисттæ
Категори:Стыр Британийы тренертæ
Каркаде

**Каркаде́** ( ) кæнæ *фараонты нуазинаг* — уыциу рæстæг адджынгомау æмæ туаггомау чи у, стæй йæ хуыз ирдсырх кæмæн у, ахæм цайнозт. Аразынц æй розеллæйы дидинæджы хусгонд къусгондæй.

Каркаде у мысирæгты националон нуазинаг. Фæнуазынц æй æнтæфы рæстæг сатæггæнæн донæн. Цай ма нуазæн ис уазалæй, сæкæр дзы фæндонмæ гæсгæ ныккæн, афтæмæй.

Категори:Нозтытæ
Саломея (пьесæ)

**Саломея** () у Оскар Уайльды иуактон трагеди. Фыст æрцыд 1891-æм азы францаг æвзагыл. 1894-æм пьесæ ратæлмац чынди англисаг æвзагмæ. Трагедийы бындуры ис Ног Фæдзæхсты персонаж Саломеяйы хабæрттæ.

Категори:Литературон уацмыстæ алфавитмæ гæсгæ
Сефеви, Навваб

**[[Сеид|Сейед]] Навваб Сефеви** (), йе ’цæг ном у **Моджтаба Мир-лухи** (; райгуырдис 1924-æм азы — амардис 1956-æм азы) — Ираны пысылмон фундаменталист, Исламы Федаинтæ, зæгъгæ, уыцы къорды бындурæвæрæг æмæ фæтæг. Азымджын æй кодтой сахы режимы ирайнаг политиктæ æмæ æфсæддон службæгæнджыты амарынæй.

Моджтаба Мирлохи райгуырдис Тæхраны провинцийы 1924-æм азы. Авдаздзыдæй бацыди Хаким Низамийы номыл скъоламæ, стæй ахуыр кодта Ирачы сахар Наджафы, куыста Хузестаны нефтамалгæнæн куыстуаты.

1943-æм азы балымæн ис Пысылмон революцийы фидæны идеолог Рухолла Хомейниимæ. 1946-æм азы бындур æрæвæрдта, Исламы Федаинтæ, зæгъгæ, уыцы организацийæн. Сефевийы боевиктæ кæй амардтой, уыдоны ’хсæн сты историк æмæ фыссæг Ахмад Касрави, политиктæ Абдулхоссейн Хаджир æмæ Хаджи-Али Размара.

1951-æм азы 3 июны, Сефевийы уæлæ сылгоймаджы дарæс уыди, афтæмæй йæ æрцахстой пъæлицæйæгтæ. Тæрхонгæнæн процесс цыди 4 азы æмæ уыцы рæстæджы дæргъы Сефевийы хъузæттæ арæзтой йæ фарс хæцæн акцитæ. Навваб Сефевийæн рахастæуыд фехсыны тæрхон. Æххæстгонд æрцыд 1956-æм азы 18 январы.

Фæстаг азты Ираны паддзахадон хабархæссæг фæрæзтæ æвдисынц Сефевийы куыд, йæ политикон цæстæнгасты охыл удхарæй чи фæмард, ахæм шахиды. Тæхраны йæ ном хæссы централон уынгтæй иу.

Категори:Ираны революционертæ
Категори:Тæхраны останы чи райгуырдис, уыдон
Наджаф (мухафазæ)

**Наджаф** (Эн-Наджаф,  [muḥāfaẓa an-Najaf]) у мухафазæ (провинци) Ирачы бæстастæу. Хуссар-ныгуылæны æмарæн у Сауды Араббимæ, цæгат-ныгуылæны — провинци Кербелаимæ, цæгат-скæсæны — провинцитæ Бабиль æмæ Кадисиимæ, хуссар-скæсæны та — провинци Мутаннæимæ.

Провинцийы цæрджыты фылдæр хай сты шиитаг пысылмæттæ.

Наджафы сæйраг сахар у Эн-Наджаф. Иннæ дынджыр сахар у Эль-Куфæ. Дыууæ сахары дæр сты табуйаг шииттæн.

1976-æм азы онг Наджаф уыди провинци Диванийы иу хай. Йе сконды ма уыди провинцитæ Кадиси æмæ Мутаннæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирачы административон дих
Неджефабад

**Неджефаба́д** () у сахар централон Ираны, Исфаханы провинцийы, сахар Исфаханæй 28 км æддæдæр. Сахар у шахрестан Исфаханы административон центр.

Цæрджыты нымæц — 229 мин адæймагмæ æввахс (2006).

Неджефабады райгуырдсты аятолла Хосейн-Али Монтазери, æмæ профессор Мостафа Моинæ.

## Цымыдисаг зонинæгтæ
Неджефабад хъуыстгонд у йæ гранаттæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Исфаханы сахартæ
Ардебиль

**Ардеби́ль** ( — *Ardabīl*, ) у рагон сахар Ираны цæгат-ныгуылæны, провинци Ардебилы, Араксмæ чи кæлы, уыцы цæугæдон Карасуйы былгæрон. Цæрджыты нымæц — 421 248 адæймаджы. Сахайрæгты фылдæр хай сты азербайджайнæгтæ.

У сосавæндæгты æлхынцъ. Ис дзы аэродром.

Ардебилы парахат у гауызтæ кæныны хъуыддаг.

## Фенддæгтæ
Сахары ис сих Сефийы æмæ Сефевидты династийы фыццаг сахы мавзолейтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ардебилы сахартæ
Булгаков, Михаил Афанасийы фырт

**Михаил Афанасьевич Булгаков** (1891-æм азы 15 майы, Киев — 1940-æм азы 10 мартъийы, Мæскуы) уыдис уырыссаг фыссæг æмæ драматург. 

## Уацмыстæ
* Æндон хъуыр (1925)
* Урс гварди (1922—1924)
* Фыстæджытæ манжеттыл (1923)
* Тымыгъ (1925)
* Зойкæйы фатер (1925)
* Хъысмæты æйчытæ (1924)
* Мысираг тар (1925)
* Куыдзы зæрдæ (1925)
* Морфий (1926)
* Уад (1926—1928)
* Мастер æмæ Маргаритæ (1928—1940)
* Иван Васильевич (1936)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уырыссаг фысджытæ
Æрвцъæх мæзджыт (Тебриз)

**Æрвцъæх мæзджыт** ( Masjed-e Kabud, ) у зындгонд рагон мæзджыт сахар Тебризы (Иран). Уый, стæй æндæр цалдæр æхсæнадон бæстыхайы арæзт æрцыдысты 1465-æм азы Кара-Коюнлуйы сæргълæууæг сах Джаханайы бардзырдмæ гæсгæ. Мæзджыт дзæвгар хъыгдард баййафта 1779-æм азы зæххæнкъуысты — агъуыстæй ма баззади æрмæст бацæуæны сис.

1973-æм азы Ираны культурæйы министрады цæстдардæй райдыдта, ныронг дарддæр чи цæуы, мæзджыты ахæм реконструкци.

Категори:Мæзджыттæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Тебриз
Категори:Ираны мæзджыттæ
Æрвцъæх мæзджыт (Мазари-Шариф)

thumb|right|300px
thumb|right|300px
**Æрвцъæх мæзджыт** (Мазари-Шариф), кæнæ **Хазрат Алийы Аргъуыцаг** у мæзджыт сахар Мазари-Шарифы, Афгъанистаны. Алийы баныгæды ран кæм æнхъæлынц, уый. Хæссы, кæм æрбынат кодта, уыцы сахары ном — Мазари-Шариф («табуйаджы зæппадз»).

Категори:Мæзджыттæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Афгъанистаны мæзджыттæ
Минбар (пысылмон дин)

[thumb|Ан-Насир Мохаммеды мæзджыты минбар, [Каир (XIV æнус)]]
**Минбар** () у, имам йæ динамындтытæ кæм фæкæсы, мæзджыты ахæм асинæнгæс трибунæ. Вæййы михрабы рахизырдыгæй.

Фыццаг минбар арæзт уыди хъæдæрмæгæй.

Категори:Пысылмон дин
Михраб

[thumb|150px|[Кордовæ (сахар, Испани)|Кордовæйы мæзджыты михраб (хуссар Испани)]]
**Михраб** () у, арæх дыууæ колоннæ æмæ, Каабæ кæм ис, уый амонæг аркæйæ фæлыст чи вæййы, мæзджыты ахæм къуск. Пысылмæттæ кувыны афон се ’ргом аздахынц михрабы ’рдæм. Арæх æй кæнынц къулы бæстастæу.

Категори:Пысылмон дин
Тæхраны базар

thumb|240px|Базармæ бацæуæнтæй иу
**Тæхраны базар** ( [база́ре техрон]), **Стыр базар** (, *Bāzār e Bozorg*) у сахар Тæхраны сæйраг базар, дунейы тæккæ стырдæр æмбæрзт базар. Æрбынат кодта сахары 12-æм зылды, йе ’мном районы территорийыл. Йæ фæзуат у 3 км², йæ къæлидорты иумæйаг дæргъ у 10 км фылдæр.

Кæд æмæ Тæхраны фæзынди ног дуканитæ æмæ базаргæнæн центртæ, уæддæр ацы базар кадджын у сахайрæгтæ æмæ туристты цæсты.

Категори:Тæхран
Фадзайты Арсен

**Фадзайты Сулейманы фырт Арсен** (райгуырдис 1962-æм азы 5 сентябры, Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, Цыколайы хъæуы) у нырыккон уæрæсейаг паддзахадон æмæ политикон архайæг, спортсмен. Паддзахадон Думæйы цыппæрæм æмæ фæндзæм æрсидты депутат. Олимпаг хъæзтыты дыууæ хатты чемпион æмæ дунейы æхсæз хатты чемпион уæгъдибар хъæбысхæстæй.

## Цардафыст
Ахуыр кодта Цыколайы астæуккаг скъолайы. 1985-æм азы каст фæци Узбекистаны физикон культурæйы паддзахадон институт сахар Ташкенты, 1997-æм азы та — Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет. 1993–1996-æм азты уыди ЦСКА-йы командæйы сæргълæууæг æмæ Уæрæсейы уæгъдибар хъæбысхæсты иугонд командæйы сæйраг тренер. 1996-æм азæй уыди Уæрæсейы хъалонты пъæлицæйы федералон службæйы Цæгат Ирыстоны хайады хицауы хæдивæг.

2003-æм азы 7 декабры Фадзайы-фырт æвзæрст æрцыд Паддзахадон Думæмæ Цæгат Ирыстоны 22-æм иумандатон æвзарæн зылды депутатæй. Уыди парти «Рахизонты тыхты цæдис»-ы (СПС — союз правых сил) уæнг, фæлæ равзæрсты фæстæ ацыди «Иугонд Уæрæсе»-йы фракцимæ. Парламенты уыди физикон культурæ, спорт æмæ фæсивæды хъуыддæгты комитеты сæрдары хæдивæг, стæй Цæгат Кавказы проблемæты фæдыл къамисы уæнг.
2007-æм азы 2 декабры Фадзайы-фырты равзæрстой фæндзæм æрсидты Паддзахадон Думæйы депутатæй, парти «Иугонд Уæрæсе»-йы федералон номхыгъдмæ гæсгæ.

Ныртæккæ у парламенты Хæдбар паддзахæдты æмбалады (СНГ) хъуыддæгтæ æмæ æмзæххонтимæ бастдзинæдты фæдыл комитеты сæрдары хæдивæг.

Фадзайты Арсен у усджын, ис ын дыууæ сывæллоны.

## Спортивон æнтыстытæ
Фадзайты Арсен у уæгъдибар хъæбысхæсты дыууæ хатты олимпаг чемпион (1988, 1992), æхсæз хатты дунейы чемпион (1983, 1985, 1986, 1987, 1990, 1991), цыппар хатты Европæйы чемпион (1984, 1985, 1987, 1988), цыппар хатты хорзæхджын æрцыд Дунейы хъалацæй (1983, 1985, 1986, 1989). ССР Цæдисы сгуыхт тренер. Фадзайы-фырт у хорзæхджын ахæм ордентæ æмæ майдантæй:
* «Кады нысан» (1985);
* Адæмты хæлардзинад орден (1988);
* Фæллойы сырх тырысайы орден (1989);
* майдан «Ирыстоны Намысæн» (1995).

Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Арсен
Категори:Уæрæсейы политиктæ
Категори:Уæрæсейы Федерацийы Паддзахадон думæйы депутаттæ
Категори:Цæгат Ирыстоны парламенты депутаттæ
Категори:XXI æнусы политиктæ
Категори:Цыколайы чи райгуырдис, уыдон
Элахийе

**Элахийе** () у престижджын район Тæхраны цæгаты. Хауы агломераци Стыр Тæхранмæ æмæ у шахрестан Шемиранаты сконды. Элахийейы ис Тæхраны тæккæ зынаргъдæр бæстыхæйттæ. Уымæй уæлдай ма районы æрбынат кодтой бирæ дипломатон минæварæдтæ (зæгъæм, Швейцарийы æмæ Кубæйы минæварæдтæ), стæй Уæрæсейы минæварады клуб.

Проспект Фереште у, хъуыддаджы къантортæ кæм сгуппар сты, цæгат Тæхраны ахæм ран. Ам æрбынат кодтой бирæнымæцон дуканитæ, ресторантæ æмæ фæсарæйнаг фирмæты минæварæдтæ. Тæхраны скондмæ бацæуыны агъоммæ район Элахийе уыди Мозафереддин-сахы, фæстæдæр та, Ираны хъæздыгдæр сылгоймаг чи уыди, йæ уыцы чызджы сæрмæмулк.

Категори:Тæхран
Меккæ

**Ме́ккæ** (), официалон ном у **Уæздан Меккæ** ( ) у сахар Сауды Араббы ныгуылæны, Сырх денджызæй 100 км æддæдæр.

Цæрджыты нымæц — 1,4 милуан адæймаджы (2003). У дунейы æппæт пысылмон  артдзæст æмæ пысылмæтты табуйаг сахар.

Сахармæ бацæуыны бар ис айдагъ пысылмæттæн.

Меккæйы бæстастæу ис Мæзджыт аль-Хæрам.

## Фиппаинæгтæ

*
Хуссар Хорасан

**Хуссар Хораса́н** ( *Xorâsân-e Janubi*) у провинци Ираны скæсæны.

Провинцийы центр — Бирдженд. Шахрестантæ: Сараян, Нахбандан, Сарбишех.
Хуссар Хорасан у, 2004-æм азы провинци Хорасан цы æртæ провинцийыл дихгонд æрцыд, уыдонæй иу.

Цæрджыты нымæц — 510 мин адæймаджы.

Цæрынц дзы фылдæр персайнæгтæ, уыдонæй уæлдай — белуджæгтæ, пуштунтæ æмæ таджикæгтæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Бирдженд

**Бирджент** () у сахар Ираны скæсæны æмæ провинци Хуссар Хорасаны административон центр. Цæрджыты нымæц — 183 мин адæймаджы.

Бирджент у паддзахады тæккæ активонæйдæр рæзаг сахартæй иу, æмæ у скæсæн Ираны æртыккаг стырдæр сахар, Мешхед æмæ Захеданы фæстæ.

Бирджент у дынджыр хъæууонхæдзарадон центр, стæй у уæдæрттæг, тырты, гауызты зындгонд экспортер.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Хорасаны сахартæ
Шахрестан

**Шахрестан** ( — *šahrestân*) у, остантæ кæуыл дихгонд вæййынц, Ираны ахæм чысыл административон иуæг. Шахрестантæ та сæхæдæг дихгонд цæуынц бахшитыл. Æдæппæтæй Ираны ис 324 шахрестаны.

*
Категори:Административон иуæгтæ
Ираны административон дих

**[[Иран]]** административон æгъдауæй дихгонд цæуы провинцитыл — *остантыл* ( [ostān], бирæон нымæцы  [ostānhā]). Алы провинцийы сæргъы ис инæлар-губернатор (*остандар*, ). Монархийы заман остандарты сæ бынатмæ нысан кодта сах, ныртæккæ та уыдон нысангонд æрцæуынц Мидхъуыддæгты министрады, стæй сæ сфидар кæны Исламон республикæйы президент.

1950-æм азы агъоммæ бæстæ дихгонд уыди 12 останыл. 1950–60-æм азы уыди 10 останы. 1970-æм азты æмбисмæ сæ нымæц схызти 23-мæ.

1986-æм азы Центрон остан дихгонд æрцыд Тæхран æмæ Меркезийыл.

1993–97-æм азты сарæзтæуыд остантæ Ардебиль, Кум, Казвин æмæ Голестан.

2004-æм азы тæккæ стырдæр остан Хорасан фæдих чынди æртæ останыл. Йæ территорийы чысыл хай та бацыди остан Йезды скондмæ.

Ныры рæстæг каст цæуынц, Ираны административон дихмæ ивддзинæдтæ чи бахæсдзæн, ахæм проекттæ. Уыдонмæ гæсгæ арæзт хъуамæ æрцæуой ног остантæ: Талыш (Гилян æмæ Ардебилæй), Альборз (Тæхранæй), Тебес (Йездæй), Астæуккаг Азербайджан (Ныгуылæн æмæ Скæсæн Азербайджанæй), Эрдестан (Исфаханæй); уымæй уæлдай ма цалдæр останы хъуамæдихгонд æрцæуой ног остантыл: остан Систан æмæ Белуджистаны бæсты хъуамæ уа дыууæ останы: Систан æмæ Белуджистаныл, Фарсы бæсты — Ныгуылæн æмæ Скæсæн Фарс. Стæй ма проектты ис Тæхранæй саразын сæйраг сахары зылд.

Остантæ сты административон-территориалон дихы уæлдæр æмвæзады иуæгтæ. Уыдонæй дæлдæр æмвæзадыл сты шахрестантæ (æдæппæтæй 324 шахрестаны). Шахрестантæ та дихгонд цæуынц районтыл (бахш) — æдæппæтæй 740 бахшы.

## Фиппаинæгтæ

*
Гуырдзыстоны тырыса

thumb|Æмахаст — 7:10
**Гуырдзыстоны [[тырыса]]** у Гуырдзыстоны паддзахадон символтæй иу. У урс кæттаг фондз сырх дзуаримæ — иу стыр централон æмæ цыппар гыццыл æмиасфарс. Исдуг нырыккон Гуырдзыстоны тырыса уыд Михаил Саакашвилийы Националон змæлды символ.

## Гуырдзыстоны тырысаты галерей

Flag of Georgia (1918-1921).svg|Гуырдзыстоны тырыса 1918—1921 азты
Flag of Georgian SSR.svg|Гуырдзыйы ССР-ы тырыса 1951—1991 азты
Flag of Georgia (1990-2004).svg|Гуырдзыстоны тырыса 1991—2004 азты
Flag of Georgia.svg|Гуырдзыстоны паддзахадон тырыса 2004-æм азæй.


Категори:Тырысатæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Тырысатæ бæстæмæ гæсгæ
Категори:Гуырдзыстон
Шæхадæ

**Шæха́дæ** ( *šahādah* «æвдисæнад») у, иунæг Хуыцау (Аллах) æмæ Мæхæмæты пехуымпардзинадыл уырнындзинад чи æвдисы, уыцы пысылмон дины символ. У хъæугæ æмæ фаг домæн пысылмон дины райстæн.

Шахадæйы ахадындзинад пысылмон дины æвæрд у Анас ибн Маличы хадисыл. Уыцы хадисмæ гæсгæ, чидæриддæр куы зæгъа, кувыны æккаг Хуыцау Аллахы йеддæмæ кæй нæй æмæ Мæхæмæт йæ пехуымпæр кæй у, уæд уыцы лæджы Хуыцау æнæмæнг зындонæй æдде бакæндзæн.

## Шахадæйы текст
Араббаг:
* 

Транслитераци:
* ʾašhadu ʾal lā ilāha illa l-lāhu wa ʾašhadu ʾanna muḥammadur rasūlu l-lāh

Тæлмац:
* [Æвдисын,] кувыны аккаг Хуыцау Хуыцауы (Аллахы) йеддæмæ нæй, æмæ [æвдисын] Мæхæмæт — Хуыцауы (Аллахы) минæвар.

Пысылмон дины Аллах () у Хуыцауы 99 номæй иу.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пысылмон дин
Джиддæ

**Джиддæ** () у сахар Сауды Араббы ныгуылæны, Сырх денджызы былгæрон. Цæрджыты нымæц — 3,4 милуан адæймаджы (2005).

Джиддæ у, Меккæ æмæ Мединæмæ цæуæг динбæлццæтты фылдæр хай чи исы, уыцы порт.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сауды Араббы сахартæ
Категори:Сауды Араббы порттæ
Категори:Сырх денджызы порттæ
Белуджаг æвзаг

**Белуджаг æвзаг** (بلوچی) у белуджаг адæмы æвзаг. Хауы ирайнаг æвзæгтæм (цæгат-ныгуылæйнаг къорд). Æмбæлы Пакистаны, Ираны, Афгъанистаны, Туркменистаны, Оманы æмæ Араббы Иугонд Эмиратты.

Мадæлон кæмæн у, уыцы адæймæгты нымæц у 7,5 милуанæй фылдæр, уыимæ Пакистаны — 6 милуанмæ æввахс, Ираны — 1–1,2 милуаны, Афгъанистаны — 200 мины, Оманы — 130 мины, ИАЭ-йы — 100 минмæ æввахс, Туркменистаны — 38 мины.

Белуджаг æвзаг дихгонд у дыууæ бындурон диалектон къордыл — ныгуылæйнаг æмæ скæсæйнагыл.
Пакистаны æмæ Афгъанистаны цæрæг белуджæгтæ пайда кæнынц, йæ бындуры араббаг графикæ кæмæн ис, ахæм фыссынадæй. Белуджаг текстты тæккæ рагондæр æвдисæйнæгтæ фыст æрцыдысты XVIII æнусы. ССР Цæдисы 1930-æм азты фæлвæрдтой пайда кæнын латинаг алфавиты фæрцы, 1990-æм азты райдианы Туркменистаны та — кириллицæйы фæрцы.

Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Категори:Афгъанистаны æвзæгтæ
Категори:Ираны æвзæгтæ
Категори:Пакистаны æвзæгтæ
Хъызылбаштæ

thumb|Хъызылбаш
**Хъызылбаштæ**, кызылбаштæ (тюркагау амоны «сырхсæр», ,  Qizilbāsh, ) — XV—XVI æнусты Иран, Анатоли æмæ Азербайджаны чи хатти, ахæм тюркаг цæугæцардгæнæг знæмты иугонд. Кæд сæ фылдæр тюркагау дзурæг адæм уыдысты, уыдоны ’хсæн уыд æндæр адæмты минæвæрттæ дæр — талышæгтæ, лурæгтæ, курдæгтæ æмæ æндæртæ.

Хъызылбаштæ, шииттæ уæвгæйæ, 12 шиитон имамы мысынæн дардтой, 12 рæдæнг таджы кæуыл уыди, ахæм сарыхътæ (сырхсæртæ, зæгъгæ, дæр сæ уый охыл схуыдтой). Уыди ма сын ахæм кæнон: дастой сæ сæртæ æмæ зачъетæ, æнæдастæй айдагъ бецыкк æмæ даргъ рихитæ ныууадзгæйæ.

Хъызылбаштæ æрбангом сты, сæ сихты резиденци Ардебилы кæмæн уыди, уыцы суфиаг орден сефевийы алыварс. XV æнусы дыккаг æмбисы уыдон, сæ сæргъы ардебилаг сихтæ, афтæмæй арæзтой стигъæн бабырстытæ Гуырдзыстонмæ.

1502-æм азы хъызылбаштæ ныддæрæн кодтой паддзахад Ак-Коюнлу æмæ сфидар кодтой Ираны сæргъы сæ сих Исмаил Сефевийы. Уыцы сих та радта знæмæн ном «шахсевантæ» (ома «сахуарзджытæ»). Уыцы ном уыдон хæссынц ныронг. Скæсæн Ираны хъызылбашты къорд та бахъахъхъæдта сæ раздæры ном.

Хъызылбашты элитæ æлдариуæг кодта Ираны суанг XVI æнусы кæронмæ, ома сах Аббас Фыццаджы реформæты онг. Уымæ гæсгæ Сефевидты Ираны арæх хуыдтой «хъызылбашты паддзахад» (зæгъæм, уæды заманы уырыссаг документты).

Хъызылбаштæ сты азербайджайнаг адæмыхатты компоненттæй иу.

Категори:Турчы истори
Категори:Ираны истори
Категори:Азербайджаны истори
Категори:Азербайджайнаг адæм
Категори:Тюркаг адæмтæ
Æртæиууоны кафедралон аргъуан (Тбилис)

**Æртæиууоны кафедралон аргъуан**, кæнæ **Цъминда Самеба** (, ома «Сыгъдæг Æртæиууон») у гуырдзиаг православон еклезийы сæйраг кафедралон аргъуан.

Кувæндон арæзт æрцыд 1995–2004-æм азты сахар Тбилисы, æмæ у Хуссар Кавказы тæккæ дынджырдæр динон бæстыхай.

Категори:Тбилисы аргъуантæ
Самцхе-Джавахет

**Самцхе-Джавахет** () у бæстæ Гуырдзыстоны хуссары. Административон центр — Ахалцихе.

Категори:Гуырдзыстоны регионтæ
Цæхдзыд мæр

**Цæхдзыд мæр** кæнæ **хæрæн**, **цæхбын зæхх** () у ахæм мæр, йæ уæллаг сывæлдæгты йын цы æнцонтайæн цæххытæ ис, уыдоны бирæйы бæрцы охыл фылдæр зайæгойтæ, галофиттæй фæстæмæ, кæм нæ зайынц.

Цæхдзыд мæртæ арæх сты Андты Пунæйы регионы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Географи
Шарлотт (Цæгат Каролинæ)

**Ша́рлотт** ( []) у сахар АИШ-ы, Цæгат Каролинæйы штаты æппæты стырдæр сахар. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Каролинæйы сахартæ
Монток

**Монток** () у АИШ-ы чысыл сахар. Ис Лонг-Айленды скæсæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Йорчы сахартæ
Провинстаун

**Провинстаун** () у Массачусетсы сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Массачусетсы сахартæ
Бостон

**Бо́стон** () у сахар АИШ-ы цæгат-скæсæны, штаты Массачусетсы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Астана

**Астана́** () у Хъазахстаны сæйраг сахар 1997-æм азы 10 декабрæй. 

## Истори
Сахары раздæры нæмттæ: **Акмолинск** (1830-1961), **Целиноград** (1961-1992), **Акмола** (1992-1998), **Астана** (1998—2019), **Нур-Султа́н** (2019—2022).

## Фиппаинæгтæ

*
Алматы

**Алматы́**, **Алма́-Ата́** () у Хъазахстаны æппæты стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Потсдам

**Потсда́м** (, ) у сахар Германы скæсæны. Уый у Бранденбурджы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бранденбурджы сахартæ
Веллингтон

**Ве́ллингтон** (, ) у Ног Зеландийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ног Зеландийы сахартæ
Бремен

**Бре́мен** () у сахар Германы цæгат-ныгуылæны.

## Фиппаинæгтæ

*
Сеул

**Сеу́л** (,  — «сæйраг сахар») у Хуссар Корейы сæйраг сахар æмæ паддзахады æппæты стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Мумбаи

**Мумба́и** кæнæ **Мумба́й** (, ), 1995-æм азы агъоммæ — **Бомбе́й** () у сахар Индийы ныгуылæны, Араббы денджызы былгæрон. Йæ цæрджыты нымæц у 13,6 милуанæй фылдæр, уымæй у Индийы стырдæр сахар. Канд уый нæ, фæлæ у бæстæйы ахсджиагдæр экономикæ, финанстæ æмæ ирхæфсæнты артдзæст. Сахары портмæ хауы Индийы фурдыл уæзласты 70%.

Мумбаи у Махараштрæйы штаты административон центр.

Мумбаи райрæзтис, авд хицæн сакъадахыл цы кæсагахсджыты цæрæнрæттæ уыдис, уыдонæй. Гуджараты сах сакъадæхтæ радта португайлæгтæн 1534-æм азы декабры, уым фæзынди европæйæгты фыццаг колони Индийы.

## Цæрджытæ
Бомбейы цæры 13,6 милуан адæймагæй фылдæр. Йæ алфамбылай цы чысылдæр цæрæнрæттæ и, уыдонимæ уыцы нымæц 23 милуанмæ схæццæ æмæ сси дунейы цыппæрæм стырдæр сахарон агломераци (Токио, Нью-Йорк æмæ Мехикойы фæстæ).

### Этникон сконд
Сæ адæмыхатмæ гæсгæ Бомбейы цæрджыты æрдæг сты маратхæгтæ, цыппæрæм хай та — гуджаратæгтæ. Бомбеймæ кусынмæ æрбацæуынц адæм Индийы алы регионтæй, уый тыххæй дзы алыхуызон адæмыхатт æмæ дины минæвæрттæ цæрынц. Алы 1000 нæлгоймагæн хауы æрмæст 933 сылгоймаджы, уый тыххæй æмæ дзы бирæ рæстæгмæ кусджытæ цæрынц, сæ фылдæр налгоймæгтæ.

### Дин
Сæ динмæ гæсгæ бомбейæгтæ сты индуисттæ (68%), пысылмæттæ (17%), буддисттæ (4%), чырыстæттæ (4%) æмæ æндæртæ. Сахары ис XVIII æнусы сомихаг аргъуан дæр.

1990-æм азты райдианæй динты ’хсæн уавæр скарз ис — вæййы дзы суанг теракттæ æмæ быцæутæ дæр. 2006-æм азы срæмыгъдæуыд æфсæнвæндаг. Теракты азарæй фæмардис 209 адæймаджы, авдсæдæйæ фылдæр та фесты цæфтæ. 2008-æм азы ноябры террористты дæс лæбурдæй фæмардис 173 адæймаджы, 308 фæцæф сты, цалдæр ахсджиаг амаддзаджы æрцыдысты хæлд.

### Æвзæгтæ
Кæрæдзи ’хсæн Бомбейы цæрджытæ дзурынц, *бамбаийа-хинди*, зæгъгæ, ахæм хæццæ æвзагыл. Уый у хиндийы хуымæтæгдæргонд здæхт бирæ англисаг, гуджаратаг æмæ маратхаг дзырдтæ фразæтимæ хæццæйæ. Популярондæр индиаг фильмты геройтæ дзурынц уыцы здæхтыл.

## Культурæ
Бомбей у Индийы кинойы авдæн æмæ ахсджиагдæр артдзæст. Бомбейы кинотæ исынæн цы фæрæзтæ ис, уыдонæн ис иумæйаг ном Болливуд (америкæйаг Голливуды хуызæн). Æрвылаз Болливуд рауадзы 150–200 ног кинонывы.

## Бæстыхъæд
Мумбаийы бæстыхъæд (климæт) у тропикон, афæдзы фылдæр хай боныхъæд у хус, фæлæ июнь æмæ июлы бирæ фæуары мусонты аххосæй. Мусонтæ куы ’рбацæуынц, уæд Мумбаийы дæттæ арæх раивылынц. Иннæ стыр фарста сахарæн у йæ уæлдæфы сыгъдæгдзинад, æрвылаз мингай цæрджытæ мæлынц, уæлдæф æгæр чъизи кæй у, уый тыххæй.

## Сахары истори
Бомбей цы сакъадæхтыл лæууы, уыдон 1534-æм азы Португали байста Гуджаратæй. Португайлаг амидингæнджыты руаджы бынæттон цæрджытæ райдыдтой исын чырыстон дин.

Фæстæдæр, 1661-æм азы, Португали уыцы сакъадæхты къорд балæвæр кодта Англисы къарол Карл II-æн куыд португайлаг принцессæ Екатеринæ де Брагансæйы чындзы дзаума.

Нырыккон Бомбейы бындур æвæрд æрцыд 1672-æм азы. Сакъадæхты фыццаг бритайнаг губернатор сси Джордж Оксенден. 1784-æм азмæ сакъадæхтæ баиу сты донмарæнтæ æмæ соса фæндæгты фæпцы.

Сахары тагъд рæзт баст уыдис бæмбæджы сæудæджеримæ — уæлдайдæр АИШ-ы мидхæсты рæстæг (1861—1865).

## Сахары уынд

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

*
Кёльн

**Кёльн** (, , ) у сахар Германы ныгуылæны, Цæгат Рейн-Вестфалийы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ
 

*
Манчестер

**Манче́стер** () у сахар Англисы цæгат-ныгулæны.

## Фиппаинæгтæ

*
Валенси

**Вале́нси** (, ) у Испанийы сахар, Валенсийы автономон æмбалады административон центр. Уый у паддзахады æртыккаг стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Валенси (нысаниуджытæ)

**Вале́нси** ():
;Испани

* Валенси — Испанийы сахар, автономон æмбалад Валенсийы центр;
* Валенси — автономон æмбалад Испанийы хуссар-скæсæны;
* Валенси — автономон æмбалад Валенсийы æртæ провинцийæ иу.

;Венесуэлæ
* Валенси — сахар Венесуэлæйы.
Кордовæ (Аргентинæ)

**Ко́рдовæ** () у сахар Аргентинæйы центры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Аргентинæйы сахартæ
Марсель

**Марсе́ль** (, ) у стыр сахар Францы хуссары. Марсель у паддзахады стырдæр порт.

## Фиппаинæгтæ

*
Аарон

[thumb|right|200px|Аарон [иконæйыл]]
**Аарон** ( [ахарон], этимологи бæрæг нæу) у Библийы пероснажтæй иу, Моисейы хистæр æфсымæр. Библимæ гæсгæ, Моисейы фæрцы Хуыцау дзуттæгтæн рагзаманы Æгъдау куы радта, уæд сауджынæй фыццаг сæвæрдæуыд Аароны. Æппæт сауджынтæ дæр Æгъдаумæ гæсгæ хъуамæ уыдаиккой æрмæстдæр Аароны байзæддæгтæй.

Аароны байзæддæгтæй уыд, евангелисттæм гæсгæ Йесо Чырыстийы чи сæргъуыдта, уыцы Иоанны мад Елисаветæ дæр.

Категори:Библи
Порту

**По́рту** ( []) у Португалийы дыккаг стырдæр сахар (Лиссабоны фæстæ). Æрбынат кодта паддзахады цæгаты. Лæууы цæугæдон Дуэройы былыл.

Цæрджыты нымæц — 240 мин адæймаджы. Портуйы ис метрополитен.

## Галерей

Porto-Ponte Dom Luis I-12-2011-gje.jpg
Porto-316-Haeuser unter Ponte Dom Luis I-2011-gje.jpg
Porto-268-beim Hotel da Bolsa-2011-gje.jpg
Porto-Praca da Ribeira-04-2011-gje.jpg
Porto-Santa Clara-02-2011-gje.jpg
Porto-Santa Clara-08-innen-2011-gje.jpg
Porto-Sandeman-02-2011-gje.jpg
Porto-Sandeman-24-Portweinglaeser-2011-gje.jpg


## Фиппаинæгтæ

*
Фуншал

**Фунша́л** () у Португалийы сахар æмæ муниципалитет, Мадейрæйы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Португалийы сахартæ
Категори:Мадейрæ
Мадейрæ

**Маде́йрæ** ( — «хъæдвыд») у португайлаг архипелаг æмæ автономон регион Атлантикон океаны.

## Фиппаинæгтæ

*
Буффало

**Буффало** кæнæ **Баффало** ( ) у штат Нью-Йорчы сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Йорчы сахартæ
Мазендеран

**Мазендера́н** (; ) у Ираны остантæй иу. Йæ сæйраг сахар — Сари. 

Мазендеран фæзуат у 23 701 км². Цæрджыты нымæц — 2 920 657 адæймаджы (2006).

## Фиппаинæгтæ

*
Сари (сахар)

**Са́ри** ( Sārī, ) у сахар Ираны цæгаты, Мазендераны провинцийы административон центр. Цæрджыты нымæц — 262 мин адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мазендераны сахартæ
Маруфи, Аббас

**Аббас Маруфи** (, райгуырдис Тæхраны 1957-æм азы 17 майы — амардис 2022-æм азы 1 сентябры) — ирайнаг фыссæг æмæ журналист. Йæ зындгонддæр уацмыс у роман «Мæрдты симфони».

Иртæста драматурги Тæхраны университеты, æмæ уыциу рæстæг куыста журналистæй æмæ ахуыргæнæгæй скъолайы.

Фæстæдæр, 1990–1995-æм азты Маруфи уыди литературон журнал «Гардун»-ы сæйраг редактор.

Йæ фыццаг мыхуыргонд чиныг уыди радзырдты æмбырдгонд «Хуры мидæг». Фыссæг ма у цалдæр æвæрд пьесæйы автор. Йæ фæстаг радзырдты æмбырдгонд «Тыфхъæды аромат» мыхуыргонд æрцыди АИШ-ы.

Аббас Маруфи сэмиграци кодта Иранæй, ныртæккæ цæры Германы.

## Æддаг æрмæг
* Маруфийы блог  

Категори:Ираны фысджытæ
Категори:Ираны журналисттæ
Категори:Тæхраны чи райгуырдис, уыдон
Ардебиль (остан)

**Ардеби́ль** (; ) у Ираны 31 остантæй иу. Йæ сæйраг сахар — Ардебиль. 

## Фиппаинæгтæ

*
Спрингфилд (Иллинойс)

**Спрингфилд** () у америкаг штаты Иллинойсы сæйраг сахар, йæ хицауадон, коммерцион æмæ культурон центр.

## Фендтаджытæ
* Оперæ æмæ балеты театр
* Авраам Линкольны хæдзар-музей æмæ ингæн
* Вьетнамы хæсты ветерантæн мемориал

## Номдзыд райгуырджытæ æмæ цæрджытæ
* Авраам Линкольн, АИШ-ы 16-æм президент.
* Джон Хей, политик æмæ фыссæг
* Джон Уитфилд Банн, индустригæнæг, финансист.
* Уильям Херндон, политик
* Джон Л. Льюис, политик
* Вэйчел Линсэй, америкаг поэт.
* Эдлай Стивенсон, юрист

## Æфсымæрон сахартæ
* Асикагæ (), Япон
* Килларни (), Ирланди
* Сан-Педро (), Мексикæ
* Филлах (, ), Австри

## Фиппаинæгтæ

Категори:Иллинойсы сахартæ
Лураг адæм

**Лурæгтæ** () сты ирайнаг адæмыхатт ныгуылæйнаг Ираны, Загросы хæхты. Адæмы иумæйаг нымæц у 2,6 милуан адæймаджы. Лурæгтæ дихгонд сты цыппар хæстæг знæмон къордыл: *пиш-е куха* æмæ *пошт-е куха* Лурестаны, *мамасани* æмæ *кухгилуйе* та Фарсы.

Дзурынц лураг-бахтияраг æвзагыл (хауы ирайнаг къорды ныгуылæйнаг ирайнаг æвзæгты дæлкъордмæ).
Лурæгтæ сты шиитаг пысылмæттæ.

Ивгъуыд заманты уыдысты фылдæр фосдарæг цæугæцардгæнджытæ, фæлæ фæстагмæ адæмы фылдæр хай ныууагътой цæугæ цард æмæ райдыдтой кæнын зæххы куыст.

Категори:Ираны адæмтæ
Категори:Ирайнаг адæмтæ
Лурестан

**Луреста́н** ( — *Lorestân*) у Ираны остантæй иу. Æрбынат кодта бæстæйы ныгуылæны. Цæгаты æмарæн у Хамаданимæ, цæгат-ныгуылæны — Керманшахимæ, цæгат-скæсæны — Меркезиимæ, ныгуылæны — Иламимæ, скæсæны — Исфаханимæ, хуссары — Хузестанимæ.

Останы фæзуат у 28 мин кв. км. Цæрджыты нымæц — 1 милуан 760 мин адæймаджы. Сæ фылдæр хай сты лурæгтæ.

Сæйраг сахар — Хорремабад. Останы ма ис ахæм сахартæ: Боруджерд, Алигударз, Доруд, Нурабад.

## Административон дих
Фараст шахрестаны: Азна, Алаштар, Алигударз, Боруджерд, Доруд, Кудашт, Нурабад, Пол-Дохтар, Хорремабад.

## Фиппаинæгтæ

*
Спрингфилд

**Спри́нгфилд** ():

## Географи
АИШ-ы сахартæ:
* Спрингфилд (Иллинойс) — Иллинойсы сæйраг сахар
* Спрингфилд (Массачусетс) — Массачусетсы сахар
* Спрингфилд (Миссури) — Миссурийы сахар
* Спрингфилд (Огайо) — Огайойы сахар
* Спрингфилд (Орегон) — Орегоны сахар

## Культурæ
* Спрингфилд (Симпсонтæ) — мультсериал Симпсонты æрымысгæ сахар
Хьюстон

**Хьюстон** () у сахар АИШ-ы хуссар-ныгуылæны, Мексикæйы бакæлæнæй 50 километры æддæмæ, штат Техасы стырдæр сахар. 

## Фиппаинæгтæ

*
Тасмани

**Тасма́ни** (, палавæ-кани *lutruwita*) у Австралийы штат æмæ сакъадах. Йæ сæйраг сахар у Хобарт.

Тасмани у дунейы 26-æм стырдæр сакъадах.

## Фиппаинæгтæ

*
Лимасол

**Лимасол** (, ) у Кипры дыккаг стырдæр сахар.

Категори:Кипры сахартæ
Никоси

**Никоси́** ( — **Лефкоси́**;  — **Лефко́шæ**) у Кипры сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кипры сахартæ
Категори:Цæгат Кипры цæрæнрæттæ
Англисаг адæм

**Англисæгтæ** () сты Англисы бындурон адæм. Англисæгты национ æвзаг у англисаг.

Бирæ англисæгтæ цæрынц АИШ, Канадæ æмæ Австралийы. 

Категори:Стыр Британийы адæмтæ
Гагаузи

**Гагау́зи** (, ; ) у Молдовæйы автономон иуæг.

## Фиппаинæгтæ

*
Бехранги, Самед

**Самед Бехранги** (, ; 1939-æм азы 24 июны, Тебриз, Скæсæн Азербайджан — 1967-æм азы 31 августы) — ирайнаг фыссæг, равзæрдæй азербайджайнаг, уыди йын социалистон зондахаст. 

Зындгонд сси, «Гыццыл сау кæсаг», зæгъгæ, сывæллæттæн кæй ныффыста йæ уыцы чиныджы фæрцы. 1957-æм азæй куыста ахуыргæнæгæй хъæууон скъолайы.

Литературон уацмыстæй уæлдай ныффыста дзæвгар педагогон уацтæ æмæ эссетæ. Бехранги æмбырд кодта азербайджайнаг адæмон сфæлдыстад.

Цацæг Бехрангийы аргъæутты уыди мæгуыр æмæ æнæрастдзинады кой социалисттæм хæстæг позициты ’рдыгæй, уацæг уыцы уацмыстæй бирæтæ уагъд не ’рцыдысты сахы Ираны.

Амарди Самед Бехранги цæугæдон Араксы ленк кæнгæйæ. Йæ амæлынæй аххосджын кодтой сахы режим.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ираны фысджытæ
Категори:Тебризы чи райгуырдис, уыдон
Шапур, Парвиз

**Парвиз Шапур** (1924-æм азы 23 февралы — 2000-æм азы 4 августы) — ирайнаг фыссæг æмæ карикатурист. Хъуыстгонд у йæ цыбыр юмористон пьесæты руаджы.

1951-æм азы фыссæг ракуырдта поэтессæ Форуг Фаррохзады (сылгоймаг уыди йæ хæстæг), фæлæ æртæ азы фæстæ ахицæн сты.

Категори:Ираны фысджытæ
Комрат

**Комра́т** (, ) у Молдовæйы сахар, Гагаузийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Молдовæйы сахартæ
Категори:Гагаузи
Аргъун (сахар)

**Аргъун** () у сахар Цæцæны. 

Аргуны завод «Пищемаш» 2009-æм азы райдыдта ВАЗ-ы хæдтулгæтæ уадзын. Бон рауадзынц 20 хæдтулгæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæцæны сахартæ
Шали

**Шали́** () у сахар Цæцæны, Шалийы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæцæны сахартæ
Категори:Шалийы районы цæрæнрæттæ
Гудермес

**Гудерме́с** () у сахар Цæцæны, Гудермесы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæцæны сахартæ
Категори:Гудермесы районы цæрæнрæттæ
Мæлгъæвæг

**Мæлгъæвæг** (, ) у Мæхъхъæлы сахар Терчы рагъы хуссары, Магасæй 43 км æддæдæр. Хæстон намысы сахар (2007-æм азы 8 октябрæй).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæхъхъæлы сахартæ
Андоррæ-ла-Велья

**Андоррæ-ла-Велья** () кæнæ **Андорра-ла-Вьеха** () у Андоррæйы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Андоррæ
Карабулак (Мæхъхъæл)

**Карабула́к**, вариант: *Хъæрæболаг* () у Мæхъхъæлы сахар (1995-æм азы онг — *Карабулакскæй*). Æрбынат кодта цæугæдон Сунжæйы былгæрон, Беслæнæй Грознамæ æфсæнвæндагон хаххыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæхъхъæлы сахартæ
Прая

**Прая** () у Кабо-Вердейы сæйраг сахар.

Категори:Кабо-Вердейы сахартæ
Шалийы район

**Шалийы район** () у район Цæцæны центры. Административон центр — Шали.

## Фиппаинæгтæ

*
Ростовы облæст

**Ростовы облæст** () у Уæрæсейы Федерацийы субъект Хуссар федералон зылды. Йæ административон центр у Ростов-Доныл.

## Фиппаинæгтæ
Дрезден

**Дре́зден** (, ) у Германы сахар, Саксонийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Сунжæ (Мæхъхъæл)

**Сунжæ** (; 2016-æм азы онг — *Орджоникидзевская*) у Мæхъхъæлы сахар. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæхъхъæлы сахартæ
Категори:Мæхъхъæлы Сунжæйы районы цæрæнрæттæ
Хобарт

**Хо́барт** () у сахар Австралийы, Тасманийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тасманийы сахартæ
Авестæйы æвзаг

**Авестæйы æвзаг** (𐬎𐬞𐬀𐬯𐬙𐬀𐬎𐬎𐬀𐬐𐬀𐬉𐬥𐬀 — *upastawakaēna*) у, фыстыты чи баззади, уыцы ирайнаг æвзæгтæй сæ тæккæ рагондæр. Æвзагæй пайда кодтой зороастризмы табугæнæн гимнтæ фыссынæн (уыцы гимнты æмбырдгонд ном хуыйны Авестæ, æвзаджы ном дæр амæй цæуы).

Авестæйы тексттæ фыссынæн пайдагонд цыди, арамейаг тагъдфыстæй чи равзæрди, ахæм хицæнхуызон авестæйаг алфавит.

Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Категори:Мард æвзæгтæ
Фаррохзад, Форуг

**Форуг Фаррохзад** (1935-æм азы 5 январы, Тæхран — 1967-æм азы 14 февралы) — ирайнаг поэтессæ æмæ кинорежиссёр. Райгуырдис булкъон Мохаммад Багер Фаррохзады бинонты. Скъолайы ахуыр кодта 9-æм къласмæ, уый фæстæ ахуыр кодта нывкæнынад æмæ нывæфтыд хуыд кæнын æрмгуысты скъолайы. 17-аздзыдæй моймæ ацыди зындгонд сатирик Парвиз Шапурмæ. Бинойнагимæ æрцардысты Ахвазы. Иу аз фæстæ райгуырдис йæ иунæг фырт Камьяр.

1954-æм азы йæ лæгæй ахицæн ис æмæ сыздæхти Тæхранмæ. 1955-æм азы рауагъта йæ фыццаг поэтикон æмбырдгонд.

Фаррохзады сфæлдыстад æмæ царды хабæрттæ арæх сайдтой ныхмæвæрд аргълæвæрдтæ — Ираны толахъхъ уайдзæфаг у, стæй уыимæ фыссæг æргомæй уыди сылгоймæгты бартæ фæфылдæры фарс. 1958-æм азы цалдæр мæйы фæци Европæйы, уым базонгæ ис кинопродюссер Эбрахим Голестанимæ. 1962-æм азы Фаррохзад систа киноныв Тебризы сылгоймæгты лепрозорийы тыххæй. Фæстæдæр райста хъомыл кæнынæн иу хъотырджын сылгоймаджы лæппуйы.

Форуг Фаррохзад фæмарди автомобилон бæллæхы.

Йе ’фсымæр, зарæггæнæг æмæ политикон активист Ферейдун Фаррохзад амардæуыд Бонны 1992-æм азы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ираны поэттæ
Категори:Ираны кинорежиссёртæ
Категори:Тæхраны чи райгуырдис, уыдон
Мазари-Шариф

**Маза́ри-Шари́ф** (, *Mazâr-e Šarif*,  — «сыгъдæг зæппадз») у Афгъанистаны цыппæрæм стырдæр сахар, ис паддзахады цæгаты.

Категори:Афгъанистаны сахартæ
Ленингор

**Ленингор** (, [ахалгори]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Гуырдзыстоны юрисдикцимæ гæсгæ Ленингоры ног ном у Ахалгори æмæ уый у Ахалгорийы районы центр. 

2008-æм азы хæсты фæстиуæгæн Ленингор æмæ Ленингоры район æппæтæй Хуссар Ирыстоны хицауады дæлбар баци.

## Истори
Рагон рæстæгæй Чысангомы зæххытыл цардысты тæтæр-манголæй æрлидзгæ аллон адæм, XIII æнусæй. Кавказы къæлиндармæ гæсгæ 1910 азы Ахалгур у хъæу Душеты уезды 690 цæрæгимæ, сæ фылдæр сты сомихæгтæ.

Советон рæстæджы Ленингоры ирон адæм фылдæр кодтой, фыццаг скъола ацы хъæуы уыд æрмæст ирон æвзагыл. Индустриалон куысты æмæ алы æндæрхуызон кусæн бынæты руаджы хъæуы фылдæр адæм фæзынд ирæттæ, гуырдзийæгтæ, сомих, уырыссæгтæ, тæтæйрæгтæ æмæ  иннæтæ. 2008 азы хæсты рæстæджы, Ленингоры гуырдзиаг администраци, 1992-2008 азты онг кæцы уыд, фæлыгъд сæ пъалицæимæ, хъæуы баззад фылдæр ирон адæм, гуырдзийæгты фылдæр фæлыгъдысты Гуырдзыстонмæ лигъдæтты статусимæ. Фæлæ аз фæстæ, 2009 азы, фæстæмæ здæхын байдыдтой.

2012 азы онг Цхинвал æмæ Ленингоры ’хсæн нæ уыд асфальтæй фæндаг, тынг зын уавæрты цардысты хъæуы адæм.

## Георгафи
Ленингор ис Чысандонæн галиу фарс, Алеуы рагъы ныгуылæн къуыбырыл, денджызы æмвæзæй 800 метры уæлдæр.

## Цæрджытæ

## Ахуырад
* Сывæллæты цæхæрадон
* 1 ирон скъола
* 1 гуырдзиаг скъола
* Интернат-скъола
* Музыкалон скъола

## Культурæ æмæ улæфæнад
* Бынаттон улæфæны парк
* Чиныгдон
* Культурæйы агъуызт
* Чысаны Ерыстауты-Агъуызты музей
* Кинотеатр
* Рæсугъддзинады салон

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Брно

**Брно** (), **Брюнн** () у сахар Чехийы хуссары, Хуссар Моравийы крайы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Моравийы крайы сахартæ
Ду Фу

**Ду Фу** (; 712—770), **Цзымэй** æмæ **Ду Шаолинь** дæр — Таны империйы дуджы китайаг поэт. Иуæй-иу хатт хонынц æй Китайы хуыздæр поэт. Хæларæй цардис æндæр зынгæ китайаг поэт Ли Боимæ.

Йæ уацмыстæй баззадис 1500 æмдзæвгæйы бæрц, поэты царды дæргъы афтæ зындгонд нæ уыдысты, фæлæ фæстæдæр уыдон стыр тæваг дардтой китайаг æмæ япойнаг литературон традицийыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы поэттæ
Категори:Хэнаны чи райгуырдис, уыдон
Категори:Китайаг поэттæ
Ярославлы облæст

**Яросла́влы облæст** () у Уæрæсейы Федерацийы субъект. Ярославлы облæсты сæйраг сахар у Ярославль.

## Фиппаинæгтæ

*
Пысылмон уынаффæгæнæн æмбырд

**Пысылмон уынаффæгæнæн æмбырд**, кæнæ **Меджлис** ( — *Majles-e Showrā-ye Eslāmī*) у Ираны пысылмон республикæйы иупалатон парламент. Ис дзы 290 депутаты (2000-æм азы 18 февралы агъоммæ — 270). Ныртæккæ Меджлисы сæрдар у Али Ардашир Лариджани.

Пысылмон революцийы агъоммæ Меджлис уыди Ираны дыууæпалатон парламенты бинаг палатæ (уæллаг — Сенат). Сарæзтæуыд 1906-æм азы ног конституцийы бындурыл. Йæ уæды ном уыди Националон уынаффæгæнæн æмбырд (). 

1963-æм азы онг сылгоймæгтæн нæ уыди хъæлæс кæныны бар. 1979-æм азы революцийы фæстæ парламенты уæллаг палатæ суагъдæуыд, Националон уынаффæгæнæн æмбырдæн та раивдæуыд йæ ном — ссис Пысылмон уынаффæгæнæн æмбырд.

Парламенты депутаттæ æвзæрст цæуынц æппæтадæмон æвзæрстыты 4 азы æмгъуыдмæ. Меджлисы бæрны ис закъæтты проекттæ æмæ бюджет аразыны хъуыддаг, стæй æхсæнадæмон бадзырдты ратификаци. Депутаттæм кандидатты сфидар кæны хъалагъурты уынаффæдон.

Ныртæккæ Меджлисы бынæтты 54% ахсынц консервативон цæдис «Абадгаран»-ы депутаттæ.

Категори:Ираны политикæ
Харбин

**Харби́н** (, ) сахар Китайы цæгат-ыскæсæны, провинци Хэйлунцзяны административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Хэйлунцзян

**Хэйлунцзя́н** () у провинци Китайы цæгат-скæсæны. Уый дæр у цæугæдон Амуры китайаг ном (нысан кæны «сау кæфхъуындары дон»).

## Фиппаинæгтæ

*
Карачаевск

**Карача́евск**, дыгурон вариант — **Хъæрæсе** () у Хъæрæсе-Черкесы сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Теберда

**Теберда́** () у Хъæрæсе-Черкесы курортон сахар.

## Цæрджытæ
Тебердайы цæрынц 7,2 мин. адæймаджы (2010). 

Националон сконд (2002):
* хъæрæсейæгтæ — 5006 ад. (64 %),
* уырыссæгтæ — 2274 ад. (29 %),
* æндæртæ — 547 ад. (7 %).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъæрæсе-Черкесы сахартæ
Категори:Карачаевсчы сахары зылды цæрæнрæттæ
Араббаг Паддзахæдты Лигæ

**Араббаг Паддзахæдты Лигæ** () у æхсæнадæмон организаци. Уæнгтæ: араббаг паддзахæдтæ æмæ сæ хæлардарæг æнæараббаг паддзахæдтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æхсæнадæмон организацитæ
Категори:Араббаг дуне
Авестæ

«**Аве́стæ**» (, астæуперсайнаг æвзагыл *Abastāg* — «кодекс, уагæвæрд», рагперсайнаг æвзагыл *Upastāka*) у рагирайнаг дины литературон æвдисæйнаг (цыртдзæвæн). У, зороастризмыл хæст чи уыди, уыцы рагон мидянæгтæ æмæ персайнæгты, стæй ныртæккæйы парсæгтæ æмæ гебрæгты сæйраг табуйаг чиныг. Тæккæ нымаддæр версимæ гæсгæ Авестæ ныффыстæуыд нæ эрæйы агъоммæ I миназоны. Чиныджы текст кодификацигонд æрцыд Сасанидты заман (нæ эрæйы III—VII æнустæ).

Иу таурæгъмæ гæсгæ Авестæйы текст фесæфта Александр Македойнаг, фæстæдæр та йæ зороастриаг дзуарылæгтæ, куыд æй бахъуыды кодтой, афтæ ногæй сарæзтой.

## Къухфысты истори
XVIII æнусы æмбисы францаг ахуыргонд Анкетиль Дюперрон (1731–1805) араст ис Индимæ, цыран 1755–1761-æм азты ныффыста æмæ ратæлмац кодта, зороастриаг дзуарылæгтæй иу йын кæй радзырдта (комуннæйы фæндоны сæрты ахизгæйæ), Авестæйы уыцы текст. Уымæн ма йæ къухы бафтыд иуæй-иу къухфыстытæ. Ахуыргонд сæ Европæмæ фæстæмæ цæугæйæ раласта йемæ æмæ францагмæ тæлмацæй ныммыхуыр кодта хи комментаритимæ.

Авестæ уырыссаг æвзагмæ фыццаг хатт ратæлмац кодта Каэтан Коссович 1861-æм азы.

## Æддаг æрмæг
* Авестæйы текст латинаг дамгъæтæй

Категори:Чингуытæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зороастризм
Черкес

**Черкес** () у адыгъейы (черкесты) историон бæстæ Кавказы цæгат-ныгуылæны. 

## Кæс ноджы
* Кæсæг
* Черкесты геноцид

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кавказы истори
Фарс (остан)

**Фарс** ( — *Fārs*) у Ираны остантæй иу, бæстæйы хуссары.

## Фиппаинæгтæ

*
Шираз

**Шира́з** ( — *Širâz*) у сахар Ираны хуссары, провинци Фарсы административон центр. Цæрджыты нымæц — 1 204 882 адæймаджы (2006).

## Фиппаинæгтæ

*
Гилян

**Гиля́н** кæнæ **Гила́н** ( *Gilân*, , , ) у Ираны 31 остантæй иу, бæстæйы цæгат-ныгуылæны.

## Фиппаинæгтæ

*
Решт

**Решт** (, ) у сахар Ираны цæгаты, Гиляны провинцийы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гиляны сахартæ
Республикæ Коми

**Ко́мийы Республикæ** (; ) у Уæрæсейы республикæтæй иу.

## Фиппаинæгтæ
Коми (æвзаг)

**Ко́ми** () у комийы адæм æмæ коми-пермæгты мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 311 600 адæймаджы (2002, сфыст).

Категори:Финнаг-угораг æвзæгтæ
Категори:Уæрæсейы æвзæгтæ
Денджызгæроны край

**Денджызгæроны край**, вариант: *Приморьейы край* () у Уæрæсейы Федерацийы субъект Дард Скæсæны.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъамæрзатæ

**Хъамæрзатæ**, вариант *Хъаммæрзатæ*, *Хъамырзатæ* (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005

*
Сардини

**Сарди́ни** (, []; ) у Зæххастæуы денджызы дыккаг стырдæр сакъадах,  Италийы автономон регион уыцы паддзахады конституцимæ гæсгæ. Сардинийы фæзуат у 24 090 км². Цæрджыты нымæц — 1,6 милуаны бæрц.

Сардини зындгонд у сæдæаздзыд бирæ дзы кæй ис, уымæй. Уыцы регионы, стæй Японы сакъадах Окинавæйы алы 100 мин цæрæджы ’хсæн ис, сæдæ азæй фылдæр кæуыл цæуы, ахæм 22 адæймаджы. Царды рæстæмбис дæргъвæтиндзинад у 84,5 азы сылгоймæгты ’хсæн æмæ 77,7 нæлгоймæгты ’хсæн.

## Фиппаинæгтæ

*
Неаполь

**Неа́поль** (; , , ) у сахар Италийы хуссары (паддзахады стырдæр сахартæй иу), порт Тиррены денджызы былыл, регион Кампанийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Кампани

**Кампа́ни** () у Италийы административон регион.

## Фиппаинæгтæ

*
Хуссар Итали

thumb|right|250px|Хуссар Итали
**Хуссар Итали** у Италийы хуссар хай.

## Сконд
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Категори:Италийы административон дих
Пьемонт

**Пьемо́нт** (, ) у Италийы административон регион.

## Фиппаинæгтæ

*
Апули

**Апу́ли** ( , , ) у Италийы регион хуссар-скæсæны. Йæ административон центр у сахар Бари.

## Фиппаинæгтæ

*
Горно-Алтайск

**Горно-Алтайск** () у Сыбыры сахар, Алтайы Республикæы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алтайы Республикæйы сахартæ
Кальяри

**Ка́льяри** (, , ) у Сардинийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сардинийы сахартæ
Валле-д’Аостæ

**Ва́лле-д’Ао́стæ** (, , ) у Италийы административон регион, бæстæйы цæгат-ныгуылæны.

## Фиппаинæгтæ

*
Цæгат-Ныгуылæн Итали

**Цæгат-Ныгуылæн Итали** () у Италийы хай цæгат-ныгуылæны. 

## Сконд
*22x20px|border Валле-д’Аостæ
*22x20px|border Ломбарди
*22x20px|border Лигури
*22x20px|border Пьемонт

Категори:Италийы административон дих
Тосканæ

**Тосканæ** (, ) у Италийы административон регион. Регионы сæйраг сахар — Флоренци. Фæзуат — 20 990 км².

## Фиппаинæгтæ

*
Адриатикон денджыз

**Адриатикон денджыз** кæнæ **Адриатикæйы денджыз** (, , , , , , , ) у денджыз Апеннины æмæ Балканы æрдæгсакъадæхты ’хсæн, Зæххастæуы денджызы хай.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зæххастæуы денджызы денджызтæ
Категори:Италийы денджызтæ
Генуя

**Генуя** ( []; ) у сахар æмæ порт Италийы цæгаты, Лигурийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Севастополь

**Севастополь** (, , ) у Уæрæсейы федералон нысаниуæджы сахар, Уæрæсейы Сауденджызон флоты базæ.

[thumb|left|300px|1 — [Гагарины район (Севастополь)|Гагарины район2 — Ленины район3 — Нахимовы район4 — Балаклавæйы район10 — сахар Инкерман (Балаклавæйы район)]]

## Фиппаинæгтæ

*
Одессæ

**Оде́ссæ** (, ) у сахар æмæ порт Украинæйы хуссары, Одессæйы облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Белоруссаг адæм

**Белоруссæгтæ** () сты славяйнаг адæм, Белоруссийы бындурон адæм.

Категори:Славяйнæгтæ
Категори:Белоруссийы адæмтæ
Категори:Уæрæсейы адæмтæ
Белорус

**Белорус** нысан кæны:
*Белорусси
*Белорусаг адæм, иумæйагæй
Миронов, Андрей Александры фырт

**Миронов Александры фырт Андрей** (йæ æцæг мыггаг у **Менакер**; райгуырдис 1941-æм азы 8 мартъийы — амардис 1987-æм азы 16 августы) уыд советон театр æмæ кинойы артист, УСФСР-ы адæмон артист.

## Фильмографи
* 1968 — Брильянты къух — *Гешæ*
* 1976 — 12 бандæтты — *Остап Бендер*

## Фиппаинæгтæ

Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Советон Цæдисы актёртæ
Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1941-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ригæйы чи амардис, уыдон
Категори:1987-æм азы чи амардис, уыдон