open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кавказы хæст

**Кавказы хæст** (1817 — 1864) у æмбырдгæнæн термин, кæцы иу кæны Уæрæсейы импери Цæгат Кавказы тыхæйбайсты рæстæг цы хæстон архайдтæ кодта, æппæт уыдоны. Уыд Уæрæсейы империйæн йæ ииуыл даргъдæр хæст.

Кавказы хæсты хайыл нымайынц бирæ конфликттæ, сæ сæйрагдæр уыдысты Цæгат Кавказы имамат æмæ йæ раздзог Шамилы ныхмæ хæст æмæ черкесаг адæмты ныхмæ хæст. Йæ хатцæг уыдис Цæгат-Скæсæн Кавказы басаст, æмæ Цæгат-Ныгуылæн Кавказы цы черкесаг адæмтæ цардысты, уыдоны тард сæ зæххæй Османты империмæ, Черкесты геноцид дæр кæй хонынц, уый. Черкесаг адæмтæй æппæтæй стырдæр зиан баййæфтой убыхæгтæ, уыдоны сæ фæстæг адæймагмæ сæ зæххæй атардтой æмæ убыхаг æвзагыл чи дзырдта, ахæм фæстæг адæймаг Тевфик Эсенч амард 1992-æм азы, Турчы, Хаджиосманы хъæуы. 

## Кæс ноджы
* Черкесты геноцид
* Коцты Бега

*
Категори:XIX æнусы хæстытæ
Хидырты Батырадз

**Хидырты** (**Хидирты**) **Алиханы фырт Батырадз** (дыгуронау *Хидирти Батраз*; райгуырдис 1968-æм азы 5 сентябры Лескены хъæуы) у Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы сæргълæууæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лескены чи райгуырдис, уыдон
Батырадз
Хаматæ

**Хаматæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Сæ мыггаджы фыдæл Хама раздæр царди Уæлладжыры комы, Æрхоны хъæуы. Йæ мыггаг кæмæй уыд, уый ничи хъуыды кæны. Хама Æрхоны кæйдæр амардта, уымæ гæсгæ фæлыгъд Уæлладжыры комæй Уæллагкоммæ æмæ æрцард Къæмынты хъæуы. Фыццаг дыууæ-æртæ азы хъæуæн фосгæсæй куыста. Хорз сын кæй куыста, уымæ гæсгæ йын хъæу зæххы гæппæл схай кодтой. Хама хæдзар сарæзта, ус æрхаста, æмæ йæ мыггаг йæхи номæй — Хаматæй ныффыста, Хамайæн Къæмунты рацыд цæуæт, фæзынд ын цæуæты цæуæт. Хамайы байзæддаг Аза, уый фырттæ Темурчи, Габо æмæ Бобæ нымад цæуынц Хамайы фæстæ Хаматы мыггаджы фыццаг фыдæлтыл. Хаматæй бирæтæ алыгъдысты Сындзыхъæумæ. Хаматы мыггагæй ма 7-8 хæдзары цæры Кæсæг-Балхъары, Пахсæны районы. Ацы балхъайраг Хаматы тыххæй баззад таурæгъ. Раджы, дам, кæддæр Асы æмæ Кæсæджы æлдæрттæ æрбацыдысты хъалон исынмæ Къæмунты хъæумæ æмæ хъалонæн ракодтой Хаматы сывæллон — лæппуйы æмæ йæ æркодтой сæхи бæстæм. Ацы лæппуйæн йæ цард куыд ацыд Кæсæг-Балхъары, уый бирæ рæстæг ничи зыдта. Æрмæстдæр иу фындæс азы размæ Сындзыхъæуы цæрæг Хаматы Чермен иу æмбырды базонгæ балхъайраг Хаматы мыггагæй иу ахуыргонд лæгимæ. Кæрæдзи æрфæрстытæ кодтой. Уый фæстæ балхъайраг Чермены фæхуыдта сæхимæ, Пахсæны районмæ. Пахсæны районы Хаматы хистæртæ дзырдтой, сæ фыдæлтæ Дыгургомæй кæй сты. Уæдæй фæстæмæ Дыгургомы Хаматæ æмæ балхъайраг Хаматæ кæрæдзийы базыдтой, кæрæдзийæн æгъдау кæнынц, куыд иу тугæй равзæргæ æрвадæлтæ, афтæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Болаттæ

**Болаттæ**, вариант: **Болæттæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Цъагъвери

**Цъагъвери** () у хъæу Гуырдзыстоны Боржомы районы, ис дзы æфсæнвæндагон станцæ æмæ, рауджытæ бынтон дзæбæх кæмæн не сты, уыдонæн курорт.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуыбиатæ, Уалытæ, Джыгкайтæ, Гаглойтæ, Кæркуыстæ, Джангобегтæ, Турмантæ, Дзæгъиатæ, Костæ, Будзитæ, Санахъотæ, Годжыцатæ.

## Цæрджыты нымæц

## Фиппаинæгтæ

Категори:Боржомы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Черкесты геноцид

**Черкесты геноцид** Уæрæсейы империйы ’рдыгæй уыдис уый мидæг æмæ æнӕхъӕн адӕмы хӕттыты бындзарӕй скъуыйын кодтой, этникон æгъдауæй сæ басыгъдæг кодтой, сӕ фыдӕлты уӕзӕгӕй сӕ фӕхауӕдздзаг кодтой, черкесæгты фæсырдтой. 

Уæрæсейы сагъæстæм гæсгæ, геноциды фæстæ рамардис — 400 000 адæймаджы. Иннæ ратæдзæнтæ дзурынц — 800 000—1 500 000 черкесæгтæ рамардис (75% къаддæр нæ æппæт адæмæй).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кавказы истори
Категори:Кавказы хæст
Категори:Геноцидтæ
Цæгат Кавказы имамат

**Цæгат Кавказы имама́т** уыдис пысылмон теократион паддзахад Цæгат Кавказы территорийы (1829 азæй 1859 азмæ). Райрæзт имам Шамилы рæстæджы. Мюридизмы ратæдзæн. Сæйраг сахар: Ведено.

Кавказы хæсты фæстиуæгæн имаматы зæххытæ (цæцæн æмæ солы кæм цæрынц, уыдон) бацыдысты Уæрæсейы империйы скондмæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кавказы хæст
Категори:Кавказы истори
Тогойты хъæу

**Тогойты хъæу** (, *Тогоиани, Тогоианткъари*) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Лехурагомы. Цæры дзы 75 адæймаджы (2014).
## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Тогойтæ (Тогошвили), Зозрашвили, Габошвили, Кенкадзе æмæ Джаджишвили.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Нигоза

**Нигоза** () у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты.  

Цардысты дзы Цæриатæ, Биганатæ, Бедойтæ, Чертхъотæ, Къудухтæ, Сиукъатæ, Музиатæ, Хацыртæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Рене

**Рене** ():
* Дæллаг Рене — хъæу Гуырдзыстоны Къаспы районы;
* Уæллаг Рене — хъæу Гуырдзыстоны Къаспы районы.
Кум (сахар)

**Кум** () у сахар Ираны, остан Кумы административон центр. Цæры дзы 1,2 млн адæймаджы (2016). Шиитаг дины ахсджиаг æртдзæст, аятоллатæй сæ фылдæр цæрынцы уым.

Сахар у Тæхранæй 150 км хуссарырдæм, денджызы æмвæзадæй 975 м бæрзонддæр. Сахармæ ’ввæхс ис нефт æмæ газы гуырæнтæ, Ираны ракеттæ фæлварæны полигон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ираны сахартæ
Шалон-сюр-Сон

**Шалон-сюр-Сон** ( ) у сахар Францы. Ис Бургунди — Франш-Контейы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Францы сахартæ
Категори:Сонæ æмæ Луарæйы коммунæтæ
Огъуаты Алан

**Огъуаты Уырызмæджы фырт Алан** (райгуырдис 1978-æм азы 21 январы Дзæуджыхъæуы) у уæрæсейаг экономист, экономикон зонæдты доктор (2010), профессор, Хетæгкаты Къостайы номыл Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ректор (2017-æм азæй).

2011-15 азты куыста Цæгат Ирыстоны ахуырады министрæй.

Ис ын бинонтæ, хъомыл кæны фондз сывæллоны.

## Æддаг æрмæг
* Огъуаты Аланы цардафыст Уæрæсейы географион æхсæнады сайты 

Категори:Ирон ахуыргæндтæ
Категори:Уæрæсейы экономисттæ
Категори:ЦИПУ-йы ректортæ
Категори:Цæгат Ирыстоны ахуыргæндтæ
Алан
Сæуæссæ

**Сæуæссæ** — ирон Нарты кадджытæм гæсгæ Нартæй сæ фыццаг, ацы дунейы чи фæзынд, уый.

Нарты кадджытæн сæ фыццаг кадæг райдайы, Зынджыбардуаг Хуыцауæн Сæуæссæйы куыд сфæлдысын кодта, ууыл тæурæгъæй. Кадæгмæ гæсгæ Зынджыбардуаг райдыдта арт кæнын, æмæ артæн йæ фæздæг арвмæ цыд æмæ дзуæртты хъыгдардта. Дзуæрттæ йыл смæсты сты, æмæ рацыдысты хъаст кæнынмæ Галæгонмæ. Галæгон артыл сдымдта, фæлæ арт ноджы тынгдæр сцырдта æмæ Зæххы цъар судзын байдыдта. Уый фæстæ дзуæрттæ рацыдысты Хуыцаумæ, æмæ йæ бафæрстой, цæмæй Зынджыбардуагæн исты сарæза. Хуыцау Зынджыбардугæн загъта, цæмæй йæ митæ ныууыдза, фæлæ уый йын ахæм дзуапп радта: мæ цахæрыл, дам, физонджытæ чи кæна æмæ дæумæ чи кува, ахæм адæймаджы куы сывзæрын кæндзынæ, æрмæст уæд ныууадздзынæн дзуæррты хъыгдарын. Хуыцау лæджы сывзæрын кодта, æмæ йæ Зынджыбардуагмæ æрхаста. Зынджыбардуаг йæ арты бахсыста, сæумæдоны йæ ныппарста, æмæ уыцы лæг цъæх æндон феста. Уыцы лæджы Зынджыбардуаг Сæуæссæ ысхуыдта, дунемæ сæуыскастыл кæй фæзынд, уымæн.

Зынджыбардуаг Сæуæссæйæн радта арт кæнынæн мигæнæнтæ æмæ йæ цæрынмæ рарвыста. Уый фæстæ Сæуæссæ цуанмæ фæцыд, æмæ æвæджиауы рæсугъд урс сагыл сæмбæлдта. Саджы Зилгæцады былы онг аййæфта, æмæ уæд саг йемæ дзурын райдыдта: Донбеттырты мад кæй у, æмæ иу чызг æмæ авд фырты йæм кæй ис, уый йын радзырдта, æмæ Донбеттыртæ йæ сæхимæ кæй хонынц, уый дæр. Сæуæссæ Донбеттыртæм рацыд, æмæ дзы сæ иунæг чыдзжы ракуырдта. Чындзæхсæвы фæстæ уыдонæн æртæ фырты райгуырд — Борæ, Дзылæу æмæ Болатбæрзæй. Афтæ равзæрдысты Нартæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Хельсингёр

**Хельсингёр** ( ,  — **Эльсинор**) у сахар Данийы. Цæрынц дзы 47,5 мин адæймаджы (2020).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Данийы сахартæ
Пялинг

**Пялинг** () у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Тазбичи

**Тазбичи** () у хъæу Цæцæны Итум-Калийы районы. Лæууы цæугæдон Хелдихойэрчыл.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Арабули

**Арабули** () сты гуырдзиаг мыггаг.

## Равзæрд
Куыд амонынц таурæгътæ, афтæмæй Арабулты  мыггаг рацыд Хевсуреты бæстæй.

Категори:Гуырдзиаг мыггæгтæ
Гогочъури

**Гогочъури** () сты гуырдзиаг (хевсураг) мыггаг.

## Зындгонд адæм
* Гогочъури Давид (1922–2000) — сгуыхт фольклорист æмæ филолог

Категори:Гуырдзиаг мыггæгтæ
Чъинчъараули

**Чъинчъараули** () сты хевсураг мыггаг.

Категори:Гуырдзиаг мыггæгтæ
Даиаури

**Даиаури** () сты хевсураг мыггаг.

## Зындгонд адæм
* Даиаури Гела — гуырдзиаг зарæггæнæг

Категори:Гуырдзиаг мыггæгтæ
Андиаты Тебæ

**Андиаты Тебæ** (**Тепсарыхъо**), йæ аргъуыды чырыстон ном та *Фёдор* (райгуырдис 1860-æм азты Андиатыхъæуы) — ирон кадæггæнæг.

Каст фæци хæххон дыууæкъласон скъола. Уымæн ма уыди цыппар æфсымæры. Сæ сæйраг куыст уыд фосдарын æмæ хуымкæнын. Хохы зæххъуаг кæм уыдысты, уымæ гæсгæ-иу быдыры зæхджынтæй лæскъ райстон зæхх хизæнтæн дæр æмæ нартхоры хуымтæн дæр. 

1907—1910 азты Тебæйæн бантыст Дзæуджыхъæуы хæдзар саразын æмæ уым æрцардис. 

Йæ фырт Барис райгуырдис 1911-æм азы Дзæуджыхъæуы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон кадæггæнджытæ
Тебæ
Категори:Андиатыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Бырынкъ (науаразын)

**Бырынкъ** кæнæ **сетæнвадæн** — науы раззаг хай.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Науаразын
Тепсарыхъо

**Тепсарыхъо** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Литературæ
* Гаглойты З. Д. Ирон мыггæгтæ. — Цхинвал: «Республика», 2017.

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Бурæмæдз

**Бурæмæдз**, вариант *булæмæдз* — ирон адæмон сфæлдыстады диссаджы æндадзæг буарад, сасм.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Лялах

**Лялах** у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Тумаг

**Тумаг** (Тумги) () у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Пъантъиан (Къаспы муниципалитет)

**Пъантъиан** () у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Биганатæ, Аулохтæ, Музиатæ.

## Цæрджытæ
Хъæуы цæрынц 66 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Чобалаур

**Чобалаур** () у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты.  

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Цъителубан (Гуры муниципалитет)

**Цъителубан** () у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Уалытæ, Мæргъитæ, Гуссойтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Цъителубан

**Цъителубан** ():
* Цъителубан — хъæу Гуырдзыстоны Гуры районы;
* Цъителубан — хъæу Гуырдзыстоны Гардабаны районы.
Бигантæ

**Бигантæ** кæнæ **Бигæнатæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Балтийский (Стъараполы край)

**Балтийский** () у посёлок Стъараполы крайы Курскаяйы районы. Хъæуы цæрынц 1,6 мин адæймаджы. Ис Стъараполы край æмæ Цæгат Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Псыгансу (хъæу)

**Псыга́нсу** () у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Герменчик (Кæсæг-Балхъар)

**Герме́нчик** () у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Кенже

**Кенже́** () у хъæу Кæсæг-Балхъары.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæг-Балхъары цæрæнрæттæ
Рас-эль-Хаймæ (сахар)

**Рас-эль-Ха́ймæ** () у Араббы Иугонд Эмиратты сахар, эмират Рас-эль-Хаймæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Араббы Иугонд Эмиратты сахартæ
Исламей (хъæу)

**Исламе́й** () у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Батотæ

**Батотæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзурд
Батоти муггаги равзурди туххæй сæ хестæртæ дзорунцæ рагон таурæхъ. Еци таурæхъмæ гæсгæ раги кæддæр Хонсар Кавказæй сомехаг Багратионти муггагæй еу лæг, æ ном Геуæрги, зæгъгæ, уоми кедæр хæццæ фæттоггин æй æма ’й мæрдгинтæ агурдтонцæ марунмæ, уомæ гæсгæ ба Геуæрги æхе æма æ сувæллон Батой фæййервæзун кæнуни туххæй уордигæй ралигъдæй Дигори коммæ.

## Литературæ
* 
* Архив СОИГСИ; фольклор 110, папкæ 88, ф. 130

## Фиппаинæгтæ

*
Элигудерз

**Элигуде́рз** () у сахар Ираны. Ис Лурестаны провинцийы. Цæры дзы 89 мин адæймаджы (2016). 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лурестаны сахартæ
Илци

**Илци** — Арвыкомы фæндагыл цæуæггаг цы фиддон (мызд) истой, уый.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тæгиаты æхсæнад
Категори:Ирыстоны истори
Категори:Арвыком
Аден

**А́ден** () у Йемены сахар, Адены бакæлæны былгæрон. Аден уыдыс Адæмон Демократон Республикæ Йемены сæйраг сахар.

Категори:Йемены сахартæ
Эфиры бырст

**Эфиры бырст** — сигнал тыхæй ист радио, телевезион станцæ, æмæ каналтæ кабелон телеуынынад кæнæ æмбæлццон сигнал. Инциденты тыхæй хæдтæхæг хайад исын бынæттон телеуынынад æмæ радиостанцæ, дæр кабелон æмæ националон хыз.

## Æфхæрд фæсхалын

### АИШ
Америкæйы Иугонд Штатты æнæзакъон эфиры бырст тугтæрхонон фыдракæндыл нымад цæуы. Фæстыхæй раст эфир æрæвæрд кæнын иварйæ 100 минмæ 250 доллæры АИШ, кæнæ цух сæрибары æмгъуыдмæ 10 тæхын колонийы карзæй режим.

### Уæрæсе
Уæрæсейы уый хуызæн архайд нымайынц административон барад фехалыныл.

Категори:Телеуынынад
Категори:Æдасдзинад
Кокадой

**Кокадой** () у хъæу Цæцæны Итум-Калейы районы. Лæууы Аргъуны галиу былыл.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Борæтæ (мыггаг)

**Борæтæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Фамильный куывд Бораевых (11.01.2018)

*
Лезгара

**Лезгара** () у хъæу Гуырдзыстоны Местиайы муниципалитеты. Цæрынц дзы суанæгтæ — гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Местиайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Гахатæ

**Гахатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Гахатæ Чъерджиатæй сты. Кæддæр, Чъерджиатæй иу, усгуры кары лæппу Гаха нæ ныббыхста кæйдæр æфхæрд, амардта йæ, фæтуджджын æмæ йæхи айста хуссары 'рдæм. Ныфтыд Урстуалтæм æмæ уым цæргæйæ баззад. Уымы цæрæг адæмæн йæхи бауарзын кодта æмæ баци Саулохты сиахс. Рантыст сын дыууæ фырты Гиса æмæ Гина. Æмæ сæ адæм хонын райдыдтой Гахатæй. Лæппутæ сдынджыр сты æмæ устытæ æрхастой. Иуæн дзы райгуырд фырт Тедо. Уымæн та — фырт Батырбег æмæ чызг Госка.

Батырбег йæ усгуры кары куы бацыд, уæд баци Тыбылаты сиахс, æмæ сын рантыст дыууæ лæппуйы Павлик æмæ Æхсар. Сæ мыггаг та сси Гахатæй.

## Зындгонд адæм
: Гахаты Æхсар, Батырбеджы фырт (1940–2020) — газет "Рæстдзинад"-ы æхсæнадон уацхæссæг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Уæлыгæсты Саркис «Æрдæгыл аскъуыди йæ цард» // Рæстдзинад — № 179 (25185) | 06.10.2020  — Ф. 3.

*
Краснокумское

**Красноку́мское** у хъæу Стъараполы крайы Гуымы районы. Лæууы цæугæдон Подкумочы былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Гуымы район

**Гуымы район** () у район Стъараполы крайы хуссары. Районы административон центр у сахар Гуым (Георгиевск).

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

*
Нефтекумск

**Нефтеку́мск** () у сахар Уæрæсейы Стъараполы крайы, Нефтекумсчы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Бицъитæ

**Бицъитæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Кæс ноджы
* Битъитæ

*
Лермонтов (сахар)

**Ле́рмонтов** () у сахар Уæрæсейы Стъараполы крайы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Георгиевская (Гуымы район)

**Гео́ргиевская** у станицæ Стъараполы крайы Гуымы районы. Лæууы цæугæдон Подкумочы рахиз былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Незлобная

**Незло́бная** у станицæ Стъараполы крайы Гуымы районы. Лæууы Подкумочы цæугæдоны галиу былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Подкумок

**Подку́мок** () у цæугæдон Цæгат Кавказы, Хъуымы фæрсагдон. Йæ дæргъ у 160 километры.

Категори:Стъараполы крайы цæугæдæттæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæугæдæттæ
Новоалександровск

**Новоалекса́ндровск** у сахар Уæрæсейы Стъараполы крайы, Новоалександровсчы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Иноземцево

**Инозе́мцево** у хъæу Стъараполы крайы. Ис Гуымы Хъæрмæдонмæ ’ввæхс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы цæрæнрæттæ
Новый (Стъараполы край)

**Но́вый** у хъæу (посёлок) Стъараполы крайы Гуымы районы. Ис Гуымы сахармæ ’ввæхс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Шаумянский

**Шаумя́нский** у хъæу (посёлок) Стъараполы крайы Гуымы районы. Ис Гуымы сахармæ ’ввæхс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Русское (Стъараполы край)

**Ру́сское** () у хъæу Стъараполы крайы Курскаяйы районы. Ис Стъараполы край æмæ Цæгат Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Моздокский

**Моздо́кский** () у хутæр Стъараполы крайы Курскаяйы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Серноводское

**Серноводское**:

* Серноводское — хъæу Стъараполы крайы.
* Серноводское — хъæу Цæцæны.
* Серноводское — хъæу Хъырымы.
Раджастан

**Раджаста́н** ( , Rājasthān, ) у Индийы штат. Штаты сæйраг сахар у Джайпур. Цæрджыты нымæц у 68,6 млн адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Гоæ

**Гóæ** (, ) у штат Индийы. Йæ сæйраг сахар у Панаджи. Цæрынц дзы 3,1 милуан адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Аруначал-Прадеш

**Арунача́л-Праде́ш** (, ) у штат Индийы цæгат-скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Итанагар.

## Фиппаинæгтæ

*
Бихар

**Биха́р** (; ) у штат Индийы. Йæ сæйраг сахар у Патна. Цæрынц дзы 103,8 милуан адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Sputnik Хуссар Ирыстон

**Sputnik Хуссар Ирыстон** у ног хабæртты агентад. У Уæрæсейы паддзахадон Спутник агентады дæлбар. 

### Истори
Ног хабӕртты агентад Sputnik ӕппӕтдунейон медиатыгъдады йӕ куыст райдыдта 2014 азы 10-ӕм ноябры. Sputnik ӕвдисы дуне алыварсонӕй, цыран алкӕцы бӕстӕйӕн дӕр ис йӕхи национ интерестӕ, культурӕ, истории ӕмӕ традицитӕ. Дзурӕм ӕргомӕй, иннӕтӕ цӕй кой нӕ кӕнынц.

Агентад ахсы альтернативон хабархæссæг контенты æмæ радиофидиуæн æввонгæнæджы уникалон бынат иу цæсгомы.

Sputnik ӕппӕтфарсонӕйдӕр йӕ хъус дары фӕсарӕйнаг аудиторимӕ. Sputnik-ы алы редарци дӕр дунейы стырдӕр сӕйраг сахарты кусы ӕмӕ дзуры бынӕттон радиостанцӕты студитӕй. 2015 азы радиофидиуӕны сахæттӕ 30 алыхуызон ӕвзыгыл 130 сахары, 34 бӕстӕйы ахиздзысты иу суткъӕйы мидӕг 800 сахатӕй. Агентадӕн ис йӕхи мультимедион пресс-центрӕ, уадзы радиофидиуӕн бынӕттон аудиторийӕн. 

Sputnik аразы йӕхи мультимедион контент ӕмӕ кусы уырыссаг, абхазаг, тӕтӕйраг, англисаг, араббаг, сомихаг, гуырдзиаг, дари, испайнаг, хъазахаг, хъырымаг-тæтæйраг, хъыргъызаг, китайаг, курдаг, латышаг, молдавайнаг, немыцаг, таджикаг, польшæйаг, португайлаг, пушту, сербаг, туркаг, узбекаг, украинаг, финнаг, францаг, хинди, эстойнаг ӕмӕ япойнаг ӕвзӕгтыл.

Бренд Sputnik ӕдзух ӕнӕрлӕугӕйӕ уадзы ног хабӕрттӕ англисаг, испайнаг, араббаг, ӕмӕ китайаг ӕвзӕгтыл. Регионалон редакцитӕ Вашингтоны, Каиры, Пекины, Монтевидеойы кусынц къуырийы авд боны, 24 сахаты суткӕйы, цӕмӕй ног хабӕрттӕ цӕуой ӕппынӕдзух.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзыллон информацийы фæрæзтæ
Калоты Витали

**Калоты Къостайы фырт Витали** (райгуырдис 1956-æм азы 15 январы Дзæуджыхъæуы), зындгонд сси, 2004-æм азы авиадиспетчер Питер Нильсены куы амардта, уый фæстæ. Виталийы хъуыдымæ гæсгæ Нильсен аххосджын уыд, Виталийы бинонтæ цы авиакатастрофæйы фæмардысты, ууыл.

## Фиппаинæгтæ

Витали
Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ
Наниты Олег

**Наниты Владимиры фырт Олег** (1969 — 2001) — уыдис уæгъдибар хъæбысхæстæй Уæрæсейы сгуыхт тренер. Дунеон къласы спорты мастер.

## Цардафыст
Райгурдис 1969-æм азы 2 январы Цæгат Ирыстоны Хуымæллæджы хъæуы, 13 азы йыл куы сæххæст уæд райдыта хъæбысæй хæцын, уыди фæразон, хъæддых, йæ хъæбысы хæцын техникæ уыди алыхуызон æмæ курдиатджын, йæ тренер уыд Зæгъойты Рамазан. 1990 азы рамбылдта дунеон турнир Тæхраны. 1991 азы райста Европæйы чемпионаты æвзист майдан.

Цæгат Кавказы хæххон-металлургон институты фæци экономикон факультет.

Куыста тренерæй. Йæ хъомылгæнинæгты æхсæн ис олимпаг чемпион — Богъиты Вадим. 

## Æддаг æрмæг
* Ossetians.com // Наниев Олег 
* International Wrestling Database

Олег
Категори:Хуымæллæджы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Дзутæгтæ

**Дзутæгтæ** кæнæ **Дзуттæгтæ**, **Дзуттæгатæ**, **Дзудтæгатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд

Быдырмæ лидзын куы сфæнд кодтой, уæд Хестантæн ныффæдзæхстой цæмæй сæ мыггаджы мæсыгмæ кæцы лæууы Уæлладжыргомы, Донысæры хъæуы, сæ цæст дарой.

## Фиппаинæгтæ

*
Дзуттæгаты Хъазыбег

**Дзудтæгаты Хъасболаты фырт Хъазыбег** (1945 — 2009) у Ирыстоны æмæ Кæсæг-Балхъары театралон режиссёр. Радта тынг стыр бавæрд цы Ирыстоны театралон аивадæн, цы Кæсæг-Балхъары.

## Цардафыст
Райгуырдис 1945-æм азы Цæгат Ирыстоны Хуымæллæджы хъæуы. Йæ гыццыллæй театр йын уыди стыр фырмонц, скъолайы ахуыр кæнгæйæ ма йæ тырнындзинад хаста уыцы проффесимæ ’мæ кæй зæгъынъй хъæуы, йæ хъæдых характеры тыххæй бахауди ГИТИС-мæ. Институты ахуыры фæстæ царди æмæ куыста Налцыччы. 1988-æм азы 1 апрелы байгом кодта драматикон театр — «Коврик», ацы театр бауарзтой тынг бирæ адæм æмæ суанг Мæскуйæ ’мæ фæсарæнтæй цыдысты, сæ пьесæтæм. 2006-æм азы «Коврик» сыхгæдтой, æмæ дыууæ азы куыста Хъайсын Кулиевы номыл Балхъары паддзахадон театры. Дыууæ сезоны бæрц бакуыста Цæгат Ирыстоны Тæбæхсæуты Балойы номыл паддзахадон ирон театры дæр, йæ сæйраг куыст та уыди Хуыгаты Георы пьесæ «Сау нымæт».

## Æддаг æрмæг
* Государственная национальная библиотека КБР им. Т.К. Мальбахова 

## Фиппаинæгтæ

Хъазбег
Категори:Хуымæллæджы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Режиссёртæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Цæгат Ирыстоны режиссёртæ
Скорсезе, Мартин

**Ма́ртин Чарльз Скорсе́зе** (, райгуырдис 1942-æм азы 17 ноябры) у зындгонд режиссёр, сценарист, продюсер æмæ актёр. Райгуырдис штат Нью-Йорчы, уым дæр райдыта ахуыр кæнын æмæ йы фылдæр куыстытæ систа ацы сахары. Ног Голливуды эрæйы ахсы тынг ахсджиаг бынат. 

## Стыр кинонывтæ
### «Тæхæг»
Киноныв у Говарды Хьюзы тыххæй, иу аффон йæ фыдæй йын баззади тынг стыр куыстуат. Æмæ куы сси кинокмпании хицау уæд систа тынг зынаргъ киноныв.

### «Хьюго»
Ацы киноныв фыст у Брайан Селзничы чиныгмæ кæсгæйæ.

## Кинонывты номхыгъд
* *[[Alice Doesn't Live Here Anymore]]* (1974-æм аз)
* *[[Taxi Driver]]* (1976-æм аз)
* *[[New York, New York]]* (1977-æм аз)
* *[[Raging Bull]]* (1978-æм аз)
* *[[The King of Comedy]]* (1982-æм аз)
* *[[After Hours]]* (1985-æм аз)
* *[[The Color of Money]]* (1986-æм аз)
* *[[The Last Temptation of Christ]]* (1986-æм аз)
* *[[Goodfellas]]* (1990-æм аз)
* *[[Cape Fear]]* (1991-æм аз)
* *[[The Age of Innocence]]* (1993-æм аз)
* *[[Casino]]* (1995-æм аз)
* *[[Kundun]]* (1997-æм аз)
* *[[Gangs of New York]]* (2002-æм аз)
* *[[The Aviator]] * (2004-æм аз)
* *[[The Departed]]* (2006-æм аз)
* *[[Hugo]]* (2011-æм аз)
* *[[The Wolf of Wall Street]]* (2013-æм аз)
* *[[Silence]]* (2016-æм аз)
* *[[The Irishman]]* (2019-æм аз)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Режиссёртæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:АИШ-ы кинорежиссёртæ
Тарантино, Квентин

**Кве́нтин Джеро́м Таранти́но** (, райгуырдис 1963-æм азы 27 мартъийы) у Америкæйы Иугонд Штатты зындгонд режиссёр, сценарист, продюсер æмæ актёр. Йæ кинонывтæ сты дзаг сау юморæй, эстетизацион лæгдыхдзинадæй, æнахуыр сюжетон хаххтæй ’мæ тынг бирæ æрвитæнтæй иннæ кинонывтæм æмæ поп культурæмæ.

## Цардафыст
Райгуырдис Ноксвиллы (Теннессийы штаты), Квентин схъомыл Лос-Анджелесы. Йæ карьерæ сæрибар режиссёрæй та райдыдта, йæ фыццаг киноныв «Æрра куыдзтæ» () куы рауагъта, гъе уæд. Журнал EMPIRE хуыдта «Æрра куыдзты» æппæт кинемæтогрæфы хуыздæр сæрибар кинонывæй . «Криминалон чтиво» (), йæ дыккаг кино, уый дæр æрцахста тынг стыр уарзт цы адæмы æхсæн, цы критикты æхсæн. Тарантино рамбылдта тынг бирæ киноакадемион хорзæхтæ . 2015-æм азы декабры, йæ стыр бавæрды киноиндустрийæйы, Тарантинæйæн радтой йæхи стъал Голливуды кады аллейайы.

## Кинонывты номхыгъд
* *[[Reservoir Dogs]]* (1993-æм аз)
* *[[Pulp Fiction]]* (1994-æм аз)
* *[[Jackie Brown]]* (1997-æм аз)
* *[[Kill Bill: Volume 1]]* (2003-æм аз)
* *[[Kill Bill: Volume 2]]* (2004-æм аз)
* *[[Death Proof]]* (2007-æм аз)
* *[[Inglourious Basterds]]* (2009-æм аз)
* *[[Django Unchained]]* (2012-æм аз)
* *[[The Hateful Eight]]* (2014-æм аз)
* *[[Once Upon a Time in Hollywood]]* (2019-æм аз)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Режиссёртæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Ноксвиллы чи райгуырдис, уыдон
Категори:АИШ-ы кинорежиссёртæ
Алчагартæ

**Алчагартæ** (, ) сты асиаг мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Асиаг мыггæгтæ
Адылджери

**Адылджери** () у ирон нæлгоймаджы ном.

## Литературæ
* 
* 
* 

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Амырхан

**Амырхан** кæнæ **Амурхан** у ирон нæлгоймаджы ном.

Ном Амырхан арæзт у дыууæ дзырдæй *амыр* æмæ *хан*-æй.

## Кæс ноджы
* Къибирты Амырхан (1944) — дыгурон поэт æмæ тæлмацгæнæг

## Литературæ
* 
* 
* 

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Ахмæт

**Ахмæт** — у ирон нæлгоймаджы ном.

Араббаг æвзаджы сæвзæрд ацы ном. Амыдта *кадджын*, *цытджын*. 

## Кæс ноджы
* Цæлыккаты Ахмæт (1882–1928) — ирон фыссæг æмæ публицист

## Литературæ
* 
* 
* 

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Дауыт

**Дауыт** — у ирон нæлгоймаджы ном.

Ном *Дауыт, Дауит, Давид* равзæрди дзуттыты æвзаджы, дзырдтой йæ *Дауд*, йæ нысаниуæг *уарзон адæймаг*.

## Кæс ноджы
* Даудтæ
* Дауидтæ
* Тауиттæ

## Литературæ
* 

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Таймураз

**Таймураз** — у ирон нæлгоймаджы ном, равзæрд рагон персайнаг æвзаджы.

## Кæс ноджы
* Теймураз I (1589–1663)
* Теймураз II (1700–1762)

### Ирон æмæ дыгурон адæм
* Касаты Таймураз (1963)
* Кодзырты Таймураз (1955)
* Кокойты Таймураз (1946)
* Мамсыраты Таймураз (1954)
* Тетцойты Таймураз (1922–2010)
* Тускъаты Таймураз (1966)
* Хаджеты Таймураз (1945–1996)

## Литературæ
* 
* 
* 

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Гуыл

**Гуыл** у чысыл дæргъæццон уæливых кæнæ кæрдзын.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон хæринæгтæ
Дзæлв

**Дзæлв** — мæры уæллаг цъар, кæцы у бæзджын сырæзт кæрдæджытимæ æмæ фидаргонд бирæазон зайæгойты уидæгтæй.

## Кæс ноджы
* Нæу

Категори:Мæр
Бермуды сакъадæхтæ

**Берму́ды сакъадæхтæ** () у сакъадахон паддзахад Атлантикон фурды, Стыр Британийы фæсденджызон территори.

## Фиппаинæгтæ

*
Филипсбург (Синт-Мартен)

**Филипсбург** () у Синт-Мартены сæйраг сахар.

Категори:Синт-Мартен
Алан (ном)

**Алан** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Адæм
* Æгайты Алан (1977)
* Бæдоаты Алан (1981)
* Гæтæгты Алан (1991)
* Гогаты Алан (1990)
* Зæгъойты Алан (1990)
* Касаты Алан (1986)
* Огъуаты Алан (1978)
* Плиты Алан (1972)
* Хуыгаты Алан (1989)
* Хъотайты Алан (1973)
* Хъуысаты Алан (1981)
* Цоциты Алан (1946)
* Цыхуырбаты Алан (1976)
* Черчесты Алан (1962)

## Литературæ
* 
* 

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Бузойтæ

**Бузойтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Æрвадæлтæ
* Бузойтæ — Гардантæ — Махъотæ

## Литературæ
* 

*
Хунань

**Хуна́нь** () у провинци Китайы. Йæ административон центр у Чанша.

## Фиппаинæгтæ

*
Цинхай

**Цинха́й** ()) у провинци Китайы. Йæ административон центр у Синин.

## Фиппаинæгтæ

*
Ганьсу

**Ганьсу́** () у провинци Китайы. Йæ административон центр у Ланьчжоу.

## Фиппаинæгтæ

*
Нинся-Хуэйы автономон район

**Нинся́-Хуэйы автономон район** () у автономон регион Китайы. Йæ административон центр у Иньчуань.

## Фиппаинæгтæ

*
Чунцин

**Чунци́н** () у Китайы централон дæлбарады сахартæй иу.

## Фиппаинæгтæ

*
Чэнду

**Чэнду́** () у сахар Китайы, Сычуаны административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Саццатæ

**Саццатæ** кæнæ **Сатцатæ** () сты ирон мыггаг.

## Зындгонд адæм
* Сатцаты Батырбеджы фырт Эльбрус (1956) — лингвист, филологон зонæдты кандидат.

## Æрвитæнтæ
* Сатцаевы | Бинонтæ (01.02.2020)

## Фиппаинæгтæ

*
ი

**ი** (Ини) у гуырдзиаг алфавиты 9-æм дамгъæ.

Категори:Гуырдзиаг алфавит
Теркс æмæ Кайкос

**Теркс æмæ Ка́йкос** () у Стыр Британийы фæсденджызон территори.

*
Хэйхэ

**Хэйхэ́** () у сахары зылд Китайы цæгаты. Ис Хэйлунцзян æмæ Амуры облæсты тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хэйлунцзяны сахартæ
Карнатакæ

**Карна́такæ** (; ) у штат Индийы хуссар-ныгуылæны. Штаты сæйраг сахар у Бангалор.

## Фиппаинæгтæ

*
Бангалор

**Бангало́р** () у стыр сахар Индийы хуссары. Бангалор у Карнатакæйы штаты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Харьянæ

**Харья́нæ** (, , ) у штат Индийы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Чандигар.

*
Чандигар

**Чандига́р** (; ; ) у сахар Индийы цæгаты. Уый у Пенджабы æмæ Харьянæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Амур

**Аму́р** (, ) у стыр цæугæдон Дард Скæсæны. 

## Фæрсæгдæттæ
* Амгунь
* Анюй
* Аргунь
* Бурея
* Зея
* Сунгари
* Уссури

Категори:Фæсбайкалы крайы цæугæдæттæ
Категори:Амуры облæсты цæугæдæттæ
Категори:Дзутты автономон облæсты цæугæдæттæ
Категори:Хабаровы крайы цæугæдæттæ
Категори:Китайы цæугæдæттæ
Сан-Томе

**Сан-Томе́** () у Сан-Томе æмæ Принсипийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сан-Томе æмæ Принсипийы сахартæ
Белосток

**Белосто́к** ( ) у сахар Польшæйы скæсæны. Ис Подлясьейы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Подлясьейы воеводæйады сахартæ
Хоккайдо

**Хокка́йдо** (, ) у Японы дыккæгæм стырдæр сакъадах. Сакъадахы фæзуат у 83 400 км2.

## Кæс ноджы
* Хоккайдо (префектурæ)

Категори:Японы сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Хонсю

**Хо́нсю́** () кæнæ **Хо́ндо** (), **Ниппо́н** () у Японы стырдæр сакъадах. Сакъадахы фæзуат у 227 969,74 км2, уымæй у дунейы 7-æм стырдæр сакъадах.

Японы стырдæр сахартæ уыцы сакъадахыл сты: Токио, Иокогамæ, Осакæ, Нагоя, Киото, Хиросимæ æмæ æндæртæ.

Категори:Японы сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Сикоку

**Сико́ку** () у Японы цыппæрæм стырдæр сакъадах. Сакъадахы фæзуат у 18 800 км2.

Категори:Японы сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Окинавæ

**Окина́вæ** () у Японы сакъадах, Рюкюйы архипеладжы стырдæр сакъадах.

Категори:Японы сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Сахалин

**Сахали́н** (, , *Karafuto*) у Уæрæсейы стырдæр сакъадах. Йæ фæзуат у 76 600 км2.

Категори:Уæрæсейы сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Лахор

**Лахо́р** (, , ) у Пакистаны стырдæр сахартæй иу. Ис Пакистан æмæ Индийы тæккæ арæныл.

## Фиппаинæгтæ

*
Белуджистан (Пакистан)

**Белуджиста́н** (, ) у провинци Пакистаны ныгуылæны. Йæ административон центр у Кветтæ.

*
Хайбер-Пахтунхва

**Хайбе́р-Пахтунхва́** ( [],  [], ) у провинци Пакистаны цæгаты. Йæ административон центр у Пешавар.

## Фиппаинæгтæ

*
Телауы муниципалитет

**Телауы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны. Йæ административон центр у Телау. Цæрынц дзы гуырдзиæгтæ (89,72 %), азербайджайнæгтæ (8,63 %) æ. æнд.

*
Сагареджойы муниципалитет

**Сагареджойы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны, Азербайджаны арæнгæрон. Йæ административон центр у Сагареджо. Цæрынц дзы гуырдзиæгтæ (66,09 %), азербайджайнæгтæ (33,16 %) æ. æнд.

## Фиппаинæгтæ

*
Тъхъибулы муниципалитет

**Тъхъибулы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Тъхъибул. 

## Фиппаинæгтæ

*
Нагаленд

**Нагале́нд** (; ) у штат Индийы скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Кохимæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Андхрæ-Прадеш

**А́ндхрæ-Праде́ш** (, , , ) у штат Индийы хуссары. Штаты сæйраг сахар у Амаравати.

## Фиппаинæгтæ

*
Ахалкалачы муниципалитет

**Ахалкалачы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны хуссары. Йæ административон центр у Ахалкалак. 

Категори:Гуырдзыстоны муниципалитеттæ
Кералæ

**Ке́ралæ** (; ) у штат Индийы хуссары. Штаты сæйраг сахар у Тируванантапурам.

## Фиппаинæгтæ

*
Геленджик

**Геленджи́к** () у сахар Краснодары крайы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Краснодары крайы сахартæ
Категори:Уæрæсейы порттæ
Категори:Сау денджызы порттæ
Манипур

**Манипу́р** (; ) у штат Индийы скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Импхал.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Ладак

**Лада́к** (, , ) у Индийы цæдисон территори. Территорийы сæйраг сахар у Лех.

Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Химачал-Прадеш

**Химача́л-Праде́ш** (; ) у штат Индийы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Шимлæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Галгæф

**Галгæф** — денджызы чи цæры, ахæм стыр кæф.

## Фиппаинæгтæ

*
Андаманы æмæ Никобары сакъадæхтæ

**[[Андаманы сакъадæхтæ|Андаманы]] æмæ [[Никобары сакъадæхтæ]]** (; ) у Индийы сакъадон цæдисон территори. Йæ сæйраг сахар у Порт-Блэр.
 

Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Ахалцихейы муниципалитет

**Ахалцихейы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Ахалцихе. 

*
Уидагбын

**Уидагбын** кæнæ **уидагдыргъ** — зайæгойы хай, ставд уидаг, кæцыйæ пайда кæнынц хæрынæн, холлагæн.

## Литературæ
* 

*
Зазаки

**Заза́ки** (*Kirmanckî, Kirdkî, Dimilkî, So-Bê, Zonê Ma*) у ирайнаг æвзæгтæй иу, зазайы адæмы мадæлон æвзаг.

Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Курдаг æвзæгтæ

**Курдаг æвзæгтæ** () сты курдаг адæмы мадæлон æвзæгтæ, цæгат-ныгуылæн ирайнаг æвзæгты дæлкъорд.

## Сконд
* Курманджи
* Сорани
* Хуссар-курдаг æвзаг
* Лаки

Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Шеллефтео

**Шелле́фтео** () у сахар Швецийы. Ис Вестерботтены провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Вестерботтен (лен)

**Ве́стерботтен** () у провинци (лен) Швецийы цæгаты. Йæ административон центр у Умео.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы административон дих
Умео

**У́мео** ( ) у сахар Швецийы, Вестерботтены провинцийы сæйраг сахар. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Ныгуылæн Мидлендс (регион)

**Ныгуылæн Мидлендс** (, **Уэст-Мидлендс**) у Англисы регион. Йæ административон центр у Бирмингем.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы административон дих
Æхсæнславяйнаг æвзаг

thumb|250px|Æхсæнславяйнаг æвзаджы тырыса
**Æхсæнславяйнаг æвзаг** (*междусловјански језык*) у пълангонд æвзаг, æвзæры славяйнаг æвзæгтæй. Дзурынц ыл 7 мины адæймаджы бæрц.

## Æддаг æрмæг
* Æхсæнславяйнаг æвзаджы официалон сайт

Категори:Аразгæ æвзæгтæ
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Сырхау

**Сырхау** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Кекавæ

**Ке́кавæ** () у сахар Латвийы, Кекавæйы крайы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Латвийы сахартæ
Уре

**Уре** у зайæгойы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Чанаккале

**Чанаккале́** () у сахар-порт Турчы ныгуылæны, Чанаккалейы провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Текирдаг

**Текирда́г** () кæнæ **Редестос** (, ) у сахар Турчы ныгуылæны, Текирдаджы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Турчы сахартæ
Гуцæ

**Гуцæ***[[Дыгурон диалект|дыг. дзырд]]* (, ) у чысыл маргъ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Категори:Дыгурон дзырдтæ
Зæхкъах

**Зæхкъах** кæнæ **зæхкъахджытæ** () — чысыл цæрæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зæхкъах тæрхъус

**Зæхкъах тæрхъус** () — цæрæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсынджытæ

**Æхсынджытæ** () — даргъ раззаг дæндæгтæджын цæрæгойты къорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Куыдз

**Куыдз**, бирæон нымæц: **куыйтæ**,  () у хæдзарон цæрæгой, бирæгъы дæлхуыз.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
*
Фыййау куыдз

**Фыййау куыдз** () — фыййауы куыйты иумæйаг ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Куыйтæ
Мухарбег

**Мухарбег** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Тарусæ

**Тару́сæ** () у сахар Калугæйы облæсты, Тарусæйы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Калугæйы облæсты сахартæ
Куысыфтæг

**Куысыфтæг**, бирæон нымæц: **куысыфтæджытæ** — насы мыггагмæ чи хауы, ахæм дурыны хуызæн зайæгой; хæргæ йæ нæ кæнынц, фæлæ йын йæ хуылф расыгъдæг кæнынц æмæ дзы пайда кæнынц исты тæнгъæд (сæн, дон) исынæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кирсанов

**Кирса́нов** () у сахар Тамбовы облæсты, Кирсановы районы административон центр. Цæрынц дзы 16 мин адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тамбовы облæсты сахартæ
Лаппеенрантæ

**Лаппеенрантæ**, æндæр варианттæ сты: **Лаппеэнрантæ**, **Лаппенрантæ** (;  **Вильманстранд**) у сахар Финляндийы хуссар-скæсæны, Хуссар Карелийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Финляндийы сахартæ
Нововоронеж

**Нововоро́неж** у Воронежы облæсты сахартæй иу. Лæууы Доны галиу былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Воронежы облæсты сахартæ
Коткæ

**Коткæ** () у сахар æмæ стыр порт Финляндийы хуссары, Балты денджызы былгæрон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Финляндийы сахартæ
Дыккаг Лескен

**Дыккаг Лескен** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Лескены районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лескены районы цæрæнрæттæ
Зæронд Цæрæк

**Зæронд Цæрæк** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Сыбираг сæлавыр

**Сыбираг сæлавыр** (, ) у тугдзых гыццыл сырд, сæлавыры хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мæтых

**Мæтых**,  — æцæг мæтыхты бинонады цалдæр хуызы сасктæ. Сасктæн сæ бон у егъау балтæ кæнын (сæ нымæц сæдæ миллион цæрæгтæ), кæцытæ миграци кæнынц дзæвгар дæрдзæгты. 

Мæтыхæн йæ биологийы хицæндзинад у йæ царды дыууæ фазæйы уæвындзинад — иунæгон æмæ балон цард. Æддейæ бакæсгæйæ мæтыхонтæ хицæн кæнынц цъысцъысæгтæй æмæ дзындзтæй рихийы дæргъæй. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бырæг цъиу

**Бырæг цъиу** (, ) у сырддонцъиухуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм маргъ. Йæ цыбыр къæхтыл фидар ныхтæ кæй ис, уый йын фадат дæтты бæлæстæ æмæ къæдзæхтыл дыууæрдæм уайынæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Хæргæфс

**Хæргæфс**, вариант у *хъадыр* (*[[Equus asinus asinus]]* × *[[Equus ferus caballus]]*) — нæл хæрæг æмæ ефсæй равзæргæ хæдзарон цæрæгой. Бакæсгæйæ хæргæфс куыд цæрæгой, афтæ лæууы бæх æмæ хæрæджы ’хсæн. Асæй у бæхы æмиас æмæ у уый хуызæн йæ буары арæзтмæ гæсгæ, фæлæ хицæн кæны йæ сæры, синты æмæ сæфтæджыты формæйæ æмæ хъусты дæргъæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æхсырæйхæсджыты гибридтæ
Сыбираг халон

**Сыбираг халон** (, ) — сырддонцъиухуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм маргъ. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Сынтхуызтæ

**Сынтхуызтæ** () — сырддонцъиухуызты къордæй мæргъты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Егар

**Егар** () — цуанон куыйты къорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Куыйтæ
Арвикæ

**Арвикæ** () у сахар Швецийы ныгуылæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Сёдерманланд (лен)

**Сёдерманланд** () у Швецийы лен. Йæ централон сахар у Нючёпинг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы административон дих
Стокгольм (лен)

**Стокгольм** () у Швецийы лен (административон иуæг). Йæ централон сахар у Стокгольм.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы административон дих
Эстергётланд (лен)

**Э́стергётланд** () у Швецийы лен. Йæ централон сахар у Линчёпинг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы административон дих
Даларнæ (лен)

**Да́ларнæ** () у Швецийы лен. Йæ централон сахар у Фалун.

## Фиппаинæгтæ

Даларнæ
Даларнæ

**Даларнæ** ():
* Даларнæ (лен) — административон иуæг Швецийы;
* Даларнæ (провинци) — провинци Швецийы.
Евлеборг

**Е́влеборг** () у Швецийы лен. Йæ централон сахар у Евле.

## Фиппаинæгтæ

*
Вестманланд (лен)

**Ве́стманланд** () у провинци (лен) Швецийы. Йæ административон центр у Вестерос.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы административон дих
Карлскрунæ

**Карлскру́нæ** ( — «*Карлы коронæ*») у Швецийы сахар, лен Блекингейы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Линчёпинг

**Ли́нчёпинг** () у Швецийы стырдæр сахартæй иу, Эстергётланды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Росхульт

**Росхульт** () у хъæу Швецийы. Ис Крунуберджы лены. Росхульт у Карл Линнейы райгуырæн бæстæ.

Категори:Швецийы цæрæнрæттæ
Кирунæ

**Ки́рунæ** () у Швецийы æппæты цæгатдæр сахар. Ис Норрботтен лены. Цæрынц дзы 23 028 адæймаджы (2019).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Олбани (Нью-Йорк)

**О́лбани** () у Нью-Йорчы штаты сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Йорчы сахартæ
Детройт

**Детро́йт** ( ,  [deˈtʀwa] — «донкъубал») у сахар АИШ-ы цæгаты. Ис Мичиганы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мичиганы сахартæ
Хиросимæ

**Хироси́мæ** () у сахар Японы хуссар-ныгуылæны, Хиросимæйы префектурæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Исикари (сахар)

**Исика́ри** () у сахар Японы цæгаты, Японы денджызы былгæрон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Гуанахуато (штат)

**Гуанахуа́то** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Гуанахуато.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Юкатан (штат)

**Юкатан** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Меридæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Идальго (штат)

**Ида́льго** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Пачукæ-де-Сото.

Категори:Мексикæйы штаттæ
Нагоя

**Наго́я** () у сахар Японы хуссары, Айтийы префектурæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Хэфэй

**Хэфэ́й** () у сахар Китайы, Аньхойы провинцийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы сахартæ
Мелиа, Никанор Анзоры фырт

**Никанор (Ника) Мелиа** (, райгуырдис 1979-æм азы 21 декабры Тбилисы) у Гуырдзыстоны политик, парти «Иугонд национ змæлды» разамонæг. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны политиктæ
Категори:Тбилисы чи райгуырдис, уыдон
Ивано-Франковск

**Ива́но-Франко́вск** () у сахар Украинæйы, Ивано-Франковсчы облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Краматорск

**Крамато́рск** () у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Бердянск

**Бердя́нск** () у сахар æмæ порт Украинæйы Запорожьейы облæсты, Бердянсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Запорожьейы облæсты сахартæ
Йовли

**Йовли** (, ) у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Хяни

**Хяни** () у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Вознесенскæй

**Вознесенскæй** (, ) у станицæ Мæхъхъæлы Мæлгъæвæджы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Дзаххот

**Дзаххот** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Пушкино

**Пу́шкино** () у сахар Мæскуыйы облæсты, Пушкинойы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Домодедово (сахар)

**Домоде́дово** у сахар Мæскуыйы облæсты, Домодедовойы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Лыбедь

**Лы́бедь**: 

## Удгоймæгтæ
* Лыбедь — Киевы бындурæвæрджыты хо.

## Топонимтæ
* Лыбедь (Днепры фæрсагдон) — чысыл цæугæдон Киевы.
* Лыбедь (Клязьмæйы фæрсагдон) — цæугæдон Владимиры, Клязьмæйы фæрсагдон.
* Лыбедь (Трубежы фæрсагдон) — чысыл цæугæдон Рязаны, Трубежы фæрсагдон.
Дзугун

кæнæ **хъæддаг гал**, **даргъхъуын гал** (, ) — тутсыкъаджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм цæрæгой. Уый у æцæг галы хуыз.

## Фиппаинæгтæ
 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Дыгурон дзырдтæ
Тутсыкъаджынтæ

**Тутсыкъаджынтæ** (, ) сты дысæфтæгон æхсырæйхæссæг цæрæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чехов (Мæскуыйы облæст)

**Чехов** у сахар Мæскуыйы облæсты. Цæрынц дзы 72 мин адæймаджы (2020).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Шымкент

**Шымке́нт** () у Хъазахстаны стырдæр сахартæй иу. Ис Хъазахстаны хуссары.

*
Иугонд национ змæлд

**«Иугонд национ змæлд»** () у Гуырдзыстоны политикон партитæй иу. Парти фæзындис 2001-æм азы Михаил Саакашвилийы хъæппæрисæй. Саакашвили президент куы уыд, партимæ уыдис парламенты фылдæр хай, 2012-æм азы æвзæрстыты онг.

2020-æм азы партийы номхыгъды фыццаг адæймаг уыд зарæггæнæг æмæ актёр Вахтанг Кикабидзе, афтæмæй сси парламенты депутат.

## Æддаг æрмæг
* unm.ge — змæлды фарс интернеты  

Категори:Гуырдзыстоны политикон партитæ
Категори:Политикон партитæ алфавитмæ гæсгæ
Дзахотæ

**Дзахотæ** кæнæ **Дзаххотæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Кæсагджынмæ ралыгъдысты Куырттаты комы Карцайæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Тебо

**Тебо** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Афелий

**Афе́лий** кæнæ **апоге́лий** — планетæйы орбитæйы стъæлфытæй Хурмæ æппæтæй дарддæр чи у, уый.

## Кæс ноджы
* Перигелий

Категори:Орбитæтæ
Цъæхыг

**Цъæхыг** (**цъæхыгтæ**) — кæрдæджыты уæллаг хæйттæ æмæ талатæ, кæцытæй пайда кæнынц хæринаг кæнгæйæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæрдæджытæ
Категори:Халсæрттæ
Гуылартæ

**Гуылартæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Гулæртæ

## Фиппаинæгтæ

*
Акушайы район

**Акуша́йы район** () у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Акуша.

## Фиппаинæгтæ

*
Сямынь

**Сямы́нь** (**Сямэнь**, **Амо́й**; ) у сахар Китайы хуссары. Ис Фуцзяны провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

*
Левашийы район

**Леваши́йы район** () у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Леваши.

## Фиппаинæгтæ

*
Уарыны зокъо

**Уарыны зокъо** (, ) у зокъоты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Бынгардон

**Бынгардон** кæнæ **бындзæфхадон** () у зокъоты æнæсистемон иумæйаг ном, æрзайы удæгас æмæ зайгæ бæлæсты бындзæфхæдты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Белиджи

**Белиджи́** () у хъæу Дагъистаны хуссары. Ис Дербенты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дербенты районы цæрæнрæттæ
Бежтъайы фадыг

**Бежтъа́йы фадыг** (, ) у административон иуæг Дагъистаны. Йæ административон центр у Бежтъа.

## Фиппаинæгтæ

*
Кванада

**Кванада** (, ) у хъæу Дагъистаны Цъумадайы районы. Хъæуы цæрынц 1,38 мин адæймаджы (2010 азы).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Къабускахуызтæ

**Къабускахуызтæ** (, ) кæнæ **дзуардидинонтæ** (, ) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Мыдæгхуызтæ

**Мыдæгхуызтæ** (; ) сты дыхайон зайæгойты бинонад.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Руймон

**Руймон** у калмæнгæс æвирхъау мифон цæрæгой, нарты кадджыты персонаж.

## Мифологи
Сæгуыт (рæубес) куы ныззайы, уæд, дам, иуварс агæпп кæны æмæ дардæй йæ лæппынмæ æрбакæсы. Йæхи хуызæн куы вæййы, уæд æм æрбацæуы æмæ йын дзидзи бадары. Фæлæ алы хатт афтæ нæ вæййы. Иуæй-иу хатт ныййары хилæджы хуызæн цыдæр. Уый хуыйны Руймон. Ахæм куы вæййы, уæд дзы йæ мад дард алидзы. Руймон вæййы хæрз чысыл, йæ цæстытæй дæр нæ фæкæсы. Фæлæ уайтагъд бæлæстæ æд уидæгтæ рæдувын, зæхх ныхъуырын райдайы. Æмæ дынджырæй-дынджырдæр кæны. Ноджы гæнæн ис æмæ уынын райдайа. Æмæ уæд, тынг егъау суæвгæйæ, æппæт адæмы дæр ныццæгъддзæнис. Цæмæй ахæм бæллæх ма ’рцæуа, уый тыххæй йæ уæларвцæрæг Уацилла рæхыстæй сбаста æмæ йæ уæларвмæ сласта. Ам ын æрвон зæдтæ æмæ дауджытæ цирхъытæй хайгай кæнынц йæ буар æмæ йæ уарынц мард адæмыл. Мæрдтæ Руймоны буары хæйттæй цæттæ кæнынц алыхуызон хостæ æмæ дзы куы фæхъæстæ вæййынц, уæд цы кары фæзиан сты, уыцы кары райгас ваййынц.

## Этимологи æмæ истори
Абайты Васомæ гæсгæ ныхас Руймон цæуы ромаг адæммы номæй, йæ уидæгтæ та цæуынц суанг ма ирон адæмы фыдæлтæ — алантæ, Ромы империимæ куы хæцыдысты уыцы заманмæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Фукуокæ

**Фукуо́кæ** () у стыр сахар Японы, Фукуокæйы префектурæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Мияги

**Мия́ги** ( — *галуан*):

## Географи
* Мияги (префектурæ) — Японы префектурæ;
* Мияги (хъæу) — Японы хъæу.

## Кæс ноджы
* MiyaGi & Эндшпиль
* MiyaGi — ирон музыкант.
Канагавæ

**Канага́вæ** (, *Kanagawa-ken*) у Японы префектурæ. Йæ административон центр у Иокогамæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы префектурæтæ
Китакюсю

**Китакю́сю** () у сахар Японы. Ис Фукуокæйы префектурæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Нахæ

**На́хæ** () у сахар Японы хуссары, Окинавæйы префектурæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Кавасаки (сахар)

**Каваса́ки** () у Японы сахар. Ис Канагавæйы префектурæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Мияги (префектурæ)

**Мия́ги** (, *Miyagi-ken*) у Японы префектурæ. Йæ административон центр у Сендай.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы префектурæтæ
Адыге-Хабль

**Ады́ге-Ха́бль** () у хъæу Хъæрæсе-Черкесы, Адыге-Хаблы районы административон центр. Цæрынц дзы 3,9 мин адæймаджы (2020).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Адыге-Хаблы районы цæрæнрæттæ
Адыге-Хаблы район

**Адыге-Хаблы район** (, , , , ) у Хъæрæсе-Черкесы районтæй иу. Районы административон центр у Адыге-Хабль.

## Фиппаинæгтæ

*
Гигатль

**Гигатль** () у хъæу Дагъистаны Цъумадайы районы. Хъæуы цæрынц 1,3 мин адæймаджы (2010 азы).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Æгъдау

**Æгъдау** у социалон нормæ – традици кæй сфидар кодта, ахæм индивиды кæнæ æгас этносы æнæмæнг хи дарыны æгъдау бæрæг царды уавæры. Æгъдаумæ гæсгæ архайын, æгъдау æххæст кæныныл адæймаджы æфтауынц куыд йæ мидзондахаст, афтæ æгас æхсæнады тыхфæлгъуыд дæр (кæннод индивидæн бауайдзæф кодтаиккой, кæнæ ма йыл суанг хъоды дæр бакодтаиккой, зæгъæм, хъæубæстæ — ирон адæммæ). Ирон фыдæлтыккон æхсæнады социалон нормæ у, зæгъæм, уазæгуарзондзинады æгъдау, зиуы æгъдау, скъæфыны æгъдау, кæнгæ ’фсымæртæ кæныны æгъдау, искæйы хæдзармæ лæппу хъомыл кæнынмæ раттыны æгъдау æмæ æнд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон æхсæнад
Зиу

**Зиу**,  – кæрæдзийæн баххуыс кæныны мадзæлттæй иу. Хъæуы цæрджытæй-иу исчи зиу куы ракодта, уæд ын-иу æппæтхъæубæстæ иумæ исты куыстыты баххуыс кодтой, кæрæдзийæн баххуысы ахæм мадзалы сæр-иу бахъуыдис сæрмагонд уавæрты. Арæх-иу ацы иумæйаг куысты фæстæ зиумæ æрцæуджытæ фæбадтысты дзаджджын фынгыл, æрæвæрдта-иу æй зиу ракæнæг, кæнæ та *зиууæттæ* сæхæдæг, къусбарæй. Ахæм иумæйаг æххуыс зиу ракæнæгыл æвæрдта æрмæстæр иу хæс – хъæубæстæй кæнæ йæ зиумæ æрцæуджытæй чифæнды дæр зиу ракодта, зæгъгæ, уæд ацу æмæ де ’ххуысы хай бакæн. 

Канд хицæн адæймæгтæн баххуыс кæныны фæдыл-иу нæ расидтысты зиу. Æппæт æхсæнадæн (хъæубæстæн кæнæ комбæстæн) ахсджиаг, хъæугæ хъуыддæгтæ — хид, фæндаг, йе хъахъхъæнæн мæсыг саразын, кæнæ сцалцæг кæнын, кувæндонмæ базилын æмæ æндæр ахæм куыстæгтæ баххæст кæныны оххыл-иу фæсидтысты адæммæ, цæмæй алчидæр йе ’ххуысы хай бахæсса. Зиуы бацархайынæй хи иуварс ласын уыд худинаг, æнæсæрмæхæссинаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон æхсæнад
Каменское

**Каменско́е** () у сахар Украинæйы Днепропетровсчы облæсты, Каменскоейы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Днепропетровсчы облæсты сахартæ