open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аркъаутæ

**Аркъаутæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Цæрынц Мæстинокы хъæуы. Раздæр цардысты Уæлладжыры комы. Хæхтæй быдырмæ куы лыгъдысты, уæд Аркъаутæ дæр алыгъдысты Мæздæгмæ, фæлæ Мæздæгмæ нæ фæхæццæ сты, фæстæмæ сæ рарвыстой хохмæ, кæцæй ралыгъдысты уырдæм — Дидинатмæ æмæ цардысты уым мæгуырæй. Иу бон, дам, Мæстинокы хъæуккаг Махъотæй иу лæг балцы уыд æмæ Дидинатмæ баздæхт Аркъаутæм йæ чызджы бæрæг кæнынмæ æмæ сæ баййæфта зын уавæрты. Йæ чызг йæ бирæ сывæллæттимæ зын уавæры цард. Йæ бон сын ницы æххуыс бацис, æрмæст сын сæ лæппутæй иуы, йæ ном — Хъайсæн, сæхимæ Мæстинокмæ скодта. Уым слæг, ракуырдта Цакъоты чызджы райгуырди сын фырттæ: Сланыхъо, Хæдæхчихъо, Дзаба æмæ æртæ чызджы. Сланыхъойы фырттæ сты: Дрис, Данел, Инал, йæ чызг Гуарæ. Хæдæхцыхъойы фырттæ: Владимир, Омар, Тазе, Хъамболат, Беслан, Созыр, Харитон. Дзабайæн уыд иунæг фырт — Барæтиндзгæ.

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Богъитæ

**Богъитæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Истори
Мыггагон таурæгъмæ гæсгæ, Богъитæ равзæрдысты Тасойтæй. Тасойтæй иу лæг, йæ ном Богъи, лæг амардта æмæ уый адыл алыгъд Цæгат Ирмæ, цæмæй йæ йæ туджджынтæ ма ссарой, уый тыххæй. Æрцард Алагиры, йæ мыггаг йæхи номæй раивта. Йæ цотæй бирæтæ алыгъдысты Гуырдзыстонмæ, цæрынц Карелы районы, Окросопелийы, фæлæ сæ мыггаг гуырдзиаг здæхт фыссынц — Богъишвилитæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъахъылысты цъай

**Хъахъылысты цъай** кæнæ **Хъахъылыст** () уыдис цъай (хутæр) Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Иры цъай

**Иры цъай** () уыдис цъай (хутæр) Стъараполы крайы Курскаяйы районы. Бындурæвæрд æрцыдис 1724-æм азы. 

Цардысты дзы ирæттæ (цъайтæ). Ныртæккæ Иры цъай æдзæрæг у.

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг
* Потерянная Осетия // Хутор Большой Осетинский 

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Гуым (нысаниуджытæ)

* Гуым — сахар Стъараполы крайы;
* Гуым — цæугæдон Цæгат Кавказы;
* Гуымы быдыр — быдыр Нарты кадджыты.
Гоппыхал

**Гоппыхал** () у цъай (хутæр) Стъараполы крайы Курскаяйы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Цæболты Хетæг

**Цæболты Николайы фырт Хетæг** (райгуырдис 1991-æм азы 17 ноябры Дзæуджыхъæуы) у Уæрæсейы хъæбысæйхæцæг (70 кг онг уæз), Уæрæсейы чемпион (2014), дунейы чемпион (2014), Уæрæсейы æхсæнадæмон къласы спорты мастер.

## Æрвитæнтæ
* Ossetians.com / Цæболты Хетæг
* Osetiasportivnaya.ru / Хетаг Цаболов: «В Бухаресте обязан был показать высокий результат» 
* Osetiasportivnaya.ru / Хетаг Цаболов: «В Осетии – сильные ребята, жаждущие побеждать» 

Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Хетæг
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Сербийы хъæбысæйхæцджытæ
Категори:1991-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Уæрæсейы æхсæнадæмон къласы спорты мастертæ
Сохиты Зауырбег

**Сохиты Мæирбеджы фырт Зауырбег** (райгуырдис 1986-æм азы 1 июны Таджикистаны) у Узбекистаны хъæбысæйхæцæг (84 кг онг уæз), дунейы чемпион (2009).

## Æрвитæнтæ
* Ossetians.com / Сохиты Зауырбег
* Osetiasportivnaya.ru / Заурбек Сохиев: «В борьбе если ты не первый – то рядовой» 

Категори:Узбекистаны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Таджикистаны чи райгуырдис, уыдон
Зауырбег
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:1986-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Кцойты Сослан

**Кцойты Мæирбеджы фырт Сослан** (райгуырдис 1982-æм азы 7 октябры Беслæны) у Уæрæсейы хъæбысæйхæцæг, уæгъдибар хъæбысхæстæй Уæрæсейы æмæ Европæйы чемпион.

## Æрвитæнтæ
* Ossetians.com / Кцойты Сослан

Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Беслæны чи райгуырдис, уыдон
Сослан
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Дахадаевы район

**Дахадаевы район** () у Дагъистаны районтæй иу. Районы административон центр у Уркарах.

## Националон сконд
Цæрынц дзы даргинæгтæ (æмæ гуыбец) — 99,01 % (36 344 ад.)

## Фиппаинæгтæ

*
Курскаяйы район

**Курскаяйы район** () у район Стъараполы крайы хуссар-скæсæны. Районы административон центр у станицæ Курская.

Район æмæ йæ сæйраг хъæуæн йæ ном дæтты цæугæдон Хъуырæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Козаты Исидор

**Козаты Софроны фырт Исидор** (райгуырдис 1929-æм азы 3 майы Хъорнисы — амардис 1986-æм азы 9 августы) — ирон поэт.

## Цардафыст
Исидор каст фæци хъæууон скъола æмæ Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институты ирон æвзаг æмæ литературæйы факулътет. 

Козаты Исидор куыста бирæ бæрнон бынæтты, уыдоны ’хсæн Хуссар Ирыстоны радиокомитеты сæйраг редакторæй, газет «Советон Ирыстон»-ы редакцийы культурæйы хайады сæргълæууæгæй æмæ газеты бæрнон нымæрдарæй. Дыууæ хатты æвзæрст æрцыд Хуссар Ирыстоны фысджыты цæдисы сæрдарæй.

Рацыдис ын къорд поэтикон чиныджы, сæ зынгдæртæ сты: «Хæхты фæдисон» (Цхинвал, 1963), «Мæ зарæг — Ирыстон» (Цхинвал, 1969), «Æгъуыссæджы сагъæстæ» (Цхинвал, 1981).

## Æддаг æрмæг
* Козаты Исидоры мысгæйæ
* 85 лет со дня рождения великого поэта Исидора Козаева  

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон поэттæ
Категори:Хуссар Ирыстоны фысджытæ
Исидор
Категори:Хъорнисы чи райгуырдис, уыдон
Дзаубатыры цъай

**Дзаубатыры цъай** () уыдис цъай (хутæр) Стъараполы крайы Курскаяйы районы. Бындурæвæрд æрцыдис 1740-æм азы.

Цардысты дзы ирæттæ (цъайтæ). Ныртæккæ Дзаубатыры цъай æдзæрæг у.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Ос-Бæгъатыры цъай

**Ос-Бæгъатыры цъай** () уыд цъай (хутæр) Стъараполы крайы Курскаяйы районы.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 
* Алборов Б. А. Некоторые вопросы осетинской филологии: статьи и исследования об осетинском языке и фольклоре. — Орджоникидзе: Ир, 1979. — 311 с.

Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Цъай (нысаниуджытæ)

* Цъай — арæзтад;
* Цъай — ирæтты хутæр Мæздæджы æмæ Хъуырæйы районты;
* Цъайтæ — Мæздæджы быдыртæм алидзæг ирæттæ.
Король и Шут

**«Король и Шут»** (уырыссаг æвзагæй «Къарол æмæ Быдзæу») — уырыссаг хоррор-панк къорд.

Къорд йæ архайд райдыдта Ленинграды 1988-æм азы æмæ фæци 2014-æм азы, йæ бындурæвæрæг Михаил Горшенев куы фæзиан, уæд.

## Æддаг æрмæг
* Къорды иуæй-иу зарджытæ æд ирон сæргæндтæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы панк-рок къордтæ
Æвзæнхъурæ

**Æвзæнхъурæ** кæнæ **æвзæнхъуре** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цъайтæ

**Цъайтæ** — сæхи афтæ хуыдтой Мæздæджы быдыртæм алидзæг ирæттæ; фæстæдæр уыцы номæй хонын байдыдтой, уым цы фыццаг ирæттæ æрцардис, уыдон дæр. Сæ фылдæр уыдысты Куырттаты комæй æмæ Тæгиаты æхсæнадæй алидзæг ирæттæ.

## Истори
Фыццаг ирæттæ — æрлидзджытæ уыцы быдырты фæзындысты 1764-æм азы, Мæздæджы фидары бындурæвæрдæй иу аз фæстæдæр. Афтæ сæ схуыдтой, фидæны æрцæрæнуæтты хутæрты цы цъайтæ къахтой, уыдонмæ гæсгæ. Ирæттæ цæрæнуатæн йæхи хуыдтой цъай, сæхи та — цъайтæ. Фыццаг æрлидзджыты æхсæн фенæн уыдис Цæгат Ирыстоны æппæт кæмттæй рацæуæг минæвæртты; цъайтæ сæ фылдæр уыдысты ирæттæ, фыццаджыдæр, Куырттаты комæй рацæуæг ирæттæ. 

ХVIII æнусы чи фæзынд, уыцы фыццаг цъайты (хутæрты) ’хсæн уыдысты:
* Куыдзыгусты цъай () — 1700-æм аз;
* Иры цъай () — 1724-æм аз;
* Тасойы цъай () — 1746 кæнæ 1846-æм аз;
* Быгъуылты цъай — 1746-æм аз;
* Къадиты цъай;
* Медведевы цъай; 
* Качаевы цъай;
* Агъабатыры цъай (цардысты дзы ирæттæ æмæ кæсгæттæ) — 1808-æм аз;
* Дæдзиты (Дзадзиты) цъай — 1850-æм аз.

Цъайтæ цæрæг ирон адæмæн уырыс — Иры ахастдзинæдты рæзты хъуыддаджы уыдис стыр ахадындзинад; уыдон уыдысты Мæздæджы уырысты æмæ хæхбæсты цæрæг ирон адæмы кæрæдзийыл чи баста, ахæм сæйраг бæттæг цæг: ХVIII-ХIХ æнусы райдайæны ирон адæмы историйы æмæ этнографийы фарстатæм йе ’ргом чи аздæхта, уыцы ныгуылæн европæйаг æмæ уырыссаг ахуыргæндтæ-иу ирон царды хабæрттæ базыдтой Цæгат Ирыстоны алы кæмттæй рацæуæг цъайтæ.

## Кæс ноджы
* Весойлæгтæ
* Ерастъы

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Iriston.com / Æмбарынгæнæн дзырдуат
* Алборов Б. А. Некоторые вопросы осетинской филологии: статьи и исследования об осетинском языке и фольклоре. — Орджоникидзе: Ир, 1979. — 311 с.
* Калоев Б.А. Моздокские осетины (Историко-этнографическое исследование). — М.: Наука, 1995. — 245 с

Категори:Ирон адæм
Ленины номыл къанау

**Ленины номыл къанау** (, раздæры ном у *Эристовский канал*) у къанау Кæсæг-Балхъары, Стъараполы крайы, Цæгат Ирыстоны æмæ Цæцæны. Къанау райдыдта Крупско-Ульяновскийы хутæры æмæ фæци Николаевскаяйы станицæйы цур.

Ацы къанау Дзæрæстæйы цæрджытæ **Неволкъæ** хонынц.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæг-Балхъары географи
Категори:Стъараполы крайы географи
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Категори:Цæцæны географи
Дæллаг Икъорта

**Дæллаг Икъорта** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Уæллаг Икъорта

**Уæллаг Икъорта** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Хъæуы ис Икъортайы аргъуан.

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цапарух

**Цапарух**, вариант: *Чапарух* у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Чысыл Леуахийы комы.

Цардысты дзы Дыгъуызтæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мамысантысых

**Мамысантысых** ( [мамисаантубани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. 

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Кокойтæ, Бестаутæ, Тедетæ, Туатæ (), Хацыртæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Урсдон (Пацъайы фæрсагдон)

**Урсдон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Пацъайы фæрсагдон. Ис Нæзыджыны цур.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Хъолайы дон

**Хъолайы дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Чеселты доны фæрсагдон.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Майрæмыдон

**Майрæмыдон** кæнæ **Майрæмы дон**:
* Майрæмыдон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны Уæлладжыргомы;
* Майрæмыдон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы;
* Майрæмыдон — цæугæдон Хуссар Ирыстоны.
Майрæмыдон (Куырттаты ком)

**Майрæмыдон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы, Гулийы цур.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Чъырыкомы дон (Хуссар Ирыстон)

**Чъырыкомы дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Чеселты доны фæрсагдон.

## Фæрсагдæттæ
* Зикъарайы дон

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Мидæггаг хъæу

* Мидæггаг хъæу кæнæ Уæллаг Цъæй
* Мидæггаг хъæу кæнæ Уæллаг Ерман
Чъырыком

**Чъырыком** у ком Хуссар Ирыстоны. Ис Чеселтгомы. 

## Географи
Комы сæйраг дон у Чъырыкомы дон.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ
Категори:Чеселтгом
Дзатте

**Дзатте** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Литературæ
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005, 329-æм ф.

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Дзамарасы комы дон

**Дзамарасы комы дон** у цæугæдон Гуырдзыстоны Тырсыгомы, Терчы фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 

Категори:Тырсыгомы цæугæдæттæ
Категори:Терчы фæрсагдæттæ
Комы дон

**Комы дон**:

## Тырсыгом
* Комы дон кæнæ Джимарайы дон — цæугæдон Тырсыгомы;

## Хуссар Ирыстон
* Комы дон — цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Пацъайы фæрсагдон.
* Комы дон — цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Джоджорайы фæрсагдон.

## Хъуды ком
* Комы дон — цæугæдон Хъуды комы;
* Комы дон — чысыл цæугæдон Ганисы комы;

## Цæгат Ирыстон
* Комы дон — цæугæдон Уарцъегомы;
* Комыдон — цæугæдон Æрæфы районы;
Фæсæфцæг

**Фæсæфцæг** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Санибагомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Комы дон (Хъуды ком)

**Комы дон** у цæугæдон Гуырдзыстоны Хъуды комы, Арагуийы галиу фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 - с. 623. 

Категори:Хъуды комы цæугæдæттæ
Цадуаты цъити (Æрæфы район)

**Цадуаты цъити** () у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Дыгургомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Сагдары дон

**Сагдары дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы, Фыййагдоны фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Тæхгæдон (Захъхъагом)

**Тæхгæдон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Захъхъайы доны галиу фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Туалгомы цæугæдæттæ
Донгуырон

**Донгуырон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны. Ис Урстуалты, Къабузты хъæуы цур.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Чъырыкомы дон

* Чъырыкомы дон — цæугæдон Хуссар Ирыстоны;
* Чъырыкомы дон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны.
Итраписы дон

**Итраписы дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Стыр Леуахийы рахиз фæрсагдон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Лопъан (цæугæдон)

**Лопъан** кæнæ **Лопъаны дон** () у цæугæдон Хуссар Ирыстоны æмæ Гуырдзыстоны, Ныгуылæн Пронейы рахиз фæрсагдон. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Гезейы æфцæг

**Гезейы æфцæг**, дыгуронау **Гезей æфцæг** у æфцæг Кæсæг-Балхъар æмæ Гуырдзыстоны ’хсæн. Фæсæфцæг ис гуырдзиаг хъæу Гезе.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæг-Балхъары æфцджытæ
Категори:Гуырдзыстоны æфцджытæ
Рындзты нук

**Рындзты нук** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Æрхоны комы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Бæртуйы ком

**Бæртуйы ком**, дыг. **Бæртуй ком** у ком Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Ис Дыгургомы. Комы мидæг кæлы Бæртуйы дон. 

## Хæхтæ
* Елбиры хох (дыг. *Елбири хонх*)
* Мæсгуытæ (дыг. *Мæсгутæ*)
* Цъаридзæгат
* Цъити (дыг. *Цъете*)

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Категори:Дыгургом
Бæртуйы дон

**Бæртуйы дон** кæнæ **Бæртуйы комы дон**, дыгуронау: **Бæртуй дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, Къæрæугомы доны фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Дыгургомы цæугæдæттæ
Гарнисджы ком

**Гарнисджы ком** у Уæллагкомы хай. Комы кæлы Гарнисджин дон кæнæ Халбиаты дон. 

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Категори:Уæллагком
Гарнисджин дон

**Гарнисджин дон** кæнæ **Халбиаты дон**, вариант — **Харбиаты дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Дыгургомы цæугæдæттæ
Нарыдон (Дыгургом)

**Нарыдон** кæнæ **Колæ**, дыгуронау: **Наридон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.

## Этимологи
Нарыдон = *[[Нарæ|Нар]]* + *дон*.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Дыгургомы цæугæдæттæ
Хъазы къах

**Хъазы къах** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Безеткъар

* Безеткъар — хъæу Хуссар Ирыстоны Тлигомы;
* Безеткъар — къæдзæх Тлигомы;
* Безеткъар кæнæ Бæзойтæ — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы;
* Безеткъары дон — цæугæдон Тлигомы;
* Безеткъары рагъ — рагъ Тлигомы.
Безеткъар (хъæу)

**Безеткъар** у хъæууат Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Тлигомы.

## Мыггæгтæ
Бадзыгаты цардысты Мæргъитæ.

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Категори:Тлигомы хъæутæ
Чысиатыхъæу

**Чысиатыхъæу** ( — [кисиани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. 

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Безеткъар (къæдзæх)

**Безеткъар** у къæдзæх Хуссар Ирыстоны. Ис Тлигомы, Стыр Тлийы цур.

## Кæс ноджы
* Безеткъары рагъ

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Категори:Тлигом
Саухох (Дзомагъгом)

**Саухох** у хох Хуссар Ирыстоны Дзомагъгомы.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Æрхыбылы дон

**Æрхыбылы дон** у чысыл цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Ручъы доны фæрсагдон. Ис Ручъы комы.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Морæхдон

**Морæхдон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Джоджорайы фæрсагдон.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Уæлцъуби

**Уæлцъуби** у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Фаллагкомы. Цардысты дзы Джиотæ. 1914-æм азы Уæлцъубийы цардысты 24 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Фаллагкомы хъæутæ
Абана (Цæгат Ирыстон)

**Абана ** у Нарыхъæуы сых. Ис Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Нар
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Стыр хох

**Стыр хох** кæнæ **Хох**, **Кавказы сæйраг рагъ**, **Сæйраг рагъ** у хохы рагъ Кавказы, райдыдта Анапæйы цур æмæ фæци Къаспы денджызы.

## Нæмттæ
* **Ручъы хох** — рагъы хай Ручъы комы;
* **Суангкъуылдымы хох** — рагъы ном Хъæдысæры.

## Литературæ
* 

Категори:Хохы рæгътæ
Категори:Кавказ
Безеткъары дон

**Безеткъары дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Тлигом
Лабагом

**Лабагом** у чысыл ком Цæгат Ирыстоны. Ис Буронмæ хæстæг.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Цъæх цад

* Цъæх цад — цад Хуссар Ирыстоны Тлигомы;
* Цъæх цад — цад Хуссар Ирыстоны Къуыдаргомы;
* Цъæх цад — цад Хуссар Ирыстоны Урстуалты;
* Цъæх цад — цад Цæгат Ирыстоны Арвыкомы;
* Цъæх цад — суар Тырсыгомы.
Цъæх цад (Тлигом)

**Цъæх цад** у Джермугъы тæккæ рæбын стыр цад. Ис Тлигомы.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæдтæ
Категори:Тлигом
Титайы дон

**Титайы дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. - М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Тлигом
Мæцкъуыджыны цъупп

**Мæцкъуыджыны цъупп** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Æрхоны комы.

## Кæс ноджы
* Уаскъада

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

## Картæ
* Карта Северо-Осетинской автономной области 1928 года

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Æрхоны ком
Цъæх цады комы дон

**Цъæх цады комы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Æрыдоны рахиз фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Уæлладжыргомы цæугæдæттæ
Категори:Æрыдоны фæрсагдæттæ
Царциаты уæлмæрдтæ

**Царциаты уæлмæрдтæ** у рагон уæлмæрд Цæгат Ирыстоны. Ис Хохы Санибайы цур.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Ирыстоны рагон уæлмæрдтæ
Категори:Санибагом
Загъалы

**Загъалы** кæнæ **Загъæлийы бæрзонд** у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Хъобангомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Категори:Хъобангом
Джимарайы æфцæг

* Джимарайы æфцæг — æфцæг Дæргъæвсы комы;
* Джимарайы æфцæг — æфцæг Куырттаты комы.
Джимарайы æфцæг (Куырттаты ком)

**Джимарайы æфцæг** у æфцæг Куырттаты комæй Дæргъæвсы комы ’хсæн.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны æфцджытæ
Категори:Куырттаты ком
Арсы ком

* Арсы ком — ком Тырсыгомы;
* Арсы ком — ком Хилачъы комы.
Батманташ

**Батманташ** () у хъæу Турчы. Ис Тохъаты провинцийы.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Куындыхатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тохъаты цæрæнрæттæ
Категори:Турчы ирæттæ
Суандагъ

**Суандагъ** у айнæг Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Категори:Дæргъæвсы ком
Тæгæрдон (нысаниуджытæ)

* Тæгæрдон — хъæу;
* Тæгæрдон — цæугæдон;
* Тæгæрдон — ком.
Сырычы дон

**Сырычы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Садонгомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Садонгомы цæугæдæттæ
Фугæ (нысаниуджытæ)

* Фугæ — зайæгой (*Rhododendron caucasicum*);
* Фугæ — зайæгойты мыггаг (*Rhododendron*);
* Фугæ — къуылдым Ирыстоны.
Садонгом

**Садонгом** у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Уый у Уæлладжыргомы хай. 

## Хъæутæ
* Галон
* Зджыд (Астæуккаг Зджыд, Дæллаг Зджыд æмæ Уæллаг Зджыд)
* Икъатæ
* Куырæйттæ
* Садон
* Тхамон
* Ход

## Литературæ
* Хозиты Федыр. Уæлладжыры комыл — Туалтæм. Дзæуджыхъæу: Ир, 1999

*
Сæгъысыф

**Сæгъысыф** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ Абайты Васо. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор Исаты М.И, рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Марохкæн

**Марохкæн** кæнæ **ма-рох-кæн** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къора (Уæлладжыргом)

**Къора** уыдис хъæу Цæгат Ирыстоны Уæлладжыргомы. Ис Мызуры цур, бæрзонд къæдзæхы. 

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хъуппетæ. Сæ хæдзары хæлдтыты ’хсæн æрдæгкалдæй лæууы сæ мæсыг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Бады ком

**Бады ком** у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Уæлладжыргомы. 

## Хъæутæ
* Бад
* Дæлæци
* Уæлæци
* Хъæз

## Хæхтæ
* Бæрзджыны рагъ
* Уаскъада
* Уæсæг
* Фæсфидар
* Цæгæры рагъ

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Нартыхътæ, Дзуццатæ, Дзасохтæ, Чехойтæ, Быгъдатæ, Ханайтæ, Мыртазтæ, Губатæ, Дзустæ, Цуцатæ, Ногъайтæ æмæ Слонатæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Йазы бæрзонд

**Йазы бæрзонд** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Дыгургомы, Стыр Дыгуры цур.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Дадитæ

**Дадитæ** () сты ирон мыггаг.

## Литературæ
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005

*
Дадитæ (зайæгой)

**Дадитæ***[[Стыр дыгурон ныхасыздæхт|ст.дыг. ныхас.]]* (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Иуæй-иу хуызтæ
* Тынгæрдæг (*Thymus serpyllum*)

## Литературæ
* Камболов Т.Т. Очерк истории осетинского языка. Владикавказ, 2006. 446 с.
* Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Пысырахуызтæ

**Пысырахуызтæ** (, ) сты дыхайон зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Булаты дон

**Булаты дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Бады комы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Бады ком
Бæрзджыны рагъ

**Бæрзджыны рагъ** кæнæ **Бæрзджын рагъ** у æфцæг Бады комæй Буроны ’хсæн.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 
* Хозиты Федыр. Уæлладжыры комыл — Туалтæм. Дзæуджыхъæу: Ир, 1999

Категори:Цæгат Ирыстоны æфцджытæ
Категори:Бады ком
Былдидинон зайæгойтæ

**Былдидинон зайæгойтæ** ( кæнæ *Labiatae*,  кæнæ *Губоцветные*) сты дыхайон зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Зæрæда

**Зæрæда***[[Дыгурон диалект|дыг. дзырд]]* у, бур кæнæ сырх дидинджытæ кæуыл зайы, ахæм зайæгой.

## Литературæ
* Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Хъысхъысæг

**Хъысхъысæг** кæнæ **хъыс-хъысæг**, **хъысхъысгæнаг**, **цъиудзæхæра** (, ) у хæрынæн бæзгæ кæрдæг зайæгой.

Ацы кæрдæгмæ куы февналай, уæд æцæгæй дæр йæхи мидæг хъыс-хъысгонд кæны, уæлдайдæр йæ сыфтæ кæрæдзийыл куы аныдзæвынц, уæд. Уымæ гæсгæ йæ хонынц *хъысхъысæг*, уый дæр фылдæр зайы хъацæнджын рæтты. Кæнынц дзы цæхдон, стæй цæхæраджынтæ дæр. 

Адæмон медицинæйы йын йæ сыфтæ æвæрынц хъæдгомыл, йæ донвых тъæнгты куыст нывыл кæны. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Суккуленттæ
Игъзойнæ

**Игъзойнæ***[[Дыгурон диалект|дыг. дзырд]]* кæнæ **уырыдзыгонд** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Хасиевы

**Хасиевы** — ирон мыггæгты уырыссаг вариант:

* Хаситæ
* Хæситæ
Хосонтæ

**Хосонтæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005

*
Бетъретæ

**Бетъретæ** у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Фаллагкомы. Ныртæккæ æдзæрæг у.

Цардысты дзы Джиотæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Фаллагкомы хъæутæ
Къуыпп (хъæу)

**Къуыпп** кæнæ **Къуыппы хъæу** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.

Цардысты дзы Козатæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Зруггомы хъæутæ
Дудайтæ (хъæу)

**Дудайтæ** у ирон хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Ичет

**Ичет** кæнæ **Чертхъотæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Магкитæ

**Магкитæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Истори
Магкитæн сæ фыдæл Уæлладжыры комы фæтуджджын æмæ æрбалыгъд Дыгургоммæ, æрцард Къаматы хъæуы. Йæ мыггаг нæ раивта. Уæлладжыры комæй цы мыггаг æрбахаста, уый ныууагъта, фæлæ гыццыл аивта — Магкæтæ дыгуры схуыдтой *Магкитæ*.

## Фиппаинæгтæ

*
Дзерантæ (Гуырдзыстон)

**Дзерантæ** ( [суканаантубани]) у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Къозонтæ, Джиотæ, Гуыцмæзтæ, Бицъотæ, Икъотæ, Уалытæ, Дзасохтæ, Турмантæ, Æлбортæ, Плитæ, Джабитæ, Боцитæ, Тедетæ, Кæркуыстæ, Харебатæ, Саулохтæ, Дзерантæ, Дзæгъиатæ, Цхуырбатæ, Цыбыртæ.

## Ам райгуырдысты
* Къозонты Сардион (1911—1994) — Советон Цæдисы Хъайтар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Къитъриули

* Дæллаг Къитъриули — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы;
* Уæллаг Къитъриули — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Уæллаг Къитъриули

**Уæллаг Къитъриули** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Куасатал

**Куасатал** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Лалытæ, Цхуырбатæ, Бæззатæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Советскæй (Мæздæджы район)

**Советскæй** () у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Советскæй

* Советскæй — хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы;
* Советскæй — хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Советскæй (Æрæфы район)

**Советскæй** () у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Армаз

**Армаз** кæнæ **Елхъантæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

## Æддаг æрмæг
* Аивадон балцы Мамытаты Геннадиимӕ "Армазы хъӕу"

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Туатыхъæу

* Туатыхъæу — хъæу Хуссар Ирыстоны;
* Туатыхъæу () — хъæу Гуырдзыстоны.
Æддагхъæу

**Æддагхъæу** у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Цъæйы сыхтæй иу. Ис Цъæйы комы.

## Литературæ
* 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Цъæйы ком
Урс цæхæра

**Урс цæхæра**, **урс къуымбыл** кæнæ **хыдыр булкъ** (, ) у дыууæазон зайæгой, къабускайы мыггаджы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ Абайты Васо. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор Исаты М.И, рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зокъотæ

**Зокъотæ** кæнæ **къозотæ**, **сокъотæ** () у удæгас æрдзы паддзахад. Ис сæм, куыд зайæгойты, афтæ цæрæгойты миниуджытæ дæр.

## Кæс ноджы
* Лывз (хъуынабын, цæгæрхъуына)

## Фиппаинæгтæ

*
Хъазы хъæдындз

**Хъазы хъæдындз** () у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къуыбырджын

**Къуыбырджын** у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Едысы хъæуы сæрмæ. 

## Литературæ
* Царциаты таурæгътæ: ирон адæмы эпос. / Чиныг сарæзта, разныхас æмæ йын фиппаинæгтæ ныффыста Тахъазты Фидар. — Дзæуджыхъæу, 2007. — 312 ф. 

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Урстуалтæ
Æнæвнæл

**Æнæвнæл** кæнæ **æнæвнал**, **хъусцæг**,  (; ) у иуазон кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Лобез

**Лобез** (; ) у сахар Польшæйы цæгат-ныгуылæны. Лæууы цæугæдон Регайыл. 

## Æфсымæрон сахартæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ныгуылæн Померанийы воеводæйады сахартæ
Сауджыны тамако

**Сауджыны тамако** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Кæс ноджы
* Тамако

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Хъыбылæг

**Хъыбылæг** кæнæ **хъуымбылæг**, **хъуымбулæг** у кæрдæг зайæгой.

Хъыбылæг у хæрынæн бæзгæ, йæ сæр æмæ йæ фæрстыл ис фæлурсгонд тымбыл дидинæг, ис ыл стæм сыфтæ, йæ зæнджы хуылф у мæнг. 

Адæмон медицинæйы хос кодтой йæ сыфтæй, стæй йæ динæгæй дæр хъæдгом гас кæнынæн, сыгъдæг кæны риу. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъисхъулæг

**Хъисхъулæг** кæнæ **хъусхъилæг** (; ) у саск.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сасчытæ
Тыппыргæрдæг

**Тыппыргæрдæг** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Пакасæрсындз

**Пакасæрсындз** (; ) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Халоны гæнгæлы

**Халоны гæнгæлы** у зайæгой.

Уый дæр у гæнгæлыйы хуызæн, фæлæ йæ зæнг у лыстæгдæр æмæ ныллæгдæр. У лæгъз, ис ын стæм сыфтæ. Йæ сæрыл ис аууондаргъуыз дидинджытæ, иутæ дзы — сырх, иннæтæ та — урсгонд. Уымæ гæсгæ ма сæ хонынц *халоны урс гæнгæлы* кæнæ *халоны сырх гæнгæлы*. Не сты хæрынæн бæзгæ. 

Адæмон медицинæйы сын сæ сыфтæ ’вæрдтой хъæдгомыл. Сæ уидæгтæ сын къахынц æмæ дзы хос кæнынц суртæгæнджытæн. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кæркусæг

**Кæркусæг**, вариант: *кæркуысæг*, *кæркус* () у хъоппæджы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бæхдзæхæра

**Бæхдзæхæра** у зайæгой.

Хæрдмæ ссæуы 1 м фылдæр. Йæ сæрыл зайы кæрдæгхуыз дидинæг, у лыстæг сыфджын, тынг фæлмæн, къухæй йыл куы æрбахæцай, уæд дзы армы дзыхъхъы хъæбæр ницы фæдардзæн. 

Йæ дидинæгæй йын хос кодтой хъæдгомæн, йæ донвых ын дардтой ахсæннизджынтæн. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуымысындз

**Хуымысындз** у кæрдæг зайæгой. Арæзтой дзы цайгонд æмæ йæ нуæзтой гуыбыннизæй рынчынтæ. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уыгæрдæны лæсыф

**Уыгæрдæны лæсыф** (, ) у бирæазон зайæгой. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уохъ

**Уохъ***[[Дыгурон диалект|дыг. дзырд]]* (, ) у мыдхæссæг зайæгой, цъæхдидины хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Калмы цъыссæн

**Калмы цъыссæн** у кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъоппæгхуызтæ

**Хъоппæгхуызтæ** кæнæ **хъоппæгхуыз зайæгойтæ** (, ) сты иухайон зайæгойты бинонад.

## Иуæй-иу мыггæгтæ
* Скъамо (*Fritillaria*)
* Хъазы хъæдындз (*Gagea*)
* Хъоппæг (*Lilium*)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Дидинæгджын зайæгойтæ

**Дидинæгджын зайæгойтæ** кæнæ **Æмбæрзтмыггагджынтæ** ( кæнæ *Angiospermae*,  *Цветковые растения* кæнæ *Покрытосеменные*) сты зайæгойты хайад. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цилик

кæнæ  (; , *Жёлтая акация*, *Чилига*) у сыфтæрызгъæлæны къутæр кæнæ бæлас.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Категори:Хъæдурхуызтæ
Аууондархуызтæ

**Аууондархуызтæ** ( кæнæ *Umbelliferae*,  кæнæ *Сельдереевые*, *Сельдерейные*) сты дыхайон зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Сиск

**Сиск** кæнæ **сискъ** (; , *Ячмень четырёхрядный*) у кæрдæг зайæгой, хъæбæрхоры мыггаджы хуыз. У рагондæр культурон зайæгойтæй иу.

## Дæлхуызтæ
* Кæрвæдз
* Хъуыдалы

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æфсирджынтæ
Болататыхъæу

**Болататыхъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Чысыл Леуахийы комы.

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мæлдзыгатæ

**Мæлдзыгатæ** (,  მალძიგაშვილი, მანჯიკაშვილი, მაჯიგაშვილი) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Снекъ

**Снекъ** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Гуыззыттатæ, Асатæ, Мамытатæ, Джиголатæ, Уалытæ, Габойтæ, Къæбыстæ, Хуыбылтæ, Босыктæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тыджытæ (хъæу)

**Тыджытæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Цъалагомы. Цæрынц дзы 2 адæймаджы (2015).

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тыджытæ (нысаниуджытæ)

* Тыджытæ — ирон мыггаг;
* Тыджытæ — хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы;
* Тыджытæ кæнæ Нагомеу — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Медойтæ (хъæу)

**Медойтæ** кæнæ **Медойты хъæу**, **Медойты бын**, **Медойты хъæууат**, **Медойты къуылдым** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзомагъгомы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гуыбатыхъæу

* Гуыбатыхъæу — хъæу Цæгат Ирыстоны;
* Гуыбатыхъæу — хъæу Хуссар Ирыстоны.
Сиата

**Сиата** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дион, Селин

**Сели́н Мари́ Клоде́тт Дио́н** (, 1968-æм азы 30 мартъийы, Шарлемань, Квебек, Канадæ) у канадæйаг зарæггæнæг.

## Альбомтæ
**La voix du bon Dieu* (1981)
**Céline Dion chante Noël* (1981)
**Tellement j'ai d'amour...* (1982)
**Les chemins de ma maison* (1983)
**Chants et contes de Noël* (1983)
**Mélanie* (1984)
**C'est pour toi* (1985)
**Incognito* (1987)
**Unison* (1990)
**Dion chante Plamondon* (1991)
**Celine Dion* (1992)
**The Colour of My Love* (1993)
**D'eux* (1995)
**Falling into You* (1996)
**Let's Talk About Love* (1997)
**S'il suffisait d'aimer* (1998)
**These Are Special Times* (1998)
**A New Day Has Come* (2002)
**One Heart* (2003)
**1 fille & 4 types* (2003)
**Miracle* (2004)
**D'elles* (2007)
**Taking Chances* (2007)
**Sans attendre* (2012)
**Loved Me Back To Life* (2013)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Канадæйы зарæггæнджытæ
Категори:Квебечы провинцийы чи райгуырдис, уыдон
Уæрсæджы хох

**Уæрсæджы хох** у, Даредзанты Амран абон дæр цы хохы лæгæты бастæй лæууы, уый.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Даредзанты таурæгътæ
Фæскъахыр

**Фæскъахыр** у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Саджилзазы цур.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. - М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Къуыдаргом
Папутра

**Папутра** кæнæ **Папутрайы дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Къозыдоны фæрсагдон.

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Къозы ком
Уезура

**Уезура** кæнæ **Уезурийы дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Джоджорайы фæрсагдон.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Сычъиласæн

**Сычъиласæн** у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Мæсыгуатмæ ’ввæхс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Кълдебозайы хох

**Кълдебозайы хох** ( კლდებოძალი кæнæ უკივლეთა) у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Фæсрагъмæ ’ввæхс.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Сæмсгæф

**Сæмсгæф** кæнæ **сæмгæф**, **æргъæу-кæф**, **æргъиугæф** (, *æргъеугæф*; ) — гайхуызты инфрæкъордмæ чи хауы, ахæм денджызон æхсырæйхæсгæ цæрæгойтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гайахуызтæ
Чъетар

**Чъетар** кæнæ **Дæллаг Цъыру** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къуырфытыфцæг

**Къуырфытыфцæг** кæнæ **Къуырфыты рагъ**, **Къуырфытырагъ** у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Ципранмæ ’ввæхс.

## Кæс ноджы
* Къуырфытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Гæззатæ (хъæу)

**Гæззатæ** кæнæ **Гæззатыхъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Литературæ
* 
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тæхгæдон

* Тæхгæдон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны Захъхъагомы;
* Тæхгæдон — æхсæрдзæн æмæ цæугæдон Цæгат Ирыстоны Дæргъæвсы ком;
* Тæхгæдон — æхсæрдзæн Хуссар Ирыстоны.
Къодибын

**Къодибын** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзаугомы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Магкотæ, Джиотæ, Тедетæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Фидары фæсчъылдымы хох

**Фидары фæсчъылдымы хох** у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Урстуалты.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. - М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Бырытъаты хох

**Бырытъаты хох**, вариант: *Абазайы хох* у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Бырытъатмæ ’ввæхс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хъуаз

**Хъуаз** кæнæ **хъæуаз**,  кæнæ *рæубес*, уозрек. ныхас. *робес* (; ) у, сагты бинонадмæ чи хауы, ахæм цæрæгой. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дысæфтæгонтæ
Хъылма (зайæгой)

**Хъылма** у мастæй мастдæр кæрдæг, хохы зайы, скъæлдзойы хуызæн. 

## Литературæ
* Гæдиаты С. Азау: Уацмыстæ / Чиныг сарæзта, тексттæ бацæттæ кодта, разныхас æмæ йын фиппаинæгтæ ныффыста филологон зонæдты кандидат, доцент Мамиаты Надинæ. — 2-аг æххæстгонд, рауагъд. — Орджоникидзе: Ир, 1988. 454 ф. 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уцъера

**Уцъера** () у хъæу Гуырдзыстоны Оны районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Задытыхъæу

**Задытыхъæу** (, **Задианткъари**) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Задытæ, Зæгъойтæ, Дзæгъиатæ, Чысиатæ, Туатæ, Биганатæ, Саламтæ, Четитæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хъæрæпина

**Хъæрæпина** кæнæ **Хъарапина** (, **Хъарапила**) у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Тъехтæ, Бестаутæ, Куыдзетæ, Дриатæ, Елойтæ, Уазæгтæ, Къоратæ, Гæззатæ, Тогойтæ. Се ’ппæт дæр сæ мыггæгтæ фыстой гуырдзиагау. Елойтæ ’мæ Дриатæ та гуырдзиагау сæхи фыстой «Меладзе».

1941-æм азы Хъарапинайы цардис ссæдз хæдзары.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Задытæ

**Задытæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Литературæ
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005 — 359 ф.

*
Велит

**Велит** (, [велееби]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Урсдоны комы рагъ

**Урсдоны комы рагъ** у хохы рагъ Хуссар Ирыстонæй Гуырдзыстоны ’хсæн.

## Хæхтæ
* Гъесджейы хох
* Дзуарзæнджы бæрзонд

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Категори:Къозы ком
Хæбæлатæ (хъæу)

**Хæбæлатæ** ( [хабелаани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дзæгъæлком

* Дзæгъæлком — ком Цæгат Ирыстоны, Уæлладжыргом;
* Дзæгъæлком — ком Цæгат Ирыстоны, Захъхъагомы;
* Дзæгъæлгом — ком Цæгат Ирыстоны, Зруггомы;
* Дзæгъæлком — хизæнуат Цæгат Ирыстоны, Джинаты комы; 
* Дзæгъæлком — хъæу Хуссар Ирыстоны;
* Дзæгъæлком — ком Хуссар Ирыстоны;
* Дзæгъæлком — ком Тырсыгомы.
Шиндара

**Шиндара**, вариант: *Цымджын* () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Торманеули

**Торманеули** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы. Хъæу кæны дыууæ дихы — **Дæллаг Торманеули** æмæ **Уæллаг Торманеули**. 

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Брил

**Брил** у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Пичъиджын

**Пичъиджын** (, [пичъвигвина]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.

## Пичъиджыны чи райгуырд, уыцы зындгонд адæм
* Лохты Иосифы фырт Владимир (Мурман) (1924 — 2002) — советон æнæлегал развæдсгарæг, КГБ-йы булкъон.

## Литературæ
* 

Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къудеу

**Къудеу** у хохы цъупп Гуырдзыстоны. Ис Теделетмæ ’ввæхс. Хохы бæрзæнд у 2294,1 метры.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том
 

Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Лесе

**Лесе** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ныртæккæ æдзæрæг у.

## Кæс ноджы
* Лесейы ком

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цъиара (хох)

**Цъиара** у хох Хуссар Ирыстоны, Дзауы районæй Цхинвалы районы ’хсæн.

## Литературæ
* 
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Гай

**Гай** кæнæ **гайа** (; ) — гайхуызты инфрæкъордмæ чи хауы, ахæм егъау денджызон æхсырæйхæсгæ цæрæгойтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гайахуызтæ
Неси

**Неси**, , *фиунасæ* (; ) у бастаны зайæгой. Зайы йыл егъау адджын дыргътæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сæрибар (хъæу)

**Сæрибар** () у хъæу Гуырдзыстоны Къаспы муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл. 

Цардысты дзы Джиголатæ, Уалытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къаспы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Гайтæ (мыггаг)

**Гайтæ** () сты ирон мыггаг.

## Кæс ноджы
* Æгайтæ

## Фиппаинæгтæ

*
Чъачъамур

**Чъачъамур** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гуыдитæ

**Гуыдитæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. 

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цъир

* Астæуккаг Цъир — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы;
* Дæллаг Цъир — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы;
* Уæллаг Цъир — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Хацыртæ (хъæу)

* Хацыртæ — хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы;
* Хацыртæ — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Астæуккаг Цъир

**Астæуккаг Цъир** кæнæ **Чысиатæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хуыбиатыхъæу (нысаниуджытæ)

* Хуыбиатыхъæу кæнæ Бидзинаани — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы;
* Хуыбиатыхъæу кæнæ Дæллаг Цъир — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы;
Хуыбиатыхъæу

**Хуыбиатыхъæу** (, [бидзинаани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Забуат

**Забуат** (, [дзабуети]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Музиатæ, Къоратæ, Хъаратæ, Томайтæ, Гуырцъытæ, Биганатæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Урсгæф

**Урсгæф** (, ) у, Acipenseridae-ы бинонадмæ чи хауы, ахæм кæф.

## Литературæ
* Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ Абайты Васо. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор Исаты М.И, рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970

Категори:Кæсæгтæ
Хуыгатæ (хъæу)

**Хуыгатæ** кæнæ **Хуыга æмæ Сланы хъæу**, **Хуыгаты цæрæнтæ** у хъæууат Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Урстуалты, Бырытъаты хъæумæ ’ввæхс.

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. - М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дæллаг Захъхъор

**Дæллаг Захъхъор** у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.

## Литературæ
* 

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тасойтæ (хъæу)

**Тасойтæ** кæнæ **Тасойтыхъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзаугомы.

## Литературæ
* 
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъæцлæутæ (хъæу)

**Хъæцлæутæ**, вариант: *Хъæшлæутæ* кæнæ **Хъæцлæуты къуылдым**, **Хъæцлæуты хъæу**, **Хъæцлæуты цæрæнбынат** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ципрангомы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъæцлæутæ

**Хъæцлæутæ** ( *Кацлаовы*, *Качлаевы*, *Качлавовы*,  ყაჩლავაშვილი, გაჩლავაშვილი, ყაცლავეშვილი, ყაცლავაშვილი) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Хъæцлæутæ Бады хъæуæй рацыдысты. Уыдон сты Цæразонтæй. Хъæцлæутæ, Дзитойтæ, Хъæцмæзтæ æрвадæлтæ сты. Се ’гас дæр уыдысты Хапсæтæй. Хъæцлæутæн сæ мадырвадæлтæ Закатимæ фæтуджджын сты, кæрæдзийы фæцагътой. Уæд Хъæцлæутæ Закатæй сæ маст райсыны тыххæй Закатæн сæ фос фæцагътой, сæхæдæг та Уæллаг коммæ алыгъдысты æмæ Къорайы сæрмæ æрцардысты, уырдыгæй та Урсдонмæ æрлыгъдысты.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъониатæ (хъæу)

**Хъониатæ** у хъæууат Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Дæллаг Ручъы хай.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Воркута

**Воркута́** () у сахар Уæрæсейы, Комийы цæгат-скæсæны. Цæрынц дзы 61,6 мин адæймаджы (2014).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Комийы сахартæ
Цъыфджын (хъæу)

**Цъыфджын** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Цардысты дзы Уанетæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

## Æрвитæнтæ
* «Хъæуæй хъæумæ». Бестауты Валентинайы алӕвӕрд. (Цъыфджын)

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Елойтæ (нысаниуджытæ)

* Елойтæ — ирон мыггаг;
* Елойтæ — хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы;
* Елойтæ — хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Сырхаутæ

**Сырхаутæ** кæнæ **Сырхуатæ**, дыгуронау **Сурхаутæ** (, *Сырхаевы*, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Теро

**Теро** (, , ) у бирæазон кæрдæг зайæгойты хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Локо

**Локо** (, ) у, æдзæхх доны чи цæры, уыцы стыр кæсæгты хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Кæсæгтæ
Пъырыпъыф

**Пъырыпъыф**, вариант: *пъæрæпъопп* () у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Есетæ

**Есетæ** () сты ирон мыггаг.

## Литературæ
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд

*
Хутъитæ (хъæу)

**Хутъитæ** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Чеселтгомы.

## Литературæ
* 
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хуыдырбулкъ

**Хуыдырбулкъ** кæнæ **хыдырбулкъ**, дыгурон вариант *дзикъули* (, ) — къабускайы мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгойты хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мæймæбулкъ

**Мæймæбулкъ** кæнæ **мæйбулкъ** () у булчъы хицæнхуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Рувасдымæг

**Рувасдымæг** (, ) у æфсирон зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Сардзан

**Сардзан** кæнæ **садзан** (, ) у, Cyprinidae-ы бинонадмæ чи хауы, ахæм æдзæх доны кæсаг.

## Литературæ
* Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ Абайты Васо. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор Исаты М.И, рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970

Категори:Кæсæгтæ
Агъуыд кæсаг

**Агъуыд кæсаг** (, ) у, Clupeidae-ы бинонадмæ чи хауы, ахæм кæсаг.

## Литературæ
* Зоологийы терминты дзырдуат / сост. З.А. Хадарцева — Дзæуджыхъæу: Ир, 2013 — 111 ф. 

Категори:Кæсæгтæ
Тамако

**Тамако** () у, куыдзы багангæсты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Игæрхос

**Игæрхос** кæнæ **хæрæгсындз** (; ) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Днепропетровсчы облæст

**Днепропетровсчы облæст** (, ) у облæст Украинæйы. Административон центр — Днепр (''Днепропетровск'').

### Административон дих

## Фиппаинæгтæ

*
Истрæ

* Истрæ — сахар Уæрæсейы Мæскуыйы облæсты;
* Истрæ — сахар Уæрæсейы Мæскуыйы облæсты.
Рузæ

**Рузæ** () у сахар Мæскуыйы облæсты ныгуылæны. Цæрынц дзы 13,6 мин адæймаджы (2014).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ