open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Торонто

**Торо́нто** () у Канадæйы æппæты стырдæр сахар æмæ Онтариойы административон центр, Онтарио цады былтыл. Йæ бæстыхъæд у континенталон.

Торонтойы стыр ирон диаспорæ ис.

## Фиппаинæгтæ

*
Сербаг æвзаг

**Сербаг æвзаг** (*српски језик*) у сербаг адæмы мадæлон æвзаг, славяйнаг æвзæгтæй иу.

XX æнусы ма хуынди *сербаг-хорватаг æвзаг*, фæлæ Югославийы фехæлды рæстæг иу æвзаджы хæстæг диалекттæ политикон аххостæй схуыдтой сербаг, хорватаг æмæ босниаг æвзæгтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Белград

**Белгра́д** (, нысан кæны *«урс сахар»*) у Сербийы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 1,7 милуан адæймаджы (2007). Лæууы Савæйы Дунаймæ донæфтæн.

## Фиппаинæгтæ

*
Аланды сакъадæхтæ

**Аланды сакъадæхтæ** (**Аландтæ**) (, ) сты Балты денджызы архипелаг, 1921 азæй у Финляндийы автономон провинци. Аландты сæйраг сахар у Мариехамн (Маарианхаминæ).

Сакъадæхтыл цæрынц 26 мины адæймаджы, уыдонæй 10,7 мины — сæйраг сахар Маарианхаминæйы. 6 мины сакъадахы сты æдзæрæг, цæрджытæ ис æрмæст 60 сакъадахыл.

Автономийы официалон æвзаг у шведаг.

Аланды сакъадæхтæ сæ статус райстой 1921-æм азы, Финлянди æмæ Швецийы ’хсæн кризис куы уыди, уæд. Уый фæстæ Аландтæ сты автономон бæстæ, ис сæм сæхи интернет-домен (.ax), сæхи посты маркæтæ, сæ лæппуты Финляндийы æфсадмæ нæ хонынц. Сæ статусмæ гæсгæ Аландтæ сты æнæфсад, никæй æфсæддонтæ дзы ис.

## Транспорт
Кæд Аландтæ сакъадахон территори сты, уыдонæн тынг хорз бастдзинад ис Швецийы сæйраг сахар Стокгольм æмæ Туркуимæ (Финляндийы стырдæр сахартæй иу). Алы бон дæр цалдæр егъау быраны Маарианхаминæйы портмæ бацæуынц.

## Фиппаинæгтæ

*
Т-27

thumb|300px|Т-27 Кубинкæйы
**Т-27** — советон танкеткæ. Уагъд уыди 1931-1934 азты (æдæппæт 3300 танкеткæйы ’ввæхс). Йæ экипаж уыди дыууæ адæймаджы, ницы бастдзинад уыди æндæр танкеткæтимæ.

Категори:Советон Цæдисы танктæ
Категори:Танкеткæтæ
Столыпин, Пётр Аркадийы фырт

**Столыпин Аркадийы фырт Пётр** () уыдис уырыссаг паддзахадон архайæг, мидхъуыддæгты министр æмæ Уæрæсейы империйы премьер-министр. Райгуырдис 1862-æм азы 14 апрелы Дрездены, Саксонийы. Фыдгæнæджы къухæй фæмардис 1911-æм азы 18 сентябры Киевы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы премьер-министртæ
Моцарт, Вольфганг Амадей

**Йоганн Хризостом Вольфганг Теофил Моцарт** (немыцаг æвзагыл *Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart*  ; райгуырдис 1756-æм азы 27 январы Зальцбурджы, амардис 1791-æм азы 5 декабры Венæйы), кæнæ **Вольфганг Амадей Моцарт**, у разагъды австриаг композитор, инструменталист æмæ дирижёр. Гайдн æмæ Бетховенимæ у Венæйы классикон скъолайы зынгæдæр минæвар.

Инструмменттæй цæгъдын æмæ музыкæ фыссын райдыдта фондзаздзыдæй. 1781-æм азы æрцардис Венæйы æмæ тагъд рæстæджы сси уыцы сахары хуыздæр пианист. Уым ныффыста оперæ «Сералæй скъæфт» (), фыццаг æй сценæйыл равдыстой 1782-æм азы 16 июлы; оперæ театрдзауты зæрдæмæ тынг фæцыди, æмæ Моцарт зындгонд сси куыд композитор дæр.

1782-æм азы Моцарт ракуырдта ус, Констанцæ; райгуырдис сын æхсæз сывæллоны.

1791-æм азы Прагæйы Моцарт фæрынчын ис æмæ 5 декабры амардис 35-аздзыдæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Композитортæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Австрийы композитортæ
Категори:Классикон дуджы композитортæ
Категори:Зальцбурджы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Венæйы чи амардис, уыдон
Хуссар Ирыстоны гимн

Хуссар Ирыстоны гимны музыкæ ныффыста композитор Æлборты Феликс, текст та — Кокайты Тотрадз, Уæрæсейы Федерацийы фысджыты цæдисы уæнг.

: Уарзон Ирыстон! Дæ номы кадæн
: Лæууæм цырагъау мах уырдыг,
: Ды дæ нæ уарзты æнусон авдæн,
: Ды — нæ цин æмæ хъыг!
: Фæхæрæм мах дæ зæххæй ард,
: Дæ ном дын исæм бæрзонд,
: Удуæлдай дын кæнæм лæггад,
: Дæуæн у нæ цард нывонд!

:: *Уæ, Стыр Хуыцау! Дæ хорзæх, Дæ арфæ —*
:: *Иры Уæзæгæн Ды цардамонд ратт!*

: Уæззау уыд дæ ивгъуыд, Иры бæстæ, —
: Зылди дæ фæдыл сау фыдох,
: Фæлæ-иу уæддæр дæ фарны рæстæй
: Кодтой дæ зынтæ рох.
: Царды рухсмæ æдзух цыдтæ,
: Фыдбонты нæ саст дæ ныфс,
: Сæрбæрзонд алкæддæр уыдтæ,
: Æргомæй размæ цæуыс!

:: *Уæ, Уастырджи! Дæ хорзæх, Дæ арфæ —*
:: *Иры дзыллæйæн фæндагамонд ратт!*

: Фыдæлты æрдхæрæн, Иры Уæзæг!
: Зæрдæйы тæгтæй дæ нывæст,
: Ацы дунейы нын масты уæзæй
: Ма у дих æмæ уæрст.
: Дугæй дугмæ нæрæд дæ ном,
: Бæрзонддæр кæнæд дæ кад,
: Дæ ныфсæй мах цæрæм æнгом,
: Дæ фæрцы рухс у нæ цард!

:: *Уæ, Бæсты Фарн! Дæ хорзæх, Дæ арфæ —*
:: *Нæ уарзон Ирæн Ды-иу амонд ратт!*
:: *Ном æмæ йын кад!*

## Æддаг æрмæг
* Хуссар Ирыстоны гимн

Категори:Гимнтæ
Категори:Хуссар Ирыстон
Берлускони, Сильвио

**Си́львио Берлуско́ни** (; райгуырдис 1936-æм аз 29 сентябры Миланы – амардис 2023-æм азы 12 июны Миланы) у Италийы политик, Италийы Министрты Советы сæрдар (1994—1995, 2001—2006, æмæ 2008—2011) æмæ бæстæйы бонджындæр адæймаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Италийы политиктæ
Категори:Италийы премьер-министртæ
Категори:XXI æнусы политиктæ
27 январы

**27 январы**, иронау **тъæнджы мæйы 27-æм бон** — азы 27-æм бон.

## Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ
* Таможнæйы кусджыты æппæтдунеон бон.

## Цаутæ
* 1944 — Ленинграды блокадæйы аскъуыд.
* 1945 — Освенцимы концлагеры ахæстытæ ссарибæр уыдысты.

## Ацы бон райгуырдысты
* 1571 — Аббас I Номдзыд, Ираны сах (фæмард 1629 азы).
* 1756 — Моцарт (), австриаг композитор (фæмард 1791).
* 1775 — Фридрих Вильгельм Йозеф фон Шеллинг (), немыцаг философ (фæмард 1854).
* 1826 — Михаил Салтыков-Щедрин, уырыссаг фыссæг (фæмард 1889).
* 1832 — Льюис Кэрролл (*Lewis Carroll*), англисаг фыссæг, математик æмæ философ, «Алисæ Диссæджы бæстæйы» автор (фæмард 1898).
* 1834 — Дмитрий Менделеев, уæрæсейаг химик, курдиатджын ахуыргонд, педагог (фæмард 1907).
* 1836 — Леопольд фон Захер-Мазох (), австриаг фыссæг (фæмард 1895).
* 1879 — Павел Бажов, уырыссаг фыссæг (фæмард 1950).
* 1891 — Илья Эренбург, уырыссаг поэт, фыссæг, тæлмацгæнæг (фæмард 1967).
* 1948 — Валерий (Вилли) Брайнин, Уæрæсейы æмæ Германы музыкæйы ахуыргонд, культур-менеджер, поэт.

## Ацы бон амардысты
* 1864 — Генрих Розе () (р. 1795), немыцаг химик.
* 1901 — Джузеппе Верди (), италиаг композитор (р. 1813).

Категори:Бонтæ
Квебек

**Квебе́к** (, ) у Канадæйы провинци. Францаг æвзаг у провинцийы официалон æвзаг. Йæ сæйраг сахар у Квебек, йæ стырдæр сахар у Монреаль.

Квебек у дунейы дæсæм стырдæр административон иуæг, йæ фæзуат у 1 542 056 км².

## Фиппаинæгтæ

*
Монреаль

**Монреаль** ( ;  ) у Квебечы провинцийы стырдæр сахар. Цæрынц дзы 1,62 милуан адæймаджы (2006). Æрбынат кодта Монреалы сакъадахыл, цæугæдон Оттавæ æмæ Сыгъдæг Лаврентийы цæугæдон кæм баиу вæййынц, уым.

Монреаль у дунейы æртыккаг стырдæр францаг æвзагыл дзурæг сахар Париж æмæ Киншасæйы фæстæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Цъай

thumb|250px|Æмбæрзт цъай
**Цъай** у зæххыбыны дон исынæн арæзт дзыхъхъ.

Категори:Арæзтад
Нунавут

**Ну́навут** (, инуктикут: ᓄᓇᕗᑦ) у Канадæйы стырдæр æмæ ногдæр территори (фæзын 1999 азы). Инуктикут, инуиннактун, англисаг æвзаг, францаг æвзаг сты провинцийы официалон æвзæгтæ. Йæ сæйраг сахар амæ йæ стырдæр сахар у Икалуит.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Канадæйы провинцитæ æмæ территоритæ
Мæсыг

Ирон **мæсыг** (бирæон нымæц: **мæсгуытæ**) — дурамад цалдæруæладзыгон иргъæвон агъуыст. Йæ бындур у квадрат æнгæсæн.

Фыццаг уæладзыг арæх у дурæйдзаг, цæмæй мæсыг фидардæр лæууа æмæ йæ бын скъахыны фадат нæ уа, уый тыххæй. Дыккаг уæладзыджы арæзт вæййы мæсыгмæ бахизæн. Мæсыджы сæр тъæпъæн, æмæ дурæй æмбонд (арæх дæндагимæ йæ алы тигъыл). Тъæпæн цар уыди пайда уымæй, æмæ ууыл лæугæйæ, алырдæм фæлгæсыны фадат лæвæрдта. Ирыстоны ис фенæн ацы классикон типæй уæлдай ма æндæртæ.

Фылдæр мæсгуытæн уыдис хъахъхъæнæн нысантæ. Амад-иу æрцыдсты, стратегион вазыгджын бынæттыл æмæ афтæ, цæмæй дзы æндæр дыууæ мæсыджы зына. Знаджы бабырст фенгæйæ, ахæм мæсыгæй лæвæрдтой сигнал артæй кæнæ фæздæгæй иннæ мæсгуытæм, кæцытæ йæ æрвыстой дарддæр.

Ирыстоны иргъæвон агъуыстыты æндæр хуызтæ: фидар, гæнах (чъырын), иргъæвон сис.

## Топоними
Урстуалты ис хъæу Саумæсыг; Тырсыгомы — Бурмæсыг; Джинаты комы — Мæсыгджын; Захъхъайы — Хусмæсыг; Къуыдаргомы — Мæсыгуат æмæ Стырмæсыг.

## Хуссар Ирыстоны мæсгуытæ
# Абаты мæсыг — Фæзы Дзомагъ
# Габайты мæсыг — Габатæ
# Хъониаты мæсыг — Дзуарыбын
# Плиты мæсыг — Есетыхъæу æмæ Дзуарыбыны астæу
# Томайты мæсгуытæ — Рукъ
# Саулохты мæсгуытæ — Дзуарыбыны уæлхъус
# Дзаттиаты мæсыг — Дзаттиатыхъæу
# Приаты мæсыг — Приаты уæлхъус
# (Абайты) Асламырзæты мæсыг — Æхсæйнаг Сыба
# Балæты мæсыг — Æхсæйнаг Сыба
# Абайты мæсгуытæ — Хъугом
# Боботы фидар — Челиатгом
# Айтегты мæсыг — Дзукъатыхъæу
# Дзукъаты мæсыг — Бызырат, Челиатгом
# Рæмонаты фидар — Брытъат
# Додоты мæсыг — Фæзы Брытъат
# Кобеты мæсыг — Едыс
# Уарихъанты мæсыг — Къабузтæ
# Галуаты мæсгуытæ — Гæлуатæ
# Зылды мæсыг — Ходз æмæ Гæлуаты астæу
# Гоготы мæсыг — Ходз
# Фæрниаты мæсыг — Астæуккаг Ерман
# Хабозты мæсыг — Астæуккаг Ерман
# Къуыбылæйтты мæсыг — Уæллаг Ерман
# Джеллыты мæсгуытæ — Уæллаг Ерман
# Хъороты мæсыг — Уæллаг Ерман

## Ирыстоны мæсгуытæ


Ныв:Ossetian_towers_in_Fiagdon.jpg|Габысаты мæсгуытæ
Ныв:Тиб.Иристон.JPG|Тиб
Ныв:Indzhyntae1.JPG|Инджынтæ
Ныв:Dagom.JPG|Дагом
Ныв:Нижний_Унал._1886.jpg|Дæллаг Уынал
Ныв:Xarisdzhyn.JPG|Хæрисджын
Ныв:Dargavs7.jpg|Алыккаты мæсыг
Ныв:Tower ursdon.JPG|Мæсыг Урсдоны раз



## Литературæ
* Дзаттиаты Руслан. Оборонительные сооружение южных осетин, 1983 

Категори:Амаддзæгтæ
Категори:Ирон æхсæнад
Æрхон

**Æрхон** () у хæххон хъæу Цæгат Ирыстоны. Хуыссы Æрхоны комы, кæцы Уæлладжыры комæй фæрсмæ ацæуы. Æрхоны комы дæргъмæ згъоры Æрхоныдон æмæ кæлы Æрыдоны цæугæдонмæ.

Хъæуы мидæг æмæ йæ цуры археологтæ ссардтой рагон аланты ныггæндтæ.

## Истори
Æрхон у Уæлладжыры комы рагондæр хъæутæй. Ис дзы VII — IX æнусты зындгонд алайнаг дзæппæзтæ. Йæ хурыскæсæн фарс ис рагон уæлмæрд, хуыйны Царциаты уæлмæрд.

## Мыггæгтæ
Æрхоны цардысты Икъатæ, Хуыдæлтæ, Годжитæ, Бæцойтæ, Темырхъантæ, Кобестæ, Илатæ, Цæлойтæ, Хъарацатæ, Тихилтæ, Цопанатæ, Алхазтæ, Мелыккатæ, Хуырымтæ, Бесатæ, Лекътæ, Хосонтæ, Хъаммæрзатæ, Бекмæрзтæ, Хæмæтатæ, Гæзатæ, Цомайтæ, Кæлутæ.

## Сыхтæ
Æрхоны ис 4 сыхы:
* Хъигър
* Бусæрты сых
* Икъатæ
* Цомайтæ

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Æрхон. Фæрдгуытæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Æрхоны ком
Æрхоны ком

**Æрхоны ком** Уæлладжыры комæй фæрсмæ ацæуы. Æрхоны комы дæргъмæ згъоры Æрхоныдон æмæ кæлы Æрыдоны цæугæдонмæ.

## Хъæутæ
* Æрхон
* Бæцойтæ
* Дæйыхъæу
* Тъæра

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

*
Онтарио

**Онта́рио** ( ) у Канадæйы провинци. Йæ сæйраг æмæ стырдæр сахар у Торонто.

## Этимологи
Провинци хæссы Онтариойы цады ном. Фылдæр хъуыдытæм гæсгæ у *Ontarí:io*, гуронты æвзагыл нысан кæны «стыр цад»; кæнæ та, гæнæн ис, æмæ *skanadario*, кæцы æмбарын кæны «рæсугъд дон» ирокезты æвзагыл. Онтариойы ис 250 000 бæрц нуазæндон цады.

## Фиппаинæгтæ

*
Ног Шотланди

**Ног Шотланди** (, , ) у провинци Канадæйы скæсæны. Йæ сæйраг æмæ стырдæр сахар у Галифакс.

## Фиппаинæгтæ

*
Альбертæ

**Альбе́ртæ** () у Канадæйы провинци. Йæ сæйраг сахар у Эдмонтон, йæ стырдæр сахар у Калгари.

## Фиппаинæгтæ

*
Милан

**Милан** () у Цæгат Италийы стырдæр сахар, Ломбардийы административон центр. Цæрынц дзы 1,3 милуан адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Таллин

**Та́ллин** кæнæ **Таллинн** (; историон нæмттæ: швед., нем. *Reval*, ) у Эстонийы сæйраг сахар, Балты денджызы былыл порт. Цæрынц дзы 445 мин адæймаджы (2020).

## Фиппаинæгтæ

*
Категори:Эстонийы порттæ
Категори:Балты денджызы порттæ
Копенгаген

**Копенга́ген** ( — «базаргæнджыты наулæууæн») у Данийы сæйраг сахар æмæ йæ стырдæр сахар. Цæрынц дзы 509 861 адæймаджы (2008). Сæрибар сахар Христиани у Kопенгагены хай.

## Фиппаинæгтæ

*
Ир

**Ир** нысан кæны:
* Ир, ирон адæм кæм цæрынц, уыцы бæстæ
* Ирон адæм, иумæйагæй
* Ир (чиныгуадзæн), Дзæуджыхъæуы чиныгуадзæн
* Радио Ир, Хуссар Ирыстоны радио станцæ
* Ир (телеуынынад), Хуссар Ирыстоны паддзахадон телерадио компани
* Ирыхъæу, Цæгат Ирыстоны хъæу 
* Ирыхъæу, Дзæуджыхъæуы хай
* Ир кæнæ Ирыхъæу, Гуырдзыстоны хъæу
Йесо Чырысти

[thumb|Йесо Чырысти. [VI æнусы иконæ]]
**Йесо Чырысти**, дыгуронау *Киристе* (, , ) чырыстон дины у Хуыцауы фырт, адæймаг æмæ Хуыцау, Сыгъдæг Æртæиууоны дыккаг гоймаг.

Йесо райгуырдис Вифлеемы, Иудейы. Йæ цард æмæ архайд афыссынц Ног Фæдзæхсты цыппар чиныджы — Матфей, Марк, Лука æмæ Иоанны Евангели. Йесо Чырысти æцæгæй кæй цардис, ууыл æвдисæн сты, йæ кой чи кæнынц, чырыстон динимæ баст чи нæ уыдысты, уыцы рагон авторты тексттæ (Иосиф Флавий, Корнелий Тацит æмæ æндæртæ).

Пысылмон дины Йесо —  [иса бин мариам] — нымад у Хуыцауы пехуымпарыл, фондз ахсджиагдæр пехуымпартæй иуыл.

Категори:Чырыстон дин
Хæдбар Паддзахæдты Æмбалад

**Хæдбар Паддзахæдты Æмбалад** (**ХПÆ**) () у раздæры Советон Цæдисы 12 паддзахады иугонд. 

Категори:Æхсæнадæмон организацитæ
Комо

**Комо** () у сахар Италийы цæгаты, Комо цады былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ломбардийы сахартæ
Македони

**Македони** кæнæ **Мæкъедон**, **Мачъидон**:
* Цæгат Македони — нырыккон паддзахад Европæйы;
* Рагон Македони — рагон паддзахад;
* Македони — Гречъы бæстæ.

## Фиппаинæгтæ
Италиаг æвзаг

**Италиаг æвзаг** (*lingua italiana*) у италиæгты мадæлон æвзаг. Уый у ромайнаг æвзаг. Дзурынц ыл 70 милуан адæймаджы.

Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Итали́йы мектæгӕ кӕнцы нӕгӕнтæ уыдæгъæм
Idioma%20italiano.png

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* *Жолудева Л. И.* Староитальянский язык: Фонетика. Морфология. Хрестоматия текстов XIII—XIV вв. М.: ЛЕНАНД, 2014. — 144 с. ISBN 978-5-9710-1315-0.
* *Зорько Г. Ф.*, *Майзель Б. Н.*, *Скворцова Н. А.* Большой итальянско-русский словарь. М.: Русский язык, 2002. — 1018 с. — ISBN: 5-200-03056-0.
* 
* *Prati A.* Vocabolario etimologico italiano. Torino, 1951. 
* *Bongioanni A.* Nomi e cognomi . Torino, 1928.

*
Категори:Италийы æвзæгтæ
Категори:Швейцарийы æвзæгтæ
Пысылмон дин

**Пысылмон дин**,  (**Ислам** дæр, ) у дунеон динтæй иу. Чырыстон дин æмæ иудаизмы иумæ пысылмон дин сты авраамон динтæ.
Йæ бындурæвæрæг у Хуыцауы пехуымпар Мæхæмæт. Пысылмон дины сыгъдæг чиныг у Хъуыран. Пысылмæттæ хъуамæ æрвылбон фондз хатты кæной ламаз. Цæмæй пысылмон суай, уый тыххæй хъæуы зæгъын шахадæ.

Чырыстон дины Хуыцауы фырт Йесо Чырысти пысылмон дины у пехуымпар.

Цæгат Кавказы адæмты фылдæр хай сты пысылмæттæ.

[thumb|[Мысыры мæзджыт]]
thumb|right|300px|Пысылмон дины ахæлиу

## Пысылмон дин Ирыстоны
Ирæтты иу хай (уæлдайдæр дыгурæттæ) сты пысылмæттæ, фæлæ уыдоны ’хсæн бирæ сæхи пысылмæттыл нымайынц æрмæст традицимæ гæсгæ: ламаз нæ кæнынц, мæзджытмæ нæ цæуынц. Пысылмон хъæутæ Ирыстоны сты Зилгæ, Елхот, Цыкола, Заманхъул æмæ æндæртæ.

## Кæс ноджы
* Рамазан
* Хъуырман
* Комуадзæн
* Ламаз

## Фиппаинæгтæ

*
Африкæ

**Африкæ** у æхсæз континенттæй иу æмæ æхсæз дунейы хæйттæй иу. Континеты фæзуат у 30 065 000 км², ома æппæт дунейы сурзæххы 20,3%. Африкæйы ис 53 паддзахады, 4 ма сты æнæбанымад. Африкæйы цæрынц иу миллиард адæймаджы бæрц.

Африкæ лæууы Европæйæ хуссарырдыгæй æмæ Азийæ хуссар-ныгуылæнырдыгæй. Африкæйы ныгуылæйнаг былгæрон æхсы Атлантикон фурд, скæсæны та — Индийы фурд. Африкæ æмæ Европæйы ’хсæн ис Зæххастæуы денджыз, Африкæ æмæ Азийы ’хсæн — Сырх денджыз æмæ Суэцы къанау.

Африкæйы цæгаты ис дунейы стырдæр æдзæрæгран — Сахарæ. Уыцы ранæй хуссарырдыгæй хъæдтæ æмæ саваннæтæ сты фылдæр.

Африкæйы зындгонддæр цæрæгойтæ сты жираф, зебрæ æмæ пыл.

XV æнусæй фæстæмæ Африкæ уыдис колонизацигонд. 1900-æм азмæ æгас континет дихгонд уыди европæйаг бæстæты ’хсæн — стырдæр колонитæ байстой Стыр Британи, Франц, Герман, Бельги æмæ Итали. Деколонизацийы процесс райдыдта æрмæст Дыккаг дунеон хæсты фæстæ.

Африкæ иртасæг зонад хуыйны африканистикæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Физикæ

**Фи́зикæ** (рагон бердзенаг æвзагыл *φύσις* «æрдз») у зонад æхсæны дунейы закъонбæрцады тыххæй.

## Фиппаинæгтæ

*
Ирæд

**Ирæд** () у къайады ныхмæ исбон дæттыны æгъдау. Ирæд Ирыстоны уыдис Цæгат Кавказы æппæты стырдæртæй, XIX æнусы ирæд фыстой стыр æмæ лыстæг сыкъаджын фосæй. Сæ нымæц-иу хæццæ кодта дæсгæйттæм æмæ суанг фондзыссæдзгæйттæм дæр, ноджы лæвæрдтой зынаргъ дзаумæттæ, хъуамæ се ’хсæн æнæмæнг уыдаид зынаргъ хæцæнгæрзтæ, егъау æрхуы æгтæ. Ирæды æхца æрæмбырд кæнынæн бирæ азтæ хъуыдис, уый аххосæй нæлгоймæгтæ ус æрæгмæ куырдтой, лæг-иу йæ усæй бирæ хистæр уыдис, стæй чызджыты скъæфгæ дæр уый тыххæй кодтой. Скъæфын та-иу арæх туг расайдта.

## Ирæды ныхмæ тох Ирыстон æмæ Кавказы
1866-æм азы Дзæуджыхъæуы æрæмбырд сты ирон æхсæнады минæвæрттæ æмæ сфидар кодтой ирæды нормæ: ирæд 200 сомæй фылдæр хъуама ма уа, зæгъгæ. 1879-æм азы мæхъхъæлон адæмы æвзæрст лæгтæ сфидар кодтой ирæды максимум: 105 сомы, стæй бауынаффæ кодтой чындзы мыггагæй ивар исын, кæд уыцы мыггаг æгæр зынаргъ лæвæрттæ усгурæй исы, уæд.

Нырыккон иртасæг Дзуццаты Хасан хъуыдымæ гæсгæ, уыцы æрæнæвæрдтæ уавæр нæ хуыздæр кодтой.

### Ирæд исыны ныхмæ газет «Ног цард»-ы тох
Ирон адæмæн стыр трагеди уыди ирæд исыны æгъдау. Газет «Ног цард» карз тох расидт йæ ныхмæ. Ирæд исыны фæдыл газеты цы уацтæ æрцыди мыхуыр, уыдонæй ахадгæдæр уыди Кочысаты Розæйы публицистикон æрмæг «Ирон чызджытæм», кæцы мыхуыргонд æрцыд «Ног цард»-ы 13-æм номыры. 
Чызгмæ йæ ныййарджытæ кæсынц, исты пайда сæм кæмæй æрбацæуа, ахæм дзаума цыма у, уый цæстæй. Чызджы нæ бафæрсгæйае, равзарынц, фылдæр мулк кæмæй æрбассивой, ахæм усгур. Афтæмæй чындзы ацæугæйæ, сылгоймаг бахауы ахаем уавæры æмæ йæм бинонтæй алчидæр йæ ныфс бахæссы зæгъынмæ: „Стыр ирæд дыл бафыстам æмæ æнæрынцойæ кус“

æмæ дарддæр:

Адæм сæрибардзинады тыххæй сæ туг куы калынц æмæ мæлынц талынг ахæстæтты, уæд нæ алчидæр йæ фыдмæ афтæ бадзурын нæ уæнды: „Уæ, мæ фыд, æз дæ хъæбул дæн, æмæ мæ цагъæйраджы уæй ма кæн“. Хъуамæ нæ алчидæр йе ’гады тыххæй йæ ныййарджытæм бауæнда уыцы ныхæстæ, æмæ ныууадзын кæнæм ирæды æгъдау.

Розæйы фæстæ газеты мыхуыргонд æрцыди Тменаты Елбыздыхъойы уац «Ирæды тыххæй». Автор лæмбынæгæй æргом кæны ирæды экономикон æфсæнттæ æмæ къласон характер, ацы темæйы фæдыл.

## Нырыккон чындзæхсæвы æгъдау
Ныр Ирыстоны ирæд нал исынц. Лæппуйы бинонтæ сцæттæ кæнынц фидауæггаг æхца — фидауæггаг цы æхца сæвæрынц, уый у мысайнаг, дыууæ мыггаджы кæй бафидыдтой, кæй бахæстæг кодтой, уый тыххæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къайад
Категори:Истори
Локомотив (нысаниуджытæ)

**Локомотив**:

* Локомотив — æфсæнвæндагон транспорты фæрæз.
* Локомотив — æфсæнвæндаджы кусджыты спорты æхсæнад.
* Локомотив — спорты клубы бæстыхай Дзæуджыхъæуы Марковы уынджы.
* Локомотив — футболон стадион Калачы.
* Локомотив — футболон стадион Мæскуыйы скæсæны.

* Футболон клубтæ:
** «Локомотив» Абакан, Уæрæсе
** «Локомотив» Витебск, Белорусси
** «Локомотив» Джалалабад, Хъиргъиз
** «Локомотив» Калак, Гуырдзыстон
** «Локомотив» Калугæ, Уæрæсе
** «Локомотив» Лейпциг, Герман
** «Локомотив» Лиски, Уæрæсе
** «Локомотив-КМВ» Минеральные Воды, Уæрæсе
** «Локомотив» Минск, Белорусси
** «Локомотив» Мæскуы, Уæрæсе
** «Локомотив-НН» Дæллаг Новгород, Уæрæсе
** «Локомотив» Пловдив, Болгари
** «Локомотив» Пхеньян, КАДР
** «Локомотив» Бетъырбух, Уæрæсе
** «Локомотив-М» Серпухов, Уæрæсе
** «Локомотив» Софи, Болгари
Локомотив (клуб, Дзæуджыхъæу)

thumb|300px|«Локомотив», 2008 азы декабры ист къам
**Спортклуб «Локомотив»** у спорты бæстыхай Дзæуджыхъæуы Марковы уынджы, Вагæттæ цалцæггæнæн заводы цур.

Бирæ азты дæргъы разамынд ын дæтты Габысаты Ибрагимы фырт Хъамболат, спорты мастер, УСФСР-йы сгуыхт тренер, ЦИ АССР-йы физикон культурæйы сгуыхт кусæг.

Йæ рæстæджы «Локомотив»-мæ, баскетболы секцимæ, цыд Цæгат Ирыстоны Сæргълæууæг Мамсыраты Таймураз; РЦИ-Аланийы фæсивæды, физкультурæ æмæ спорты хъуыддæгты фæдыл министр Челæхсаты Рустем; республикæйы уæгъдибар хъæбысхæсты иугонд командæйы сæйраг тренер Тедеты Марик æмæ æндæр зындгонд адæм.

Категори:Дзæуджыхъæу
Категори:Цæгат Ирыстоны спорт
Габысаты Хъамболат

**Габысаты Ибрагимы фырт Хъамболат** (райгуырд Хъахъхъæдуры 1930-æм азы) у Дзæуджыхъæуы спорты клуб «Локомотив»-ы хицау. Спорты мастер, УСФСР-йы сгуыхт тренер, ЦИ АССР-йы физикон культурæйы сгуыхт кусæг, УФ-йы физикон культурæ æмæ спорты отличник, Уæрæсейы олимпаг змæлды рæзтмæ бавæрæны тыххæй риуылдаргæ нысан хæссæг, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты, фæллойы æмæ спорты ветеран, кадджын æфсæнвæндаггон. Майдан «Ирыстоны намысæн»-æй хорзæхджынгонд (2007). 

Цымыдиссаг уый у, æмæ тренировкæтæ кæнын райдыдта 26-аздзыдæй. Уый размæ хъахъхъæдуйраг лæппу гауызмæ никуы рацыд. Æфсады баслужбæ кæнгæйæ (уыд Китайы), Ирыстонмæ сыздæхт æмæ сси Вагæттæ цалцæггæнæн заводы кусæг. Уæд, 1958 азы, райдыдта уæгъдибар хъæбысхæсты сусæгдзинæдтæ сгарын, цыппар азы фæстæ та сси профессионалон тренер. Суанг 2000 азмæ фæкуыста Хъамболат тренерæй. Йæ хъомылгæнинæгты ’хсæн дунеон къласы спорты мастертæ, Европæйы чемпионтæ Бигъаты Барис, Сокаты Тимур, ССР Цæдисы чемпионтæ æвзонгты ’хсæн Гæджынаты Витали æмæ Калоты Арон, дунейы чемпион фæсивæды ’хсæн Плиты Алик æмæ бирæ æндæр фæсивæд.

Йæ райгуырæн хъæу Хъахъхъæдуры стыр спорткомплекс куы сарæзтой, уæд Хъамболат æм æхсæз мæйы, мызд нæ агургæйæ, горæтæй дыууæрдæм фæцыд æмæ уæгъдибар хъæбысхæсты секци скусын кодта. Фæлæ спорткомплекс басыгъд æмæ ныр дæр нæ кусы.

## Æддаг æрмæг
* Тъехты Тамерлан. Æрыгæтты уæлахизтæй — фæрнджын // «Рæстдзинад»
* Аланийы райсом // ГТРК «Алания» (14.06.2025)

Категори:Цæгат Ирыстоны спорты архайджытæ
Категори:Цæгат Ирыстоны спорты мастертæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кадджын æфсæнвæндаггонтæ
Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Хъамболат
Категори:Хъахъхъæдуры чи райгуырдис, уыдон
Алантæ

**Алантæ**, **алайнæгтæ** кæнæ **аллон** уыдысты сæрмæттаг равзæрды цæугæцардгæнджыты знæмты цæдис, дзырдтой цæгат-скæсæн ирайнаг къорды алайнаг æвзагыл. 

## Истори
I-æм æнусы алантæ ныгуылæнмæ æрбабырстой Централон Азийæ æмæ дзы хицауиуæг бынат райстой æндæр сæрмæтты æхсæн. Аммиан Марцеллин куыд фыста, афтæмæй уыцы рæстæджы æндæр сæрмæттæг знæмтæ сæ хицæн нæмттæ ныууыагътой æмæ иууылдæр райдыдтой сæхи алайнæгтæй хонын.

Адæмты Стыр гоцы рæстæджы гуннтæ сæ ныппырх кодтой æмæ асырдтой Скæсæн Европæйаг быдыртæй. Уыцы рæстæджы алайнæгтæ сæхи адих кодтой дыууæ къордыл. Иу къорд ацыдис дарддæр Ныгуылæн Европæмæ æмæ дзы бирæ хæстыты фæстæ цалдæр рæтты æрцæрын кодта. Уыцы алайнæгтæ бындур сæвæрдтой цалдæр къаролад æмæ паддзахадтæн, се ’хсæн уыдысты Аланты æмæ вандалты къаролад Цæгат Африкæйы æмæ Алайнаг паддзахад Испанийы (409-426).
 
Аланты æндæр къорд алыгъдис Цæгат Кавказмæ. Цæгат Кавказы зæххытыл алантæ сарæзтой рагфеодалон паддзахад — Алани (Аланыстон). Уыцы паддзахад стыр бавæрд ныккодта Кавказы историмæ, уыдысты йæм тыхджын политикон æмæ династион бастдзинадтæ Византия, Гуырдзыстон æмæ Хазары каганадимæ, базайраг бастдзинадтæ Иран, Киевы Уырыс æмæ араббаг бæстæтимæ. Аланыстоныл цыдис Стыр Зæлдаг фæндаг. Алантимæ баст у Салтов-Маяцчы археологион культурæ æмæ бирæ хæлд сахартæ (Архыз, Уæллаг æмæ Дæллаг Дзылат) æмæ ингæнтæ (Бæлта, Цыми, Гæлиат, Змейкæ æмæ æнд.) Цæгат Кавказыл. 

Аланыстон хæлд æрцыдис XIII æнусы тæтæр-мангойлæгты бырсты аххосæй. Ацы бырсты фæстæ алæйнагты иу хай ацыдис Венгримæ æмæ сын венгриаг паддзах Бела IV Арпад æрцæрыны бар радта, афтæмæй уыдон райдийæн радтой ястæн. XIV æнусы Тамерланы ныббырсты аххосæй алайнæгтæн фесæфтысты се ’ппæт быдыраг зæххытæ æмæ сæ цæрджыты фылдæр хай. Ацы ныббырстæй сæхи чи фервæзтой, уыдон Кавказы хæххты баззадысты æмæ радтой райдийæн нырыккон ирæттæн.

Аланты байзæддæгтыл нымад сты ирæттæ æмæ ястæ.

## Генетикæ
2014-æм азы Доны цур цы алайнæгтæ ныгæд уыдысты, уыдоны стæджытæй райстой ДНТ-анализтæ. Ингæны мидæг уыдысты 10 алайнæджы, уыдонæй 4-æн уыдис yDNA гаплогруппæ G2 æмæ 6-æн mtDNA гаплогруппæ I. Ахæм æмхуызæн генетикæ сæм уый тыххæй уыди, æмæ, æвæццæгæн, иууылдæр иу знæмæй кæнæ бинонтæй рацæугæ уыдысты.

2015-æм азы Мæскуйы Археологийы институт иртæсын райдыдта цалдæр Сæрмæт-Алайнаг æмæ Салтов-Маяцчы культурæйы обау-ингæнтæ. Анализтæ куыд рабæрæг кодтой, афтæ дыууæ IV-æм æмæ VI-æм æнусы алайнаг хуызæгтæн уыдысты G2a-P15 æмæ R1a-z94 yDNA-гапплогруппæтæ, æмæ æртæ Сæрмæттæг хуызæгæн II æмæ III æнусы уыдысты дыууæ yDNA J1-m267 æмæ иу R1a.

Æмæ æртæ Салтов-Маяцчы VIII-æм кæнæ IX-æм æнусы хуызæгтæн уыдысты yDNA-тæ G, J2a-M410 æмæ R1a-z94.

## Галерей

Alan kingdom hispania.png
Vandal alan kingdom 526.png
Alania 10th–12th c. according to Bzarov.png


## Кæс ноджы
* Венгрийы цæрæг **[[ястæ]]** — ирæттæн сты сæ хæстæгдæр адæмыхатт. Фæлæ се ’взаг ферох кодтой.
* Роксалантæ
* Буртастæ

## Фиппаинæгтæ

*
Махъоты Ацæмæз

**Махъоты Владимиры фырт Ацæмæз** (райгуырдис Беслæны 1957-æм азы) у композитор, Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт кусæг, Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы Композиторты цæдисы сæрдар, Цæгат Ирыстоны паддзахадон филармонийы директор.

Схъомыл ис Беслæны, йæ мад куыста уыцы сахары 1-æм скъолайы уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæгæй.

Махъоты Ацæмæз ахуыр кодта Ленинграды æмæ Ереваны консерваториты. 1986-æм азæй дæс азы дæргъы куыста Цæгат Ирыстоны драмон театры, 1996-æм азы фæстæ уыдис уыцы театрæн йæ аивадон разамонæг.

Махъойы-фырт ныффыста цыппар симфонийы, оперæ «Алантæ», концерт «Азы хроникæ», балет «Планетæты парад», æртæ мюзиклы, сæдæ зарджытæй фылдæр æмæ æндæр музыкалон уацмыстæ.

Беслæны бæллах куы ’рцыди, уый 50 боны фыста ног симфони, «Мæ фыдыбæстæ Беслæн», зæгъгæ. Уыцы симфони фыццаг хатт хъуыстгонд уыди Дзæуджыхъæуы 2005-æм азы. Симфонийы хъуысынц сылгоймаджы хъæлæс æмæ Цæлыккаты Феликсы æмдзæвгæтæ.

Ис ын æртæ чызджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Композитортæ
Категори:Дзæуджыхъæуы зындгонд адæм
Категори:РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайджытæ
Категори:Беслæны чи райгуырдис, уыдон
Ацæмæз
Дзæуджыхъæуы вагæттæ цалцæггæнæн завод

**Кировы номыл Дзæуджыхъæуы вагæттæ цалцæггæнæн завод** () у Цæгат Ирыстоны рагондæр æмæ ахсджиагдæр индустрион куыстуæттæй иу. Акционерон æхсæнад «Уæрæсейы Æфсæнвæндæгтæ»-йы филиал.

Завод скуыста 1913 азы, уæд дзы куыстой 400 адæймаджы бæрц.

2009-æм азы заводы кусынц 634 адæймаджы. Æдæппæт мызды фонд у 47,6 милуан сомы.

Заводы генералон директор (2009-æм азы уавæрмæ гæсгæ) у Беккуызарты Виталий.

## Æддаг æрмæг
* Заводы тыххæй  

Категори:Дзæуджыхъæу
Категори:Цæгат Ирыстоны экономикæ
3 майы

## Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ
* АИШ, Ахуыргæнджыты бон.
* Польшæ, Конституцийы бон.
* Сьеррæ-Леоне, Хæдбардзинады бон.
* ХАР, Сæрибардзинады бон.
* Япон, Конституцийы бон (*Kenpoh-kinen-bi*).
## Цаутæ
* 1494 — Христофор Колумб (, , ) ссардта Ямайкæ.
* 1815 — Венаг конгрессы уынаффæмæ гæсгæ Польшæйаг Паддзахад Уæрæсейаг Империйы хай сси.
* 1841 — Стыр Британи фехъуысын кодта, Ног Зеланди йæ колони кæй у, уый тыххæй.
* 1906
** — Николай II сфидар кодта финнаг æмæ шведаг æвзæгты официалон статус Финляндийы.
** — Турк Синайы æрдæгсакъадах Мысыры территори базыдта.
* 1953 — Германы скуыста радиостанцæ Немыцаг уылæн ().
* 2006 — Сомихаг авикомпани «Армавиа»-йы хæдтæхæг A-320 æрхаудта æмæ фæдæлдон Сочийы цур. 113 пассажирæй ничи аирвæзти.

## Ацы бон райгуырдысты
* 1929 — Козаты Исидор, ирон поэт æмæ журналист.

## Ацы бон амардысты

Категори:Бонтæ
Цыбырты Людвиг

**Цыбырты Алексейы фырт Людвиг** (райгуырдис 19 ноябры 1932 азы, Цхинвалы) у Хуссар Ирыстоны политик æмæ йæ фыццаг президент (1996–2001), историон зонæдты доктор (1978-æм азæй), профессор (1981), рауагъта 160 зонадон куыстæй фылдæр.

Ахуыр кодта Цхинвалы 2-æм астæуккаг скъолайы. Æнтыстджынæй каст фæци ЦИПУ-йы историон факультет (1956).

Категори:Хуссар Ирыстоны президенттæ
Категори:Политиктæ
Людвиг
Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон
Категори:XX æнусы политиктæ
Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ

**Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ** (**облæст**) (, ) уыдис ирон адæмы автономи Гуырдзыстоны Советон Социалистон Республикæйы. Йæ сæйраг сахар уыд Цхинвал (1936 — 1961 йæ ном уыд Сталинир). Гуырдзыстон Советон Цæдисæй куы рацыдис, уæд Хуссар Ирыстон дæр рацыдис Гуырдзыстоны скондæй.

## Истори

Гуырдзыстон большевиктæ куы бацахстой 1921-æм азы, уый фæстæ 1922-æм азы 20-æм апрелы сырæзтис Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ ГССР-ы мидæг. Автономон бæстæйы арæнтæ æвзæрст уыдысты ирон адæм Гуырдзыстоны цы зæххытыл цардысты, уымæ гæсгæ. Фæлæ уæддæр кæцыдæр зæххытæ, кæм цардысты фылдæр ирæттæ, нæ бахаудтой автономон бæстæмæ. Уыдон сты: Тырсыгом, Хъуды ком, Триалет. Автономи кæй уыдис, уый тыххæй дзы уыдис бар дзурын æмæ ахуыр кæнын ирон æвзагыл, фæлæ официалон æвзæгтæ уыдысты гуырдзиаг æмæ уырыссаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны истори
Категори:Гуырдзыстоны ССР
Уæллаг Фыййагдон

**Уæллаг Фыййагдон** кæнæ **Фыййагдон**, **Хохы Фыййагдон** () у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Куырттаты комы æрзæткъахджыты посёлок, комæн йæ административон центр.

## Истори
Аразын æй байдыдтой 1959 азы, Фыййагдоны æрзæтыссæн фабрикæ куы сарæзтой, уæд. Ацы бынат хуыдтой «**Æхсаби**». Сарæзтой дзы бирæуæладзыгон хæдзæрттæ, клуб, библиотекæ, астæуккаг скъола, хæрæндон, ресторан, дзулфыцæн завод, æмæ сæ ном дæрдтыл кæмæн айхъуыстис, ахæм сывæллæтты рынчындон.

1970 азы дзы царди 2,8 мин адæймаджы, 2005 азы та — мин адæймаджы бæрц.

Уæллаг Фыййагдонæй хуссарырдæм лæууы Алайнаг нæлгоймæгты моладзандон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Куырттаты ком
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Си-Эн Тауэр

**Си-Эн Тауэр** ( «**C**anada’s **N**ational») уыди дунейы тæккæ бæрзонддæр амаддзаг 1975 азæй 2007 азмæ. Мæсыгæн йæ бæрзæнд у 553,33 метры. Абон CN Tower у Торонтойы символ.

Си-Эн Тауэр у Останкинойы телемæсыгæй 13 метры бæрзонддæр.

Категори:Амаддзæгтæ
Категори:Торонто
Англис

**Англис** () у административон хай Стыр Британийы хуссар-скæсæны. Англисы сæйраг сахар у Лондон.

## Фиппаинæгтæ

*
Нил

**Нил** (,  — *Нилос*) у Африкæйы цæугæдон æмæ дунейы дыккаг стырдæр цæугæдон (Амазонкæйы фæстæ). Хауы Зæххастæуы денджызмæ. Цæугæдоны дæргъ у 5600 км (Викторийы цадæй), бассейны фæзуат — 2,8–3,4 млн. км2.

1960–1970-æм азты Нилыл арæзт æрцыдис егъау Асуаны донмарæн.

Категори:Мысыры цæугæдæттæ
Категори:Суданы цæугæдæттæ
Категори:Хуссар Суданы цæугæдæттæ
Категори:Угандæйы цæугæдæттæ
Сидней

**Сидней** ( ) у Австралийы стырдæр сахар, Ног Хуссар Уэльсы сæйраг сахар.

Сиднейы цæрын зынаргъ у, сахар нымад у дунейы зынаргъдæр сахартæй 15-æмыл, Австралийы та у тæккæ зынаргъдæр.

## Истори
2000-æм азы Сиднейы цыдысты сæрды Олимпийы хъæзтытæ.

## Бæстыхъæд
Сахары бæстыхъæд у ромыл, зымæг дзы вæййы уазалгомау. Июлы (зымæгон мæй хуссар æрдæгсферæйы) рæстæмбис температурæ у 8—16,2&nbsp;°C.

## Фиппаинæгтæ

*
Тор

right|thumb|Тор
**Тор** (рагон исландиагау *Þórr*) у гермайнаг-скандинаваг мифологийы муртаттаг хуыцау, асты иу, Одины фырт.

Категори:Мифологи
Уэльс

**Уэльс** (, ; ) у Стыр Британийы административон æмæ политикон хай. Йæ сæйраг сахар у Кардифф. Цæрынц дзы валлийæгтæ æмæ англисæгтæ.

thumb|right|Уэльс Стыр Британийы картæйыл

*
Скæсæн Европæ

[thumb|200px| 
<font color=#4080FF>██</font> [Цæгат Европæ
██ Ныгуылæн Европæ
██ Скæсæн Европæ
██ Хуссар Европæ]]
**Скæсæн Европæ** у Европæйы скæсæйнаг хай. 

### Скæсæн Европæйы бæстæтæ

*  Белорусси
*  Болгари
*  Венгри
*  Молдовæ
*  Польшæ
*  Румыни
*  Словаки
*  Уæрæсе
*  Украинæ
*  Чехи

*
Категори:Европæ
Торсхавн

**Торсхавн** (,  «Торы наулæууæн») у Фареры сакъадæхты сæйраг сахар æмæ стырдæр сахар. Ис Стреймойы сакъадахы хуссары. Цæрджыты нымæц: 19 мин адæймаджы (2007).

825 азы викингтæ æрæвæртой сæ парламент (*тинг*) Тинганесы æрдæгсакъадахыл.

[thumb|right|300px|[Тинганес]]
[thumb|right|300px|Форт [Скансин]]

## Æфсымæрон сахартæ

## Фиппаинæгтæ
Тинганес

thumb|right|250px|Тинганес
thumb|right|250px|Тинганес
**Тинганес** () у Торсхавны гыццыл æрдæгсакъадах. Тинганесы Фареры сакъадæхты Парламент (Лёгтинг) ис.

Категори:Торсхавн
Фидар

**Фидар** кæнæ *[[хъаллæ]]* — иргъæвон амаддзаг. Ирыстоны зындгонд сты дыууæ хуызы фидæрттæ. 

### Мæсыгджын фидар ([[Галуан]])

Арæзт вæййы мæсыгæй æмæ дурамад сисæй йæ алыварс. Арæх ма ахæм комплексмæ æфтыд цæуы гæнах.

### Айнæджы  (лæгæты) амад фидар

Ахæм фидæрттæ Цæгат Ирыстоны ис æртæ: 
* Куырттаты комы — Дзывгъисы фидар, 
* Уæлладжыры комы — Урсдоны æмæ Нузалы фидæрттæ. 
Ацы æртæ фидары амад æрцыдысты аланты дуджы.

Хуссар Ирыстоны фидæрттæ:
* Челиатгомы — Боботы фидар
* Брытъаты — Рæмонаты фидар

## Фиппаинæгтæ

Категори:Амаддзæгтæ
Категори:Фортификаци
Глазго

**Гла́зго** ( , , ) у Шотландийы стырдæр сахар. Цæрынц дзы 620 000 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Эдинбург

**Эдинбу́рг** ( , , ) у Шотландийы сæйраг сахар æмæ йæ стырдæр сахар Глазгойы фæстæ.

*
Корнуолл

**Ко́рнуолл** (, ) у графад Англисы хуссар-ныгуылæны. Цæрынц дзы  531 мин адæймаджы (2007). Йæ административон центр у Труро. 

## Фиппаинæгтæ

*
Ельцин, Борис Николайы фырт

**Борис Николайы фырт Е́льцин** (райгуырдис 1931-æм азы 1 февралы Буткайы хъæуы Свердловсчы облæсты — амардис 2007-æм азы 23 апрелы Мæскуыйы) уыд советон æмæ Уæрæсейы политик, Уæрæсейы Федерацийы фыццаг президент (1991-2000).

Ельцин райгуырдис Уралы хъæуы, зæхкусджыты бинонты ’хсæн. Йæ разгæ бонтæ арвыста Пермы облæсты сахар Березникийы. Уым каст фæцис астæуккаг скъола. Æфсадмæ йæ нæ басидтой, уый тыххæй æмæ йæ армы дыууæ æнгуылдзы нæ уыд.

Ельцин студент куы уыд, тынг уарзта волейбол, сси спорты мастер. 1955-æм азы каст фæци Уралы политехникон университет, æмæ инженер-аразæг сси (йæ дипломон куысты темæ уыд «Телеуынынады мæсыг»). 1955-1968 азты куыста арæзтады. 1968-æм азæй куыста партион архайæгæй, 1985-æм азæй — Мæскуыйы.

1991-æм азы 10 июлы Уæрæсейы адæмæн иузæрдыгдзинадыл ард бахордта æмæ сси УСФСР-йы президент. Йæхæдæг куыд бафиппаидта, сси Уæрæсейы историйы, адæм кæй равзæрстой, фыццаг ахæм сæргълæууæг.

Ельцины критиктæ йæ зылын кæнынц, уый 1991-æм азы Беловежьейы бадзырдыл кæй йæ къух æрфыста, уый тыххæй. Беловежьейы бадзырды аххосæй, дам, Советон Цæдис фехæлдис, Хуссар Ирыстон æмæ æндæр рæтты быцæутæ сирвæзтысты, дуне та дыууæполюсонæй иуполюсон сси.

[thumb|right|Борис Ельцин æмæ [Клинтон, Билл|Билл Клинтон. 1999-æм азы 18 ноябры]]

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы политиктæ
Категори:Уæрæсейы президенттæ
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ
Категори:XX æнусы политиктæ
Трансильвани

thumb|right|250px|Трансильвани (бур) Румынийы картæйыл
**Трансильва́ни** (, , , ) у централон Румынийы историон регион. Бирæ адæм Трансильвани романимæ «Дракулæ» сбæттынц. 

## Цæрджытæ
Цæрынц дзы румынæгтæ (74,69%), венгриæгтæ (19,60%), цигайнæгтæ (3,39%), немыц (0,73%) æмæ сербæгтæ (0,1%).

## Этимологи
Трансильвани у калькæ венгриаг номæй *Erdély* (равзæрæггаг номæй *Erdő-elve* «хъæдты фæстæ»). Афтæмæй *Трансильвани* = *Trans* (фæстæ/фале) + *sylva* (хъæд).

Категори:Румыни
Труро

**Труро** (, ) у Корнуоллы административон центр, Стыр Британийы æппæты хуссардæр сахар. Цæрынц дзы 20 920 адæймаджы (2001).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Категори:Корнуоллы сахартæ
Кейптаун

**Кейптаун** (Капстад) (, , коса: *iKapa*) у Хуссар Африкæйы Республикæйы стырдæр сахар (Йоханнесбург æмæ Дурбаны фæстæ). Сахар у Националон Æмбырды (парламенты) бадæн.

thumb|400px|left|Фынджы-хох (англ. Table Mountain) у Кейптауны символ

## Фиппаинæгтæ

*
Цæгат Европæ

[thumb|200px| 
<font color=#4080FF>██</font> Цæгат Европæ<br />
<font color=#00FFFF>██</font> [Ныгуылæн Европæ
██ Скæсæн Европæ
██ Хуссар Европæ]]

**Цæгат Европæ** у Европæйы цæгат хай. 
### Цæгат Европæйы бæстæтæ

*  Дани
**  Гренланди
**  Фарертæ
*  Ирланди
*  Исланди
*  Латви
*  Литва
*  Норвеги
**  Шпицберген
*  Стыр Британи
**  Гернси æмæ  Джерси
**  Мэн
*  Финлянди
**  Аландтæ
*  Швеци
*  Эстони

*
Категори:Европæ
Дилан, Боб

**Боб Дилан** (, æцæг ном — **Роберт Аллен Циммерман**, ; райгуырд 1941 азы 24 майы) у зындгонд америкæйаг поэт, зарджыты автор æмæ музыкант.

## Дискографи
### Альбомтæ

# Bob Dylan — 1962
# The Freewheelin' Bob Dylan — 1963
# The Times They Are A-Changin' — 1964
# Another Side of Bob Dylan — 1964
# Bringing It All Back Home — 1965
# Highway 61 Revisited — 1965
# Blonde on Blonde — 1966
# John Wesley Harding — 1967
# Nashville Skyline — 1969
# Self Portrait — 1970
# New Morning — 1970
# Pat Garrett & Billy the Kid — 1973 (саундтрек)
# Dylan — 1973
# Planet Waves — 1974 
# Blood on the Tracks — 1975 
# The Basement Tapes — 1975
# Desire — 1976
# Street Legal — 1978
# Slow Train Coming — 1979
# Saved — 1980
# Shot of Love — 1981
# Infidels — 1983
# Empire Burlesque — 1985
# Knocked Out Loaded — 1986
# Down in the Groove — 1988
# Oh Mercy — 1989
# Under the Red Sky — 1990
# Good as I Been to You — 1992
# World Gone Wrong — 1993
# Time Out Of Mind — 1997
# Love and Theft — 2001
# Modern Times — 2006
# Together Through Life — 2009
# Christmas In The Heart — 2009
# Tempest — 2012
# Shadows in the Night — 2015
# Fallen Angels — 2016
# Triplicate — 2017
# Rough and Rowdy Ways — 2020
# Shadow Kingdom — 2023

### Æмбырдгæндтæ
# Bob Dylan’s Greatest Hits — 1967
# Bob Dylan’s Greatest Hits, Vol. 2 — 1971
# Biograph — 1985
# The Bootleg Series Volumes 1-3 (Rare & Unreleased) 1961-1991 — 1991
# Bob Dylan’s Greatest Hits, Vol. 3 — 1994
# The Bootleg Series Vol. 4: Bob Dylan Live 1966, The "Royal Albert Hall" Concert — 1998
# The Essential Bob Dylan — 2000
# The Bootleg Series Vol. 5: Bob Dylan Live 1975, The Rolling Thunder Revue — 2002
# The Bootleg Series Vol. 6: Bob Dylan Live 1964, Concert at Philharmonic Hall — 2004
# The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack — 2005
# DYLAN — 2007

### Концертон альбомтæ
# Before the Flood — 1974
# Hard Rain — 1976
# Bob Dylan at Budokan — 1979
# Real Live — 1984
# Dylan & the Dead — 1988
# The 30th Anniversary Concert Celebration — 1993
# MTV Unplugged — 1995
# Live at the Gaslight 1962 — 2005
# Live at Carnegie Hall 1963 — 2005

## Фиппаинæгтæ

Категори:АИШ-ы рок-музыканттæ
Категори:Дулуты чи райгуырдис, уыдон
Лихтенштейн

**Лихтенште́йны Кънйазад** () у гыццыл европæйаг паддзахад. Йæ сæйраг сахар у Вадуц. Евроцæдисы уæнг нæу, фæлæ Шенгены бадзырды хайадисæг у.

*
Хорз Ныфсы сынæг

thumb|right|250px|Хорз Ныфсы сынæг
**Хорз Ныфсы сынæг** (, , , ) у Хуссар-Африкæйы Республикæйы сынæг.

Категори:Хуссар Африкæйы Республикæйы географи
Амстердам

**Амстерда́м** ( ) у Нидерландты сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

*
Балканы æрдæгсакъадах

**Балканы æрдæгсакъадах** у æрдæгсакъадах Европæйы хуссар-скæсæны.

## Балканты бæстæтæ

* 22x20px|border Албани
* 22x20px|border Болгари
* 22x20px|border Босни æмæ Герцеговинæ
* 22x20px|border Грекъ
* 22x20px|border Цæгат Македони
* 22x20px|border Румыни
* 22x20px|border Серби
* 22x20px|border Словени
* 22x20px|border Турк
* 22x20px|border Хорвати
* 22x20px|border Черногори

## Фиппаинæгтæ

*
Категори:Æрдæгсакъадæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Æввахс Хурыскæсæн

**Æввахс Хурыскæсæн** кæнæ **Æввахс Скæсæн** у Азийы ныгуылæн хай æмæ Африкæйы цæгат-хурыскæсæйнаг хай.

### Æввахс Хурыскæсæны бæстæтæ
* 22x20px|border Бахрейн
* 22x20px|border Израиль
* 22x20px|border Иордани
* 22x20px|border Ирак
* 22x20px|border Иран
* 22x20px|border Араббы Иугонд Эмираттæ
* 22x20px|border Йемен
* 22x20px|border Катар
* 22x20px|border Кипр
* 22x20px|border Кувейт
* 22x20px|border Ливан
* 22x20px|border Мысыр
* 22x20px|border Оман
* 22x20px|border Палестинæ
* 22x20px|border Сауды Арабб
* 22x20px|border Сири (Сам)
* 22x20px|border Судан
* 22x20px|border Турк

## Фиппаинæгтæ

*
Нидерландаг æвзаг

**Нидерландаг æвзаг** (*de Nederlandse taal, het Nederlands*) у нидерландаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 22 милуан адæймаджы.

*
Антарктидæ

**Антарктидæ** ( — «Арктикæйы фаллаг») у Зæххыл æппæты хуссардæр континент. Йæ фæзуат у 14,4 млн км² (уымæй 1,6 млн км² шельфы цъититæ).


File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg


*
Ястæ

**Ястæ** () уыдысты ирайнаг æвзагыл дзурæг адæм, фæлæ XVII æнусæй дзурынц венгриагау. XV æнусы арæзт ясаг æвзаджы цы чысыл дзырдуат баззад, уымæй зыны, ясаг æвзаг ирон æвзаджы диалект кæй уыд, уый.

Ястæ цы ран цæрынц, уый хонынц Ясшаг (). Ясшаг административон иуæг нæу, у стырдæр иуæджы (Яс-Надькун-Сольнок) хай, уый тыххæй йæ фæзуат дырысæй абарæн нæй — у 1100 км² бæрц.

Ясшаг æмæ Ирыстоны ’хсæн ис культурон бастдзинад, Венгрийæ арæх æрбацæуынц делегацитæ.
thumb|250px|Ясшаг

## Зындгонд ястæ
* Сандор Чани
* Чаба Хенде

## Кæс ноджы
* Алантæ
* Языгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алантæ
Категори:Венгрийы адæмтæ
Воеводинæ

**Воево́динæ** (, , , , , ; официалон ном у **Автономон край Воеводинæ**) у Сербийы автономон край. Йæ сæйраг сахар у Нови-Сад. 

## Этникон къордтæ

Цæрынц дзы 26 этникон къордты:

* 65,05% — сербæгтæ
* 14,28% — венгриæгтæ
* 2,79% — словакæгтæ
* 2,78% — хорватæгтæ
* 2,45% — югославиæгтæ
* 1,75% — черногориæгтæ
* 1,50% — румынæгтæ
* 1,43% — цигайнæгтæ
* 7,97% — æндæртæ

## Фиппаинæгтæ

*
Осло

**О́сло** () у Норвегийы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 548 617 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Категори:Норвегийы фюльке
Белграви

**Белграви** ()  у Лондоны район.

## Æввахс рæттæ
* Челси
* Гайд-парк
* Найтсбридж
* Вестминстер

Категори:Лондон
Хъесатæ

**Хъесатæ** (,  ყესაშვილი, ხერხეულიძე) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Стокгольм

**Стокго́льм** () у Швецийы сæйраг сахар æмæ паддзахады стырдæр сахар. Цæрынц дзы 810 120 адæймаджы (2009). Лæууы цад Меларены скæсæн былыл.

## Фиппаинæгтæ

*
Тихвинкæ (цæугæдон)

**Ти́хвинкæ** () у цæугæдон Ленинграды облæсты скæсæны. Ууыл лæууы сахар Тихвин. Цæугæдоны дæргъ у 144 километры, уый цæуы Еглинойы цадæй цæугæдон Сясмæ.

XIX æнусы Тихвинкæ уыд Тихвины доны системæйы хай, ууыл уыди 48 шлюзы. Йæ ахадындзинад фæкъаддæр, Волгæ-Балты доны фæндаг арæзт куы фæци, уæдæй. 1966-æм азæй системæйæ нал пайда кæнынц, Тихвинкæ нал у наудзон цæугæдон.

Тихвинкæйы дыууæ былыл лæууы рагон уырыссаг сахар Тихвин.

Категори:Ленинграды облæсты цæугæдæттæ
Газуадзæн «Дзуарыхъæу—Цхинвал»

thumb|250px|Газуадзæны фыццаг трубæ бандæгътой
**Газуадзæн «[[Дзуарыхъæу (быдыры)|Дзуарыхъæу]]—[[Цхинвал]]»** арæзт æрцыдис Цæгат Ирыстон — Алани æмæ Хуссар Ирыстоны ’хсæн, уый фæрцы уæрæсейаг æрдзон газ æрбацыдис Цхинвал æмæ Хуссары æндæр цæрæнрæттæм. Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хæххон хъæутæм дæр газ бауагътой; фыццагдæр газ райстой Мызур, Нузал, Садон, Бурон, Уæллаг Зджыд, Уынал æмæ Зынцъар.

2008-æм азы 29 майы Къобеты хъæуы газуадзæн «Цхинвал—Дзуарыхъæу»-ы Хуссар Ирыстоны фадыджы бахсыстой фыццаг хæтæл. Уыцы бон дзы сарæзтой бæрæгбон, сæ аивад дзы равдыстой Хуссар æмæ Цæгат Ирыстоны кафджытæ æмæ зарæггæнджытæ. Кæронбæттæны адæмон бæрæгбонæн куыд æмбæлы, афтæ уыдис æцæг ирон куывд.

2009-æм азы 26 августы газуадзæн скуыста æппæтæй. Йæ дæргъ у æдæппæт 175 километры, газы хæтæл цæуы 5 рагъы сæрты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны энергетикæ
Категори:Цæгат Ирыстоны энергетикæ
Категори:Уæрæсейы газуадзæнтæ
Цæгат Ирыстоны паддзахадон хæрзиуджытæ

**РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджытæ** нымад сты паддзахадон арæзтады, экономикæйы, зонады, культурæйы, аивады, хъомылады, ахуырады, адæмы æнæниздзинад, цард æмæ барты хъахъхъæнынады хæрзаудæн архайды сæрмагонд æнтыстдзинæдты, фæллойадон сгуыхтдзинæдты æмæ РЦИ – Аланийы раз æндæр æнтыстдзинæдты тыххæй хорзæхджын кæныны фæткы уæлдæр хуызыл.

РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджытæй хорзæхджын кæныны фæткы барадон æмæ организацион бындуртæбæлвырд кæны закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй» (2007 азы 15 августы).

Паддзахадон хæрзиуджытæ хорзæхджынгонд адæмæн дæттынц кадджын уавæры схорзæхджын кæныны тыххæй РЦИ – Аланийы сæргълæууæджы æмбæлгæ Указ тыхы бацæуыны бонæй æртæ мæйы æмгъуыдмæ. Радон паддзахадон хæрзиуæгæй схорзæхджын кæнæн ис РЦИ – Аланийы раз æнтыстдзинæдты тыххæй хæрзиуæг фæстаг хатт радтыны бонæй паддзахадон хæрзиуæгæй амæйразмæ схорзæхджын кæныны цауæй æппынкъаддæр фондз азы фæстæ.

## РЦИ – Аланийы майдантæ

* «Кады Нысан»
* «Ирыстоны Намысæн»

## РЦИ – Аланийы Кадджын нæмттæ

* «РЦИ – Аланийы сгуыхт металлург»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт аразæг»;
* «РЦИ – Аланийы индустрийы сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы транспорты æмæ фæндаггон хæдзарады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы паддзахадон граждайнаг службæйы сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт экономист»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт юрист»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт эколог»;
* «РЦИ – Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы базарады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы физикон культурæ æмæ спорты сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы наукæйы сгуыхт архайæг»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт дохтыр»;
* «РЦИ – Аланийы æнæниздзиад хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы адæмы социалон хъахъхъæнынады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт ахуыргæнæг»;
* «РЦИ – Аланийы ахуырады сгуыхт кусæг»;
* «РЦИ – Аланийы адæмон артист»;
* «РЦИ – Аланийы адæмон нывгæнæг»;
* «РЦИ – Аланийы адæмон фыссæг (поэт)»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт артист»;
* «РЦИ – Аланийы сгуыхт нывгæнæг»;
* «РЦИ – Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг»;
* «РЦИ – Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг»;

## РЦИ – Аланийы Кады грамотæ
РЦИ – Аланийы Кады грамотæйæ хорзæхджын кæнынц, æхсæнадон, куыстадон æмæ зонадон архайды, культурæйы, литературæйы æмæ аивады райрæзты чи фесгуыхт, уыцы кусæндæтты кусджыты æмæ коллективты, адæмты æхсæн сабырдзинад æмæ хæлардзинад фидар кæныны хьуыддагмæ æвæрæн бахæссыны, фидауынгæнæг куысты разæнгардæй архайыны тыххæй.

Категори:Цæгат Ирыстон
Категори:Хæрзиуджытæ
РЦИ — Аланийы сгуыхт аразæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы сгуыхт аразæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй  арæзтады, æмæ арæзтадон æрмæджыты рауагъды индустрийы дæсны кусджытæн, арæзтадон, зонадон-иртасæн, проектон, монтажон æмæ æндæр кусæндæтты æппынкъаддæр 15 азы бакусæг адæмæн, куыстадон архайды, раззаг проекттыл, технологитыл æмæ куыстæн фадæттæ аразыны фæлтæрддзинадыл бакусыны, куыстады æмæ арæзтадон-монтажгæнæн куыстыты хъæд ахадындзинад фæнывыл кæныны хъуыддаджы сгуыхтдзинæдты, архитектурæйы райрæзты, горæтаразæн къабазы стыр сфæлдыстадон архайды, сæрмагонд æнтыстдзинæдты, ахъаззагыл нымад нырыккон граждайнаг, индустриалон æмæ хъæууон архитектурон комплекстæ æмæ бæстыхæйттæ саразыны тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы индустрийы сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы индустрийы сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг. 

Дæттынц æй:

* индустрийы æппæт къабæзты (уыимæ энергетикæйы, бастдзинады, хомагкусæг индустрийы æмæ хъæды хæдзарады) куыстуæтгы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, стæй куыстадон пълантæ æмæ продукцийы рауагъд фæпарахат кæныны фæдыл проекттæ афойнадыл æмæ хæрзхъæдæй æххæст кæныны, фæллойы æнтысындзинад æмæ куыстады ахадындзинад фæфылдæр кæныны, уагъд продукцийы хиаргъ фæаслам кæныны, зонад æмæ техникæйы раззаг технологитæй куыстады пайда кæныны, материалон-техникон бындур фидар кæныны æмæ нывыл экологион уавæртæн фадæттæ саразыны хъуыддаджы уæлдайдæр чи фесгуыхт, уыцы дæсны кусджытæн æмæ хицауиуæггæнæг адæймæгтæн;
* бирæ азты дæргъы æнтыстджынæй æрхъуыдыгæнæн, кæнæ рационализаторон куыст чи æххæст кæны, уыцы кусджытæн æмæ инженерон-техникон специалисттæн, стыр экономикон пайда чи дæтты, зонадон-техникон прогресс фæрæвдз кæнынæн, фæллойы æнтысындзинад фæфылдæр кæнынæн, продукцийы хъæд, фæллойы æмæ æдасдзинады техникæйы уавæртæ стæй экологион уавæр фæхуыздæр кæнынæн чи ахъаз кæны, ахæм ахсджиаг æрхъуыдыдзинæдты æмæ рационализаторон фæндæтты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг. 

Дæттынц æй
хъæууон хæдзарады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, хъæууон хæдзарады уыцы дæсны кусджытæн (уыимæ зæхкусджыты, фермерты хæдзарæдты æмæ наукон-иртасæн кусæндæтты кусджытæн, хъæууонхæдзарæдты куыстадæн фадæттæ саразæг адæмæн) хъæууонхæдзарадон культурты фосдарынады, маргъдарынады æмæ мæры бæркад фылдæр кæныны, стæй паддзахадæн æмæ адæмæн хæрзхъæд хъæууонхæдзарадон продукци уæй кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*
РЦИ — Аланийы транспорт æмæ фæндаггон хæдзарады сгуыхт кусæг

Кадджын ном **«РЦИ – Аланийы транспорт æмæ фæндаггон хæдзарады сгуыхт кусæг»** у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.

Дæттынц æй уæлдæфон, æфсæнвæндаджы, автомобилон æмæ транспорты æндæр хуызты, стæй фæндаггон хæдзарады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, уыцы дæсны кусджытæн куыстады ахадындзинад фæуæлдæр кæныны, транспортон фæрæзтæй хуыздæр пайда кæныны, ласæггæгты хиаргъ фæаслам кæныны, транспортон лæггæдты хъæд фæуæлдæр кæныны, материапон авналæнтæ æмæ артаг фæстауæрц кæныны æмæ фæндæгты арæзтады æдасдзинадæн фадæттæ аразыны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.

Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».

Категори:Хæрзиуджытæ
*