open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чешме

**Чешме́** () у сахар æмæ район Турчы. Ис Измиры провинцийы ныгуылæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Турчы сахартæ
Категори:Измиры районтæ
Сельчук

**Сельчук** () у сахар æмæ район Турчы. Ис Измиры провинцийы хуссары.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Турчы сахартæ
Категори:Измиры районтæ
Шаршенбеков, Жоламан Назарбечы фырт

**Жоламан Назарбечы фырт Шаршенбеков** (райгуырдис 1999-æм азы 29 сентябры Хъиргъизы) у хъыргъызаг хъæбысæйхæцæг, Дунейы æмæ Азийы чемпионатты призёр.

## Æрвитæнтæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъиргъизы хъæбысæйхæцджытæ
Сфынту-Георге

**Сфы́нту-Гео́рге** (, , ) у сахар Румынийы ныгуылæны, Коваснæйы жудецы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Румынийы сахартæ
Цеглед

**Це́глед** () у сахар Венгрийы.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы сахартæ
Хъуылымбегты Георги

**Хъуылымбегты Георги** (райгуырдис 1883-æм азы Ортъеуы хъæуы — амардис 1957-æм азы) уыдис ирон большевик-революционер.

1914-æм азы уый акодтой уырыссаг паддзахы æфсадмæ. Йæ кæй уыд бындурæвæрæг «архайдта революцион зæхкусджыты цæдис»-ы Хуссар Ирыстоны, уыцы райдыдта хъæу Ортъеуы рæстæджы август 1917-æм азы.

Уыд сæргълæууæг Хуссар Ирыстоны паддзахадон университеты департаменты марксизм-ленинизмы бындурты.

## Фырт
* Хъуылымбегты Торез (райгуырдис 1938-æм азы) — Хуссар Ирыстоны политикон æмæ паддзахадон архайæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны революционертæ
Категори:1883-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ортъеуы чи райгуырдис, уыдон
Герреро

**Герре́ро** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Чильпансинго-де-лос-Браво.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Иугонд Ир

**«Иугонд Ир»** () у Хуссар Ирыстоны политикон партитæй иу, йæ бындур æвæрд æрцыдис 2012-æм азы апрелы. «Иугонд Ирмæ» ис парламенты 34 бынæттæй сæ 14.

Партийы сæргъы лæууы Тадтаты Алан, партийы бындурæвæрæг æмæ зынгæ архайæг у Хуссар Ирыстоны президент Бибылты Анатолий.

Сæ сæйраг политиконы нысан у Цæгат Ирыстонимæ баиу уын Уæрæсейы Федерацийы сконды («Иумæ баиу кæнæм Алани»).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Политикон партитæ алфавитмæ гæсгæ
Ровеньки

**Ровеньки́** (, ) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Берестечко

**Бересте́чко** () у сахар Украинæйы Волыны облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волыны облæсты сахартæ
Аль-Масуди

**Абуль-Хасан Али ибн аль-Хусейн аль-Масу́ди** (; райгуырдис 896-æм азы Багдады — амардис 956-æм азы Каиры) уыдис IV æнусы араббаг иртасæг, географ æмæ денджызы цæуæг. 

## Аланыстонмæ куы бацыд
940-æм азы Аланыстоны паддзахады куы уыд, уæд йæ сæйраг сахары кæй ис. Фыццаг хай Магасы тыххæй йæ фыдæн радзырдта. Уый зылди æндæр горæттыл æмæ хъæутыл Аланыстоны, æмæ зæгъæм йæ чиныгæй «Murūj aḏ-Ḏahab wa-Maʿādin al-Jawhar» фыста:«Паддзахад Аланты арæнтыл скæсæны паддзахадимæ Сариры... бæстæйы сæйраг сахар хуыйны Магас... ацы бæстæйы ма ис фидартæ æмæ зæххытæм сахары æдде, рæстæгæй-рæстæгмæ кæм паддзах рацыд... 

Ныртæккæ, паддзахадон Аланты æмæ Сахиб-ас-Сарир кæрæдзимæ цы сын ауæй кæндзыстой, æмæ сæ хуæрæтæ дæр радта кæрæдзийæ. 

Паддзахад Аланты алыварс тынг бирæ хъæуты, афтæ кæрæдзийæ хæстæг кæй сты, уæддæр уыцы рæстæг уасæг ныууасыд куы, æндæр уасджытæ бæстæйы дæр дзуапп, уымæн æмæ ныдзæвын ’хсæн фермæты.»æмæ фыста мæнæн: «Аланты паддзах у хъомысджын, тыхджын æмæ зындгонд паддзахæты, скодта æфсады 30 000 барæг-хæстонты»Аль-Масуди ма ныффыста астæуккаг æнусты Аланыстоны чырыстон динйы тыххæй: «Пысылмоны хъусын кæнын рæстæджы Аббасидты хицæутты мыггаг фæстæ, Аланты паддзахадты кæй райста чырыстон дин, æмæ афтæмæй муртаттæ уыдон уыдысты. Фæлæ 932-æм азы уый фæстæ чырыстонæй ныууагъта, дæр Урумы паддзах рарвыста сауджынтæ æмæ алчертæ кæй ацух кодтой.»

## Кæс ноджы
* Аль-Идриси

## Фиппаинæгтæ

Категори:Историктæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Географтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Араббаг фысджытæ
Терк

**Терк** (Тырсыгомы йæ дыккаг ном у **Тырсыдон**, , , , , ) у цæугæдон Цæгат Кавказы. Йæ донæфтæн у Къаспы денджыз. Терк цæуы Гуырдзыстоны, Цæгат Ирыстоны, Кæсæг-Балхъары, Стъараполы крайы, Цæцæн æмæ Дагъистаны. Йæ дæргъ у 623 километры.

Терчы бындурон фæрсагдæттæ сты Æрыдон, Фыййагдон, Малхъ æмæ Сунжæ.

Сахартæ: Дзæуджыхъæу, Беслæн, Терк, Майский, Мæздæг.

## Фæрсæгдæттæ
* Æрыдон
* Быдарты дон
* Лескены дон
* Малхъ
* Мæхъхъæлдон
* Наруаны дон
* Сунжæ
* Урсдон
* Хуымæллæджы дон

## Фиппаинæгтæ

*
Категори:Къаспы денджызмæ кæлæг цæугæдæттæ
Хуыбылты Валерий

**Хуыбылты Никъалайы фырт Валерий** уыдис Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнынады бындуравæрæг, хъахъхъæнынады фыццаг министр æмæ политикон архайæг.

Хуыбылты Валерий райгуырдис 1966-æм азы Цхинвалы. Каст фæцис Цхинвалы 9-æм астæуккаг скъола, ахуыр кодта Хуссар Ирыстоны педагогон институты физикон-математикон факультеты. Уыдис Хуссар Ирыстоны Фæскомцæдисы фыццаг секретарь (1991).

Тох кодта Хуссар Ирыстон æмæ Абхазы хæсты. Хæст куы æрсабыр, 1994-98 азты уыдис Æмхæццæ контролон къамисы уæнг.

Амардтой йæ æбæрæг фыдгæнджытæ 1998-æм азы 31 майы Дзæуджыхъæуы.

Категори:Хуссар Ирыстоны политиктæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнынады министртæ
Валерий
Кадиевкæ

**Ка́диевкæ** () кæнæ **Стаха́нов** () у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты, уыцы паддзахады закъонмæ гæсгæ у «рæстæгмæ оккупацигонд территори». 2014-æм азæй сахар у Лугансчы Адæмон Республикæйы дæлбар. 2022-æм азы сентябрæй сахар нымад у Уæрæсейы сахартæй иуыл, ЛÆР Уæрæсейы конституцимæ гæсгæ уæрæсейаг регион кæй ссис, уый тыххæй.

## Æддаг æрмæг
* Сахары администраци ВКонтактейы

Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Рубежное

**Рубе́жное** (, ) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.

Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Шахнаме

**Шахнаме** ( — «**Паддзæхты чиныг**») — персайнаг поэт Фирдоуси кæй ныффыста, уыцы эпос. Зонынц æй, æппæт персайнаг таурæгъты æмæ аргъæутты тыххæй цы иу чиныджы ныффыста, уыдонæй.

Категори:Чингуытæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Ираны литературæ
Таврийск

**Таври́йск** () у сахар Украинæйы Херсоны облæсты.

Категори:Херсоны облæсты сахартæ
Скадовск

**Скадо́вск** () у сахар Украинæйы Херсоны облæсты, Скадовсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Херсоны облæсты сахартæ
Бекмырзæ

**Бекмырзæ** кæнæ **Бечмырзæ** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Кæс ноджы
* Бекмурзæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Тус

**Тус** ( — *Tus*) у сахар Ираны. Ис Хорасан-Резавийы провинцийы.

## Ам райгуырдысты
* Фирдоуси (935-1020) — персайнаг поэт, персайнаг литературæйы классик.

Категори:Хорасан-Резавийы сахартæ
Бурынь

**Буры́нь** () у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Алёшки

**Алёшки** () у сахар Украинæйы Херсоны облæсты.

Категори:Херсоны облæсты сахартæ
Себзевар

**Себзева́р** кæнæ **Сабзевар** ( — *Sabzewār*) у сахар Ираны. Ис Хорасан-Резавийы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хорасан-Резавийы сахартæ
Горагорский

**Горагорский** () у хъæу Цæцæны Уæлтерчы районы. Цæрынц дзы 5,8 мин адæймаджы (2021).

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Уæлтерчы районы цæрæнрæттæ
Наниты Пётр

**Наниты Ерасты фырт Пётр** (райгуырдис 1961-æм азы 30 январы, Хуымæллæг, Цæгат Ирыстон) у ирон хъæбысæйхæцæг, Дунейы чемпион, Европæйы æмæ Советон Цæдисы чемпион. Советон Цæдисы спорты сгуыхт мастер.

## Цардафыст
Райгурдис 1961-æм азы 30 январы Цæгат Ирыстоны Хуымæллæджы хъæуы.14 азы йыл куы сæххæст уæд райдыта хъæбысæй хæцын, 3 азы фæстæ та сси Советон Цæдисы спорты сгуыхт мастер. 1982 азы сси Европæйы чемпионаты призёр. Иу аз фæстæ та, 1983-æм азы Дунейы ерысты Варнæйы Пётр рамбылдта сызгъæрин майдан. Уый фæстæ фæд-фæдыл бацахста фыццаг бынæттæ: Европæйы ерысты Будапешты æмæ Советон Цæдисы адæмты Спартакиадæйы. 

Йæ тренер уыд Цомартаты Исрафил. 

## Æддаг æрмæг
* Ossetians.com // Наниев Петр 

Олег
Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Шариат

**Шариа́т** ( «арф зонындзинæдтæ»), дины фæстæ цы пысылмон закъон цæуы, уый. Шариат нысан кæны Хъуыран æмæ Суннæмæ гæсгæ пысылмæтты ’хсæн алыхуызон ахастдзинады æгъдауы фæткæвæрд.

Категори:Пысылмон дин
Категори:Пысылмон барад
Дуа

**Дуа** () у пысылмон куывд Хуыцаумæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пысылмон дин
Принстон (Нью-Джерси)

**Принстон** () у Нью-Джерсийы штаты сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Джерсийы сахартæ
Толстой-Юрт

**Толстой-Юрт** (, ) у хъæу Цæцæны Грознайы районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Грознайы районы цæрæнрæттæ
Бутаты Аслæнбег

**Бутаты Саввæйы фырт Аслæнбег** (1876-1939) уыдис æхсæнадон æмæ политикон архайæг, фыццаг ирон газеты рауадзæг. Революци фæстæйы азты сси Хæххон республикæйы адæмон хæдзарады министр.

## Цардафыст

Аслæнбег райгуырдис 1876-æм азы Салыгæрдæны. Йæ фыд Саввæ уыд зæхкусæг æмæ уыди йын 9 сывæллоны: 5 лæппуйы æмæ 3 чызджы. Уæззау уыдысты сæ саби бонтæ, фæлæ уæддæр тырныдтой ахуырмæ æмæ иуылдæр райстой бæрзонд ахуырад. 1930-æм азты Саввæйы фырттæ иулдæр баййæфтой репресситы рæстæг. Кæйдæрты рарвыстой, кæйдæрты та сбадын кодтой æви топмæ бавæрдтой.

Хистæр фырт — Аслæнбег скъолайы фæстæ бацыди Æрыдоны дины семинармæ. 1900-æм азы та бахауди Императоры Зонæдты универститемæ (Тарту, Эстони).

Революци фæстæйы, Аслæнбег æнгомæй баллæуыди Хæхон змæлдмæ. 1918-æм азы сси Хæххон республикæйы адæмон хæдзарады министр.

Хæххон республикæйы хæлды фæстæ баззади Кавказы.

1938-æм азы НКВД СССР æй æрцахста æмæ йæ фæаххосджын кодтой контрреволюцийы змæлды.

1939-æм азы йæ фехстой. Аслæнбегыл цыди 63 аз. 

## Фиппаинæгтæ

Аслæнбег
Категори:Салыгæрдæны чи райгуырдис, уыдон
Туаты Уæлгъа

**Туаты Никъалайы чызг Ольгæ** (**Уæлгъа**) (1886 — 1956) уыдис фыццаг ирон сылгоймаг-профессор. Цæгат Ирыстоны АССР-йы зонады сгуыхт архайæг, УСФСР-йы Сæйраг Советы депутат.

## Цардафыст
Туаты Уæлгъа, Къоста ирон сылгоймæгтæн цы ахуыргæнæн скъола бахъахъхъæдта, уый каст фæци. Амы ахуырдзауты-иу Къоста рæстæгæй-рæстæгмæ абæрæг кодта. Зыдта йæ Уæлгъа дæр, æмæ-иу æй фæстæдæр, педагогон институты ахуыргæнæгæй куы куыста, уæд йе студенттæ арæх фарстой Къостаимæ сæ фембæлдтыты тыххæй. 

Йæ ахуыргæнæджы куыст та райдыдта Ирыстоны хъæууон скъолайы. Бæтæхъойыхъæуы, Хъахъхъæдуры, Чырыстонхъæуы, Æрыдоны, Хъæдгæроны æмæ иннæ хъæуты бакуыста дыууадæс азы, ссæдз азы бæрц та сын фыста ахуыргæнæн чингуытæ. Йæ зонадон куыстыты сæйраг темæ уыд сылгоймаджы фæлгонц: «Образ женщины в осетинском нартском эпосе», «Сылгоймаджы ссæрибар кæныны проблемæ Елбыздыхъойы драмæты», «Образ женщины в творчестве Коста» æмæ æндæртæ. Уæлгъа ма уымæй уæлдай кодта æхсæнадон куыст дæр. Уыд Цæгат Ирыстоны æмæ УСФСР-йы Сæйраг Советы депутат. 

Дзыллæты зæрдæтæ фæцагайдта, 1942 азы августы, немыцаг фашисттæ Ирыстонмæ куы æрбаввахс сты, уæд Дзæуджыхъæуы Цæгат Кавказы адæмтæн цы антифашистон митинг уыд, уым йæ раныхас «Все, как один, станем на защиту родного дома». Цымыдисаг сты, Уæлгъайы тыххæй 2011 азы мыхуыры Гаджиты-Туаты Лианæ цы чиныг «Она была первой» рауагъта уым цы цаутæ ис, уыдон. Ацы намысджын ахуыргонды тыххæй æрмæджытæ, ахуыргæнæн чингуыты къамтæ сты чиныджы. Æрмæджыты автортæ — Гæлуаты Аким, Дзодзыккаты Зæидæ, Наталья Агибалова, Моститы Барис, Е.Чернышова æмæ иннæтæ. Аким йæ уац «Намысы фæндагыл фыссы: «Фыдыбæстæйы Стыр хæст йæ тынгыл куы уыдис. Туаты Оляйы ахуыргæнинæгты дзæвгар хай æппæт советон адæмы æмрæнхъ знагимæ мæлæтдзаг тохы куы бацыдис, уæд Туаты Оля фронтæй æнæсцухæй иста писмотæ. «Мæ зынаргъ ахуыргæнæг — фыста акъоппæй Оляйы студент, курдиатджын æрыгон поэт Кочысаты Мухарбег, — ныфс мын дæттынц хæсты быдыры дæ амынддзинæдтæ, дæ бирæ рæвдыдтытæ уадзынц тых ме уæнгты. Дæ зæрдæ дар, æз цыфæнды зындзинады дæр нæ Ирыстоны кад æмæ рухс цæсгом кæй нæ фæчъизи кæндзынæн, ууыл». 

Туаты Уæлгъа уыд Цæгат Ирыстоны паддзахадон институты профессор. Йæ зонадон-педагогон, æхсæнадон, патриотон куыстæн ын стыр аргъ, скодта Советон хицауад: схорзæхджын æй кодтой Фæллойадон Стыр Тырысайы орденæй, «Кавказ бахъахъхъæныны», «Намысджын фæллойы тыххæй» майдантæй, «Ушинскийы майданæй», «Адæмон рухсады отличникы» риуылдаргæ нысанæй, бирæ Кады грамотæтæй. Уыд Цæгат Ирыстоны АССР-йы наукæйы сгуыхт архайæг, УСФСР-йы Сæйраг Советы депутат.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон ахуыргæндтæ
Уæлгъа
Гуыриаты Тамерлан

**Гуыриаты Алыксандры фырт Тамерлан** (1929 — 2016) уыдис филологон зонӕдты доктор, профессор, Уæрæсейы зонӕдты сгуыхт архайæг.

## Цардафыст
Гуыриаты Алыксандры фырт Тамерлан райгуырдис 1929-æм азы 3 январы Мæздæджы районы.

1949-æм азы иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ каст фæци Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты фæсарæйнаг æвзæгты факультет æмæ кусын райдыдта англисаг æвзаджы ахуыргæнæгæй.

Бирæ азты дæргъы уыди Советон Цæдисы Сабырдзинад хъахъхъæныны комитеты Цæгат Ирыстоны хайады разамонæджы хæдивæг, уыд æхсæнад «Советон Цæдис-Инди»-йы вице-президент.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ
Категори:Ирон ахуыргæндтæ
Категори:Уæрæсейы лингвисттæ
Категори:Советон Цæдисы лингвисттæ
Категори:Мæздæджы районы чи райгуырдис, уыдон
Тамерлан
Сæбанты Хаджумар

**Сæбанты Тазейы фырт Хаджумар** (1929 — 2016) уыдис ирон нывгæнæг, Цæгат Ирыстоны сгуыхт нывгæнæг.

## Цардафыст
Хаджумар райгуыдрис 1929-æм азы 4 апрелы Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы Нары хъæуы. Фæци Дур-Дуры астæуккаг скъола.

1970 азæй райдыдта фыссын нывтæ.

[frame|left|[Гæбæраты Юрийы чиныг «Урс Кувæндон»-ы цар. Сæбанты Хаджумары конд ныв]]

## Фиппаинæгтæ

Хаджумар
Категори:Цæгат Ирыстоны нывгæнджытæ
Категори:Æрæфы районы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Цæгат Ирыстоны адæмон нывгæнджытæ
Елнатæ

**Елнатæ** — хицæн ирон кадджытæм гæсгæ зæххыл фыццаджы фыццаг цардысты Елнатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон кадджытæ
Пакъуындзæ

**Пакъуындзæ**, вариант: **Пакъуындзы** — скъæфаг маргъ ирон мифологийы.

Æхсар æмæ Æхсæртæджы райгуырды куывдæй Куырдалæгон фæстæмæ куы здæхт, уæд абадтис цæхæруады хъисыл æмæ ныппæрæст ласта уæларвмæ хæдтæхгæ Пакъуындзæйау. Пакъуындзæ иуæй-иу кадæггæнджытæ хонынц маргъ, цæры уæларв æмæ нæдæр адæмыл нымад у, нæдæр зæдтыл. Æхсæв йеддæмæ бон нæ тахтис. 

Таурæгъ «Даредзанты Амран æмæ Пакъуындзæ» та нын зæгъы: «Тæхгæ Пакъуындзæ сылгоймаг уыди. Уæларв царди, æмæ йын сывæллæттæ дæр уыди. Уырдыгæй Зæхмæ тахти æмæ сын хæринаг хаста – къамбец уыдаид, теуа уыдаид кæнæ гал». Афтæмæй Бадыри æмæ Мысырби цуаны ацыдысты. Баталынг сыл. Сæ нымæттæ сæ уæлæ æрæмбæрзтой æмæ бафынæй сты. Пакъуындзæ сæ уæларвæй федта æмæ загъта: «Дæлæ хæринаг, ныццæуон æмæ сæ схæссон». Æртахти, систа сæ æмæ сæ уæларвмæ атыффытт кодта. Амран хуыцауыналат лæг уыди, лалым скодта æмæ йæ мидæг бабырыди. Пакъуындзæ ратахти, лалымы йæ ныхтæ ныссагъта æмæ, йæ сывæллæттæ кæм уыдысты, уыцы ран æй æрæвæрдта. Амран лалым атыдта, уырдыгæй ратæррæст кодта, Пакъуындзæйы дæр амардта æмæ йын йæ сывæллæтты дæр. Йе ’фсымæртæ Бадыри æмæ Мысырбиимæ, уый размæ хæйрæджытæй цы æрчъиаг байстой, ууыл сбадтысты æмæ Зæхмæ сæрæгасæй æрфардæг сты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Дзæбидыр (ном)

**Дзæбидыр** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Кæс ноджы
* Дзæхаты Дзæбидыр — Ирон театры бындурæвæрджытæй иу, Гуырдзыстоны ССР-ы сгуыхт артист.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Пиллонгом

** Пиллонгом ** у комы ном Даредзанты таурæгъты, цардысты дзы уæйгуытæ. Уым фæзынд, уæйгуытæн æмæ адæмæн дæр тых чи кодта, ахæм хуы. Йæ амарынмæ йæ ныфс бахаста æрмæстдæр Даредзанты Безан.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Даредзанты таурæгътæ
Росапп

**Росапп** у Даредзанты таурæгъты хъæбатыр. Тыхгæнæг лæг уыдис æмæ тых кодта йæ мыггагæн дæр, æмæ уæд уыдон загътой: «Аимæ цæрæн нæй, куынæ йæ амарæм, уæд». Æмæ йæ амардтой æууæнкæй. Росаппæн баззад æртæ дзидзидай сывæллоны. Сæ нæмттæ Автандил, Талиар æмæ Придон. Ахастой сæ æмæ сæ иуы хурыскæсæнырдыгæй быдыры аппæрстой, иннæйы — хурныгуылæнырдыгæй быдыры, æртыккаджы аппæрстой Моргъахъандзалы быдыры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Даредзанты таурæгътæ
Уадмеритæ

**Уадмеритæ** — ирон таурæгътæм гæсгæ, æппæты фыццаг Хуыцау Зæххыл рафæлдыста Уадмериты, фæлæ æгæр ставд æмæ тыхджын уыдысты. Зæхх сæ нæ урæдта æмæ сæ æндæртæй – Камбадатæй баивта.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Комуадзæн

**Комуадзæн** () — пысылмон адæмы бæрæгбæтты æхсæн йæ ахадындзинадмæ гæсгæ ахсы дыккаг бынат, араббаг æвзагыл – Ид-ал-фитр, Ид-ас-сагир кæнæ Ураза-байрам. Ком фæуадзынц мæйы дæргъы. Динмæ гæсгæ ком хъуамæ дарой æппæт пысылмæттæ дæр. Фæлæ дзы уæгъд цæуынц æнхъæлцау, дзидзидарæг æмæ рынчын сылгоймæгтæ, сывæллæттæ, уæззау куыст чи кæны, хæсты чи вæййы, уыцы нæлгоймæггæ. 

Комуадзæн вæййы араббаг мæйнымадæй шавалы фыццаг, дыккаг æмæ æртыккаг бонты. Бæрæгбон пысылмон дины ахсджиагдæртæй иуыл нымад уымæн у, æмæ, уыцы мæй афæдзæй афæдзмæ адæймаджы удыл цы рыг сбады, цы æвзæр æнкъарæнтæ æмæ хъуыдыты азары бахауы, уыдонæй йæхи ссыгъдæг кæны. Комуадзæн дæр Хъуырманы хуызæн у уд сыгъдæггæнæн бæрæгбон. 

Ком фæдарынц хурыскастæй хурныгуылдмæ. Изæры ис хæрыны бар, фæсхурныгуылды – нæлгоймагæн йæ бинойнагимæ фембæлыны бар. 

Комуадзæны мæйы фыццаг изæр саразынц бæрæгбоны фынг, æрбахонынц хионты, сыхæггы, кæрæдзимæ уазæгуаты фæцæуынц. Пысылмон динмæ гæсгæ, хуыздæр, бæркадджындæр фынг чи сараза, уымæн Хуыцауы раз хатыр цæуынц йæ рæдыдтытæ, уымæн бынат уыдзæн дзæнæты. 

Бæрæгбоны изæр, стæй æнæхъен мæйы дæргъы дæр фæламаз кæнынц, фæкувынц, фæкæсынц Хъуыраны. Адæм ацæуынц уæлмæрдтæм, сæ хæстæджыты ингæнтæ бабæрæг кæнынц. Мæгуыртæн, сидзæртæн, баххуыс кæнын кæмæн хъæуы, уыдонæн лæвæрттæ ракæнынц. Пысылмон æгъдаумæ гæсгæ искæмæн баххуыс кæнын, искæмæн лæвар ракæнын удыбæстæ у. 

Комуадзæны бæрæгбон хъуамæ бинонтæ сæ хæдзары уой. Диныл чи æууæнды, уыдонмæ гæсгæ мæрдты удтæ уыцы бон æрбацæуынц, сæ хæдзæрттæм, æрбацæуынц сæ бинонты фенынмæ. Æмæ уый тыххæй хъуамæ бинонты сæ хæдзары æрбаййафой. 

Комуадзæны хистæр лæгтæ æрзилынц, ног чи амард, уыдоны хæдзæрттыл, бафæдзæхсынц сæ Дунесфæлдисæгыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Маулид

**Маулид** () — Пехуымпар Мæхæмæты райгуырæн бон. Пысылмон дин чи кæны, уыдонæй Пехуымпар Мæхæмæты чи нæ зоны, ахæм нæ разындзæн. Hæ райгуырды мæй нымад у кадджын бæрæгбоныл, вæййы Раби аль-аввалы мæйы дыууадæсæмы. Араббæгтæ ацы бæрæгбон хонынц *Маулид ан-наби*. 

Пехуымпар Мæхæмæты райгуырæн бон бæрæг кæнын райдыдтой, исламы диныл æртæ сæдæ азы куы рацыд, уæд. Мæхæмæт кæд райгуырд, уый бæрæг нæу, фæлæ бæрæг у йæ амæлæн аз. Пысылмон адæммæ адæймаджы райгуырд афтæ кадджынæй нæ бæрæг кæнынц, йæ амæлæт сæм куыд кадджын у. Уый та уымæн афтæ у, æмæ, уыдонмæ гæсгæ, адæймаг куы амæлы, уæд бацæуы йе ’нусон цардмæ. 

Исламы ахуырадмæ гæсгæ, Мæхæмæт у Дунесфæлдисæджы æрвыст лæг ацы дунемæ, йæ минæвар адæммæ. Уый у зондджын, алцыдæр чи зоны, алцыдæр чи æмбары, ахæм. Уый у ацы дунейы фæстаг Пехуымпар. Мæхæмæт хайджын у адæймаджы хуыздæр миниуджытæй, Хъуыраны иу æмæ дыууæ раны дзырд нæ цæуы, Мæхæмæт адæймаджы хуызæн кæй у. 

Пехуымпар Мæхæмæты райгуырæн бон йæ номыл фæкувынц мæзджытты, Мæхæмæты тыххæй Хъуыраны цы æмдзæвгæтæ ис, уыдон фæкæсынц.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Мирадж

**Мира́дж** () у Пехуымпар Мæхæмæты æнахуыр балцы бæрæгбон аргъæутты базырджын цæрæгой Буракыл пысылмон адæмы сæйраг кувæндон Меккæйæ Иерусалиммæ, уырдыгæй та Дунесфæлдисæгмæ. 

Пехуымпар Мæхæмæты балц уыд хæрз цыбыр рæстæг, 621 азы раджабы мæйы 27-æмы, æхсæвы. Афтæ цыбыр уыд йæ балц, æмæ ма йæ хуыссæн хъармæй æрæййæфта, фæлæ, Дунесфæлдисæгимæ цы рæстæг аныхас кодта, цæуыл дзырдтой, уый у тынг ахсджиаг. Загъта йын нæуæдз фараст мин ныхасы. 

Пехуымпар Мæхæмæты бæрæгбон араббæгтæ хонынц Мирадж, аль-исра-ва-ль-мирадж, Раджаб-байрам. Бæрæгбон вæййы араббаг нымадæй раджабы мæйы дыууын æвдæмы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Хъæдæрс

**Хъæдæрс** у хъæдты бардуаг. Хъæддзаутæ йыл сæхи фæдзæхстой, хъæдæрмæг æмæ суг ласынмæ цæугæйæ. Рæдауæй сыл куыд сæмбæла, хъæды хуыздæр къохмæ сæ куыд бакæна, куыд дзы нæ фæдзæгъæл уой, зынцæуæн фæндæгтыл дзы куыд никæй цалх асæтта, мæсчъы дзы куыд никæй бæхтæ, галтæ ныссæдзой, ныоцани уой. Хъæддзаутæм, стæй хъæды астæу фæндæгтыл цæуæг адæммæ афтæ фæкæсы, цыма Хъæдæрс æдзухдæр сæ фæдыл, сæ архайдмæ кæцыдæр бæласы фæсте кæсы, йæ хъæд хъахъхъæны фыдгæндæй, артæй. Хъæдæрсæй нымд кæнгæйæ хъæды йæ фæстæ æнæфснайдæй ничи уагъта, зынгæй йæ хъахъхъæдтой, æнæхъæугæ дзы къалиу дæр ничи саста. Тæрсгæ дзы нæ кодтой, фæлæ – аргъуц.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Бардуаг

**Бардуаг** — ирон мифологимæ гæсгæ — бæрæг исты бар кæмæ ис, уыцы дауæг, зæгъæм: «Абоны бардуаг», «Рыны бардуаг», «Бынаты бардуаг».

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Дауæг

**Дауæг**, вариант **дуаг**, бирæон нымæц: **дауджытæ**,  — ирон мифологимæ гæсгæ, бæрæг исты бартæ лæвæрд кæмæ уыдис, ахæм «чысыл» Хуыцау.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Йамон

**Йамон** — Даредзанты мыггаджы хистæр, Бадри, Мысырби æмæ Амраны фыд. Йамон йæ бинонты хæссы сырды фыдæй. Уый тыххæй алы хатт дæр кæркуасæнты фесты йæ хуыссæнæй æмæ фæраст вæййы цуаны, фылдæр хатт Сау хохмæ. Цуан кæны фат æмæ æрдынæй. Ус æрхаста авд æфцæджы æдде. Уымæй йын райгуырд дыууæ лæппуйы Бадри æмæ Мысырби. Амран ын у йæ дыккаг ус Хуыцауы хæрæфырт Мариайæ. У ныфсхаст, худинаг йæ сæрмæ нæ хæссы, йæ цотыл иузæрдион.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Даредзанты таурæгътæ
Йелæхсæрдтон

**Йелæхсæрдтон** — Нарты кадджыты Йелæхсæрдтон æмæ Негор-æлдар сты адджын, æнгом æмæ æмвæнд дыууæ æфсымæры. Ис сын иунæг хо, йæ ном — Агуындæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Лейлят аль-Кадр

**Лейлят аль-Кадр** () — хъысмæт лыггæнæн æхсæв. Вæййы Рамаданы мæйы дыууын æвдæмы. 

Уыцы æхсæв Дунесфæлдисæг Пехуымпар Мæхæмæтæн ракодта Хъуыран ныффыссыны хорзæх. Уыцы æхсæв Дунесфæлдисæг алы адæймаджы хъысмæты тыххæй дæр рахæссы йæ тæрхон. Тæрхон та кæны, азы дæргъы йæм чи куыд табу кодта, чи йæм куыд куывта, чи дзы цы куырдта, азы дæргъы кæмæ цы зæрдæйы уаг æмæ зæрдæйы ахаст уыди, уымæ гæсгæ. 

Хъысмæт лыггæнæн æхсæв пысылмон диныл æууæндæг адæм арвитынц мæзджыты, фæкæсынц Хъуыраны, фæкувынц, фæтабу кæнынц Дунесфæлдисæгмæ. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Ацæтæ

**Ацæтæ** — нæртон мыггаг Алæгатæй. Ацæмæз æмæ йæ дыууæ хистæр æфсымæры сты Ацæтæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Ацæг

**Ацæг** — алæмæты аргъау «Фæныкгуыз Ацæджы» сæйраг архайæг, æртæ æфсымæрæй кæстæр. Уый, фæныкгуыз уæвгæйæ, йе ’фсымæртæй разынд зондджындæр æмæ хъаруджындæр. Йæ фыды мард уый бахъахъхъæдта Сау, Сырх æмæ Урс уæйгуытæй. Уый сæ амардта. Сæ бæхтæ æмæ хæцæнгæрзтæ сын бафæсвæд кодта… Æмæ æртыккаг бон Мæликк куы фехъусын кодта, мæ иунæг чызджы авдбынатон мæсыджы сæр сæвæрдзынæн, йæ къухы дардзæн йæ къухсæрфæн æд къухдарæн, чи йын сæ раскъæфа, уымæн æй дæттын, зæгъгæ, уæд ын уыцы хæс сæххæст кæнын бантыст уæйгуыты бæхты фæрцы, уæлдайдæр та Урс уæйыджы бæхы фæрцы. Иннæ бæхтæ æд хæцæнгæрзтæ балæвар кодта йе ’фсымæртæн æмæ йæхицæн усæн æрхаста Мæличчы чызджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Мæликк

** Мæликк ** — æмбæлы кадджыты, таурæгъты, аргъæутты. Нартæн мæличчытæ сты се знæгтæ, хæцынц семæ. Уыцы тохы сын æххуыс сты сæ хорз сыхæгтæ. Мæличчытæ сты бонджын паддзæхтæ æмæ æлдæрттæ. Дарынц æххуырстытæ, ис сæм бирæ зæхх, æфсад æмæ хъæздыгдзинæдтæ, сты æгъатыр, ныхилынц искæй исбонмæ, амондмæ. Алæмæтон аргъау «Мæликк æмæ Цуанон»-ы Мæликк Цуанонæн исынвæнд скодта йæ усы дæр ма. Фæлæ фыдвæнд йæхиуыл æрцыд – Цуанон ын йе ’фсады ныддæрæн кодта æмæ Мæличчы паддзахад йæхи баци.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Бучæ (сахар)

**Бу́чæ** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты, Бучæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Бучæйы район

**Бучæйы район** () у район Украинæйы Киевы облæсты. Йæ административон центр у Бучæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Богуслав (сахар)

**Богусла́в** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Обуховы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Иловайск

**Илова́йск** (, ) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Бало

**Бало** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Прушкув (Мазовийы воеводæйад)

**Пру́шкув**, вариант — *Прушков* () у сахар Польшæйы Мазовийы воеводæйады, Прушкувы повяты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мазовийы воеводæйады сахартæ
Прушкув

**Прушкув**:

* Прушкув (*Pruszków*) — сахар Польшæйы, Мазовийы воеводæйады;
* Прушкув (*Prószków*) — сахар Польшæйы, Ополейы воеводæйады.
Прушкув (Ополейы воеводæйад)

**Пру́шкув** () у сахар Польшæйы Ополейы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ополейы воеводæйады сахартæ
Кæфхъуындар (цæрæгой)

**Кæфхъуындар** () — хилджыты къласмæ чи хауы, уыцы цæрæгойты къорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хилджытæ
Немодлин

**Немодлин** (, ) у сахар Польшæйы Ополейы воеводæйады.

Категори:Ополейы воеводæйады сахартæ
Версаль

**Верса́ль** (, ) у Францы сахар, Ивелины департаменты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Иль-де-Франсы сахартæ
2022-æм азы апрель

;2022-æм азы 17 апрелы
*  Турк райдыдта æфсæддон операци Ирачы цæгаты.
;2022-æм азы 16 апрелы
*  Китайы цæгаты зæхмæ æрхæццæ ис капсулæ «Шэньчжоу-13», йæ хуылфы æртæ космонавты, афтæмæй.
*  Уæрæсейы Федерацийы Гæрзифтонг тыхтæ, Мариуполы æрхъулайы чи ис, уыцы хæцджытæн дæттынц фадат 17 апрелы 06:00 сахаты агъоммæ Уæрæсейы æфсадмæ хи раттын.
*  Одессæмæ хæстæг æрæппæрстæуыд, ныгуылæн бæстæтæй бирæ хæцæнгæрзтæ чи ласта, ахæм украинаг хæдтæхæг.
;2022-æм азы 15 апрелы
*  Коронавирусы пандемийы рæстæг сарæх ис сывæллæтты сæкæрниз дæр, фехъусын кодта журнал Scientific American.
*  Æгæр бирæ къæвда кæй рауарыд, уый охыл Хуссар Африкæйы Республикæйы раивылдысты дæттæ, сæдæгай адæм баззадысты æнæхæдзар, æртæ сæдæ фæмардысты, стыр зиан æрхастæуыд базарадæн.
;2022-æм азы 14 апрелы
*  Уæрæсейы шахмæтты федерацийы цæстдарæг совет схъæлæс кодта Азийы шахмæтты федерацимæ бацæуыны тыххæй.
;2022-æм азы 13 апрелы
*  Зæй фæласта францаг туристы Хъазахстаны хуссары.
*  Швейцари фæхъоды кодта дурæвзалы, хъæдæрмæг æмæ водкæйы импорт Уæрæсейæ.
*  Иракли Окруашвили æмæ иуæй-иу иннæ гуырдзиаг бархиæфсæддонтæ раздæхынц Украинæйæ.
;2022-æм азы 12 апрелы
*  Арвыкомы фæндаг хæдтулгæты æппæт хуызтæн æхгæд æрцыд фидæны фæхабармæ.
;2022-æм азы 11 апрелы
*  Дзæуджыхъæуы Ватутины уынджы фæндаджы уæлцъар ногæй ивынц, сног кæндзысты фистæгвæндаг дæр.
*  90 азы размæ кусын райдыдта Хуссар Ирыстоны радио.
;2022-æм азы 10 апрелы
*  Ахицæн ис Хуссар Ирыстоны президенты æвзæрстыты фыццаг тур. Дыккаг турмæ рацыдысты республикæйы ныртæккæйы президент Бибылты Анатоли æмæ оппозиционер Гаглойты Алан. Иннæ оппозицион кандидаттæ — Тасойты Дмитри, Мулдарты Гарри æмæ Плиты Алыксандр загътой, дыккаг туры Гаглойы-фырты фарс кæй уыдзысты, уый.

## Фиппаинæгтæ

Категори:2022-æм азы мæйтæ
Арани (хъæу)

**Арани** () у хъæу Дагъистаны Хунзахъы районы. Хъæуы цæрынц 674 адæймаджы (2010 азы), уыдонæй фылдæр хай сты солиаг адæмыхаттæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хунзахъы районы цæрæнрæттæ
Данилов (сахар)

**Дани́лов** () у сахар Уæрæсейы Ярославлы облæсты, Даниловы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ярославлы облæсты сахартæ
Алексинац

**Алексинац** () у сахар Сербийы Нишавæйы зылды.

Категори:Сербийы сахартæ
Гаглойты Алан

**Гаглойты Эдуарды фырт Алан** (райгуырдис 1981-æм азы 6 февралы Цхинвалы) у Хуссар Ирыстоны 5-æм президент 2022-æм азы 24 майæй, 2020-æм азæй у политикон парти «Ныхасы» разамонæг.

2022-æм азы 8 майы æвзæрст æрцыдис Хуссар Ирыстоны президенты бынатмæ, уыцы бынаты кусын райдыдта 24 майы.

2022-æм азы æвзæрстыты дыккæгæм туры рамбылдта æмæ сси Хуссар Ирыстоны ног президент. 8 майы изæры Бибылты Анатоли раарфæ кодта Гаглойты Аланæн æмæ загъта, йæ цæст ын кæй уарзы æнтыстджын куыст.

## Фиппаинæгтæ

Алан
Категори:Хуссар Ирыстоны политиктæ
Категори:Хуссар Ирыстоны президенттæ
Канадæйы административон дих

Канадæйы ис 10 провинцийы æмæ 3 территорийы. Провинцитæн ис фылдæр автономи, территоритимæ абæргæйæ.

### Провинцитæ (ныгуылæнæй скæсæнырдæм)
*  Британийы Колумби
*  Альбертæ
*  Саскачеван
*  Манитобæ
*  Онтарио
*  Квебек
*  Нью-Брансуик
*  Принц Эдуарды сакъадах
*  Ног Шотланди
*  Ньюфаундленд æмæ Лабрадор

### Территоритæ (ныгуылæнæй скæсæнырдæм)
*  Юкон
*  Цæгат-Ныгуылæн территоритæ
*  Нунавут
Бургъустаны тох

Уæрæсейы мидхæсты дыккаг ӕмбисы **Бургъустаны тох** (1920-ӕм азы сентябрӕй) раз цы тох уыд. Урсӕгты ныхмӕ тох кодта.

Гæджиты Бабил рауагъта иу чиныджы куыд фыст ис, афтӕмӕй дзы авдсӕдӕ ирон ӕфсӕддоны уыцы тохы фӕмард. Бафӕдзӕхста 193-ӕм «Хуссар Иры 2-ӕм партизанон бригады» дӕр тохы.

## Баситы Залинæйы æмдзæвгæ "Бургъустан"
:Хуссар Ирыстоны тохы сидт айхъуысти, 
:Змæнты Деникин мæгуыр лæджы цард, 
:Райгуырæн зæххæй Бургъустанмæ арaст и 
:Сахъгуырд хъæбатырты фистæг æфсад. 

::Карз тох ысхæцыд Бургъустаны арвы бын, 
::Размæ лæбурдта æнæрай фыдгул, 
::Кодтой нæртонгуырдтæ знаджы сæ къæхты бын, 
::Сау хæсты фæздæджы æныгъуылд хур. 

:Иры æхсарджын лæппутæ фæрсæй-фæрстæм 
:Иумæ ныццагътой сæ зæрдæтæй арт. 
:Фæлæ Бургъустаны тугæйдзаг бæстæйы 
:Знаг сын ныссагъта сæ фæсонты кард. 

::Тар æхсæв стыр фыдох уайтагъд æрбахаста, 
::Оххай, кæм уыдтæ, нæ Иунæг Хуыцау?! 
::Хуссар Ирыстон йæ хъæбулты сау мастæй 
::Ногæй куы адардта, раздæрау, сау. 

:Кад æмæ намыс – нæ зынгхуыст хъæбатыртæн, 
:Иры цæргæстæ – нæ хæстон æфсад – 
:Радтой сæрибары цардæн сæ базыртæ. 
:’Рхастой нывондæн сæ зæрдæты арт. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны истори
Категори:Советон Цæдисы истори
Карлайл (Англис)

**Карла́йл** () у Англисы сахар, Камбрийы графады административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Айдарты Знауыр

**Айдарты Зауырбеджы фырт Знауыр** (райгуырдис 1889-æм азы ноябры Цæгат Ирыстоны Хъæдгæроны хъæуы — амардис 1919-æм азы 15 ноябры Хцисы хъæуы) уыдис ирон революционер-большевик.

Хъæу Знауыр схуыдтой Айдарты Знауыры номæй.

## Цардафыст
Айдарты Знауыр райгуырдис 1889-æм азы Цæгат Ирыстоны Хъæдгæроны хъæуы зæхкусæг бинонты ’хсæн. Йæ фыд Зауырбегæн йæ бинонты нымæц уыд 12 адæймаджы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирыстоны революционертæ
Знауыр
Хцис

**Хцис** () у хъæу Гуырдзыстоны Хашуры муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хашуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Луангпхабанг

**Луа́нгпхаба́нг**, варианттæ — *Луангпрабанг*, *Луанг-Прабанг* () у сахар Лаосы.

Категори:Лаосы сахартæ
Невшехир

**Невшехир** () у сахар Турчы, Невшехиры провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Шанлыурфæ

**Шанлыу́рфæ** () у сахар Турчы, Шанлыурфæйы провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Аурангабад (сахар, Махараштрæ)

**Аурангаба́д** (, , ) у сахар Индийы, Махараштрæйы штаты. 

Категори:Махараштрæйы сахартæ
Тепик

**Тепик** () у сахар Мексикæйы, Наяриты штаты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы сахартæ
Аурангабад

**Аурангабад**:

## Сахартæ
* Аурангабад — сахар Индийы (Махараштрæйы штаты). 
* Аурангабад — сахар Индийы (Бихары штаты).

## Зылдтæ
* Аурангабад — зылд Махараштрæйы. 
* Аурангабад — зылд Бихары.
Дарджилинг

**Дарджилинг:**

* Дарджилинг — сахар Индийы.
* Дарджилинг — зылд Индийы.
* Дарджилинг — цайы хуыз.
Наярит

**Наяри́т** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Тепик.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Акапулько

**Акапу́лько**, æххæст ном у **Акапулько-де-Хуарес** () у сахар Мексикæйы, Герреройы штаты стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы сахартæ
Паданг

**Паданг** () у Индонезийы сахар, Ныгуылæн Суматрæйы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индонезийы сахартæ
Индонезиаг

* Адæмы тыххæй кæс Индонезиаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Индонезиаг æвзаг.
Арнем

**А́рнем** (, ) у Нидерландты сахар, Гелдерланды провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Лейден

**Ле́йден** (, ) у Нидерландты сахар. Ис Хуссар Голландийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Хинди

**Хи́нди** () у индоариаг æвзæгтæй иу. Дзурынц ыл Индийы цæгаты æмæ астæуы. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 490 милуаны бæрц.

Категори:Индийы æвзæгтæ
Категори:Индоариаг æвзæгтæ
Хух-Хото

**Хух-Хо́то** () у сахары зылд Китайы, Мидæггаг Манголы автономон районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы сахартæ
Гуйян

**Гуйя́н** () у сахары зылд Китайы, Гуйчжоуы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы сахартæ
Ачех (провинци)

**Ачех** () у Индонезийы провинци. Йæ административон центр у Банда-Ачех.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индонезийы провинцитæ
Бæндыстæ

**Бæндыстæ** (, ) кæнæ **вазыгдидинонтæ** (, ) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Хæрздæф цъиувæдис

**Хæрздæф цъиувæдис** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой, цъиувæдисы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Макасар

**Макасар** (Макассар; ) у Индонезийы сахар, Хуссар Сулавесийы провинцийы административон центр.

Категори:Индонезийы сахартæ
Палу (Сулавеси)

**Палу** () у Индонезийы сахар, Центрон Сулавесийы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индонезийы сахартæ
Букиттинги

**Букитти́нги** () у Индонезийы сахар. Ис Ныгуылæн Суматрæйы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индонезийы сахартæ
Хайфон

**Хайфо́н** () у стыр сахар Вьетнамы цæгаты. Ис Хонгхайы цæугæдоны дельтæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Вьетнамы сахартæ
Кантхо

**Кантхо́** () у сахар Вьетнамы хуссары. Ис Меконджы цæугæдоны дельтæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Вьетнамы сахартæ
Дананг

**Дана́нг** () у стыр сахар Вьетнамы.

## Транспорт
Сахары цур ис æхсæнадæмон аэропорт.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Вьетнамы сахартæ
Хакодате

**Хакода́те** (, *Hakodate-shi*) у Японы сахар. Ис Хоккайдойы префектурæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Харгейсæ

**Харге́йсæ** (, ) у сахар Африкæйы, æнæбанымад паддзахад Сомалиленды сæйраг сахар. 

Категори:Сомалийы сахартæ
Категори:Сомалиленды сахартæ
Пеканбару

**Пеканба́ру** () у Индонезийы сахар, Риауы провинцийы административон центр.

Категори:Индонезийы сахартæ
Аргентинæйы административон дих

Аргентинæйы ис 23 провинцийы æмæ автономон сæйраг сахар:
# Федералон сæйраг сахар Буэнос-Айрес
# Буэнос-Айрес (провинци)
# Катамаркæ
# Чако
# Чубут
# Кордовæ
# Корриентес
# Энтре-Риос
# Формосæ
# Хухуй
# Ла-Пампæ
# Ла-Риохæ
# Мендосæ
# Мисьонес
# Неукен
# Рио-Негро
# Сальтæ
# Сан-Хуан
# Сан-Луис
# Сантæ-Крус
# Сантæ-Фе
# Сантьяго-дель-Эстеро
# Арты Зæхх, Антарктидæ æмæ Хуссар Атлантикæйы сакъадæхтæ
# Тукуман

*
Реджо-нель-Эмили

**Ре́джо-нель-Эми́ли**, *Реджо-Эмили* (, , ) у сахар Италийы, Реджо-нель-Эмилийы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ
Уэскæ

**Уэ́скæ** (, , ) у сахар Испанийы, Уэскæйы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Арагоны сахартæ
Ассен

**Ассен** () у Нидерландты сахар, Дрентейы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Эммен (Нидерландтæ)

**Э́ммен** () у сахар Нидерландты, Дрентейы провинцийы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Зволле

**Зво́лле** ( , ) у Нидерландты сахар, Оверэйсселы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Амерсфорт

**А́мерсфорт** кæнæ **Амерсфоорт** () у Нидерландты сахар. Ис Утрехты провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Тернёзен

**Тернёзен** () у сахар æмæ муниципалитет Нидерландты. Ис Зеландийы провинцийы хуссары.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Эйндховен

**Э́йндховен** (, ) у Нидерландты сахар. Ис Цæгат Брабанты провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Дружбæ (сахар)

**Дружбæ** () у сахар Украинæйы. Ис Сумыйы облæсты Шосткæйы районы.

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Серединæ-Будæ

**Середи́нæ-Бу́дæ** () у сахар Украинæйы. Ис Сумыйы облæсты Шосткæйы районы.

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Гайворон

**Га́йворон** () у сахар Украинæйы Кировограды облæсты.

Категори:Кировограды облæсты сахартæ
Мариинский Посад

**Марии́нский Поса́д** () у сахар Чувашийы Республикæйы, Мариинский Посады районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чувашийы сахартæ
Ворожба (сахар)

**Ворожба́** () у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты.

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Весьегонск

**Весьего́нск** () у сахар Тверы облæсты, Весьегонсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тверы облæсты сахартæ
Должанск

**Должа́нск** () кæнæ **Свердло́вск** () у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Антрацит (Лугансчы облæст)

**Антраци́т** (, ) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.

Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Ядрин

**Я́дрин** (, , ) у сахар Чувашийы Республикæйы, Ядрины районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чувашийы сахартæ
Старобельск

**Старобе́льск** (, ) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Уыналгом

**Уыналгом** у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.

## Географи
### Цæугæдæттæ
* Ададжы дон
* Донгæроны дон
* Уыналдон

### Хæхтæ
* Къайы хох

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Категори:Уæлладжыргом
Дебальцево

**Деба́льцево** () у сахар Украинæйы Донецчы облæсты. 2015-æм азы февралæй у Донецчы Адæмон Республикæйы дæлбар.

Хæсты агъоммæ уыдис Украинæйы ахсджиагдæр æфсæнвæндагон æлхынцъытæй иу.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Ададжы дон

**Ададжы дон**:

* Ададжы дон — цæугæдон Тырсыгомы;
* Ададжы дон — цæугæдон Уæлладжыргомы.
Ададжы дон (Уæлладжыргом)

**Ададжы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Уыналгомы, Уыналдоны фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Донецчы Адæмон Республикæ

**Донецчы Адæмон Республикæ** () у Украинæйы скæсæйнаг территорийæ 2014-æм азы чи радих, ахæм æнæбанымад паддзахад. ДАР-æн йæ хæдбардзинад базыдта Уæрæсейы Федераци (2022-æм азы февралы) æмæ Хуссар Ирыстон (2014-æм азы июны). Украинæ ДАР-ы дæлбар зæххытæ хоны *«Уæрæсе рæстæгмæ кæй бацахста, ахæм территоритæ»*.

Республикæйы сæргълæууæг 2018-æм азæй у Денис Пушилин.

Категори:Æнæбанымад паддзахæдтæ
2022-æм азы май

;2022-æм азы 23 майы
*  Цæгат Ирыстонæй комкоммæ Стамбулмæ 12 июнæй ногæй тæхдзысты авиарейстæ.
;2022-æм азы 22 майы
*  Натуралон дзуары ныхмæ вакцинæ æххæстæй хъахъхъæны адæймаджы маймулийы дзуарæй дæр, æмæ уымæ гæсгæ ног вакцинæ аразын нæ хъæуы, — загъта Н. Ф. Гамалейы номыл Центры сæйраг зонадон кусæг Анатоли Альтштейн.
;2022-æм азы 20 майы
*  Уæрæсейы æфсæддонтæ æххæстæй суæгъд кодтой завод «Азовсталь»-ы территори, — фехъусын кодта УФ-йы хъахъхъæнынады министрады официалон минæвар Игорь Конашенков. Йæ бæрæггæнæнтæм гæсгæ, æдæппæтæй сæ хотыхтæ æрæвæрдтой 2400 адæймагæй фылдæр.
;2022-æм азы 8 майы
*  Хуссар Ирыстоны президенты бынатмæ æвзæрстыты дыккаг тур.
;2022-æм азы 6 майы
*  Дæргъвæтин къæвдаты аххосæй Дзæуджыхъæуы ссыгъдис базар «Викалинæ».

## Фиппаинæгтæ

Категори:2022-æм азы мæйтæ
Дордрехт

**До́рдрехт** () у Нидерландты сахар. Ис Хуссар Голландийы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Белозерск

**Белозе́рск** () у сахар Вологдæйы облæсты, Белозерсчы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Вологдæйы облæсты сахартæ
Котлас

**Ко́тлас**, вариант — *Котлæс* () у сахар Архангельсчы облæсты, цæугæдæттæ Вычегдæ æмæ Чысыл Цæгат Двина кæм баиу вæййынц, уым.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Архангельсчы облæсты сахартæ
Ренфрушир

**Ренфрушир** (, , ) у зылд Шотландийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шотландийы зылдтæ
Бунге (сахар)

**Бунге** () кæнæ **Юнокоммунаровск** () у сахар Украинæйы Донецчы облæсты. 2014-æм азæй у Донецчы Адæмон Республикæйы дæлбар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Ардеш (департамент)

**Арде́ш** (, ) у департамент Францы хуссары. Йæ административон центр у Прива.

## Фиппаинæгтæ

*
Пошехонье (сахар)

**Пошехо́нье** () у сахар Уæрæсейы Ярославлы облæсты, Пошехоньейы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ярославлы облæсты сахартæ
Белозерсчы район

**Белозерсчы район** () у Вологдæйы облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Белозерск.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Вологдæйы облæсты районтæ
Солапур

**Солапу́р** () у сахар Индийы Махараштрæйы штаты, Солапуры зылды административон центр.

Категори:Махараштрæйы сахартæ
Клецк

**Клецк** () у сахар Белоруссийы Минсчы облæсты, Клецчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Минсчы облæсты сахартæ
Соммæ (департамент)

**Соммæ** (, ) у департамент Францы. Йæ административон центр у Амьен.

## Фиппаинæгтæ

*
Вилейкæ

**Виле́йкæ** (, ) у сахар Белоруссийы Минсчы облæсты, Вилейкæйы районы административон центр.

## Кæс ноджы
* Вилейкæйы облæст

## Фиппаинæгтæ

Категори:Минсчы облæсты сахартæ
Тарнув

**Та́рнув** () у сахар Польшæйы Чысыл Польшæйы воеводæйады.

## Æфсымæрон сахартæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чысыл Польшæйы воеводæйады сахартæ
Куманово

**Ку́маново** () у Цæгат Македонийы æртыккæгæм стырдæр сахар.

Категори:Цæгат Македонийы сахартæ
Банскæ-Бистрицæ

**Ба́нскæ-Би́стрицæ** (, , ) у Словакийы сахар, Банскæ-Бистрицæйы крайы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Словакийы сахартæ
Битолæ

**Би́толæ** () у Цæгат Македонийы дыккæгæм стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Македонийы сахартæ
Фатехпур-Сикри

**Фатехпур-Сикри** (, , ) у сахар Индийы. Ис Уттар-Прадешы штаты, Агрæйы зылды.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уттар-Прадешы сахартæ
Мадурай

**Мадура́й** () у сахар Индийы, Тамилнады штаты, Мадурайы зылды административон центр.

Категори:Тамилнады сахартæ
Тренчин

**Тре́нчин** () у Словакийы сахар, Тренчины крайы административон центр.

## Æфсымæрон сахартæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Словакийы сахартæ
Керетаро

**Кере́таро** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Сантьяго-де-Керетаро.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Чьяпас

**Чья́пас** (, ) у штат Мексикæйы хуссары. Штаты сæйраг сахар у Тустла-Гутьеррес.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Синалоæ

**Синало́æ** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Кульякан.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Депок

**Депок** () у Индонезийы сахар, Джакартæйы сахар-æмбæлццон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индонезийы сахартæ
Нонтхабури

**Нонтхабури** () у Таиланды сахар, Бангкочы сахар-æмбæлццон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таиланды сахартæ
Сураттхани

**Сураттхани** () у Таиланды сахар, Сураттханийы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таиланды сахартæ
Рибейран-Прету

**Рибейра́н-Пре́ту** () у муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сан-Паулуйы муниципалитеттæ
Каноас

**Каноас** () у муниципалитет Бразилийы. Ис Риу-Гранди-ду-Сулы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Риу-Гранди-ду-Сулы муниципалитеттæ
Влоцлавек

**Влоцла́век** () у сахар Польшæйы. Ис Куяви-Померанийы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Куяви-Померанийы воеводæйады сахартæ
Томашув-Любельски

**Тома́шув-Любе́льски** (, , ) у сахар Польшæйы Люблины воеводæйады, Томашувы повяты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Люблины воеводæйады сахартæ
Окаямæ (сахар)

**Окаямæ** (, *Okayama-shi*) у Японы сахар, Окаямæйы префектурæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Японы сахартæ
Эрзяйаг

**Эрзяйаг**:
* Адæмы тыххæй кæс Эрзяйаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Эрзяйаг æвзаг.
Фару

**Фа́ру** (, ) у сахар Португалийы, Алгарвийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Португалийы сахартæ
Синиш

**Си́ниш** ( ) у сахар æмæ порт Португалийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Португалийы сахартæ
Дзаттиаты Тотырбег

**Дзаттиаты Исмелы фырт Тотырбег** (райгуырдис 1910-æм азы 28 декабры Дæллаг Сыбайы — амардис 1984-æм азы 7 июлы) у ирон фыссæг æмæ журналист.

## Цардафыст
Тотырбег райгуырдис 1910-æм азы Дæллаг Сыбайы. Йæ фыд Исмел мæгуыр, æнæзæхх хæххон лæг уыд. 

1930-1931 азты куыста газет «Æрыгон большевикы», 1933-1934 азты та уыд Алагиры районон газет «Раздзог»-ы редактор, уый къухæй æрцыд арæзт Алагиры типограф дæр. 

1934 азы балæууыд Мæскуыйы æмæ ссис «Правда»-йы номыл Æппæтцæдисон коммунистон институты студент. Уый каст фæуыны фæстæ йæ ахуыр адарддæр 
кодта М. Горькийы номыл литературон институты. 

1935 азы ссис фысджыты цæдисы уæнг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон фысджытæ
Тотырбег
Категори:Советон Цæдисы фысджытæ
Категори:Сыбагомы чи райгуырдис, уыдон
Уырыймæгты Езетхан

**Уырыймæгты Алимырзæйы чызг Езетхан** (райгуырдис 1905-æм азы Цæгат Ирыстоны Чырыстонхъæуы — амардис 1955-æм азы 15 майы) у ирон фыссæг.

## Цардафыст
Езетхан райгуырдис 1905-æм азы 12 декабры Чырыстонхъæуы мæгуыр зæхкусæг бинонты хæдзары. Йæ фыд Алимырзæ мæгуыр, æнæзæхх лæг уыд. Езетхан — æвдæм чызг, уый ма куы райгуырд, фыд зæрдæдзурæнты уæд фæцис. Ничи бацин кодта Езетханы райгуырдыл. Алимырзæ уыдис æнæахуыргонд зæхкусæг лæг, фæлæ хæларзæрдæ, зондджын адæймаг. Йæ бирæ сывæллæтты зымæгон даргъ æхсæвты ирхæфста ирон аргъæуттæ æмæ таурæгътæй, нарты диссаджы кадджытæй.

Езетханы царды, ахуыры фæндæгтыл бафтыдта йæ фыды æфсымæр Харитон, йæ рæстæджы зындгонд ахуыргæнæг æмæ публицист, революцийы сæрыл тохгæнæг. 

Езетхан фыццаг ахуыр кодта Чырыстонхъæуы дыууæкъласон дины скъолайы. Фæцахуыр дзы кодта иу аз, стæй йæ Харитон ракодта Зилгæйы скъоламæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон фысджытæ
Езетхан
Категори:Советон Цæдисы фысджытæ
Саулохты Мухтар

**Саулохты Пъаулейы фырт Мухтар** (райгуырдис 1915-æм азы Дæллаг Згъуыбиры хъæуы — амардис 1946-æм азы) у ирон поэт, драматург, Гуырдзыстоны ССР-ы сгуыхт артист.

## Цардафыст
Мухтар райгуырдис 1915-æм азы Хуссар Ирыстоны Дзауы районы Згъуыбиры хъæуы зæхкусæг бинонты хæдзары. Мухтар уыд кæстæр, æхсæзæм фырт.

1923-æм азы Мухтар бацыд Згъуыбиры райдиан скъоламæ, цыран фæцахуыр кодта иу азы бæрц. 1924-æм азы Мухтары йæ хистæр æфсымæр Симон йемæ акодта Калакмæ, барвыста йæ ирон скъоламæ. 1925-æм азы Симон раивта æмæ Мухтар дæр æрбаздæхт фæстæмæ æмæ йæ ахуыр адарддæр кодта сæхи хъæуы райдиан скъолайы.

Сæ мад Букуылон афтид уæзæгыл цы ракъахтаид уыйбæрц сывæллæттæн æмæ Мухтар дæр лæвæрд æрцыд сидзæр сывæллæтты хæдзармæ Къоджоры (Тбилисы цур). 

Уый фæстæ ахуыр кодта Сталиниры «ФЗУ»-йы. Уыцы рæстæджы цыдис ирон театрмæ, фыццаг кусæгæй, стæй йæм хауд къаннæг ролтæ дæр. Фæстæдæр Мухтар æппæт йæ хъару радта театралон куыстмæ. 1932-1933 азты куыста театры профессионалон актёрæй æмæ декораторæй. 

1933-æм азы æрвыст æрцыд Тбилисы Шота Руставелийы номыл театралон студимæ, уый фæстæ каст фæцис Ленинграды театралон ахуыргæнæндон дæр. Уырдыгæй æрыздæхгæйæ, 1936-æм азæй куыста Хуссар Ирыстоны драмтеатры. 1940-æм азæй та уыд Хуссар Ирыстоны фысджыты Цæдисы секретарь. Уыцы аз ын лæвæрд æрцыд Гуырдзыстоны ССР сгуыхт артисты ном. 

Саулохты Мухтар кодта егъау литературон куыст. 1930-æм азтæй кæрæдзи фæдыл зынын райдыдтой мыхуыры йе ’мдзæвгæтæ, фæстæдæр та йæ драматикон уацмыстæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон поэттæ
Мухтар
Æгкацаты Станислав

**Æгкацаты Виталийы фырт Станислав** (райгуырдис 2002-æм азы 9 январы Дзæуджыхъæуы) у ирон футболист, «Краснодары» дуаргæс. Æгкацаты Станислав нымад æрцыд 2024/25 сезоны футболон клуб «Краснодар»-ы хуыздæр хъазæгыл. Уымæн схъæлæс кодтой спортуарзджыты 36,92%. Командæйы цы 34 официалон хъазты акодта, уыдонæй 17 хъазты йæ кулдуары иу пурти дæр нæ бауагъта. Афтæмæй уый ссис клубы ног рекорды автор.

## Фиппаинæгтæ

Станислав
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Ахуыбат

**Ахуыбат** кæнæ **Мидæггаг Згъуыбир** у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу, Згъуыбиры хъæуы хай.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Епхиты Тæтæри

**Епхиты Аслæмбеджы фырт Тæтæри** (райгуырдис 1911-æм азы Æрыдоныы — амардис 1958-æм азы) у ирон поэт æмæ драматург.

## Цардафыст
Епхиты Тæтæри райгуырдис 1911-æм азы Æрыдоны. Ам арвыста Тæтæри йæ сабион бонтæ. Скъолайы фæстæ ахуыр кодта Дзæуджыхъæуы ФЗУ-йы. Уыцы курсытæ уыдысты завод «Электроцинк»-ы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон поэттæ
Тæтæри
Тæтæри

**Тæтæри** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Оливæ

**Оли́вæ** кæнæ **оливбæлас**, **сойбæлас** () у æнусонцъæх бæлæсты æмæ къутæрты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Европæйаг оливæ

**Европæйаг оливæ** кæнæ **оливбæлас** () у æнусонцъæх бæлас, оливæйы хуыз. 

Зайæгойы рагонæй ныры рæстæгмæ садзынц æмæ рæзын кæнынц оливæйы зетийы тыххæй, хъæддаг хуызы йыл нæй сæмбæлæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ Библийы
Категори:Зетидæттæг зайæгойтæ
Сойзайтæ

**Сойзайтæ** (, ) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Касторгæрдæг

**Касторгæрдæг** кæнæ **гæбыхъæдур**, дыгур. *габухъæдорæ* (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Категори:Зетидæттæг зайæгойтæ
Къоджор

**Къоджор** () у сахарæнгæс посёлок Гуырдзыстоны. Ис Тбилисмæ хæстæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тбилисы цæрæнрæттæ
Форли-Чезенæ

**Форли-Чезенæ** () у провинци Италийы. Ис Эмили-Романьяйы регионы. Форли у провинцийы административон центр.

Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Реджо-нель-Эмили (провинци)

**Ре́джо-нель-Эми́ли** (, ) у провинци Италийы. Ис Эмили-Романьяйы регионы. Сахар Реджо-нель-Эмили у провинцийы административон центр.

Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Форли

**Форли́** (, ) у сахар Италийы, Форли-Чезенæйы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ
Фоджæ

**Фо́джæ** () у сахар æмæ коммунæ Италийы, Фоджæйы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Апулийы сахартæ
Чезенæ

**Чезе́нæ** ( , , ) у сахар Италийы. Ис Форли-Чезенæйы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ