open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шугънанаг æвзаг

**Шугънанаг æвзаг** (, ) у Памиры æвзæгтæй иу. Дзурджыты нымæц у 75 000 — 130 000 адæймаджы.

## Литературæ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таджикистаны æвзæгтæ
Категори:Афгъанистаны æвзæгтæ
Категори:Памираг æвзæгтæ
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Язгъулямаг æвзаг

**Язгъулямаг æвзаг** (*Yuzdami zevég*) у Памиры æвзæгтæй иу. Дзурджыты нымæц у 11 000 адæймаджы.

## Литературæ
* М. С. Андреев. Язгулемский язык: Таблицы глаголов. Л., 1930
* 
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таджикистаны æвзæгтæ
Категори:Памираг æвзæгтæ
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Йидга (æвзаг)

**Йидга́** ( — *yidgha*) у Памиры æвзæгтæй иу. Дзурджыты нымæц у 6150 адæймаджы.

## Литературæ
* 
* 
* 
* 
* Decker, Kendall D. (1992) Languages of Chitral ISBN 969-8023-15-1
* Morgenstierne, Georg (1926) Report on a Linguistic Mission to Afghanistan. Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning, Serie C I-2. Oslo. ISBN 0-923891-09-9
* Morgenstierne, Georg (1938) Indo-Iranian Frontier Languages II (Yidgha-Munji, Sanglechi-Ishkashmi and Wakhi). Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning, Serie B: XXXV. Oslo.
* Decker, Kendall D. (1992). Languages of Chitral (Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 5). National Institute of Pakistani Studies, 257 pp. ISBN 969-8023-15-1.

Категори:Пакистаны æвзæгтæ
Категори:Памираг æвзæгтæ
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Читрал (зылд)

**Читра́л** (, ) у Хайбер-Пахтунхвайы провинцийы раздæры зылд. Йæ административон центр у Читрал.

Категори:Хайбер-Пахтунхва
Рушаны район

**Рушаны район** () у административон иуæг (район) Хæххон Бадахшаны автономон облæсты. Йæ административон центр у Рушан.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæххон Бадахшаны автономон облæсты районтæ
Памираг адæмтæ

**Памираг адæмтæ** (; ) — Памиры чи цæры, уыцы ирайнаг адæмтæ. Памирæгтæ цæрынц Таджикистаны (Хæххон Бадахшаны автономон облæст), Афгъанистаны (Бадахшан), Пакистаны (Гилгит-Балтистан, Читрал) æмæ Китайы (Ташкурган-Таджикаг автономон уезд).

## Памираг адæмтæ
* Бартанггæгтæ
* Вахайнæгтæ
* Ишкашимæгтæ
* Мунджанæгтæ
* Рушанæгтæ
* Сангличæгтæ
* Сарыколæгтæ
* Шугънанæгтæ
* Язгулямæгтæ

## Литературæ
* 
* Андреев М. С. К характеристике древних таджикских семейных отношений // Известия № 15 Сталинабад.: Изд-во АН СССР, 1949. С. 3-12.
* Андрианов Б. В. Изучение горной ирригации на юге Таджикистана и на Западном Памире // Итоги полевых работ института этнографии в 1971 году / Гл. редакция восточной литературы. М.: Наука, 1971. С. 58-65.
* Гинзбург В. В. Горные таджики: материалы по антропологии таджиков Каратегина и Дарваза. М.-Л.: Издательство АН СССР, 1937.
* Каландаров Т. С. Этноконфессиональные трансформации на Памире в XX — начале XXI в. "Языки и этнография «Крыши мира» (СПб.: «Петербургское Востоковедение», 2005. — 112 с. — стр. 51 — 63
* Кисляков Н. А. Древние формы скотоводства и молочного хозяйства у горных таджиков бассейна р. Хингоу // Известия № 15 Сталинабад.: Изд-во АН СССР, 1949. С. 34-39.
* Кисляков Н. А. Семья и брак у Таджиков: автореферат дис. … доктора исторических наук / Институт этнологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая Л., 1951 — 26 с.
* Мамадназаров М. Х. Архитектура народного жилища Западного Памира и его современная модификация: афтореферат дис. … канд. архитектуры / Инженерно-строительный институт Л., 1977 — 34 с.
* 
* Моногарова Л. Ф. Преобразования в быту и культуре припамирских народностей. М.: Наука, 1972.
* Моногарова Л. Ф. Материалы по скотоводству населения Южного Таджикистана и Западного Памира // Итоги полевых работ института этнографии в 1971 году / Гл. редакция восточной литературы. М.: Наука, 1971. С. 66-70.
* Мухиддинов И. Реликты доисламских обычаев и обрядов у земледельцев Западного Памира (XIX- нач. XX в) / Отв. ред. Л. Ф. Моногарова Душанбе.: «Дониш», 1989 −100 с.
* Пещерева Е. М. Поездка к горным таджикам // Институт этнографии: Краткие сообщения III М.- Л.: Изд-во АН СССР, 1947. С. 42-48.
* Широкова З. А. Традиционная и современная одежда женщин горного Таджикистана. Душанбе.: «Дониш», 1976.
* Шовалиев Джура. Геополитическая система горных народов. «Юрист Международное право», 2001 год.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирайнаг адæмтæ
*
Рушанаг æвзаг

**Рушанаг æвзаг** (*rixū̊n ziv, риху̊н зив*) у Памиры æвзæгтæй иу. Дзурджыты нымæц у 18 000 адæймаджы.

## Литературæ
* И. И. Зарубин. Бартангские и рушанские тексты и словарь. М.-Л., 1937.
* Payne, John, «Pamir languages» in *Compendium Linguarum Iranicarum*, ed. Schmitt (1989), 417—4

Категори:Таджикистаны æвзæгтæ
Категори:Афгъанистаны æвзæгтæ
Категори:Памираг æвзæгтæ
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Гилгит-Балтистан

**Гилги́т-Балтиста́н** (, балти  རྒྱལ་སྐྱིད་ སྦལྟི་ཡུལ།, ), 2009 азы агъоммæ — **Цæгат Территоритæ** (, ) у административон иуæг Пакистаны цæгаты. Йæ административон центр у Гилгит.

Категори:Пакистаны административон дих
Ташкурган-Таджикаг автономон уезд

**Ташкурга́н-Таджи́каг автономон уезд** (, , ) у Синьцзян-Уйгуры автономон районы автономон уезд. Йæ административон центр у Ташкурган.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Синьцзян-Уйгуры автономон район
Мараньон

**Мараньо́н** () у цæугæдон Хуссар Америкæйы, Амазонкæйы галиу гуырæн. Йæ дæргъ у 1600 км.

Категори:Перуйы цæугæдæттæ
Арсыцил

**Арсыцил** кæнæ **нæл цил** () у цилты хуыз. Йæ уидаг хонынц **арсынуры**.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Маргджын зайæгойтæ
Абилин (Канзас)

**Абили́н** () у сахар Канзасы, Дикинсоны зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Канзасы сахартæ
Абилин

**Абилин**:

* Абилин — сахар Канзасы.
* Абилин — сахар Техасы.
Абилин (Техас)

**Абилин** () у сахар Техасы, Тейлоры зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Техасы сахартæ
Уартцил

**Уартцил** кæнæ **уартгонд** (, ) у цилты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сантарен (Пара)

**Сантарен** () у Бразилийы муниципалитет, сахар æмæ порт. Ис Парайы штаты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бразилийы сахартæ
Мард денджыз

**Мард денджыз** (, *Āl-Baḥrū l-Maytū*;  *Yam hamMelaḥ*) у цæхджын цад Æввахс Хурыскæсæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Иорданийы цæдтæ
Категори:Израилы цæдтæ
Категори:Палестинæйы паддзахады цæдтæ
Категори:Библийы рæттæ
Словенаг æвзаг

**Слове́наг æвзаг** (*slovenski jezik, slovenščina*) у словенаг адæмы мадæлон æвзаг, Словенийы паддзахадон æвзаг. Дзурынц ыл 2,2 милуан адæймаджы.

Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Æцæг галтæ

**Æцæг галтæ** кæнæ **галтæ** () сты тутсыкъаджын цæрæгойты мыггаг, хауынц сæм хъæддаг æмæ схæдзаронгонд сион стуртæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бизонтæ

**Бизонтæ** () сты тутсыкъаджын цæрæгойты мыггаг.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кардгæсаг

**Кардгæсаг** () сты тынсисджын кæсæгты хуыз.  

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуымæтæджы мыртгæ

**Хуымæтæджы мыртгæ** кæнæ **сырх мыртгæ** (, ) у мыртгæйы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Акулæтæ

**Акулæтæ** () сты æргъиуджын кæфты уæлкъорд. Ис йæм ахæм хицæн миниуджытæ: даргъгонд буар торпедæхуыз формæйæ, бирæнымæц цыргъ дæндæгтæ алы æфсæрыл дæр. 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цирхъгæсаг

**Цирхъгæсаг** () сты тынсисджын кæсæгты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Лывз

**Лывз** кæнæ **хъуынабын**, **хъуынагæрдæг**, **цæгæрхъуына** () — зокъотæ æмæ донзайты æмдзардæй (симбиозæй) сырæзгæ организмтæ.

## Кæс ноджы
* Саджы хъуына

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Цъыцъыгæнæг

**Цъыцъыгæнæг** (, ) у æрдæгхъæбæрбазырон сасчыты бинонад. Нæлтæ уадзынц характерон цъыр-цъыр зæлтæ. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сасчытæ
Полярон дзæгъдзæгъгæнæг

**Полярон дзæгъдзæгъгæнæг** () у дзæгъдзæгъгæнæджы хуыз.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дидинæг

**Дидинæг** кæнæ **дидин**,  у дидинæгджын зайæгойты бирæ кæныны органты системæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Леванты денджыз

**Леванты денджыз** (, , , ) у Зæххастæуы денджызы скæсæйнаг хай.

Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зæххастæуы денджызы денджызтæ
Маратхи (æвзаг)

**Мара́тхи** (деванагари: मराठी, ) у индоариаг æвзæгтæй иу. Дзурынц ыл Индийы æмæ Маврикийы. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 83 милуаны бæрц.

Категори:Индийы æвзæгтæ
Категори:Индоариаг æвзæгтæ
Маратхи

**Мара́тхи**:

* Маратхи — Индийы æвзæгтæй иу.
* Маратхи — Индийы адæм.
Урду

**Урду́** () у индоариаг æвзæгтæй иу, хиндустанийы æвзаджы функционалон стиль. Дзурынц ыл Пакистаны æмæ Индийы.

Категори:Пакистаны æвзæгтæ
Категори:Индийы æвзæгтæ
Категори:Индоариаг æвзæгтæ
Австралийы административон дих

Австралийы ис 6 штаты, æртæ материкон æмæ цалдæр æддаг территорийы.

### Штаттæ
*  Ног Хуссар Уэльс ()
*  Квинсленд ()
*  Хуссар Австрали ()
*  Тасмани ()
*  Виктори ()
*  Ныгуылæн Австрали ()

### Материкон территоритæ
*  Цæгат территори ()
* Австралийы сæйраг сахары территори ()
* Джервис-Бейы территори ()

*
Лусон

**Лусо́н** (, ) у Филиппинты стырдæр сакъадах. Йæ фæзуат у 109 965 км2.

Категори:Филиппинты сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Палаван

**Пала́ван** () у Филиппинты стырдæр сакъадæхтæй иу. Йæ фæзуат у 12 189 км2.

Категори:Филиппинты сакъадæхтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Телугу

**Те́лугу** (తెలుగు ) у дравидиаг æвзæгтæй иу. Дзурынц ыл Индийы хуссар-ныгуылæны (штаттæ Андхрæ-Прадеш æмæ Телинганæ). Æдæппæт дзурджыты нымæц у 80 милуаны бæрц.

Категори:Индийы æвзæгтæ
Категори:Дравидиаг æвзæгтæ
Тамилаг æвзаг

**Тами́лаг æвзаг** (தமிழ் ) у дравидиаг æвзæгтæй иу. Дзурынц ыл Индийы хуссары (Тамилнады) æмæ Шри-Ланкайы. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 70 милуаны бæрц.

Категори:Индийы æвзæгтæ
Категори:Шри-Ланкайы æвзæгтæ
Категори:Дравидиаг æвзæгтæ
Уссури

**Уссу́ри** (, ) у цæугæдон Уæрæсейы æмæ Китайы, æфты Амурмæ. 

Категори:Денджызгæроны крайы цæугæдæттæ
Категори:Хабаровы крайы цæугæдæттæ
Категори:Китайы цæугæдæттæ
Категори:Амуры фæрсагдæттæ
Мокшæ (цæугæдон)

**Мо́кшæ** (, ) у цæугæдон Пензæйы облæсты, Мордовийы, Дæллаг Новгороды облæсты æмæ Рязаны облæсты, Окайы рахиз фæрсагдон. Йæ дæргъ у 656 км. 

Категори:Пензæйы облæсты цæугæдæттæ
Категори:Мордовийы цæугæдæттæ
Категори:Дæллаг Новгороды облæсты цæугæдæттæ
Категори:Рязаны облæсты цæугæдæттæ
Мокшаны район

**Мокшаны район** () у Пензæйы облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Мокшан.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пензæйы облæсты районтæ
Мокшайаг æвзаг

**Мокша́йаг æвзаг** () у мордоваг æвзæгтæй иу (финнаг-угойраг æвзæгты дæлкъорд). Уый у мокшайаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 228 025 адæймаджы, сæ фылдæр Мордовийы.

Категори:Финнаг-угораг æвзæгтæ
Белинский (сахар)

**Бели́нский** () у сахар Пензæйы облæсты, Белинскийы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пензæйы облæсты сахартæ
Захлæ

**За́хлæ** () у сахар Ливаны, Бекаайы провинцийы административон центр.

Категори:Ливаны сахартæ
Таиф

**Та́иф** кæнæ **Эт-Таиф** () у сахар Сауды Араббы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сауды Араббы сахартæ
Чапаевск

**Чапа́евск** () у сахар Самарæйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Самарæйы облæсты сахартæ
Дæхцыхъо

**Дæхцыхъо** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Мызуры æхсæнад

**Мызуры æхсæнад** у чысыл историон æхсæнад Уæлладжыргомы. Мызуры æхсæнадæн сæ иумæйаг ныхас уыдис 
Стыр Мызуры.

## Хъæутæ
* Гусойтæ
* Ксуртæ
* Мызур
* Ногхъæу
* Сæхæггатæ
* Сулартæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирыстоны истори
Категори:Уæлладжыргом
Мæлдзыгдон

**Мæлдзыгдон** кæнæ **мæлдзыджы губакк** — мæлдзгуыты цæрæнуат уæлзæххон хай, хихтæй æмæ сыфтæй кæри хуыз. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæлдзгуытæ
Новоселицкоейы район

**Новоселицкоейы район** () у район Стъараполы крайы. Районы административон центр у Новоселицкое.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы районтæ
Таутиаты Дрис

**Таутиаты Дæхцыхъойы фырт Дрис** (1883—1978) у зындгонд ирон дæсны зарæггæнæг æмæ таурæгъгæнæг. 

## Цардафыст
Таутиаты Дрис райгуырдис 1883-æм азы Тменыхъæуы. 1920-æм азы ралыгъд быдырмæ æмæ раздæр æрцард Даскъофы, стæй æртæ азы фæстæ балыгъд Хъахъхъæдурмæ йæ бинонтимæ. 

Хъисын фæндырыл цæгъдын базыдта йæ фыд Дæхцыхъо æмæ сæ сыхаг Царахаты Хъайтыхъомæ гæсгæ. Йæ мад дæр цагъта хъисын фæндырыл.

Дрисы кадджытæ ныффыстой бирæтæ. Уыдонимæ Æлборты Барысби, Мамсыраты Æхсар, Беккуызарты Хадизæт, Салиты Ахмæт æмæ æндæртæ. 

Дрис амард 1978-æм азы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон кадæггæнджытæ
Дрис
Категори:Тменыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1883-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1978-æм азы чи амардис, уыдон
Мæлдзыгхор

**Мæлдзыгхор** () у нæххæстдæндагон цæрæгойты дæлкъорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Колибри

**Коли́бри**  у чысыл мæргъты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Хих

**Хих**, вариант у *сындзсыф* у хихджын зайæгойты сыфтæрæнгæс органтæ. Хихтæ вæййынц судзинæнгæс, цыргъгонд. Бирæ зайæгойты (нæзыйы, назы, соцъийы æмæ æнд.) хихæй пайда кæнынц фармакологийы, ароматерапийы, парфюмерийы.

## Кæс ноджы
* Назгæрдæг

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойты морфологи
Вэйхай

**Вэйха́й** () у сахары зылд Китайы. Ис Шаньдуны провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шаньдуны сахартæ
Риани

**Риани** () у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Калмсæргонд

**Калмсæргонд** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мухудо

**Мухудо** кæнæ **мухудо хъæдур** () — хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Розеллæ (зайæгой)

**Розе́ллæ** кæнæ **судайнаг уарди** () у гибискусы хуыз. Зæйæгойы дидинæджы хусгонд къусгондæй аразынц цайнозт *[[каркаде]]*.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гибискус

**Гиби́скус** () у зайæгойты мыггаг. Сæ дидинтæ сты фылдæр хатт стыртæ æмæ
ирдхуыз. 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Туттургъан (мыггаг)

**Туттургъан** () у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Панджаби

**Панджа́би** (, ) у индоариаг æвзæгтæй иу. Дзурынц ыл Индийы æмæ Пакистаны. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 125 милуаны бæрц.

Категори:Индийы æвзæгтæ
Категори:Пакистаны æвзæгтæ
Категори:Индоариаг æвзæгтæ
Бæлонхуызтæ

**Бæлонхуызтæ** (, ) сты мæргъты къорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Япойнаг æвзаг

**Япойнаг æвзаг** (, *Nihongo* []) у япойнаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл Японы. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 130 млн. бæрц.

## Фиппаинæгтæ

*
Корейаг æвзаг

**Корейаг æвзаг** (Хуссар Корейы: , *hangugeo*; Цæгат Корейы: , *chosŏnmal*) у корейаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл Хуссар Корейы, Цæгат Корейы æмæ Китайы Яньбянь-Корейаг автономон зылды. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 78 млн. бæрц.

## Кæс ноджы
* Хамгёнаг диалект
* Корейаг алфавит

*
Яньбянь-Корейаг автономон зылд

**Яньбя́нь-Корейаг автономон зылд** (, ) у автономон зылд Цзилины провинцийы. Йæ административон центр у Яньцзи.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы автономон зылдтæ
Категори:Цзилинь
Категори:Корейаг æвзаг
Бехшехр

**Бехшехр** () у сахар Ираны цæгаты. Ис Мазендераны провинцийы. Цæрджыты нымæц — 95 мин адæймаджы.

Категори:Мазендераны сахартæ
Брахмапутрæ

**Брахмапу́трæ** () у стыр цæугæдон Хуссар Азийы. Хауы Гангмæ. Цæугæдоны дæргъ у 2896 км.

## Нæмттæ
Тибеты йæ **Мацанг** æмæ **Цангпо** хонынц. Бангладешы йæ ном у Джамунæ.

Категори:Китайы цæугæдæттæ
Категори:Индийы цæугæдæттæ
Категори:Бангладешы цæугæдæттæ
Категори:Ганджы фæрсагдæттæ
Китайаг æвзаг

**Китайаг æвзаг** (/, ; , ) — сино-тибетаг æвзæгты бинонтæм чи хауы, ахæм æвзæгты къорд. У ханæгты мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл Азийы. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 1,35 млрд. бæрц.

*
Категори:Китайы æвзæгтæ
Бонобо

**Боно́бо** кæнæ **дæлæмæдзыд шимпанзе́** () у приматты хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Шимпанзе

**Шимпанзе́** () у приматты мыггаг.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цыппурс

**Цыппурс**, дыгур. **Цæппорсе** у чырыстон дины сæйраг бæрæгбæттæй иу.

## Этимологи
Ирон ном *Цыппурс* равзæрди, рагон ирайнаг æвзагыл цыппор чи нысан кæны, ахæм дзырдæй. Уыцы дзырды равзæрд баст у дыууиссæдз боны кæндимæ, раджы кæддæр æй кодтой уыцы бæрæгбоны размæ. 1928 азы Къарджиаты Бекызæ фыста, зæгъгæ, дам-иу ирон хистæртæй чидæртæ бæрæгбоны размæ дыууæ къуырийы дардтой мархо. Бирæ рæстæджы дæргъы этникон культурæ гæвзыкмæ кæй æрцыди, уымæ гæсгæ ма фыдæлтæй баззайæг фæткы уыцы бæрæгбонæн баззад æрмæст йæ ном, æмæ уый дæр алчи нал зоны. Уымæ гæсгæ цыбырæй æрдзурдзынæн дыууæ æмбарынады тыххæй. Раздæр уал мархо дарыны тыххæй.

## Фиппаинæгтæ

*
Утопион уацмыс

**Утопион уацмыс** - Дунейы литературӕйы ахӕм уацмыс ӕппӕты фыццаг сфӕлдыста англисаг фыссӕг Томас Мор A478-1535). Йӕ ном дӕр ын схуыдта «Утопи». Утопи ӕрхъуыдыгонд ныхас у. Бердзейнагау амоны, чи никуы ис, ахӕм. Мор йӕ уацмысы равдыста иу сакъадахы сӕрибар адӕмы амондджын цард. Уым нӕй хъӕздгуытӕ ӕмӕ мӕгуыртӕ, чи куыд кусы, цӕргӕ дӕр кӕны афтӕ.

## Утопион уацмыстӕ ирон литературӕйы
Ирон литературӕйы ахӕм уацмыс, «Фын» , зӕгъгӕ , 1911 азы ныффыста Тлатты Хох . Радзырд кӕрӕй - кӕронмӕ дӕр арӕзт у утопион бындурыл. Радзырды сӕйраг архайӕг, йӕ фыны цы бӕстӕмӕ бахауд, уый ӕцӕгдзинадмӕ афтӕ дард у, ӕмӕ цы цаутӕ ӕмӕ нывтӕ ӕвдисы, уыдоныл чиныгкӕсӕг не ’ууӕнды, уымӕн ӕмӕ, хъалӕй цы уыны, уыдонимє сын иумӕйагӕй ницы ис. Фӕлӕ уый афтӕ нӕ амоны, ӕмӕ, фыссӕг цӕмӕтф бӕллы, уыдонмӕ тырнын нӕ хъӕуы. Хъӕуы хуыздӕр цардыл тох кӕнын, стӕй ахӕм цардӕн уӕвӕн дӕр ис, ӕрмӕст йӕ сӕрвӕлтау хъуамӕ адӕм ӕмхуызонӕй кусой.

Категори:Литературæ
Категори:Театр
Категори:Кино
Æцæг гæккуыритæ

**Æцæг гæккуыритæ** () сты хæрвæгонты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Урс хæрис

**Урс хæрис** () у хæрисы хуыз.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бредза

**Бредза** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Гомтæ

**Гомтæ** (, **Гоми**):
* Гомтæ — хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.
* Гомтæ — хъæу Гуырдзыстоны Хашуры муниципалитеты.
Гуыданы Арагуи

**Гуыданы Арагуи** () у цæугæдон Гуырдзыстоны, Арагуийы фæрсагдон. 

Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Бурæгъæдхуыз кæркмисындзæг

**Бурæгъæдхуыз кæркмисындзæг** (, ) у кæркмисындзæджы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Лэшань

**Лэша́нь** () у сахары зылд Китайы. Ис Сычуаны провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сычуаны сахартæ
Ибинь

**Иби́нь** () у сахары зылд Китайы. Ис Сычуаны провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сычуаны сахартæ
Гæдиуасæнтæ

(, ) сты мæргъты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ
 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мæргътæ
Арциз

**Арци́з** () у сахар Одессæйы облæсты Болграды районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Одессæйы облæсты сахартæ
Реха (Цъалкъайы муниципалитет)

**Реха** () у хъæу Гуырдзыстоны Цъалкъайы муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цъалкъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Суари

**Суари**,  — фондз капеччы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Згъæрæхца
Сылмæнæу (мыггаг)

**Сыл** кæнæ **сылмæнæу** (, ) у æфсирон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Табырджан

**Табырджан** кæнæ **гугын фыс**, дыгур. *таврицан*, *митъис* () у хицæн мыггагæй лыстæгдзарм фыс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Фыс
Сахорце

**Сахорце** () у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Годжыцатæ, Дзыныхътæ, Хацыртæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Окиан

**Окиан** () у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Хæбæлатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хуымæтæджы цъуй

**Хуымæтæджы цъуй** (, ) у дыргъхæссæг бæлас, цъуйы хуыз.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кодман

**Кодман** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

Цардысты дзы Касатæ, Куымæриттатæ, Хæлитæ, Елзартæ, Костæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Триполи (нысаниуджытæ)

**Триполи**:
* **[[Триполи]]** — Ливийы сæйраг сахар.
* Триполи — сахар Ливаны.
* Триполи — район Ливаны.
* Триполи — сахар АИШ-ы Айовæйы.
* Тиреболу (рагон ном — Триполи) — сахар Турчы.

## Кæс ноджы
* Триполис
Хъайла

**Хъайла** — саст æйчытæ сцæгъдын иумæ æмæ сæ сойæ сæрст тебæйыл сфыцын.

## Литературæ
* 

Категори:Хæринæгтæ алфавитмæ гæсгæ
Тебæ

**Тебæ**, варианттæ сты: *таба*, *тъапа*, дыгур. *табæ*, *табай* — хæринаг сурæй кæм сфыцынц, ахæм згъæрæй конд уæлæнгай мигæнæн.

## Æндæр варианттæ
* Алгъац, алгъау, дыгур. алгъауиндзæ, дзалгъауиндзæ

## Кæс ноджы
* Чъеци

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Мигæнæнтæ
Летет

**Летет** () у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.

Цардысты дзы Дзерантæ, Мæргъитæ, Челдытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Æлыг

**Æлыг**,  — уымæлæй ивæзаг цъыф кæмæй арæзы æмæ дурын мигæнæнтæ, агуыритæ кæмæй аразынц, уыцы хохдуры мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Сариаг æвзаг

**Сариаг æвзаг** () у сариаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл Сарийы. Æдæппæт дзурджыты нымæц у 15 000 бæрц.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Картвелаг æвзæгтæ
Категори:Кавказы æвзæгтæ
Мирзаани (хъæу)

**Мирзаани** () у хъæу Гуырдзыстоны Дедоплисцъхъаройы муниципалитеты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дедоплисцъхъаройы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Свенети

**Свенети** () у хъæу Гуырдзыстоны Гуры муниципалитеты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Сардзели

**Сардзели** () у хохы цъупп Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты.

## Кæс ноджы
* Сардзелийы ком
* Сардзелийы комы дон

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Хъуды ком
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Пирамидалон гæдыбæлас

**Пирамидалон гæдыбæлас** (; ) у сау гæдыбæласы дæлхуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бæлæстæ
Крыз

**Крыз** (, ) у хæххон хъæу Азербайджаны Губайы районы. Цæрынц дзы крызæгтæ.

Категори:Азербайджаны цæрæнрæттæ
Агуыри

**Агуыри** кæнæ **агуыридур**,  — æлыг сыджытæй кæй аразынц, ахæм расткъуымон сыгъд дур арæзтадæн (систæ амайынæн).

## Фиппаинæгтæ

*
Цуайнаг

**Цуайнаг**, дыгур. *[[циуан]]* у цæнгæтæй конд аг. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мигæнæнтæ
Карабаш

**Караба́ш** () у сахар Челябинсчы облæсты, Карабашы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Челябинсчы облæсты сахартæ
Южноуральск

**Южноура́льск** () у сахар Челябинсчы облæсты, Южноуральсчы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Челябинсчы облæсты сахартæ
Узин

**Узин** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Белая Церковы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Таращæ

**Тара́щæ** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Белая Церковы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Вормс

**Вормс** ( , ) у сахар Германы. Ис Рейнланд-Пфальцы зæхх. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Рейнланд-Пфальцы сахартæ
Гогыз

**Гогыз**, вариант у *гуркъури* (; ) у мæргъты хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Ароидонтæ

**Ароидонтæ** (, ) сты иухайон зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Атмосферæ

**Атмосфе́рæ** у æрвон буары уæлдæфы бæзджын цъар. Йæ бинаг арæн æндзæвы зæххы уæлцъарыл. Йæ уæллаг арæн цы ран ис, уый зын зæгъæн у, уымæн æмæ куыд уæлæмæ атмосферæ кæны тæнæгæй-тæнæгдæр æмæ æппын фæстаг свæййы, планетты ’хсæн тыгъдад куыд афтид у, афтæ. 

## Этимологи
Атмосферæ грекъаг дзырд у. Иронау уый амоны  «тæф» æмæ  «тымбылæг/cферæ».

## Литературæ
* Сиукъаты Никъала. Атмосферон фæзындтæ — Орджоникидзе: Цæгат Ирыстоны чингуыты рауагъдад, 1957 

*
Италиаг калакъода

**Италиаг калакъода** (, ) у кæрдæг зайæгой, калакъодайы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Магноли

**Магно́ли** () — магнолихуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Магнолихуызтæ

**Магнолихуызтæ** (, ) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Кæрдæгхуыз зайæгойтæ

**Кæрдæгхуыз зайæгойтæ** () сты зайæгойты дæлпаддзахад.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фынæйы зырзыраг

**Фынæйы зырзыраг** (, ) у дзæгъдзæгъгæнæджы хуыз.

Сæ æнæрæгъæд къоппытæй исынц опиум (сбæзджынгонд æхсыргонд донгъæд), кæцыйæ аразынц препараттæ (папаверин æмæ æнд.) æмæ наркотиктæ, сæ тауинагтæй та — техникой сой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ирæф (футболон клуб)

**Футболон клуб «Ирæф»** (*Ирæф-Автодор*) у Цыколайы футболон клуб. Клуб бындурæвæрдæуыд 1949-æм азы.

## Зындгонд хъазджытæ
* Æрситы Сосланбег

Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Накхонратчасима

**Накхо́нратчасима́** () кæнæ **Корат** () у Таиланды сахар, Накхонратчасимайы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таиланды сахартæ
Удонтхани

**Удонтхани** (, []) у Таиланды сахар, Удонтханийы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таиланды сахартæ
Архипо-Осиповкæ

**Архи́по-О́сиповкæ** () у хъæу Краснодары крайы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Краснодары крайы цæрæнрæттæ
Ванчы район

**Ванчы район** () у административон иуæг (район) Хæххон Бадахшаны автономон облæсты. Йæ административон центр у Ванч.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæххон Бадахшаны автономон облæсты районтæ
Ванч (хъæу)

**Ванч** (; ) у хъæу Таджикистаны Хæххон Бадахшаны автономон облæсты, Ванчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæххон Бадахшаны автономон облæсты цæрæнрæттæ
Кабардинкæ (нысаниуджытæ)

**Кабардинкæ**:

* Кабардинкæ — хъæу Кæсæг-Балхъары
* Кабардинкæ — хъæу Краснодары крайы
* Кабардинкæ — кæсгон кæфтыты ансамбль
Гуымы æфцæг

**Гуымы æфцæг** у æфцæджы ном нарты кадджыты.

Сослан иу бон цуаны тæрхъус амардта, æндæр йæ къухы ницы бафтыд. Тæрхъусы игæртæй физонæг уæхстыл скодта, йæ иннæ уæнгтæ йын цармы батыхта. Физонæг куы сфыхтис, уæд дзы Хуыцау æгас загъта. Уый куы загъта, уæд тæрхъус фестадис æмæ алыгъдис. Сослан йæ къухтæ ныццагъта, ай хуызæн диссаг ма уыдзæн, зæгъгæ. Тæрхъус æм фæстæмæ дзуры: «Уыйæппындæр диссаг нæу, диссæгтæ *Гуымы æфцæгæн* æдде ис». Ахызтис Сослан уымæй диссагдæртæ фенынмæ авд æфцæгыл, æстæм æфцæг та уыдис Гуымы æфцæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджыты географи
Паликир

**Палики́р** () у Микронезийы Федеративон Штатты сæйраг сахар.

Категори:Микронезийы Федеративон Штаттæ
Категори:Океанийы сæйраг сахартæ
Подпорожье

**Подпоро́жье** () у сахар Ленинграды облæсты, Подпорожьейы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ленинграды облæсты сахартæ
Роскилле

**Ро́скилле** () у сахар Данийы, Роскиллейы коммунæйы административон центр.

Категори:Данийы сахартæ
Хернинг

**Хернинг** () у сахар Данийы, Хернинджы коммунæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Данийы сахартæ
Гулистон

**Гулисто́н** () у сахар Таджикистаны Согъды облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таджикистаны сахартæ
Нурек

**Нуре́к** () у сахар Таджикистаны Хатлоны облæсты, Нуречы районы административон центр.

Категори:Таджикистаны сахартæ
Скæсæйнаг тæрс

**Скæсæйнаг тæрс** (, ) у тæрсы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Арсыкъах

**Арсыкъах** у зайæгойы ном.

## Литературæ
* 
* Хъайттаты Сергей. Ирон хабæрттæ — 3-æм рауагъд — Дзæуджыхъæу: Ир, 2009 — 591 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хурмæзил

**Хурмæзил** (, ) у дыхайон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кагарлык

**Кагарлы́к** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Обуховы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Гостомель

**Госто́мель** () у сахарæнгæс посёлок Украинæйы Киевы облæсты, Киевы горæтгæрон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты цæрæнрæттæ
Сквирæ

**Скви́рæ** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Белая Церковы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Сыст

**Сыстытæ** () сты тугцъир паразитон сасчыты дæлкъорд. 

Категори:Сасчытæ
Хал

**Хал**, дыгур. *халæ*:
* Хал — хосы кæнæ кæрдæджы лыстæг зæнг/сыф
* Хал — æндах
* Хал — хал æппарын истæй быцæуаг фарст аскъуыддзаг кæныны тыххæй, æппарынæн цытæ равзарынц, уыдонæй сæ иу
Бырц (мыггаг)

**Бырц** (бирæон нымæц: *бырцытæ*) () у зайæгойты мыггаг.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Судзагхæлттæ
Таугæ урсуидаг

**Таугæ урсуидаг** (, ) у бирæазон зайæгой, урсуидаджы хуыз.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Уидагбынтæ
Коцойты Зелим

**Коцойты Оледжы фырт Зелим** () у ирон равзæрды Азербайджаны дзюдоист, Сæрдыгон Олимпаг хъæзтыты чемпион (2024), Дунейы чемпион (2024), Дунейы чемпионатты бронзæйы призёр (2022, 2023).

## Фиппаинæгтæ

Зелим
Категори:Ирон дзюдоисттæ
Категори:Азербайджаны дзюдоисттæ
Цешин

**Це́шин** (, , ) у сахар Польшæйы Силезийы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Силезийы воеводæйады сахартæ
Гуарульюс

**Гуару́льюс** () у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сан-Паулуйы муниципалитеттæ
Маражо

**Маражо́** () у Бразилийы стырдæр сакъадах.

Категори:Бразилийы сакъадæхтæ
Сан-Гонсалу (Рио-де-Жанейро)

**Сан-Гонсалу** () у муниципалитет Бразилийы, Рио-де-Жанейройы сахармæ ’ввахс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Петрополис

**Петро́полис** ( []) у муниципалитет Рио-де-Жанейройы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Уберланди

**Уберланди** ( []) у сахар æмæ муниципалитет Минас-Жерайсы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Минас-Жерайсы муниципалитеттæ
Лондринæ

**Лондринæ** ( — «Чысыл Лондон») у муниципалитет Бразилийы. Ис Паранайы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бразилийы сахартæ
Категори:Паранайы муниципалитеттæ
Хетæгтæ

**Хетæгтæ**, вариант: **Хетæгатæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Истори
Ис ахæм ныхас, зæгъгæ, дам, Хетæгатæ сты Нары комы Хетæгкаты мыггаджы иу къабаз. XVIII æнусы кæрон ацы мыггагæй иу хæдзар цæмæдæр гæсгæ сыстад йæ цæрæнбынатæй æмæ алыгъд Захъхъамæ. Цас дзы ацард, Хуыцау зонæг, фæлæ та иуафон ардыгæй дæр лидзæг фæцис, йæ зæххытæ, йæ уыгæрдæнтæ аренды радта, афтæмæй. Æфцæджы сæрты æрхызт Куырттаты коммæ æмæ æрцард Хидыхъусы, Цъæритдоны был.

Хетæгаты Илас куыд дзырдта, афтæмæй уый æрвылаз фæззæджы йæ фыд Бечмырзæимæ цыдис саргъыбæхыл Захъхъамæ хаццæтæ æмбырд кæнынмæ. Фысым та сын-иу уыдысты сæ уымы æрвадæлтæ.

Абон дæр ма Захъхъайы фенæн ис Хетæгаты мæсыджы хæлддзæгтæ.

Хидыхъусы Хетæгаты мыггагæй фыццаг æрцардысты Кубæ æмæ йæ фырттæ Уыци æмæ Госджен. Уыдон сты мыггаджы бындурæвæрджытæ.

1920 азы Советон хицауад зæххы тыххæй Декрет куы рауагъта, уæд Хетæгатæ æндæр мыггæгтимæ Куырттаты комæй ралыгъдысты æмæ æрцардысты быдыры, Фыййаджы доны былтыл цы ног хъæутæ арæзт цыдис, уыдоны — Нартыхъæуы, Фыййаджыбылы.

## Фиппаинæгтæ

*
Ельск

**Ельск** () у сахар Белоруссийы Гомелы облæсты, Ельсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гомелы облæсты сахартæ
Василевичи

**Василе́вичи** () у сахар Белоруссийы Гомелы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гомелы облæсты сахартæ
Побединское

**Побединское** (, ) у хъæу Цæцæны Грознайы районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Грознайы районы цæрæнрæттæ
Родос

**Ро́дос** (, ) у Гречъы сакъадах. Ис Эгейы денджызы.

Категори:Гречъы сакъадæхтæ
Санторини

**Сантори́ни** () кæнæ **Ти́рæ** ( []) у вулканон сакъадах Эгейы денджызы.

Категори:Гречъы сакъадæхтæ
Миконос

**Ми́конос** () у Гречъы сакъадах. Ис Эгейы денджызы.

Категори:Гречъы сакъадæхтæ
Прилеп

**При́леп** (, , , ) у Цæгат Македонийы сахар.

Категори:Цæгат Македонийы сахартæ
Вишнёвое (сахар)

**Вишнёвое** () у сахар Украинæйы Киевы облæсты. Ис Бучæйы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Киевы облæсты сахартæ
Пуэрто-Наталес

**Пуэрто-Наталес** () у сахар Чилийы. Ис Магальянес æмæ Чилийы Антарктикæйы регионы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чилийы сахартæ
Принцы сакъадæхтæ

**Принцы сакъадæхтæ** ( кæнæ  — «сакъадæхтæ»; , *Pringiponisia*) сты Мармæр денджызы сакъадæхты къорд.

## Сконд
# Бююкада ( — «стыр сакъадах») кæнæ Принкипос (, *Prínkēpos* — «принц»)
# Хейбелиада () кæнæ Халки (, *Chalki*)
# Бургазада () кæнæ Антигони (, *Antigoni*)
# Кыналыада () кæнæ Проти ()
# Седефадасы () кæнæ Теревинтос, Теревинф (, *Terebinthos*)
# Яссыада () кæнæ Плати (, *Plati*)
# Сивриада () кæнæ Оксея (, *Oxeia*)
# Кашыкадасы () кæнæ Пита (, *Pita*)
# Тавшанадасы () кæнæ Неандрос (, *Neandros*)

Категори:Турчы сакъадæхтæ
Категори:Стамбулы районтæ
Вахайнаг адæм

**Вахайнæгтæ** (хином — *x̆ik*) сты Памираг адæмтæй иу. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирайнаг адæмтæ
Категори:Памираг адæмтæ
Мингора

**Мингора** (; ) у сахар Пакистаны цæгаты. Ис Хайбер-Пахтунхвайы провинцийы. Уый у Сваты зылды стырдæр сахар.

Категори:Хайбер-Пахтунхвайы сахартæ
Сват (Пакистан)

**Сват** (, , ) у Хайбер-Пахтунхвайы провинцийы зылд. Йæ административон центр у Сайду-Шариф.

Категори:Хайбер-Пахтунхва
Гилгит

**Гилгит** (, ) у сахар Пакистаны цæгаты, Гилгит-Балтистаны административон центр.

Категори:Пакистаны сахартæ
Красноуральск

**Красноура́льск** () у сахар Свердловсчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Цилитль

**Цилитль** () у хъæу Дагъистаны Гумбеты районы. Хъæуы цæрынц 518 адæймаджы (2010 азы).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гумбеты районы цæрæнрæттæ
Богданович (сахар)

**Богдано́вич** () у сахар Свердловсчы облæсты, Богдановичы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
Къох

**Къох** — чысыл хъæд; арæхдæр вæййы сыфтæрджын бæлæстæй.

Категори:Хъæдтæ
Эресунн

**Э́ресунн** кæнæ **Зунд** (, ) у донкъубал Дани æмæ Швецийы ’хсæн.

Категори:Донкъубалтæ алфавитмæ гæсгæ
Бурленге

**Бурленге** () у сахар Швецийы. Ис Даларнæйы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Къозæ

у хихджын зайæгойты билцъ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойты морфологи
Категори:Дыгурон дзырдтæ
Шебекинойы район

**Шебе́кинойы район** () у район Белгороды облæсты. Йæ административон центр у Шебекино.

## Фиппаинæгтæ

*
Давос

**Даво́с** (, , ) у сахар Швейцарийы скæсæны. Ис Граубюндены кантоны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швейцарийы сахартæ
Чапаевское (Хъæрæсе-Черкес)

**Чапа́евское** (, ) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хъобангæрон районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъобангæрон районы цæрæнрæттæ
Кавказский (Хъæрæсе-Черкес)

**Кавка́зский** () у посёлок Хъæрæсе-Черкесы, Хъобангæрон районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъобангæрон районы цæрæнрæттæ
Теплодар

**Теплода́р** () у сахар Одессæйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Одессæйы облæсты сахартæ
Ананьев (сахар)

**Ана́ньев** () у сахар Одессæйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Одессæйы облæсты сахартæ
Подольсчы район (Одессæйы облæст)

**Подольсчы район** (, ) у район Украинæйы Одессæйы облæсты. Йæ административон центр у Подольск.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Одессæйы облæсты районтæ
Ред-Дир

**Ред-Дир** () у Канадæйы сахар. Ис Альбертæйы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Альбертæйы сахартæ
Брамптон (Онтарио)

**Бра́мптон** () у сахар Канадæйы. Ис Онтариойы провинцийы хуссары.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Онтариойы сахартæ
Галифакс (Англис)

**Га́лифакс** () у Англисы сахар. Ис Ныгуылæн Йоркширы графады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Лемнос

**Ле́мнос** (, ) у Гречъы сакъадах. Ис Эгейы денджызы.

Категори:Гречъы сакъадæхтæ
Серик

**Серик** () у сахар æмæ район Турчы хуссары. Ис Антальяйы провинцийы. 

Категори:Турчы сахартæ
Хуымæтæджы нас

**Хуымæтæджы нас** () у насы хуыз.

## Дæлхуызтæ
* Дæргънас
* Патиссон

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фамагустæ

**Фамагу́стæ** (), грекъаг ном у **Аммо́хостос** (), туркаг ном у **Магуса** () кæнæ **Газимагуса** () у Кипры сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кипры сахартæ
Категори:Цæгат Кипры цæрæнрæттæ
Урс акулæ

**Урс акулæ** () у æргъиуджын кæфты хуыз.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уæрдон

**Уæрдон**, бирæон нымæц: **уæрдæттæ**, дыгур. *уæрдун* — уæзласæн дыууæ цалхджын кусæн дзаума. Ифтыгъд ыл вæййынц галтæ (бæхтæ, къамбецтæ).

## Фиппаинæгтæ

*
Ищёрская

**Ищёрская** (, ) у станицæ Цæцæны Науыры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Науыры районы цæрæнрæттæ
Формиджине

**Формиджине** () у сахар Италийы. Ис Моденæйы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ
Анконæ (провинци)

**Анко́нæ** () у провинци Италийы. Ис Маркейы регионы. Анконæ у провинцийы административон центр.

Категори:Маркейы провинцитæ
Мец

**Мец** (, } у сахар Францы, Мозелы департаменты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гранд-Эсты сахартæ
Нанси

**Нанси́** (} у сахар Францы, Мёрт æмæ Мозелы департаменты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мёрт æмæ Мозелы сахартæ
Категори:Гранд-Эсты сахартæ
Тревильо

**Треви́льо** () у сахар Италийы цæгаты. Ис Бергамойы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ломбардийы сахартæ
Илису

**Илису** (, ) у хъæу Азербайджаны Гахы районы.

## Истори
Хъæу уыди Илисуйы султанаты центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Азербайджаны цæрæнрæттæ
Сьюдад-дель-Эсте

**Сьюдад-дель-Эсте** () у сахар Парагвайы, Альто-Паранайы департаменты административон центр.

Категори:Парагвайы сахартæ
Парана (сахар)

**Парана́** () у сахар Аргентинæйы, Энтре-Риосы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Аргентинæйы сахартæ
Сан-Висенти (Сан-Паулу)

**Сан-Висенти** () у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бразилийы сахартæ
Дуран (сахар)

**Дуран** () у Эквадоры сахар. Ис Гуаясы провинцийы.

Категори:Эквадоры сахартæ
Неймеген

**Не́ймеген** ( ), **Нимвеген** () у Нидерландты сахар. Ис Гелдерланды провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Пожаревац

**Пожа́ревац** () у Сербийы сахар, Браничевойы зылды административон центр.

Категори:Сербийы сахартæ
Энсхеде

**Э́нсхеде** ( , ) у Нидерландты сахар. Ис Оверэйсселы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нидерландты сахартæ
Суровикино

**Сурови́кино** () у сахар Волгограды облæсты, Суровикинойы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Бугарой

**Бугарой** () у хъæу Цæцæны Итум-Калейы районы. 

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Нестеров (Калининграды облæст)

**Не́стеров** (1938 азы агъоммæ — *Шталлупёнен*, , 1946 азы агъоммæ — *Эбенроде* ) у сахар Калининграды облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Калининграды облæсты сахартæ
Жирновск

**Жи́рновск** () у сахар Волгограды облæсты, Жирновсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Мажейкяй

**Мажейкяй** (, ) у Литвайы сахар. Ис Тельшяйы зылды.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Литвайы сахартæ
Алитус

**Алитус** () у Литвайы сахар, Алитусы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Литвайы сахартæ
Тельшяй

**Тельшя́й** (, ) у Литвайы сахар, Тельшяйы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Литвайы сахартæ
Кобленц

**Ко́бленц** (, ) у сахар Германы. Ис Рейнланд-Пфальцы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Рейнланд-Пфальцы сахартæ
Зеланди (сакъадах)

**Зела́нди** ( ) у Данийы стырдæр сакъадах.

Категори:Данийы сакъадæхтæ
Борнхольм

**Бо́рнхольм** () у Данийы сакъадах.

Категори:Данийы сакъадæхтæ
Палласовкæ

**Палла́совкæ** () у сахар Волгограды облæсты, Палласовкæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Джубгæ

**Джу́бгæ** () у сахарæнгæс посёлок Краснодары крайы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Краснодары крайы цæрæнрæттæ
Агуй-Шапсуг

**Агу́й-Шапсу́г** (, ) у хъæу Краснодары крайы.

## Цæрджытæ

; Национ сконд
2010-æм азы Æппæтуæрæсейон цæрджыты сфыстмæ гæсгæ:

## Фиппаинæгтæ

Категори:Краснодары крайы цæрæнрæттæ
Иннландет

**Иннландет** () у провинци (фюльке) Норвегийы. Йæ административон центр у Хамар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Норвегийы фюльке
Мекен-Юрт

**Мекен-Юрт** (, ) у хъæу Цæцæны Уæлтерчы районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Уæлтерчы районы цæрæнрæттæ
Мальоркæ

**Мальо́ркæ** (, ) у Испанийы сакъадах.

Категори:Испанийы сакъадæхтæ
Подгорное (Цæцæн)

**Подго́рное** () у хъæу Цæцæны Уæлтерчы районы.

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Уæлтерчы районы цæрæнрæттæ
Алуштæ

**Алу́штæ** (, , ) у сахар Хъырымы Сау денджызы былыл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъырымы сахартæ
Фос-ду-Игуасу

**Фос-ду-Игуасу́** () у Бразилийы муниципалитет. Ис Паранайы штаты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бразилийы сахартæ
Категори:Паранайы муниципалитеттæ
Ананиндеуа

**Ананиндеуа** () у Бразилийы сахар æмæ муниципалитет. Ис Парайы штаты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бразилийы сахартæ
Сантарен

**Сантарен** кæнæ Сантарем ():

## Бразили
* Сантарен (Пара) — Парайы муниципалитет.
* Сантарен (микрорегион) — Парайы микрорегион.
* Сантарен (Параибæ) — Параибæйы муниципалитет.

## Португали
* Сантарен (Португали) — Португалийы сахар.
* Сантарен — Португалийы зылд.
Кашиас-ду-Сул

**Каши́ас-ду-Сул** () у Бразилийы муниципалитет. Ис Риу-Гранди-ду-Сулы штаты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Риу-Гранди-ду-Сулы муниципалитеттæ
Мачератæ (провинци)

**Мачера́тæ** () у провинци Италийы. Ис Маркейы регионы. Йæ административон центр у Мачератæ.

Категори:Маркейы провинцитæ
Намюр

**Намю́р** (, , ) у сахар Бельгийы. Ис Валлонийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бельгийы сахартæ
Марьинкæ

**Ма́рьинкæ** (, ) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты. 

Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Антверпен (провинци)

**Антве́рпен** (, ) у провинци Бельгийы. Æрбынат кодта Фландрийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бельгийы административон дих
Тамуэрт (Австрали)

**Тамуэрт** () у сахар Австралийы Ног Хуссар Уэльсы.

Категори:Ног Хуссар Уэльсы сахартæ
Фламандаг Брабант

**Фламандаг Браба́нт** (, , , ) у провинци Бельгийы. Æрбынат кодта Фландрийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бельгийы административон дих
Хуссар Таравæ

**Хуссар Таравæ** (, ) у Кирибатийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кирибати
Категори:Океанийы сæйраг сахартæ
Веронæ (провинци)

**Веро́нæ** (, ) у Венетойы провинци. Йæ административон центр у Веронæ.

*
Гавайи (сакъадах)

**Гава́йи** () кæнæ **Стыр сакъадах** () у АИШ-ы сакъадах, Гавайы сакъадæхтæй иу.

Категори:Гавайы сакъадæхтæ
Категори:АИШ-ы сакъадæхтæ
Гавайы сакъадæхтæ

**Гавайы сакъадæхтæ** (, ) у 24 сакъадахы къорд Сабыр фурды. 

## Фиппаинæгтæ

*
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Ровиго

**Рови́го** () у сахар Италийы, Ровигойы провинцийы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венетойы сахартæ
Беллуно (провинци)

**Беллу́но** (, ) у Венетойы провинци. Йæ административон центр у Беллуно.

*
Таранто (провинци)

**Та́ранто** (, ) у провинци Италийы. Ис Апулийы регионы.

Категори:Апулийы провинцитæ
Лечче (провинци)

**Лечче** () у провинци Италийы. Ис Апулийы регионы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Апулийы провинцитæ
Форт Мак-Муррей

**Форт Мак-Муррей** () у сахары район Канадæйы. Ис Альбертæйы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Альбертæйы сахартæ
Сассари (провинци)

**Са́ссари** (, ) у Сардинийы провинци. Йæ административон центр у Сассари.

Категори:Сардинийы провинцитæ
Драммен

**Дра́ммен** () у сахар æмæ муниципалитет Норвегийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Норвегийы сахартæ
Оренсе

**Оре́нсе** (, ) у сахар Испанийы цæгаты, Галисийы. Уый у Оренсейы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Галисийы сахартæ æмæ хъæутæ
Викен (фюльке)

**Викен** () у раздæры провинци (фюльке) Норвегийы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Норвегийы раздæры провинцитæ
Карфур (сахар)

**Карфур** (, ) у Гаитийы стырдæр сахартæй иу, Порт-о-Пренсы горæтгæрон.

Категори:Гаитийы сахартæ
Пунта-Канæ

**Пунта-Канæ** () у курортон сахар Доминиканæйы Республикæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Доминиканæйы Республикæйы сахартæ
Шиен

**Шиен** () у сахар Норвегийы, Вестфолл æмæ Телемарчы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Норвегийы сахартæ
Кёнджу

**Кёнджу́** () у сахар Хуссар Корейы хуссар-скæсæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Пхохан

**Пхоха́н** (, *Pohang-si*) у сахар Хуссар Корейы хуссар-скæсæны.

Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Коберн-Таун

**Коберн-Таун** () у Теркс æмæ Кайкосы административон центр.

Категори:Теркс æмæ Кайкос
Котбус

**Ко́тбус** ( ,  /,  ) у сахар Германы скæсæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бранденбурджы сахартæ
Падуя (провинци)

**Па́дуя** (, ) у Венетойы провинци. Йæ административон центр у Падуя.

Категори:Венетойы провинцитæ
Бремерхафен

**Бремерха́фен** ( ,  — «Бремены наулæууæн») у сахар Германы цæгаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Германы сахартæ
Вольфсбург

**Вольфсбург** ( , ) у сахар Германы Дæллаг Саксонийы, машинæаразыны центртæй иу.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Хальберштадт

**Хальберштадт** (, ) у сахар Германы Саксони-Анхальты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саксони-Анхальты сахартæ
Цвиккау

**Цвиккау** (, , ) у сахар Германы Саксонийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саксонийы сахартæ
Колумби (Миссури)

**Колу́мби** () у сахар АИШ-ы, Миссурийы штаты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Миссурийы сахартæ
Красное Село

**Кра́сное Село́** («сырх хъæу») у Бетъырбухы горæтгæрон. Ис Красное Селойы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бетъырбухы горæтгæрæттæ
Отаров, Керим Сарамурзайы фырт

**Кери́м Сарамурзайы фырт Ота́ров** () уыдис асыйаг (балхъайраг) поэт æмæ тæлмацгæнæг. 

## Цардафыст
Керим Отаров райгуырдис 1912 азы 3 майы балхъайраг хъæу Гюрхожаны. 

1934 азы каст фæцис педагогон училище, фæстæдæр та — Кæсæг-Балхъары университет. Куыста скъолайы,
медицинон æмæ педагогон техникумы балхъайраг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæгæй. 

Категори:Балхъайраг поэттæ
Категори:Тырныаузы чи райгуырдис, уыдон
Монтего-Бей

**Монте́го-Бей** (, ) у Ямайкæйы сахар.

Категори:Ямайкæйы сахартæ
Нефтегорск

**Нефтего́рск**:

* Нефтегорск — сахар Самарæйы облæсты.
* Нефтегорск — сахарæнгæс посёлок Краснодары крайы.
* Нефтегорск — раздæры посёлок Сахалины облæсты.
Нытвæ

**Ны́твæ** () у сахар Пермы крайы, Нытвæйы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пермы крайы сахартæ
Боулинг-Грин (Кентукки)

**Боулинг-Грин** () у Кентуккийы сахар, Уоррены зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кентуккийы сахартæ
Нефтегорск (Самарæйы облæст)

**Нефтего́рск** () у сахар Уæрæсейы Самарæйы облæсты, Нефтегорсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Самарæйы облæсты сахартæ
Дечин

**Де́чин** () у сахар Чехийы. Ис Устийы крайы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чехийы сахартæ
Пайде

**Па́йде** () у сахар Эстонийы, Ярвамаайы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эстонийы сахартæ
Тюри (Эстони)

**Тю́ри** () у сахар Эстонийы. Ис Ярвамаайы зылды.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эстонийы сахартæ
Мадонæ

**Ма́донæ** () у сахар Латвийы, Мадонæйы крайы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Латвийы сахартæ
Теплице

**Те́плице** (, ) у сахар Чехийы. Ис Устийы крайы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чехийы сахартæ
Дейтон

**Де́йтон** () у Огайойы сахар, Монтгомерийы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Огайойы сахартæ
Меридæ (Юкатан)

**Ме́ридæ** () у сахар Мексикæйы, Юкатаны штаты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы сахартæ
Гуанахуато (сахар)

**Гуанахуа́то** () у сахар Мексикæйы, Гуанахуатойы штаты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы сахартæ
Агуаскальентес (сахар)

**Агуаскалье́нтес** () у сахар Мексикæйы, Агуаскальентесы штаты административон центр.

Категори:Мексикæйы сахартæ
Миссури (цæугæдон)

**Миссу́ри** () у АИШ-ы цæугæдон, Миссисипийы фæрсагдон. Йæ дæргъ у 3767 километры.

Категори:Монтанæйы цæугæдæттæ
Категори:Цæгат Дакотæйы цæугæдæттæ
Категори:Хуссар Дакотæйы цæугæдæттæ
Категори:Небраскæйы цæугæдæттæ
Категори:Айовæйы цæугæдæттæ
Категори:Канзасы цæугæдæттæ
Категори:Миссурийы цæугæдæттæ
Новоаннинский

**Новоа́ннинский** () у сахар Волгограды облæсты, Новоаннинскийы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Петров Вал

**Петров Вал** () у сахар Волгограды облæсты. Ис Камышины районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Новоселицкое

**Новосе́лицкое** () у хъæу Стъараполы крайы, Новоселицкоейы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы цæрæнрæттæ
Сегежæ

**Сеге́жæ** (, ) у сахар Карелийы, Сегежæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карелийы сахартæ
Агуаскальентес

**Агуаскалье́нтес** ():

* Агуаскальентес — сахар Мексикæйы.
* Агуаскальентес — муниципалитет Мексикæйы.
* Агуаскальентес — штат Мексикæйы.
Пачукæ-де-Сото

**Пачукæ-де-Сото** () у сахар Мексикæйы, Идальгойы штаты административон центр.

Категори:Мексикæйы сахартæ
Чердынь

**Че́рдынь** () у сахар Пермы крайы, Чердыны сахары зылды административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пермы крайы сахартæ
Мезень

**Мезе́нь**:
* Мезень — Архангельсчы облæсты сахар.
* Мезень — аэропорт.
* Мезень — Архангельсчы облæсты порт.
* Мезень — хъæу Архангельсчы облæсты Плесецчы районы.
* Мезень — хъæу Кировы облæсты Урс Холуницæйы районы.
* Мезень — хъæу Кировы облæсты Нолинсчы районы.
* Мезень — цæугæдон.
Гармиш-Партенкирхен

**Гармиш-Партенкирхен** (, ) у муниципалитет Баварийы. 1936-æм азы Гармиш-Партенкирхены уыдысты Зымæгон Олимпаг хъазтытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баварийы цæрæнрæттæ
Лейк-Плэсид

**Лейк-Плэсид** () у хъæу Нью-Йорчы штаты. 1932-æм азы æмæ 1980-æм азы Лейк-Плэсиды уыдысты Зымæгон Олимпаг хъазтытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Йорчы штаты цæрæнрæттæ
Дарджилинг (сахар)

**Дарджи́линг** (; ; ; тиб. རྡོ་རྗེ་གླིང་, *Rdo-rje gling*) у сахар Индийы, Ныгуылæн Бенгалийы штаты цæгаты, Дарджилинджы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ныгуылæн Бенгалийы сахартæ
Сен-Пьер (Мартиникæ)

**Сен-Пьер** () у сахар Мартиникæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Францы сахартæ
Категори:Мартиникæ
Сольвычегодск

**Сольвычего́дск** () у сахар Архангельсчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Архангельсчы облæсты сахартæ
Рузаевкæйы район

**Рузаевкæйы район** (, ) у Мордовийы муниципалон район. Йæ административон центр у Рузаевкæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мордовийы районтæ
Эльбасан

**Эльбаса́н** () у сахар Албанийы, Эльбасаны облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Албанийы сахартæ
Ормуз (сакъадах)

**Орму́з** ( *Jazireh-ye Hormoz*) у Ормузы донкъубалы сакъадах.

Категори:Ираны сакъадæхтæ