open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Индуизм

**Индуи́зм** у дунейы мидæг æппæты фылдæр уырнджыты нымæц кæмæ ис, ахæм динты ’хсæн иу. Уæлдайдæр рапарахат Индийы субконтиненты (Инди, Непал æмæ иннæ бæстæты).

Уырнджыты нымæцæн бæрæггæнæнæн æвæрынц 1 млрд адæймаджы, сæ фылдæр цæрынц Индийы.

Индуизмæн йæ ном баст у регионы ахсджиаг цæугæдон Инды номимæ. Уымæй пайда кæнынц æрмæстдæр XIX æнусæй, фæлæ санкскриты æвзагыл ма ис иннæ цалдæр номы: санатана дхарма «æнусон æгъдау», хинду дхарма «индусты æгъдау», садхарана дхарма «иумæйаг æгъдау, иумæйаг хæс».

Индуизм иухуызон нæу, у дины змæлд.

## Литературæ
* 
* Боги, брахманы, люди. , 1969.
* Бонгард-Левин Г. М., Герасимов А. В. Мудрецы и философы Древней Индии. М., 1975.
* Эрман В. Г., Темкин Э. Н. Мифы Древней Индии. М., 1976.
* Гусева Н. Р. Индуизм: История формирования. Культовая практика. М., 1977.

*
Лакхнау

**Лакхна́у** () у сахар Индийы, Уттар-Прадешы штаты административон центр. Цæрынц дзы 2,9 милуан адæймаджы (2011).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уттар-Прадешы сахартæ
Канпур

**Канпу́р** (, , ) у сахар Индийы, Уттар-Прадешы стырдæр сахар. Цæрынц дзы 2,9 милуан адæймаджы (2011).

Категори:Уттар-Прадешы сахартæ
Индаур

**Инда́ур** () у сахар Индийы, Мадхья-Прадешы стырдæр сахартæй иу. Цæрынц дзы 1,9 милуан адæймаджы (2011).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мадхья-Прадешы сахартæ
Бхопал

**Бхопа́л** (, ) у сахар Индийы, Мадхья-Прадешы штаты сæйраг сахар. Цæрынц дзы 1,8 милуан адæймаджы (2011).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мадхья-Прадешы сахартæ
Александруполис

**Александру́полис** () у Гречъы сахар, Эвросы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гречъы сахартæ
Ямполь (сахар)

**Я́мполь** () у сахар Украинæйы Винницæйы облæсты. Ис Украинæ æмæ Молдовæйы тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Винницæйы облæсты сахартæ
Могилёв-Подольскийы район

**Могилёв-Подольскийы район** () у район Украинæйы Винницæйы облæсты. Йæ административон центр у Могилёв-Подольский.

## Фиппаинæгтæ

*
Могилёв-Подольский

**Могилёв-Подо́льский** () у сахар Украинæйы Винницæйы облæсты, Могилёв-Подольскийы районы административон центр. Ис Украинæ æмæ Молдовæйы тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Винницæйы облæсты сахартæ
Жуковкæ (сахар)

**Жу́ковкæ** () у сахар Уæрæсейы Брянсчы облæсты, Жуковкæйы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Брянсчы облæсты сахартæ
Категори:Жуковкæйы районы цæрæнрæттæ
Трубчевск

**Трубче́вск** () у сахар Уæрæсейы Брянсчы облæсты, Трубчевсчы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Брянсчы облæсты сахартæ
Сельцо (сахар)

**Сельцо́** () у сахар Уæрæсейы Брянсчы облæсты. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Брянсчы облæсты сахартæ
Махатмæ Ганди

**Мохандас Карамчанд (Махатмæ) Ганди** (, , ; райгуырдис 1869-æм азы 2 октября ныгуылæн Индийы Порбандары — фæмард 1948-æм азы 30 январы Делийы) уыдис зынгæ индиаг политикон æмæ æхсæнадон архайæг, Индийы хæдбардзинады сæрæппонд чи тох кодта, уыцы змæлды раздзогтæй иу.

Гандийы фыд уыдис кънйазад Порбандары сæйраг министр. Йæ фыд æмæ уæлдайдæр йæ мад диныл тынг æнувыд уыдысты. Бинонтæ бирæ рæстæг æрвыстой кувæндæтты, дзидза нæ хордтой, кастысты индуизмы сыгъдæг чингуытæ.

13-аздзыд Гандийæн ракуырдтой ус, йæ ном Кастурбæ уыдис.

Цалдæр азы дæргъы цардис Стыр Британийы, ахуыр кодта юриспруденци. 1893-æм азы Ганди кусынмæ ацыдис Хуссар Африкæмæ æмæ дзы уайтагъд индиæгты бартыл тох кæнын райдыдта. Уым срæзыдысты йæ æнæтыхми ныхкъуырды идейæтæ.

1915-æм азы Ганди раздæхтис Индимæ. Уыцы аз зындгонд фыссæг Рабиндранат Тагор, Гандийы тыххæй дзургæ-дзурын, спайда кодта «махатмæ», зæгъгæ, уыцы номæй — ома, стыр уды хицау.

1948-æм азы 20 январы Пенджабæй чи ралыгъдис, ахæм адæймаг, Гандимæ баппæрста хиконд бомбæ. Йæ срæмыгъдæй ничи фæцæф, фæлæ Индийы хицауад бадомдта, цæмæй Гандийы хуыздæр хъахъхъæной. Ганди йæхæдæг та загъта: «Кæд æмæ æррайы нæмыгæй амæлын мæ хъысмæт у, æз амæлдзынæн райгæйæ». Цыдис ыл 78 азы.

Цалдæр боны фæстæ, 30 январы Гандийы æртæ гæрахæй фехстой индуистон экстремисттæ. Чи йæ фехста, уыцы Натхурам Годзе ауыгъд æрцыд 1949-æм азы ноябры, къорды иннæ уæнгтæ фæбадтысты ахастоны.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* *[[Мартышин, Орест Владимиры фырт|Мартышин О. В.]]* Политические взгляды Мохандаса Карамчанда Ганди. — М.: Наука, 1970. — 300 с.
* *Намбудирипад Е. М.* Махатма Ганди и гандизм. — М.: Изд-во иностр. лит., 1960
* Открытие Индии: Философские и эстетические воззрения Индии XX в. / Пер. с англ., бенг. и урду; Редкол.: Э.Комаров, В.Ламшуков, Л. Полонская и др. — М.: Худож. лит., 1987
* *[[Полонская, Людмила Рафаилы чызг|Полонская Л. Р.]]* Махатма Ганди: Смысл жизни. Святой или политический деятель? // Новая и новейшая история № 4, 1991
* *[[Рыбаков, Ростислав Борисы фырт|Рыбаков Р. Б.]]* Ненасильственная борьба за мир без насилия (Ахимса в индийской традиции и в учении М. К. Ганди) // «Пацифизм в истории. Идеи и движения мира», М.: ИВИ РАН, 1998.

Категори:Индийы философтæ
Категори:Делийы чи амардис, уыдон
Категори:Индийы революционертæ
Боциты Барон

**Боциты Тæтæрийы (Тимофейы) фырт Барон** (райгуырдис 1901-æм азы 13 сентябры Тибы — амардис 1944-æм азы 20 июлы Дзæуджыхъæуы) уыдис ирон фыссæг, , прозаик, культурон æмæ литературон архайæг.

1923-æм азы ралыгъдис Дзæуджыхъæумæ, бацыдис Фæскомцæдисмæ, ахуыр кодта, сси коммунист. 1925-æм азæй фыста æмдзæвгæтæ. Цалдæр азы дæргъы ахуыр кодта Мæскуыйы, Сталины номыл Скæсæны кусджыты коммунистон университеты. 1932–35 азты йæ ахуырад дарддæр кодта Цæгат Ирыстоны зонадон-иртасæг институты, йæ дæсныйад уыдис «Ирон филологи».

Куыста «Мах дуджы» редакторæй, уыд Цæгат Ирыстоны фысджыты цæдисы сæрдар æмæ Ирон литературæйы музейы директор. Амыдта ирон литературæ Цæгат Ирыстоны педагогон институты студенттæн, архайдта сывæллæтты театр саразыныл.

Йæ зындгонддæр уацмыс у роман «Саст рæхыс», æвдисы дзы Октябры революцийы агъоммæ æмæ мидхæсты рæстæджы цард Ирыстоны.

Амардис 42-аздзыдæй 1944-æм азы 20 июлы, ныгæд и Ирон аргъуаны кæрты уæлмæрдты.

Йæ фырт Юри уыдис поэт, прозаик, фыста уырыссаг æвзагыл, рауагъта къорд чиныджы.

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг
* Боциты Барон æмæ йæ роман «Саст рæхыс» | Судзаг æвзаг // «Осетия — Ирыстон», 2021

Барон
Категори:Ирон фысджытæ
Новгород-Северский

**Но́вгород-Се́верский** () у сахар Украинæйы Черниговы облæсты, Новгород-Северскийы районы административон центр. Ис Черниговы облæст æмæ Сумыйы облæсты тæккæ арæныл.

Категори:Черниговы облæсты сахартæ
Мглин

**Мглин** () у сахар Уæрæсейы Брянсчы облæсты, Мглины районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Брянсчы облæсты сахартæ
Новозыбков

**Новозы́бков** () у сахар Уæрæсейы Брянсчы облæсты, Новозыбковы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Брянсчы облæсты сахартæ
Наньнин

**Наньни́н** (; ) у сахары зылд Китайы, Гуанси-Чжуаны автономон районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы сахартæ
Цюаньчжоу

**Цюаньчжо́у** (; рагон араббаг æмæ европæйаг ном — **Зайтун**) у сахары зылд Китайы, Фуцзяны провинцийы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Фуцзяны сахартæ
Глухов

**Глу́хов** () у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Десногорск

**Десного́рск** () у сахар Уæрæсейы Смоленсчы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Шосткæ

**Шо́сткæ** () у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты, Шосткæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Замосць

**За́мосць** (, рагон уырыссаг нæмттæ: *Замость*, *Замостье*, *Замосцье*, *Замосьце*) у сахар Польшæйы Люблины воеводæйады.

Категори:Люблины воеводæйады сахартæ
Насик

**На́сик** (, ) у сахар Индийы Махараштрæйы штаты, Насичы зылды административон центр. Цæрынц дзы 1,4 милуан адæймаджы (2005). 

Категори:Махараштрæйы сахартæ
Сурат

**Сура́т** (, ) у сахар Индийы Гуджараты, Сураты зылды административон центр. Цæрынц дзы 4,4 милуан адæймаджы (2011).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуджараты сахартæ
Вадодарæ

**Вадо́дарæ** (, ) у сахар Индийы Гуджараты, Вадодарæйы зылды административон центр. Цæрынц дзы 1,8 милуан адæймаджы (2011).

Категори:Гуджараты сахартæ
Нагпур

**Нагпу́р** (), ) у сахар Индийы Махараштрæйы штаты, Нагпуры зылды административон центр. Цæрынц дзы 2,4 милуан адæймаджы (2011). 

Категори:Махараштрæйы сахартæ
Сен-Мало

**Сен-Мало́** (, ) у Францы сахар. Ис Иль æмæ Вилены департаменты цæгаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бретаны сахартæ
Иоанн Цец

**Иоанн Цец** (Цеца, Цецес, ; райгуырдис 1110-æм азмæ ’ввахс Константинополы — уым дæр амардис 1180-æм азы) уыдис византиаг (грекъаг ромаг) филолог æмæ , цардис æмæ фыста XII æнусы. Уый райгуырдис Константинополы æмæ йæ царды фылдæр хай уым цардис. Йæ къухы бафтыд рагон грекъаг литературæ æмæ зонады тыххæй бирæ информаци æрæмбырд кæнын. Цы 107 фыстæджы ныууагъта, уыдоны мидæг бирæ æрмæг разындис йе ’мдугонты царды тыххæй.

Цецы фыд уыд сыгъдæг грекъаг, йæ мад уыдис ибериаг (гуырдзиаг) равзæрды сылгоймаг. Цецы ныхæстæм гæсгæ йæ мадымад уыд ус-паддзах Алайнаг Марияйы хæстæг Багратидты мыггагæй.

## Теогони æмæ алайнаг цитатæ

Цец ныууагъта дыууæ хъуыдыйады алайнаг æвзагæй, йе ’мдзæвгæ «Теогони»-йы (), ныффыста йæ 1140 азмæ æввахс. Зеленчукы цыртыл фыст, IX æнусы конд, у алайнаг æвзагыл цы фыстытæ баззади, уыдонæй æппæты рагондæр. Цецы рæнхъытæ алайнагау сты дыккаг рагондæр фыст æмæ, алайанаг æвзагыл фыст кæй у, уый бæлвырд радзурæг иунæг ахæм. «Теогони»-йы къухфыст ссардта 1927-æм азы Ватиканы чиныгдоны чехаг византинист И. Моравчик.

Тæлмац грекъагæй:

*Τοῖς ἀλανοῖς προσφθέγγομαι κατά τήν τούτων γλῶσσαν* (Алантæ йын сæхи æвзагыл арфæ радтон)

*Καλή ημέρα σου αὐθεντα μου αρχόντισσα πόθεν εἶσαι*

*Ταπαγχὰς μέσφιλι χσινὰ κορθὶ κάντα καὶ τ’άλλα* (Дæ бон хуарз, ме ’фсийни ’хсийнæ. Курдигæй дæ?)

*ἂν ὃ ἒχη ἀλάνισσα παπὰν φίλον ἀκούσαις ταῦτα* (Алан сылгоймаг хæтын куы райдыдта сауджынимæ, уæд-иу ын хъусы)

*οὐκ αἰσχύνεσσι αὐθέντρια μου νὰ μου γαμὴ τὸ *'μουνί*' σου* (ацы ран ссарæн ис ныхас «муни», уый у æлгъитгæ ныхас æмæ нысан кæны сылгоймаджы æрдзон органтæ. Цецы фыссинæг нымад цæуы, уыцы ныхас фыццаг хатт кæм ныффыстой, ахæмыл. 

*τὸ φάρνετζ κίντζι μέσφιλι καίτζ φουὰ σαοῦγγε* (’Ф(с)арм неци (’й) киндзи ’фсийни, кæци фæууа саугини.)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Византияйы поэттæ
Кюри

**Кюри́** () — францаг мыггаджы ном.

## Зындгонд адæм
* Кюри, Дианæ — францаг режиссёр, сценарист, актрисæ æмæ продюсер.
* Евæ Кюри (1904—2007) — францаг æмæ америкаг фыссæг, Пьер æмæ Мари Кюрийы чызг.
* Жак Кюри (1856—1941) — францаг физик; Пьер Кюрийы æфсымæр.
* **[[Кюри, Пьер|Пьер Кюри]]** (1859—1906) — францаг физик; Нобелы премийы лауреат физикæйæ; Мари Кюрийы мой.
* **[[Склодовская-Кюри, Мария|Мария Склодовская-Кюри]] (Мари Кюри)** (1867—1934) — францаг физик æмæ химик, Нобелы премийы лауреат физикæ æмæ химийæ; Пьер Кюрийы бинойнаг.

## Иннæ
* Кюри — радиоактивонад барыны иуæг, Пьер æмæ Мари Кюрийы номыл.
* Кюрийы закъон
* Кюри — мæйы цъарыл кратер, Пьер Кюрийы номыл.
* Кюри — Марсыл кратер.
* Институт Кюри — биофизикæ, молекулон биологи æмæ онкологийы артдзæст Парижы.
* Центр Кюри — Склодовская-Кюрийы номыл онкологийы институт Варшавæйы.
Дургулел

**Дургулел** кæнæ **Дорголел** (аргъуыды ном у *Гавриил*), историйы зындгонд у куыд **Стыр Дургулел** уыд Аланыстоны паддзах Цæразонты мыггагæй, Урдурейы фырт, «æппæт Аланыстоны Эксусиократор» ().

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алантæ
Аспар

**Флавий Ардавур Аспар** (, йæ ном амоны «ефсыл/бæхыл бадæг» рагон ирайнаг цæугæцардгæнджыты диалекттыл) уыдис Скæсæйнаг Ромы хъомысджын балхон (), йæ равзæрдмæ гæсгæ уыдис aлантæй кæнæ готтæй, арианаг диныл хаст, цардис X æнусы фыццаг æмбисы.

Аспары хистæр фырты ном уыдис Ардавур, йæ мад æвæццæгæн уыдис готаг.

Категори:Византияйы зындгонд адæм
Фаридабад

**Фаридаба́д** ( — *Pharīdābād*, ) у сахар Индийы Харьянæйы штаты, Фаридабады зылды административон центр. Цæрынц дзы 1,4 милуан адæймаджы (2011).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Харьянæйы сахартæ
Раджкот

**Раджко́т** (, ) у сахар Индийы Гуджараты, Раджкоты зылды административон центр. Цæрынц дзы 2 милуан адæймаджы (2021).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуджараты сахартæ
Мотихари

**Мотихари** (, ) у сахар Индийы Бихары штаты, Скæсæн Чампараны зылды административон центр.

## Ам райгуырдысты
* Джордж Оруэлл (1903—1950) — зынгæ фыссæг, фантаст æмæ публицист.

Категори:Бихары сахартæ
Тхана

**Тхана** (**Тхане**; , ) у сахар Индийы Махараштрæйы штаты, Тханайы зылды административон центр. Цæрынц дзы 1,8 милуан адæймаджы (2011). 

Категори:Махараштрæйы сахартæ
Газиабад

**Газиабад** (, ) у сахар Индийы Уттар-Прадешы штаты, Газиабады зылды административон центр. Цæрынц дзы 1,7 милуан адæймаджы (2011). 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уттар-Прадешы сахартæ
Алайнаг Мария

**Алайнаг Мария** (, ) — Багратидты мыггагæй, уыдис Византияйы империйы ус-паддзах куыд фæд-фæдыл дыууæ византиаг паддзахы ус. Мария цардис Константинополы 1071-æм азæй 1081-æм азмæ, æмæ уыдис хъомысджын ус-паддзах.

Мария уыдис Гуырдзыстоны паддзах Баграт IV йæ алайнаг ус Боренæйы чызг, аланты паддзах Дургулелы чызджы чызг. Йæ мады хуызæн византиæгтæ йæ хуыдтой *Алайнаг* () кæнæ *Аланыстоны* (). 

Мария æрбацыдис императорты кæртмæ 1056-æм азы, сывæллон ма куы уыдис, уæд. Дæс азы фæстæ Марияйы усæн радтой императоры бындар Михаилæн. Чындз фæсарæнтæй кæй у, уый нымад уыдис хорзыл, уый тыххæй æмæ йын бирæ хъомысджын хæстæджытæ бæстæйы мидæг нæ уыдис.

Михаил хицауиуæг кодта 1071–78 азты, цалынмæ йæ раппæрстой тронæй, уæдмæ. Йæ бæсты император чи ссис, уыцы Никифор, цæмæй йæ троны сбадтыл хуыздæр бындур уа, куырдта Марияйы йæхицæн усæн. Уый сразы, æрмæст йæ фыццаг мойы фырт Константин Дука троны бындар куы расидтысты, уæд.

Алайнаг Мария йе ’мдугонты ’хсæн уыдис зындгонд рæсугъд æмæ зондджын сылгоймагæй. Аннæ Комнина уый тыххæй фыста, афтæ хæрзконд æмæ хæдæгъдау, дам, уыд, цыма Уарзондзинад йæхæдæг адæймаджы хуыз райста æмæ ссыдис зæххон дунемæ, зæгъгæ. Баззадысты Марияйы фыстæджытæ зындгонд теолог æмæ философ, Охриды архиепископ Теофилактмæ.

Йæ фæстаг бонтæ æрвыста, Чысыл Азийы цæгат-скæсæны моладзандоны, Гуырдзыстоны арæнтæм хæстæг. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Lynda Garland, *Byzantine Empresses: Women and Power in Byzantium AD 527–1204*, first edition (1999), Routledge, , pages 180–186
* Lynda Garland (2006), **[https://books.google.com/books?id=T4eMlP3nV4YC&pg=PA94&dq=surami&as_brr=3&sig=ykImFNwJw3HhKMkJOTVBrDVTtJs#PPR5,M1 Byzantine Women: Varieties of Experience, 800–1200]** p.&nbsp;91–124, 

Категори:Багратионтæ
Категори:Алантæ
Беоргор

**Беоргор** (; амардис 464-æм азы 6 февралы) уыдис рагон аланты паддзах, архайдта V æнусы. Беоргор æлдариуæг кодта, ныры хуссар-ныгуылæн Францы кæй æрцæрын кодтой, уыцы алантыл. Уыдысты Ромы империйы федераттæ, ома сæ хæс уыдис империйы арæнтæ хъахъхъæнын.

Æнæзонгæ аххосæй Беоргор йе ’фсæдтæ хуссарырдæм Италимæ акодта, империимæ цæдисон ахæстдзинæдтæ фехæлдта æмæ та амардис 464-æм азы февралы ромæгты æфсады ныхмæ тохы Бергамойы цур.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алантæ
Кальян-Домбивли

**Кальян-Домбивли** ( — *Kalyāṇ-Ḍombivlī*, ) у сахар Индийы Махараштрæйы штаты. Цæрынц дзы 1,2 милуан адæймаджы (2011). 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Махараштрæйы сахартæ
Тхана (зылд)

**Тхана** (; ) у Махараштрæйы зылд. Йæ административон центр у сахар Тхана.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Махараштрæйы зылдтæ
Малаккæ

**Мала́ккæ:**
* Малаккæ — Малайзийы сахар
* Малаккæ — Малайзийы штат
* Малаккæ — æрдæгсакъадах Азийы
Чохатъауры муниципалитет

**Чохатъауры муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гурийы. Йæ административон центр у сахар Чохатъаур.

Категори:Гуырдзыстоны муниципалитеттæ
Чохатъаур

**Чохатъаур** () у сахарæнгæс посёлок Гуырдзыстоны, Чохатъауры муниципалитеты административон центр.

Категори:Чохатъауры муниципалитеты цæрæнрæттæ
Мальдонадо (сахар)

**Мальдонадо** () у Уругвайы сахар, Мальдонадойы департаменты административон центр.

Категори:Уругвайы сахартæ
Медельин (Испани)

**Медельи́н** ( , ) у муниципалитет Испанийы. Ис Бадахосы провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Медельин (нысаниуджытæ)

**Медельи́н** ():
* **[[Медельин]]** — Колумбийы сахар.
* Медельин — муниципалитет Веракрусы (Мексикæ).
* Медельин — муниципалитет Бадахосы (Испани).
* Медельин — цæугæдон Колумбийы.
* Медельин, Антонио (1934—2017) — мексикæйаг актёр.
Бадахос

**Бадахо́с** (, ) у сахар Испанийы, Бадахосы провинцийы административон центр. Ис Испани æмæ Португалийы тæккæ арæныл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Меридæ (Испани)

**Ме́ридæ** (, ) у сахар Испанийы, Эстремадурæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Аликанте

**Алика́нте** (, ) у сахар Испанийы, Аликантейы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Валенсийы сахартæ
Сабах

**Сабах** (, джави: سابه) у штат Малайзийы. Йæ сæйраг сахар у Кота-Кинабалу.

Категори:Малайзийы штаттæ
Аликанте (провинци)

**Алика́нте** (, ) у провинци Испанийы Валенсийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Валенсийы провинцитæ
Валенси (провинци)

**Валенси** (, ) у провинци Испанийы Валенсийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Валенсийы провинцитæ
Кастельон (провинци)

**Кастельон** (, ) у провинци Валенсийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Валенсийы провинцитæ
Теруэль (провинци)

**Теруэ́ль** (, ) у провинци Испанийы Арагоны. Йæ административон центр у Теруэль.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Арагоны провинцитæ
Бискайя

**Биска́йя** () у провинци Испанийы Баскæгты Бæстæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баскæгты Бæстæйы провинцитæ
Саламанкæ (провинци)

**Салама́нкæ** () у провинци Кастили æмæ Леоны. Йæ административон центр у Саламанкæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Шамкир

**Шамки́р** () у сахар Азербайджаны, Шамкиры районы административон центр.

Категори:Азербайджаны сахартæ
Шамкиры район

**Шамкиры район** () у Азербайджаны районтæй иу. Районы административон центр у сахар Шамкир.

Категори:Азербайджаны районтæ
Плимут (Англис)

**Пли́мут** ( ) у Англисы сахар. Ис Девоны графады хуссары.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Алькала-де-Энарес

**Алькала́-де-Эна́рес** () у сахар Испанийы. Ис Мадриды автономон æмбалады.

## Ам райгуырдысты
* Мигель де Сервантес (1547—1616) — зынгæ фыссæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Гипускоæ

**Гипу́скоæ** () у провинци Испанийы Баскæгты Бæстæйы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баскæгты Бæстæйы провинцитæ
Кочин

**Кочи́н** кæнæ **Коччи**, **Кочи** (, ,  ) у сахар Индийы, Кералæйы штаты стырдæр сахар. Цæрынц дзы 0,67 милуан адæймаджы (2011).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кералæйы сахартæ
Леон (департамент)

**Лео́н** () у Никарагуæйы департамент. Йæ административон центр у сахар Леон.

Категори:Никарагуæйы департаменттæ
Байройт

**Ба́йройт** кæнæ **Байрёйт** ( [], ) у сахар Германы, Уæллаг Франконийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баварийы сахартæ
Эйзенах

**Э́йзенах** кæнæ **Айзенах** (, ) у сахар Германы Тюрингийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тюрингийы сахартæ
Йенæ (сахар)

**Йе́нæ** ( ) у сахар Германы Тюрингийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тюрингийы сахартæ
Веймар

**Ве́ймар**, вариант — **Ва́ймар** (, ) у сахар Германы Тюрингийы.

## Кæс ноджы
* Веймары республикæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тюрингийы сахартæ
Хаттинген

**Хаттинген** () у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Фрайбург-им-Брайсгау

**Фра́йбург-им-Бра́йсгау**, варианттæ сты: *Фрайбург, Фрейбург* (,  ) у сахар Германы. Ис Баден-Вюртемберджы хуссар-ныгуылæны. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баден-Вюртемберджы сахартæ
Марбург

**Ма́рбург** () у сахар Германы Гессены.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гессены сахартæ
Пугачёв (сахар)

**Пугачёв** (, 1918-æм азы агъоммæ — **Николаевск**) у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Пугачёвы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Аткарск

**Атка́рск** () у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Аткарсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Новоузенск

**Новоузе́нск** () у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Новоузенсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Чаттанугæ

**Чаттану́гæ** () у сахар Теннессийы, Гамильтоны зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Теннессийы сахартæ
Тампæ

**Та́мпæ** () у стыр сахар Флоридæйы ныгуылæны, Хилсборойы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Уичито

**Уи́чито** ( ) у сахар АИШ-ы, Канзасы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Канзасы сахартæ
Орландо (Флоридæ)

**Орла́ндо** ( ) у сахар Флоридæйы, Оринджы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Флоридæйы сахартæ
Су-Фолс

**Су-Фолс** () у Хуссар Дакотæйы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Дакотæйы сахартæ
Хелм

**Хелм** () у сахар Польшæйы Люблины воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Люблины воеводæйады сахартæ
Городок (Львовы облæст)

**Городо́к** () у сахар Украинæйы Львовы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Львовы облæсты сахартæ
Соттиты Аслæнбег

**Соттиты Аланы фырт Аслæнбег** (; райгуырдис 1999-æм азы 29 сентябры) у ирон хъæбысæйхæцæг, Уæрæсейы чемпионатты призёр, Уæрæсейы Федерацийы æхсæнадæмон къласы спорты мастер.

## Спорты æнтыстытæ
* Уæрæсейы чемпионат уæгъдибар хъæбысхæстæй 2020 — ;
* Уæрæсейы чемпионат уæгъдибар хъæбысхæстæй 2021 — ;

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* 

Аслæнбег
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Уæрæсейы æхсæнадæмон къласы спорты мастертæ
2022-æм азы январь

;2022-æм азы 31 январы
*  Цæгат Ирыстоны сæргълæууæг Сергей Меняйло фембæлд ГАÆ «Кристалл»-ы директорты советы уæнг Владимир Матюшкоимæ. Ныхас цыдис, республикæйы тагъд рæстæджы сыгъдæг æрхуы кæм уадздзысты, уыцы куыстуат цæттæ кæныныл.
;2022-æм азы 26 январы
*  Кæсæг-Балхъары æппæт ахуырдзаутæ, 11-æм кълæсты йеддæмæ, нал цæуынц ахуыртæм, эпидемийы аххосæй.
;2022-æм азы 24 январы
*  Цæгат Ирыстоны ахуырдзауты нымæцæй æртыккæгæм хай не ’рбацыдысты уроктæм, фæрынчын кæй сты, уый тыххæй. Скъолатæ æхгæд цæуынц 29 январы онг.
;2022-æм азы 18 январы
*  83-аздзыдæй амардис Кортиаты Леван, Транскамы инженертæй иу, ЦКХМИ-ы профессор.
*  Тыхджын зæххæнкъуыст астæуккаг Турчы сахар Хъайсеримæ ’ввахс.
;2022-æм азы 3 январы
*  Францы хуссары, Камерунæй чи ссыди, уыдоны туджы ахуыргæндтæ ссардтой коронавирусы ног штамм, радтой ын ном B.1.640.2.
;2022-æм азы 2 январы
*  Æртæ минæй фылдæр адæм Киевы сбæрæг кодтой, Степан Бандерайы райгуырдæй 113-æм азы кæй сæххæст ис, уый.

## Фиппаинæгтæ

Категори:2022-æм азы мæйтæ
Бирмингем (Алабамæ)

**Би́рмингем** ( ) у Алабамæйы стырдæр сахартæй иу.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алабамæйы сахартæ
Ньюарк (Нью-Джерси)

**Ньюарк** () у Нью-Джерсийы штаты стырдæр сахар, Эссексы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Джерсийы сахартæ
Логроньо

**Логроньо** () у сахар Испанийы, Ла-Риохæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Мурси

**Му́рси** () у сахар Испанийы, Мурсийы автономон æмбалады административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Картахенæ

**Картахе́нæ** () у сахар Испанийы. Ис Мурсийы автономон æмбалады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Испанийы сахартæ
Тависток

**Тависток** () у Англисы сахар. Ис Девоны графады хуссары.

Категори:Англисы сахартæ
Колон (провинци)

**Колóн** () у Панамæйы провинцитæй иу. Провинцийы сæйраг сахар у Колон.

Категори:Панамæйы провинцитæ
Картахенæ (нысаниуджытæ)

**Картахе́нæ:**
* Картахенæ — сахар Испанийы.
* Картахенæ — сахар Колумбийы.
* Картахенæ — сахар Чилийы.
Ново-Хамидие

**Ново-Хамиди́е** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Уæллаг Акбаш

**Уæллаг Акба́ш** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Терекское

**Те́рекское** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы. Ис Кæсæг-Балхъар æмæ Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы тæккæ арæныл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Ног Арыш

**Ног Арыш** (, ) у хъæу Уæрæсейы Тæтæрстаны. Ис Рыбная Слободайы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тæтæрстаны цæрæнрæттæ
Евле

**Е́вле** ( ) у сахар Швецийы, Евлеборджы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Тролльхеттан

**Тро́лльхеттан** кæнæ **Трольхеттан** () у сахар Швецийы. Ис Вестрæ-Гёталанды провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Эскильстунæ

**Эскильсту́нæ** () у сахар Швецийы, Сёдерманланды провинцийы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Швецийы сахартæ
Эстергётланд

**Эстергётланд** (Östergötland):
* Эстергётланд — лен Швецийы.
* Эстергётланд — историон провинци Швецийы.
Осиек

**О́сиек** () у сахар Хорватийы скæсæны, Осиек-Бараньяйы жупанийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хорватийы сахартæ
Осиек-Бараньяйы жупани

**Осиек-Бараньяйы жупани** () у Хорватийы жупани (провинци). Йæ административон центр у Осиек.

Категори:Хорватийы жупанитæ
Истрийы жупани

**Истрийы жупани** () у Хорватийы жупани (провинци). Йæ административон центр у Пазин.

## Истрийы жупанийы cахартæ
* Буе
* Бузет
* Воднян
* Лабин 
* Новиград
* Пазин
* Пореч
* Пулæ
* Ровинь
* Умаг

Категори:Хорватийы жупанитæ
Пореч

**По́реч** () кæнæ **Паренцо** (, ) у сахар Хорватийы ныгуылæны. Ис Истрийы жупанийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хорватийы сахартæ
Хорватаг

* Хорватимæ чи хауы, ахæм.
* Адæмы тыххæй кæс Хорватаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Хорватаг æвзаг.
Задар

**За́дар** (, ) у сахар Хорватийы, Задары жупанийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хорватийы сахартæ
Шемахы

**Шемахы́** () у сахар Азербайджаны, Шемахыйы районы административон центр.

Категори:Азербайджаны сахартæ
Нишавæйы зылд

**Нишавæйы зылд** () у Сербийы зылд. Йæ административон центр у Ниш.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сербийы административон дих
Расинæйы зылд

**Расинæйы зылд** () у Сербийы зылд. Йæ административон центр у Крушевац.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сербийы административон дих
Пулæ

**Пу́лæ** (, , ) у сахар Хорватийы ныгуылæны, Истрийы жупанийы стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хорватийы сахартæ
Рашкæ (сахар)

**Рашкæ** () у сахар Сербийы. Ис Рашкæйы зылды.

Категори:Сербийы сахартæ
Кьоджæ

**Кьо́джæ** (, , ) у коммунæ Италийы, Венетойы регионы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венетойы сахартæ
Хорватийы административон дих

Хорвати у унитарон республикæ. Йе сконды ис 20 жупанийы (зылды) æмæ сæйраг сахар Загреб.

## Жупанитæ

## Фиппаинæгтæ

*
Дубровник-Неретвæйы жупани

**Дубровник-Неретвæйы жупани** () у Хорватийы жупани (провинци). Йæ административон центр у Дубровник.

Категори:Хорватийы жупанитæ
Азербайджаны административон дих

Азербайджан дих кæны:

* 66 районыл (),
* 11 республикæйы дæлбарады сахарыл (),
* 1 автономон республикæйыл () — Нахичеваны Автономон Республикæ.

## Республикæйы дæлбарады сахартæ
* Баку ()
* Гандза ()
* Евлах ()
* Ленкорань ()
* Мингечевир ()
* Нафталан ()
* Нахичевань ()
* Сумгаит ()
* Ханкенди ()
* Шеки ()
* Ширван ()

*
Ыгдыр

**Ыгды́р** () у сахар æмæ район Турчы, Ыгдыры провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Ордубад

**Ордуба́д** () у Азербайджаны сахар, Ордубады районы административон центр. Ис Нахичеваны Автономон Республикæйы.

Категори:Азербайджаны сахартæ
Ордубады район

**Ордубады район** () у Азербайджаны районтæй иу. Районы административон центр у сахар Ордубад.

Категори:Азербайджаны районтæ
Евлах

**Евлах** () у Азербайджаны республикæйы дæлбарады сахар, Евлахы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Азербайджаны сахартæ
Нафталан

**Нафтала́н** () у Азербайджаны республикæйы дæлбарады сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Азербайджаны сахартæ
Берёзово (Ханты-Мансийы автономон зылд)

**Берёзово** () у сахарæнгæс посёлок Уæрæсейы Ханты-Мансийы автономон зылды, Берёзовойы районы административон центр. Цæрынц дзы 6,7 мин адæймаджы (2021).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ханты-Мансийы автономон зылды цæрæнрæттæ
Кировы район (Стъараполы край)

**Кировы район** () у район Стъараполы крайы хуссары. Районы административон центр у сахар Новопавловск.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы районтæ
Туймазы

**Туймазы́** () у сахар Уæрæсейы Башкортостаны, Туймазыйы районы административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Башкортостаны сахартæ
Чайковский (сахар)

**Чайковский** () у сахар Уæрæсейы Пермы крайы, Чайковскийы сахары зылды административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пермы крайы сахартæ
Соликамск

**Солика́мск** () у сахар Уæрæсейы Пермы крайы, Соликамсчы сахары зылды административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пермы крайы сахартæ
Ершов (сахар)

**Ершо́в** () у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Ершовы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Калининск

**Кали́нинск** () у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Калининсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Загаталæ

**Загата́лæ** () у сахар Азербайджаны, Загаталæйы районы административон центр.

Категори:Азербайджаны сахартæ
Усолье

**Усо́лье** () у сахар Уæрæсейы Пермы крайы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Пермы крайы сахартæ
Шиханы (Саратовы облæст)

**Шиха́ны** () у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Ардатов (Мордови)

**Арда́тов** () у сахар Уæрæсейы Мордовийы, Ардатовы районы административон центр. Цæрынц дзы 8,3 мин адæймаджы (2020).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мордовийы сахартæ
Багаты Алан

**Багаты Алан**:
* Багаты Ибрагимы фырт Алан — Уæрæсейы хъæбысæйхæцæг.
* Багаты Спартачы фырт Алан — Уæрæсейы футболист.
Багаты Ибрагимы фырт Алан

**Багаты Ибрагимы фырт Алан** (райгуырдис 2000-æм азы 28 февралы) у ирон хъæбысæйхæцæг, Уæрæсейы Федерацийы спорты мастер.

## Æддаг æрмæг
* United World Wrestling // Alan Bagaev

## Фиппаинæгтæ

Алан
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Уæрæсейы спорты мастертæ
Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Ардатов

**Арда́тов**:

## Топонимтæ
* Ардатов — сахар Мордовийы, Ардатовы районы административон.
* Ардатов — хъæу Мордовийы.
* Ардатов — сахарæнгæс посёлок Дæллаг Новгороды облæсты.
Харсеной

**Харсеной** () у хъæу Цæцæны Шатойы районы. Цæрынц дзы 160 адæймаджы (2010).

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Шатойы районы цæрæнрæттæ
Багаты Спартачы фырт Алан

**Багаты Спартачы фырт Алан** (райгуырдис 1991-æм азы 7 апрелы Дзæуджыхъæуы) у ирон футболист, «Аланийы» хъахъхъæнæг. 

## Æддаг æрмæг
* Профиль «Аланийы» официалон сайтыл  

## Фиппаинæгтæ

 
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Алан
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Ирон футболисттæ
Чанданнагар

**Чанданнагар** (; раздæры ном — **Чандернагор**) у сахар Индийы Ныгуылæн Бенгалийы штаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ныгуылæн Бенгалийы сахартæ
Кхулнæ

**Кху́лнæ** ( ) у Бангладешы стырдæр сахартæй иу.

Категори:Бангладешы сахартæ
Хаорæ

**Ха́орæ**, вариант — *Хаурæ* (, ) у стыр сахар Индийы Ныгуылæн Бенгалийы штаты, Хаорæйы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ныгуылæн Бенгалийы сахартæ
Лудхианæ

**Лудхиа́нæ** кæнæ **Лудхия́нæ** (, ) у сахар Индийы, Пенджабы штаты стырдæр сахар, Лудхианæйы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Индийы Пенджабы сахартæ
Хива

**Хива́** () у сахар Узбекистаны Хорезмы облæсты, Хивайы районы административон центр.

Категори:Узбекистаны сахартæ
Орадя

**Ора́дя** (), **Надьварад** (), **Гроссвардейн** () у сахар Румынийы цæгат-ныгуылæны, Бихоры жудецы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Румынийы сахартæ
Туркменаг адæм

**Туркменæгтæ** () сты тюркаг равзæрды адæм, дзурынц туркменаг æвзагыл. Сæ фылдæр хай цæры Туркменистаны, Ираны æмæ Афгъанистаны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тюркаг адæмтæ
Тимишоарæ

**Тимишоа́рæ** ( ) у стыр сахар Румынийы ныгуылæны, Тимишы жудецы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Румынийы сахартæ
Хорезмы облæст

**Хорезмы облæст** () у облæст Узбекистаны. Йæ административон центр у Ургенч.

*
Пикеринг (Онтарио)

**Пи́керинг** () у сахар Канадæйы. Ис Онтариойы провинцийы хуссар-ныгуылæны, Торонтойы сахармæ ’ввæхс.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Онтариойы сахартæ
Ошавæ

**О́шавæ** () у сахар Канадæйы. Ис Онтариойы провинцийы хуссар-ныгуылæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Онтариойы сахартæ
Боршод-Абауй-Земплен

**Боршод-Абауй-Земплен** () у медье (провинци) Венгрийы. Йæ сæйраг сахар у Мишкольц.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы медьетæ
Мишкольц

**Ми́школьц** (, , ) у сахар Венгрийы, Боршод-Абауй-Земплены провинцийы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы сахартæ
Пешт (медье)

**Пешт** () у медье (провинци) Венгрийы. Йæ административон центр у Будапешт.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы медьетæ
Сольнок

**Со́льнок** ( ) у сахар Венгрийы, Яс-Надькун-Сольночы провинцийы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы сахартæ
Ньиредьхазæ

**Ньи́редьха́зæ** ( , ) у сахар Венгрийы, Сабольч-Сатмар-Береджы провинцийы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы сахартæ
Сомбатхей

**Со́мбатхей** ( , , , , ) у сахар Венгрийы, Вашы провинцийы административон центр.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы сахартæ
Ноград (медье)

**Но́град** () у медье (провинци) Венгрийы. Йæ сæйраг сахар у Шальготарьян.

Категори:Венгрийы медьетæ
Шомодь (медье)

**Шо́модь** () у медье (провинци) Венгрийы. Йæ административон центр у Капошвар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы медьетæ
Эстергом

**Э́стергом** () у сахар Венгрийы цæгаты. Ис Комаром-Эстергомы провинци æмæ Словакийы тæккæ арæныл. 

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы сахартæ
Кыркларели

**Кыркларели́** (; ; ) у сахар Турчы, Кыркларелийы провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Новы-Сонч

**Но́вы-Со́нч** (, , ), варианттæ — **Новый Сонч**, **Нейсандец** у сахар Польшæйы Чысыл Польшæйы воеводæйады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чысыл Польшæйы воеводæйады сахартæ
Пхаджу

**Пхаджу́** (, Paju-si) у сахар Хуссар Корейы. Ис Кёнгидойы провинцийы. Цæрынц дзы 311 мин адæймаджы (2008).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Тарсус

**Тарсус** (, ) у сахар Турчы. Ис Мерсины провинцийы.

Категори:Турчы сахартæ
Дуалæ

**Дуа́лæ** () у сахар Африкæйы, Камеруны стырдæр сахар. 

Категори:Камеруны сахартæ
Мостар

**Моста́р** (, , ) у сахар Босни æмæ Герцеговинæйы, Герцеговинæ-Неретвæйы кантоны административон центр.

Категори:Босни æмæ Герцеговинæйы сахартæ
Ахтыркæйы район

**Ахтыркæйы район** (, ) у район Украинæйы Сумыйы облæсты. Йæ административон центр у Ахтыркæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Ахтыркæ

**Ахты́ркæ** (, ) у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты, Ахтыркæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Категори:Ахтыркæйы районы цæрæнрæттæ
Ромны

**Ромны́** (, ) у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты, Ромныйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Бингёль

**Бингёль** (, , ) у сахар Турчы, Бингёлы провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Прилуки

**Прилу́ки** () у сахар Украинæйы Черниговы облæсты, Прилукийы районы административон центр.

Категори:Черниговы облæсты сахартæ
Троян (сахар)

**Троя́н** () у сахар Болгарийы Ловечы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ловечы облæсты сахартæ
Бельфор

**Бельфо́р** (, ) у сахар Францы, Бельфоры территорийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Францы сахартæ
Бельфоры территори

**Бельфо́ры территори** () у чысыл департамент Францы скæсæны. Йæ административон центр у Бельфор.

## Фиппаинæгтæ

*
Крумовград

**Крумовград** (, ) у сахар Болгарийы Кырджалийы облæсты. Цæрынц дзы 5,1 мин адæймагæй фылдæр (2010), уыдонæй 70,1% сты болгайраг туркæгтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кырджалийы облæсты сахартæ
Уйгураг

* Адæмы тыххæй кæс Уйгураг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Уйгураг æвзаг.
Уйгураг адæм

**Уйгурæгтæ** () сты тюркаг равзæрды адæм, дзурынц уйгураг æвзагыл. Сæ фылдæр хай цæры Синьцзян-Уйгуры автономон районы æмæ Хъазахстаны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы адæмтæ
Категори:Хъазахстаны адæмтæ
Категори:Тюркаг адæмтæ
Бердичев

**Берди́чев** () у сахар Украинæйы Житомиры облæсты, Бердичевы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Житомиры облæсты сахартæ
Шептицкий

**Шептицкий** (), 1951-æм азы агъоммæ — **Кристинополь**, 2024-æм азы агъоммæ — **Червоноград** () у сахар Украинæйы Львовы облæсты, Шептицкийы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Львовы облæсты сахартæ
Борислав (сахар)

**Борисла́в** () у сахар Украинæйы Львовы облæсты. Ис Дрогобычы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Львовы облæсты сахартæ
Смелæ

**Сме́лæ** (, ) у сахар Украинæйы Черкассыйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Черкассыйы облæсты сахартæ
Недригайлов

**Недригайлов** (; ) у сахарæнгæс посёлок Украинæйы Сумыйы облæсты.

## Истори
2020-æм азы агъоммæ Недригайлов уыд Недригайловы районы административон центр.

Категори:Сумыйы облæсты цæрæнрæттæ
Шосткæйы район

**Шосткæйы район** (, ) у район Украинæйы Сумыйы облæсты. Йæ административон центр у Шосткæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Стрый (сахар)

**Стрый** () у сахар Украинæйы Львовы облæсты, Стрыйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Львовы облæсты сахартæ
Елда

**Елда** — Уырызмæджы фыццаг ус. Уырызмæг йæ лæджы бынатмæ куы бахæццæ ис, уæд ракуырдта Алæгаты рæсугъд Елдайы, фæлæ сæ Сатана цæрын нæ бауагъта. Мой кæныны афон ын куы æрцыди, уæд зæдты æхсæн дæр Уырызмæгæй хъаруджындæр æмæ зондджындæр никæй ардта. Æмæ йæ мæнгардæй йæхирдыгæй фæкодта. Уырызмæг æмæ Сатана æхсæвы сæ уаты дыууæйæ куы баззадысты, уæд ма Елда дуæрттæ хоста, рауай-бауай кодта, æмæ йын дуар куынæ кодтой, уæд мæстæй фæзæрдæдзæф — амард.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Александрия (сахар, Украинæ)

**Александри́я** (; ) у сахар Украинæйы Кировограды облæсты, Александрияйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кировограды облæсты сахартæ
Ковель

**Ко́вель** () у сахар Украинæйы Волыны облæсты, Ковелы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Волыны облæсты сахартæ
Кропоткин (сахар)

**Кропо́ткин** () у сахар Краснодары крайы, Кавказскаяйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Краснодары крайы сахартæ
Кайтаггаг æвзаг

**Кайта́ггаг æвзаг** (уыцы æвзагыл *хайдакьан кув*, ) у Дагъистаны бирæ æвзæгтæй иу. Æвзаг хауы нахаг-дагъистайнаг æвзæгты къордмæ, даргинаг дæлкъордмæ.

Категори:Нахаг-дагъистайнаг æвзæгтæ
Категори:Дагъистаны æвзæгтæ
Богодухов

**Богоду́хов** (; ) у сахар Украинæйы Харьковы облæсты, Богодуховы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Харьковы облæсты сахартæ
Марийаг

* Адæмы тыххæй кæс Марийаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Марийаг æвзаг.
Къахкъæлæтты спорт

**Къахкъæлæтты спорт** (кæнæ **къахкъæлæттыл бырыны спорт**) — митæмбæрзт фæхстыл дæлæмæ (уырдыгмæ) къахкъæлæттыл бырын. У канд спорты хуыз нæ, фæлæ ма дунейы æндæр æмæ æндæр рæтты цæрæг адæймæгты активон фæлладуагъды популярон хуыз. Уæлдай уарзондæр у ацы паддзахæдты уæрæх дзыллæтæн — Австри, Итали, Франц, Швейцари, Америкæйы Иугонд Штаттæ æмæ Германы. Куыд спорты хуыз, афтæ къахкъæлæттыл бырд фæзындис Альпæты, æмæ уыйохыл бирæ æвзæгты йæ хонынц ацы хæхты рагъы номæй — англ. *Alpine skiing*, фр. *Ski alpin*, нем. *Ski Alpin*, исп. *Esquí alpino*, итал. *Sci alpino* æмæ а.д.

*
Амух

**Амух** у хъæу Дагъистаны Агъулы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Агъулы районы цæрæнрæттæ
Ашты

**Ашты** () у хъæу Дагъистаны Дахадаевы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дахадаевы районы цæрæнрæттæ
Сармаково

**Сармаково** (, ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Золкæйы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Золкæйы районы цæрæнрæттæ
Баткены район

**Баткены район** () у район Хъиргъизы Баткены облæсты. Йæ административон центр у Баткен.

## Националон сконд
* Хъыргъызæгтæ — 99,6%
* Таджикæгтæ — 0,2%

## Фиппаинæгтæ

Категори:Баткены облæсты районтæ
Токмак (Хъиргъиз)

**Токмок** () у сахар Хъиргъизы Чуйы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъиргъизы сахартæ
Манасы район

**Манасы район** () у район Хъиргъизы Таласы облæсты. Йæ административон центр у Покровкæ.

## Националон сконд
* Хъыргъызæгтæ — 78,4 %
* Курдæгтæ — 6,7 %
* Хъазахæгтæ — 4,8 %
* Уырыссæгтæ — 3,3 %
* Узбекæгтæ — 2,8 %
* Туркæгтæ — 1,8 %

## Фиппаинæгтæ

Категори:Таласы облæсты районтæ
Кричев

**Кри́чев** () у сахар Белоруссийы Могилёвы облæсты, Кричевы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Могилёвы облæсты сахартæ
Баткен

**Батке́н** () у Хъиргъизы сахар, Баткены облæсты æмæ Баткены районы административон центр.

Категори:Хъиргъизы сахартæ
Борисовы район

**Бори́совы район** (, ) у район Белоруссийы Минсчы облæсты. Йæ административон центр у Борисов.

## Фиппаинæгтæ

*
Речицæ

**Ре́чицæ** () у сахар Белоруссийы Гомелы облæсты, Речицæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гомелы облæсты сахартæ
Маскевич, Кирилл Андрейы фырт

**Маскевич Кирилл Андрейы фырт** (; райгуырдис 1998-æм азы 6 мартъийы Борисовы, Белоруссийы) у Белоруссийы хъæбысæйхæцæг, Дунейы хъалацы чемпион (2020), Дунейы чемпионаты æвзист призёр (2021), Европæйы чемпионаты æвзист призёр (2021).

## Æрвитæнтæ
* 

Категори:Белоруссийы хъæбысæйхæцджытæ
Усемикент

**Усемикент** у хъæу Дагъистаны Каякенты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Каякенты районы цæрæнрæттæ
Уллубийаул

**Уллубийау́л** () у хъæу Дагъистаны Карабудахкенты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карабудахкенты районы цæрæнрæттæ
Белоруссаг

**Белоруссаг** кæнæ **беларусаг**:

* Адæмы тыххæй кæс Белоруссаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Белоруссаг æвзаг.
Куруш (Хасавюрты район)

**Куруш** () у хъæу Дагъистаны Хасавюрты районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хасавюрты районы цæрæнрæттæ
Ображиевкæ

**Ображи́евкæ** (; ) у хъæу Украинæйы Сумыйы облæсты. Ис Шосткæйы районы.

Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Хоружевкæ (Сумыйы облæст)

**Хору́жевкæ** (; ) у хъæу Украинæйы Сумыйы облæсты. Ис Ромныйы районы.

Категори:Сумыйы облæсты цæрæнрæттæ
Цъахураг адæм

**Цъаху́рæгтæ** () сты Кавказы цæрджытæ, сæ фылдæр хай цæры Дагъистаны. Уыдон дзурынц цъахураг æвзагыл. Цахурæгтæ сты пысылмæттæ.

## Ахæлиу
Цъахурæгтæ цæрынц Дагъистаны Рутулы районы æмæ Махачкалайы.

Категори:Дагъистаны адæмтæ
Категори:Кавказы адæмтæ
Жанаозен

**Жанаозе́н** ( ) у сахар Хъазахстаны Мангистауы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мангистауы облæсты сахартæ
Кокшетау

**Кокшета́у** () у сахар Хъазахстаны, Акмолайы облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Акмолайы облæсты сахартæ
Тасолтан

**Тасолтан** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Степногорск

**Степногорск** () у сахар Хъазахстаны Акмолайы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Акмолайы облæсты сахартæ
Шерегеш

**Шерегеш** (, ) у сахарæнгæс посёлок æмæ къахкъæлæтты курорт Уæрæсейы Кемеровойы облæсты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кемеровойы облæсты цæрæнрæттæ
Сиракьюс

**Си́ракьюс** () у Нью-Йорчы штаты сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Йорчы сахартæ
Белово

**Бело́во** () у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты, Беловойы сахары зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
Юрга

**Юрга́** () у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты, Юргайы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
Сан-Мигель-де-Тукуман

**Сан-Миге́ль-де-Тукума́н** () кæнæ **Тукума́н** () у Аргентинæйы сахар, Тукуманы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Аргентинæйы сахартæ
Милдзыхты Аслан

**Милдзыхты Аслан** у Цæгат Ирыстоны арæзтад æмæ архитектурæйы министр 2022-æм азы январæй.

2020-æм азы Арæзтады проектты паддзахадон экспертизæйы республикон кусæндоны директоры хæдивæгæй куыста.

## Фиппаинæгтæ

Аслан
Категори:Цæгат Ирыстоны министртæ
Корриентес

**Корриентес** (, ) у Аргентинæйы сахар, Корриентесы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Аргентинæйы сахартæ
Мисьонес

**Мисьонес:**

* Мисьонес (провинци) — провинци Аргентинæйы
* Мисьонес (Парагвай) — департамент Парагвайы
Сьюдад-Дарио

**Сьюдад-Дарио** () у сахар Никарагуæйы Матагальпæйы департаменты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Никарагуæйы сахартæ
Матагальпæ (департамент)

**Матага́льпæ** () у Никарагуæйы департамент. Йæ административон центр у сахар Матагальпæ.

Категори:Никарагуæйы департаменттæ
Матагальпæ

**Матага́льпæ** () у сахар Никарагуæйы, Матагальпæйы департаменты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Никарагуæйы сахартæ
Белгород-Днестровский

**Бе́лгород-Днестро́вский** () у сахар Украинæйы Одессæйы облæсты, Белгород-Днестровскийы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Одессæйы облæсты сахартæ
Измаилы район

**Измаилы район** (, ) у район Украинæйы Одессæйы облæсты. Йæ административон центр у Измаил.

## Фиппаинæгтæ

*
Берегово

**Бе́регово** (, ) у сахар Украинæйы Фæскарпаты облæсты, Береговойы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Фæскарпаты облæсты сахартæ
Хуст

**Хуст** () у сахар Украинæйы Фæскарпаты облæсты, Хусты районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Фæскарпаты облæсты сахартæ
Харьковы район

**Харьковы район** (, ) у район Украинæйы Харьковы облæсты. Йæ административон центр у Харьков.

## Фиппаинæгтæ

*
Люботин

**Люботи́н** (; ) у сахар Украинæйы Харьковы облæсты. Ис Харьковы районы.

Категори:Харьковы облæсты сахартæ
Подольск (Украинæ)

**Подо́льск** (; 1935-æм азы агъоммæ — *Бирзулæ*; 2016-æм азы агъоммæ — *Котовск*) у сахар Украинæйы Одессæйы облæсты, Подольсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Одессæйы облæсты сахартæ
Каховкæ

**Кахо́вкæ** (; ) у сахар Украинæйы Херсоны облæсты. Ис Каховкæйы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Херсоны облæсты сахартæ
Ног Каховкæ

**Ног Кахо́вкæ** (; ) у сахар Украинæйы Херсоны облæсты, Каховкæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Херсоны облæсты сахартæ
Каховкæйы район

**Каховкæйы район** (, ) у район Украинæйы Херсоны облæсты. Йæ административон центр у Ног Каховкæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Хабыцатæ

**Хабыцатæ**, вариант: **Хабыцтæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Сханатæ

**Сханатæ**, вариант: **Схантæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Карловы Вары

**Карловы Вары** (), раздæры ном — **Карлсбад** () у сахар Чехийы, Карловы Варыйы крайы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Карловы Варыйы крайы сахартæ
Гайсин

**Га́йсин** () у сахар Украинæйы Винницæйы облæсты, Гайсины районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Винницæйы облæсты сахартæ
Киркук

**Кирку́к** (, *Kirkūk*, курд. *کەرکووک*, *Kerkûk*) у сахар Ирачы, Киркучы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирачы сахартæ
Сулеймани

**Сулеймани́** (, ) у сахар Ирачы, Сулейманийы провинцийы административон центр.

Категори:Ирачы сахартæ
Ширван (Иран)

**Ширва́н** () у сахар Ираны Цæгат Хорасаны, Ширваны шахрестаны административон центр. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Хорасаны сахартæ
Целе

**Целе** кæнæ **Це́лье** (, ) у Словенийы сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Словенийы сахартæ
Виноградов (сахар)

**Виногра́дов** (, 1946-æм азы агъоммæ — **Севлюш**) у сахар Украинæйы Фæскарпаты облæсты. Ис Береговойы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Фæскарпаты облæсты сахартæ
Жмеринкæ

**Жме́ринкæ** () у сахар Украинæйы Винницæйы облæсты, Жмеринкæйы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Винницæйы облæсты сахартæ
Гельзенкирхен

**Гельзенки́рхен** (, ) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Брауншвейг

**Бра́уншвейг** кæнæ **Бра́уншвайг** ( ,  ) у сахар Германы Дæллаг Саксонийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Брумёллæ

**Брумёллæ** () у сахар Швецийы Сконейы провинцийы, Брумёллæйы коммунæйы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сконейы цæрæнрæттæ
Категори:Швецийы сахартæ
Ноймюнстер

**Ноймюнстер** () у сахар Германы Шлезвиг-Гольштейны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шлезвиг-Гольштейны сахартæ
Фленсбург

**Фле́нсбург** (, , ) у Германы æппæты цæгатдæр сахар. Ис Шлезвиг-Гольштейны, Герман æмæ Данийы тæккæ арæныл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шлезвиг-Гольштейны сахартæ
Вильгельмсхафен

**Вильгельмсха́фен** ( , ) у сахар æмæ порт Германы. Ис Дæллаг Саксонийы цæгаты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Эмден

**Эмден** (, ) у сахар Германы. Ис Дæллаг Саксонийы ныгуылæны (Скæсæн Фризийы историон регионы).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Ольденбург

**О́льденбург** (, ) у сахар Германы Дæллаг Саксонийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Падерборн

**Па́дерборн** ( ) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы, Падерборны районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Первомайск (Николаевы облæст)

**Первома́йск** () у сахар Украинæйы Николаевы облæсты, Первомайсчы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Николаевы облæсты сахартæ
Шлезвиг (сахар)

**Шле́звиг** (, , ) у сахар Германы Шлезвиг-Гольштейны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шлезвиг-Гольштейны сахартæ
Хузум

**Хузум** (, ) у сахар Германы Шлезвиг-Гольштейны, Цæгат Фрисландийы районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Шлезвиг-Гольштейны сахартæ
Ковентри

**Ко́вентри** ( ) у Англисы сахар. Ис Ныгуылæн Мидлендсы графады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Брадфорд

**Бра́дфорд** ( ) у Англисы сахар. Ис Ныгуылæн Йоркширы графады.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Ноттингем

**Но́ттингем** ( ) у Англисы сахар, Ноттингемширы графады стырдæр сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисы сахартæ
Кингстон-апон-Халл

**Кингстон-апон-Халл** кæнæ **Халл** () у Англисы сахар, Скæсæн Йоркширы графады стырдæр сахар.

Категори:Англисы сахартæ