open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пакистаны премьер-министрты номхыгъд

thumb|Премьер-министр Гилани (2008-æм азæй)
**[[Пакистан]]ы премьер-министрты номхыгъд** Бритайнаг Индийы радихæй (1947-æм аз) ныры онг.

Пакистаны премьер-министр у хицауады сæрдар. Равзæры йæ Пакистаны Национ ассамблей.

Ныртæккæ премьер-министр у Юсуф Раза Гилани (къамыл), кусы 2008-æм азы 25 мартъийæ.

## Пакистаны премьер-министртæ
Æдæппæт премьер-министры бынаты куыстой ссæдз адæймаджы, уыдонæй æртæ æвзæрст цыдысты дыууæ-æртæ æмгъуыдмæ (Беназир Бхутто æмæ Зия-уль-Хак дыууæ, Наваз Шариф — æртæ).

----

х. æ. — бартæ æххæстгæнæг.


## Хронологион диаграммæ

ImageSize = width:750 height:auto barincrement:15
PlotArea = top:15 bottom:30 right:20 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period = from:1947 till:2040
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1947

Colors =
  id:canvas   value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:ML  value:yellowgreen
  id:LA  value:coral
  id:RP  value:skyblue
  id:PM  value:oceanblue
  id:PN  value:pink
  id:BP  value:dullyellow
  id:PMN  value:brightgreen
  id:PMQ  value:blue

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Popes

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-2) anchor:till
  barset:Popes
  from:1947  till:1951 color:ML text:Лиакат Али Хан
  from:1951  till:1953 color:ML text:Хаваджа Назимуддин
  from:1953  till:1955 color:ML text:Мухаммад Али Богра
  from:1955  till:1956 color:ML text:Чоудхри Мухаммад Али
  from:1956  till:1957 color:LA text:Хусейн Шахид Сухраварди
  from:1957  till:1957 color:ML text:Ибрахим Исмаил Чундригар
  from:1957  till:1958 color:RP text:Фероз Хан Нун
  from:1958  till:1958 color:ML text:Мухаммед Айюб Хан
  from:1971  till:1971 color:PM text:Нурул Амин
  from:1971  till:1977 color:PN text:Зульфикар Али Бхутто
  from:1977  till:1985 color:BP text:Мухаммед Зия-уль-Хак
  from:1985  till:1988 color:PM text:Мухаммад Хан Джунеджо
  from:1988  till:1988 color:BP text:Мухаммед Зия-уль-Хак
  from:1988  till:1990 color:PN text:Беназир Бхутто
  from:1990  till:1990 color:PMN text:Гулам Мустафа Джатой
  from:1990  till:1993 color:PMN text:Наваз Шариф
  from:1993  till:1993 color:BP text:Балах Шер Мазари
  from:1993  till:1993 color:PMN text:Наваз Шариф
  from:1993  till:1993 color:BP text:Моинуддин Ахмад Куреши
  from:1993  till:1996 color:PN text:Беназир Бхутто
  from:1996  till:1997 color:BP text:Мерадж Халид
  from:1997  till:1999 color:PMN text:Наваз Шариф
  from:1999  till:2002 color:PMQ text:Первез Мушарраф
  from:2002  till:2004 color:PMQ text:Зафарулла Хан Джамали 
  from:2004  till:2004 color:PMQ text:Чоудхри Шуджат Хусейн
  from:2004  till:2007 color:PMQ text:Шаукат Азиз
  from:2007  till:2008 color:PMQ text:Мохаммедмиан Сомро
  from:2008  till:2011 color:PN text:Юсуф Реза Гилани
  from:2012  till:2013 color:PN text:Раджа Первез Ашраф
  from:2013  till:2013 color:PN text:Мир Хазар Хан Хосо
  from:2013  till:2017 color:PMN text:Наваз Шариф
  from:2017  till:2018 color:PMN text:Шахид Хакан Аббаси
  from:2018  till:2018 color:PN text:Насирул Мульк
  from:2018  till:2018 color:PN text:Имран Хан


### Фиппаинæгтæ


## Ратæдзæнтæ

## Æддаг æрмæг
* 
* 
* 

*
Категори:Премьер-министрты номхыгъдтæ
Параибæ

**Параибæ** () у штат Бразилийы скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Жуан-Песоа.

## Фиппаинæгтæ

*
Анталья

**Анта́лья** () у сахар Турчы хуссары, Антальяйы провинцийы административон центр.

*
Бæтæхъо

**Бæтæхъо** у ирон нæлгоймаджы ном.

## Литературæ
* Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005, 316-æм ф.

Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Чжили

**Чжили** () — 1928-æм азы агъоммæ йын чи уыдис, Китайы провинци Хэбэйы уыцы ном. Провинци сарæзтæуыд XVII æнусы, Китайы маньчжуртæ хи куы бакодтой, уæд. Чжили Пекины сахармæ хæстæг кæй уыдис, уыйадыл  ын разамынд лæвæрдта комкоммæ уырдыгæй. Ном «Чжили» дзырдæй-дзырдмæ ратæлмацгæнæн ис афтæ:  разамынд кæмæн дæттынц, уый.

1928-æм азы Гоминьданы тыхтæ куы фæуæлахиз сты, уæд паддзахады сæйраг сахар ахастæуыд Нанкинмæ, Чжилийæн та лæвæрд æрцыдис ног ном — *Хэбэй*.

Категори:Китайы истори
Хъазбеги, Алыксандр

**Хъазбеги Алыксандр** (*Александр Казбеги*; ; 1848—1893) уыдис гуырдзиаг фыссæг, XIX æнусы критикон реализмы минæвар.

Райгуырдис хъæздыг дворянты бинонты ’хсæн, Сæнайы хохрæбын чи æрбынат кодта, уыцы историон бæстæ Хиуы.

Йæ фыдæй йын баззадис стыр хæдзарад. Уым цы хъазайрæгтæ цардис, уыдонæн тынг фенцондæр кодта сæ цард. Фæстæдæр Хъазбеги афтыдис хæхбæстæм æмæ дзы цасдæр фæцардис хуымæтæг фыййауæй.

1879-æм азæй фæстæмæ уый цардис Тбилисы, куыста газет «Дроеба»-йы.

Йæ уацмысты Хъазбеги ныв кодта хохæгты уæззау цард, йæ сæйрагдæр темæтæй иу уыдис традицион æхсæнады уагæвæрдтæ æмæ адæймаджы ’хсæн быцæудзинад. Йе ’ппæт уацмыстæ фыст æрцыдысты 1880 æмæ 1886 азты ’хсæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Фысджытæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гуырдзиаг фысджытæ
Категори:1848-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Сæнайыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1893-æм азы чи амардис, уыдон
Категори:Тбилисы чи амардис, уыдон
Датæ Туташхиа

**«Датæ Туташхиа»** () у гуырдзиаг фыссæг Чабуа Амирэджибийы историон роман. Фыст æрцыдис 1973–1975-æм азты, 1976-æм азы та йæ автор ратæлмац кодта уырыссаг æвзагмæ.

Романы парахатæй æвдыст цæуы революцийы размæйы гуырдзиаг æхсæнад. Уацмысы сæйраг герой, гуырдзиаг мифтæй райсгæ муртаттаг ном Туташхи чи хæссы, уыцы Датæ Туташхиа йæхи раз æвæры стыр нысан: сыскъуынын æвзæрдзинад æмæ дуне фæхуыздæр кæнын. Йæ архайды азарæй уый фезнаг ис закъон æмæ паддзахадмæ, ссис абырæг.

Роман цалдæр хатты мыхуыры рацыдис Гуырдзыстоны æмæ Уæрæсейы æмæ тæлмацгонд æрцыдис къорд европæйаг æвзæгтæм.

1977-æм азы уацмысмæ гæсгæ систæуыд бирæсерион фильм «Берега».

Категори:Литературон уацмыстæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гуырдзыстоны литературæ
Хæнæз

**Хæнæз**, дыгуронау **Хæнæзæ** у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. 

## Сыхтæ
Хæнæзи гъæуи адтæй æртæ синхи: Хуалласæн, Астæуккаг Хæнæзæ æма Къирихæра.

## Мыггæгтæ
Цардæнцæ си муггæгтæ: Беркъисатæ, Биастæ, Гæматæ, Гурджибетæ, Дзедатæ, Дзоттæ, Къибиртæ, Седантæ, Фæтдзартæ, Тагъатæ, Тохъайтæ, Тæкъотæ, Тауиттæ, Уазæгтæ, Олисатæ, Хутъиатæ, Хохойтæ, Химилонтæ, Цæллатæ æма Цъопбойтæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Терскæй

**Терскæй** () у станицæ Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Къаматæ

**Къаматæ** у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. 

## Истори
Адтæнцæ дууæ гъæуи: Къубуси Къаматæ æма Æндаг Къаматæ. Гъæутæ кæрæдземæ идард нæ адтæнцæ, се ’хсæн æдеугурæй ес 1,5 километри. Мæхчески æма Уæхъæци гъæутæ дæр сæмæ адтæнцæ хæстæг. Гъæутæ æвæрд æнцæ Айгомуги дон æма паддзахи надæн æ галеу фарс бæрзонд къолтæбæл, цæгати.

Къамати раздæри хестæр цæргутæ Кертибийти Кертибий, Магкити Цæппо, Гетъоти Елбиздухъ, уæдта ма никкидæр беретæ сæ рамæлæти фæсте ниууагътонцæ адæмæн берæ рагон таурæхътæ, кадæнгитæ, зартæ æма æгъдæуттæ. Аци зæронд лæгтæй берæ адæм фегъустонцæ къаматтаг рæсугъд кизгæ Дзандзирахъи туххæй уæззау таурæхъ, Цæлкости Гуймани хабæрттæ, Къобалти берæгъ, Секъинати сайтан — Æригани туххæй æма æнд.

Октябри революций фæсте Къамати гъæути цæргутæн лæвæрд æрцудæй барæ сæ цæрæн бунæттæ раййевун будури гъæутæмæ. 1929-30 æнзти Къубуси Къамати цæргутæ еугурæйдæр ралигъдæнцæ Сурх-Дигори гъæумæ. Ардæмæ ма еци æнзти фæллигъдæнцæ Æндаг Къаматæн дæр сæ фулдæр цæргутæ. 1925 анзи ба Гадатæй еу аул, Магкитæ æма Цæлкостæ фæллигъдæнцæ Æхсæрисæрмæ.

## Мыггæгтæ
Æндаг Къамати гъæуи цардæнцæ муггæгтæ: Байхъултæ, Гетъотæ, Диготæ, Дедегкатæ, Кертибийтæ, Къобалтæ, Къеуростæ, Магкитæ, Фæтдзартæ, Синатæ, Тауиттæ, Тотойтæ, Хъарадзаутæ, Хохтæ æма Цæлкостæ. Къубуси Къамати цардæнцæ: Гадатæ, Диготæ, Секъинатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Категори:Дыгуронау фыст
Ubuntu-йы шрифттæ

**Ubuntu font family** (Убунтуйы шрифты бинонтæ) у компьютерон шрифт. Йæ саразæг у Далтон Мааг. Ацы шрифт бæззы иронау фыссынæн дæр.

«Ды æнхъал дæ æмæ дæ хъæуы ног логотип, фæлæ æцæгæй дæ хъæуы ног шрифт».

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Ubuntu Font Family-йы сайт 
* Ubuntu Font Family on the Ubuntu Wiki 

Категори:Сæрибар шрифттæ
Категори:Убунту
Ubuntu

**Ubuntu** (Убунту) у линуксы дистрибутив Debian-ы бындурыл. Убунтуйыл сæйрагдæр зилæг у компани Canonical (регистрацигонд Мэны сакъадахыл).

## Æрвитæнтæ
* Убунтуйы официалон сайт

Категори:Линукс
*
Томсчы облæст

**Томсчы облæст** () у Уæрæсейы Федерацийы субъект Сыбыры федералон зылды. Йæ административон центр у Томск.

## Фиппаинæгтæ

*
Джермук

**Джермук** () у сахар æмæ курорт Сомихы. Ис Вайоц Дзоры провинцийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сомихы сахартæ
Вайоц Дзор

**Вайоц Дзор** () у облæст (марз) Сомихы. Йæ административон центр у Ехегнадзоры сахар.

Вайоцы Дзоры кæнынц сæрмагонд бынæттон сæн Аренийы сæнæфсирæй. Уыцы сæнæфсир зайы хохы, 1200 метрæй фылдæр бæрзæндтыл.

## Галерей


Noravank.JPG|Моладзандон Нораванк, 1205 аз
Areni church.jpg|Аренийы аргъуан, 1321 аз
Djermuk.JPG|Джермук



## Фиппаинæгтæ

Категори:Сомихы марзтæ
Тауиттæ

**Тауиттæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Тауиттæ цæрынц Мæхческы, Тауитты сыхы. Ацы сыхы ма цардысты Дедегкатæ, Къеуростæ, Синатæ. Кæд Дедегкатæ æмæ Къеуростæ, Тауитты сыхæй быдыры хъæутæм фæлыгъдысты, уæддæр абон дæр ма арæх мысынц, Тауитты сыхы куыд цардысты, уый. Ацы æртæ мыггаджы зонынц, сæ фыдæлтæ иу артæй байуаргæ кæй сты, уый.

## Фиппаинæгтæ

*
Гогунитæ

**Гогунитæ** кæнæ **Гогнитæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Истори
Фæснæлы цы Гогунитæ цæры, уыдонæн фыдæл ыслыгъдис Гуырдзыйæ. Уым сæ мыггаг уыд Гогунашвили.

## Фиппаинæгтæ

*
Тауиттæ (хъæу)

**Тауиттæ** у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Тауиттæ, Дедегкатæ, Къеуростæ, Синатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Уæллаг Фæснæл

**Уæллаг Фæснæл** уыдис хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. 

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Агънатæ, Байцатæ, Баликъотæ, Годзойтæ, Гогунитæ, Катаутæ, Мæрзахъултæ, Насхъидатæ, Охъазтæ, Тауаситæ, Тепсихъотæ, Хъубадтæ, Тухатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Тахойты Игорь

**Тахойты Игорь** у Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы сæргълæууæг.

## Æддаг æрмæг
* Æрæфы районы сайт  

Категори:Тахойтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ
Тъуритæ

**Тъуритæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Мыггаг нымад цæуы Ос-Бæгъатыры фырт Цæразоны къабазæй. Сæ мыггаджы фыдæл цард Уæлладжыры комы Цæразонты зæххыл. Фæлæ, кæцы хъæуы цардысты, уый бæлвырд ничи зоны. Тъуриты мыггаг æрвадæлтыл нымайынц Габеты, Маликъиты, Хъайтмазты, Жажиты æмæ Дзигойты.

Тъуриты мыггаг Стыр Дыгуры нымад цæуы рагон цæрæгыл, фæлæ сæ фылдæр фæлыгъдысты Сырх Дыгурмæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Уалытæ

**Уалытæ** (; ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Мыггаджы фыдæл хуынд Уали. Уымæн уыд авд фырты, цард Бырытъаты хъæуы. Лæппуты хуыдтой сæ фыды номæй — Уалытæй. Ацы хъæуæн æлдариуæг кодта Иуане Мачабели. Иу заманы йæ къухæй мард æрцыдысты Уали æмæ йе ’хсæз фырты. Удæгасæй ма дзы аирвæзт иу æфсымæр. Уый алыгъд Зонкъармæ. Уым ракуырдта ус, фæзынд ын цæуæт. Уалытæ Зонкъары бирæ фæцардысты, фæлæ зæхх цух кæй уыдысты, уымæ гæсгæ ралыгъдысты быдырмæ æмæ сырæзт Уалытыхъæу, фæлæ дзы ныр ничиуал цæры, фæлыгъдысты фæйнæрдæм.

## Фиппаинæгтæ

*
Плитæ

**Плитæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Легендæтæм гæсгæ Рукъ æмæ Дзомагъы Плитæн сæ фыдæл Есе уыд.

Боржомы районы Сырххъæуы цæрæг Плиты Абейы радзырдмæ гæсгæ, Плитæ æмæ Дзантиатæ иу мыггаг сты. Дзомагъы цы Плитæ цардис, уыдоны хуыдтой Дзантиатæ. Плитæ сæхицæн тугæй хæстæг мыггаг хуыдтой Уæрдæсонты. Плиты сылгоймæгты æрæджыйы онг дæр ма Уæрдæсонтæ хуыдтой. Æвæццæгæн, Плитæ Уæрдæсонтæй равзæрдысты.

## Зындгонд Плитæ
* Плиты Грис — зындгонд ирон фыссæг æмæ поэт
* Плиты Иссæ — советон инæлар
* Плиты Нодар — ирон кафæг
* Плиты Зауырбег — Уæрæсейы æмæ Хъазахстаны футболист
* Плиты Алан — Хуссар Ирыстоны политик

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Индира Тедеева. Плиевы.

*
Битъæртæ

**Битъæртæ** кæнæ **Битъæрагонтæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъантемыратæ

**Хъантемыратæ** (, ) сты ирон мыггаг.

Хъантемыратæй иуæй-иу зындгонддæр адæймæгтæ:
* Хъантемыраты Алибег æмæ йæ династи
* Хъантемыраты Олег æмæ Хъантемыраты Барис, каратэ парахатгæнджытæ
* Хъантемыраты Георгий, Цæгат Ирыстоны мидхъуыддæгты министр 1990-æм азты

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Фамильный куывд Кантемировых 95 год.
* Индира Тедеева. Кантемировы.

*
Кантемировы

**Кантемировы** — ирон мыггæгты уырыссаг вариант:

* Хъантемуртæ
* Хъантемыратæ
Южно-Курильск

**Южно-Курильск** у посёлок Уæрæсейы, Сахалины облæсты. Æрбынат кодта Кунаширы сакъадахыл (Курилы сакъадæхтæ).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сахалины облæсты сахартæ
Талышаг адæм

**Талышæгтæ** () сты Фæскавказы цæрджытæ (ирайнаг адæмтæй иу), сæ фылдæр хай цæры Азербайджан æмæ Ираны. Уыдон дзурынц талышаг æвзагыл. Талышæгтæ сты пысылмæттæ. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Азербайджаны адæмтæ
Категори:Ираны адæмтæ
Категори:Ирайнаг адæмтæ
Челябинсчы облæст

**Челябинсчы облæст** () у Уæрæсейы Федерацийы субъект Уралы. Облæсты административон центр у Челябинск.

## Фиппаинæгтæ

*
Ардахан

**Ардаха́н** (, , ) у сахар Турчы цæгат-скæсæны, Ардаханы провинцийы административон центр.

Категори:Турчы сахартæ
Адыгъе

**Адыгъе** кæнæ **[[черкестæ]]** (хином: *адыгэ*, ) сты Кавказы адæм. Адыгъейы субэтностæ: адыгъейаг, черкесаг, кæсгон æмæ шапсугаг адæмтæ. Адыгъе цæрынц Турк, Уæрæсе, Сири æмæ Иорданийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кавказы адæмтæ
Категори:Уæрæсейы адæмтæ
Категори:Турчы адæмтæ
Адыгъейаг адæм

**Адыгъейаг адæм** (хином: *адыгэ*, ) сты Кавказы адæм, адыгъейы субэтнос.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кавказы адæмтæ
Категори:Уæрæсейы адæмтæ
Бестау

**Бестау** (тюрк. «фондз хохы») у хох Цæгат Кавказы, Гуымы Хъæрмæдоны цур. Хохы бæрзæнд у 1400 метры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъараполы крайы хæхтæ
Волоколамск

**Волоколамск** () у сахар Мæскуыйы облæсты скæсæны, Волоколамсчы районы административон центр. Цæрынц дзы 23 618 ад. (2010).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæстон намысы сахартæ
Debian

right|200px
**Debian** (Дебиан) у линуксы дистрибутив.

Йæ уæлæ амад у Убунту.

## Æрвитæнтæ
* Дебианы официалон сайт

Категори:Линукс
Линукс

[мини|[Тукс у линуксы символ]]
**Linux** (ли́нукс) у операцион системæты мыггаджы иумæйаг ном.

## Линуксы зындгонддæр дистрибутивтæ
* Дебиан
* Убунту
* Редхет
* Федорæ
* Сусе
* Альтлинукс
* Мандривæ

## Æрвитæнтæ
* Линуксы официалон сайт 

*
Категори:Операцион системæтæ
Категори:Сæрибар программæтæ
Урс бразилиæгтæ

**Урс бразилиæгтæ** (), Бразилийы чи цæры, уыцы урс адæм. Сæ фылдæр хай цæры Бразилийы Хуссар-скæсæны æмæ Хуссары.

Категори:Бразили
Kubuntu

[right|мини|Кубунтуйы лого ([Ubuntu шрифттæ)]]
**Kubuntu** (Кубу́нту) у линуксы дистрибутив, Убунтуйы КДЕ-йы вариант.

300px|мини|left|Kubuntu 10.10

## Æрвитæнтæ
* Кубунтуйы официалон сайт

Категори:Убунту
Сигънахы муниципалитет

**Сигънахы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны, Къахеты. Йæ административон центр у Сигънах. Цæрынц дзы гуырдзы (97,44 %), сомих (0,73 %), уырыссæгтæ (0,70 %), езидæгтæ (0,34 %), азербайджайнæгтæ (0,33 %), ирæттæ (0,10 %).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны муниципалитеттæ
Силтаныхъ

**Силтаныхъ** кæнæ **Сылтаныхъ**, **Сылтаныхъхъ**, дыгуронау **Силтанухъ** () у уæлвæз Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Пи

\pi~ (**«пи»**) у математикон константæ.

400px

## Фиппаинæгтæ

Категори:Математикæ
Пи (нысаниуджытæ)

* **[[Пи (дамгъæ)]]** (Π, π) — грекъаг алфавиты дамгъæ.
* **[[Пи (нымæц)]]** (\pi) — математикон константæ (3,1415…)
Droid (шрифт)

**Droid** (Дроид) у компьютерон шрифты бинонтæ. Йæ саразæг у Стив Маттесон. Шрифты сæйрагдæр нысаниуæг у чысылдæр экрантыл хорз уынд, уымæй пайда кæнынц Android-ы телефонтыл.

Ацы шрифт бæззы иронау фыссынæн дæр.


Ныв:DroidSansSpecimen.svg|Droid Sans
Ныв:DroidSerifSpecimen.svg|Droid Serif
Ныв:DroidSansMonoSpecimen.svg|Droid Sans Mono


## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Droid-ы шрифтты æрбавгæнæн 

Категори:Сæрибар_шрифттæ
Комахсæн

**Комахсæн** – ирон чырыстæтты зымæгон циклы къæлиндарон бæрæгбæттæй иу, кодтой йæ стыр комдарæнты (мархойы) размæ. 

Комахсæн уыдис дыууæ хайæ, алы хайæн дæр уыдис хицæн ном, ахаста-иу иу къуыри. Фыццаг къуыри хуыдтой *Фыды комбæттæн* (ацы комбæттæнты рæстæджы дзидза хæрыны бар уыдис). Райдыдта-иу *Галæргæвдæн Хуыцаубонæй*. Фыццаг къуырийы бонтæй алы бон дæр уыдис ирон иумæйаг дзуæрттæй иуы номарæн бон: къуырисæр Алардыйы номарæн бон, дыццæг – Уастырджийы, цыппæрæм – Мыкалгабыртæ; майрæмбон – Мады Майрæмы, сабаты-иу скодтой стыр æхсæны хист. Дыккаг къуыри хуындис *Урсы къуыри* (хæрæн уыдис æрмæстдæр урсаг хæринаг) кæнæ *хъæлдзæг къуыри*, уымæн æмæ дзы уыдис алыхуызон хиирхæфсæнтæ æмæ фæсивæды спортивон ерыстæ. Дыккаг къуырийы къуырисæр уыдис Алардыйы номыл, майрæмбон – Тутыртæ, дыццæг æмæ æртыццæг кодтой хæдзарон куыстытæ, цыппæрæм æмæ сабат уыдысты мæрдты номарæн бонтæ, уыцы бонты-иу бинонтæ сцæттæ кодтой фынг сæ мæрдты номыл æмæ-иу сын æй ныххæлар кодтой, ахæм фынджы уæлхъус-иу бадтысты æрмæстдæр бинонтæ сæхæдæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон бæрæгбæттæ
Арабб

**Арабб**, вариант: *Арапп*:
* Адæмы тыххæй кæс Араббаг адæм.
* Æрдæгсакъадахы тыххæй кæс Араббы æрдæгсакъадах.

## Фиппаинæгтæ
Солиаг

**Солиаг** кæнæ **солыйаг**:
* Адæмы тыххæй кæс Солиаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Солиаг æвзаг.

## Фиппаинæгтæ
Рокъатæ

**Рокъатæ** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Джута

**Джута** () у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы районы. Ис Хиуы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хъаноб

**Хъаноб** () у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты, Хъазыбеджы муниципалитеты. Лæууы Терчы галиу былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хъларс

**Хъларс** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дæллаг Хъæни

**Дæллаг Хъæни** кæнæ **Майрæмыхъæу** у хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. 

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Зыхъуатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Категори:Санибагом
Гæнал

**Гæнал** уыдис хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæрон районы. Цардысты дзы Цомартатæ, Чеджемтæ, Хæблиатæ, Бзартæ, Болитæ.

## Истори
Хъолхъайы цъити фыццаг хатт нæ ракалд æмæ нæ бавзарын кодта фыдбылызтæ Гæналгомы цæрджытæн. 1833-æм азы сусæны мæйы Гæналы аст хъæуæй авд бабын кодта, æстæм хъæу ма уæлæуæз фахсы æнæхъæнæй баззад. Уыцы фыдбылызы цау æмбисондæн хастой ирон адæм, *авд Гæналы — гæныстон, æстæм Гæнал — зæрæстон*, зæгъгæ. Æстæм Гæналы цæрджытæ ног фыдбылызæй тæрсгæйæ æдасдæр бынаты æрцардысты, æмæ сæ зæронд хъæууат æдзæрæгæй зæрæстон ысси.

1914-æм азы Гæналы цардысты 49 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Категори:Санибагом
Хуссар-Скæсæн Азийы паддзахæдты ассоциаци

**Хуссар-Скæсæн Азийы паддзахæдты ассоциаци** () у политикон, экономикон æмæ культурон регионалон æхсæнпаддзахадон организаци Хуссар-Скæсæн Азийы.

Категори:Æхсæнадæмон организацитæ
Сухотскæй

**Сухотскæй** () у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Google Chrome

**Google Chrome** () у Гуглы интернет-браузер.

## Æрвитæнтæ
* Официалон сайт  
* Официалон блог 

Категори:Сæрибар программæтæ
Категори:Google
Категори:Браузертæ
Дзæрæстæ

**Дзæрæстæ**, варианттæ: **Дзæрæсте**, **Дзæрæште**, **Ерастъы** () у станицæ Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Æрсойтыхъæу

**Æрсойтыхъæу** кæнæ **Цъиара** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.

## Литературæ
* 

Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мырзагантæ

**Мырзагантæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Мырзагантæ равзæрдысты 1628-æм азы Хæрисджыны хъæуы Куырттаты комы. Сæ мыггаг, сæ фыд æмæ сæ мад цы хуындысты, уый бæрæг нæу, фæлæ уыдысты æртæ æфсымæры: Дзебыс, Мырзаган æмæ Моурау. Æфсымæртæй хистæр уыд Дзебыс, райгуырд 1620-æм азы. Уый кæстæр — Мырзаган — 1628-æм азы, æмæ сæ кæстæр æфсымæр Моурау — 1630-æм азы.

Æфсымæртæ чысыл куы рахъомыл сты, уæд кæимæдæр фæтуджджын сты. Цæмæй дарддæр фыдбылыздзинад мауал æрцæуа, уый тыххæй Дзебыс æмæ Мырзаган рæстæгмæ ацыдысты Хуссар Ирмæ. Моурау баззадис Хæрисджыны.

Цасдæр рæстæг куы рацыдис, уæд Дзебыс æмæ Мырзаган базыдтой, сæ кæстæр æфсымæр сæ фыды мæсыг ауæй кодта Гуытъиатæн, зæгъгæ. Дзебыс бафæдзæхста Мырзаганæн: «Ацу æмæ бабæрæг кæн не ’фсымæр Моурау, æмæ кæд æцæг мæсыг ауæй кодта, уæд æй ма бауадз калын». Мырзаган æрцыдис Хæрисджынмæ, федта сæ фыды мæсыг æрдæгкалдæй, стæй сæ бынтæй дæр уæй æрцыдис. Моурау афтæ фенхъæлдта, Дзебыс æмæ Мырзаган бытондæр алыгъдысты Хуссар Ирмæ æмæ уым мыггагмæ æрцардысты. Мæсыджы дуртæй Гуытъиатæ амадтой сæхицæн хæдзæрттæ. Уыцы æрдæгкалд мæсыг-гæнах абон дæр лæууы Хæрисджыны. Мырзаган, мæсыг, стæй бынтæй цы уæйгонд æрцыдис, уыдон фæстæмæ балхæдта. Моурауæн Мырзаган куы бауайдзæф кодта, цæмæн афтæ бакодтай, зæгъгæ, уæд ын уый ахæм дзуапп радта: «Сымах, мæ хистæртæ, уæ сæртæ бафснайдтат, алыгъдыстут Хуссар Ирмæ, æмæ уымæн ныууæй кодтон нæ бынтæ. Æз лидзын Уæлладжыры коммæ æмæ мæ мыггаг фыссын Моурауттæй».

Уæд ын Мырзаган афтæ зæгъы: «Мах Хуссар Ирмæ ацыдыстæм рæстæгмæ, дæхæдæг æй зоныс. Стæй ды нæ кæстæр æфсымæр куы дæ, уæд дæу мах рох кæнæм? Никуы! Фæлæ дæ кæд фæнды Уæлладжыры коммæ лидзын, уæд бæар дæхи, æцæг афæрсæм нæ хистæр Дзебысы, уый сæрты ахизын не ’мбæлы, уымæн дæр йæ цæст æвзæр нæ бауарздзæн махæн».

Мырзаган арвыста Дзебысмæ, Хуссар Ирмæ. Дзебыс Хæрисджынмæ куы æрыздæхт, уæд ын Мырзаган æппæт хабæрттæ дæр радзырдта. Дзебыс лæмбынæг байхъуыста Мырзаганы ныхæстæм, стæй куы бамбæрста Моурауы фæндон, уæд сабырæй загъта: «Мах стæм æфсымæртæ, кæрæдзийы æмбарæм, æмæ абонæй фæстæмæ дæр хъуамæ афтæ уа. Кæд Моурауы фæнды Уæлладжыры коммæ алидзын, уæд, табуафси, бар ын дæттæм. Мæнæн дæр мæ зæрдæмæ фæцыдысты Хуссар Ирыстоны быдыртæ æмæ цæрæнбынæттæ, уæлдайдæр та Дзимыры, æмæ уæ кæд фæнды, уæд æз та æрцæрон уыцы бæстæйы». Дзебыс æмæ Моурау бафарстой Мырзаганы, дæумæ та цы фæндон ис, зæгъгæ. Уый сын загъта, загъгæ, кæд мын бар дæттут, уæд æз баззайдзынæн нæ фыдæлты бæстæйы — Хæрисджыны.

Уыцы ныхæсты фæстæ æфсымæртæ сæ фæнд сиу кодтой æмæ куыд баныхас кодтой, афтæ Дзебыс алыгъдис Дзимырмæ, Хуссар Ирыстонмæ æмæ йæ мыггаг ныффыста Дзебысатæй. Уæдæй фæстæмæ равзæрд Дзебысаты мыггаг. Моурау алыгъдис Уæлладжыры коммæ, уый та йæ номмæ гæсгæ ныффыста Моураутæй, æмæ равзæрд Моурауты мыггаг.

Мырзаган баззад цæргæйæ Хæрисджыны, йæхи ныффыста Мырзагантæй, афтæ равзæрд Мырзагантæ мыггаг дæр.

## Литературæ
* Мырзаганты Мухарбег. Мырзаганты фыдыуæзæг. Дз.: «Аланыстон», 1999.

*
Павлодар

**Павлодар** (, ) у сахар Хъазахстаны цæгат-скæсæны, Павлодары облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Павлодары облæсты сахартæ
Хъайсери

**Хъайсери** () *историкон ном: *'Кесæриæ**' сахар Турчы, Хъайсерийы провинцийы административон центр. Æрбынат кодта паддзахады центры, вулкан Эрджиясы цур.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Турчы сахартæ
Елбайты цъай

**Елбайты цъай** кæнæ **Елбаты цъай**, дыгуронау **Елбайти цъай** () у цъай (хутæр) Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.
* 

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Mozilla Firefox

thumb|300px
**Firefox** (Файрфокс) у Мозиллæйы интернеты браузер.
thumb|left|Файрфоксы лого

## Æрвитæнтæ
* Файрфоксы официалон сайт
* mozilla.ru

Категори:Сæрибар программæтæ
Категори:Mozilla
Категори:Браузертæ
Internet Explorer

**Internet Explorer** (Интернет Эксплорэр) у Майкрософты интернет-браузер.

## Æрвитæнтæ
* Официалон сайт  

Категори:Microsoft
Категори:Браузертæ
Жилинæ

**Жилинæ** () у сахар Словакийы цæгат-ныгуылæны, Жилинæйы крайы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Словакийы сахартæ
Словакаг

**Словакаг**:
* Адæмы тыххæй кæс Словакаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Словакаг æвзаг.
UNIX

**UNIX** (Юникс) у операцион системæ.

## Æрвитæнтæ
* Юниксы официалон сайт 

*
Категори:Операцион системæтæ
Херхестæ

**Херхестæ** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.

## Литературæ
* 

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Зруггомы хъæутæ
Мирнæй

**Мирнæй** у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Полтавæ

**Полта́вæ** (; ) у сахар Украинæйы, Полтавæйы облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Тулдз

**Тулдз**,  () у бæлас тæрсыты бинонадæй. Тулдзы æрдзон ареал у Цæгаты æрдæгтымбылæг ромыл бæстыхъæдимæ.

Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы ис хъæу Толдзгун, дыгуронау нысан кæны «тулдзджын».

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Бæлæстæ
Категори:Зайæгойтæ Библийы
Угандæ

**Уга́ндæ** () у Центрон Африкæйы паддзахад. Угандæйы сæйраг сахар у Кампалæ.

*
Могилёвы облæст

**Могилёвы облæст** () у облæст Белоруссийы скæсæны. Йæ сæйраг сахар у Могилёв.

## Фиппаинæгтæ

*
Дерсу Узала

thumb|right|Дерсу Узала
**Дерсу Узала** (райгуырдис 1849 азы — амардис 1908 азы) уыдис нанайаг цуанон. Йæ цард-цæрæнбонты фæцардис тайгайы. Хæдзар ын никуы уыдис æмæ цардис куы гом арвы бын, куы халагъуды.

XX æнусы райдианы йемæ базонгæ ис уырыссаг этнограф, географ æмæ фыссæг Владимир Арсеньев. Узала уыдис Арсеньевы дыууæ романы («Дерсу Узала» æмæ «По Уссурийскому краю») сæйраг архайæг.

## Цымыдисаг факттæ
* 1961-æм азы советон режиссёр Агаси Бабаян систа киноныв «Дерсу Узала» Владимир Арсеньевы чингуытæм гæсгæ.
* 1975-æм азы япойнаг режиссёр Акирæ Куросава систа киноныв «Дерсу Узала» Владимир Арсеньевы чингуытæм гæсгæ. 1976-æм азы йæ схорзæхджын кодтой кинопреми «Оскар»-æй (номинаци «Хуыздæр фæсарæйнаг фильм»).

Категори:1849-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Категори:1908-æм азы чи амардис, уыдон
Категори:Нанайæгтæ
Дерсу Узала (фильм, 1975)

**Дерсу Узала** у, 1975-æм азы япойнаг режиссёр Акирæ Куросава кæй систа, уыцы аив фильм. Сценари ныффыстой Куросава æмæ советон фыссæг Юрий Бондарев уырыссаг географ æмæ этнограф Владимир Арсеньевы уацмыстæм гæсгæ.

Фильмы сæйраг архайæг у тайгайы цæрæг нанайаг цуанон лæг Дерсу Узала æмæ, йе ’рдхорд Владимир Арсеньев.

Категори:Советон кинонывтæ
Категори:Акира Курасавайы кинонывтæ
Категори:Фæсарæйнаг кинонывтæ — преми «Оскар»-ы лауреаттæ
Хъалгъæн

**Хъалгъæн**, вариант: *хъуынджын хъæлæрдзы*, *къуырыхснæг*,  () у хъæлæрдзыйы мыггагмæ чи хауы, ахæм къутæр. Йæ бæрзæнд — 1—1,2 метры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гагадыргътæ
Хамгёнаг диалект

**Хамгёнаг диалект** у, Цæгат Корейы провинцитæ Хамгён-Пукто, Хамгён-Намдо æмæ Янгандойы кæуыл дзырдтой, корейаг æвзаджы уыцы диалект.

Ацы диалектыл дзурджыты фылдæр хай ныртæккæ цæры раздæры Советон Цæдисы территорийыл.

Категори:Корейаг æвзаг
Тамилнад

**Тамилна́д** кæнæ **Тамил-Наду** (; ) у штат Индийы хуссары. Йæ сæйраг сахар у Ченнаи. Цæрынц дзы 72 милуан адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

*
Ли Хунчжан

**Ли Хунчжа́н** (; райгуырдис 1823 азы 15 февралы — амардис 1901 азы 7 ноябры) уыдис Китайы Цины империйы тыхджындæр æмæ дзырддзæугæдæр чиновниктæй иу.

Фыццаг хатт Ли Хунчжан басгуыхтис тайпинты растад ныссæндыны рæстæджы æмæ 1867-æм азы йæ снысан чындæуыд провинцитæ Цзянсу æмæ Аньхойы . 1868-æм азы йын бантыстис ныссæндын няньцзюнты растад, æмæ уый тыххæй йын лæвæрд æрцыдис бур кофтæ, мæлхъы сис æмæ суинаг паддзахы хъомылгæнæджы кадджын ном.

1870-æм азы Ли ссис сæйраг сахары провинци Чжилийы бынатбæрнон æмæ æрцардис сахар Тяньцзины.

XIX æнусы фæстаг цалдæр дæс азы дæргъы, тыхст рынчын уæвгæйæ, Ли лæвæрдта разамынд Китайы æддагон политикæйæн. Ли Хунчжан уыдис, Китай Японимæ цы Симонсекы фидыды бадзырд (1895), стæй Уæрæсейы империимæ цы Цæдисон бадзырд (1896) сфидар кодтой, уыдоныл йæ къух æрфыссæг.

1900-æм азы Ли уыдис, Ихэтуаны растады фæстæ Китай фæсарæйнаг бæстæтимæ цы баныхæстæ арæзта, уыдоны сæргъы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Китайы паддзахадон архайджытæ
Категори:Хэфэйы чи райгуырдис, уыдон
Гуджаратаг

**Гуджаратаг**:
* Адæмы тыххæй кæс Гуджаратаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Гуджаратаг æвзаг.
Шведаг

**Шведаг** кæнæ **швециаг**:
* Адæмы тыххæй кæс Шведаг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Шведаг æвзаг.

## Фиппаинæгтæ
Хуссар Ирыстоны хæхтæ

Хуссар Ирыстоны ис бирæ бæрзонд хæхтæ.

} 
 |
 |- align="left"
 |Зилгæ хох
 |3886 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Лæгъзцъити
 |3877 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Хъæдласæн
 |3832 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Зикъара
 |3828 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Саухох
 |3710 м 
 |
 |
 |- align="left"
 |Къозыхох
 |3684 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Бурсамдзели (Бурхох)
 |3661 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Цълийы хох
 |3655,5 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Хъелы хох
 |3627,2 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Хъилхох
 |3556 м
 | 
 |
 |- align="left"
 |Дзедойы хох
 |3451,7 м
 | 
 |
 |- align="left"
 |Гъесджейы хох
 |3426,4 м
 | 
 |
 |- align="left"
 |Дзуарзæнджы бæрзонд
 |3419 м
 | 
 |
 |- align="left"
 |Мæнгæфцæг
 |3339 м
 | 
 |
 |- align="left"
 |Сырххох
 |3304,2 м
 | 
 |
 |- align="left"
 |Ресы хох
 |3285 м
 |
 |
 |- align="left"
 | Гнугъы хох
 |3284 м
 | 
 | 
 |- align="left"
 |Бубыхох
 |3245 м   
 | 
 |
 |- align="left"
 |Галаудур
 |3230 м   
 | 
 |
 |- align="left"
 |Джермугъ
 |3196 м
 | 
 | 
 |- align="left"
 |Бæрзонд къæдзæх
 |3187,6 м  
 | 
 | 
 |- align="left"
 |Чабарух
 |3150,1 м
 | 
 | 
 |- align="left"
 |Сохс
 |3100 м      
 | 
 |
 |- align="left"
 |Сырхы хох
 |3026 м  
 | 
 |
 |- align="left"
 |Къуырфытыфцæг
 |2952 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Дзамура
 |2948 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Гудисыхох
 |2945 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Мичетыхох
 |2937 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Кæфойау
 |2890,8 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Сырхлæбырдтæ
 |2862 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Мундзух
 |2685 м
 |
 |
 |- align="left"
 |Годахы рагъ
 |2657,9 м
 |
 |
 |}

*
*
Азнауртæ

**Азнауртæ** кæнæ **Æзнауртæ**, **Æзнауыратæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Асатæ

**Асатæ** (, ) сты ирон мыггаг. Фæстагмæ се ’ппæт дæр фыссын райдыдтой Хетæгкатæй.

## Фиппаинæгтæ

*
Къуыдар (хъæу)

**Къуыдар** кæнæ **Къиров** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Рустауыхох

**Рустауыхох** кæнæ **Рустауы хох** у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Йæ бæрзæнд у 1936 метры.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Дзриа

**Дзриа** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Котолитæ, Медойтæ, Гасситæ, Джиотæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Згъудеры къуылдым

**Згъудеры къуылдым** (**Згъудер**) ис Хуссар Ирыстоны, Цхинвалмæ хæстæг.

Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Цæгат (Цъалагом)

**Цæгат** кæнæ **Цæгатыхъæу** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Згъуыбиры хай.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гæлуатæ

**Гæлуатæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Хъæдласæны комы хуссар фахсы æрцардысты Гæлуатæ, сæ хъæу — Гæлуаты хъæу. Уырдæм ралыгъдысты Куырттаты комы Цымытийы хъæуæй. Цымытийы абоны онг дæр бæрæг сты Гæлуаты мæсыг æмæ хæдзæртты хæлдтытæ.
## Фиппаинæгтæ

*
Бестаутыхох

**Бестаутыхох** у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Йæ бæрзæнд у 2597 метры.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сиукъаты Гамлет

**Сиукъаты Валерийы фырт Гамлет** (райгуырдис 1981-æм азы 9 мартъийы) у «Автодоры» футболист.

Гамлет
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ

thumb|right|300px|Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Хуссар Ирыстоны ис бирæ хæххон цæугæдæттæ.

Цæугæдæтты номхыгъд (донæфтæнæй):
← Галиу фæрсагдон
→ Рахиз фæрсагдон

**[[Къуар]]**

: ← Чысандон
: ← Лехура
: ← Медзыда
: ← Стыр Леуахи
:: ← Чысыл Леуахи
::: → Хъуырийы цъала
::: → Елтъурайы дон
:: ← Гудисы дон
:: → Пацъа
::: → Комы дон 
::: → Кæсаджджыны дон
::: → Урсдон
::: ← Чеселты дон
:::: ← Майрæмыдон
:: ← Тлидон
:: → Дзомагъдон
:: → Урсдзуары дон
:: → Ручъы дон
:: → Ерманыдон
::: → Сыбайыдон
::: → Челиаты дон
::: ← Бырытъаты дон
: ← Скæсæн Проне
:: ← Тъилиана
: ← Пца
:: → Сурамула
::: ← Чаратхеви
:: ← Проне
::: ← Астæуккаг Проне
::: → Ныгуылæн Проне
:::: → Лопъан

**[[Рион]]**

: ← Хъæргæнагдон
: ← Джоджора (Стырдон)
:: ← Гърамула
:: → Кведрула
:: → Уезура
: ← Къозыдон
: ← Цъанцъахи

*
Лас-Вегас

**Лас-Вегас** () у сахар АИШ-ы хуссар-ныгуылæны, Невадæйы штаты стырдæр сахар. Цæрынц дзы 567 641 адæймаджы (2009).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Невадæйы сахартæ
Мыртгæ

**Мыртгæ**,  (, ) у къутæр. Мыртгæйы æрдзон ареал у Цæгаты æрдæгтымбылæджы ромыл зонæтæ.

## Хуызтæ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Медзыда

**Медзыда** кæнæ **Меджуда**, **Медзыдон** (, ) у цæугæдон Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны, Стыр Леуахийы фæрсагдон. 

Йæ дæргъ у 46 километры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Челиаты дон

**Челиаты дон** у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Ерманыдоны рахиз фæрсагдон.

Йæ даргъ у 7,4 км, бассейны фæзуат — 19,3 км².

## Литературæ
* Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. — М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Рион

**Рион** () у цæугæдон Фæскавказы. Рион кæлы Гуырдзыстоны. Йæ донæфтæн у Сау денджыз. Йæ дæргъ у 327 километры.

Рионы бындурон фæрсагдæттæ сты Сакаура, Лухуни, Рицеула, Ладжанури, Цхенисцъхъали, Техури, Цъанцъахи, Къозыдон (Гъарула), Джоджора, Хъæргæнагдон, Ханисцъхъали æмæ æндæртæ.

Сахартæ: Он, Кутаис, Поти.

Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Ингур

**Ингур** (,  *Энгури*,  *Ингири*) у цæугæдон Фæскавказы. Ингур кæлы Гуырдзыстон æмæ Абхазы. Йæ донæфтæн у Сау денджыз. Йæ дæргъ у 213 километры.

Ингуры бындурон фæрсагдæттæ сты Адишисчъала, Халдечъала, Мулхра, Долрачъала, Тхеиши æмæ æндæртæ.

Цæрæнрæттæ Ингурыл: Анаклиа.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Абхазы цæугæдæттæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Домбай-Ульген

**Домбай-Ульген** () у хохы цъупп Кавказы, Хъæрæсе-Черкес (Уæрæсе) æмæ Абхазы арæныл. Уый у Абхазы æппæты бæрзонддæр хохы цъупп.

Категори:Абхазы хохы цъуппытæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы хохы цъуппытæ
Брянсчы облæст

**Брянсчы облæст** () у Уæрæсейы Федерацийы субъект. Йæ сæйраг сахар у Брянск (409 мин адæймаджы).

Брянсчы облæсты цæрынц 1,2 милуан адæймаджы, уыдонæй сæ фылдæр сты уырыссæгтæ (96%).

## Фиппаинæгтæ

*
Алжиры динар

**Алжиры динар** () у Алжиры националон валютæ. ISO 4217 код у DZD. 1 динар = 100 сантимы (). 

Категори:Валютæтæ
Категори:Алжир
Галон

**Галон** у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Садоны цур. 

## Литературæ
* 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Мюнхгаузен, Иероним Карл Фридрих фон

**Карл Фридрих Иероним фрайхерр фон Мюнхгаузен** (, райгуырдис 1720-æм азы 11 майы, Боденвердер — амардис 1797-æм азы 22 февралы, Боденвердер) — немыцаг барон, рагон дæллагсаксойнаг мыггаг Мюнхгаузенты байзæддаг, Уæрæсейы æфсады ротмистр. Хъуыстгонд у, йæхи йын цы литературон уацмысты прототиптæн райстæуыд, уыдоны фæрцы.

## Цардафыст
### Райгуырд, æвзонджы бонтæ
Иероним Карл Фридрих уыдис, булкъон Отто фон Мюнхгаузены бинонты цы аст сывæллоны уыдис, уыдонæй фæндзæм. Лæппуйыл цыппар азы куы цыдис, уæд амардис йæ фыд, æмæ афтæмæй сывæллæттæ баззадысты сæ мады æвджид. 1735-æм азы 15-аздзыд Мюнхгаузен пажы чины бацыдис службæмæ Брауншвейг-Вольфенбюттелы герцог Фердинанд Альбрехт II-æммæ.

### Æфсæддон службæ Уæрæсейы æфсады

1737-æм азы Мюнхгаузен пажы чины афтыдис Уæрæсемæ, æрыгон герцог Антон Ульрихмæ, принцессæ Аннæ Леопольдовнæйы суинаг моймæ.

1738-æм азы Мюнгаузен герцогимæ архайы турчы ныхмæ хæсты. 1739-æм азы корнеты чины бацыдис, йæ шеф герцог кæмæн уыдис, уыцы Брауншвейджы кирасирон полкъмæ. 1741-æм азы райдианы, куыддæр барон Бироны раппæрстæуыд æмæ Аннæ Леопольдовнæйы снысан чындæуыд паддзахæй, герцог Антон Ульрихы та — генералиссимуссæй, афтæ йын лæвæрд æрцыдис поручикы чин æмæ лейб-кампанийы сæргълæууæджы бынат.

Уыцы азы Елизаветæ кæй сарæзта, æмæ Брауншвейджы хæдзарвæндаг чи раппæрста, уыцы паддзахадон фæфæлдæхт аскъуыдта Мюнхгаузены тынг суинаг карьерæ: кæд æмæ йын цæвиттойнаг афицеры репутаци уыдис, уæддæр ног чин (ротмистр) ын лæвæрд æрцыдис æрмæст 1750-æм азы, бирæнымæц курдиæттæ ныффыссыны фæстæ.

1744-æм азы Мюнхгаузен къаманды кодта, Ригæйы Уæрæсейы цесаревичы усаг — принцессæ София-Фредерикæ Ангальт-Цербстскаяйы (фидæны ус-паддзах Екатеринæ II) размæ чи рацыдис, уыцы цыты хъалагъурæн. Уыцы азы барон ракуырдта ригæйаг дворянкæ Якобинæ фон Дунтены.

## Германмæ æрыздæхт
Ротмистры чин ын куы рардæуыд, уæд Мюнхгаузен райста афæдзон отпуск æмæ ацыдис, æфсымæрты ’хсæн ныййарджыты бынтæ байуарыны фæстæ уымæн чи баззадис, уыцы Боденвердермæ. Барон дыууæ хатты адаргъдæр кодта йæ отпуск, æмæ æппынфæстаг балæвæрдта Æфсæддон Коллегимæ курдиат, цæмæй йæ отставкæйы рауадзой, йæ æнæкъæм службæйы охыл ын булкъоны чин ратгæйæ; дзуаппон фыстæджы Мюнхгаузенæн загъдæуыд, ахæм куырдиæттæ бынаты уæвгæйæ дæтгæ кæй сты, уый, фæлæ Уæрæсемæ уæддæр нæ ацыдис, æмæ уый фæстиуæгæн 1754-æм азы йæ æфсадæй рацух кодтой куыд æвастæй службæ ныууадзæджы, афтæ.

Мюнхгаузен ма цасдæр рæстæг зæрдæ дардта пайдаджын отставкæ самал кæныныл (уæд ын цæстахадгæ чинæй фæстæмæ ма уыдаид пенси исыны бар). Уымæн æвдисæн у, йæ кузен æфсымæр — Ганноверы кънйазады канцлер барон Герлах Адольф Мюнхгаузен — Æфсæддон Коллегимæ цы курдиат балæвæрдта, уый. Фæлæ уымæй дæр ын ницы сæнтæстис, æмæ йæ цæрæнбонты къухæрфыстыты йæхи хуыдта уырыссаг службæйы ротмистр. Ацы ном ын фæахъаз ис Авдазон хæсты рæстæджы — Боденвердер францæгтæ куы бацахстой, уæд Францимæ æмцæдисон æфсады афицер хызт уыдис, окупациимæ баст зындзинæдтæй —  æмæ æндæр ахæмтæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мюнхгаузен
Категори:XVIII æнусы истори
Категори:Литературон персонажты прототиптæ
Категори:Дæллаг Саксонийы чи райгуырдис, уыдон
Колыты Аксо

**Колыты Бесайы фырт Аксо** (райгуырдис 1822 кæнæ 1823-æм азы Дзæуджыхъæуы, Ирыхъæуы — амардис 1866-æм азы) уыдис фаццаг ирон чырыстон сауджынтæй æмæ поэттæй иу.

## Цардафыст
Аксо райгуырдис аргъуаны хъахъхъæнæджы хæдзары. Ахуыр кодта фыццаг Дзæуджыхъæуы дины скъолайы, стæй та Тифлисы дины семинары. 1845-æм азы Аксо каст фæци ацы семинар тынг хорз нысæнттимæ æмæ уый фæстæ куыста сауджынæй бирæ азты.

1862-æм азы йæхи хæдзары байгом кодта ирон чызджытæн скъола, ахуыргæнæг дæр дзы уыд йæхæдæг, ахуыр та сæ кодта лæвар.

Колыты Аксо фыста æмдзæвгæтæ иронау, уыдонæй баззадысты æрмæстдæр æртæ: «Мах фыд», «Мады Майрæмы кады зарæг» æмæ «Чырыстийы рухс райгасдзинад».

## Мысæн
Колыты Аксойы ном хæссынц Цхинвалы Аивæдты лицей æмæ Дзæуджыхъæуы дины гимназ.

## Фиппаинæгтæ

Аксо
Категори:Ирон поэттæ
Категори:Уæрæсейы поэттæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Фæткъуы

thumb|200px|Сырх фæткъуы
**Фæткъуы**, дыгуронау: *фæткъу* у фæткъуыбæласы дыргъ.

*
Фæткъуыбæлас

**Фæткъуыбæлас**,  (, ) у дыргъхæссæг бæлас. Бæласы бæрзæнд у 4–12 метры бæрц. Зайынц йыл фæткъуытæ.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
*
Категори:Бæлæстæ‎
Дурвæткъуы

**Дурвæткъуы** (*дур* + *[[фæткъуы]]*) (, ) у къудзиты кæнæ чысыл бæлæсты мыггаг. Дурвæткъуыйы бирæ хуызтæ сты хосгæнæн зайæгойтæ.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Лугансчы облæст

**Лугансчы облæст** (, ) у облæст Украинæйы скæсæны. Административон центр — Луганск.

## Фиппаинæгтæ

*
Миссисипи (цæугæдон)

**Миссиси́пи** (; оджибве: *misi-ziibi* кæнæ *gichi-ziibi* — «стыр цæугæдон») у Цæгат Америкæйы стырдæр цæугæдон. Йæ дæргъ у 3 770 километры.

Миссисипи стырдæр фæрсагдæттæ сты:
* Огайо
* Де-Мойн
* Миссури
* Арканзас
* Ред-Ривер

Категори:Миннесотæйы цæугæдæттæ
Категори:Висконсины цæугæдæттæ
Категори:Айовæйы цæугæдæттæ
Категори:Иллинойсы цæугæдæттæ
Категори:Миссурийы цæугæдæттæ
Категори:Кентуккийы цæугæдæттæ
Категори:Теннессийы цæугæдæттæ
Категори:Арканзасы цæугæдæттæ
Категори:Миссисипийы цæугæдæттæ
Категори:Луизианæйы цæугæдæттæ
Огайо (цæугæдон)

**Огайо** () у АИШ-ы цæугæдон. Йæ дæргъ у 1 579 километры, бассейны фæзуат — 490 574 км². Огайо галиуырдыгæй бакæлы Миссисипимæ.

Категори:Пенсильванийы цæугæдæттæ
Категори:Огайойы цæугæдæттæ
Категори:Ныгуылæн Вирджинийы цæугæдæттæ
Категори:Кентуккийы цæугæдæттæ
Категори:Индианæйы цæугæдæттæ
Категори:Иллинойсы цæугæдæттæ
Беслæн-ФАЮР

**«Беслæн-ФАЮР»** у Беслæны футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 2010-æм азы.

## Разамынд
Тренер — Тедеты Зауыр.

Командæйы сæргълæууæг — Андрей Передерий.

Администратор — Хуыбецты Руслан.

Пресс-атташе — Фидараты Юри.

Дохтыр — Калоты Алан.

Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Алагир (футболон клуб)

**«Алагир»** у Алагиры футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 1992-æм азы. 1998 азмæ йæ кæддæр ном уыд «Спартак».

Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Дзæуджыхъæу (футболон клуб)

**«Дзæуджыхъæу»** у Дзæуджыхъæуы футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 1992-æм азы.
## Раздæры нæмттæ
* 1992 "Строитель"
* 1993—2000 – "Ирыстон"
## Зындгонд хъазджытæ
* Хъуысаты Алан
* Æгайты Алан
* Гогуниты Спартак

Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Категори:Дзæуджыхъæу
Дигорæ (футболон клуб)

**«Дигорæ»** у Дигорæйы футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 1996-æм азы.

Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Мæздæг (футболон клуб)

**«Мæздæг»** у Мæздæджы футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 1968-æм азы. 1995 азмæ йæ кæддæр ном уыдис «Ирыстон».

## Зындгонд футболисттæ

* Гæбулты Владимир
* Цæллагаты Марат
* Бæззаты Дзамболат
* Гæззаты Юри
* Дмитрий Хомич

Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ
Категори:Футболон клубтæ
Кæрдо

**Кæрдо**,  () у дыргъхæссæг бæлас. Бæласы бæрзæнд у 5—25 метры бæрц. Зайынц йыл дыргътæ.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Бæлæстæ
Аржан, Жан-Батист

**Жан-Батист де Буайе, маркиз д’Аржан** (; райгуырдис 1704 азы — амардис 1771 азы) — францаг фыссæг-романист æмæ философ, Рухсады архайæг.

## Цардафыст
Уыдис Экс-ан-Провансы парламенты генералон прокуроры хистæр фырт. Йæ рагбонты цаутæ равдыста йæ фыццаг романтæй иу, «Господин маркиз д’Аржаны мысинæгтæ» (1735), зæгъгæ, уым. Литературæиртасджытæ куыд зæгъынц, афтæмæй йæ ацы уацмысы æвдыст сты, æууæндæн кæуыл ис, фыссæджы ахæм биографион хабæрттæ.

Д’Аржаны æвзонджы бонтæ седзаг уыдысты алыхуызон цаутæй: æнæнтыст æфсæддон карьерæ (бæхæй æрхаугæйæ цы цæф райста, уый фыдæй йæ бахъуыдис ныууадзын службæ капитаны чины), актрисæ Сильвияимæ сусæг æмкъайад æмæ æнæбары алыгъд Испанимæ, дипломатон миссиимæ балц Алжирмæ æмæ Константинопольмæ (уым ын тас уыдис амарыны тæрхон рахæссынæй), талфтулфджын цард Ромы (чысыл ма бахъæуа, æмæ йæ дзы æххуырсгæ лæгмартæ амарой).

Д’Аржаны фыд бирæ рæстæг дзæгъæлы фæархайдта йæ фырты рæствæндагыл бафтауыныл. Суанг ма йæ æхсæз мæйы дæргъы фæбадын кодта фидар Перпиньяны. Фæстагмæ йæ ацух кодта хайвæндагæй йæ кæстæр æфсымæры пайдайæн.

Д’Аржан Парижы ахуыр кодта юриспруденци, зыдта бирæ æвзæгтæ, уыимæ рагбердзенаг æмæ рагдзуттаг, иттæг арæхстис истори æмæ рагон æмæ ног философийы, иртæста хими æмæ анатоми, цыдис Нываивады академийы профессор де Казайы нывгæныны уроктæм. Голландийы æрцæргæйæ, маркиз д’Аржан 1730-æм азты æмбисæй райдыдта йæ тыхтæ фæлварын литературæйы.

Фридрих Пруссиаг, уæдмæ уал кронпринц уæвгæйæ, тынг зæрдиагæй хуыдта маркизы Берлинмæ. Фæлæ д’Аржан Пруссийы æрцæрыныл сразы ис æрмæст Фридрих паддзахы бынат 1740-æм азы куы бацахста, уæд. Уæдмæ мыхуыргонд уыдысты фыссæджы сæйраг аив уацмыстæн сæ фылдæр. Къарол æй снысан кодта кæрты камергерæй, къаролы театры директорæй, Берлины зонæдты академийы дзырдаивады хайады сæргълæууæгæй.

Маркиз æрлæууыдис, пруссиаг кæрты цур чи бакъорд ис, уыцы философты сæргъы. Уыдоны ’хсæн уыдис цалдæр зынгæ ахуыргонды — П.-Л. Мопертюи, Ж.-О. Ламетри, Ф. Альгаротти, иу заман ма — Вольтер дæр. Берлины маркиз д’Аржан арвыста 25 азы, фæлæ уæддæр дзы æххæст нæ фæцахуыр ис. Актрисæ Бабеттæ Кошуаимæ къайад æмсæр кæй нæ уыдис, уый охыл маркизмæ сфыдæх сты канд йæ хæстæджытæ нæ, фæлæ Фридрих II дæр, æмæ уыцы ахасты фæстиуæгæн йæ царды фæстаг бонтæ уый арвыста йæ райгуырæн сахар Эксы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Францы фысджытæ
Категори:Францы философтæ
Æрыскъæф

**Æрыскъæф** кæнæ **уырыскъæф**,  (, ) у, лыстæг урс дидинджытæ кæуыл зайы æмæ хæрздæф сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгой. Йæ æрдзон ареал у Еврази æмæ Америкæ.

Ирыстоны алы кæмтты дæр уыди, уæлдай арæхдæр кæм зади, ахæм зындгонд бынæттæ, æмæ сæ бынæттон цæрджытæ хуыдтой *æрыскъæфджынтæ*.



Image:3 wild strawberries close up UK 2006.JPG|Гагадыргътæ
Image:Chandler strawberries.jpg|Гагадыргътæ
Image:Strawberry flower.jpg|Æрыскъæфы дидинæг
Image:StrawberryWatercolor.jpg|Æрыскъæф



## Кæс ноджы
* Галы æрыскъæф
* Куыдзырыскъæф
* Хъæддаг æрыскъæф

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гагадыргътæ
Кувæг къухтæ

thumb|right|200px|Кувæг къухтæ
**«Кувæг къухтæ»** (кæнæ *Кувæг лæджы къухтæ*) у немыцаг нывгæнæг Альбрехт Дюреры тæккæ зындгонддæр нывтæй иу. Ныртæккæ æфснайд у Альбертинæйы галерейы (Венæ).

## Æрвитæнтæ
* Дюреры нывы тыххæй цыбыр уац (иронау)

Категори:Нывтæ
Сырхнæмыг

**Сырхнæмыг** кæнæ **туацъынæмыг** (, ) у, сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм æнусонцъæх зайæгой. Зайы уымæл рæтты.

thumb|left|300px|Сырхнæмыджы дидинджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гагадыргътæ
Саунæмыг

**Саунæмыг** (, ) у, саубын гагатæ чи дæтты, ахæм бирæазон зайæгой. Къудзийы бæрзæнд — 10—50 см.

## Галерей

Ripe bilberries, Dipton Wood - geograph.org.uk - 1472503.jpg|Саунæмыг
BilberriesBig.jpg|Гагадыргътæ
Vaccinium myrtillus 10.JPG|Саунæмыджы дидинджытæ
Bieszczady Flora.jpg|Саунæмыг


## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гагадыргътæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Мæцкъуы

**Мæцкъуы**,  кæнæ *скъелду* (, ) у, сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм æнусонцъæх зайæгой.

Хосы сæраппонд ын пайда кæнынц йæ сыфтæй дæр æмæ йæ гагатæй дæр. Хос дзы кæнынц уыргтæн æмæ тугдадзинтæн, уæлдайдæр та, къæхты тугдадзинтæ куы ныннæрсынц, уæд. Хос ма дзы кæнынц дондзонæн дæр.



Image:Tyttebær.jpg|Гагадыргътæ
Image:Vaccinium vitis-idaea.jpg|Дидинджытæ



## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Мæцкъуы | Кæрдæг

Категори:Гагадыргътæ
Сæнæфсир

**Сæнæфсир** (*[[сæн]]* + *[[æфсир]]*) кæнæ **сæнæфсирбæлас** () — саубын гагатæ чи дæтты, ахæм зайæгой. Зайы хуссар бæстæты, уыимæ ма Ирыстоны быдырты дæр.

Сæнæфсирæй кæнынц сæн æмæ æндæр карз нозтытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ Библийы
Мæнæргъы

**Мæнæргъы**, **мæнæргъ**  (, ) у, сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм зайæгой.

Мæнæргъы нымад у бирæазон зайæгойыл. Йæ сæйраг æмæ фæрсаг уидæгтæ аныгъуылынц арф æмæ фæстагмæ амæлынц. Уыдоны бæсты ног таутæ рауадзынц ног уидæгтæ. Зæнгæй зæххы бын цы хай вæййы, уый ма иу азмæ ауадзы æндæр уидæгтæ дæр.

Мæнæргъы арæх у Ирыстоны уæлвонг-хæххон бынæтты.

Мæнæргъыйæ пайда кæнынц ног тындæй. Аразынц дзы вареннæ (мураба), компот æмæ адджын дæттæ (сироптæ). Мæнæргъыйы донæй ма аразынц лимонад, сæлдæг æмæ къуымæл. Мæнæргъыйы гагаты ис бирæ витаминтæ, лимоны, фолион, фæткъуыйы, аскорбинон туагæдтæ, каротин, глюкозæ, фруктозæ, сахарозæ æмæ æндæр пайдайаг буаргъæдтæ.


Image:Raspberries (Rubus Idaeus).jpg|Мæнæргъы
Image:Raspberries (Rubus idaeus).jpg|Гагадыргътæ
Image:2010-05-24 Himbeerblüte 01.jpg|Дидинджытæ
Image:Bunch of ripening wild raspberries.jpg|Мæнæргъы
Image:Frambuesas-cuajada-miel-brea.JPG


## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гагадыргътæ
Лагодехы муниципалитет

**Лагодехы муниципалитет** () у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны, Азербайджаны арæнгæрон. Йæ административон центр у Лагодех. Цæрынц дзы гуырдзиæгтæ (71,49 %), азербайджайнæгтæ (23,04 %), ирæттæ (2,38 %) æ. æнд.

*
Огайо (нысаниуджытæ)

**Огайо**:

* Огайо — штат АИШ-ы.
* Огайо (цæугæдон) — цæугæдон АИШ-ы.
Гекатомбæ

**Гекатомбæ** (, ома «сæдæ галы») — рагон грекъæгтæ-иу сæдæ галы куы снывонд кодтой æмæ-иу сæ иумæ куы æргæвстой, уæд уый хуыдтой «гекатомбæ». Фæстæдæр ахæм ном сæвæрдтой алыхуызон стыр нывæндтæ кæныны æгъдауыл.

Æппынфæстаг уыцы æгъдау райста символикон мидис æмæ-иу гекатомбæ хуыдтой, адæм-иу дзыллæгай куынæг куы æрцыдсты, кæнæ-иу тынг бирæйæ иумæ куы бабын сты, уæд уый.

Категори:Рагон Грекъ
Мемель

* Клайпедæйы немыцаг ном;
* Цæугæдон Неманы немыцаг ном.
Литоваг

**Литоваг** кæнæ **литвайаг**:
* Адæмы тыххæй кæс Литоваг адæм.
* Æвзаджы тыххæй кæс Литоваг æвзаг.
Шотландиаг

**Шотландиаг**:

*Шотландиаг æвзаг (кельтаг)
*Шотландиаг æвзаг (гермайнаг)
*Шотландиаг адæм
Шотландиаг æвзаг

**Шотландиаг æвзаг**:
* Шотландиаг æвзаг (кельтаг), кæнæ **гэлаг** — кельтаг æвзæгтæй иу
* Шотландиаг æвзаг (гермайнаг), кæнæ **скотс**, **англо-шотландиаг** — гермайнаг æвзæгтæй иу
Хендерсон (Невадæ)

**Хендерсон** () у сахар АИШ-ы хуссар-ныгуылæны, штат Невадæйы. Цæрынц дзы 256 564 адæймаджы (2008). Уый у Невадæйы дыккаг стырдæр сахар Лас-Вегасы фæстæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Невадæйы сахартæ
Сент-Пол (Миннесотæ)

**Сент-Пол** () у сахар АИШ-ы цæгаты, штат Миннесотæйы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 287 151 адæймаджы (2000).

Лæууы цæугæдон Миссисипийы галиу былыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Миннесотæйы сахартæ