open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хуытъиатæ

**Хуытъиатæ** кæнæ **Хуытъитæ**, дыгур. **Хутъиатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Ацы мыггаг раздæр цард Куырттаты комы. Уым дыууæ æфсымæрæй иу — Асланбег, кæимæдæр фæтуджджын ис, уымæ гæсгæ дыууæ æфсымæры дæр Куырттаты комæй балыгъдысты Дыгургоммæ. Сæ иу Хæнæзы хъæуы æрцард, иннæ æфсымæр та Сындзыхъæуы. Ам йæ мыггаг схуыдта Хуытъитæй. Хуытъиатæ æмæ Хуытъитæ сты иу мыггаг. Хæнæзы Хуытъиаты мыггагæй ничиуал цæры. Фалыгъдысты чи — Дур-Дурмæ, чи Мæздæджы районмæ, чи Сырх Дыгурмæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Республикæ Хуссар Ирыстоны Закъон ирон мыггагон нæмтты тыххæй. Ирон мыггæгты иууон номхыгъд

*
Дзасохты Музафер

**Дзасохты Музафер** (райгуырдис 1937-æм азы 10 январы Бæрæгъуыны) у ирон фыссæг æмæ поэт, журналист, партион кусæг.

## Цардафыст
Астæуккаг скъола каст фæуыны фæстæ бацыди Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты историон-филологон факультетмæ æмæ 1960-æм азы райста ахуыргæнæджы дæсныйад. 1973—1975 азты ахуыр кодта СЦКП-йы ЦК-ы цур Уæлдæр партион скъолайы. Куыста газет «Молодой коммунист»-ы редакторæй, СЦКП-йы Цæгат Ирыстоны обкомы инструкторæй, Цæгат Ирыстоны АССР-йы телеуынæны æмæ радиойы паддзахадон комитеты сæрдары хæдивæгæй. Ныртæккæ та у журнал «Ногдзау»-ы сæйраг редактор.

## Æддаг æрмæг
* Дзасохты Музаферы ногдæр æмдзæвгæтæй цалдæр
* Дзасохты Музаферы роман «Урс мæнæргъы»-йæ скъуыддзаг

Категори:Ирон фысджытæ
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ
Музафер
Категори:Бæрæгъуыны чи райгуырдис, уыдон
Категори:Советон Цæдисы фысджытæ
Æфсæнтæ

**Æфсæнтæ**, вариант: **Æвсæнтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Истори
Бичегкутæ æмæ Æвсæнтæ хæстæг æрвадæлтыл нымад сты, цардысты Къуссуйы. Равзæрдысты Балхъарæй (Асийæ) æрбацæуæг Мансурухъты мыггагæй. Иу рæстæджы Хъантемыраты хъæздыг мыггаг Мансурухътæм фæмæсты сты æмæ бауынаффæ кодтой, цæмæй сын сæ мыггаджы нæлгоймæгты ныццæгъдой. Цæмæй сæ фæндон сæххæст кодтаиккой, уый тыххæй иубон куывд скодтой. Хъантемыратæ сæ куывдмæ æрбахуыдтой Мансурухъты мыггаджы нæлгоймæгты стырæй-гыццылæй. Хъантемыраты адæм сæхи цæттæйæ дардтой, сæ цухъхъаты бын сæ хъаматæ æмæ сæ кæрдтæ ныббастой. Сæ уынаффæ уыд афтæ — куыддæр фынджы хистæр йæ къухмæ сыкъа райса æмæ кувын райдайа, афтæ хъуамæ февнæлдтаиккой Мансурухъты цæгъдынмæ. Мансурухътæ ацы хъуыддагæн ницы зыдтой æмæ æнæ хæцæнгарзæй æрбацыдысты Хъантемыраты куывдмæ.

Хъантемыратæ сæ фæнд сæххæст кодтой, ныццагътой Мансурухъты нæлгоймæгты. Уыдон æнхъæл уыдысты Мансурухътæй нæлгоймаг нал баззад. Фæлæ, дам, уыцы бон дыууæ æрыгон лæппуйы Мансурухътæй хъæуы нæ уыдысты æмæ уымæ гæсгæ æгасæй баззадысты. Хъæумæ куы æрцыдысты ацы дыууæ лæппуйы, уæд сæ Будайтæй иу хæдзар бафæсвæд кодта. Лæппутæн сæ нæмттæ хуындысты: иуæн — Бичегку, иннæмæн — Æвсæн. Хъантемыратæ хабар базыдтой, фæлæ лæппуты марын нал бауæндыдысты.

Бичегку æмæ Æвсæны Будайтæ схъомыл кодтой, ыслæгтæ сты æмæ сæ нæмттæм гæсгæ сæ мыггæгтæ скодтой: Бичегкутæ æмæ Æвсæнтæ. Афтæмæй Къуссуйы хъæуы фæзынди дыууæ мыггаджы: Бичегкутæ æмæ Æвсæнтæ.

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Хуырымтæ

**Хуырымтæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Хуырымты фыдæлтæ цардысты Æрхонгомы, Тъæрайы. Уырдыгæй æфсымæртæ: Газа, Ила, Къобес, Хосон æмæ Зæйт быдырмæ лидзынвæнд скодтой. Уæлладжыры комы стыр фæндагмæ æрхызтысты æмæ уым баулæфыдысты. Куы сыстадысты, уæд Зæйт фæстæмæ комы мидæмæ аздæхти. Æфсымæртæ йæм фæсте дзурынц, кæдæм цæуыс, раздæх, зæгъгæ, адæм дон-дон дæлæмæ куы цæуынц, уæд ды кæдæм цæуыс? Уый сæм нæ хъусы. Уæд ын загътой: ды хуырым дæ æмæ цу, кæдæм цæуыс, уырдæм. Зæйт бацыд Туалгоммæ. Уым Бигъуыламæ бафысым кодта, æмæ йын зæгъы: искуы мын цæрæн бынат ратт. Уæд ын Бигъуыла загъта: ацу æмæ фен. Ацыд, ныр Тоборза кæм и, уым Бигъуылайæн уæтæртæ уыд, æмæ уым æрцард. Иу рæстæг дзы куы ацард, уæд ын Бигъуыла загъта: ныр мын цот рацыд æмæ мын мæ зæхх суæгъд кæн. Уый йын афтæ: æз ардыгæй никуыдæм цæуын. Кæд дæ мæ фарсмæ нæ фæнды, уæд ацу! Ууыл фезнаг сты, кæрæдзийы цагътой, фæлæ дзы уæддæр цæргæйæ баззадысты сæ дыууæ дæр. Йе ’фсымæртæ Зæйтæн «Хуырым», кæй бафидис кодтой, уый тыххæй йæ ном Хуырымæй баззад, æмæ йæ цот та уый номыл мыггаг рахастой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 

*
Куысойн

**Куысойн**,  (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дæллаг Млет

**Дæллаг Млет** () у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Хады комы. Лæууы цæугæдон Арагуийы рахиз былыл, Арвыкомы фæндагыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Амайгæ хох

**Амайгæ хох** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Цъамады хъæумæ хæстæг.

## Хохы хæйттæ
* Сагъи
* Фырадаг

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Ололи

**Ололи**, варианттæ: **хуырымцъиу**, **мысырыхъуг**, дыгурон варианттæ сты *пъерæн*, *[[тоймон]]* (, ) у тугдзых мæргъты хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Æгъуызатæ

**Æгъуызатæ** сты рагон ирон мыггæгтæй иу. Ирон таурæгътæм гæсгæ рагон ирон адæм уыдысты фондз мыггаджы: Сидæмонтæ, Цæразонтæ, Æгъуызатæ, Кусæгонтæ, Цъæхилтæ. 

## Мыггæгтæ
Абайтæ, Æгъуызартæ, Беслехъотæ, Битартæ, Быгъдатæ, Габысатæ, Гаглойтæ, Гатетæ, Гæбæратæ, Гæбултæ, Гусалтæ, Гобетæ, Дзантиатæ (Дзаттиатæ?), Дзидздзойтæ, Дзугкойтæ, Джерджитæ, Зоратæ, Касатæ, Катаутæ, Козатæ, Колытæ, Къозонтæ, Лæууойтæ, Осиатæ, Плитæ, Рæмонатæ, Саламтæ, Санахъотæ, Саулохтæ, Саухалтæ, Саутиатæ, Созайтæ, Сырхойтæ, Таматæ, Томайтæ, Уанетæ, Уæрдæсентæ, Хæныкъатæ, Ханайтæ, Хъайыртæ, Хъайтыхътæ, Хъесатæ, Цæгæратæ, Цыдатæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Мæга

**Мæга** () у чысыл маргъ. Йæ буары дæргъ у 26 сантиметры бæрц, йæ уæз та — 80—180 г.

## Кæс ноджы
* Хъæды мæга
* Цъæх мæга

Категори:Мæргътæ
Быгъуылты Дзæуыг

**Быгъуылты Дзæуыг** (**Дзæуг**/**Дзæуæг**), таурæгъмæ гæсгæ у Дзæуджыхъæуы бындурæвæрæг. 

Царди Тменыхъæуы. Уыдис хъуыстгонд цуанон. Хъобаны æлдæрттимæ фæтуджджын æмæ алыгъди Къобмæ. Афæдзы фæстæ йæ кæстæр æфсымæримæ ралыгъд Арвыкомы дымæгмæ æмæ æрцардис Терчы рахиз фарсы бæрзондыл.

## Литературæ
* Хъайттаты Сергей. Ирон хабæрттæ — 3-æм рауагъд — Дзæуджыхъæу: Ир, 2009 — 591 ф. 

Дзæуыг
Категори:Дзæуджыхъæуы истори
Ход (мыггаг)

**Ход** кæнæ **Ходтæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Хъайттаты Хъайтмырзæ куыд зæгъы, уымæ гæсгæ Ходæй быдыры хъæутæм алыгъдысты Хъайтыхътæй, Дзугкойтæй æмæ Созайтæй чидæртæ æмæ сæ мыггаг уым ныффыстой Ходæй, ома, Ходæй ралидзгæтæ. Цъæриттæ æмæ Джимиты мыггæгтау, уыдон дæр сæ мыггаг, цы бынатæй ралыгъдысты, уый номæй схуыдтой.

## Фиппаинæгтæ

*
One Direction

**One Direction** у англисаг æмæ ирландиаг зарæггæнджыты къорд, кæцы рацыд Лондонæй. Ацы къордмæ хауынц фондз æвзонг лæппуйы: Зейн Малик, Гарри Стайлс, Найл Хоран, Луи Томлинсон æмæ Лиам Пейн. Бафыстой контракт Саймон Коуэллы зæлфыссæн компаниимæ, кæцы хуыйны Syco Records. Уый фæстæ, The X Factor-ы шоуыл куы разарыдысты, уæд ’рфыстой контракт Columbia Records-имæ.

Категори:Стыр Британийы музыканттæ
Силиго

**Силиго** () у сахар Италийы. Ис Сардинийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сардинийы сахартæ
Цълийы хох

**Цълийы хох** кæнæ **Цъил** у хохы цъупп Кавказы. Ис Тырсыгомæй Урстуалты ’хсæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Сырхыты хох

**Сырхыты хох** () у хохы цъупп (хуыст вулкан) Гуырдзыстоны. Ис Хъуды комы.

## Кæс ноджы
* Авд æфсымæры
* Сырхысæр

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Хъуды ком
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Æлхойау

**Æлхойау** у хохы цъупп Тырсыгомы. Ис Мынагомы.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 - с. 623. 

Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Кусæгонтæ

**Кусæгонтæ** сты рагон ирон мыггæгтæй иу. Ирон таурæгътæм гæсгæ рагон ирон адæм уыдысты фондз мыггаджы: Сидæмонтæ, Цæразонтæ, Æгъуызатæ, Кусæгонтæ, Цъæхилтæ. 

## Мыггæгтæ
Азиатæ, Айлартæ, Æмбалтæ, Бабатæ, Бесолтæ, Гæлæбатæ, Гæгкутæ, Гозымтæ, Гуыбитæ, Гæздæнтæ, Зæгъойтæ, Дзугатæ, Дзыгастæ, Дзбойтæ, Джиотæ, Джыккайтæ, Касатæ, Калотæ, Кокойтæ, Карсантæ, Къалатæ, Магкотæ, Мецъатæ, Мысойтæ, Насхъидатæ, Остъатæ, Саламтæ, Себеттæ, Таутиатæ, Тыджытæ, Уанитæ, Хестантæ, Хнеутæ, Хуыбылтæ, Хъаратæ, Хъуылатæ, Цæллатæ, Челæхсатæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Сырххох

**Сырххох**:
* Сырххох у хох Хуссар Ирыстоны;
* Сырххох у хох Тырсыгомы;
* Сырххох кæнæ Сырхы хох.
Потæ

**Потæ** кæнæ **Потыхъæу** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.

Цардысты дзы Леуантæ, Афæхъотæ, Местъортæ, Пиранатæ æмæ Цъиудзыхтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Зруггомы хъæутæ
Хъоппæг

**Хъоппæг**,  кæнæ *хъобæгъ* (; ) — хъоппæгхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Кæркусæг
* Скъамо

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хæрæгдым

**Хæрæгдым** (; ) у кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Атагъа (нысаниуджытæ)

* **[[Атагъа]]** у хъæд донбылгæрæтты кæнæ хъæдæй æмбæрзт тыгъдад доны был.
* **[[Атагъа (Рахизфарсы район)|Атагъа]]** у дæлвæзы ном. Ис Цæгат Ирыстоны Рахизфарсы районы.

## Кæс ноджы
* Цъала
Аргъонахъ

**Аргъонахъ** () у стыр æмæ тыхджын куыдзы мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Куыйтæ
Мыстулæг

**Мыстулæг** (, ) у, хомхорты къласмæ чи хауы, ахæм чыcыл цæрæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бийыны хъæз

**Бийыны [[хъæз (зайæгой)|хъæз]]** (, ) у бирæазон цъымарайы зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мæнгæхсæр

**Мæнгæхсæр** кæнæ **арсыхсæр**, **арсы æхсæр** (; ) у зайæгой, æхсæры хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тырымылы

**Тырымылы** (, ) у къутæрбæлас. Зайы Хуссар Европæйы, Кавказы, Хуссар Азийы.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цъус

* Цъус — уый дæр чысыл цы у, уый;
* Цъус — Цæгат Ирыстоны хъæу;
* Цъус — зайæгой.
Цъус (зайæгой)

**Цъус**,  у кæрдæг зайæгойы ном. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хоросан

**Хоросан**, **хорасæ**  (, ) у кæрдæг зайæгой, скъæлдзойы хуыз.

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Майоттæ

**Майоттæ** () у Францы сакъадахон регион æмæ фæсденджызон департамент. Ис Индийы фурды. Майоттæйы сæйраг сахар у Мамудзу. Регионы фæзуат у 376 км², цæры дзы 212 645 адæймаджы.
Экономикæйы бындурон къабæзтæ сты: хъæууон хæдзарад (иланг-иланг, кокостæ) æмæ кæсагдарыны куыст.

right|thumb|300px|Майоттæйы географион картæ

*
Майоттæ
Куыдзы пысыра

**Куыдзы пысыра** кæнæ **хъола дидинæг**, **гæдизæнг**, **гæдидзæмбы**, **гæдикъах** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Бубы дон

**Бубы дон** кæнæ **Бубыдон** у Цæгат Ирыстоны цæугæдон, Мамысондоны фæрсагдон.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Мамысонгомы цæугæдæттæ
Хамихъотæ

**Хамихъотæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Истори
Сырх Дыгуры цæрæг Хамихъоты Урусбийы ныхæстæм гæсгæ, сæ фыдæл Дыгургоммæ æрцыд Гуырдзыйæ. Кæцæй æрцыдис, уый хуындис Магъали Цедиси. Цæмæн ралыгъдис сæ фыдæл ардæм, уый нæ зоны. Хамихъотæ фыццаг цардысты Нæуæгхъæуы, Стыр Дыгурмæ æввахс, фæлæ стæй ралыгъдысты Сырх Дыгурмæ. Хамихъотæй дарддæр ма Нæуæгхъæуы цардысты Гацолатæ, Гæтæгтæ, Тетцойтæ, Сабетæ. Гæтæгтæ Туркмæ алыгъдысты. 

Таурæгъы æндæр вариантмæ гæсгæ, мыггаджы фыдæл Хамихъо цард Гуырдзыйы Рехуаты хъæуы, йæ мыггаг уыд Руситæй. Уым, дам, ын уыд мыггаджы мæсыг. Хамихъо Гуырдзыйы кънйазы амардта æмæ уырдыгæй ралыгъд. Æрбалыгъд йе ’ртæ фыртимæ Дыгуры коммæ æмæ æрцард Гуылæры комы Нæуæгхъæуы. Уыцы хъæуы, дам, Хамихъойы размæ цæрæг нæ уыд. Хамихъо Нæуæгхъæуы йæ мыггаг йæхи номæй раивта æмæ фæзындис Хамихъоты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Хæрдог (зайæгой)

**Хæрдог** (, ) у иуазон кæрдæг зайæгой. Уый у цъиувæдисы хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсампал

**Æхсампал** кæнæ **æхсæмпæл** (, ) — зайæгойты мыггаг. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Пысырайы мад

**Пысырайы мад** кæнæ **къуырма пысыра**, **хуыздзыд** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Калакъода

**Калакъода** кæнæ **талакъуда**, **талакъона** (, ) у бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Агъулаг адæм

**Агъулæгтæ** (, ) сты Кавказы цæрджытæ, сæ фылдæр хай цæры Дагъистаны Агъулы районы. Уыдон дзурынц агъулаг æвзагыл. Агъулæгтæ сты пысылмæттæ.

thumb|left|250px|Агъулæгтæ кæм цæрынц, уыцы бæстæ

Категори:Дагъистаны адæмтæ
Категори:Кавказы адæмтæ
Майрæмы карк

**Майрæмы карк** кæнæ **майрæмыкарк** (, ) у хъæндилты бинонад.

Æндæр варианттæ сты чыс.ныхас. **зырры**, **зырры Мариа**, **куадзæны хъæндил**. Дзимыргомы, Дзауы комы, Къуыдаргомы дæр æй хонынц **куадзæны бæх**.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сасчытæ
Тынгæрдæг

**Тынгæрдæг** (, ) у бирæазон зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Скъамо

**Скъамо** кæнæ **сыкъамо** (, ) у бирæазон зайæгойты мыггаг.

Уый у хъоппæджы хуызæн, хæрынæн бæззы, йæ æппытæ дæр сты хъоппæджы æппыты хуызæн, йæ зæнг хъоппæгæй у ныллæгдæр, йæ дидинæг — игæрхуыз, ис дзы урсбын хъулæттæ дæр. Кæны лыстæг зæнг, зайы йыл цалдæр нарæг сыфы, йæ дидинæджы хæдрæбын фæкъул вæййы цæджы хуызæн, уымæ гæсгæ йын йæ дидинæг хонынц *хъусцæг* кæнæ *хъусæг*. 

Хос дзы кодтой хъæдгомæн, игæрæн æмæ тъæнгтæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фыдхос

**Фыдхос**,  (, ) у, аууондархуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæнæ дыууæазон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зира

**Зира** (, ) у, аууондархуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгой.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Беу

**Беу**, чыс.ныхас. *беввы* (, ), йæ уидæгтæй-иу куадзæны рæвдуæттæ сырх ахуырст кæмæн кодтой, уыцы зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бадзычъы

**Бадзычъы**,  (, ) у кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дзалгъæнæ

**Дзалгъæнæ** у маргджын кæрдæджы ном.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Цъамаххъо

**Цъамаххъо** кæнæ **цъамахъо** у кæрдæджы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъæрццыгъагæрдæг

**Хъæрццыгъагæрдæг** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Даттей сифæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Федерер, Роджер

**Роджер Федерер** (; райгуырдис 1981-æм азы 8 августы Базелы) у зынгæ швейцариаг теннисæй хъазæг, ATP-йы рейтингы раздæры фыццаг бынат ахсæг. Бирæ теннисы дæснытæ, нырыккон æмæ раздæры хъазджытæ нымайынц Федереры æппæты стырдæр теннисæй хъазæгыл. Федерер сарæзта цалдæр рекорды: ATP-йы рейтингы ахста фыццаг бынат 310 къуырийы, 237 къуырийы фæд-фæдыл уыд ATP-йы рейтингы фыццаг бынатыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Теннисисттæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Швейцарийы теннисисттæ
Кумух

**Куму́х** (, ) у Дагъистаны хъæу, Лакаг районы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Лакаг районы цæрæнрæттæ
Лакаг адæм

**Лакæгтæ**, Уæрæсейы империйы хуыдтой сæ **хъазхъуымыхъхъ** (, ) сты Кавказы цæрджытæ, сæ фылдæр хай цæры Дагъистаны Лакаг районы æмæ Кулийы районы. Лакæгтæ дзурынц лакаг æвзагыл.

thumb|left|250px|Лакæгтæ кæм цæрынц, уыцы бæстæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дагъистаны адæмтæ
Категори:Кавказы адæмтæ
Сидæмонты дзуар

**Сидæмонты дзуар** у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Ис Гудисгомæй Чысыл Леуахийы комы ’хсæн.

## Литературæ
* Дзиццойты Юри. Чысайнаг ныхасыздæхты цыбыр афыст. — Цхинвал, «Хуссар Алани», 2008.

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Джокович, Новак

**Но́вак Джо́кович** (; райгуырдис 1987-æм азы 22 майы Белграды) у зынгæ сербаг теннисæй хъазæг. Бирæ теннисы дæснытæ, нырыккон æмæ раздæры хъазджытæ нымайынц Джоковичы æппæты стырдæр теннисæй хъазæгыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Теннисисттæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Сербийы теннисисттæ
Рæзбын

**Рæзбын** кæнæ **Рæзбун** («*дыргъджын*») уыд хъæу Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.

Бындурæвæрд æрцыдис 1903-æм азы. 1914-æм азы Рæзбыны цардысты 336 адæймаджы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дыгуры районы цæрæнрæттæ
Тахохтæ

**Тахохтæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Ацы мыггагæн йæ равзæрды истори цæуы Ларсæй. Сæ фыдæлтæй Ларсы чи цард, уыдонæй ма хъуыды кæнынц æрмæст Бабийы ном. Тахох цæрæнбынатæн равзæрста Уæллаг Уынал. Ам ус ракуырдта, ссис бинонты хицау æмæ йæ мыггаг йæхи номыл раивта — Тахохтæй. Райгуырд сын æртæ фырты: Гой, Уæхæнæз æмæ Бури. Бури Уыналы кæйдæр амардта æмæ уый тыххæй алыгъд Къобмæ, Уæхæнæз та алыгъд Дзæуджыхъæумæ, Гой та алыгъд Дыгуры коммæ æмæ æрцард Уæллаг комы, Къæмынты хъæуы. Тахохты мыггаг Къæмынты фылдæрæй фылдæр кодтой, зæххытæ сын нал фаг кодта æмæ быдыры хъæутæм фæлыгъдысты: Сындзыхъæу, Къора æмæ Сырх Дыгурмæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Баликъотæ

**Баликъотæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Баликъоты фыдæл, дам, Дыгургоммæ æрбафтыд Гуырдзыйæ. Фыццаг, дам, æрцард Дзæгъоныдоны рахиз фарс (Айгомæджы дон раздæр хуынд Дзæгъоныдон), Охъазтæ æмæ Тауаситы цур, уый фæстæ Баликъо слыгъд Фæснæлмæ, уым ус ракуырдта æмæ бинонты хицау ссис. Райгуырд ын фондз фырты: Бæгъа, Барæсбий, Агу, Дзилли, Слан.

## Фиппаинæгтæ

*
Талахæрис

**Талахæрис** (; ) у бæлас, хæрисы хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Бæлæстæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Симд (ансамбль)

**Республикæ Хуссар Ирыстоны Галаты Барисы номыл кафт æмæ зарды паддзахадон ансамбль «Симд»** у Хуссар Ирыстоны паддзахадон музыкалон коллектив. Йæ бындур сæвæрдта Галаты Барис 1936-æм азы.

Ансамбль хæссы ирон адæмон кафт симды ном. Ансамблы нырыккон аивадон разамонæг у Саулохты Сергей.

Йæ аивадон архæйды азты дæргъы паддзахадон ансамбль схъомыл кодта бирæ профессионалон цæгъдгæнджытæ, композитортæ, кафтамонджытæ æмæ кафджытæ.

Ансамблы тæккæ зындгондæр архайджытæй иу уыди Сагкаты Валери.

## Ноджы ма кæс
* Цæгат Ирыстоны Паддзахадон адæмон кафджыты ансамбль «Алан»

## Фиппаинæгтæ
 

## Литературæ
* *Галаев Б. А.* 25 лет Госансамблю «Симд». — Цхинвали, 1965. 
* *Шавлохов М. М.* Симд: [Юго-Осетинский государственный ансамбль песни и танца]. — Цхинвали: Ирыстон, 1980. 

## Æрвитæнтæ
; Уацтæ
* Государственный ансамбль песни и танца Южной Осетии «Симд» 
* Выступление вокального коллектива Государственного ансамбля песни и танца им. Б. Галаева «Симд» Республики Южная Осетия
; Видеотæ
* [Ансамбль «Симды» гастролтæ [Никарагуæ]йы]
* Симд (Къæбысты Аслæнбеджы кафтамыд)
* Хонгæ кафт (Къæбысты Аслæнбеджы кафтамыд)
* Адæмон зарæг «О, чызгай» (зарынц Къæбулты А. æмæ ансамблы зараг нæлгоймæгты къорд)

Категори:Хуссар Ирыстоны культурæ
Хъæддаг куыдз

**Хъæддаг куыдз** кæнæ **макъабирæгъ**, **манкъа бирæгъ** () у бирæгъты мыггагмæ чи хауы, ахæм хъæддаг сырд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзхуызтæ
Сычъигæрдæг

**Сычъигæрдæг** (; ) у æфсирон зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Ацц

**Ацц**, бирæон нымæц: **æ‎ццытæ‎** () у бабызты бинонадмæ чи хауы, ахæм ленкгæнæг маргъ.

Категори:Мæргътæ
Бабызтæ

**Бабызтæ** — бабызонты бинонадмæ чи хауы, ахæм мæргъты иумæйаг ном.

Категори:Мæргътæ
Бæрзонд къæдзæх

**Бæрзонд къæдзæх** кæнæ **Гормагъала** у хохы цъупп Кавказы. Ис Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Къозы ком
Æрсхъæд

**Æрсхъæд** у къутæры ном.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цæхдонгæрдæг

**Цæхдонгæрдæг**,  (, ) у иуазон суккулентон зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Саусындз

**Саусындз** (, ) у къутæры ном, бурæхъæды хуыз. Саусындз у мыдхæссæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Цъæхдидин

**Цъæхдидин** кæнæ **цъæх дидингæрдæг** (, ) у кæрдæг зайæгойты кæнæ къутæрты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Уохъ

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Къæркъæраг

**Къæркъæраг** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой, дзæнгæрæгойы хуыз. Уый у Кавказы эндемик. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æрсных

**Æрсных** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бæхысæфтæг

**Бæхысæфтæг** кæнæ **бæхызæнг** (; ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

Зайы адаггæрæтты, уымæл рæтты. Йæ уидагæй йын пайда кæнынц стæгнизы ныхмæ. Уый тыххæй уидаг хъæуы ныхсын, байтауынц æй арахъхъыл æмæ йæ нуазынц. Йæ сыфтæ йын æвæрынц хъæдгомыл.

## Кæс ноджы
* Пъерццæг

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тæфсæджы хос

**Тæфсæджы хос** кæнæ **тæфсæджы кæрдæг** (, ) у кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цæстынизы хос

**Цæстынизы хос** кæнæ **цæсты низы хос** (, ) у зайæгойы ном, æстъоппæлæйы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мусы мæлдзыг

**Мусы мæлдзыг** () у хъæндилты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сасчытæ
Тæгуыз

**Тæгуыз** кæнæ **тæгуызгæрдæг** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зæлæу

**Зæлæу** у хæрынæн бæзгæ кæрдæг.

## Кæс ноджы
* Дзæлæу

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Егаргæрдæг

**Егаргæрдæг** кæнæ **егар** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гацъар

**Гацъар** кæнæ **гасар** (, ) у бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* Цгоев Т.Ф. Русско-осетинский экологический словарь. Книга первая. Русско-осетинский словарь названий растений и терминов, относящихся к ним; — Владикавказ, 2017. — 507 с.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мæгъæлда

**Мæгъæлда** кæнæ **мæгъæлдаг**, **мæгъæлдæг**, **саукъоппа** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бурдзалæг

**Бурдзалæг** кæнæ **урссындз** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Гæлгæт

**Гæлгæт** у зайæгой æмæ йæ уидагбыны ном.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Уидагбынтæ
Кæлдæф

**Кæлдæф**,  () у кæрдæджы ном. 

Зайы къæдзæх рæтты. Йæ донæй йын æхсынц хъæдгом кæнæ та йыл æй сæвæрынц.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ахмадинежад, Махмуд

**Махмуд Ахмадинежад** ( ; 1956-æм азы 28 октябры Араданы) у Ираны Пысылмон Республикæйы æстæм президент (2005 азы 3 августæй — 2013 азы 3 августы онг). Президент суæвыны агъоммæ уыдис Тæхраны мэр.

Уый аивта иуæй-иу либералон реформæтæ. Фæтагъд кодта Ираны аппон программæйы рапарахат. Холокосты зындгонддæр нæгæнджытæй у.

Йæ адæмы хаттмæ гæсгæ Ахмадинежад у талышаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ираны политиктæ
Категори:Ираны президенттæ
Дзындзалæг

**Дзындзалæг**, , *дзиндзалæг*, *дзиндзала*, *дзиндзалуг*, *дзозагæ*, *цъанта* (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Уæрццы мæнæу

**Уæрццы мæнæу** (, ) — æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм иуазон кæнæ бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Джитъри

**Джитъри**,  () у популярон цæхæрадоны иуазон кæрдæг зайæгой.

## Этимологи
Ацы дзырд гуырдзиаг æвзагæй цæуы: гуырдз. კიტრი [къитъри] → ирон *джитъри*.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уасылы

**Уасылы** (, ) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм иуазон кæрдæг зайæгой. Уый у мæнæуы хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Уадсис

**Уадсис** () у зайæгойтæ мыггаг. Мыггаджы иунæг хуыз у *Nicandra physalodes*.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Дзамарас

**Дзамарас**:

* Дзамарасы ком — ком Цæгат Ирыстоны;
* Дзамарасы ком — ком Тырсыгомы;
* Дзамарасы дон — цæугæдон Цæгат Ирыстоны;
* Дзамарасы комы дон — цæугæдон Тырсыгомы.
Дзамарасы ком (Цæгат Ирыстон)

**Дзамарасы ком** кæнæ **Дзамарас** у Цæгат Ирыстоны ком, Куырттаты комы къабаз.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. 520 ф.

Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Сæгъыбоцъо

**Сæгъыбоцъо** (, ) у, астрæты мыггагмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сындздидинæг

**Сындздидинæг** кæнæ **æнусæг**, **алоэ** (, ) у суккулентон зайæгойты мыггаг (500 хуызы). Зайы Африкæйы æмæ Араббы æрдæгсакъадахы.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Суккуленттæ
Æлутоны сыф

**[[Æлутон]]ы сыф** у кæрдæджы ном.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дзæгъæлдзу

**Дзæгъæлдзу** кæнæ **[[мæцкъор]]**, **хилæггæрдæг** (, ) у хилæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хæрог хæрис

**Хæрог хæрис** кæнæ **къутæрхæрис** (; ) у бæлас, хæрисы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Бæлæстæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсадгæрдæг

**Æхсадгæрдæг** кæнæ **дзæухгæрдæг**, **цъиахгæрдæг**, хуссар ныхасыздæхтыты: *чъанга* (, ) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Галгæс стъалы

thumb|right|300px|Галгæс стъалы стъалыбардз Галгæсы
**Галгæс стъалы** кæнæ **Изæрхсид**, **Арктур** (α Boo / Галгæсы α / Галгæсы альфæ) у стъалыбардз Галгæсы æрттивагдæр стъалы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъалытæ алфавитмæ гæсгæ
Картофгæрдæг

**Картофгæрдæг** кæнæ **георгинæ** (, ) у, астрæты мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кæдзусæг

**Кæдзусæг**, вариант: *къадзусæг* (, ) у кæрдæг зайæгой, бурдидины хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Лыстæг гæн

**Лыстæг гæн** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг. 

## Кæс ноджы
* Даргъхалгæн

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зетидæттæг зайæгойтæ
Категори:Зайæгойтæ Библийы
Майрæмдзæхæра

**Майрæмдзæхæра** у, хæрынæн чи бæззы, ахæм кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Нæзыйы цъиу

**Нæзыйы цъиу** кæнæ **нæзыцъиу** () у чысыл мæргъты мыггаг.

## Хуызтæ
* *Regulus regulus* (Linnaeus, 1758)
* *Regulus teneriffae* (Seebohm, 1883)
* *Regulus ignicapillus* (Temminck, 1820)
* *Regulus madeirensis* (Harcourt, 1851)
* *Regulus goodfellowi* (Ogilvie-Grant, 1906)
* *Regulus satrapa* (Lichtenstein, 1823)
* *Regulus calendula* (Linnaeus, 1766)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Хъыцъы (нысаниуджытæ)

**Хъыцъы** у ахæм зайæгойты ном:
* Хъыцъы () 
* Хъыцъы кæнæ дудгæ ()
Хъыцъы

**Хъыцъы** кæнæ **бæлтæрна** (, ) у иуазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

Хуссар Ирыстоны хъыцъы нысан кæны дудгæ.

## Хуызтæ
* 
* Хуымы хъыцъы 
* 
* 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуымы хъыцъы

**Хуымы хъыцъы** кæнæ **хуымыхъыцъы** (, ) у иуазон кæрдæг зайæгой, хъыцъыйы хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сократ

**Сокра́т** (, 469-æм аз нæ э. а., Афинæтæ — 399-æм аз нæ э. а., Афинæтæ) уыдис Рагон Гречъы философ, Платоны зондамонæг. Йæ ахуырад уыдис философийы историйы фæзилæн момент.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Рагон Гречъы философтæ
Познер, Владимир Владимиры фырт

**Познер Владимиры фырт Владимир** (1934-æм азы 1 апрелы, Париж) у советон æмæ уæрæсейаг журналист, телеамонæг, Уæрæсейы телеуынынады Академийы фыццаг президент (1994-2008). У æртæ паддзахадты æмбæстаг (Уæрæсе, АИШ, Франц).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Журналисттæ алфавитмæ гæсгæ
Хъайсынтæ

**Хъайсынтæ**, вариант *Хъайсынатæ* (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Куыдзынуры

**Куыдзынуры** кæнæ **усуни** (; ) у бирæазон кæрдæг зайæгой. Зайы Чысыл Азийы, Кавказы æмæ Ираны.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Хуыргæрдæг

**Хуыргæрдæг** (; ) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф. 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Халсаскъ

**Халсаскъ**, хонынц ма йæ **халсаст** дæр () у къутæр-бæлас. Зайы Цæгат Африкæйы, Хуссар Европæйы, Астæуккаг Азийы, Фæскавказы, Ираны, Афгъанистаны, Индийы, Китайы, Индонезийы.

Халсасчъы дидинджытæ сæ формæмæ гæсгæ сты къабайы хуызæттæ, уымæ гæсгæ ма сæ хонынц **чындзыкъабатæ**, хонынц ма сæ **чындзытæ** дæр, кæнæ **донычындзытæ**, **кафаг кæрдæг**.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф. 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Уæдæрттæг

**Уæдæрттæг** (; ) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ Библийы
Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Кæндыс

**Кæндыс**  кæнæ **кæлмхос**,  (; ) у маргджын зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Нæлгæндыс
* Къусбын

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ Абайты Васо. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор Исаты М.И, рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970
* Олисаев В.Г., Олисаев И.В. Медицинские представления и способы лечения заболеваний осетинскими лекарями — Владикавказ: Издательско-полиграфическое предприятие им.В. Гассиева, 2005 — 81с. 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. 1975

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Сæгъысыкъа

**Сæгъысыкъа** (, ) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Рæсыдбадæн (нысаниуджытæ)

**Рæсыдбадæн** у ахæм зайæгойты ном:
* Рæсыдбадæн () 
* Рæсыдбадæн кæнæ дугъысыф ()
* Рæсыдбадæн кæнæ фæлмæнгæрдæг ()
* Рæсыдбадæн кæнæ галгæрдæг () 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
Фæлмæнгæрдæг

**Фæлмæнгæрдæг** кæнæ **рæсыдбадæн**, **хоргæрдæг** (; ) у иуазон кæрдæг зайæгой. Ис ын фæлурсгонд дидинджытæ, зæххыл фæйнæрдæм ацæуы тъæпæнæй, бырæгау. 

Фæлмæнгæрдæг у мыдхæссæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Сусæгдзу

**Сусæгдзу** у кæрдæг зайæгой. Уый зайы бæрзонд рæтты, æфцджытыл, фугæйы къутæрты ’хсæн. Йæ сыфтæ сты галæвзаджы сыфты хуызæн, фæлæ чысылдæртæ, фæлурсгæндтæ. Иу быныл дзы ссæуы дыууæ сыфы кæрæдзийы комкоммæ, фæйнæрдæм афæлдæхынц, зæххыл æрхуыссæгау кæнынц. У хæрынæн бæзгæ. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Елкаси

**Елкаси** кæнæ **елкаци** у кæрдæг зайæгой. Цæуы зæххы æмбуар, кæны стыр тар сыф, фос æй хæры адджынæн. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Толкин, Джон Рональд Руэл

**Джон Рональд Руэл Толкин** ( ; 1892-æм азы 3 январы — 1973-æм азы 2 сентябры) уыд англисаг фыссæг, лингвист æмæ филолог. Ныффыста уацау «Хоббит, кæнæ Уырдæм æмæ фæстæмæ», трилоги «Къухдарæнты æлдар» æмæ роман «Сильмариллион».

## Фиппаинæгтæ

Категори:Англисаг фысджытæ
Browse Happy

**Browse Happy**, кæнæ **Амондджынæй сгар**, у æнæкоммерцион сайт, кæцы хæссы бæрæг сгарæнты нæуæгдæр фæлтæрты тыххæй. Дары йæ Automattic. Цы сгарæнты тыххæй хæссы бæрæг, уыдонмæ хауынц Google Chrome, Mozilla Firefox, Safari, Opera æмæ Internet Explorer.

Browse Happy фæзынд 2004-æм азы августы, куыд Internet Explorer-ы ныхмæ тохгæнæг сайт. Йæ бакæнæг уыд Web Standards Project. Йæ хæс уыд интернеты архайджыты Internet Explorer-ы бæсты æндæр сгарæнтæй пайда кæнын сахуыр кæнын. Йæ бындур уыд Internet Explorer-ы æдасдзинад кæй нæ уыд, уый, æмæ уый бæсты амыдта Mozilla Firefox, Opera кæнæ Safari-йæ пайда кæнын. 2005-æм азы июны Web Standards Project расидта Internet Explorer-ы ныхмæ тох кæнын сæ хъуыддаг кæй нал у, æмæ радта сайт Матт Мулленуегмæ, Automattic-ы бындурæвæрæгмæ.

## Æддаг æрмæг
*Browse Happy-йы сæйраг фарс
*Browse Happy-йы ирон фарс

Категори:Сайттæ
Перпиньян

**Перпиньян** (, ) у Францы сахар, Скæсæн Пиренейты департаменты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Окситанийы сахартæ
Лулæ

**Лулæ** кæнæ **лулæкæрдæг**, **лулæдидинæг** (, ) у кæрдæг зайæгой. Зайы Кавказы æмæ Хъырымы.

Адæмон медицинæйы дзы хос кодтой хъæдгомæн, уымæ гæсгæ йæ Хуссар Иры иннæ кæмтты хонынц **сырхы хос**. Лулæкæрдæджы донвыхæй сæрстой хъæдгом. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цил

**Цил** кæнæ **пакасыфджын**, **пакасыф**,  () у рагон зайæгойты хайад. 

## Кæс ноджы
* Цилхуызтæ
* Арсыцил

## Литературæ
* 
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зал

**Зал** кæнæ **залгæрдæг** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мæрхæг

**Мæрхæг**, хонынц ма йæ **æлхынцъæг** дæр, (; ) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Цъиуыхъеллау

**Цъиуыхъеллау** (, ) у иуазон кæрдæг зайæгой. Йæ зæнг у дзæгъæлдзуйы зæнджы хуызæн. 

Ирон хосгæнджытæ йын йæ уидаг æнтыдтой арахъхъимæ æмæ дзы сæрстой стæгнизæй рынчыны буар, йæ сыфтæ йын æвæрдтой хъæдгомыл.  

## Этимологи
Цъиу ыл куы абады, уæд змæлы, хъеллау кæны, уымæ гæсгæ йæ хонынц афтæ дæр. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуыдзыхгæрдæг

**Хуыдзыхгæрдæг**, хонынц ма йæ **хуыдзых** дæр (; ) у кæрдæг зайæгой, тоблахъы хуыз.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Консепсьон (провинци, Чили)

**Консепсьон** () у Чилийы провинци. Ис регион Био-Биойы. Йæ административон центр у сахар Консепсьон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чилийы провинцитæ
Лыстæгсыфджын дугъысыф

**Лыстæгсыфджын дугъысыф**,  (; ) у бирæазон кæрдæг зайæгой, дугъысыфы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Къæдзæхсындз

**Къæдзæхсындз** у зайæгойы ном. Зайы къæдзæхты уæлæ, хъæбæр бынæтты, цæуы бæрзонд, лыстæг, йæ сыф æмæ йæ зæнг сты æмхуызон фæлурс. 

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Рагон Грекъ

**Рагон Грекъ**, **Элла́дæ** () у рагон грекъаг сахарты-паддзахæдты иумæйаг ном.

## Истори
Рагон Грекъ нымад у ныгуылæн цивилизацийы авдæныл. III миназы нæ эрæйы агъоммæ ’ввахс Криты сакъадахы размæцыд минойаг цивилизаци фæзындис, фæстæмæ сæ культурæ фæхæлиу ис материкыл. Фæстæдæр райдыдта критаг-микенаг (æндæр ныхасæй эгейаг) цивилизацийы эпохæ. Фæзындысты грекъаг полистæ; Стыр Грекъ, Къаннæг Ази æмæ Цæгат Сау денджызы былы антикон колонитæ дæр. 

Полистæ Афинæтæ æмæ Спартæ фæуæлахиз сты Персийыл, фæлæ цæ уый фæстæ Фивтæ ныппырх кодтой.

*
Био-Био (регион)

**Био-Био** () у Чилийы регион. Йæ сæйраг сахар у Консепсьон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Чилийы регионтæ
Био-Био

**Био-Био**:
* Био-Био — Чилийы цæугæдон.
* Био-Био — Чилийы регион.
* Био-Био — Чилийы провинци.
Бирæгъы зæнг

**Бирæгъы зæнг**,  (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Сауджыны тамако

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Миноуг, Кайли

**Ка́йли Энн Мино́уг** (, 1968-æм азы 28 майы, Мельбурн, Австрали) у австралиаг зарæггæнæг.

## Альбомтæ
**Kylie* (1988)
**Enjoy Yourself* (1989)
**Rhythm of Love* (1990)
**Let's Get to It* (1991)
**Kylie Minogue* (1994)
**Impossible Princess* (1997)
**Light Years* (2000)
**Fever* (2001)
**Body Language* (2003)
**X* (2007)
**Aphrodite* (2010)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Австралийы зарæггæнджытæ
Категори:Мельбурны чи райгуырдис, уыдон
Queen

**Queen**  у номдзыд бритайнаг рок-къорд. Йæ хайджынтæ сты Фредди Меркьюри (1946-1991, вокал), Брайан Мэй (гитарæ), Джон Дикон (бас-гитарæ), Роджер Тэйлор (барабантæ).

## Дискографи

**Queen* (1973)
**Queen II* (1974)
**Sheer Heart Attack* (1974)
**A Night at the Opera* (1975)
**A Day at the Races* (1976)
**News of the World* (1977)
**Jazz* (1978)
**The Game* (1980)
**Flash Gordon* (1980)
**Hot Space* (1982)
**The Works* (1984)
**A Kind of Magic* (1986)
**The Miracle* (1989)
**Innuendo* (1991)
**Made in Heaven* (1995)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Рок-къордтæ
Ким Чен Ын

**Ким Чен Ын ** (; райг. 8 январы 1982, 1983 кæнæ 1984-æм аз, Пхеньян) — цæгаткорейаг политикон, паддзахадон, æфсадон æмæ партийы архайæг. Бæрзонддæр разамонæг, КАДР-ы партийы, армийы æмæ адæмы лидер,Корейаг адæмон армийы Бæрзонддæр Сæйрагкъамандыгæнæг. Ким Чен Иры æртыккаг фырт, йæ официалон бындар. .

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Корейы политиктæ
Категори:Пхеньяны чи райгуырдис, уыдон
Категори:1984-æм азы чи райгуырдис, уыдон
.az

**.az** у Азербайджаны уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.

am
Категори:Азербайджан
Зæххыфæткъуы

**Зæххыфæткъуы** кæнæ **быдираг [[хуыскъæл]]** (, ) у зайæгойты хуыз. Йæ бын дæр æмæ сыфтæ дæр хорз сты фосæн.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бур (æмтад)

**Бур** () у æрхуы æмæ цинчы æмтад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æмтад
Атагъа

**Атагъа** (дыгуронау æмæ хуссар ныхасыздæхтыты **цъала**) у хъæд донбылгæрæтты кæнæ хъæдæй æмбæрзт тыгъдад доны был.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Географи
Цъала

* **[[Цъала]]**, дыгуронау æмæ хуссар ныхасыздæхтыты нысан кæны дæлвæз;
* **[[Цъала (хъæу)|Цъала]]** — хъæу Хуссар Ирыстоны;
* **[[Цъала (Дзауы район)|Цъала]]** — цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы;
* **[[Цъала (Ленингоры район)|Цъала]]** — цæугæдон Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.

## Кæс ноджы
* Атагъа (нысаниуджытæ)
Лйайы хох

**Лйайы хох** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Гуыркъуымтыкомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. 1975

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Фæздæггæрдæг

**Фæздæггæрдæг** (, ) у иуазон зайæгой. Зайы Европæйы, Кавказы æмæ Скæсæн Сыбыры.

## Литературæ
* Олисаев В.Г., Олисаев И.В. Медицинские представления и способы лечения заболеваний осетинскими лекарями — Владикавказ: Издательско-полиграфическое предприятие им.В. Гассиева, 2005 — 81с. 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Зылын хох

**Зылын хох** кæнæ **Зылынхох** у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Æрхоны комы. Уый у хох Комлæгæты хай.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Уырыст

**Уырыст** кæнæ **Уырыстæ** у цъити Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Бады комы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Лйа (цъити)

**Лйа** у цъити Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Туалгомы.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Зæлму

**Зæлму** у хох Цæгат Ирыстоны. Ис Цъамадмæ ’ввæхс.

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сæрибардзинад

**Сæрибардзинад** — субъектæн ахæм ахастдзинад æвдисæн хъуыды й' архæйдтæм, кæцыйы у се сбæрæгкæныны аххосæг æмæ уыдон та не сты æвæрцæй бадзырдгонд æрдзон, социалон, гоймагæхсæн-коммуникативон, мидиндивидуалон, кæнæ мыггаг-индивидуалон фактортæй.

*
Категори:Адæймаджы бартæ
Категори:Æхсæнад
Категори:Философон терминтæ
Категори:Этикæ
Категори:Политикон философи
Категори:Политикæ
Категори:Идеологитæ
Ивгъуыд

**Ивгъуыд** — ныридæгæн цы цаутæ сæххæст сты, уыцы рæстæджы хаххы хай.

Категори:Рæстæг
Субъект (философи)

**Субект** - ахæм удгоймаг, æддаг дуне чи йæ практикон архайдæй хъомысгæнгæ базонынвæны.
Хурыхъугом

**Хурыхъугом** у хурджын бæстæ. Уæлдай фылдæр хурбонтæ вæййы Ирыстоны кæмттæй Уæлладжыры, Куырттаты, Дæргъæвсы, Гæналы, Дыгуры, æмæ иумæ хауынц Хурыхъугоммæ. Хуры хъугæмттæ сты мидгомдæр, хъармдæр, хорджындæр, стæй удæн æнæниздæр. Зымæг уымыты уары къаддæр мит.

## Литературæ
* Айларты Измаил. Ирон фарн: Ирон адæмы цардыуаг æмæ æгъдæуттæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1996. 522 ф.

Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Карчы базыр

**Карчы базыр** у кæрдæджы ном.

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цъоппойтæ

**Цъоппойтæ**, вариант *Дзоппойтæ* () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Дзерантæ

**Дзерантæ** (;  ჯერანაშვილი, ძერანაშვილი) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Мзоктæ

**Мзоктæ**, вариант: *Мызоктæ* () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Цуцитæ

**Цуцитæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Равзæрдысты Хетæджы байзæддаг Цуцийæ. Уый зæххы фæдыл Нарæй æрлыгъди Потыфæзмæ. Потыфæзы Цуцитæй иутæ слыгъдысты Сласмæ, иннæтæ та — Засыхмæ. Фæскъæдзæхы цы Цуцитæ царди, уыдон дæр уыдысты Засыхæй балидзгæ. Цуцитæй уый фæстæ чидæр афтыди Хуссар Иры Ортъеуы хъæумæ, стæй Астæуккаг Ерманмæ æмæ сæхи хонын райдыдтой Цоцитæй. Афтæмæй Цуцитæ æмæ Цоцитæ сты Хетæджы байзæддаг, æрвадæлтæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Цъисоны æфцæг

**Цъисоны æфцæг** кæнæ **Цъисоны ’фцæг** у æфцæг Ходыхъæуæй Мызуры ’хсæн.

## Кæс ноджы
* Цъисоны рагъ

## Литературæ
* Хъайтыхъты Азæмæт. Амондуарджытæ — Дзæуджыхъæу: Ир, 1993 — 247 ф.
* Хъайтыхъты Азæмæт. Ход. Таурæгъ æмæ цард. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1996 — 225 ф.

Категори:Цæгат Ирыстоны æфцджытæ
Категори:Садонгом
Бедойтæ

**Бедойтæ** (, , ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Индира Тедеева. Бедоевы.

*
Урсдоны ком (Цæгат Ирыстон)

**Урсдоны ком** у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Уæлладжыргомы.

## Мыггæгтæ
Урсдоны комы цæрджытæ уыдысты:

* Дагомы — Джыккайтæ, Уанитæ, Бигъатæ, Касатæ, Хъуысатæ, Бурдзиутæ, Агънатæ, Хъаратæ, Гæбутæ, Хъуылатæ, Себеттæ, Салытæ, Цæбитæ, Хнеутæ æмæ Буратæ.

* Донысæры — Хестантæ, Дзбойтæ, Дзобатæ, Саламтæ, Насхъидатæ, Мецъытæ, Бызыккатæ, Калмантæ, Азиатæ, Мсойтæ, Гæлæбатæ, Гæбултæ, Азитæ æмæ Хъæллатæ.

* Инджынты — Цæрукъатæ, Зембаттæ, Хъайыртæ, Черчестæ, Быгъуылтæ, Тæбæхсæутæ, Тъоротæ, Гоццатæ, Ханайтæ.

* Урсдоны — Дзугатæ, Дзыгастæ, Айлартæ, Æмбалтæ, Челæхсатæ, Тыджытæ, Гæздæнтæ, Костæ, Цъæхилтæ, Карсанатæ, Таутиатæ.

* Цъамады — Уырымтæ, Бирæгътæ, Кæсæбитæ, Созæтæ, Пагæтæ, Уататæ, Тлаттæ, Хъайттатæ, Бицъотæ, Черчестæ, Ханайтæ, Гагкайтæ, Ботъотæ, Фардзинтæ, Борæтæ, Дзæрæхохтæ, Датитæ, Мадзатæ, Тохсыртæ, Мурастæ, Годжыцатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæлладжыргом
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Хъæлæсæвзæрд

**Хъæлæсæвзæрд** фæзыны рæуджытæй уæлдæф раулæфгæ фындз æмæ комæй, уыйимæ ма, хъæлæсон дæгътæ вибраци кæнынц æмæ се 'хсæн цæуæг уæлдæфæй кæнынц зæлон æнкъуысæнтæ.
Диапазон

**Диапæзо́н** — алы (тæнты) æхсæн — гуырæнæй, тынуагъд арæхдзинæдты тæлм, кæцыйыл арæхдæр æвæрд вæййы дзырдон схуынд.
Ритм

**Ритм** (, ) — кæцыфæнды элементы бæрæггонд фæткы, радгай ивд.

*
Фрак

**Фрак** () — нæлгоймаджы бæрæгбонизæрон сæрмагонд карст костюм: пиджак разæй у цыбыр, даргъ лыстæг фалдæтимæ фæстейæ, хæлæфтæ сты атласæй лампастимæ.

Категори:Нæлгоймаджы дарæс
Blind Guardian

**Blind Guardian** у немыцаг музыкалон къорд. Фæзынди 1984-æм азы сахар Крефельды. Сæ фыццаг ном уыди **Lucifer’s Heritage**, фæлæ йæ раивдтой, цæмæй сæ сатанисттимæ мачи ивддзаг кæна.

Къорд цæгъды пауэр-метал æмæ спид-метал жанры. Сæ зарджыты ныхæстæ цæуынц номдзыд фентезийы æмæ фантастикон фыссæгты уацмыстæй æмæ алы адæмыхатты таурæгътæй æмæ кадджытæй. Сæ альбомты иу, Nightfall in Middle-Earth, 1998-æм азы цы фæзынди, уый, æххæстæй Толкины «Сильмариллионыл» бындурæвæрд у.

## Къорды уæнгтæ
* Ханси Кюрш — раздзæуæг вокалист, бас-гитарæ (1996-æм азы онг)
* Андре Ольбрих — радзæуæг гитарæ
* Маркус Зипен — ритм-гитарæ
* Фредерик Емке — цавдонтæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Германы рок-къордтæ
Сюжет

**Сюже́т** ( — «дзаума») — чиныгфæрсæгæн йе та бакæсæгæн, равдысты сæрмагонд фæткыл рæнхъæвæрд, аивадон сфæлдыстады цæугæ, цауты рæгъ.


Категори:Сюжет
Категори:Литературон терминтæ
Формæ

**Формæ** (, ) — философийы æмбарынад, бæрæггонд цæуы матери æмæ мидаппы æмбарынадмæ абаргæйæ.

Категори:Философи
Нарон саууес

кæнæ **сырхæг** (; ) у къутæрты кæнæ чысыл бæлæсты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Цъымарайы дидинæг

**Цъымарайы дидинæг** (; ) — мыдæгхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг кæнæ дæлмыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Теуайы сындз

**Теуайы сындз** (, ) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм сындзджын зайæгойты мыггаг.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Харбыз

**Харбыз** (; ) у, стыр æмдымбыл адджын дыргътæ кæуыл зайы, ахæм бастаны зайæгой.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тедеты Хъауырбег

**Тедеты Уасилы фырт Хъауырбег** (райгуырдис 1925-æм азы Хъорсеуы) у зындгонд ирон мыдгæс, Хуссар Ирыстоны автономон бæстæйы хъæууон хæдзарады зынгæ архайæг.

## Цардафыст
Тедеты Хъауырбег райгуырдис Хъорсеуы хъæуккаг зæхкусæджы бинонты ’хсæн. Каст фæцис Хъорсеуы авдазон скъола, стæй Цхинвалы медицинон техникум, Хуссар Ирыстоны паддзахадон пединститут, ахуыр кодта Мæскуыйы мыддарды зоотехникты цæттæдзинад бæрзонддæр кæныны институты.

Тедеты Хъауырбег куыста Цхинвалы эвакогоспиталы хистæр фельдшерæй (1942-æй азы), стæй уыдис облæсты мыддарды сæйраг зоотехник, Мармазеты, Додоты, Громы колхозы сæрдар, Дзауы хъæууонхæдзарадон управленийы хицау æмæ фосдарды совхозы директор, Цъоны дзидза-æхсыры совхозы парткомы секретарь, Дзауы райæххæстскомы хъæууонхæдзарадон управленийы сæйраг зоотехник. Хорзæхджынгонд æрцыдис æртæ майданæй, «Кады нысан» æмæ «Фæллойы Сырх тырыса»-йы орденæй.

Хъауырбег ныффыста цалдæр чиныджы мыддарды тыххæй:
* Мыддарды куыст
* Алы чыргъæдæй дæр 32 кг мыд
* Мыдгæстæн æххуыс
* Мыддарды иуæй-иу фарстытæ
* Хуссар Ирыстоны мыдхæссæг зæйæгойтæ
* Æххуыс мыдгæсæн (Цхинвал, 1979)

Хъауырбег
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ
Категори:Хъорсеуы чи райгуырдис, уыдон
Анимизм

**Анимизм** – афтæ хонынц, æрдзы тыхтæ æмæ уды тыххæй цы æмбарынæдтæ ис, уыдон иумæ райсгæйæ. Уыцы æмбарынæдтæм гæсгæ сусæг тыхтæ æппæт æрдзон фæзындтæм æмæ предметтæм кæсынц удгоймаджы цæстæй; хайджын сæ кæнынц хи бархъомысæй, бæрæг миниуджытæй æмæ аф. д. Ирон адæмы анимизмон æмбарынæдтæ ирдæй æвдыст æрцыдысты сæ мифологи æмæ царды æгъдæутты. Ирон æхсæнады æмæ йæ алы уæнджы æрвылбоны цард æмæ бæрæгбæтты архайд баст уыдысты алыхуызон аудæг тыхтимæ: æххæстбарджын аудæг дзуар Уациллайæ чысыл функциджын дуаг Уаты хицауы онг.

Категори:Мифологи
Уаты хицау

**Уаты хицау** — æмкъайады цæдисыл æмæ сылгоймаджы цот кæныны хъомысыл аудæг дуаг. Чындзы-иу йæ мойы уатмæ æрбакæнгæйæ, къухылхæцæг скуывта Уаты хицаумæ, цæмæй æрыгон къайæн ратта бирæ æнæниз цот, фыццаджыдæр, лæппу цот. Фæстæдæр Ирыстоны бирæ рæтты Уаты хицауы функцитæ лæвæрд æрцыдысты Бынаты хицауæн.

Категори:Ирон мифологи
Один

right|thumb|Один, зæронд бæлццоны бакæст

**Один** кæнæ **Вотан** у сæйраг хуыцау раггермайнаг мифологийы, Асты фыд æмæ паддзах. Один у хæсты æмæ уæлæхизы хуыцау, хæстонлæгты бардуаг æмæ Вальхаллæйы хицау. 

Одинæн уыди авдкъахыг бæх, кæцыйы ном уыди Слейпнир. Уыди йæн дæр дыууæ сынты — Хугин æмæ Мунин («хъуыдыкæнаг» æмæ «мысæнаг»), æмæ дыууæ бирæгъы — Гери æмæ Фреки («зыд» æмæ «фыдгуыбын»). Йæ кæлæны арц — Гунгнир — никуы къуыхцы кодта æмæ алкæй мардта.

Категори:Мифологи
Роды сæр

**Роды сæр** (; ; ) у дыууæазон кæнæ бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Галæгон

**Галæгон** у дымгæты бардуаг ирон мифологийы. Арæх æмбæлы эпитет «уæларвон»-имæ. Цæры иунæгæй хæхты бæрзæндты. Уырдыгæй рауадзы уад æмæ тымыгътæ. Хоргæ дымгæмæ дарыны рæстæг-иу ирон адæм Галæгоны куырдтой хорз рæстæг. Дымгæ-иу куы нæ уыдис, уæд-иу æргæвстой, дымгæйы бардуаг адæмæй цы иунæг нывонд иста, уый-сырх лæппын уасæг, æмæ-иу кодтой æгъдау æмæ фæткмæ гæсгæ цы ’мбæлдис, ахæм алыхуызон архæйдтытæ.

Категори:Ирон мифологи
Æхсад хал

**Æхсад хал** (;  кæнæ *эфедра*) у къутæрты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Быламыхъ

**Быламыхъ** у фых хоры ссад æмæ къуымæлæй конд цымгæ.

## Литературæ
* Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуат : 4 томæй / Гæбæраты Никъалайы иумæйаг редакцийæ ; Уæрæсейы зонæдты академи ; Дзæуджыхъæуы зонадон центр ; Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн институт. — М. : Наука, 2010. II-æм том, 486 ф.

Категори:Ирон хæринæгтæ
Къæлуа

**Къæлуа**,  у цæкуыйы (сысджыйы) ссадæй конд сур хæринаг, чысыл ыл дон æмæ цыхт дæр акæнынц.

## Литературæ
* Абайты Васо. Ирон æвзаджы историон-этимологион дзырдуат. I-æм том

Категори:Ирон хæринæгтæ