open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бибылты Сослан

**Бибылты Георгийы фырт Сослан** у Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры актёр, Республикæ Хуссар Ирыстоны ӕмӕ Республикӕ Цӕгат Ирыстон—Аланийы адӕмон артист.

## Æддаг æрмæг
* Бибылты Сосланы интервью 

## Фиппаинæгтæ

Сослан
Категори:Республикæ Хуссар Ирыстоны сгуыхт артисттæ
Категори:Ирон актёртæ
Бестауты Бала

**Бестауты Бала** у Республикæ Хуссар Ирыстоны Æрдзон ресурстæ æмæ экологийы паддзахадон комитеты сæрдар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнынады министртæ
Категори:Хуссар Ирыстоны политиктæ
Бала
Самтæ

**Самтæ** () сты ирон мыггаг. Самтæ цардысты Хъуды комы, Дзуарыхъæуы.

## Литературæ
* 

*
Банда, Джойс

**Джойс Хильдæ Банда** (; райгуырдис 1950-æм азы 12 апрелы) у Малавийы цыппæрæм президент 2012-æм азы апрелæй, уыцы бæстæйы президенты бынаты фыццаг сылгоймаг.

## Цардафыст
Сылгоймæгты бартыл тохгæнæг, Джойс Банда политикæмæ бацыдис 1999-æм азы. 2006—2009 азты куыста æддаг хъуыддæгты министрæй.

2009-æм азы æвзæрстыты фæстиуæгæн сси Малавийы вице-президент. Президент Бингу ва Мутарика куы амардис, уæд йæ бынатмæ схызтис.

## Æддаг æрмæг
* Официалон сайт .

## Фиппаинæгтæ

Категори:Малавийы политиктæ
Категори:Малавийы президенттæ
Цоритæ

**Цоритæ** (, ) сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Цориты мыггаг равзæрд Цорæты мыггагæй. Цардысты Гæлиаты (Цирохсы), Уæллагкомы зылды. Уым чызджытæй чидæр йæ мыггаг Цорæты бæсты схуыдта Цоритæй.

Цориты мыггагыл ма ис æндæр таурæгъ дæр. Кеты хъæуы цæрджытæй туджджын чи уыд, уыдон се ’цæг мыггæгтæ нæ хъæр кодтой æмæ сæ сыхæгтæ æмæ хъæуы цæрджытæ схуыдтой æндæр, æрымысгæ нæмттæй, хуыдтой сæ Цоритæй.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъаиртæ

**Хъаиртæ** кæнæ **Хъайыртæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Хъаиртæ цардысты Уæлладжыры комы, Садонмæ хæстæг, Куырæйтты хъæуы. Иуахæмы Хъаирты лæджы къухæй фæмард сæ хъæуккаг лæг. Уый уыд Хъайтыхътæй. Хъайтыхътæ сæ туг исын сфæнд кодтой. Хъаирты Титт йæ цыппар фыртимæ ралыгъди Дыгуры коммæ, Стыр Дыгурмæ. Фæлæ сæ Хъайтыхътæ ам дæр ссардтой. Хæст самадтой,  уым та Хъайтыхътæй иу лæг фæмард. Хъаирты Титты цыппар фырты хуындысты: Аго, Цъеу, Бурахъ æмæ Кит. Æфсымæртæ алыгъдысты Доныфарсмæ, устытæ ракуырдтой æмæ сын рацыд цæуæт. Бирæтæ сæ ралыгъд Цыколамæ, Хæзныдонмæ, Лескенмæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

## Æддаг æрмæг
* Дигорон муггæгтæ: Хъаиртæ

*
Цомартатæ

**Цомартатæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Мыггаджы ном
*Цомарт* () амоны рæдау.

## Зындгонд адæм
* Цомартаты Батыр, Бесланы фырт (1913–1945)
* Цомартаты Рамазаны фырт Изæтбег (1942)

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Козаты Шаликъо

**Козаты Уасилы фырт Шаликъо** (райгуырдис 1918-æм азы Хъорнисы хъæуы) — ирон хæстон.

## Цардафыст
Козаты Шаликъо райгуырдис Хъорнисы хъæуы мæгуыр зæххкусæджы хæдзары. 6 азы дæр ыл нæма цыд, йæ фыд куы амард уæд. Хъомыл кодта Куртайы сывæллæты хæдзары. 1930-æм азы бацыд Сталинграды педучилищемæ. Уыимæ иумæ ма ахуыр кодта Сталинграды тæхæн кълубы.

## Æрвитæнтæ
* Информацион агентад «Рес»

Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Шаликъо
Категори:Хъорнисы чи райгуырдис, уыдон
Икъотæ

**Икъотæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Икъо, Гоцъой æмæ Къадз уыдысты хæрз æфсымæртæ. Цардысты Уæлладжыры комы Луары хъæуы. Уырдыгæй алыгъдысты Туалгоммæ, Тибы хъæумæ. Икъотæй иу фыдыфырт афтыд Хуссар Ирмæ æмæ æрцард Стырмæсыджы. Уырдыгæй Икъотæ апырх сты фараст хъæуыл.

## Фиппаинæгтæ

*
Баймæтатæ

**Баймæтатæ** кæнæ **Баймæтæтæ**, **Баймæттæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Дарчитæ

**Дарчитæ** (, ) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Дарчи царди Уæллагхъæуы къуыбырыл. Хъæуы алыварс иуылдæр уыди хъæд. Дарчийæн ма æфсымæр дæр уыди. Æфсымæр Мидгъæуы дзуары тигъæй акаст æмæ хъæды æрдуз федта. Бæлæстыл бæрджытæ кæнгæ цыд, æмæ æрхæццæ æрдузмæ, ныр Лисыри кæм и, уырдæм. Уæд дон ничердыгæй зынди æппындæр, хъуынайы бын уыди. Æркаст æмæ загъта, ам цæрæнбæстæн хорз уаид, дон дзы нæй æндæра. Дон агуырдта æмæ æхсæв уым баззади. Уæд Дарчи загъта, уæдæ ме ’фсымæр цы фæци. Йæ бæрæггæнæнтыл ын ’рцыди, æмæ раст уыцы æрдузмæ æрхæццæ æмæ йæм хъæр кодта — кæм дæ, цы фæдæ? Уый та агуырдта дон. Уый фæстæ йе ’фсымæримæ хъæуы уæле лæгæтгомы дон дæр ссардтой.

Æрхастой хор, мæнæу. Бафæлварæм æй, загътой, цымæ дзы цы зайы. Байтыдтой дзы хоры нæмгуытæ дæр, мæнæуы нæмгуытæ дæр. Æмæ фæззæджы, иу ныхасæй, цæппæргай, æхсæзгай æфсиртæ скодтой. Уæд æрлыгъдысты уырдæм Дарчи, Доба, Морау, Сидахъхъ. Уыдон иуылдæр, Добайы йеддæмæ, сты иу мыггаг, ныр кæд фæйнæ мыггагыл фыссынц, уæддæр. Ныртæккæ дæр сын сæ чызджыты Дарчионтæ хонынц. Æфтгæ та, хъуамæ, Дарчи мæ йе ’фсымæр Гуырдзыйы ’рдыгæй æркодтаиккой. Уым бирæ ис Дарчишвилитæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Коккатæ

**Коккатæ** ( *Коккаевы*, *Коковы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Уæллаг Асы

**Уæллаг Асы**, дыгур. *Устур Асси?* ( кæнæ *Огъары Малкъар*; ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы. Лæууы цæугæдон Балхъары Цæрæчы былыл. Цæрынц дзы 3,96 мин адæймаджы (2002).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Икъатæ

**Икъатæ**, дыгурон вариант у **Екъатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Дыгургоммæ Икъатæ æрбалыгъдысты Уæлладжыры комæй, Æрхоны хъæуæй. Уыдысты æртæ ’фсымæры уым кæимæдæр фæтуджджын сты æмæ алыгъдысты Дыгургоммæ, æрцардысты Дымты хъæуы. Ардыгæй æртæ æфсымæрæй иу алыгъд Мæхческмæ, иннæ та — Доныфарсмæ, стæй та — Лескенмæ, пысылмон дин райста. Иннæ дыууæ æфсымæры баззадысты чырыстонтæй.

Икъаты Владимир, Дигорайы сахары цæрæг куыд загъта, уымæ гæсгæ Икъатæ Уæлладжыры комы Тхамоны хъæуы фæтуджджын сты. Афæдзы дæргъы мæрдджынтæн хистытæ фæкодтой, бафыстой сын туджы фиддæн, бафидыдтой сæ туджджынтимæ, фæлæ сын хъæуы хистæрты уынаффæмæ гæсгæ уым цæрæн нал уыд. Дыууæ æфсымæрæй алыгъдысты Дыгургоммæ. Дыгургомы бафтыдысты Уæллагкомы зылдмæ æмæ æрбынат кодтой Хуссары хъæуы. Иннæ цыппар æфсымæры нæ бакуымдтой Дыгургоммæ алидзын, фæлæ фæлыгъдысты сæ фыдæлы хъæумæ — Æрхонмæ. Ацы хъуыддаг, Дыгургоммæ цы æфсымæртæ алыгъд, уыдоны зæрдæмæ нæ фæцыд æмæ загътой: «Абонæй фæстæмæ нал сты не ’фсымæртæ, Икъаты мыггагыл сæ нал нымайæм». Ацы уынаффæ ныффидар кæныны тыххæй топп фехстой. Хуссарыхъæуы сæ баззад иу æфсымæр, йæ ном — Майрæмыхъо. Йемæ баззад йæ хо дæр. Иннæ дыууæ æфсымæрæй иу ралыгъд Мæхческмæ, иннæ та — Дур-Дурмæ. Майрæмыхъойæн Хуссарыхъæуы райгуырд цыппар фырты: Бибо, Хуйман, Хъабан, Хазби. Сæ фылдæр фæлыгъдысты Дур-Дурмæ æмæ Чырыстонхъæумæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

## Æрвитæнтæ
* Кувд в Уаллакомском ущелье (с.Дунта, Дигория) 

*
Бæройты Хасан

**Бæройты Махарбеджы фырт Хасан** (райгуырдис 1982-æм азы 1 декабры Душанбейы) у уæгъдибар хъæбысхæстæй Европæйы дыууæ хатты чемпион (2007, 2011), Дунейы дыууæ хатты чемпион (2003, 2006), Олимпаг хъæзтыты  чемпион (2004). Уæрæсейы Федерацийы спорты сгуыхт мастер.

## Хæрзиуджытæ
* «Ирыстоны Намысæн» майдан 
* Хæлардзинады орден

Категори:Уæрæсейы спорты сгуыхт мастертæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Зындгонд ирæттæ
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Хасан
Категори:Душанбейы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Олимпаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Хуыгаты Ростик

**Хуыгаты Ерасты фырт Ростик (Ростислав)** (, райгуырдис 1951-æм азы Мыртгæджыны, Хуссар Ирыстон) у уæрæсейаг амалхъом адæймаг, компаниты къорды хицау æмæ Самарæйы ирон æхсæнады зынгæдæр уæнгтæй иу. Самарæйы сахары кадджын æмбæстаг æмæ уæрæсейаг преми «Гордость нации»-йы 2021-æм азы лауреат адæмты ’хсæн сабырдзинад æмæ æмгуыстад фидар кæныны тыххæй.

2012-æм азы 15 майæй 2014-æм азы 20 апрелы онг куыста Хуссар Ирыстоны хицауады сæрдарæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны премьер-министртæ
Категори:Уæрæсейы амалхъом адæм
Категори:Мыртгæджыны чи райгуырдис, уыдон
Ростик
Касаты Алан

**Касаты Таймура́зы фырт Ала́н** () (райгуырдис 1986-æм азы 8 апрелы Турсунзадейы) у футболон клуб «Рубины» (Хъазан) футболист,  æрдæгхъахъхъæнæг.

## Карьерæ

* 2002 — «Титан» (Реутов)
* 2003 — ФК «Шинник» 
* 2004 - 2007 — «Зенит» (Бетъырбух)
* 2007 – ФК «Алани»
* 2008 — 2009 — «Кубань» (Краснодар)  
* 2009-æм азæй — «Рубин» (Хъазан) 
* 2008 — Уæрæсейы фæсивæды иугонд футболон командæ.

2020-æм азы февралы куыд зындгонд сси, Касаты Алан йæхи цæттæ кæны Дзæуджыхъæуы «Алани»-йы сконды хъазынмæ, фæлæ официалон контрактыл йæ къух нæма сæвæрдта.

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы чемпион (2009)
* Уæрæсейы хъалацы хицау (2011/2012)
* Уæрæсейы суперхъалацы хицау (2010, 2012)

## Фиппаинæгтæ

Алан
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Æгайты Алан

**Æгайты Хазбийы фырт Алан** (райгуырдис 1977-æм азы 31 мартъийы Дзæуджыхъæуы) уыдис «Аланийы» футболист, хъахъхъæнæг. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг. Йæ фыццаг тренер — Кодзырты Таймураз.

## Карьерæ
* 1994 — ФК «Ирыстон»
* 1995 — 2007 – ФК «Алани»

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы чемпион (1995)
* Уæрæсейы чемпионаты æвзист призер (1996)

Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Алан
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Пагæты Артур

**Пагæты Сардионы фырт Артур** (райгуырдис 1971-æм азы 28 декабры Дзæуджыхъæуы) — «Аланийы» футболист, хъахъхъæнæг æмæ тренер.  Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг. 

## Карьерæ
##### Куыд хъазæг
* 1990 — 2005 – ФК «Алани»
* 2005 — ФК «Сочи-04»
* 2006 — 2007 – ФК «Алани»

##### Куыд тренер
* 2008 — 2010 — ФК «Анжи»
* 2010 — 2011 — ФК «Волга» (Дæллаг Новгород)
* 2011–æй æзæй — ФК «Алани»

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы чемпион (1995)
* Уæрæсейы чемпионаты æвзист призер (1992, 1996)

## Æддаг æрмæг
* http://klisf.info/numeric/index.app?cmd=ln&id=874314985950142

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Артур
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Футболон тренертæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Бæззаты Гиуæрги

**Бæззаты Василийы фырт Гиуæрги** (), (райгуырдис 1978-æм азы 26 августы Рустауы, Гуырдзыстон) — «Луч-Энергийы» футболист, æрдæгхъахъхъæнæг, Бæззаты Дзамболаты ’фсымæр. 
 
## Карьерæ
* 1996 — 1997 — «Спартак» (Анапæ)
* 1998 — ФК «Кубань» (Краснодар)
* 1999 — «Витязь» (Крымск)
* 2000 — 2001 — Автодор (Дзæуджыхъæу)
* 2001 — 2005 — «Алани» (Дзæуджыхъæу)
* 2006 — 2008 — «Луч-Энерги» (Владивосток)
* 2008 — 2010 — ФК «Алани»
* 2011–æй æзæй — «Луч-Энерги»

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы футболон националон лигæйы бронзæ призер 2009

## Æддаг æрмæг
* http://www.luch-energy.ru/?team.main.players.07.pp-pl-luch-bazaev-27-07
* http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=ln&id=770236930630694
* http://stats.sportbox.ru/player.php?sp=fb&player=1106224620

## Фиппаинæгтæ

Гиуæрги
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:ФК «Автодоры» хъазджытæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Хуыгаты Алан

**Хуыгаты Анатолийы фырт Алан** (райгуырдис 1989-æм азы 27 апрелы Дзæуджыхъæуы) — грекъ-ромаг хъæбысхæсты æхсæнадæмон къæпхæны спорты мастер, æхсæнадæмон серийы турнир «Гран-при Иван Поддубный»-ы уæлахиздзау (2012), Уæрæсейы чемпион (2012), Европæйы чемпионаты æвзист призёр (2011-æм аз), Сæрдыгон Олимпаг хъæзтыты чемпион (2012).

Лондоны олимпиадæйы грекъаг-ромаг хъæбысхæстæй ерысты Алан рамбылдта сызгъæрин майдан. 84 килограммы онг уæзы хæцгæйæ, финалы фæуæлахиз ис Карам Мохаммед Габер Ибрагимæн.

2019-æм азы августæй кусы Цæгат Ирыстоны спорты министрæй.

## Хорзæхтæ æмæ кады нæмттæ
* Æхсæнадæмон къæпхæны Уæрæсейы спорты мастер
* Лондоны олимпаг чемпион (2012)

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы спорты сгуыхт мастертæ
Алан
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Олимпаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Дзылат

* Дзылат — мæзджыты бæрзонд мæсыг;
* Дзылат () — хъæу Кæсæг-Балхъары;
* Дзылаты мæсыг () — мæсыг Цæгат Ирыстоны.
Думастур

**Думастур** () у хъæу Гуырдзыстоны Пъанкъисы комы.

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ, Костæ, Касатæ, Къæбыстæ, Саулохтæ, Уанетæ, Джергатæ, Джиотæ, Гасситæ, Битетæ, Магкотæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Мыдæг

**Мыдæг** (; ) у чысыл æнусонцъæх къутæр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Хуыдиаты Николай

**Хуыдиаты Уырызмæджы фырт Николай** (райгуырдис 1949-æм азы 15 майы Дзæуджыхъæуы) у зындгонд советон футболист, хъахъхъæнæг, уæрæсейаг футболон тренер. Советон Цæдисы спорты мастер (1969), Уæрæсейы Федерацийы сгуыхт тренер (1990). Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг. Йæ фыццаг тренер — Цæлыккаты Муссæ.

## Карьерæ
ФК «Дзæуджыхъæуы Спартачы» рекордсмен. Акодта 417 матчы.

##### Куыд хъазæг
* 1965–1973 — ФК «Спартак» (Дзæуджыхъæу) 
* 1974 — «Торпедо» (Мæскуы)
* 1975 — «ЦСКА» (Мæскуы)
* 1976–1977 — «Торпедо» (Мæскуы)
* 1978 — «Локомотив» (Мæскуы)
* 1979 — 1983 — ФК «Спартак» (Дзæуджыхъæу) 
* 1971 — Советон Цæдисы олимпаг иугонд футболон командæ.

##### Куыд тренер
* 1988–1989 — Этуаль дю Сахель (Тунис)
* 1990–1991 — «Спартак» (Дзæуджыхъæу) 
* 1992–1993 — Асмарал (Мæскуы)
* 1996–2002 — «Локомотив» (Мæскуы)
* 1999 — Уæрæсейы фæсивæды иугонд футболон командæ
* 2002–2003 — Уæрæсейы иугонд футболон командæ
* 2003–2005 — «Спартак» (Дзæуджыхъæу) 
* 2006–2007 — Уæрæсейы фæсивæды иугонд футболон командæ
* 2007–2008 — Уæрæсейы иугонд футболон командæ

## Æнтыстдзинæдтæ

##### Куыд хъазæг
* Советон Цæдисы чемпион (1976), 
* Советон Цæдисы хъалацы финалист (1977)
* Советон Цæдисы 33 хуыздæр хъазджытæй иу (№2, 1974).

##### Куыд тренер
* Уæрæсейы чемпионаты æвзист призёр (2001), «Локомотив» (Мæскуы)
 
## Æддаг æрмæг
* Уæрæсейы иугонд футболон командæ  

Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Николай
Категори:Советон Цæдисы футболисттæ
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Уæрæсейы футболон тренертæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Хъуысаты Алан

**Хъуысаты Таймуразы фырт Алан** (), (райгуырдис 1981-æм азы 11 августы Дзæуджыхъæуы) Уæрæсейы футболист, æрдæгхъахъхъæнæг. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг. Йæ фыццаг тренер — Игорь Осинькин.

## Карьерæ
* 1997–1998 — ФК «Алани» (д.)
* 1999 — ФК «Ирыстон»
* 2000–2002 — ФК «Алани»
* 2003 — «ЦСКА»
* 2003–2004 — ФК «Алани»
* 2005 — Спартак (Челябинск)
* 2008 — Звезда (Иркутск)
* 2008–2009 — ФК «Стандарт» (Баку)
* 2009 — ФК «Анжи»
* 2010 — Торпедо (Мæскуы)
* 2011 — ФК «Алани» (д.)
* 2011–2012 — Луч-Энергия (Владивосток)

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы чемпион («ЦСКА») — 2003

## Æддаг æрмæг
* http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=ln&id=212048910510895
* http://stats.sportbox.ru/player.php?sp=fb&player=1106225520

Алан
Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Категори:Ирон футболисттæ
Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Яновский, Игорь Сергейы фырт

**Яновский Сергейы фырт Игорь** (райгуырдис 1974-æм азы 3 августы Дзæуджыхъæуы) у Уæрæсейы футболист, æрдæгхъахъхъæнæг, Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг.

## Карьерæ
Уæрæсейы Премьер-лигæйы акодта 263 матчы, бакъуырдта 46 голы.

Уæрæсейы иугонд футболон командæйы акодта 32 матчы, бакъуырдта 1 гол.

* 1991–1992 — «Автодор» (Дзæуджыхъæу)
* 1993–1998 — «Алани» (Дзæуджыхъæу)
* 1998–2001 — Пари Сен-Жермен (Франц)
* 2001–2003 — «ЦСКА» (Мæскуы)
* 2004 — «Алани»
* 2005–2006 — ФК Шатору (Франц)

* 1996–2003 — Уæрæсейы иугонд футболон командæ. 

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы чемпион (1995 «Алани»), (2003, «ЦСКА»)
* Уæрæсейы чемпионаты æвзист призёр (1996 «Алани»), (2002, «ЦСКА»)
* Уæрæсейы хъалацы хицау (2001/2002, «ЦСКА»)
* Францы чемпионаты æвзист призёр (1999/2000)
* Уæрæсейы 33 хуыздæр хъазджытæй иу (№1, 1996, 1997); (№2 (1998), (№3 1995, 2002).

## Æддаг æрмæг
* http://www.rusteam.permian.ru/players/yanovsky.html/ 
* http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=ln&id=585934779252208
* http://www.legioner.kulichki.com/index.php?id=11&lang=ru&player=52
* http://www.lfp.fr/joueur/index.asp?no_joueur=12515

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уæрæсейы футболисттæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
Лæджирттæг

**Лæджирттæг** кæнæ **цъиугæрдæг**, дыгурон вариант: *донизолф* (; , *птичья гречиха*) у иуазон кæрдæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бокс

**Бокс** у спорты хуыз, Олимпаг спорты хуызтæй иу.

Категори:Спорт
Чъобан

**Чъобан** (, **Чъвебари**) у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бæззатæ, Гæджитæ, Нанитæ, Габутæ, Гуылдатæ, Нартыхтæ, Æлбортæ, Жажитæ, Зассетæ, Зæгъойтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Æрдæгпрезидентон системæ

**Æрдæгпрезидентон системæ** кæнæ **хæццæ республикæ** у хицауады системæ, кæм президент æмæ хицауады сæрдар дыууæдæр лæмбынæг къухдариуæг кæнынц паддзахадæн. Уый хицæн кæны парламентон системæйæ, кæм закъондæттæг тыхтæ æндавынц æххæстгæнæг тыхтыл, æмæ президентон системæйæ, кæм президент у паддзахады сæргълæууæг æмæ хицауады сæрдар дæр.

Категори:Политикæ
Динамо (ФК, Мæскуы)

**Динамо** у Мæскуыйы футболон клуб. Къорды бындурæвæрд æрцыди 1923 азы.
Йæ сæйраг тренер у Дан Петреску. Клубы президент у Геннадий Соловьёв.
Къорды спонсор у Банк ВТБ.

## Æнтыстдзинæдтæ
* Советон Цæдисы чемпион (1936, 1937, 1940, 1945, 1949. 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976)
* Советон Цæдисы хъалацы хицау (1937, 1953, 1966/1967, 1970, 1977, 1984)
* Советон Цæдисы суперхъалацы хицау (1977)
* Уæрæсейы хъалацы хицау (1994/95)

## Зындгонд хъазджытæ
* Александр Новиков
* Лев Яшин
* Валери Гæззаты 
* Константин Бесков
* Валерий Маслов
* Владимир Гæбулты (2001, 2008–2011)
* Юри Гæззаты (1979–1981, 1984)
* Спартак Гогуниты (2000-2001)
* Зауырбег Плиты (2008–2009)
* Алан Гæтæгты

## Сæйраг тренертæ

* Константин Квашнин (1936)
* Виктор Дубинин (1937)
* Михаил Товаровский (1938)
* Виктор Дубинин (1939)
* Виктор Тетерин (1939)
* Лев Корчебоков (1939)
* Борис Аркадьев (1940—1944)
* Лев Корчебоков (1944)
* Михаил Якушин (1944—1950)
* Виктор Дубинин (1950—1951)
* Михаил Семичастный (1952—1953)
* Михаил Якушин (1953—1960)
* Всеволод Блинков (1961)
* Александр Пономарёв (1962—1965)
* Вячеслав Соловьёв (1965—1966)
* Константин Бесков (1967—1972)
* Гавриил Качалин (1973—1974)
* Александр Севидов (1975—1979)
* Виктор Царёв (1979)
* Евгений Горянский (1980)
* Вячеслав Соловьёв (1980—1983)
* Вадим Иванов (1983)
* Александр Севидов (1983—1985)
* Эдуард Малофеев (1985—1987)
* Анатолий Бышовец (1987—1990)
* Семён Альтман (1990—1991)
* Константин Квашнин (1936)
* Виктор Дубинин (1937)
* Михаил Товаровский (1938)
* Виктор Дубинин (1939)
* Виктор Тетерин (1939)
* Лев Корчебоков (1939)
* Борис Аркадьев (1940—1944)
* Лев Корчебоков (1944)
* Михаил Якушин (1944—1950)
* Виктор Дубинин (1950—1951)
* Михаил Семичастный (1952—1953)
* Михаил Якушин (1953—1960)
* Всеволод Блинков (1961)
* Александр Пономарёв (1962—1965)
* Вячеслав Соловьёв (1965—1966)
* Константин Бесков (1967—1972)|
* Гавриил Качалин (1973—1974)
* Александр Севидов (1975—1979)
* Виктор Царёв (1979)
* Евгений Горянский (1980)
* Вячеслав Соловьёв (1980—1983)
* Вадим Иванов (1983)
* Александр Севидов (1983—1985)
* Эдуард Малофеев (1985—1987)
* Анатолий Бышовец (1987—1990)
* Семён Альтман (1990—1991)
* Валери Гæззаты (1991—1993)
* Адамас Голодец (1993)
* Константин Бесков (1994—1995)
* Адамас Голодец (1995—1998)
* Георгий Ярцев (1998—1999)
* Алексей Петрушин (1999)|
* Валери Гæззаты (2000—2001)
* Александр Новиков (2001—2002)
* Виктор Прокопенко (2002—2003)
* Сергей Силкин (2003)
* Ярослав Гржебик (2003—2004)
* Виктор Бондаренко (2004)
* Олег Романцев (2004—2005)
* Иво Вортманн (2005)
* Андрей Кобелев (2005)
* Юрий Сёмин (2006)
* Андрей Кобелев (2006—2010)
* Миодраг Божович (2010—2011)
* Сергей Силкин (2011—2012)
* Дмитрий Хохлов (2012)
* Дан Петреску (2012—н.р.)

## Æддаг æрмæг
http://fcdinamo.ru/ 

Категори:Футболон клубтæ
Хацъæты хъæу

**Хацъæты хъæу**, вариант: **Хацатæ** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Уæллаг Мызуры хъæумæ ’ввахс.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хацъæтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Сæхæггатæ

**Сæхæггатæ** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мызуры хъæумæ ’ввахс.

## Истори
Таурæгътæм гæсгæ Стыр Мызуры цур, Ксурты фарсмæ, æрцард Цæразонты Сихъойы фырт Сæхæг йæ 4 фыртимæ. Сарæзта дзы хæдзар. Ксурты æрцæрæг Баскатæ уый куы базыдтой, уæд æм бацыдысты. Се ’хсæн ныхас расайдта загъдмæ æмæ Баскатæ Сæхæджы амардтой. Йæ фырттæ Макко, Толпар, Золо æмæ Цæрæкимæ бафидыдтой. Хæдзар схъæу ис. Схуыдтой йæ Сахæгкаты хъæу. Фырттæй алчи дæр сси хицæн мыггаг — Магкотæ, Толпартæ, Золойтæ, Цæрæктæ æмæ æрвадæлтæй цардысты сæ фыды номыл арæзт Сахæгкаты хъæуы.

Мызуры æхсæнадæн сæ иумæйаг ныхас уыдис Стыр Мызуры.

Суг амал кодтой Тары комы хъæдæй Алардыйы цæгатæй, Ксурты мæ Сахæгкаты хъæдтæй, Ходы цæгатæй.

Донцух сæ нæ уагътой: Хæрисджын комы дон, Цады дон, Алардыйы дон, Ксурты дон, Сахæгкаты дон, Ногхъæуы дон, Суларты дон æмæ Фæсхохы суадон. Сæ фос æфсæст уыдысты бæрзонд хæхты рæбынты: Æлдары уыгæрдæн, Сæгъдуцæны рагъ, Гæрæгоны лæгъзытæ æмæ Хъарм хуссары фæлмæн кæрдæгджын хизæнтæ æмæ уыгæрдæнты хосæй.

Уæлладжыры комы æмæ Ирыстоны иумæйаг бæрæгбæттимæ ма сæм уыдис сæхи бæрæгбæтты кувæндæттæ: Булгахы Уастырджи, Ксурты тхост, Мызуры хъæуы зæд, Сахæгкаты Уацилла æмæ Санайты Уастырджи.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Магкæтæ, Толпартæ, Золойтæ, Цæрæктæ. 1930-æм азы Сæхæггаты цæрджытæ алыгъдысты быдырмæ.

## Кæс ноджы
* Сæхæггаты Уацилла

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Ногхъæуы комы дон

**Ногхъæуы комы дон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Æрыдоны галиу фæрсагдон. Йæ донæфтæн ис Мызуры. 

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Æрыдоны фæрсагдæттæ
Локомотив (ФК, Мæскуы)

**Локомотив** у Мæскуыйы футболон клуб. Къорды бындурæвæрд æрцыди 12 августы 1923 азы.

Йæ сæйраг тренер у Марко Николич. Клубы президент у Владимир Леонченко.

Къорды генералон спонсор у ОАО «РЖД» (Уæрæсейы æфсæнвæндæгтæ).

## Æнтыстдзинæдтæ
* Советон Цæдисы чемпионаты æвзист призер (1959) 
* Советон Цæдисы хъалацы хицау (1936, 1957)
* Советон Цæдисы хъалацы финалист (1990)
* Уæрæсейы чемпион (2002, 2004, 2017/18)
* Уæрæсейы чемпионаты æвзист призер (1995, 1999, 2000, 2001, 2019, 2020)
* Уæрæсейы хъалацы хицау (1996, 1997, 2000, 2001, 2007, 2015, 2017, 2019)
* Уæрæсейы хъалацы финалист (1998)
* Уæрæсейы суперхъалацы хицау (2003, 2005, 2019)

## Зындгонд хъазджытæ
* Валери Гæззаты
* Владимир Маслаченко 
* Валерий Петраков
* Николай Хуыдиаты
* Дмитрий Лоськов
* Роман Павлюченко
* Дмитрий Сычёв
* Алан Гæтæгты

## Спортфæз

Спортфæз "Локомотив" у къорды стадион — арæзт æрцыд 2002 азы, цæуы дзы 28800 адæймаджы.

## Æддаг æрмæг
* http://fclm.ru/

Категори:Футболон клубтæ
Рубин (ФК)

**Рубин** у Хъазаны футболон клуб. Къорды бындурæвæрд æрцыди 1958 азы.
Йæ сæйраг тренер у Курбан Бердыев. Клубы президент у Валерий Сорокин.
Къорды капитан у Леонид Слуцкий .

## Раздæры нæмттæ
* «Искра» — 1958 – 1964
* «Рубин» — 1964 – 1992
* «Рубин-ТАН» — 1992 – 1993
* 1994-æй æзæй — «Рубин»

## Æнтыстдзинæдтæ
* Уæрæсейы чемпион (2008, 2009)
* Уæрæсейы чемпионаты бронзæ призер (2003,2010)
* Уæрæсейы хъалацы хицау (2011/2012)
* Уæрæсейы хъалацы финалист (2008/2009)
* Уæрæсейы суперхъалацы хицау (2010, 2012)
* Уæрæсейы суперхъалацы финалист (2009)

## Зындгонд хъазджытæ

* Алан Касаты
* Сергей Семак
* Александр Бухаров
* Дзамболат Бæззаты (2006–2007)

## Сæйраг тренертæ
* 1999 – Павел Садырин
* 2000-2001 – Антихович Виктор
* 2001 – Александр Афонин
* 2001-æй æзæй — Курбан Бердыев

## Спортфæз

Спортфæз «Централон» у къорды стадион  цæуы дзы 26920 адæймаджы.

## Æддаг æрмæг
http://rubin-kazan.ru/main/ 

Категори:Футболон клубтæ
Хаситæ (хъæу)

**Хаситæ** кæнæ **Хаситыхъæу** у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.

Цардысты дзы Хаситæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Зруггомы хъæутæ
Алыккатæ

**Алыккатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Алыккаты мыггаг равзæрд Тлаттатæй. Алыкка уыд Тлаты фырты фырт. Алыккайы номыл рацыд мыггаг Алыккатæ, æнæуи та Тлаттатæй уыдысты. Алыккайы цæуæт фыссынц Алыккатæ, Тлаты иннæ цот та фыссынц Тлаттатæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Ом, Георг Симон

**Георг Симон Ом** (райгуырдис 1789-æм азы 16-æм мартъийы – амардис 1854-æм азы 6-æм июлы) уыдис зынгæ немыцаг физик æмæ математик. Йæ царды фылдæр хай арвыста электрондых иртасгæйæ, æмæ йе стырдæр æнтыст ссис Омы закъон. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Германы физиктæ
Категори:Физиктæ алфавитмæ гæсгæ
Электрондых

**Электрондых** кæнæ **электр**, **электрад**, вариант: *уадтыхад* у ахæм физикон фæзындты æмбырд, кæцытæ цæуынц электрон ифтонгты тыххæй. Электрондых дæтты ахæм зындгонд эффекттæ, куыд арвæрттывд, электромагнитон индукци, электрон ток æмæ æндæртæ. Уый йеддæмæ электрондых дæтты фадат электромагнитон тæмæн аразын æмæ исын.

## Фиппаинæгтæ

*
Есенин, Сергей Александры фырт

**Есенин Александры фырт Сергей ** (); райгуырдис 1895-æм азы 21 сентябры (3 октябры) Константиновойы хъæуы Рязаны губернæйы — амардис 1925-æм азы 28 декабры Бетъырбухы) у зындгонд уырыссаг поэт.

## Есенины ном мысгæйæ
Есенины ном хæссынц Рязаны Паддзахадон Университет æмæ тагъд поезд «Мæскуы — Рязань».

## Æддаг æрмæг
* Сайт Сергей Есенины тыххæй  
* Есенины биографи  
* Сайт Сергей Есенины тыххæй 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Уырыссаг фысджытæ
Категори:Уырыссаг поэттæ
Категори:Уæрæсейы поэттæ
Категори:Уæрæсейы фысджытæ
Зенит (ФК, Бетъырбух)

**Зенит** у Бетъырбухы футболон клуб. Къорды бындурæвæрд æрцыди 1925 азы.
Йæ сæйраг тренер у Лучано Спалетти. Клубы президент у Александр Дюков. Къорды капитан у Вячеслав Малафеев. Компани Газпром у командæйы генералон спонсор.

## Æнтыстдзинæдтæ

* Советон Цæдисы чемпион (1984)
* Советон Цæдисы чемпионаты бронзæ призер (1980) 
* Советон Цæдисы хъалацы хицау (1944)
* Советон Цæдисы хъалацы финалист (1939,1984)
* Советон Цæдисы суперхъалацы хицау (1985)
* Уæрæсейы чемпион (2007, 2010, 2011/2012)
* Уæрæсейы чемпионаты æвзист призер (2003)
* Уæрæсейы чемпионаты бронзæ призер (2001, 2009)
* Уæрæсейы хъалацы хицау (1998/1999, 2009/2010)
* Уæрæсейы хъалацы финалист (2001/2002)
* Уæрæсейы суперхъалацы хицау (2008, 2011)
* Уæрæсейы Премьерлигæйы хъалацы хицау (2003)
* УЕФА хъалацы хицау (2007/2008)
* УЕФА суперхъалацы хицау (2008)
* Интертото хъалацы финалист (2000)

## Зындгонд хъазджытæ

* Лев Бурчалкин
* Александр Кержаков
* Андрей Аршавин
* Владимир Быстров
* Дзамболат Бæззаты
* Алан Касаты (2004-2007)

## Сæйраг тренертæ

* Павел Садырин (1983-1987, 1995-1996)
* Властимир Петржела (2003-2006)
* Дик Адвокат (2006-2009)
* Лучано Спалетти (2010-н.р.)

## Зениты зындгонд футболдзæуттæ

* Михаил Боярский
* Татьяна Буланова
* Николай Валуев
* Валери Гергиты
* Медведев, Дмитрий Анатолийы фырт
* Александр Розенбаум
* Дмитрий Шостакович

## Æддаг æрмæг

* http://www.fc-zenit.ru/info/main.phtml

* http://aegov.narod.ru/

* http://www.ntv.ru/novosti/150908/
Категори:Футболон клубтæ
Моргуатæ

**Моргуатæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Моргуатæ Уæлладжыры комы Бызы цардысты. Кæимæдæр фæтуджджын сты æмæ Хъобанмæ ралыгъдысты. Уым Аспиатæ, Хъаныхъуатæ æмæ Алыккаты уазæг бакодтой сæхи. Фæцардысты цасдæр. Уыдысты æртæ æфсымæры — Дзогъ, Морг æмæ Гагадзи. Куы æрбынæттон сты, уæд уырдыгæй та æрлыгъдысты, Теджыхъæу чи хуынды, уырдæм. Уым аргъуан уыди уæд. Стæй аргъуан сивтой уæлдæр. Уыдон дæр аргъуаны размæ слыгъдысты: Теджыхъæу, Хъаныхъуатыхъæу, Зоратыхъæу, Уæллагхъæу кæнæ Асланджерийыхъæу — гъе, уыцы хицæн сыхтæ сиу сты æмæ сæ рауад Джызæл. Тег ирон лæг уыди, уыцы сыхы цард. Хъæуæн авд азы хъомгæс фæцыд æмæ сых йæ номыл баззад. Хъаныхъуатыхъæу та Хъобанæн сæ кусджытæ уыдысты.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъыбызтæ

**Хъыбызтæ** кæнæ **Хъибизтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Равзæрд
Цардысты Дыгуры. Сæ фыдæл цард хохы Дыгуры, Къаматы. Раздæр сæ æндæр номæй хуыдтой, фæлæ ферох, куыд сæ хуыдтой, уый. Сæ фыдæлæн уыд æртæ фырты: Хъыбыз, Секъина æмæ Къубал. Куы байуæрстой, уæд алчи йæхи номæй скодта мыггаг: Хъыбызтæ, Сечъинатæ æмæ Къубалтæ быдырмæ ралыгъдысты.

## Фиппаинæгтæ

*
Чертхъотæ

**Чертхъотæ** кæнæ **Чертыхъотæ** ( *Черткоевы*, *Кердигоевы*, *Чертикоевы*, *Кердикоевы*,  ქერდიგაშვილი, ქერდუყაშვილი, ქერდიყაშვილი, ქერდიყოშვილი, ქერდუხაშვილი, ქერდიხაშვილი, ქერდიხოშვილი) сты ирон мыггаг.

## Æрвадæлтæ
* Чертхъотæ — Хъодалатæ — Гоцъотæ — Сотатæ

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

*
Унцукуль

**Унцукуль** () у хъæу Дагъистаны Унцукулы районы. Лæууы Солыйы Хъойсуйы галиу былыл. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Унцукулы районы цæрæнрæттæ
Хъойсу

**Хъойсу** ():
* Андийы Хъойсу — Дагъистаны цæугæдон
* Солыйы Хъойсу — Дагъистаны цæугæдон
Згъæр

**Згъæр**, вариант: *згъæллаг* () — хъарм æмæ электрон тых хорз чи уадзы, ахæм æрттиваг, хуымæтæг химион буарад.

## Иуæй-иу згъæртæ
* Æвзист
* Æрхуы
* Æфсæйнаг
* Зды
* Къала
* Сыгъзæрин

## Фиппаинæгтæ

*
Дзодзитæ

**Дзодзитæ** кæнæ **Дзодзиатæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Чеса

**Чеса** кæнæ **бза**, **быза**, **æфсæнбæлас**,  кæнæ *сенсери* (, ) у æнусонцъæх бæлæсты мыггаг.

Кавказы зайы колхидæйаг чеса (*Buxus colchica*).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Сомих (нысаниуджытæ)

**Сомих** нысан кæны:
* Сомихаг адæм — иумæйагæй
* Сомих — паддзахад
* Сомихгом — Хуссар Ирыстоны хъæу
Беслæны теракт

**Беслæны теракт** æрцыд 2004-æм азы фыццæгæм сентябры. Уæд, Беслæны фыццæгæм скъолайы, террористтæ æрцахстой 1100 амынæты, кæдонæй 777 уыдысты сывæллæттæ. Теракт цыд æртæ боны, æмæ йæ кæронмæ амынæттæй 380 амардысты. Террористтæ уыдысты Шамиль Басаевæй æрвыст, чи Цæцæн Уæрæсейæ ахицæн кæныныл тох кодта. Сæ фылдæр уыдысты цæцæйнæгтæ æмæ мæхъхъæлæттæ.

## Æддаг æрмæг

* В память о погибших... 

Категори:Беслæн
Категори:Теракттæ
Категори:Ирыстоны истори
Турк (нысаниуджытæ)

**Турк** нысан кæны:
* Турк, Чысыл Азийы бӕстӕ
* Туркаг адæмы иумæйаг ном
* Терк-Турк, нарты кадджыты бӕстӕ
Поландбол

**Полландбол** у интернеты мем, кæцы равзæрд гермайнаг сайт Krautchan.net-ы, 2009-æм азы. Полландбол у цæстытимæ пурти æмæ йыл цы бæстæйы флаг вæййы ныв, уыцы бæстæ æвдисы. Фыццаг æмæ æппæты зынгæдæр полландбол у Польшæйы полландбол. 

Категори:Интернет
Конденсатор

**Конденсатор** (латинаг *condensare*-йæ, «æнцъулын») у пассивон электрон элемент, кæцыйæ архайынц электрон ифтыгъд дарынæн. Йæ бон цас ифтыгъд у дарын, уый миниуæг хонынц бæрцуат, æмæ йæ барынц фарадтæй. Конденсатортæ вæййынц амад дыууæ электрон уадзæгæй, кæдон вæййынц кæрæдзимæ тынг æввахс æмæ диелектрикæй хицæнгонд. Конденсатортæй арæх пайда кæнынц электрон рæнхъыты.

Категори:Электрондых
Транзистор

**Транзистор** у электрон элемент, кæцыйæ архайынц электрондых, æнæ механикон æзмæлдæй, тыхджындæр кæнынæн æмæ иргъæвынæн. Транзистортæ фылдæр арæзт вæййынц æрдæгуадзæг æрмæгæй, æмæ æртæ терминалæй, æддаг рæнхъимæ иу кæнынæн. Транзистортæ сты нырыккон электрон гæрзты ахсджиагдæр элементтæ.

Категори:Электрондых
Æхсынкъмарæн

**Æхсынкъмарæн** кæнæ **æхсынчъыхос**, **риухосгæрдæг**, вариант: *гуырыл*;  (, ) у иуазон халхуыз зайæгой.


Image:Matricaria recutita 0.1 R.jpg|
Image:Kamomillasaunio (Matricaria recutita).JPG|
Image:Matricaria chamomilla 2 RF.jpg|
Image:Matricaria recutita Sturm13045.jpg|


## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Цъирæнгæрдæг

**Цъирæнгæрдæг** кæнæ **уадындзæг** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгойты хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Тæрхъусгæрдæг

**Тæрхъусгæрдæг** (, ) у бирæазон зайæгой, æртæсыфоны хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Къаххос

**Къаххос** кæнæ **ахорæнгæрдæг**, **уайгæрдæг**, **[[тынгæрдæг]]**, чыс.ныхас. **тыны кæрдæг** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой. Бирæ рæтты йæ хонынц **[[цайгæрдæг]]**.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Калмгæрдæг

**Калмгæрдæг** кæнæ **калмы хос**, **калмыхос** (, ) у дидинæгджын зайæгой, сургæнæны хуыз.

## Литературæ
* 
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Сагалæг

**Сагалæг** кæнæ **загалæг**, **тахинонгæрдæг**, дыгурон вариант: *майрæндзæхæра* (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Такъуындела

**Такъуындела** кæнæ **хакъуындела** (, ) у дыууæазон кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Рувасгæрдæг

**Рувасгæрдæг** кæнæ **омдзæджы хос** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ризæджыгæрдæг

**Ризæджыгæрдæг** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Арзачъела

**Арзачъела** кæнæ **арзачъера** (, , ) у бирæазон кæрдæг зайæгойты хуыз.

Чысангомы йæ бирæтæ хонынц *уарзачъера*. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Зынтъыры

**Зынтъыры** (, ) у зайæгойты мыггаг. Зайы уымæл æмæ субтропикон рæтты.

## Иуæй-иу хуызтæ
* Цъироба (*Polygonatum verticillatum*)

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гоммæ æввахс раззаг æнæтымбылгонд хъæлæсон

**Гоммæ æввахс раззаг æнæтымбылгонд хъæлæсон** у хъæлæсон, æмæ дзы цалдæр дзургæ æвзаг пайда кæнынц. Йæ Æхсæнадæмон Фонетикон Алфавиты нысан у ⟨æ⟩, гыццыл ae лигатурæ.

## Миниуджытæ
* Йæ хъæлæсоны бæрзæнд гоммæ æввахс у.
* Йæ хъæлæсоны бынат раззаг у. Уый нысан кæны æмæ æвзаг, цас гæнæн ис афтæ, разæй вæййы.
* У æнæтымбылгонд, æмæ уый нысан кæны былтæ тымбыл кæй нæ вæййынц, уый.

Категори:Хъæлæсонтæ
Зичиуйфалу

**Зи́чиуйфалу** ( ) у Венгрийы хъæу. Ис Фейеры провинцийы.

Хъæуы фæзуат у 10,82 км². Цæрджыты нымæц — 941.

## Цæрджытæ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Венгрийы цæрæнрæттæ
Зæнæджы хос

**Зæнæджы хос** (; ) у зайæгойты хуыз.

## Кæс ноджы
* Къæдзнизы хос

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Псалом 90

**Нæуǽдзæм псало́м** (масореттаг нумерацимæ гæсгæ **нæуæдз фыццæгæм**) у Псалтыры 90-æм псалом. Йæ автор бæрæг нæу, фæлæ дзуттаг традицимæ гæсгæ йæ автор у Моисей, уымæн æмæ, уыдонмæ гæсгæ, 90-æм псалом у Моисейы 89-æм псаломы дарддæргонд.

Категори:Чырыстон дин
Рио-Негро

* Рио-Негро (провинци) — провинци Аргентинæйы
* Рио-Негро (цæугæдон, Аргентинæ) — Аргентинæйы цæугæдон
* Рио-Негро (цæугæдон, Уругвай) — Уругвайы цæугæдон
* Рио-Негро (Чили) — Чилийы сахар

## Кæс ноджы
* Риу-Негру
Чела

**Чела** (, ) у, саубын гагатæ чи дæтты, ахæм зайæгой. Зайы Кавказы, Ираны, Турчы, Болгарийы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гагадыргътæ
Галгæрдæг

**Галгæрдæг** кæнæ **харедзи**, **харедзина** (, ) у бирæазон кæрдæджыты мыггаг.

## Этимологи
Дзырд *харедзи* у гуырдзиаг æвзагæй æрбайсгæ. Хуссар Иры ма йæ хонынц *харедз* дæр, Цæгат Иры йын ис йæхи ном — **рæсыдбадæн**. Фæлæ *харедзина* ам дæр æмбæлы Уæлладжыры комы ирæтты ныхасы, уыдон æй дзурынц *харедзи*.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Гуылм

**Гуылм** (, ) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты хуыз. Уый у цупалгæрдæджы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Куысыфтæггонд

**Куысыфтæггонд** (, ) у бирæазон доны зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тъæпæн хъæдур

**Тъæпæн хъæдур** кæнæ **лыстæг хъæдур** (, ) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Цывзыгæрдæг

**Цывзыгæрдæг** кæнæ **дойнаг цывзы**, **доны чызджытæ**, **судзагхал**, **судзаг кæрдæг** (; , *Водяной перец*) у кæрдæг зайæгойты хуыз. Зайы Цæгаты æрдæгтымбылæджы уымæл æмæ субтропикон рæтты.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Разазиаг фæранк

**Разазиаг фæранк**, зонгæ дæр куыд **персайнаг** кæнæ **кавказаг фæранк** ( кæнæ *Panthera pardus saxicolor*) у стыр гæдытæм хауæг цæрæгой. У фæранкты дæлхуыз, æмæ се ’хсæн у æппæты стырдæр дæлхуыз. Разазиаг фæранктæ æмбæлынц Кавказы хæхты, Ираны цæгаты, Турчы скæсæны æмæ Раззаг Азийы цыдæр рæтты. Фæранктæн фесæфын тас у. Сæ нымæц иу минмæ æввахс у æмæ цъусдæр кæны.

## Адæмимæ ахастытæ
Фæранк у Ирыстоны ахсджиаг символ, ис Цæгат Ирыстон — Алани æмæ Хуссар Ирыстоны гербтыл.

Уырыссаг æвзагыл арæх йæ хонынц *кавказаг барс* () æмæ уый тыххæй арæх йæ хæццæ кæнынц митын фæранкимæ, уырыссаг æвзагыл *барс* дæр кæй хонынц, уыимæ. Разазиаг фæранкæй уæлдай митын фæранк Кавказы никуы цардис, æмæ уый тыххæй Ирыстоны гербыл йæм уæвæн нæй. Фæлæ уæддæр цымыдисаг у уый, æмæ Вахушти Багратионийы оригиналон нывы фæранкæн урс хуыз уыдис, æмæ уый цы цæрæгойы дзы нынныв кодта, уый бæрæг нæу.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Уæрæсейы Сырх чиныг
Категори:Гæдытæ
Дурындзæг

**Дурындзæг**, вариант: *доныхъ* (, ) у доны зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Галы æрыскъæф

**Галы æрыскъæф**, **галæрыскъæф**, **цæхæрадоны æрыскъæф**,  (, ) у, лыстæг урс дидинджытæ кæуыл зайы æмæ хæрздæф сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгой. Уый у æрыскъæфы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Гагадыргътæ
Сургæнæн (зайæгой)

**Сургæнæн** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Гуыбыннизхос (*Geranium palustre*)
* Калмгæрдæг (калмы хос) (*Geranium pratense*)
* Кæлдæф (*Geranium sylvaticum*)

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гæдыных

**Гæдыных**, варианттæ: *гæдыйы ных*, *гæдиных* (, ) у бирæазон халхуыз зайæгойты мыггаг.

## Иуæй-иу хуызтæ
* Бæхы цъоза

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æстъоппæлæ

**Æстъоппæлæ** кæнæ **стъопполæ**, **стъопола** (, ) у зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Арсыхъус
* Цæстынизы хос
* Фыркъæдæн
* Фыццагдидин

## Литературæ
* 
* Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Куыдзы бага

**Куыдзы бага** кæнæ **куыдзыбага** (, ) у зайæгойты мыггаг.


Image:Solanum tuberosum (Aardappelplant) Nicola.jpg|Картоф
Image:Aubergine.jpg|Бадырджан
Image:Tomatoes-on-the-bush.jpg|Пъамидор
Image:Illustration Solanum dulcamara0.jpg|Куыдзыгага
Image:Solanum pseudocapsicum.jpg|*Solanum pseudocapsicum*
Image:Solanum muricatum Flower and Fruit.jpg|*Solanum muricatum*


## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Хуымон сындз

**Хуымон сындз** кæнæ **сындзгæрдæг** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тæбæхсæутæ

**Тæбæхсæутæ** кæнæ **Тæбæхсаутæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Фæранк

**Фæранк** кæнæ **фыранк**, **франк**, **мысы** () кæнæ **леопард** () у тугдзых æхсырæйхæссæг цæрæгойты хуыз, хауы стыр гæдытæм. У пантерæты мыггаджы сæ фондз минæвæртæй иу.

Фæранчы дæлхуыз, разазиаг фæранк, раджы цардис Цæгат Кавказы æмæ ис Ирыстоны гербыл.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Уæрæсейы Сырх чиныг
Категори:Гæдытæ
Франк

* **Франк** кæнæ **[[Фæранк]]** — цæрæгой
* **[[Франк (æхца)|Франк]]** — æхца
* **Франк** — гермайнаг ном
Лабæ (нысаниуджытæ)

* Лабæ — ирон хъæу Хъæрæсе-Черкесы;
* Лабæ — Кавказы цæугæдон.
Букъа

**Букъа** кæнæ **гукъа** (, ) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Чыстæ

**Чыстæ** у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу. Ис Къуыдаргомы.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хъæцмæзтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дзидзойтæ

**Дзидзойтæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Сæ мыггаджы хистæртæ куыд дзурынц, уымæ гæсгæ, дам, Дзидзойты мыггаг раджы кæддæр равзæрд Уæлладжыры комы Зджыды Гæбуты мыггагæй. Гæбутæй, дам, иу лæг ус ракуырдта ацы хъæуккаг Баситы чызджы, фæлæ лæг уайтагъд амард, Баситы чызг йæ цæгатмæ ацыд. Ам ын райгуырд лæппу, сæвæрдтой йыл ном Гæуис. Цæмæй сæ сæ хæрæфырт зæххытæ ма ‘рдома, уый тыххæй Гæуисы Баситæ марынвæнд скодтой. Ацы хабар Гæуисы мадæн чидæр фехъусын кодта, æмæ уырдыгæй фæлыгъд Сындзыхъæумæ, ардыгæй та Дыгургоммæ — Уæхъæцмæ. Ам Гæуис слæг. Дзидзойтæ цæрынц Æхсæрысæры. Сæхæдæг куыд дзурынц, уымæ гæсгæ сæ мыггаджы ном рахастой сæ цæрæн бынатæй. Сæ фыдæл хуынд Гасай… Гасайæн уыд æфсымæртæ: Гото, Цæгæра, Гæбу, Джыбыл, Гыбыдт. Ацы æфсымæрты нæмттæй равзæрдысты мыггæгтæ: Готатæ, Цæгæратæ, Гæбутæ, Джыбылтæ, Гыбыдтæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Дзедзыкка

**Дзедзыкка** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Калак (нысаниуджытæ)

* **[[Калак]]** кæнæ **Тбилис** — Гуырдзыстоны сæйраг сахар.
* **[[Калак (Цæгат Ирыстон)|Калак]]** — Цæгат Ирыстоны хъæу.
* **Калак** — уый дæр, **[[сахар]]** цы у, уый.
Хъоло

**Хъоло**,  (, ) у бирæазон зайæгой.

## Кæс ноджы
* Хæрыны хъоло

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дыргъджын

* **Дыргъджын** — дыргъ бирæ кæм зайы, ахæм бынат;
* Дыргъджын — хъæу Хуссар Иры, Дзаугомы;
* Дыргъджын — хъæу Хуссар Иры, Хъемултайы комы;
* Дыргъджын — хъæу Хуссар Иры, Лехурагомы.
Дзæрна

**Дзæрна** — мæнæу кæнæ нартхор æмæ хъæдуры нæмгуытæй доны цы хæринаг сфыцынц, уый.

Категори:Ирон хæринæгтæ
Хуычъы

**Хуычъы**, **хуычъыйы сæр** (, ) у кæрдæг зайæгой, дзæнгæрæгойы хуыз.

Йæ зæнг хуыйны **хуычъисæр**, бирæ рæтты йæ хонынц **хуычъидзæхæра**. Йæ уидæгтæ сты дæргъæццонæй лыстæгдæр æнгуылдзы стæвдæн, æмæ хуыйнынц **хуычъытæ**. 

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уиззайы сæр

**Уиззайы сæр** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

**Уизза** у уидаг, йæ зæнг æмæ дидинджытæ сты дзæнгæрæгойы хуызæн. У хæрынæнбæзгæ, хæрзад. Хос дзы кодтой игæр æмæ ахсæнæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Къацциу

**Къацциу** кæнæ **хæрыны сындз**, **хæрынысындз** (, ) у дыууæазон кæрдæг зайæгой, дзæнгæрæгойы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дзæнгæрæгой

**Дзæнгæрæгой** кæнæ **къæрцгæнæг** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Иуæй-иу хуызтæ
* Къацциу (*Campanula rapunculus*)
* Къæркъæраг (*Campanula ardonensis*)
* Хуычъы (*Campanula rapunculoides*)

## Литературæ
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къубалæг

**Къубалæг**,  () у зайæгойты хуыз. Зайы Кавказы æмæ Сыбыры.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Быгъуылтæ

**Быгъуылтæ**, вариант: *Бугултæ* (, ) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Дзусатæ

**Дзусатæ** кæнæ **Дзустæ** () сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Ацы мыггаг цард Уæлладжыры комы Бадыхъæуы. Сæхицæн æрвад мыггагыл нымайынц Хапсæты мыггаджы. Мыггаг Дзустæ равзæрд Уæлладжыры комы Ос-Бæгъатыры фырт Цæразоны къабазæй.

Иуахæмы, дам, Уæлладжыры комæй, Бады хъæуæй Дыгургоммæ бафтыд Дзусты Болат æмæ æрцард Уæллагкомы зылды Хонсары хъæуы. Фæстæдæр ма Бадæй балыгъдысты Болаты æфсымæры æртæ фырты: Хъасай, Сламæрзæ æмæ Елмæрзæ æмæ уыдон дæр æрцардысты Хонсарыхъæуы сæ фыды æфсымæр Болаты фарсмæ. Сæ цыппар дæр ам устытæ æрхастой æмæ сын фæзынд цæуæт. Болатæн Сеойты чызгæй райгуырд дыууæ фырты: Хуасдзау æмæ Деко. Уыдонæн дæр фæзынд цæуæт. Болаты æфсымæры фырттæн дæр фæзынд цæуæт æмæ цæуæты цæуæт. Бирæтæ сæ ралыгъдысты Дымтæм.

## Фиппаинæгтæ

*
Хапсæтæ

**Хапсæтæ**, вариант: **Хапсатæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Гоцъитæ

**Гоцъитæ** (,  გოჩაშვილი, გოციშვილი, გოჩოშვილი) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Тхел

**Тхел** кæнæ **Тыхел** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Чеселтгомы.

Цардысты дзы Тыджытæ.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Джинат

**Джинат** у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Джинаты комы.

## Мыггæгтæ
Ныртæккæ Джинат æдзæрæг у. Цардысты дзы Гуыбатæ, Еналдытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Категори:Джинаты комы хъæутæ
Сидæн (Дзауы район)

**Сидæн** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Цъалагомы.

Цардысты дзы Гаглойтæ.

## Ам райгуырдысты
* Гаглойты Рутен — ирон индзылер, поэт.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Чъехаг сырхыхос

**Чъехаг сырхыхос** кæнæ **бур дзæгъдзæгъаг**, **бурзæрин** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Сырхыхос

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Самилахъ

**Самилахъ** кæнæ **саумилахъ**, адджын сау гагатæ кæуыл зайы, ахæм зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гагадыргътæ
Дыргъджын (Дзаугом)

**Дыргъджын** у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Цъалагомы. Дыргъджын у Къусджыты хай. Цæрынц дзы 9 адæймаджы (2015).
 
Цардысты дзы Гаглойтæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сырды хос

**Сырды хос** кæнæ **сырдыхос**  (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чиндзи (мыггаг)

**Чиндзи** () у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Хуызтæ
* 
* 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Лесор

**Лесор** у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу. Ис Къуыдаргомы.

Цардысты дзы Æлбортæ, Гуылдатæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цъесс

**Цъесс** кæнæ **Цъес** у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хъæу. Ис Нарыкомы.

## Истори
1944-æм азы Цъессы цæрджытæ алыгъдысты быдырмæ.

Цардысты дзы Епхитæ, Беритæ. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Агъулы район

**Агъулы район** у Дагъистаны районтæй иу. Ис республикæйы хуссары. Районы административон центр у Тпиг.

Цæрынц дзы агъулæгтæ — 92,53 %, даргинæгтæ — 7,06 %.

## Фиппаинæгтæ

*
Æлвас

**Æлвас** (, ) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Джедзæ

**Джедзæ** кæнæ **сылгоймаджыхос** (, , ) — хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Захъайы хъоло

**Захъайы хъоло** (; , *Горец альпийский*, *Таран альпийский*) у кæрдæг зайæгойты хуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дзыбыра

**Дзыбыра** у хохы хусран æмæ лæбырд бынæтты чи зайы æмæ сырх гагатæ кæуыл зайы, ахæм, мæцкъуыйы хуызæн, ныллæг къутæр.

## Литературæ
* Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуат : 4 томæй / Гæбæраты Никъалайы иумæйаг редакцийæ ; Уæрæсейы зонæдты академи ; Дзæуджыхъæуы зонадон центр ; Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн институт. — М. : Наука, 2007. II-æм том, 298 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Гагадыргътæ
Цъоза

**Цъоза** (, ) у хæрынæн бæзгæ кæрдæг зайæгой. Уый зайы иу зæнгыл, ис ын чысыл хъуынджынгонд сыфтæ, кæны урс дидинæг. Йæ сыфтæ кæнынц æргом мастад, æмæ йæм фос æхсызгонæй не ’вналынц.

## Адæмон медицинæ
Адæмон медицинæйы дзы хос кæнынц ахсæн æмæ дæндаджы фыдтæн, уый сæ кæны сыгъдæг æмæ фидар. Хосæн уæлдай хуыздæр у йæ уидаг æмæ йæ ногдзыд. 

## Кæс ноджы
* Бæхы цъоза
* Дзæнгæрæгой

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсырæг

**Æхсырæг** кæнæ **æхсыргæрдæг**, **æхсæвæрæг**, **æхсæвæртæ**, **куыдзæхсырæг**, **куыдзы æхсыр**, **куыдзæхсыр**,  (; ) у иуазон кæнæ бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къæрцгæнæг

**Къæрцгæнæг** у фæйнæджы лыггæгтæй конд ирон музыкалон инструмент.

## Кæс ноджы
* Трещоткæ

Категори:Ирон музыкалон инструменттæ
Хочъигæрдæг

**Хочъигæрдæг** у æнад, тæфгæнаг кæрдæг. 

## Литературæ
* Айларты Измаил. Ирон фарн: Ирон адæмы цардыуаг æмæ æгъдæуттæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1996. 516 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цъанцъахи

**Цъанцъахи** кæнæ **Цъанцъахы дон**, **Цæхцæхгæнагдон** () у цæугæдон Хуссар Ирыстоны æмæ Гуырдзыстоны, Рионы фæрсагдон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Категори:Рионы фæрсагдæттæ
Морго

**Морго** у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу.

## Мыггæгтæ
Цардысты дзы Джиотæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Фаллагком

**Фаллагком** кæнæ **Цъыфы ком** у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы ком. Ис Туалгомы.

Фаллагком у Захъхъагомы хай Нарыхъæуæй Цеджетæм.

## Хъæутæ
Фаллагкомы ис ахæм хъæутæ:
* Бабиат
* Бетъретæ
* Газат
* Елхо
* Еспе
* Зозатæ
* Регах
* Саубын
* Седжетæ
* Уæлцъуби

## Фиппаинæгтæ

*
Авд æфсымæры

**Авд æфсымæры** кæнæ **Авд æфсымæры хæхтæ** у хæхты ном. Ис Хъуды комы.

## Кæс ноджы
* Непискъалойы къæдзæхтæ

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Категори:Хъуды ком
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Саджыкъах

**Саджыкъах** у кæрдæг зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цæфы хос

**Цæфы хос** кæнæ **æрдзæсыфон**, **минсыфон**, **саджы сæр**, **саджысæр** (; ) у зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Къæдзнизы хос

**Къæдзнизы хос** (; ) у зайæгойты хуыз.

## Кæс ноджы
* Рæсыдбадæн

## Литературæ
* Мисиков М.А. Этнографические сведения об осетинах. Владикавказ, 2011, 157с.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ