open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ирак æмæ Леванты Пысылмон паддзахад

200px|right|thumb|Пысылмон паддзахады тырыса
**Ирак æмæ Леванты пысылмон паддзахад** у æхсæнадæмон террористон организаци æмæ квази-паддзахад, кæцы фæзындис 2014-æм азы 29 июны æмæ хоны йæхи «дунеон Халифат»-æй, йæ сæргълæууæг Абу-Бакр аль-Багдадийы та «дунеон халиф»-æй.

2016-æм азы ИЛПП-йы къухы сты стыр территоритæ Ирак æмæ Сирийы, йæ фæдонтæ та тох кæнынц Ливаны, Афгъанистаны, Мысыры, Ливийы, Нигерийы, Цæгат Кавказ æмæ бирæ æндæр бæстæты. ИЛПП-йы зæххыты пайда кæнынц шариатон хицауиуæджы хуызæй æмæ закъæттæй, йæ де-факто сæйраг сахар у Эр-Раккæ.

Категори:Æнæбанымад паддзахæдтæ
Коперник, Николай

**Николай Коперник** (, , ; 1473-æм азы 19 февралы — 1543-æм азы 24 майы) уыдис Сæндидзæны математик æмæ астроном, дун-дунейæн йæ астæу Зæхх нæ, фæлæ Хур кæм ис, дунейы ахæм  гелиоцентрион модель чи сарæзта, уый. Ацы модель равдыста йæ чиныг *De revolutionibus orbium coelestium*-ы. Мыхуыры куы рацыдис, уæд афæлдæхта дун-дунейы арæзты раздæры цæстæнгас. Йе руаджы зонады уыдис фыццаг зонадон революци. 

Коперник райгуырдис æмæ амардис Пруссийы. Уæды рæстæджы (1466-æм азæй) уыцы бæстæ уыдис Польшæйы къаролады провинци. Коперник уыдис полиглот æмæ полимат — физик, антикон дуг иртасæг, тæлмацгæнæг, дипломат æмæ экономист, уыдис ын каноникон барады докторы ном.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Польшæйы ахуыргæндтæ
Категори:Астрономтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:1473-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Къароладон Прусси

**Къароладон Прусси** (; ; ) — Польшæйы къаролады провинци 1466 азæй 1772 азы онг. Уыцы провинцимæ хаудтой Померели, Кульмерланд, Помезани, Гданьск (Данциг), Торунь (Торн) æмæ Эльблонг (Эльбинг).

## Кæс ноджы
* Прусси

Категори:Польшæйы истори
Гаглойты Зинæ

**Гаглойты Дауыты чызг Зинæ** (; райгуырдис 1922 азы 28 ноябры Гуры районы Чъваребы хъæуы — амардис 2009 азы 5 июны Цхинвалы) уыдис зындгонд этнограф æмæ , историон зонæдты доктор, бирæ зонадон куыстыты автор. 

Гаглойты Роберты фыды хо.

## Библиографи
;Чингуытæ
* Гаглойти З. Д. Очерки по этнографии осетин. Общественный быт осетин в XIX в. — Тбилиси: Мецниереба, 1974
* Гаглоева З. Д. Захарий Николаевич Ванеев. — Цхинвали: Ирыстон, 1981
* Гаглойты З. Ирон Мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005.
* Гаглойты З. Д. Ирон мыггæгтæ. — 2-аг баххæстгонд рауагъд. — Цхинвал: «Республика», 2017

;Уацтæ
* Гаглоева З. Д. Культ мёртвых у осетин // Известия Юго-Осетинского научно-исследовательского института АН Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1974. Вып. XVIII. С. 52-78.
* Гаглоева З. Д. К вопросу об абхазо-осетинских этнокультурных связях по данным этнографии // Этнографические параллели. (Материалы республиканской сессии этнографов Грузии. Сухум — Тбилиси, 1987.
* Гаглоева З. Д. Этнография Осетии в трудах В. И. Абаева // Известия Юго-Осетинского НИИ. 1960. Вып. 10.
* Гаглоева З. Д. Осетинский «рвадалта». К структуре родственных объединений у осетин / Труды VII Международного конгресса антропологических и этнографических наук / под ред.: С. П. Толстовой (пред.) и др. — М.: Наука, Гл. ред. вост. лит., 1964 — Т. 10. — 1970. — С. 21-27 — 563 с.

## Æддаг æрмæг
* Нам так её не хватает   // Газет «Южная Осетия»
* Гаглойты Зинæйы мысæн конференцийы тыххæй  

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны ахуыргæндтæ
Категори:Гуры муниципалитеты чи райгуырдис, уыдон
Категори:Цхинвалы чи амардис, уыдон
Зинæ
Эйлер, Леонард

**Леонард Эйлер** () уыдис швейцайраг, немыцаг æмæ уæрæсейаг математик æмæ механик, уыцы зонæдты иртасынмæ бындурон бавæрд чи ныккодта, уый. Уыдис 850 куыстытæй фылдæр автор математикон анализ, дифференциалон геометри, нымæцты теори, æххæстон хыгъдытæ, æрвон механикæ, математикон физикæ, оптикæ, баллистикæ, музыкæйы теори æмæ бирæ æндæр фадгуыты. Уыдис Бетъырбухы, Берлины, Турины, Лиссабоны æмæ Базелы зонæдты академиты академик, Парижы зонæдты академийы фæсарæйнаг уæнг.

Йæ царды ’рдæг Уæрæсейы фæцардис æмæ Уæрæсейы зонады æрлæууынмæ стыр бавæрд фæкодта. 1726-æм азы æрбахуыдтой йæ Бетъырбухмæ кусынмæ æмæ иу азы фæстæ дзы цæрын райдыдта. 1726-æм азæй 1741-æм азмæ, æмæ стæй 1766-æм азæй уыдис Бетъырбухы зонæдты академийы уæнг (фыццаджыдæр дзы адъюнт уыдис, 1731-æм азæй та профессоры титул систа). 1741-1766-æм азты Берлины куыста. Уæрæсейы иу аз куы фæцардис, уæд уырыссаг æвзаг хорз базыдта æмæ йæ куыстыты хай, уæлдайдæр ахуыры чингуытæ, уырыссаг æвзаджы мыхуыр кодта. Фыццаг уырыссаг академиктæ-математиктæ æмæ астрономтæ Эйлеры ахуырдзаутæй уыдысты (кæс С. К. Котельников æмæ С. Я. Румовский).

Леонард Эйлеры хистæр фырт, Иоганн Альбрехт, уыдис зынгæ математик æмæ физик.

Эйлеры сывæллæттæ сеппæтдæр систы Уæрæсейы граждæнтæ, йæ байзæддæгтæй иуæй-иутæ ныр дæр Уæрæсейы цæрынц.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Базелы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Бетъырбухы чи амардис, уыдон
Категори:Уæрæсейы математиктæ
Категори:Швейцарийы математиктæ
Категори:Уæрæсейы астрономтæ
Категори:Швейцарийы астрономтæ
Категори:Физиктæ алфавитмæ гæсгæ
Къæбултæ

**Къæбултæ** (,  კაბულაშვილი, კუბულაშვილი) сты ирон мыггаг.

## Равзæрд
Таурæгъмæ гæсгæ, Цæразонтæм чи хауд, ахæм æртæ æфсымæры Сиукъа, Къæбул æмæ Цъæхил цардысты Нузалы. Æфсымæртæн сæ кæстæр — Цъæхил уым кæйдæр амардта æмæ сын уым цæрæн кæй нал уыд, уымæ гæсгæ алыгъдысты Хуссар Ирмæ, æрцардысты хохаг хъæу Гудисы. Раздæр ацы хъæу хуынд Худис. Ам æфсымæртæ устытæ ракуырдтой, цæуæты хицæуттæ систы æмæ сæ нæмттæй мыггæгтæ скодтой, афтæмæй фæзынди мыггæгтæ: Сиукъатæ, Къæбултæ æмæ Цъæхилтæ. Хохы сæрмæ уыд сæ дзуар — Мыкалгабыр. Æфсымæртæ Гудисы бирæ рæстæг фæцардысты. Куы сбирæ сты, уæд фæйнæрдæм фæлыгъдысты зæххагур. Къæбултæ алыгъдысты Маралетмæ (Цхинвалы район). Сиукъатæ, Къæбултæ æмæ Цъæхилтæ нымад сты тугæй хæстæг æрвадæлтыл.

## Фиппаинæгтæ

*
Хуссар Судан

**Хуссар Судан** () у Африкæйы паддзахад, дунейы ногдæр паддзахæдтæй иу.

## Истори
Дæргъвæтин мидхæсты фæстиуæгæн Хуссар Судан сси Суданы автономи, цалдæр азы фæстæ 2011-æм азы 9-15 январы дзы уыдис хæдбардзинады тыххæй референдум, æмæ 2011-æм азы 9 июлы фæстæмæ сси ног хæдбар паддзахад.

## Кæс ноджы
* Судан

## Фиппаинæгтæ

*
Тьюринг, Алан

**А́лан Мэ́тисон Тью́ринг** (; 1912-æм азы 23 июны — 1954-æм азы 7 июны) уыдис англисаг математик, логик æмæ криптограф, информатикæйы тынгадмæ стыр бавæрд чи ныккодта, уый. Уыдис Бритайнаг империйы Ордены кавалер, Лондоны къароладон æхсæнады уæнг. 1936-æм азы уымæй бахъаргонд абстрактон «Тьюринджы машинæ» баххуыс кодта алгоритмы æмбарынады формализаци кæнынмæ æмæ ныр дæр уымæй бирæ теорион æмæ практикон иртæсæнты пайда кæнынц. Тьюринджы зонадон куыстытæ сты алкæмæн зындгонд бавæрд информатикæ æмæ аразгæ интеллекты бындурмæ.

Дыккаг дунеон хæсты рæстæджы Алан куыста Хицауадон код æмæ шифрты скъолайы, Блетчли-парчы чи æрбынат кодта æмæ Сæмæны бæстæты шифр æмæ кодты тыхсастыл кæм куыстой, уыцы. Лæууыдта Hut 8 къорды сæргъы, кæцыйы сæйраг куыст уыдис Германы хæстон-денджызон флоты фыстæджыты криптоанализ. Тьюринг бакуыста тыхсасты мадзæлтты рæнхъыл, се ’хсæн дæр Bombe-йы теорион базæ — уыцы машинæйы, немыцаг шифратор Enigma-йы тыхсасты тыххæй кæуыл пайда кодтой.

Хæсты фæстæ Тьюринг куыста Национ физикон лабораторийы, кæм йæ проектмæ гæсгæ сарæзтой дунейы фыццаг компьютер, йæ мысæнуаты программæ чи дардта — ACE. 1948-æм азы ахуыргонд Макс Ньюманы хынцыны лабораторимæ æрбацыдта, кæм аххуыс кодта Манчестеры Компьютерты арæзтыл, æмæ уый фæстæ та математикон биологийыл цымыдис кодта. Тьюрин морфогенезы химион бындурыл куыст ныммыхуыр кодта æмæ æнкъуысты режимы цæугæ химион реакцитæ рагзæгъта, зæгъæм, Белоусов-Жаботинскийы реакци, кæцытæ æрмæст 1968-æм азы зонадон æхсæнад базонын кодтой. 1950-æм азы бахъардта эмпирион Тьюринджы тест, компьютеры арæзгæ интеллекты аргъ кæнынмæ.

Уый йеддæмæ Алан Тьюринг зындгонд у куыд гомофобийы зындгонддæр амæттæгтæй иу. 1952-æм азы уый «гуырымыхъхъ æнæфсæрм ми»-йы кæныны аххосджын банымад уыд. Тьюрингæн химион кастраци æмæ ахæстоны ’хсæн æвзæрыны бар радтой, æмæ ахуыргонд равзæрста фыццаг вариант. 1954-æм азы амардис цианиды маргбанызтæй. Фæдагуырд сфидар кодта, Тьюринг йæхи кæй амардта, уый. 2013-æм азы 24 декабры Стыр Британийы ус-къаролæй фæсмард реабилитацигонд æрцыдис.

Алан Тьюринджы номыл хонынц Тьюринджы Преми — информатикæйы фадыджы дунейы æппæтæй авторитетджындæр хорзæх.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахуыргæндтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Стыр Британийы математиктæ
Категори:XX æнусы ахуыргæндтæ
Сырхыхос

**Сырхыхос** (, ) у кæрдæг зайæгой. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Сырхыхос (нысаниуджытæ)

**Сырхыхос**:

* Сырхыхос ();
* Сырхы хос кæнæ лулæ ();
* Чъехаг сырхыхос ().
Дзыллон информацийы фæрæзтæ

**Дзыллон информацийы фæрæзтæ** (**ДзИФ**) () сты, техникон мæдзæлтты фæрцы чи кусынц, ахæм дзыллæйы ’хсæн информацийы ахæлиу кæнынады системæтæ.

Уæрæсейы Федерацийы зæкъæттæм гæсгæ дзыллон информацион фæрæз у периодикон мыхуыргонд рауагъд, хызы рауагъд, телеканал, радиоканал, теле-алæвæрд, радио-алæвæрд, кинохроникон программæ кæнæ æндæр периодикон дзыллæйы информацион ахæлиу кæнынады формæ, æнæивгæ ном кæмæн ис.

Категори:Дзыллон информацийы фæрæзтæ
Хинчегашвили, Владимир

**Владимир Хинчегашвили** (; райгуырдис 1991-æм азы 18 апрелы Гуры) — у ирон равзæрды гуырдзиаг уæгъдибар стилы хъæбысæйхæцæг, 2012-æм азы Олимпаг хъæзтыты æвзист призёр æмæ 2016-æм азы Олимпаг хъæзтыты чемпион, Гуры муниципалитеты мэр 2021-æм азæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзыстоны хъæбысæйхæцджытæ
Категори:Олимпаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Лаврбал

**Лаврбал** (; ) у, чылауийы мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгой.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гори (нысаниуджытæ)

* Гори — хъæу Цæгат Ирыстоны
* Гур ( [гори]) — сахар Гуырдзыстоны
Æлборты Барысби

**Æлборты Андрейы фырт Барысби** (**Барис**) (райгуырдис 1886-æм азы Ольгинскæйы — амардис 1968-æм азы) уыдис зынгæ ирон ахуыргонд-филолог æмæ педагог.

## Цардафыст
Æлборты Барысби райгуырдис Ольгинскæйы зæхкусæджы хæдзары. Ахуыр кодта сæ хъæуы дины скъолайы, стæй та Дзæуджыхъæуы реалон училищæйы. 1914-æм азы каст фæци Киевы университеты историон-филологион факультет.

Барысби йæ цард æнæхъæнæй дæр радта зонадон æмæ педагогон куыстæн. Фыццаг уыд Винницæйы æцæг училищæйы ахуыргæнæг, стæй уырдыгæй раивта Мæздæджы реалон училищæмæ.

## Литературæ
* Æлборты Барысби: 130 азы. Журнал «Мах дуг», 2016 аз, №9

Барысби
Категори:Зындгонд ирæттæ
Категори:Ирон ахуыргæндтæ
Категори:Ольгинскæйы чи райгуырдис, уыдон
Полтавæйы облæст

**Полтавæйы облæст** (, ) у облæст Украинæйы. Административон центр — Полтавæ.

## Фиппаинæгтæ

*
Хъелы дон (Гуырдзыстон)

**Хъелы дон** кæнæ **Къуымау дон** () у цæугæдон Гуырдзыстоны, Арагуийы рахиз фæрсагдон.

## Литературæ
* А.Дз. Цагаева. Топонимия Северной Осетии. Владикавказ: Ир, 2010 — с. 560. 

Категори:Хъуды комы цæугæдæттæ
Моностих

**Моностих** у уацмысы формæ, арæзт у иу рæнхъæй. Моностих ма фæхонынц «иурæнхъон» дæр.

Категори:Литературон формæтæ
Mercedes-Benz

**Мерседес-Бенц** () ― Германы компани Daimler AG автобустæ, рог æмæ уæзласæн хæдтулгæтæ кæй номæй уадзы, уыцы базарадон маркæ.


Файл:Mercedes-Benz A 180 Urban (W 176, Facelift) – Frontansicht, 27. Juli 2016, Velbert.jpg|Mercedes-Benz A-Class (compact)
Файл:Mercedes-Benz B 180 Urban (W 246, Facelift) – Frontansicht, 18. Oktober 2015, Ratingen.jpg|Mercedes-Benz B-Class (Tourer)
Файл:Mercedes-Benz C 220 BlueTEC Exclusive (W 205) – Frontansicht, 12. Juli 2014, Düsseldorf.jpg|Mercedes-Benz C-Class (D-segment)
Файл:2019 Mercedes-Benz E220d SE Automatic 2.0 Front.jpg|Mercedes-Benz E-Class (Executive car)
Файл:2014 Mercedes-Benz S 350 BlueTEC (W 222) sedan (2016-01-04) 01.jpg|Mercedes-Benz S-Class (luxury sedan)
Файл:Mercedes-Benz SL 350 (R 231) – Frontansicht geschlossen, 22. Mai 2013, Düsseldorf.jpg|Mercedes-Benz SL-Class (Grand Tourer)
Файл:Mercedes-Benz SLS AMG (C 197) – Frontansicht geöffnet, 10. August 2011, Düsseldorf.jpg|Mercedes-Benz SLS AMG (supercar)
Файл:2018 Mercedes-Benz GLC 250 Urban Edition 4MATIC 2.0 Front.jpg|Mercedes-Benz GLC-Class (SUV)
Файл:2016 Mercedes-Benz GLE 350 d (W 166) wagon (2016-03-05) 01.jpg|Mercedes-Benz GLE-Class (luxury SUV)


## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæдтулгæтæ
Гебена

— æмпъузæнтæй чи сбæзджын вæййы, ахæм куырæт. 

Категори:Дарæс
Категори:Дыгурон дзырдтæ
Матара

**Матара** у стыр цæрмын голлаг. 

## Литературæ
* Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ томы. Дыккаг том./Чиныг сарæзта Салæгаты 3. — Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 — 655 ф

Категори:Голджытæ
Терк-Турк

**Терк-Турк**, вариант: *Талхъ-Тулхъ* у нарты кадджыты бæстæйы ном. 

Нарты кадджыты Уырызмæг æмæ йæ æнæном лæппу стæры ацыдысты æнæхæрд бæстæ Терк-Турчы бæстæм. «Уый хуызæн хъæздыг бæстæ уæвгæ дæр нæ уыдзæн, — зæгъы Уырызмæг, — фысвос зæгъай, стурвос, бæхрæгъæуттæ — аздахын сæ нæ фæразынц сæ гæстæ, фæлæ æнцон нæу ныфс бахæссын уырдæм: ахизын æм хъæуы денджызы, стæй рæгъæуттæ, дзугтæ хъахъхъæнынц æфсæн уырс, æфсæндзых бирæгъ æмæ æфсæндзых хъæрццыгъа».

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Боцитыхъæу

**Боцитыхъæу** кæнæ **Боцитæ** у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мамысонгомы. Боцитыхъæу у Тибы сых. Цардысты дзы Боцитæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Æмыс

**Æмыс**,  у сылы æмæ соимæ конд лауыз (кæрдзын) нартхоры ссадæй.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон хæринæгтæ
Къада

**Къада** у чысыл цæугæдон.

## Кæс ноджы
* Къада куырой

Категори:Гидрографи
Къалиу

**Къалиу** кæнæ **къадо**, **къала** у бæласы къабаз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ботаникæ
Къæй (дур)

**Къæйдур** кæнæ **къæй** — цъæрттæ-цъæрттæй, фæлтæртæ-фæлтæртæй конд хæххон дуры мыггаг.

Категори:Хæххон мыггæгтæ
Хæрæг

**Хæрæг** () у хæдзарон фос, хъæддаг хæрæджы дæлхуыз. 

**Къæлæу** — хæрæджы лæппын.

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зыгъарæг

**Зыгъарæг**,  () — сæлавырты бинонадмæ чи хауы, ахæм тугдзых цæрæгой. 

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Саулох

**Саулох** кæнæ **саулохаг** у кæсгон бæхты хуыз. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бæхтæ
Цагъди

**Цагъди**,  у кæсгон бæхты хуыз. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бæхтæ
Идон

**Идон**, хонынц ма йæ **уидон** дæр — бæхы сæрыл кæй кæнынц, уыцы гæрзтæ, идадз æмæ идадзы къæбæлтæ.

Категори:Бæхы дзаумæттæ
Гуымирытæ

**Гуымирытæ** кæнæ **гуымиртæ** — лæгæтты æмæ æнæбасæтгæ хæххон фидæртты цæрæг хъаруджын æмæ æнæхсæст уæйгуытæ нарты кадджыты. Нарт гуымирыты нымадтой, кæддæр сæ зæххыл чи цард, ахæм бынæттон адæмыл: 

 

Кадджыты гуымирытæ иудадзыг нартимæ знæгтæ уыдысты. Нарт-иу сыл фæуæлахиз сты сайд æмæ хинæй. 

## Этимологи
Иуæй-иу ахуыргæндтæ куыд нымайынц, афтæмæй гуымирты этимологи амоны рагзаманты цæрæг адæм киммирийæгтæм.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджытæ
Сычъи

**Сычъи**,  () у дысæфтæгон цæрæгойты хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Дысæфтæгонтæ
Къуымæл

**Къуымæл** у нартхоры ссадæй конд нозт. 

## Кæс ноджы
* Бырæгъ

Категори:Ирон хæринæгтæ
Категори:Нозтытæ
Домбайы зæмбыд

**Домбайы зæмбыд** (, ) у иуазон кæрдæджыты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гоппой

**Гоппой** кæнæ **гоппкæрдæг** (, ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Халонхъæдур

**Халонхъæдур** кæнæ **халоны хъæдур**, **хъæддаг хъæдур** (, ) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой. Хъæддаг хъæдур у хъæдурхосы хуыз. Йæ хъæдур æд цъæрттæ у сæгъы сыкъайы хуызæн, уымæ гæсгæ ма йæ хонынц **[[сæгъысыкъа]]** дæр. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.
 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Хъæдурхуызтæ
Ныгуылæн-кавказаг дзæбидыр

**Ныгуылæн-кавказаг дзæбидыр** () у дысæфтæгон цæрæгойты хуыз.

Категори:Дысæфтæгонтæ
Уырыдзы

**Уырыдзы**,  ( subsp. *sativus*, ) у дыууæазон зайæгой, хъæддаг уырыдзыйы дæлхуыз.

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъамыл

**Хъамыл** (, ) у иуазон кæнæ бирæазон зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы
* Хъæз

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Арсызагалæг

**Арсызагалæг** кæнæ **нæл загалæг** (; ) у кæрдæг зайæгойты, галывзаджы хуыз.

## Кæс ноджы
* Загалæг

## Литературæ
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Габейы кæрдæг

**Габейы кæрдæг** кæнæ **какойыхос** (, ) у зайæгойты мыггаг.  

## Литературæ
* Дзабиты З.Тъ. Ирон адæмон медицинон терминологи. — Цхинвал, «Республика», 2018
* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къаматтаг

**Къаматтаг** — бæгæны уагъд куы фæвæййы, уæд ма, цъæлыл дон ауадзгæйæ, цы мæгуырау мырæг райсынц, уый. Кодтой йæ, фыццаг бæгæныйæ цы цъæл баззади, уымæй. Цъæл-иу афтæ бирæ нал уыд æмæ йæ дыккаг хатт фыхтой къаддæр аджы. Уый-иу куырдадзы конд уæлфæдзæхстон къонайы рæхысыл нæ ауыгътой, фæлæ уæлæмхасæн хъæдын дæлрæхысыл. Гуыбаты Ф. æрмæджытæм гæсгæ къонайы сæрмæ ауыгъд дæлрæхыс хуынди *къама*. Æвæццæгæн, ацы дзырдæй равзæрд къаматтаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Бæгæны
Назгæрдæг

**Назгæрдæг** кæнæ **мохъогæрдæг** (; ) — цилты хайады чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Рутулаг адæм

**Рутулæгтæ** () сты Цæгат Кавказы цæрджытæ, Дагъистаны бындурон адæм. Уыдон дзурынц рутулаг æвзагыл. Рутулæгтæ сты пысылмæттæ.

Категори:Кавказы адæмтæ
Категори:Уæрæсейы адæмтæ
Категори:Дагъистаны адæмтæ
Æррабал

**Æррабал** кæнæ **æррагага**, **белладоннæ** (, ) — сау гагатæ кæуыл зæйы, ахæм маргджын зайæгой.

## Кæс ноджы
* Моймар

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Куыдзы багангæстæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Куыдзы багангæстæ

**Куыдзы багангæстæ** (, ) сты зайæгойты бинонад.

## Хуызтæ
* Бадырджан
* Бурдзалæг
* Капсикум
* Куыдзы бага
* Къусбын
* Пъамидор
* Пъырыпъыф
* Тамако
* Тъупгæнаг сындз
* Уадсис

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
*
Дзæгъдзæгъгæнджытæ

**Дзæгъдзæгъгæнджытæ** (, ) сты иуазон кæнæ бирæазон кæрдæг зайæгойты бинонад.

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чъирифыссæнтæ

**Чъирифыссæнтæ** кæнæ **бæгъатæ** (, ) сты зайæгойты бинонад.

## Иуæй-иу мыггæгтæ
* Бæгъа (*Malva*)
* Бæмбæггаг (*Gossypium*)

## Литературæ
* 3.В.Козаев. Русско-осетинский терминологический словарь по естествознанию и сельскому хозяйству. — Цхинвал: Издательство «Ирыстон», 1989

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Арс

**Арс** () — тугдзых цæрæгойты бинонад.

Цуанон æвзагыл: *дзæмбыджын*, *кæрдохор*, *стыр*, *тъæпæнкъæх*, *тъæппкъæх*, *мыдхор*, *зыгъуыммæкæрцджын*, дыгурон: *датугин*, *дату*.

## Кæс ноджы
* **Æрсгуист** — иу афæдз кæуыл цæуы, ахæм арс.

## Фиппаинæгтæ

*
Хæдзарон фæткъуы

**Хæдзарон фæткъуы** (; ) у фæткъуыбæласы хуыз.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Пахсæн (цæугæдон)

**Пахсæн** (, , ) у цæугæдон Кæсæг-Балхъары. Йæ дæргъ у 169 километры. Пахсæн у Малхъы фæрсагдон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæг-Балхъары цæугæдæттæ
Хуырзæнк

**Хуырзæнк** кæнæ **билбатыхъ**,  кæнæ *билбатуг* (, ) у сæнчы хуыз. 

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* Русско-иронско-дигорский и дигорско-иронско-русский терминологический словарь животного и растительного мира / Составители: Т.А. Тамаев и Б. К. Боллоев. — Владикавказ: Издательско-полиграфическое предприятие им. В. Гассиева, 2006 — 96 с.
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Маргджын зайæгойтæ
Уымæлхор

**Уымæлхор** (, *сурх къозо* , ) у, *Russulaceae*-йы бинонадмæ чи хауы, ахæм зокъоты мыггаг. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Хид (биологи)

**Хид** — æхсырæйхæссæг цæрæгойтæй иуæй-иутæ цы калынц сæ цармæй, уыцы цæхджын дон.

Категори:Биологион тæнгъæдтæ
Категори:Терморегуляци
Провиденс

**Про́виденс** () у Род-Айленды сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Род-Айленды сахартæ
Хеленæ (Монтанæ)

**Хе́ленæ** () у Монтанæйы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Монтанæйы сахартæ
Сантæ-Фе (Нью-Мексико)

**Сантæ-Фе** () у Нью-Мексикойы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нью-Мексикойы сахартæ
Ангилья

**Анги́лья** ( ) у Стыр Британийы фæсденджызон территори Карибы денджызы. Административон центр у Вэлли.

*
Гуыдын

**Гуыдын** () — тынг егъау, бæзджын уæливых хъæбæр цыхты кæрстытимæ. Кæнынц сæ чындзæхсæвы, ноггуырд лæппуйы куывды æ.æ. ахæмы рæстæджы.

## Литературæ
* 
* 

Категори:Ирон хæринæгтæ
Джынасу

**Джынасу**, дыгурон вариант: *цъогъон* (*Hydrargyrum* — **Hg**) у элементты периодон системæйы 80-æм химион элемент, æвзистхуыз тæнгъæд згъæр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Химион элементтæ
Категори:Фæлдзæуæн згъæртæ
Зных (зокъо)

**Зных** — бæласыл чи зайы, уыцы зокъоты къорд.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсидавгъуыз зокъотæ

**Æхсидавгъуыз зокъотæ** (, ) у зокъоты къорд. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Бурдзалыг

**Бурдзалыг** () у, *Lactarius*-ы мыггагмæ чи хауы, ахæм зокъоты хуызтæ. 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Быдираг хъæдындз

**Быдираг хъæдындз** (, ) у бирæазон кæрдæг зайæгой, хъæдындзы хуыз. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Рагъой

**Рагъой** (, ) у æфсирон зайæгойты мыггаг. 

## Литературæ
* 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Æфсирджынтæ
Сапонгæрдæг

**Сапонгæрдæг** (; ) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ызныгъ

**Ызныгъ** кæнæ **зных** (, *идзæгънаг*) — зныхы зокъойæ бæрæг бакуысты фæстæ кæй райстæуы æмæ æхсон дуры цæхæрæй чи ссудзы, уыцы æртгæнæн фæлмæн æрмæг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Арт
Цæнгæт

**Цæнгæт**,  () у æфсæйнаг æмæ æвзалыгуыры æмтад.

## Кæс ноджы
* Цуайнаг

## Фиппаинæгтæ

Категори:Æмтад
Елцык

**Елцык** кæнæ **елцек**, **елцæг**,  у еууы нæмгуытæй конд къурупа.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Къурупа
Асмэрæ

**Асмэрæ** () у Эритрейы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Эритрейы сахартæ
Николаевы облæст

**Николаевы облæст** (, ) у облæст Украинæйы хуссары. Административон центр — Николаев.

## Фиппаинæгтæ

*
Черкассыйы облæст

**Черкассыйы облæст** (, ) у облæст Украинæйы. Административон центр — Черкассы.

## Фиппаинæгтæ

*
Черкассы

**Черка́ссы** (, ) у сахар Украинæйы, Черкассыйы облæсты административон центр.

*
Николаев

**Никола́ев** (, ) у сахар Украинæйы, Николаевы облæсты административон центр.

## Фиппаинæгтæ

*
Огастæ (Мейн)

**Огастæ** () у Мейны сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мейны сахартæ
Дурæвзалы

**Дурæвзалы** — зæххы бынæй цы хъæбæр, сау артаг къахынц, уыцы пайдаджын æрзæт.

*
Дуранго (штат)

**Дуранго** () у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Виктори-де-Дуранго.

## Фиппаинæгтæ

*
Сонорæ

**Соно́рæ** ( ) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Эрмосильо.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Дæллаг Калифорни

**Дæллаг Калифорни** () у штат Мексикæйы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Мехикали.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мексикæйы штаттæ
Мидæгрæбындон

**Мидæгрæбындон** у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы.

## Фæрсагдæттæ
* Сгæрæны дон

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Категори:Дæргъæвсы комы цæугæдæттæ
Хурхор

**Хурхор**,  у хох Цæгат Ирыстоны, Къора-Урсдоны цур. 

## Картæ
* Военно-топографическая пятиверстная карта Кавказского края 1877 года

## Фиппаинæгтæ
 

Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Æвзалы

**Æвзалы** () у пайдаджын æрзæт, артаджы хуыз.

## Кæс ноджы
* Дурæвзалы

*
Категори:Артаг
Зæйгæлæны цъити

**Зæйгæлæны цъити** () у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы.

## Кæс ноджы
* Зæйгæлæн

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Категори:Дæргъæвсы ком
Зæйгæлæн

**Зæйгæлæн** кæнæ **Зæйкæлæн** () у æхсæрдзæн Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы. Уый хауы ~600 метры бæрзæндæй.

## Кæс ноджы
* Зæйгæлæн (хох)
* Зæйгæлæны цъити
* Мидæгрæбыны æхсæрдзæнтæ
** Тæхгæдон

## Фиппаинæгтæ

 

Категори:Æхсæрдзæнтæ алфавитмæ гæсгæ
Категори:Цæгат Ирыстоны æхсæрдзæнтæ
Категори:Дæргъæвсы ком
Кувæндон

**Кувæндон** — адæм Хуыцауæн, зæдтæ æмæ дауджытæн кæм фæкувынц, уыцы бынат.

Категори:Кувæндæттæ
Ломе

**Ломе́** () у Тогойы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Тогойы сахартæ
Хамзелайы цъити

**Хамзелайы цъити** кæнæ **Чъанчъахийы цъити** () у цъити Хуссар Ирыстоны æмæ Гуырдзыстоны.

## Литературæ
* 

Категори:Хуссар Ирыстоны цъититæ
Категори:Гуырдзыстоны цъититæ
Санахъоты Уасо

**Санахъоты Михелы фырт Уасо** (райгуырдис 1901-æм азы Тифлисы — амардис 1978-æм азы 14 октябры Цхинвалы) уыдис ирон поэт, фыссæг, драматург.

Уасо дæсаздзыдæй сси хъæдын дзаумæттæ аразæг фабричы кусæг, бинонты æнцой. Фæстæдæр рафтыд Хуссар Ирыстонмæ. Ам бацыд Сырх æфсады рæнхъытæм æмæ дзы æртæ азы баслужбæ кодта. Уый фæстæ куыста хъæды хæдзарады. 1937 азы каст фæцис Архангельсчы хъæдгуыстады академи. 

Цхинвалмæ сыздæхт æмæ йæ снысан кодтой облæххæсткомы сæрдары хæдивæгæй. Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæг уыд госпиталы комиссар. Фæсхæст куыста алы бæрнон бынæтты: хъæдгуыстгæнæг комбинаты директор, æхсæнад «Зонад»-ы разамонæг, облæххæсткомы культурæйы хайады хицау.

Категори:Хуссар Ирыстоны фысджытæ
Категори:Ирон поэттæ
Категори:Цхинвалы чи амардис, уыдон
Уасо
Лусакæ

**Лусакæ** () у Замбийы сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Замбийы сахартæ
Видное

**Видное** () у сахар Мæскуыйы облæсты, Ленины районы административон центр. Цæрынц дзы 62,4 мин адæймаджы (2016).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Æруаны дон

**Æруаны дон** кæнæ **Аруаны дон** (, ) у цæугæдон Кæсæг-Балхъары. Йæ дæргъ у 52 километры. Æруаны дон у Цæрæчы къабаз æмæ фæрсагдон.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кæсæг-Балхъары цæугæдæттæ
Суаны Уастырджи

**Суаны Уастырджи** кæнæ **Суаны аргъуан** (, ) у аллон аргъуан Хъæрæсе-Черкесы. Ис Суаны къæдзæхы сæр, Лабæйы хъæуы цур.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хъæрæсе-Черкесы аргъуантæ
Категори:Алантæ
Категори:Лабæ
Гæбæраты Никъала

**Гæбæраты Ясоны фырт Никъала** (райгуырдис 1924-æм азы Куатетрийы хъæуы Знауыры районы — амардис 2014-æм азы 2 мартъийы Цхинвалы) уыдис филологон зонæдты доктор, профессор, Хуссар Ирыстоны зонæдты сгуыхт архайæг, Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреат, «Цыты Орден»-ы кавалер, Уанеты З.Н.-йы номыл ХИЗИИ-йы æвзаджы хайады разамонæг 1961 азæй.

## Цардафыст
Гæбæраты Никъалайыл куыддæр 17 азы сæххæст, афтæ йæм 1941-æм азы, æрсидтысты Советон æфсады рæнхъытæм. Æвзонг лæппуйы барвыстой Бакуйы æфсæддон ахуыргæнæндонмæ артиллерист суæвынмæ. 1942-æм азы октябры сси артиллерион взводы командир. Фæстæдæр уыд активон хæстон Хуссар Ныгуылæн фронты сконды.

1947-æм азы ахуыр кæнынмæ бацыд Тбилисы паддзахадон университеты уырыссаг филологийы факультетмæ. Йæ дипломон куыст та снывæзта Нарты эпосæй. 1952-æм азы Гæбæраты Никъала бацыд аспирантурæмæ. 1956-æм азы аспирантурæ каст фæцис æмæ бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци уырыссаг æмæ ирон æвзæгты фразеологитыл. Уый фæстæ йæ æрбахуыдтой кусынмæ Уанеты Захары номыл ХИЗИИ-мæ. 1961-æм азæй фæстæмæ Гæбæраты Никъала куыста æвзаджы хайады разамонæгæй. 1963-æм азæй æвзаджы хайад райдыдта кусын «Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуат»-ыл æмæ уæдæй фæстæмæ Гæбæраты Никъала куыста уæхскуæзæй ацы дзырдуатыл. Уыд йæ сæйраг редактор. Дзырдуатыл кæд æнæхъæн коллектив куыста, уæддæр ын иу лексикон иуæг дæр нæ ирвæзт æнæбакæсгæ æмæ дзы-иу алыхатт дæр бахаста йæхи фиппаинæгтæ. 

1978-æм азы Цхинвалы мыхуыры рацыд Гæбæраты Никъалайы «Ирон æвзаджы инверсион дзырдуат». Уыцы азты ма Гæбæраты Никъала бахъахъхъæдта докторон диссертаци ахæм темæйыл: «Морфологическая структура слова и словообразования в современном осетинском языке», кæцы мыхуыры рацыд монографийæ (Тбилис, 1977) æмæ йын стыр аргъ скодтой академиктæ Абайты В.И., И.М. Стеблин-Каменский æмæ æнд.

Бынæттон телеуынады фæуагъта ралæвæрдтæ «Не ’взаг — нæ хæзна». 

Йæ литературон-критикон уацты пайда кодта фæсномыг «Пиранты Микка»-йæ.

Зыдта ирон, уырыссаг, зæрондславяйнаг, гуырдзиаг, англисаг æвзæгтæ.

Йæ сæрмагонд куыстыты нымæц абоны бон æххæссы 200 фылдæрмæ. 

## Хæрзиуджытæ
2008 азы Уæрæсейы президент В. Путины Указмæ гæсгæ схорзæхджын кодтой Пушкины номыл Уæрæсейы Федерацийы майданæй.

2010 азы йæ РЦИ-Аланийы сæргълæууæг схорзæхджын кодта орден «Во славу Отечества»-йæ æмæ 2011 азы та «Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуаты» тыххæй Хетæгкаты Къостайы номыл премийæ хорзæхджын æрцыд.

## Зонадон куыстытæ
* Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуат. 1 том. — М.: Наука, 2007
* Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуат. 2 том. — М.: Наука, 2010
* Ирон æвзаджы инверсион дзырдуат. Цхинвал, 1978.

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг
* Ossetians.com // Габараев Николай 
* Хурзæрин // Гæбæраты Никъала

Категори:Хуссар Ирыстоны профессортæ
Категори:Хуссар Ирыстоны филологтæ
Категори:Уæрæсейы лингвисттæ
Категори:Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреаттæ
Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Никъала
Категори:Знауыры районы чи райгуырдис, уыдон
Луаны зæхх

**Луаны зæхх** у нарты кадджыты бæстæйы ном.

Нарты кадджыты Дæргъæфсæры чызг йæ фыды марæг Бæргъуынимæ схæцы Луаны зæххыл æмæ йæ æд æфсад бындзагъд ныккæны.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Нарты кадджыты географи
Арвы цæст

**Арвы цæст** кæнæ **Сириус**, **[[Стыр Куыдз]]ы α** () у æхсæвы арвы æппæты æрттивагдæр стъалы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Стъалытæ алфавитмæ гæсгæ
Прохладнæйы район

**Прохладнæйы район** у Кæсæг-Балхъары район. Йæ административон центр у Прохладнæ.

## Цæрæнрæттæ
* Александровский
* Алтуд
* Виноградное
* Восточное
* Благовещенкæ
* Гвардейское
* Грабовец
* Граничное
* Дальнее
* Заречное
* Комсомольское
* Красносельское
* Лесное
* Малакановское
* Матвеевский
* Минский
* Ново-Вознесенский
* Ново-Осетинский
* Ново-Покровский
* Ново-Полтавское
* Ново-Троицкий
* Петропавловский
* Приближная
* Придорожное
* Прималкинское
* Прогресс
* Пролетарское
* Псыншоко
* Саратовский
* Сæпачъе (*Екатериноградская*)
* Советское
* Солдатская
* Солдатская
* Степное
* Ульяновское
* Учебное
* Хъæрæгъæс
* Цорæты хутор
* Черниговское
* Шарданово
* Янтарное

## Фиппаинæгтæ

*
Елбатты цъити

**Елбатты цъити** кæнæ **Уелбатты цъити**, **Уелбат** у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Цъæйы комы.

## Фиппаинæгтæ

## Фиппаинæгтæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975

Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Категори:Цъæйы ком
Цъæйы цъити

**Цъæйы цъити** у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Цъæйы комы.

Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Категори:Цъæйы ком
Цæлыккаты Ахмæт

**Цæлыккаты Темболаты фырт Ахмæт** (райгуырдис 1882-æм азы Пысылмонхъæуы — амардис 1928-æм азы 2 сентябры Варшавæйы) уыдис ирон фыссæг æмæ публицист, паддзахадон æмæ æхсæнадон архайæг.

## Цардафыст
Цæлыккаты Ахмæт райгуырди 1882 азы Пысылмонхъæуы. Уыди Цæлыккаты Темболаты æмæ Гигойы цыппæрæм сывæллон.

Ахмæт бакасти Стъараполы гимназы æмæ Мæскуыйы университеты юридикон факультеты. Студент уæвгæйæ дæр йæ хъус дардта æхсæны хъуыддæгтæм, архайдта политикон æмæ идеологион карз тохты, сси Уæрæсейы социал-демократон кусджыты партийы уæнг æмæ йæ цалдæр хатты æрцахстой. 1905–1907 азты революци састы бынаты куы баззад, уæд радзырдта кусджыты æнæпартион съезд саразыны фарс, æмæ йæ В. И. Ленин скритикæ кодта. Цæлыккаты Ахмæт «кæрæдзиуыл баста УСДКП-йы Терчы-Дагъистаны æмæ Цæгат Кавказы цæдистæ, стæй Дзæуджыхъæуы, Хъубаны æмæ Армавиры комитетты куыст. Парахат кодта пысылмæтты национ рæзты хъуыдытæ». 

Империйы бирææнусон историйы Пысылмæтты æппæтуæрæсеон Совет фыццаг хатт фæзынди 1917 азы 11 майы — бæстæйы пысылмон адæмты съезды уынаффæйы фæстæ. Советы (Милли Шуройы) сæрдарæй æвзæрст æрцыди Цæлыккаты Ахмæт. 

Октябры революцийы агъоммæ Ахмæт ссис цыппæрæм Думæйы депутат (уыди пысылмон фракцийы бюройы сæргълæууæг). 1917 азы 25 мартъийы (Ленин эмиграцийæ куы ʼрбаздæхт, уымæй раздæр) æргомæй тох кæнын райдыдта хæсты ныхмæ (Рæстæгмæйы хицауады фæсарæйнаг хъуыддæгты министр П. Н. Милюков та хæст кæронмæ ахæццæ кæныны фарс уыд). Июнæй декабрьмæ Цæлыччы-фырт куыста «Известия Всероссийского Мусульманского Совета»-йы редакторæй. Зындгонд куыд у, афтæмæй уыцы рæстæг столицæмæ фæцæйцыди, Хъæддаг дивизи кæй хуыдтой, уый — революцийы фарсхæцджыты ныхмæ хæцынмæ. 31 августы, Дно, зæгъгæ, уыцы станцæйы Цæлыккаты Ахмæт сæмбæлди дивизийы командæгæнджытимæ æмæ сæ сразы кодта сæ фæнд аивыныл: горæты цæрджытæй мингæйттæ фервæзтысты мæлæтæй. 

Цæлыччы-фырт арæх дзырдта пысылмæтты Æппæтуæрæсеон æмбырдты. Ш. Манатовы ныхæстæм гæсгæ, В. И. Ленин 1918 азы январы фембæлди Сæрæвæрæн æмбырды уæнгтæ Ш. Манатов æмæ М. Вахитовимæ æмæ загъта, хорз, дам, уаид, Цæлыккаты Ахмæты советон хицаудзинады ʼрдæм раздахын. Манатов æмæ Вахитов аныхас кодтой Ахмæтимæ, фæлæ уый йæ зондахаст нæ аивта. 

Ноджы раздæр та (1917 азы 1 декабры) Цæлыччы-фыртимæ фембæлд И. В. Сталин. Ахмæт ын загъта: пысылмæттæ советон хицауады фарс нæ рахæцдзысты. 

1918 азы 22 майы УСФСР-йы Нацадком Милли Шуройы куыст баурæдта, æмæ Ахмæт сыздæхт Ирыстонмæ. Терчы бæстæйы адæмты 4-æм æмбырды йæ равзæрстой Терчы Адæмон Советы ирон фракцийы уæнгæй. Фæстæдæр та æрлæууыди Кавказы адæмты меджлисы сæргъы (Калачы). Гуырдзыстоны советон цардæвæрд куы ʼрфидар, уæд Ахмæт йæхи айста фæсарæнтæм. Фыццаг афтыди Константинопольмæ, стæй та Чехословакимæ æмæ Польшæмæ. Чехословакийы Ахмæт уадзын райдыдта журнал «Кавказский горец» (1924 азы). 1926 азы Прагæйы джиппы уагъд æрцыд йæ роман «Брат на брата».

1928 азы 2 сентябры Варшавæйы амард 46-аздзыдæй æмæ йæ баныгæдтой уыцы сахары пысылмон уæлмæрды.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон фысджытæ
Категори:Ирыстоны æхсæнадон архайджытæ
Категори:Пысылмонхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Варшавæйы чи амардис, уыдон
Ахмæт
Æндон

**Æндон** у æфсæйнаг æмæ æвзалыгуыры æмтад.

## Кæс ноджы
* Болат
* Хъандзал

Категори:Æмтад
Æмтад

**Æмтад** — тайгæ чи кæны, цалдæр ахæм згъæры иумæ бадон.

## Æмтадтæ
* Æндон
* Бронзæ
* Бур
* Цæнгæт

*
Уацдин

**«Уацдин»** у Цæгат Ирыстоны Республикæйы динон организаци.

## Кæс ноджы
* Ирæтты адæмон дин

## Æддаг æрмæг
* Iriston.com // Обращение Оргкомитета Северо-Осетинской республиканской религиозной организации «Уацдин» 

Категори:Дин Ирыстоны
Сечъынаты Ладемыр

**Сечъынаты Дзæрæхы фырт Ладемыр (Владимир)** (райгуырдис 1921-æм азы 20 апрелы Алагиры — амардис 1985-æм азы 1 апрелы) уыдис ирон фыссæг.

## Цардафыст
1939-æм азы каст фæцис астæуккаг скъола. 

1945-æм азы архайдта Японы ныхмæ хæсты. 

Фæсхæст сыздæхт йæ райгуырæн Алагирмæ æмæ-иу куы кæм куыста, куы кæм. 10 азы дæргъы та уыд Алагиры автоскъолайы ахуыргæнæг. Стæй йе ’ргом сфæлдыстадон куыстмæ бынтондæр аздæхта. 1963-æм азы сси Литературон институты цур Уæлдæр литературон курсыты ахуырдзау. Уый фæстæ куыста газет «Рæстдзинады», стæй та журнал «Мах дуджы» редакцийы.

Йæ фыстытæ мыхуыры арæхæй-арæхдæр цыдысты, чиныг-кæсджытæ йæ фылдæр зыдтой юморист æмæ сатирикæй. Уæдмæ йæм фæзынд роман, уацаутæ, радзырдтæ, очерктæ, сывæллæттæн фыст чингуытæ.

## Æддаг æрмæг
* Osetins.com // Секинаев Владимир 

Категори:Ирон фысджытæ
Категори:Алагиры чи райгуырдис, уыдон
Ладемыр
Хъугом

**Хъугом**,  — хæхты искуы уæрæх фæз бынат хуым кæнынæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирыстоны хъæууон хæдзарад
Пыхсджын

**Пыхсджын** () у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Цæрынц дзы 286 адæймаджы (2014).

## Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Багатæ, Хубежтæ, Цыбыртæ, Зæгъойтæ, Чилæхсатæ, Костæ, Хуыгатæ, Къæбыстæ, Тыджытæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хуадонтæ

**Хуадонтæ** кæнæ **Хадонтæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Магкаты Зурапп

**Магкаты** (**Елиханты**) **Зурапп** (**Зураб**) (райгуырдис XVII æнусы Дæллаг Зæрæмæджы) — уыдис дипломат, Ирыстоны паддзахадон æмæ æхсæнадон архайæг. Фыццаг ирон минæварады Бетъырбухы разамонæг (1749—1752). 

## Ирон минæварад
Магкаты Зурапп æрцыд Бетъырбухмæ ирон адæмы фыццаг минæварады разамонæгæй. Минæварады уыдис фондз лæджы. Куырттаты комæй — Дзывгъисаг Батыр, Дыгургомæй — Бадилаты Созырыхъо æмæ Кази (Хъази), Уæлладжыры комæй — захъайаг Хъесаты Еба (Хетæгкаты Елисей) æмæ зæрæмæггаг Магкаты Зурапп. Сæ фæндаг уыд Хъызлар æмæ Астраханыл, уырдыгæй Мæскуы æмæ Бетъырбухмæ.

## Æддаг æрмæг
* Ossetians.com // Магкаев (Елиханов) Зураб 

## Фиппаинæгтæ

Зурапп
Категори:Дæллаг Зæрæмæджы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ирыстоны æхсæнадон архайджытæ
Лйайы рагъ

**Лйайы рагъ** у хохы рагъ Цæгат Ирыстоны, Цмийаг комæй Гуыркъуымтыкомы ’хсæн.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Категори:Гуыркъуымтыком
Гаккук

**Гаккук** кæнæ **гакк-гукк**, **уасæгой**, **гугукгæнаг** , *гугук* () у чысыл мæргъты бинонад.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæргътæ
Цорæты хутор

**Цорæты хутор** () у хутæр Кæсæг-Балхъары Прохладнæйы районы. Лæууы цæугæдон Баксанёночы рахиз былыл. Цæрынц дзы 122 адæймаджы (2010).

Цорæты хуторы ис кувæндон — Сыгъдæг Уациллайы дзуар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Прохладнæйы районы цæрæнрæттæ
Астантæ

**Астантæ** () сты дыгурон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 
* 
* 

*
Фардзинтæ

**Фардзинтæ** кæнæ **Фарзитæ** () сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

*
Барограф

**Барограф** ( «уæз» æмæ  «фыссын») — атмосферон æлхъывд куыд ивы, уый автоматон æгъдауæй фыссæг гарзæг.

## Кæс ноджы
* Анероид

Категори:Метеорологион гарзæгтæ
Рагъы дзуар (Тырсыгом)

**Рагъы дзуар** кæнæ **Рагъы Уастырджи** у кувæндон Тырсыгомы Хъасарайы тигъыл. Йæ бæрæгбон вæййы июлы 24 боны къуырисæры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Категори:Тырсыгом
Мичеты Уастырджи

**Мичеты Уастырджи** у сусæг кувæндон Тырсыгомы Абанайы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Категори:Тырсыгом
Киноварь

**Ки́новарь** (, ) — HgS — сондон æмæ джынасуйæ конд минерал.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Джынасуйы минералтæ
Категори:Сульфидтæ (минералтæ)
Категори:Пигменттæ
Категори:Æрзæт
Гæппы Уацилла

**Гæппы [[Уацилла]]** кæнæ **Гаппы Уацилла** у кувæндон Бурмæсыджы. Гыццыл агъуыстгонд у. Уым, дам, ис уæларвæй æрцæугæ рæхыс. Хус рæстæг-иу куы скодта, уæд-иу уыцы рæхысыл дон ныккалдтой, æмæ-иу уæд къæвда рацыди. Куывд ын кæнынц сусæгæй. Уазæг сæм-иу куы уыди, уæд-иу сæ куывд ныууагътой, цалынмæ уазæг ацыдаид, уæдмæ.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ирон мифологи
Категори:Тырсыгом
Саухох (Зруггом)

**Саухох** (вариант картæйыл: *Зруджыхох*) у хох Цæгат Ирыстоны. Ис Зруггомы.

## Картæ
* Карта РККА юга России

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975 — 560 ф.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Категори:Зруггом
Категори:Джинаты ком
Папирус (зайæгой)

**Папирус** () у бирæазон кæрдæг зайæгой.

Зайы Нилы дельтæйы. Йæ дæргъ вæййы 4—5 метры бæрц. 

Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Едзиты Сослæнбег

**Едзиты Михалы фырт Сослæнбег** (райгуырдис Ходы хъæуы 1865-æм азы — амардис 1953-æм азы) у ирон дорасæн (дуртæй нывгæнæг скульптор), нырыккон ирон мемориалон ӕмӕ тӕрхӕгон дорасӕнады бындурӕвӕрӕг.

## Цардафыст
Йæ мад æмæ йæ фыд уыдысты фосы æмæ зæххы куыстгæнджытæ. Сослæнбег каст фæци цыппар къласы Садоны. Сабийæ тынг бауарзта ныв кæнын, чингуытæ кæсын, музыкæ. Æхсæрдæсаздзыдæй кусын райдыдта Садоны шахтæйы. Йæ фыд куы фæзиан, уæд загъта: хъуамæ йын цырт мæхæдæг скæнон. Ацыди Бетъырбухмæ, балхæдта сойхъæстæ ахорæнтæ, стæй нывгæнæджы кусæнгæрзтæ, грекъаг барельефты къопитæ. Стыр цырт скодта йæ фыдæн æмæ йæ сахуырста. Ныртæккæ дæр лæууы уыцы цырт Ходы уæлмæрдты. Уый агъоммæ хъæуы цыртытæ нæ уыди. Хъæуы адæмæн цырт сæ зæрдæмæ фæцыд, æмæ кæмæндæрты лæвар скодта цалдæр цырты. 

Уый фæстæ арæх цæуын байдыдта Бетъырбухмæ. Иуахæмы та (уый уыдаид 1889–1891 азты) сыздæхти Бетъырбухæй. Бирæ хæссинæгтæ йæм уыд æмæ Ходæй раласта хæрæг Алагирмæ æмæ йæ уæргътимæ цыди фæстæмæ Ходмæ. Æхсæвы тæрккъæвда рацыд, æмæ Мызуры сæрмæ дурты лæсæн ракалди. Куы ’рбабон, уæд адæм фæндаг сыгъдæг кæнын райдыдтой дуртæй. Ацы ран Сослæнбег сæмбæлди Хетæгкаты Къостаимæ. Къоста уыди саргъы бæхыл. Дыууæ лæджы базонгæ сты, фæндаг сыгъдæг кодтой иумæ. (Уæд Къостайæн йæ «Ирон фæндыр» нæма рацыд, æмæ ахæм курдиатджын лæг у, уый бирæтæ нæ зыдтой). 

Фæстæдæр Сослæнбег Сындзыхъæуы райдыдта чысыл хæдзаргонд (времянкæ) аразын. Куы срæвдз, уæд йæ бинонтæ ралыгъдысты уырдæм. 

1945-æм азы Сослæнбег райдыдта Хурхоры Уастырджийы дурыл Уастырджийы хуыз кæнын. Хурхормæ цыди бæгъæввадæй. Скодта къахвæндаг кувæндонмæ. Æххуыс ын кодта сындзыхъæуккаг Мæрзойты Сталин.  

Хурхоры Уастырджийы дурыл Сослæнбег фæкуыста суанг йæ амæлæты онг — 1953-æм азмæ. 

## Фиппаинæгтæ

Сослæнбег
Категори:Ходы чи райгуырдис, уыдон
Категори:Ирон скульптортæ
Категори:Уæрæсейы империйы скульптортæ
Категори:Советон Цæдисы скульптортæ
Николаевск-Амурыл

**Николаевск-Амурыл** (, 1926-æм азы онг — **Никола́евск**) у сахар æмæ порт Хабаровы крайы. Цæрынц дзы 19,6 мин цæрæджы (2016). Ис дзы аэропорт.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хабаровы крайы сахартæ
Междуреченск

**Междуре́ченск** () у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты. Цæрынц дзы 98,7 мин ад. (2016).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
Къусджытæ

**Къусджытæ** кæнæ **Къусчытæ**, **Гаглойты хъæу** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.

thumb|right|300px|Къусджытæ

## Мыггæгтæ
**Уæллаг Къусджыты** цардысты Гаглойтæ; **Дæллаг Къусджыты** — Гаглойтæ, Соттитæ.

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг
* Информацион агентад «Рес». Хъæуы къамтæ

Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тяньцзинь

**Тяньцзи́нь** () у Китайы централон дæлбарады сахартæй иу.

## Фиппаинæгтæ

*
Раройы рагъ

**Раройы рагъ** кæнæ **Туалты рагъ** у хохы рагъ Хуссар Ирыстоны Дзаугомæй Чеселтгомы ’хсæн.

## Хæхтæ
* Бурсамдзели (Бурхох)
* Дархъау
* Дзамура
* Раройы хох

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Туалты рагъ

**Туалты рагъ** (, ) у хохы рагъ Кавказы, Стыр хохы (Кавказы сæйраг рагъы) хай.

## Хæхтæ
* Æфцæгфарс
* Дзедойы хох
* Зикъарайы хох
* Зилгæ хох
* Лæгъзцъити
* Ресы хох
* Саухох
* Сохс
* Халацъа
* Хъæдласæн
* Хъæуком
* Хъилхох

## Кæс ноджы
* Раройы рагъ

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Ляонин

**Ляони́н** () у провинци Китайы цæгат-скæсæны. Административон центр — Шэньян.

## Фиппаинæгтæ

*
Шэньян

**Шэнья́н** (; маньчжур. —  **Мукден**) у стыр сахар Китайы цæгат-скæсæны, провинци Ляонины сæйраг сахар.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ляонины сахартæ
Уæйыгбарзы рæбын

**Уæйыгбарзы рæбын** у хохы цъупп Гуырдзыстоны Тырсыгомы. Йæ бæрзæнд у 3358,6 м.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Есы комы æфцæг

**[[Есы ком]]ы æфцæг** у æфцæг Гуырдзыстоны. Ис Тырсыгомы.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 

Категори:Тырсыгомы æфцджытæ
Категори:Гуырдзыстоны æфцджытæ
Ком (Тырсыгом)

**Ком** у ком Тырсыгомы, цæугæдон Джимарайы комы доны дæргъмæ.

## Кæс ноджы
* Комы цъити

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 

Категори:Тырсыгомы кæмттæ
Хъуды хох

**Хъуды хох** () у хох Гуырдзыстоны Хъуды комы. 

## Картæ
* Военно-топографическая пятиверстная карта Кавказского края 1877 года

## Кæс ноджы
* Хъуд

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623.

Категори:Хъуды ком
Уыры

**Уыры** кæнæ **уырыссаг мыст**, къуайсайаг ныхас — **доны мыст**, дыгур. **гæлæу** () — мыстыты бинонадмæ чи хауы, ахæм цæрæгойты мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сырх (хæринаг)

**Сырх**, бирæон нымæц: **сырхытæ** () — хуыйæн йæ дзидзатæ, йæ нæрдтæ æмæ йæ ахст тугæй конд тахынæг (ныннæмынц сæ хуыйы лыстæг тъанджы æмæ йæ пецы фарсмæ бахус кæнынц; иуæй-иутæ йыл тырты дæр ныккæнынц). 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзиаг хæринæгтæ
Цхразмайы ком

**Цхразмайы ком** () у ком Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Чысангомы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ
Роро

**Роро** кæнæ **Чертхъотæ** () у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Цъуртайы комы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сычуань

**Сычуа́нь** () у провинци Китайы центры. Административон центр — Чэнду.

## Фиппаинæгтæ

*
Шипраге

**Шипраге** (, , ) у Босни æмæ Герцеговинæйы хъæу.

## Цæрджытæ

 1931, 1953: Шипрагейы муниципалитет
 Шипрагейы зылд

## Фиппаинæгтæ

Категори:Босни æмæ Герцеговинæйы цæрæнрæттæ
Хълапъи

**Хълапъи** () — чылауийæ кæнæ æхсынцъыйæ арæзт хæринаг хусгонд луасийы хуызы.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гуырдзиаг хæринæгтæ
Гуйчжоу

**Гуйчжо́у** () у провинци Китайы хуссары. Административон центр — Гуйян.

## Фиппаинæгтæ

*
Сырхы хох

**Сырхы хох** кæнæ **Сырх хох** () у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Хохы бæрзæнд денджызы æмвæзадæй уæлдæр у 3026 м бæрц. 

Хохæн йæ дæлвæччи хуссар-ныгуылæнварс 2780 м бæрзæндыл ис дыууæ къаннæг цады. Фыццаг цад лæууы бындæр, йæ дæргъ уыдзæн 800 м бæрц æмæ йæ уæрх та 250 м æввахс. Дыккаг цад ис чысыл хуссарæрдæм, йæ дæргъ у 250 м æмæ йæ уæрх та 200 м бæрц. Уæллаг цадæй дæллагмæ цæуы чысыл къада дон. Хохы сæрæй кæсгæйæ, цæдты дон зыны æрвгъуызæй. Æнæуи сæ дон у сыгъдæг, кæсаг дзы нæй, стæм уытъырытæ æмæ æндæр доны хъæндилтæй дарддæр. Адæмы ’хсæн ацы цады фæдыл баззад ахæм дзырд: Зæгъгæ, ацы цадты сæхи надтой уæларвонтæ, чысылдæры — ус, стырдæры та — лæг. Ацы цæдтæй дæллаг цадты хицæн ном ма дзимырæгтæ хуыдтой «Цæхджын цад».

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Гуанси-Чжуаны автономон район

**Гуанси́-Чжуа́нский автономон район** кæнæ **Гуанси́** (; ) у автономон район Китайы хуссары. Административон центр — Наньнин.

## Фиппаинæгтæ

*
Шяуляй

**Шяуля́й** (, ) у Литвайы стырдæр сахартæй иу. Цæрынц дзы 107 875 адæймаджы (2012). Уый у Шяуляйы уезды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Литвайы сахартæ
Паневежис

**Паневе́жис** кæнæ **Панявежи́с** (, ) у Литвайы стырдæр сахартæй иу. Цæрынц дзы 97 343 адæймаджы (2013). Уый у Паневежисы зылды административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Литвайы сахартæ
Наро-Фоминск

**На́ро-Фоми́нск** () у сахар Мæскуыйы облæсты, Наро-Фоминсчы сахары зылды административон центр. Цæрынц дзы 67 мин адæймаджы (2021).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Уагадугу

**Уагаду́гу** ( ,  ) у Буркина-Фасойы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 2&nbsp;453&nbsp;500 адæймаджы (2019).

Сахар у хойрæгтæ æмæ текстилы индустрийы артдзæст. Сахары кусы Ныгуылæн Африкæйы стырдæр базартæй иу.

Сахар у баст Буркина-Фасойы сыхагон бæстæтимæ. Ис дзы æхсæнадæмон аэропорт дæр, кæцы хæссы президент Тома Санкарайы ном.

Категори:Буркина-Фасойы сахартæ
Конакри

**Конакри́** () у Гвинейы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 1,66 млн адæймаджы (2014).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Гвинейы сахартæ
Немæн

**Не́мæн** (,  — *Нямунас*, , , ) у цæугæдон Белорусси, Литва æмæ Уæрæсейы (Калининграды облæсты). Йæ донæфтæн у Балты денджыз.  Йæ дæргъ у 937 километры.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Белоруссийы цæугæдæттæ
Категори:Литвайы цæугæдæттæ
Категори:Калининграды облæсты цæугæдæттæ
Либревиль

**Либревиль** () у Габоны сæйраг сахар. Цæрынц дзы 703 939 адæймаджы (2013).

## Фиппаинæгтæ

Категори:Габоны сахартæ
Банджул

**Банджул** кæнæ **Банжул** (, мандинкæ ߓߊ߲߬ߖߎߟ‎ — *Banjul*, фула 𞤄𞤢𞤲𞥆𞤶𞤵𞤤𞤵‎ — *Bannjulu*) у Гамбийы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 34 828 адæймаджы (2013).

Категори:Гамбийы сахартæ
Идлиб

**И́длиб** () у сахар Сирийы цæгат-ныгуылæны, Идлибы провинцийы административон центр.

Категори:Сирийы сахартæ
Латаки

**Латáки** (, *Эль-Ладикия*; , ) у сахар æмæ порт Сирийы ныгуылæны, Латакийы провинцийы административон центр.

Категори:Сирийы сахартæ
Эр-Раккæ

**Эр-Ра́ккæ**, **Ра́ккæ** () у сахар Сирийы цæгаты, Эр-Раккæйы провинцийы административон центр.

## Фиппаинæгтæ

Категори:Сирийы сахартæ
Агънатæ

**Агънатæ** () сты ирон мыггаг.

## Истори
Рагон таурæгъмæ гæсгæ Агънаты мыггаг равзæрд Уæлладжыры комы, Мызуры. Сты Ос-Бæгъатыры фырт Кусæгоны къабаз, йæ фырт Мызуры фыццаг усы иунæг чызг Тайсауæй рацæугæ байзæддаг.

## Фиппаинæгтæ

## Литературæ
* 

## Æрвитæнтæ
* 

*
Мурастæ

**Мурастæ**  ( *Мурасевы*, *Мурашевы*, *Мурасовы*) сты ирон мыггаг.

## Фиппаинæгтæ

## Æрвитæнтæ
* Фамильный кувд Мурашевых. 1993 (07.06.2021)
* Осетинская свадьба - Мурашевы (27.10.2012)

*
Къабускахор

**Къабускахор** кæнæ **къабускайы гæлæбу** (, ) у гæлæбуты хуыз.

(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute-Garonne France - male dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♂ 
(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute Garonne France - male ventral.jpg|*Pieris brassicae* ♂  △
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♀  
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Pieris brassicae*  ♀ △ 

## Фиппаинæгтæ

Категори:Хæрвбазырджынтæ
Челеметы обау

**Челеметы обау** у обау Цæгат Ирыстоны. Ис Быдыры Хъахъхъæдурæй Бруты ’хсæн.

## Кæс ноджы
* Елбердийы обау
* Цæлыччы обау

## Литературæ
* Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975.

Категори:Цæгат Ирыстоны обæуттæ
Гассеты Ибрагим

**Гассеты Алимбеджы фырт Ибрагим** (райгуырдис 1978-æм азы 30 августы)  у Хуссар Ирыстоны æфсæддон архайæг, хъахъхъæнынады министр 2016-æм азæй.

## Æддаг æрмæг
* Государственное информационное агентство "Рес". Гассеев Ибрагим Алимбегович — Министр обороны Республики Южная Осетия 

## Фиппаинæгтæ

Ибрагим
Категори:Хуссар Ирыстоны хъахъхъæнынады министртæ
Касабуртæ

**Касабуртæ** у хох Тырсыгомы. Ис Мынайы хъæумæ ’ввæхс.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 

Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Гæдыджын (хох)

**Гæдыджын** у хохы цъупп Хъуды комы. Ис Ганисмæ ’ввæхс.

## Литературæ
* Цагаева А. Дз. Топонимия Северной Осетии — Владикавказ: Ир, 2010 — с. 623. 

Категори:Хъуды ком
Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Сырх дзуар

* Сырх дзуар æмæ сырх мæйы æхсæнадæмон змæлд — æнæниздзинад хъахъхъæныны æхсæнадæмон змæлд;
* Сырх дзуар — кувæндон Тырсыгомы;
* Сырх дзуар — къæдзæх Тырсыгомы.