open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଆସିକା (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

**ଆସିକା** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହାର କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ରାଜ୍ୟରେ ୧୯। ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
:# ପୋଲସରା(୧୨୪)
:# କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ନଗର(୧୨୫)
:# ଖଲ୍ଲିକୋଟ(୧୨୬)
:# ଆସିକା(୧୨୮)
:# ସୋରଡ଼ା(୧୨୯)
:# ସାନଖେମୁଣ୍ଡି(୧୩୦)
:# ହିଞ୍ଜିଳି(୧୩୧)

## ନିର୍ବାଚିତ ସାଂସଦଗଣ 
* ୨୦୨୪: ଅନୀତା ଶୁଭଦର୍ଶିନୀ (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ପ୍ରମିଳା ବିଶୋଇ, (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୧୪: ଲଡୁକିଶୋର ସ୍ୱାଇଁ, (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ, (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ହରିହର ସ୍ୱାଇଁ, (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୯: କୁମୁଦିନୀ ପଟ୍ଟନାୟକ, (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୮: ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ, (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୭: ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ, (ଜନତା ଦଳ) 
*୧୯୯୬: ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ, (ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୧: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଥ, (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୯: ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ, (ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୮୪: ସୋମନାଥ ରଥ, (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୦: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଥ, (କଂଗ୍ରେସ-ଇ)
*୧୯୭୭: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଥ, (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୭୧: ଦୁତିକୃଷ୍ଣ ପଣ୍ଡା, (ସିପିଆଇ)

## ୨୦୧୪ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ
୨୦୧୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଲଡୁକିଶୋର ସ୍ୱାଇଁ ୩,୧୧,୯୯୭ ଭୋଟ ବ୍ୟବଧ୍ୟାନରେ କଂଗ୍ରେସପ୍ରାର୍ଥୀ ଲୋକନାଥ ରଥଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ |

## ଆଧାର 
## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ବରଗଡ଼ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

**ବରଗଡ଼** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ।ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଉପରୋକ୍ତ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ।

## ନିର୍ବାଚିତ ସାଂସଦଗଣ 
* ୨୦୨୪: ପ୍ରଦୀପ ପୁରୋହିତ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୨୦୧୯: ସୁରେଶ ପୂଜାରୀ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୨୦୧୪: ପ୍ରଭାସ କୁମାର ସିଂହ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ରାଧାରାଣୀ ପଣ୍ଡା (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୧୯୫୬-୨୦୦୮: ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଥିଲା 
*୧୯୫୨: ଘନଶ୍ୟାମ ଦାସ ଥିରାନୀ (ସ୍ୱାଧୀନ)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
* ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
ସମ୍ବଲପୁର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ସମ୍ବଲପୁର' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:

:# କୁଚିଣ୍ଡା
:# ରେଙ୍ଗାଲି
:# ସମ୍ବଲପୁର
:# ରେଢ଼ାଖୋଲ
:# ଦେବଗଡ଼
:# ଛେଣ୍ଡିପଦା
:# ଆଠମଲ୍ଲିକ

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୨୦୧୯: ନୀତେଶ ଗଙ୍ଗଦେବ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୨୦୧୪: ନଗେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ଅମରନାଥ ପ୍ରଧାନ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୨୦୦୪: ପ୍ରସନ୍ନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୯: ପ୍ରସନ୍ନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୮: ପ୍ରସନ୍ନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୬: କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୋଇ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୧: କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୋଇ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୯: ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ହୋତା (ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୮୪: କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୋଇ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୦: କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୋଇ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା
* ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
* ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ସୁନ୍ଦରଗଡ଼' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସଂରକ୍ଷିତ ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
:# ତଳସରା 
:# ସୁନ୍ଦରଗଡ଼
:# ବୀରମିତ୍ରପୁର
:# ରଘୁନାଥପାଲୀ 
:# ରାଉରକେଲା
:# ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର
:# ବଣାଇ

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ଜୁଏଲ ଓରାମ (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ଜୁଏଲ ଓରାମ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୨୦୧୪: ଜୁଏଲ ଓରାମ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୨୦୦୯: ହେମାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱାଳ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୨୦୦୪: ଜୁଏଲ ଓରାମ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୧୯୯୯: ଜୁଏଲ ଓରାମ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୧୯୯୮: ଜୁଏଲ ଓରାମ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
କେନ୍ଦୁଝର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'କେନ୍ଦୁଝର' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସଂରକ୍ଷିତ ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
:# ତେଲକୋଇ 
:# ଘସିପୁରା
:# ଆନନ୍ଦପୁର
:# ପାଟଣା
:# କେନ୍ଦୁଝର
:# ଚମ୍ପୁଆ
:# କରଞ୍ଜିଆ

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ଅନନ୍ତ ନାୟକ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି
* ୨୦୧୯: ଚନ୍ଦ୍ରାଣି ମୁର୍ମୁ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ) 
*୨୦୧୪: ଶକୁନ୍ତଳା ଲାଗୁରୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*ଯଶବନ୍ତ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଲାଗୁରି (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା
* ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା
ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ତାଲିକା

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡି଼ଶା
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ଭଦ୍ରକ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ଭଦ୍ରକ' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  

:# ସୋର
:# ଶିମୂଳିଆ
:# ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ
:# ଭଦ୍ରକ
:# ବାସୁଦେବପୁର
:# ଧାମନଗର
:# ଚାନ୍ଦବାଲି

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଠୀ (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ମଞ୍ଜୁଲତା ମଣ୍ଡଳ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୧୪: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୯: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୮: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୬: ମୁରଲୀଧର ଜେନା (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୧: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)

* ୧୯୮୯: ମଙ୍ଗରାଜ ମଲ୍ଲିକ, (ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୮୪: ଅନନ୍ତ ପ୍ରସାଦ ସେଠୀ, (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ) 
* ୧୯୮୦: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ, (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ) 
* ୧୯୭୭: ବୈରାଗୀ ଜେନା, (ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୧୯୭୧: ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ, (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)

## ଆଧାର 
## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା
ମୟୂରଭଞ୍ଜ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ମୟୂରଭଞ୍ଜ' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସଂରକ୍ଷିତ ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:

:# ଜଶୀପୁର
:# ସାରସକଣା
:# ରାଇରଙ୍ଗପୁର
:# ବାଙ୍ଗିରିପୋଷି
:# ଉଦଳା
:# ବାରିପଦା
:# ମୋରଡ଼ା

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ନବ ଚରଣ ମାଝି (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଟୁଡୁ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି )
*୨୦୧୪: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ହାଁସଦା (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଟୁଡୁ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ସୁଦାମ ମାରାଣ୍ଡି (ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚା)
*୧୯୯୯: ସାଲଖାନ ମୁର୍ମୁ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୧୯୯୮: ସାଲଖାନ ମୁର୍ମୁ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା
ଗଜା

**ଗଜା** ମଇଦା ଓ ଚିନିରୁ ତିଆରି ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡ଼ିଆ ମିଠା । ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲା ଏହା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଅଛି । ବିଭାଘର, ବ୍ରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାର୍ବଣରେ ଏହା ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଚଉଠି ଭାର ଓ ବନ୍ଧୁ ବେଭାରରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଧୂପରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ଭୋଗ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥାଏ ।

## ଉପାଦାନ 
* ମଇଦା
* ଚିନି

## ତିଆରି ପ୍ରଣାଳୀ 
ମଇଦାରେ ଘିଅ ପକାଇ ଅଳ୍ପ ପାଣି ଦେଇ ଚକଟା ଯାଏ । ଘିଅ ବା ରିଫାଇନ ତେଲକୁ ଖାସ୍ତା କୁହାଯାଏ । ଏହି ଖାସ୍ତା ବେଶୀ ହେଲେ ଗଜା ଛାଣିଲା ବେଳେ ଖୋଲିଯାଏ ଓ କମ ହେଲେ ଟାଣ ହୁଏ । ତେଣୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅନୁପାତରେ ଖାସ୍ତା ଦେଇ ଚକଟା ତିଆରି କରାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ କିଛି ଅଳେଇଚ ଗୁଣ୍ଡ ଏଥିରେ ଛିଞ୍ଚାଯାଏ । ତାହା ପରେ ବଡ଼ କାଠପଟାରେ ବେଲଣା ବାଡ଼ିରେ ୧ ଇଞ୍ଚ ବହଳର ମୋଟ କରି ବେଲାଯାଏ । ତାହାକୁ ଛୁରିରେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟି ଛଣାଯାଏ | ଆଉ ଏକ ପାତ୍ରରେ ବହଳ ଚିନି ସିରା କରି ସେଥିରେ ଛଣା ଗଜା ସବୁକୁ ପକାଯାଏ । ଏସବୁ ସିରାରେ ବୁଡ଼ି ରହିବା ପରେ ଫୁଲିଯାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ମିଠା
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଛପନ ଭୋଗ
ଜଉ କଳା

**ଜଉ କଳା** ଲାଖ ଜଉକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ତିଆରି କରାଯାଉଥିବା ନାନାଦି କଳାକୃତିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱରଠାରେ ପୁରାତନ ଜଉ କଳାର ଆରମ୍ଭ । ଏହା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଓଡ଼ିଆ କଳା । ଆଗରୁ ମେଳାମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଚୁର ଭାବରେ ଜଉ କଣ୍ଢେଇ ମିଳୁଥିଲା ।

## ପ୍ରକାର 
### ଜଉ କଣ୍ଢେଇ 
ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଜଉ କଣ୍ଢେଇ ଏକ ଜଉ ବା ଲାଖରୁ ତିଆରି ଏକ ପ୍ରକାରର କଣ୍ଢେଇ । ଆଗକାଳରେ ଜଉ ବା ଲାଖ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ମିଳୁଥିବାରୁ ଏଥିରେ କମ ଦରରେ କଣ୍ଢେଇ ସବୁ ତିଆରି କରାଯାଇ ପାରୁଥିଲା । 

## ଜଉ *ଶଙ୍ଖା* ବା *ଚୁଡ଼ି* 
ବାହାଘର ସମୟରେ କନିଆଁମାନଙ୍କୁ ଏହି ଚୁଡ଼ି ପିନ୍ଧାଯାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଏବେ ବି ଜଉ ଶଙ୍ଖା ବା ଚୁଡ଼ି ନାରୀମାନେ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି । ପୋଡ଼ା ମାଟିରେ ତିଆରି ଚୁଡ଼ି ଉପରେ ଗରମ ଲାଖର ଆବରଣ ଦିଆଯାଇ ସେଥିରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଆରିସି (ଆଇନା), ଧାତବ କୋଟିକମ କରା ଅଂଶ ସବୁ ଖଞ୍ଜାଯାଇଥାଏ । ଏହା ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥାଏ ।

## ଇତିହାସ 
ବାହାଘର ବେଳରେ ବରକନିଆଁଙ୍କୁ ଜଉ କଣ୍ଢେଇ ଯୋଡ଼ା ଉପହାର ଦେବର ବିଧି ରହିଛି ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ସୁଖୀ ଜୀବନ କାମନା କରି କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ଜଉ କଣ୍ଢେଇରେ ଗୋଟିଏ ବର ଓ ଗୋଟିଏ କନିଆଁ ରହିଥାଏ । 

ଆଗରୁ ଏହି ଜଉ କଣ୍ଢେଇକୁ ନେଇ ପିଲାମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ । ପିଲାମାନଙ୍କ ଜଉ କଣ୍ଢେଇ ବାହାଘର ମଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ ପାଲିଙ୍କି ବା ଟେମଜାନିର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । ଏହି ବର କନିଆଁ ବାହାଘର ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଲୋକ ପର୍ବ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲା ।

## ତିଆରି ପ୍ରଣାଳୀ 
ପ୍ରଥମେ କଞ୍ଚା ମାଟିରେ କଣ୍ଢେଇ ସବୁ ତିଆରି କରାଯାଇ ଏହି ମାଟି କଣ୍ଢେଇ ସବୁକୁ ଭାଟିରେ ପୋଡ଼ାଯାଇ ଥାଏ । ତହିଁରେ ଜଉର ଆବରଣ ଦିଆଯାଏ । ରଙ୍ଗ ମାନିଲା ପରି ସରୁ ସରୁ ଜଉ ସୂତାରେ କୋଟିକମ କରାଯାଏ । ପୋଡ଼ା ମାଟି କଣ୍ଢେଇର ଭିତର ଭାଗ ଟାଣ ଥାଏ ଓ ବାହାର ଭାଗ ଜଉ ଆବରଣ ହେତୁ ପିଚ୍ଛିଳ ହୋଇଥାଏ ଓ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଦିଶେ । ଜଉ କଣ୍ଢେଇ ମୁଖ୍ୟତଃ ବର କନିଆଁ କଣ୍ଢେଇ ହୋଇଥିଲେ ହେଁ ପାଲିଙ୍କି, ଗଣେଶ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଷଣ୍ଢ, ମୟୂର, ହଂସ ଆଦି ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । କଣ୍ଢେଇ ରଙ୍ଗ କଲାବେଳେ ବରକୁ ନାରଙ୍ଗୀ ଓ କନିଆଁକୁ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗ ଦିଆଯାଇଥାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:କଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ହାତକାମ
ଯାଜପୁର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ଯାଜପୁର' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  
:# ବିଞ୍ଝାରପୁର
:# ବରୀ
:# ବଡ଼ଚଣା
:# ଧର୍ମଶାଳା
:# ଯାଜପୁର
:# କୋରାଇ
:# ସୁକିନ୍ଦା 

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରା (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସେଠୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୧୪: ରୀତା ତରାଇ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ମୋହନ ଜେନା (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ମୋହନ ଜେନା (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୯: ଜଗନ୍ନାଥ ମଲ୍ଲିକ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୮: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୬: ଆଞ୍ଚଲ ଦାସ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୧: ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ
*୧୯୮୯: ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ
*୧୯୮୪: ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ
*୧୯୮୦: ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ
*୧୯୭୭: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ
*୧୯୭୧: ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ
*୧୯୬୭: ବାଇଧର ବେହେରା
*୧୯୬୨: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ
*୧୯୫୨: ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ଜେନା, ଭୂବନାନନ୍ଦ ଦାସ (କଂଗ୍ରେସ)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା
ରାଇବଣିଆ ଦୁର୍ଗ

**ରାଇବଣିଆ ଦୁର୍ଗ** ଉତ୍କଳର ନରପତି ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱରର ଲକ୍ଷ୍ମଣନାଥଠାରେ ଥିବା ଏକ ପୁରାତନ ଓ ଐତିହାସିକ ଦୁର୍ଗ ।

ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧବାଦର କାଳରେ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କ ଦେଇ ଗଢ଼ାଯାଇଥିଲା । ଏଠାରେ ୧୬୧ ଗୋଟି ଦେବୀ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି ଯେଉଁ ସବୁ *ଦୁର୍ଗା ଦେବତା* ବା *ଇଷ୍ଟଦେବତା* ତଥା ଦଶାଶରୁ ମୂର୍ତ୍ତି ଯାହା ଦେବୀ ଜୟଚଣ୍ଡୀଙ୍କ ସାଙ୍କେତିକ ରୂପ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ।

ଯଦିଓ ଆଇନ-ଇ-ଆକବରିରେ ତିନୋଟି ଦୁର୍ଗ ବାବଦରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି

thumb|ରାଇବଣିଆ ଦୁର୍ଗ

## ଅବସ୍ଥାନ 
ରାଇବଣିଆ ଦୁର୍ଗ ସମୂହ ହାତୀଗଡ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହା ଜଳେଶ୍ୱରଠାରୁ  ଦୁଋଅରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀଠାରୁ  ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ଇତିହାସ 
ଉତ୍କଳର ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ଶାସକ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ, ବାହାମଣିର ଶାସକ ହୁମାୟୁଁ ଶାହଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସେଥିରେ ଜିତିବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ଫେରିବା ପଥରେ ଓଡ଼ିଶା ଓ ବଙ୍ଗର ସୀମାନ୍ତରେ ଥିବା ହୁଗୁଳି ନଦୀ ନିକଟରେ ମୁସଲିମ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରବେଶକୁ ରୋକିବା ନିମନ୍ତେ ବାଲେଶ୍ୱରର ଜଳେଶ୍ୱର ନିକଟରେ ଏହି ଦୁର୍ଗର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । 

## ବିଶେଷତା 
ଏହା ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶା-ବଙ୍ଗ ପ୍ରବେଶ ଦୁଆର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉ ଥିଲା । ଏହି ଦୁର୍ଗର ଚାରିପାଖର ମାଙ୍କଡ଼ା ପଥରରେ ତିଆରି ଚାରିକୋଶ ବ୍ୟାପୀ ଗଡ଼ଦେଇ ବେଢ଼ା । ଗଡ଼ର ପରିଖା ଅତି ବଡ଼ ଓ ଗଭୀର ଥିଲା । ତାହାର ଚାରିପାଖରେ ସୈନ୍ୟ ସାମନ୍ତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ରହୁଥିଲା । ଏହି ଦୁର୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ ପୋଥିରେ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଅଛି । 

## ସାହିତ୍ୟରେ 
ଫକିର ମୋହନଙ୍କ ଲିଖିତ ଲଛମା ଉପନ୍ୟାସ ଏହି ରାଇବଣିଆ ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଦୁର୍ଗ
କଟକ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'କଟକ' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
:# ବଡ଼ମ୍ବା 
:# ବାଙ୍କୀ 
:# ଆଠଗଡ଼
:# ବାରବାଟି-କଟକ
:# ଚୌଦ୍ୱାର-କଟକ 
:# କଟକ ସଦର
:# ଖଣ୍ଡପଡ଼ା

## ସାଂସଦ 
*୨୦୨୪: ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୨୦୧୯: ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୧୪: ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୯: ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* କଟକ ଜିଲ୍ଲା
* କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
କଳାହାଣ୍ଡି (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'କଳାହାଣ୍ଡି' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
:# ନୂଆପଡ଼ା
:# ଖଡ଼ିଆଳ
:# ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼
:# ଜୁନାଗଡ଼
:# ଧର୍ମଗଡ଼
:# ଭବାନୀପାଟଣା
:# ନର୍ଲା

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ମାଳବିକା ଦେବୀ (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ବସନ୍ତ କୁମାର ପଣ୍ଡା (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି) 
*ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା
* ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
ଢେଙ୍କାନାଳ (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ଢେଙ୍କାନାଳ' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  

:# ଢେଙ୍କାନାଳ
:# ହିନ୍ଦୋଳ
:# କାମାକ୍ଷାନଗର
:# ପର୍ଜଙ୍ଗ
:# ପାଲଲହଡ଼ା
:# ତାଳଚେର
:# ଅନୁଗୋଳ

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ରୁଦ୍ର ନାରାୟଣ ପାଣି (ବିଜେପି)
* ୨୦୧୯: ମହେଶ ସାହୁ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୧୪: ତଥାଗତ ଶତପଥୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: ତଥାଗତ ଶତପଥୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ତଥାଗତ ଶତପଥୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୯: କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୮: ତଥାଗତ ଶତପଥୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୯୬: କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୧: କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୯: ଭଜମନ ବେହେରା (ଜନତା ଦଳ)
*୧୯୮୪: କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୦: କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)

* ୧୯୭୭: ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ (ଭାରତୀୟ ଲୋକ ଦଳ)
* ୧୯୭୭: ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୬୭: କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂଦେଓ (ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି)

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ବଲାଙ୍ଗୀର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

**ବଲାଙ୍ଗୀର** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  

# ବୀରମହାରାଜପୁର
# ସୋନପୁର
# ଲୋଇସିଂହା
# ପାଟନାଗଡ଼
# ବଲାଙ୍ଗୀର
# ଟିଟଲାଗଡ଼
# କଣ୍ଟାବାଞ୍ଝି

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହ ଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୨୦୧୯: ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୨୦୧୪: କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୯: କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂଦେଓ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୧୯୯୯: ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୧୯୯୮: ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହଦେଓ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)

## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲା
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  

:# ସାଲେପୁର
:# ମାହାଙ୍ଗା
:# ପାଟକୁରା
:# କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା
:# ଆଳି
:# ରାଜନଗର
:# ମହାକାଳପଡ଼ା

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୨୪: ବୈଜୟନ୍ତ ପଣ୍ଡା (ବିଜେପି‌)
* ୨୦୧୯: ଅନୁଭବ ମହାନ୍ତି (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୧୪: ବୈଜୟନ୍ତ ପଣ୍ଡା (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୦୯: ବୈଜୟନ୍ତ ପଣ୍ଡା (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୦୪: ଅର୍ଚ୍ଚନା ନାୟକ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୯୯: ପ୍ରଭାତ କୁମାର ସାମନ୍ତରାୟ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୯୮: ପ୍ରଭାତ କୁମାର ସାମନ୍ତରାୟ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୯୬: ଶ୍ରୀକାନ୍ତ କୁମାର ଜେନା (ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୯୧: ରବି ରାୟ (ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୮୯: ରବି ରାୟ (ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୫୭: ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ (କଂଗ୍ରେସ)

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
http://loveodiatips.blogspot.com

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
ସୋନପୁରର ଶିଳାଲେଖ

ସୋନପୁରର ଶିଳାଲେଖ
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପିର ଅଭିଲେଖର ଇତିହାସ ପାଇଁ ସୋନପୁରରୁ ମିଳିଥିବା ଶିଳାଲେଖା ସବୁ ଖୁବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଠାରେ ସୋମବଂଶୀ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚୌହାଣ ରାଜୁତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ଅଞ୍ଚଳର ମାଟିପାତ୍ର, ତମ୍ବା ଫଳକ ତଥା ଶିଳାଲେଖ ଗୁଡ଼ିକରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ଭାଷା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମତ ଦେଇ ଭାଷାତତ୍ତ୍ୱବିଦ ବିଜଯ ଚନ୍ଦ୍ର ମଜୁମଦାର କହନ୍ତି:

ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ ଏହି କଥା ଅଭିହିତ କରିଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମତରେ:
:ସୋମବଂଶୀୟ ରାଜମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ତାମ୍ର ଶାସନ, ସେଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଗଠନର ସୂତ୍ରପାତ ହେଲାଣି । କାରଣ ତାମ୍ରଶାସନ ମାନଙ୍କରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଅନୁସାରେ କେତେକ ଶବ୍ଦ ଲେଖାଯାଇଛି ; ଯଥା – ଜ୍ୟୋତିତ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜୋତିଜ, ଯଯାତି ପରିବର୍ତ୍ତେ ଯଜାତି, ତାମ୍ବ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାମ୍ର ଲେଖାଯାଇଛି ।|

ତେବେ ସୋନପୁରରେ ରାଜୁତି କରୁଥିବା ସୋମବଂଶୀମାନଙ୍କର ତାମ୍ରଶାସନରେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଆଦିମ ସ୍ୱରୂପ ଫୁଟିଉଠିଛି ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କେଉଁ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଲେଖ ଯେ ସୋନପୁରରୁ ଅବିଷ୍କୃତ ହୋଇନାହିଁ ତାହା କହିବା ଭୁଲ ହେବ । ବରଂ

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* ନାୟକ, ସୁଦାମ. *ସୋନପୁରର ଶିଳାଲେଖ*. ଝଙ୍କାର. ମାର୍ଚ ୨୦୦୩. ପୃ. ୧୪୯୩-୧୪୯୭

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଜଗତସିଂହପୁର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

**ଜଗତସିଂପୁର** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସଂରକ୍ଷିତଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  

## ସାଂସଦଗଣ 
* ୨୦୨୪: ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ତରାଇ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୨୦୧୯: ରାଜଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୧୪: କୁଳମଣି ସାମଲ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୦୯: ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ତରାଇ (ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି)
* ୧୯୯୯: ତ୍ରିଲୋଚନ କାନୁନଗୋ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୧୯୯୮: ରଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୯୬: ରଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)

## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
ନବରଙ୍ଗପୁର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

'ନବରଙ୍ଗପୁର' ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସଂରକ୍ଷିତ  ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ:  

:# ଉମରକୋଟ
:# ଝରିଗାଁ
:# ନବରଙ୍ଗପୁର  (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)‎
:# ଡାବୁଗାଁ
:# କୋଟପାଡ଼
:# ମାଲକାନଗିରି
:# ଚିତ୍ରକୋଣ୍ଡା

## ସାଂସଦ 
* ୨୦୧୪: ବଳଭଦ୍ର ମାଝି (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୧୯: ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୧୪: ବଳଭଦ୍ର ମାଝୀ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
* ୨୦୦୯: ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ମାଝି (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୨୦୦୪: ପର୍ଶୁରାମ ମାଝୀ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୧୯୯୯: ପର୍ଶୁରାମ ମାଝୀ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
* ୧୯୯୮: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୯୬: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୯୧: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୮୯: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୮୪: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୮୦: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୭୭: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୭୧: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)
* ୧୯୬୭: ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ (ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ)

## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)

**ବ୍ରହ୍ମପୁର** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ।ଗତ ୨୦୨୪ 
ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥି ଭୃଗୁ ବକ୍ସିପାତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ୧,୬୫,୪୭୬ ଖଣ୍ଡ ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଇ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି।   

୧୯୫୭ରୁ ୧୯୯୮ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଲଗାତାର ଜିତିଥିଲା । ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପି. ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ ଏହି ଆସନରୁ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ସାଂସଦଗଣ 
*୨୦୨୪: ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)
*୨୦୧୯: ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସାହୁ (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ) 
*୨୦୦୯-୨୦୧୯ :ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ)
*୨୦୦୪: ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସାହୁ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୯: ଅନାଦି ଚରଣ ସାହୁ (ଭାଜପା)
*୧୯୯୮: ଜୟନ୍ତୀ ପଟ୍ଟନାୟକ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୯୬: ପି. ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୮୯-୧୯୯୧: ଗୋପୀନାଥ ଗଜପତି (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୭୧-୧୯୮୪ (*ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକ ସଭା*): ଜଗନ୍ନାଥ ରାଓ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୬୭: ଜଗନ୍ନାଥ ରାଓ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୬୨ (*ଛତ୍ରପୁର ଲୋକ ସଭା*):ଅନନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ ଶର୍ମା (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୫୭: ଉମା ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ(ସ୍ବାଧିନ) ଏବଂ ମୋହନ ନାୟକ (କଂଗ୍ରେସ)
*୧୯୫୨ (*ଗଞ୍ଜାମ ଲୋକ ସଭା*): ବିଜୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ)

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରୀଜଙ୍ଗ

'''''' ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲାର ସୋର ତହସିଲରେ ଥିବା ଏକ ଗାଆଁ । 

## ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥାନ 
ଏହାର ଅକ୍ଷାଂଶ ୨୧° ୫୦′ ୩୨.୭୧″ ଉତ୍ତର ଓ ଦ୍ରାଘିମା ୮୭° ୧୩′ ୧୧.୧୫″ ପୂର୍ବ । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱରଠାରୁ ୪୮ କି.ମି. ଦୂରରେ ଓ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୨୨୩ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ପାଖ ଗାଆଁ ଓ ସହର 
୭୫୬୦୪୪

## ଇତିହାସ 
ଏହା ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା । ଏହି ଗାଁର ଅନେକ ସଂଗ୍ରାମୀ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଭାଗ ନେଇ କାରାବରଣ କରିଥିଲା । ରମାଦେବୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ କରି କେବଳ ନାରୀମାନେ ଏଠାରେ ଲୁଣ ମାରି ନୂତନ ପରମ୍ପରା ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏହି ଗାଁର ସବୁ ଲୋକ ଗୌରମୋହନ ଦାସଙ୍କ ନ୍ନେତୃତ୍ୱରେ ଚୌକିଦାର ଟିକସ ବନ୍ଦ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭାଗ ନେଇ ଇଂରେଜ ପୋଲିସ ସହିତ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ଫଳରେ ଇଂରେଜ ପୋଲିସ ଶ୍ରୀଜଙ୍ଗରେ ପ୍ରାୟ ତିନିବର୍ଷ କାଳ ରହି ପିଉନିଟିଭ ଟିକସ ଆଦାୟ କରି ଗାଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନେକ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଦେଇଥିଲା । ଏଠାରେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସ୍ମାରକୀ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।

ଏଠାରେ ୨୦୦୦ ବର୍ଷର ନୌବାଣିଜ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଅଛି । ଏଠାରୁ ମିଳିଥିବା କୁମାରଗୁପ୍ତ ସୁନା ମୁଦ୍ରାରେ ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ଯାହାକୁ "କାନ୍ଥି" ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଗାଁର ମଲ୍ଲିକାସାଗର ଓ ଅଚ୍ୟୁତାସାଗର ପୋଖରୀ କୂଳରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ଶିଳାଲେଖରେ ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ନମୂନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ଯାହା ୧୫ଶହ ମସିହାରେ ଏଠାରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଐତିହାସିକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥାନ୍ତି ।

## ଗମନାଗମନ 
ଏହା ବାଲେଶ୍ୱର ସହରଠାରୁ ୧୭ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ଲୋକନାଟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଶ୍ରୀଜଙ୍ଗ, ଚଣ୍ଡୀପୁର, ବର୍ଦ୍ଧନପୁର, ବାଙ୍କେଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳର ବଣକୋଇଲା ନାଟ ଓ ଏଠାକାର ବହୁରୂପା ନାଟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଖିବ ଜନପ୍ରିୟ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଉତ୍କଳ

**ଉତ୍କଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ** ଅଧୁନାତନ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ମହାଭାରତରେ ଉତ୍କଳ, ଉତ୍ପଳ, ଅକଳ ଓ ଓଡ୍ର ଦେଶ ବାବଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି । ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଜନ ଗଣ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ରହିଛି ।

## ପୁରାତନ ସାହିତ୍ୟ 
ମଧ୍ୟଯୁଗର ପୁରାତନ ସାହିତ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳାର ଦେଶ ଉତ୍କଳ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ସେକାଳରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଳାର ଦେଶ ଥିଲା ବୋଲି ଜଣାଯାଇଥାଏ ।

## ମହାଭାରତରେ ବର୍ଣ୍ଣନା 
ଦଶର୍ଣସ, ମେକାଳ ଆଦି ଉତ୍କଳର ପଶ୍ଚିମରେ ଥିବା ରାଜ୍ୟ ଓ ଉତ୍କଳ ବିଷୟରେ ମହାଭାରତରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି । (୬.୯) ଉତ୍କଳର ବାସିନ୍ଦାମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଲଢ଼ିଥିଲେ ବୋଲି ଲେଖାଅଛି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ପୁରାତନ ଭାରତର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ 

## ଆଧାର 
* କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାପାୟନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ରଚିତ ମହାଭାରତ

ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ଭାରତର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ
ଲଙ୍ଗଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

**ଲଙ୍ଗଳେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର** ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଏକ ପୁରାତନ ଶିବ ମନ୍ଦିର ।

## ବିଶେଷତା 
ଏହା ଭାରତର ଏକମାତ୍ର ମନ୍ଦିର ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଗ୍ରହାବନ୍ତ ହୋଇ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ବିରଜୁଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଯାନ୍ତି ନାହିଁ । ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥରେ ରଥରୋହୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦଶଭୁଜା ଦୁର୍ଗା, ଆଠଭୁଜ ଗଣେଶ ଆଦି ମୂର୍ତ୍ତୀ କଳାମୁଗୁନି ପଥରରେ ଖୋଦିତ ।

## ଗମନାଗମନ 
ଲଙ୍ଗଳେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ବସ୍ତା ଛକଠାରୁ ବାଲିଆପାଳ ଯିବା ରାସ୍ତାରେ ପଡ଼େ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱରର ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଲଳିତଗିରି

** ଲଲିତଗିରି ** (**ନଳିତଗିରି** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ଓଡ଼ିଶାର କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ଓ ପୁରାତନ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ତୂପ ଓ ବିହାରର ସମାହାର । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ରତ୍ନଗିରି ଭଳି ଏକ ପୁରାତନ କୀର୍ତ୍ତିରାଜି । ଲଳିତଗିରି, ଉଦୟଗିରି ଓ ରତ୍ନଗିରି ପୁରାତନ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଅଂଶ । ପୁରାତନ ଅନୁଶାସନ ଅନୁସାରେ ଏହାର ଐତିହାସିକ ନାମ ମାଧବପୁର ମହାବିହାର ଥିଲା । 

ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଅସ୍ଥି-ସମ୍ବଳିତ ଏକ ପୁରାତନ ଆଧାର ରଖାଯାଇ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଏଠାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଅଛି । ତାହା ସହ ବାକି ଅନେକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱିକ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ରଖାଯାଇଅଛି । ୧୯୮୫-୯୨ ଭିତରେ ଏହା ଏ.ଏସ.ଆଇ. ଦେଇ ବହୁଭାବରେ ଖନନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଥିରୁ ଏକ ବିଶାଳ ସ୍ତୂପର ଅବଶେଷ, ଖୋଣ୍ଡାଲାଇଟ, ଷ୍ଟାଲାଇଟ, ସୁନା ଓ ରୂପରେ ତିଆରି ପୁରାତନ ଆଧାର ଆଦି ଏଠାରୁ ମିଳିଅଛି ।  

## ଉତ୍‌ଖନନ 
୧୯୮୫ରୁ ୧୯୯୨ ମଧ୍ୟରେ ଲଳିତଗିରିର ଉତ୍‌ଖନନ କରାଯିବା ବେଳେ ବହୁ ଦୁର୍ମୂଲ୍ୟ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କୀତ ଏକ ବିଶାଳ ସ୍ତୂପ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଥିଲା ୤ ଉକ୍ତ ସ୍ତୂପ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିତ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ଥାଇ ୪ଟି ଫରୁଆ ମିଳିଥିଲା ୤ ଖାଣ୍ଡେଲାଇଟ ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ପ୍ରଥମ ଫରୁଆ ମଧ୍ୟରେ ଷ୍ଟେଟାଇଟ ନିର୍ମିତ ଏକ ଫରୁଆ, ତାମଧ୍ୟରେ ରୂପାର ନିର୍ମିତ ଫରୁଆ ଏବଂ ସେଥିମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନା ଫରୁଆ ଥିଲା ୤ ଶେଷୋକ୍ତ ସୁନା ଫରୁଆ ମଧ୍ୟରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦେହାବଶେଷ ଥିଲା ୤ ଉକ୍ତ ଦେହାବଶେଷ ସହ ୪ଟି ଫରୁଆ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥାର ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଅଛି ୤ 

## ଅବସ୍ଥାନ 
ଅକ୍ଷାଂଶ ୨୦.୨୫୯୪୫୮ ଉତ୍ତର ଓ ଦ୍ରାଘିମା ୮୬.୨୫୦୬୯ ପୂର୍ବ ଓ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତୁପର ଅବସ୍ଥାନ ୨୦.୫୮୯୪୫୮, ୮୬୨୫୦୬୯ ।

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
"Indian Archaeology - A Review" (IAR) ଖଣ୍ଡରେ ଖନନ ବାବଦରେ ସବିଶେଷ ଏହିଠାରେ ଦେଖନ୍ତୁ: 
* IAR 1985-86, pp. 62-63
* IAR 1986-87, pp. 64-67
* IAR 1987-88, pp. 88-90
* IAR 1988-89, pp. 65-66 

## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Photos of Lalitgiri

ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ଭାରତର ଅବଶେଷ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ପୁରାତନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳୀ
ବିଚ୍ଛନ୍ଦଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ

**ବିଚ୍ଛନ୍ଦ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ** (୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୦୧ - ୧୯୬୧) ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଜାଆଁଳାଠାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଦେଶସେବକ ଥିଲେ । ସେ ସାହିତ୍ୟିକ ପଦ୍ମଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସାନ ଭାଇଥିଲେ ।

## ଜୀବନକାଳ 
ବିଚ୍ଛନ୍ଦ ଚରଣ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ନିକଟରେ ଥିବା ଜାଅଁଳା ନିବାସୀ ପିତା ଗୋଲୋକ କୃଷ୍ଣ ଓ ମାତା ରାଧାରାଣୀଙ୍କର ମଝିଆ ପୁଅ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିଲାବେଳରେ ସେ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ କଳାନୁରାଗୀ ହୋଇଥିଲେ । ତେବେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସଞ୍ଚିତ ଧନରାଶି ଖଳଲୋକଙ୍କ ଚକ୍ରାନ୍ତ ଯୋଗୁଁ ଧର୍ମ୍ରପ୍ରାଣ ପିତାଙ୍କ ଦେଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ସରି ଆସିବାରୁ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଅବନତି ଘଟିଲା । ଶାରୀରିକ ଅଚଳତା ହେତୁ ସେ ଅନେକ କାଳ ଚଳପ୍ରଚଳ କରିପାରୁନଥିଲେ । ଜଣେ କାଚରାଣୀର ସହାୟତାରେ ସବୁ ଦିନ ସକଳ ୯ ଘଟିକା ଯାଏଁ ତାଙ୍କ ପାଦଠାରୁ ଅଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୋତା ହୋଇ ରଖାଯାଉଥିଲା । ତିନିମାସ ପରେ ସେ ପାଦ ଘୋଷାଡ଼ି ଘୋଷାଡ଼ି ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କର ବାଳଶିକ୍ଷା ଚାଟଶାଳୀରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା । ସେ ପିଲାବେଳେ ସାହିତ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାକରଣରେ ଅଗାଧ ଜ୍ଞାନ ଓ ରାମାୟଣ, ମହାଭାରତର ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ପରିଚିତି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଆ ସହ ସେ ଇଂରାଜୀ ଓ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଲିଖନ ପଠନରେ ଆଗଭର ଥିଲେ । ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଉଚ୍ଚ ଇଂରାଜୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସହକାରୀ ଶିକ୍ଷକ ଥିବା ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ପଦ୍ମଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ସୁପରିଚିତ ଇଂରାଜୀ କବିମାନଙ୍କର କବିତାକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ସେହିପରି କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ, ଦୀନକୃଷ୍ଣ, କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତ ସିଂହାରଙ୍କ କବିତାବଳୀକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ।

ସେ ପ୍ରାଚୀ ସମିତି ଦେଇ ପ୍ରକାଶିତ ଇଂରାଜୀ ପତ୍ରିକା ପ୍ରାଚୀର ସମ୍ପାଦନା ଭାର ବହନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପାଦକୀୟ ଖୁବ ଉନ୍ନତ ଇଂରାଜୀରେ ଲେଖା ଓ ଭାବଗର୍ଭକ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ :

ସତ୍ୟବାଦୀର ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ କିଛି କାଳ ବିଦ୍ୟାଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେହି କାଳରେ ସେ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ, ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ, ପଣ୍ଡିତ ନୀଳକଣ୍ଠ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହରିହର ଆଦି ମହାମନୀଷୀଙ୍କର ଦେଇ ଦେଶ ଓ ଜାତି ପ୍ରେମ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା ଆଦିରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲେ । ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦେଇ ସଙ୍ଘଟିତ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେ ପଢ଼ା ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । ତେବେ ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକେ ନାପସନ୍ଦ କରିବାରୁ ସେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
ସବୁଜପରି(ବ୍ୟଙ୍ଗ କବିତା),

କବିତା କୁମୁଦ(କବିତା ସଂକଳନ)

## ମାନସମ୍ମାନ 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଖରାସାହାପୁର ବେଳାଭୂମି

**ଖରାସାହାପୁର ବେଳାଭୂମି** ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱରର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ବେଳାଭୂମି ।

## ଅବସ୍ଥାନ 
ଏହା ବାଲେଶ୍ୱରଠାରୁ ୩୭ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

ଏହି ବେଳାଭୂମିର ଅନତି ଦୂରରେ ଏକ ମନୋରମ ଓ ପୁରାତନ ମଙ୍ଗଳା ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଏହି ବେଳାଭୂମି ଏକ ଶାନ୍ତ ବେଳାଭୂମି । ଏଠାରୁ ୧ କି.ମି. ଦୂରରେ ଏକ ମାଛଧରା ମୁହାଣ ଅଛି । ଛୋଟ ଛୋଟ ମୋଟରଚାଳିତ ଡଙ୍ଗାରେ ଏଠାରୁ ମାଛ ମରାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବେଳାଭୂମି
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା
ଉଦୟଗିରି

** ଉଦୟଗିରି ** ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଏକ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ତୂପ ଓ ବିହାରସମୂହର ସମାହାର । ଉଦୟଗିରି, ରତ୍ନଗିରି ଓ ଲଳିତଗିରି ପୁରାତନ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଅଂଶ । ପୁରାତନ ଅନୁଶାସନ ଅନୁସାରେ ଏହାର ଐତିହାସିକ ନାମ ମାଧବପୁର ମହାବିହାର ଥିଲା । 

୧୯୫୮ରୁ କରାଯାଇଥିବା ଏ.ଏସ.ଆଇ.ର ଅନେକ ଖନନରୁ  ନାନାଦି ପ୍ରମାଣ ସବୁ ମିଳିଅଛି । ୧୯୯୭ରୁ ୨୦୦୦ ଭିତରେ ଉଦୟଗିରିର ଏକ ୨ୟ ଭାଗ (ଉଦୟଗିରି-୨)ର ସନ୍ଧାନ ମିଳିଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ସ୍ତୂପ ଓ ବିହାରର ଆକଳନ କରାଯାଇଅଛି ।

## ଅବସ୍ଥାନ 
* ଅକ୍ଷାଂଶ ୨୦° ୩୮' ୪୫" ଉତ୍ତର
* ଦ୍ରାଘିମା ୮୬° ୧୬' ୨୫" ପୂର୍ବ 

ଉଦୟଗିରିର ମୂଳ ସ୍ତୂପର ଅବସ୍ଥାନ (20.643738,86.267011)ଠାରେ ଓ ବିହାରର ଅବସ୍ଥାନ (20.64163,86.269189)ଠାରେ ରହିଅହି ।

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* "Excavations at Udayagiri-2 (1997-2000)", Bandyopadhyay, B., 2007, published as SI. No. 100 of the A.S.I.'s "Memoirs of the Archaeological Survey of India" http://asi.nic.in/asi_publ_memoirs.asp

## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ଉଦୟଗିରିର ଫଟୋ

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀର ନିର୍ମାଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ଭାରତର ଅବଶେଷ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ପୁରାତନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ
ସୋର

**ସୋର** ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସହର । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ତହସିଲ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଏକ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ, ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଓ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ।

## ଅବସ୍ଥାନ 
ଏହା ୫ ନମ୍ବର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ବା ଜଗନ୍ନାଥ ସଡ଼କ ନିକଟରେ କଲିକତାରୁ ଚେନ୍ନାଇ ଯିବା ରାସ୍ତରେ, ଭଦ୍ରକ ଓ ବାଲେଶ୍ୱର ସହରର ମଝା-ମଝିରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ସୋର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଚେନାଇରୁ କଲିକତା ଯାଏଁ ଲମ୍ବିଥିବା ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରେଳପଥରେ ପଡେ ।

## ଲୋକଗଣନା 
୨୦୧୧ ଜଣଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସୋରରର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୨୭,୭୯୪ ।

## ଭାଷା 
ଓଡ଼ିଆ ର ସରକାରୀ ଭାଷା   ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଲକ୍ଷ୍ମଣନାଥ

'''''' ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲାର ଜଳେଶ୍ୱର ତହସିଲରେ ଥିବା ଏକ ଗାଆଁ । 

## ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥାନ 
ଏହାର ଅକ୍ଷାଂଶ ୨୧° ୫୦′ ୩୨.୭୧″ ଉତ୍ତର ଓ ଦ୍ରାଘିମା ୮୭° ୧୩′ ୧୧.୧୫″ ପୂର୍ବ । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱରଠାରୁ ୪୮ କି.ମି. ଦୂରରେ ଓ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୨୨୩ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ପାଖ ଗାଆଁ ଓ ସହର 
* ବସ୍ତା (ବାଲେଶ୍ୱର) (୧୨.୯ କି.ମି.)
* ବାଲିଆପାଳ (୧୫.୮ କି.ମି.)
* ଭୋଗରାଇ (୨୦ କି.ମି.)

## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
ଏଠାକାର ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଓଡ଼ିଶା ବିଖ୍ୟାତ ।

## ବ୍ୟାଙ୍କ 
# ଇଉନାଇଟେଡ଼ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ, ଜଳେଶ୍ୱର
# ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ ବରୋଦା, ବରଡିହା
# ଆଇ.ସି.ଆଇ.ସି.ଆଇ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଜଳେଶ୍ୱର
# ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ, ଜଳେଶ୍ୱର 
# ସେଣ୍ଟ ଜେମ୍ସ କନଭେଣ୍ଟ ସ୍କୁଲ
# ପଞ୍ଚାୟତ ହାଇ ସ୍କୁଲ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର‎
ସଞ୍ଜୁ ଆଉ ସଞ୍ଜନା

ଅଶୋକ ପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର **ସଞ୍ଜୁ ଆଉ ସଞ୍ଜନା**  *୨୦୧୦* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହା ଆଲୁ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଶୀଲା ଅଭିନୀତ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାରୁଗୁର ରିମେକ୍। ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ ରଜନୀ ରଜନ ।

## କାହାଣୀ 
ପର୍ଶୁରାମ ପାଇକରାଏ ସହରର ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି। ତାଙ୍କର ଇଛା ଯେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଅଞ୍ଜନା ଓ ସଞ୍ଜନାର ବାହାଘର ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦରେ ହେବ। ଅଞ୍ଜନା ଅମରକୁ ଭଲ ପାଇ ଘର ଛାଡି ପଳାଉଛି। ପର୍ଶୁରାମ ଅଞ୍ଜନା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଅମରର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରୁଛି। ସଞ୍ଜୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ। ସଞ୍ଜୁ ସଞ୍ଜନାକୁ ଭଲ ପାଇ ବସୁଛି ଓ ସେମାନେ ଘର ଛାଡି ପଳାଉଛନ୍ତି। ପର୍ଶୁରାମ ସଞ୍ଜୁକୁ ମାରି ସଞ୍ଜନାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଗୁଣ୍ଡା ପଠାଉଛି। ସଞ୍ଜୁ ବଞ୍ଚି ଯାଉଛି ଏବଂ ଶେଷରେ ସଞ୍ଜନାକୁ ବିବାହ କରୁଛି।
 
## ଅଭିନୟରେ 
* ବାବୁଶାନ୍ ସଞ୍ଜୁ ଭୂମିକାରେ
* ପାରିଜାତ ସଞ୍ଜନା ଭୂମିକାରେ
* ମିହିର ଦାସ ପର୍ଶୁରାମ ପାଇକରାଏ ଭୂମିକାରେ
* ଉଷସୀ ମିଶ୍ର ଅଞ୍ଜନା ଭୂମିକାରେ
* ଚକ୍ରଧର ଜେନା
* ପପୁ ପମ ପମ
* ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା
* ସମରେଶ ରାଉତରାୟ
* ଜୀବନ ପଣ୍ଡା

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
* ସଙ୍ଗୀତକାର: ପ୍ରଶାନ୍ତ ପାଢୀ
* ଗୀତିକାର:ବସନ୍ତରାଜ ସାମଲ, ଲୁଟୁ ମହାନ୍ତି
* ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ:ତପୁ ମିଶ୍ର, ବିଭୁ କିଶୋର, କୃଷ୍ଣ ବେଉରା, କୁମାର ବାପି

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସଂଗୀତଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:

## ସମ୍ମାନ 
* ୨ୟ ତରଙ୍ଗ ସିନେ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୧ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ୨୦୧୦
* ୨ୟ ତରଙ୍ଗ ସିନେ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୧ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଳାକାର ୨୦୧୦ 
* ୨ୟ ତରଙ୍ଗ ସିନେ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୧ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ରଗ୍ରହଣକାରୀ ୨୦୧୦ 
* ୨ୟ ତରଙ୍ଗ ସିନେ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୧ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ୨୦୧୦
 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
*  
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୦ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ସାନ୍ତାଳୀ

**ସାନ୍ତାଳୀ** ବୋଧ ହୁଏ ଏହି ସବୁ ନାମକୁ ବୁଝାଇପାରେ:
* ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷା
* ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତି
* ପଣ୍ଡିତ ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁଙ୍କ ଦେଇ ୧୯୨୫ରେ ତିଆରି ଅଲ ଚିକି (ସାନ୍ତାଳୀ) ଲିପି
* ୧୮୯୦ରେ ନରବେର ପାଦ୍ରୀ ପଲ ଓଲାଫ ବୋଡିଙ୍ଗଙ୍କ ତିଆରି ସାନ୍ତାଳୀ ଲାଟିନ ଅକ୍ଷର
ଜୈନବାଦ

[thumb|right|ଭଗବାନ [ମହାବୀର]]**ଜୈନବାଦ** (' *ଜୈନ ଧର୍ମ*) ଏକ ଭାରତୀୟ ଧର୍ମ ଯେଉଁଥିରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ଅହିଂସା ଉପରେ ଧର୍ମ ପଥର ଅବତାରଣା କରାଯାଇଅଛି । ଏହାର ଦର୍ଶନ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ମୋକ୍ଷ ନିମନ୍ତେ ଆତ୍ନ୍ମାର ଗତି ପାଇଁ ମଣିଷର ଚେଷ୍ଟା ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଥାଏ । ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ନିଜର ଅନ୍ତରର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶ କରି ମହାରୂପ ଧାରଣ କରିଅଛି ତାହାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥଙ୍କର ବା ଜୀନ କୁହାଯାଇଥାଏ । ପୁରାଣ ମତେ ଜୈନବାଦ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ *ଶ୍ରମଣ "ଆତ୍ମ-ନିର୍ଭରଶୀଲ" ଧର୍ମ* ବା *ନିଗଣ୍ଠ* (ଗଣ୍ଠି ବା ବନ୍ଧନ ନଥିବା)ର ଧର୍ମକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।

## ଓଡ଼ିଶାରେ ଜୈନବାଦ 
## ଓଡ଼ିଶାରେ ଜୈନ ମନ୍ଦିର 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୈନ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୈନ ବାଦ
ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ
କଳିଙ୍ଗ (ମହାଭାରତ)

**କଳିଙ୍ଗ** ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ଭାଗ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଆନ୍ଧ୍ରା ଭାଗକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ ପୁରାତନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ । ମହାଭାରତର  ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପତ୍ନୀ କଳିଙ୍ଗରୁ ଥିଲେ ବୋଲି ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଏଥି ସକାଶେ କଳିଙ୍ଗର ଅଧିବାସୀ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଲଢ଼ାଇ କରିଥିଲେ । ପାଞ୍ଚଟି ପୂର୍ବଭାଗଆର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଯଥା: ଅଙ୍ଗ (ମଝି, କେନ୍ଦ୍ରଭାଗର ବିହାର), ବଙ୍ଗ (ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ), କଳିଙ୍ଗ ( ଓଡ଼ିଶାର ସାଗର ଉପକୂଳ ନିକଟସ୍ଥ ଭାଗ), ପୁଣ୍ଡ୍ର (ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ), ସୁହମା (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ) ବାବଦରେ ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି । ଏଥିରେ କଳିଙ୍ଗର ଦୁଇଗୋଟି ରାଜଧାନୀ ଦନ୍ତପୁର ଓ ରାଜପୁର କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ । କଳିଙ୍ଗର ଅନେକ ରାଜଗାନ ସେତେବେଳ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ।
**ଦନ୍ତପୁର** ଆଜିର ପୁରୀ ସହର ନାମରେ ପରିଚିତ ଯାହା ପୁରାଣରେ ସହଦେବଙ୍କ ଦେଇ ଅଧିକାର କରାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ । (୫,୨୩)

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
ପୁରାତନ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ

## ଆଧାର 
* କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମହାଭାରତ

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ଭାରତୀୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତମାଳାର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସମୂହ
ନଅତୁଣ୍ଡୀ

'''''' ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ।ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଗ୍ରାମ ସ୍ୱରାଜ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ନେଇ ଉପନ୍ୟାସଟି ରଚିତ ।

ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ରତନି ଓ ତା ମା' ଗେହ୍ଲୀ, ଉଭୟଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ କଳିହୁଡ଼ି । ଗାଁର ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ସେମାନଙ୍କର କଳହ ଏକ ନିତିଦିନିଆ କଥା । ସେଠାର ଉଦାରଚିତ ଜମିଦାର କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଜଣେ ସମାଜ ସୁଧାରକ ବ୍ୟକ୍ତି । ରତନି ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତାକୁ ବିବାହ କରନ୍ତି । ବିବାହ ପରେ, ରତନି ଚରିତ୍ରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ । ସେ ନିଜେ ପାଠ ପଢେ ଓ ଗ୍ରାମର ଅନ୍ୟମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ କରାଏ । କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇପତ୍ନୀ ଉମା ଓ ରଜନୀ ଉଭୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଝାସ ଦିଅନ୍ତି । ଉପନ୍ୟାସଟିର ଗମ୍ଭୀର ବିଷୟବସ୍ତୁ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲେଖିକା ସେଥିରେ ହାସ୍ୟ ଉପାଦାନମାନ ରଖିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତ
* କାଳୀବୋହୁ
* ଅଞ୍ଜଳି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଉପନ୍ୟାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯
ରତ୍ନଗିରି

*ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବନ୍ଦର ନିକଟରେ ଥିବା ସହର ପାଇଁ ରତ୍ନଗିରି (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର) ଦେଖନ୍ତୁ ।*

**ରତ୍ନଗିରି** ବୌଦ୍ଧ ବାଦର ମୂଳ ବିହାର ମହାବିହାରର ଏକ ପ୍ରଧାନ ଭାଗ ଥିଲା । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ବିରୂପା ନଦୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଲଳିତଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି ସହିତ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଅଂଶ ।

## ଇତିହାସ 
୬ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଗୁପ୍ତ ନରପତି ନରସିଂହ ବଳାଦିତ୍ୟଙ୍କର ଶାସନ କାଳରେ ରତ୍ନଗିରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇ ୧୨ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଯାଏଁ ଚରମ ଉନ୍ନତିର ପୁରୋଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ତିବତର ଇତିହାସର ପାଗ ସାମ ଜନ ଜାଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ରତ୍ନଗିରି ୧୦ମ ଶତକର କାଳଚକ୍ରତନ୍ତ୍ରର ଉନ୍ନତିର ଏକ ପ୍ରଧାନ ଭାଗ ଥିଲା ଯାହା ସେକାଳରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ସ୍ତୂପ, ଧାତବ ଅନୁଶାସନ  ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାଳଚକ୍ରର ସଂକେତ ଥିବା କୀର୍ତ୍ତିରାଜିର ଆବିଷ୍କାର ହୋଇଥିବାର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥାଏ ।

## ଗଠନ ଶୈଳୀ 
ସନ ୧୯୫୮ ଓ ୧୯୬୧ରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଖନନ କରାଯାଇଥିଲା , ଯାହାର ଫଳାଫଳ ଅନେକ ଅଜଣା ତଥ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲା । ୯ମ ଶତବ୍ଦୀରେ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତୁପଟି ଆଗରୁ ଥିବା ଭୂମି ଉପରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା , ଯାହା ଗୁପ୍ତ ଯୁଗର ଥିଲା । **ସିରି ରତ୍ନଗିରି ମହାବିହାରିଅ ଆର୍ଯ୍ୟବିକସୁ ସଙ୍ଘସ୍ସ** ନାମରେ ଥିବା ସେତେବେଲର ମୁଦ୍ରା ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । 

ଅଧୁନା ସେଠାରେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତିସମୂହ ତାରା, ଅବଲୋକିତେଶ୍ୱର, ଅପରାଜିତା ଓ ହରିତି ଆଦି ପୁରାତନ ଗୁପ୍ତ ଶୈଳୀର ଗୁମ୍ଫାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।

## ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ବିଶେଷତା 
## ପାଦଟୀକା 
## ଆଧାର 
* Mitra, Debala (1981 and 1983) *Ratnagiri (1958-61)*, Vol. I (1981) & Vol. II (1983), published as SI. No. 80 of the A.S.I.'s "Memoirs of the Archaeological Survey of India" http://asi.nic.in/asi_publ_memoirs.asp
* " Magnificent samples of Buddhist architecture", Brindha, G. *The Hindu*, Friday, Aug 29,2003http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/08/29/stories/2003082901741000.htm 
* *Iconography of the Buddhist Sculpture of Orissa*, Donaldson, Thomas Eugene. Abhinav Publications: 2001. 

## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Photos of Ratnagiri

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀର ନିର୍ମାଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ଭାରତର ଅବଶେଷ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ପୁରାତନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ତପନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ

**ତପନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ** (ଜନ୍ମ: ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୭୨) ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଭାରତୀୟ କବି, ଲେଖକ, ଅନୁବାଦକ, ପ୍ରଶାସକ ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗକାର । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଇଂରାଜୀ, ଓଡ଼ିଆ ଓ ହିନ୍ଦୀରେ କବିତା ଓ ଗଦ୍ୟ ରଚନା କରନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର କଳାହାଣ୍ଡି କବିତାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଧାନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜୟନ୍ତୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ନିବାରଣ, ମାନବାଧିକାର ଓ ସର୍ବଧର୍ମ ସମନ୍ୱୟ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ।

## ଜୀବନୀ 
### ପରିବାର 
ତପନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ୧୯୭୨ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳ କଳାହାଣ୍ଡି, କେନ୍ଦୁଝର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀସାଗରରେ କଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଅରକ୍ଷିତ ପ୍ରଧାନ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ କୁମୁଦିନୀ ପ୍ରଧାନ । ତାଙ୍କ ପିତା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ଜଣେ ଇଂଜିନିୟର ଥିଲେ ଓ ମାତା ପରିବାର ପୋଷଣ କରିଥିଲେ ।

### ଶିକ୍ଷା 
ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସାଗର ବିଦ୍ୟାଳୟ, ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସମାଜତତ୍ତ୍ୱରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରି ସେ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ବାଲେଶ୍ୱର ଫକୀର ମୋହନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଲେ । ପରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅତିରିକ୍ତ ଅର୍ଥ ସଚିବ ତଥା ବିତ୍ତୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରୂପେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଉତ୍କଳ ଗ୍ରାମୀଣ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ମାଲାବାର ବ୍ୟାଙ୍କ ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
### ଓଡ଼ିଆ 
* କଳାହାଣ୍ଡି - ୨୦୦୭
* କଳାହାଣ୍ଡିର ଅକୁହା କାହାଣୀ - ୨୦୨୧
* ପ୍ରେମ ସ୍ତୁତି - ୨୦୨୦ (ଆଣ୍ଟନୀ ଥିଓଡରଙ୍କ ସହିତ)
* ମୁଁ, ସେ ଓ ସମୁଦ୍ର - ୨୦୧୯
* ଅପରାହ୍ଣର ଝଡ଼ - ୨୦୧୭
* କନ୍ଧମାଳ ଦଂଗା: ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପରିଣାମ - ୨୦୧୫
* ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଭେଦଭାବର ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗ  - ୨୦୦୨

### ଇଂରାଜୀ 
* The Buddha Smiled
* Equation 
* Hour of Coming
* Remembering Father

### ଅନୁବାଦ 
* ପ୍ରେମ ପାଶରେ ଯୀଶୁ (ମୂଳ ଲେଖା: ଆଣ୍ଟନି ଥିଓଡର)
* ମୁଁ ତୋହରି ଶିଶୁ, ମା (ମୂଳ ଲେଖା: ଆଣ୍ଟନି ଥିଓଡର)
* କାମନା ଓ ପ୍ରେମ ସଂଗୀତ (ମୂଳ ଲେଖା: ଲଳିତା ଆୟାର୍)
* ବିଷାଦ ସଂଗୀତ (ମୂଳ ଲେଖା: ଲଳିତା ଆୟାର୍)

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
ପ୍ରଧାନ ତାଙ୍କର କଳାହାଣ୍ଡି କବିତାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ ଅକାଡେମୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜୟନ୍ତୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ କବିତା “ବୁଦ୍ଧ ହସିଲେ” ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ପୋଏଟ୍ରି ସୋସାଇଟୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲା । ବ୍ୟାଙ୍କ ସେବା, ବିତ୍ତୀୟ ସମାବେଶନ ଓ ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟରେ ଯୋଗଦାନ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକବାର ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଆଧୁନିକ କଥା ସାହିତ୍ୟ (ଉପନ୍ୟାସ)

'''''' ନରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିଶ୍ରଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଆଲୋଚନା ମୂଳକ ଗ୍ରନ୍ଥ । ଏହା ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମି ଦେଇ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ ଉପରେ ଏଥିରେ ଗଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ବିଶେଷ ବିଭାବ ଉପନ୍ୟାସ ଉପରେ ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ
* ଉପନ୍ୟାସ
* ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଉପନ୍ୟାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରବନ୍ଧ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ
ଅର୍ଚ୍ଚନା (କବିତା ସଙ୍କଳନ)

**ଅର୍ଚ୍ଚନା** ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ସଙ୍କଳନ ।ବିଳ୍ୱଦଳ", "ଦୁର୍ବାଦଳ", "ଚମ୍ପାଦଳ" ଓ "ଶତଦଳ" ନାମରେ ନାମିତ ଚାରୋଟି ଅଧ୍ୟାୟର ସମନ୍ୱିତ ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ଶତାଧିକ ପଦ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । କବିତାଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ କବି ଦୁଃଖୀ, ଗରିବ ଓ ନିଷ୍ପେସିତ ଲୋକଙ୍କର ସ୍ୱରକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତ
* ଅଞ୍ଜଳି (କବିତା ସଙ୍କଳନ)
* କାଳୀବୋହୁ
* ନଅତୁଣ୍ଡୀ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବିତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯
ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟଧାରାରେ ବାସ୍ତବବାଦୀ ଚେତନା

*ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟଧାରାରେ ବାସ୍ତବବାଦୀ ଚେତନା* ଏକ ଓଡ଼ିଆ ସମାଲୋଚନା ଗ୍ରନ୍ଥ । ଏହା ଲେଖିକା ଇନ୍ଦୁ ମିଶ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ଓଡ଼ିଶାର କଟକସ୍ଥିତ ପ୍ରକାଶକ ପିତାମ୍ବର ମିଶ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟାପୁରୀ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ଦେଇ ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତାହାର ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗର ପ୍ରାକ୍-ପି.ଏଚ.ଡି. ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଗୋଟିପୁଅ ନାଟ

**ଗୋଟିପୁଅ** ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନାଟ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଛି ।

## ନାମର ବିଶେଷତା 
ଓଡ଼ିଆରେ "ଗୋଟି"ର ଅର୍ଥ *ଜଣେ* ଓ ଏହି ନାଟ ଜଣେ ପୁଅ ଦେଇ କରାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାର ଏପରି ନାମକରଣ ହୋଇଥିବାର ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଧିରେ ଧିରେ ମାହାରୀ ନାଟର ପୋରଭାବ ଧୀରେ ଧୀରେ କମି କମି ଆସିଲା ସେତେବେଳେ ପୁଅମାନେ ଝିଅମାନଙ୍କ ଲୁଗାରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଅଳଙ୍କାର ଆଦି ପିନ୍ଧି ନାଚିବାର ଏହି ଚଳଣି ଜନ୍ମ ନେଲା । ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶୀ ନାଟର ଏହା ମୂଳରୂପ । ଅନେକ ମହାନ ଓଡ଼ିଶୀ ନାଟଗୁରୁମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ନାଟକଳାରେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ଇତିହାସ 
ଯଦିଓ କେବେ ଓ କିପରି ଏହି ନାଟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ତାହା ଜଣା ନାହିଁ, ତେବେ ୧୫ଶ ଶତକର ଆଗରୁ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ବାବଦରେ କିଛି ପ୍ରମାଣ ମିଳେନାହିଁ । ଉତ୍କଳର ରାଜା ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ (୧୪୯୭-୧୫୪୦)ଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ବିକାଶ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ସେକାଳର ମୁସଲମାନ ଶାସନ କାଳରେ ପରଦା ପ୍ରଥାର କଠୋରତା ହେତୁ ମାହାରୀ ଓ ଦେବଦାସୀଙ୍କ ନାଟରେ ବାଧା ପଡ଼ିଥିଲା ଯାହା ଏହି ନାଟର ବିକାଶକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା ।

## ପ୍ରକାର ଭେଦ 
ମୁଖ୍ୟ ନାଟ ଗୋଟିପୁଅ ବାଦ ଏହି ନାଟୁଆମାନେ ଆଉ ଏକ ପ୍ରକାରର ନାଟ ମଧ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିଥାନ୍ତି ଯାହା ବାନ୍ଧ ନୃଉତ୍ୟ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ଏହା କଠିଣତର ଓ ଅନେକ ଶାରୀରିକ ବଳର ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ଯାହା ପାଇଁ କୋମଳ ଶିଶୁ ବୟସରୁ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ।

ବିଗତ ବର୍ଷରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ସଖୀ ନାଚଦ୍ୱାରା ଏହା ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରେ ପୁଅମାନେ ଦେବଦାସୀଙ୍କ ପରି ବେଶପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ନାଟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି ।

## ବେଶ ପରିପାଟୀ 
### ମୁଖ 
ଏହି ନାଟରେ ନାରୀ ଭାବକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଆଣିବା ପାଇଁ ପୁଅମାନେ ନିଜର ବାଳ ନକାଟି ଲମ୍ବା ରଖି ଜଟ କରିଥାନ୍ତି । ଏଥିରେ ଫୁଲ ହାର ଆଦି ମଧ୍ୟ ଖୋସିଥାନ୍ତି । ନାଟୁଆମାନେ ମୁହଁରେ ମଧ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗାର କରିଥାନ୍ତି, ଆଖିରେ ସୁରମା ଓ ମୁହଁରେ କୁଙ୍କୁମରେ ଚିତା ଆଙ୍କିଥାନ୍ତି । କପାଳରେ ଟିକିଲି/କୁକଙ୍କୁମରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ପରି ଚନ୍ଦନରେ ପାରମ୍ପାରିକ ଅଙ୍କନ କରିଥାନ୍ତି ।
### ପିନ୍ଧା ଲୁଗା 
ନାଟବେଳେ ପିନ୍ଧା ଲୁଗାକୁ କାଞ୍ଚୁଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।ଏହା ସମୟାନୁସାରେ ବଦଳିଛି । ଦେଖିବାକୁ ଉଜ୍ଜଳ ରଙ୍ଗର ଏହି କାଞ୍ଚୁଲି ସାଧାରଣତଃ ପାଟରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଅଣ୍ଟାରେ ଏକ ଓଢ଼ଣା ପରି ପାତ ଲୁଗା ବନ୍ଧା ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ "ନିବିବନ୍ଧ" କୁହାଯାଇଥାଏ । ତେବେ ଧିରେ ଧିରେ ଆଜିକାଲି ଗୋଟିପୁଅ ନାଟୁଆମାନେ ପୁରାତନ ପୋଷାକକୁ ଛାଡ଼ି କିଛି ପରିମାଣରେ ଆଧୁନିକ ବେଶ ପରିପାଟୀର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି । ତେବେ ନାଟ ସମୟରେ ପାଟ ଶାଢ଼ି ପିନ୍ଧାଯାଇଥାଏ ଯାହା ଉଭୟ ପାଖରେ ସମାନ ଭବରେ ରହିଥାଏ ଓ ନାହି ପାଖରେ ଏହାକୁ ଖୋସା ଯାଇଥାଏ । ଆଜିକାଲି ଏହା ବଦଲରେ କେତେକ ଆଧୁନିକ ଓ ଆଗରୁ ବନ୍ଧା ଓ ସିଲାଇକରା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଯାଉଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ପୁରାତନ ଲୁଗା ପରି ଖୋସିବାକୁ ପଡ଼ିନଥାଏ ।
### ଅଳଙ୍କାର 
ନାଟୁଆମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ତିଆରି ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜାଇ ହୋଇଥାନ୍ତି । ବାହୁରେ "ବାଜୁ", କାନରେ "ଝୁଣ୍ଟିଆ", ନାକରେ "ନାକଫୁଲ" ବା "ନାକ ଗୁଣା", ଓ ଗଳାରେ ହାର ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି । ତେବେ ଆଜିକାଲି ଆଧୁନିକ ଓ ସହଜରେ ପିନ୍ଧା ହୋଇପାରିବା ଭଳି ଗହଣାର ବ୍ୟବହାର ହେଲାଣି ।

### ହାତ ଓ ପାଦ 
ଏମାନେ ହାତରେ କୁଙ୍କୁମରେ ଛବି ଅଙ୍କା ଯାଇଥାଏ ଓ ପାଦରେ ଅଳତାରେ ଚିତା ଆଙ୍କିଥାନ୍ତି ।

ଏହି ଅଳଙ୍କାର ଓ ବେଶ ପୋଷାକ ସବୁକୁ ପବିତ୍ର ମନେକରାଯାଇଥାଏ ।

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* Gotipua Dance History

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନାଟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନାଟ
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଟ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ (କବିତା ସଙ୍କଳନ)

**ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ** ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ସଙ୍କଳନ । । ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ସଂକଳନଟି ସେତେବେଳର ଓଡ଼ିଆ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତିଶୀଳତା ଆଣିବାର ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲା ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତ
* କାଳୀବୋହୁ
* ଅଞ୍ଜଳି
* ଅର୍ଚନା
* ନଅତୁଣ୍ଡି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବିତା
ଶ୍ରେଣୀ:କବିତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ
ପରଶମଣି (ଉପନ୍ୟାସ)

**ପରଶମଣି** ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ । ଏହା ୧୯୨୫ ମସିହାରେ "ମୁକୁର ପ୍ରେସ"ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତ
* କାଳୀବୋହୁ
* ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ (କବିତା ସଙ୍କଳନ)
* ଅଞ୍ଜଳି
* ଅର୍ଚନା
* ନଅତୁଣ୍ଡୀ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉପନ୍ୟାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ
ଶବର

**ଶବର** (**ସବର** ବା **ସଉରା**) ଭାରତର ଏକ ଆଦିବାସୀ ଜାତି । ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତ ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବସବାସ କରିଥାନ୍ତି । ଇଂରେଜ ଶାସନ କାଳରେ ୧୮୭୧ ମସିହାର ଜାତି ମୋକଦମା ନିୟମ  ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ଜାତି ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ କେତେକାଂଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମାଜିକତାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିଅଛି ।  

ଓଡ଼ିଶାରେ ଏମାନଙ୍କୁ ସଉରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ । ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ମହାଭାରତରେ ଏମାନଙ୍କ ବାବଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି ।, ପୂର୍ବ ସିଂହଭୂମ ଜିଲ୍ଲାର ମୂଷାବଣି କେତେକ ଅଂଶରେ  ଏମାନଙ୍କୁ କରିଆ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।  ଜଣାଶୁଣା ଲେଖିକା ଓ ଜନସେବିକା ମହାଶ୍ୱେତା ଦେବୀ ବନବାସୀ ସଉରାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିଥିଲେ । 

ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସିଂହଭୂମ  ଓ ବଙ୍ଗର ମେଦିନୀପୁର ଜିଲ୍ଲା ଏମାନେ ବଣଜଙ୍ଗଲରେ ବସବାସ କରିଥାନ୍ତି ଓ ଚାଷ କାମ ଜାଣିନଥାନ୍ତି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି । ବିଗତ ବର୍ଷ ସବୁରେ ଏସବୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ନକ୍ସଲ ରାଜ ଯୋଗୁଁ ପୁଲିସ ଅନେକ ସମୟରେ ଏମାନଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଗମନାଗମକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଥାଏ । ୨୦୦୪ରେ ମେଦିନୀପୁରର ୫ ଜଣ ଶବର ଖାଇବାକୁ ନପାଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଆଗକୁ ପଢ଼ିବେ 
* *The Book of the Hunter*, Mahasweta Devi, translated by Sagaree and Mandira Sengupta, Seagull, 2002. .
* Hated, Humiliated, Butchered by Mahasweta Devi, ''Tehelka, October 12, 2007

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Sabar tribe in Sabar Nagar, Jamshedpur district
* http://www.ucanews.com/2008/07/18/timely-church-assistance-saves-criminal-tribes-in-eastern-india/

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜନଜାତି
ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ରୋଡ଼ ରେଳଷ୍ଟେସନ

**ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ରୋଡ଼ ରେଳଷ୍ଟେସନ**, ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଏକ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ । ଏଠାରେ ପ୍ୟାସେଞ୍ଜର ଓ ସାଧାରଣ ରେଳଗାଡ଼ି ସବୁ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଟ୍ରେନ ସବୁ ରହି ନଥାଏ ।
## ଇତିହାସ
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*Trains at Lingaraj Temple Road railway station

ଶ୍ରେଣୀ:ରେଳ ଷ୍ଟେସନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ରେଳ ଷ୍ଟେସନ
କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷା

**କୋଙ୍କାଣି ଭାଷା** ଭାରତର ଗୋଆର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାଷା ।

## ଇତିହାସ 
## ସାହିତ୍ୟ 
## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Konkani Phrasebook at Wikivoyage
* Learn Goan Konkani online 
* Read Konkani News online 
* Learn Mangalorean GSB Konkani online 
* Learn Mangalorean Catholic Konkani online 
* An excellent article on Konkani history and literature by Goa Konkani Academi 
* Online Manglorean Konkani Dictionary Project 
* Online Konkani (GSB) dictionary
* World Konkani Centre, Mangalore
* Konkanverter-Konkani script conversion utility

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାଷା
ମହାସିଦ୍ଧ

*ମହାସିଦ୍ଧ* ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ରଚିତ ଅନେକ ପୋଥିର ନାମ ତେଙ୍ଗୁର ପୋଥିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।  ସେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତରନାଥଙ୍କ ବିବରଣୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି ଯେ ବୁଦ୍ଧ ଦେବ ଭବିଷ୍ୟତ ବାଣୀ କରିଥିଲେ ଯେ କାହ୍ନୁପା ଉରୁବିଷ ବା ଓଡ଼ିଶା ଦେଶରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିବେ ।  କେତେକଙ୍କ ମତରେ କାହ୍ନ ବା କୃଷ୍ଣପାଦ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ବୌଦ୍ଧତାନ୍ତ୍ରିକ ଯୋଗୀ ଥିଲେ ଓ ସେ ସିଦ୍ଧ ଜାଳନ୍ଧରିପାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ୭୪ ଖଣ୍ଡ ପୋଥି ରଚନା କରିଥିଲେ ଓ ଜାତିରେ କାୟସ୍ଥ ଥିଲେ । । ତେବେ ସାଧନାମାଳାର ଲେଖକ ଡ. ବିନୟତୋଷ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ କାହ୍ନୁ ପାଙ୍କୁ ଜୁଲ୍ହାଜାତିର ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଅଛନ୍ତି ।
## ଚଉରାଶି ସିଦ୍ଧ 
ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଚଉରାଶି ସିଦ୍ଧାଚାର୍ଯ୍ୟର ବହୁଳ ଉଲ୍ଲେଖ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ବିଶେଷ ଭାବରେ ସାରଳା ଓ ପଞ୍ଚସଖା କାଳରେ କାହ୍ନୁପା, ମଛେନ୍ଦନାଥ (ମତ୍ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରନାଥ), ଲୁଇପା, ଶବରୀପା, ହାଡ଼ିପା ଓ ବିରୂପାଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ।

ଚଉରାଶି ସିଦ୍ଧଙ୍କର ନାମ ଓ କାଳ:

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
*


ଶ୍ରେଣୀ:ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନେତୃତ୍ୱର ଭୂମିକା
*ମହାସିଦ୍ଧ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ବଜ୍ରଯାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ନାମସମୂହ
ବୌଦ୍ଧଗଡ଼

*ଏହି ଲେଖାଟି ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲାର **ବୌଦ୍ଧ** ସହର ବାବଦରେ । ବାକିସବୁ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ, ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଦେଖନ୍ତୁ ।*

**ବୌଦ୍ଧ** ସହର ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ସହର। 

## ଭୂଗୋଳ 
ବୌଦ୍ଧ ସହର ଓଡ଼ିଶାର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ମହାନଦୀ କୂଳରେ ରହିଛି ।
## ଇତିହାସ
## ଲୋକଗଣନା 
୨୦୧୧ ଜଣଗଣନା ଅନୁସାରେ, ବୌଦ୍ଧର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୧,୫୬,୪୩୦ । ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୮୨,୧୦୬ ଓ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୭୪,୩୨୪ । 
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ନାଏକପଡା ଗୁମ୍ଫା 

ପୁରୁଣାକଟକ ଭୈରବୀ ମନ୍ଦିର

ଚାରିଶମ୍ଭୁ ଶିବ ମନ୍ଦିର 

ଐତିହାସିକ ରାମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର 

ଐତିହାସିକ ରାବଣ ବଧ ଖୋଲା ମଞ୍ଚ ନାଟକ 

ଚଇତାଳି ଝାମୁ ଯାତ୍ରା 

ମହାନଦୀ ମଝିରେ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର 

ମର୍ଜାକୁଦ ଦ୍ବୀପ 

ଡ଼ମରଗାଡ ବାବା ମଠ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟ 

ଶଗଡା ଡ୍ୟାମ 

ଖଣ୍ଡି ଝରଣା 

ଖୁମ୍ବିଧାର ଝରଣା ଭୋଜି ସ୍ଥାନ 

କାଣ୍ଟାମାଲ ରାମ ମନ୍ଦିର 

ବଘିଆପଡା ପାଲଝାର ଡ୍ୟାମ  

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*

ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା
କୁକୁରୀପା

*କୁକୁରିପା ଓ କୁକ୍କୁରୀପା ଏଠାକୁ ଫେରା ଆଣିଥାନ୍ତି ।*

**କୁକୁରୀପା** ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଜଣେ ମହାସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନକାଳ 
ସେ ପୁରାତନ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମ ଓ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ସେ ବଜ୍ରଯାନରେ ବିଶେଷ ସାଧନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଭ୍ରମଣ କାଳରେ ସେ ଭୋକିଲା କୁକୁରଟିଏ ଏକ ବୁଦା ମୂଳରୁ ପାଇଥିଲେ । କରୁଣାରେ ସେ ତାହାକୁ ଖୁଆଇଥିଲେ ଓ ପାଖରେ ରଖି ପାଳିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଥିଲା ଓ ଗୁହାଟିଏ ଖୋଜି ପାଇଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅଧିକ କାଳ ଧରି ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଯୋଗ ସାଧନା କରିପାରୁଥିଲେ ଓ କୁକୁରୀଟି ଗୁମ୍ଫାର ବାହାରେ ଜଗିବସୁଥିଲା ।
ଲାମା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦାସଙ୍କ ମତରେ:
ଜ୍ଞାନ-ଡାକିଣୀ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲା: "କୁକୁରୀପା ମାୟା ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ । ସେ କୁଡ଼ିଆରେ ଶୋଇପାରନ୍ତି, କୁକୁରୀ ସହ ବୁଲିପାରନ୍ତି, ନିଜର ବୋଲି କିଛି ନଥାଏ, ଗାନ-ବାଜଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶୁଆ ନଥାଏ କି ବାଦନ ଯନ୍ତ୍ର ନଥାଏ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ପୋଥି ନଥାଏ । ଯେହେତୁ ସେ କୌଣସି ମହାନୁଭବଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିନଥାନ୍ତି ଓ ମହା-ବୋଧିର ଅଧିକାରୀ, ଆମ୍ଭେ ନଭଚାରୀ-ଡାକିଣୀ ଗଣ ତାହାଙ୍କ ସେବା ନିମନ୍ତେ ଖଞ୍ଜା ଓ ବାଧ୍ୟ ।”

## ରଚନାବଳୀ 
କୁକୁରୀପା ତାହାଙ୍କର ଚର୍ଯାପଦର ଅନେକ ରଚନା ନିମନ୍ତେ ଖ୍ୟାତ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ମହାସିଦ୍ଧ
* ଚର୍ଯାପଦ

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* ମହାନ୍ତି, ଡ. ବଂଶୀଧର. (୧୯୭୦) [ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ (ଭାଗ ୧)(https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%93%E0%AC%A1%E0%AC%BC%E0%AC%BF%E0%AC%86_%E0%AC%B8%E0%AC%BE%E0%AC%B9%E0%AC%BF%E0%AC%A4%E0%AD%8D%E0%AD%9F%E0%AC%B0_%E0%AC%87%E0%AC%A4%E0%AC%BF%E0%AC%B9%E0%AC%BE%E0%AC%B8_%28%E0%AC%AD%E0%AC%BE%E0%AC%97_%E0%AD%A7%29)]. ଫ୍ରେଣ୍ଡସ ପବ୍ଲିସର୍ସ. କଟକ

## ବାହାର ଲିକ 
* Indian Adept (mahasiddha) - Kukkuripa statue
* Kukkuripa, the Dog Lover

ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧଗାନ ଓ ଦୋହା
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ପୋଥି
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ପୋଥିର ପ୍ରଣେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସିଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟ
ଅ

**ଅ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର । ଏହା ଏକ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହି ବର୍ଣ୍ଣର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିହ୍ନ ବା ମାତ୍ରା ନାହିଁ । ଏହାକୁ ବାକି ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ବର୍ଣ୍ଣପରିଣୟ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣର ସ୍ଥାନ କଣ୍ଠ ।

## ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ 
ଆଗକାଳରେ ଅବଧାନମାନେ ପିଲାଙ୍କୁ ଏହି ଅକ୍ଷର ମଡ଼ାଇଲାବେଳେ *ସ୍ୱରେ ଅ* ବୋଲି ଡାକନ୍ତି । ଏହା ଓଁ ବା ପ୍ରଣବର ଅଂଶବିଶେଷ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କଥିତ । ଅ+ଉ+ମ୍ ମିଶି ଓଁ ହୋଇଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଆ

**ଆ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ୨ୟ ଅକ୍ଷର । ଏହା ଏକ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । 

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ କଣ୍ଠ ଓ ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘସ୍ୱର ।

## ମାତ୍ରା 
ଏହାର ମାତ୍ରା " ା " ।  

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଏହାର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B06 ଓ "ଈକାର" (" ୀ ")ର କୋଡ଼ ହେଲା : 0B3E

## ଅର୍ଥ 
# *ମନ୍ଦ* ବା *ଅକାଳ*
# (ଧ୍ୱନ୍ୟାତ୍ମକ) ବାଜା ବୋଲିବା ଗୀତ ବୋଲିବା ବା ଗାୟକ ଗୀତ ବୋଲିବା ଆଗରୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୱନି ।
# (ବିସ୍ମୟସୂଚକ) ଏଁ !, ଓହୋ!, ହା!, 
# (ଅଳସ ବ୍ୟଞ୍ଜକ) ହୋଇ - 
# (ଅନାଦର ସୂଚକ) ଯା ମଁ
# (ନିଶ୍ଚୟ ଅର୍ଥରେ) ନିଶ୍ଚେ
#
 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି