ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ (ଭାରତ)

**ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ**  (**UGC India**), ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାନ । ଏହା ଇଉଜିସି ଆକ୍ଟ–୧୯୫୬ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ମାନବ ସମ୍ବଳ ବିକାଶ ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଦେଶରେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ, ନିର୍ଣାୟ ଓ ମାନ ରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଭାରତର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ କଲେଜ ମାନଙ୍କୁ ଅନୁଦାନ ରାଶି ବଣ୍ଟନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥାଏ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ  ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏହାର ୬ ଗୋଟି ଆଞ୍ଚଳିକ କାର୍ଜ୍ୟାଳୟ ପୁନେ, ଭୋପାଲ, କଲିକତା, ହାଇଦରାବାଦ, ଗୁଆହାଟୀ ଓ ବାଙ୍ଗାଲୋରଠାରେ ରହିଛି । ପ୍ରଫେସର ବେଦ ପ୍ରକାଶ ଏହାର ପ୍ରଥମ ଚେୟାର ମେନ ଭାବରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଇଥିଲେ । 

ଭାରତର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ ଇଂଲଣ୍ଡର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆୟୋଗର ଢାଞ୍ଚାରେ ଗଠିତ ହେଇଥିଲା । ଇଂଲଣ୍ଡର ଆୟୋଗ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କୁ ସେଠାକାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ମାନଙ୍କୁ ଅନୁଦାନ ଦେବା ବିଷୟରେ ସରକାରଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା ଓ ତାହା ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଇ ୧୯୮୯ ମସିହା ଯାଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା । 

## ଇତିହାସ 
ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଇ ତାହା ତତ୍କାଳୀନ ୩ଟି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ , ଯଥା , ଆଲିଗଡ , ବନାରସ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଦେଖ ରେଖ କରୁଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଇଁ ପରିବର୍ଧିତ ହେଇଥିଲା । 

ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ତରୀୟ ଶିକ୍ଷାର ମାନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉନ୍ନୟନ କାର୍ଯ୍ୟ ତଦାରଖ କରି ସରକାରଙ୍କୁ ସୁପାରିସ କରିବା ନିମନ୍ତେ ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକୃଷ୍ଣାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ " ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା କମିଶନ " ଗଠିତ ହେଲା । ଏହାର ସୁପାରିସ ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗକୁ ଇଂଲଣ୍ଡର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆୟୋଗର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଢାଞ୍ଚାରେ ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୫୨ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦେଶର ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଛଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ମାନଙ୍କୁ UGC ଅଧୀନରେ ରଖି UGC ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ । ୧୯୫୩ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୮ ତାରିଖରେ ଭାରତର ତତ୍ କାଳୀନ ଶିକ୍ଷା , ପ୍ରକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ମନ୍ତ୍ରୀ ମୌଳନା ଅବଦୁଲ କାଲାମ ଆଜାଦ ପୁନଃ ଗଠିତ  UGCକୁ ଉଦ୍ ଘାଟନ କରିଥିଲେ ।  

ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ରେ " ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ କମିଶନ ଆଇନ , ୧୯୫୬ " ଗୃହିତ ହେଲା ପରେ ଏହା ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତ ହେଇ ରହିଲା । 

ଏହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ବାହାଦୁର ଶାହ ଜାଫର ମାର୍ଗ , ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ରହିଥିଲା । ୧୯୯୪ଓ ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଏହାକୁ ବିକେନ୍ଦ୍ରିୟ-କରଣ କରାଯାଇ ପୁନେ , ହାଇଦରାବାଦ , କଲିକତା , ଭୋପାଲ , ଗୁଆହାଟି ଓ ବାଙ୍ଗାଲୋରଠାରେ ୬ଟି ଆଞ୍ଚଳିକ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା ।ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ ମୁଖ୍ୟାଳୟକୁ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ କରାଯାଇ ଦୁଇଟି ନୂତନ କେନ୍ଦ୍ର ଫିରୋଜ ଶାହ ମାର୍ଗ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଦକ୍ଷିଣ ପରସରରେ କର୍ଜୟାଳୟ ଖୋଳାଗଲା ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ପରିଷଦ 
UGC,  CSIRର ସହାୟତାରେ କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଡାଳୟ  ମାନଙ୍କରେ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ପରିକ୍ଷ୍ୟା ପରିଚାଳନା କରିଥାଏ । ୨୦୦୯ ମସିହାରୁ ଭାରତୀୟ ସ୍ନାତକ ସ୍ତରୀୟ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ସ୍ତରୀୟ  ଶିକ୍ଷାଦାନ ପାଇଁ ଏହି ପରିକ୍ଷ୍ୟାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଥାଏ ।Ph. D . ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିବା କଶେତରରେ ଏହି ଯୋଗ୍ୟତାରେ ୫ ପ୍ରତିଶତ କୋହଳ କରାଯାଇଥାଏ ।  

ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ମାନଙ୍କୁ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ ନିମ୍ମ ଉଲ୍ଲିଖିତ ୧୫ଟି ସ୍ୱଯାଂଶାସିତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସହାୟତା ନେଇଥାଏ । 

* All India Council for Technical Education (AICTE)
* Distance Education Council (DEC)
* Indian Council of Agricultural Research (ICAR)
* Bar Council of India (BCI)
* National Council for Teacher Education (NCTE)
* Rehabilitation Council of India (RCI)
* Medical Council of India (MCI)
* Pharmacy Council of India (PCI)
* Indian Nursing Council (INC)
* Dental Council of India (DCI)
* Central Council of Homoeopathy (CCH)
* Central Council of Indian Medicine (CCIM)
* National Council for Rural Institutes (NCRI)
* State Councils of Higher Education (SCHE)
* Council of Architecture

## ଭବିଷ୍ୟତ 
 ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଭାରତର ଶିକ୍ଷ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାରତର ନୂତନ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଘୋଷଣା କରି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ ଓ ସର୍ବ ଭାରତୀୟ ବଇସେୟିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଉଛ କ୍ଷ୍ୟମତା  ପ୍ରାପ୍ତ କମିଶନ , " ଉଚ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଜାତୀୟ କମିଶନ " ( NCHER) ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାଓ ଗବେଷଣା  ର ମାନ ନିର୍ଧାରଣ , ସହଯୋଗ ସ୍ଥାପନ , ପରିଚାଳନା ଓ ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନୟନ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଇ ପାରିବ । ଏହି ନୂତନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ ସମେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସମାର୍ଜିତ କରିବା ପାଇଁ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟରେ ବିଧେୟକ ଅଣା ଯାଇଛି । ଏଥିରେ ଡାକ୍ତରୀ ଓ ଆଇନ ଶିକ୍ଷା କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି  ।  ତେବେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିହାର , କେରଳ , ପଞ୍ଜାବ , ତାମିଲନାଡୁ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ ବିରୋଧ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ସମ୍ମତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।  ୨୦୧୫ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର " National Institutional of Ranking Framework" ନାମକ ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଭାରତର ସମସ୍ତ ଉଛ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ଗୁଣବତ୍ତା ଅନୁସାରେ ତାଲିକା କୃତ କରିବା ।  ୨୦୧୬-୧୭ ମସିହାରୁ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଉଛ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ କେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ଓଁ ଲାଇନ ପ୍ରବେଶ ( ଏଡମିସନ ) ପାଇଁ ଆଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।ଏତଡ ମଧ୍ୟରେ UGCଦ୍ୱାରା ଭରତରେ ଭରତରେ ଚାଲି ଥିବା ୨୨ଟି ନକଲି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଠାବ କରିଛନ୍ତି । ସେହି ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ୯ଟି , ଦିଲ୍ଲୀରେ ୫ଟି , ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ୨ଟି ଓ ବିହାର , ଓଡ଼ିଶା , ମହାରାଷ୍ଟ୍ର , କେରଳ , କର୍ଣାଟକ ଓ ତାମିଲନାଡୁରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* UGC official web site

ଶ୍ରେଣୀ:ଶିକ୍ଷା