ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍

**ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍** (ଇଂରାଜୀରେ **Hoolock Gibbons**) ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏକ ବଣମଣିଷ ପ୍ରଜାତି । ଏମାନେ ହାଇଲୋବେଟଡାଏ ନାମକ ଗିବନ୍ ପରିବାରର ହୁଲକ୍ ପ୍ରଜାତିରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

## ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଓ ଜୀବନ କ୍ରମ
ସିଆମାଂଗ୍ ପରେ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନେ ଆକାରରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ଗିବନ୍ ଶ୍ରେଣୀ । ଏମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୬୦-୯୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଓ ଓଜନ ୬-୯ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ । ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ଆକାର ପ୍ରାୟ ଏକ ପ୍ରକାରର କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ରଙ୍ଗରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଥାଏ । ଅଣ୍ଡିରା ଗିବନ୍‍ର ଶରୀର କଳା ରଙ୍ଗର ଓ ଭ୍ରୁଲତା ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମାଈ ଗିବନ୍‍ର ପାଉଁଶିଆ/ଧୁସରିଆ ରଙ୍ଗର ଶରୀର ଓ ଛାତି, ବେକ ଟିକେ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଆଖି ଓ ପାଟି ଚାରିପାଖେ ଥିବା ଧଳା ଗୋଲ ଚିହ୍ନ ଯୋଗୁଁ ଏମାନେ ମୁହଁ ଉପରେ ଏକ ମୁଖା ପିନ୍ଧିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ୍ ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦକୋଶ ଅନୁସାରେ ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ "Hoolock" ଆସାମିଆ ବା ତାହାର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ କୌଣସି ଭାଷାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । 

ଅନ୍ୟ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ପରି ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବାଚର ଓ ବୃକ୍ଷବାସୀ । ନିଜର ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ହାତ ସହାୟତାରେ ଏମନେ ଅନାୟାସରେ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଲମ୍ଫ ମାରି ପାରନ୍ତି । ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନେ ଯୁଗଳରେ ରହନ୍ତି ଓ ସାରା ଜୀବନ ଗୋଟିଏ ସାଥୀ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ଗିବନ୍ ଯୋଡ଼ି ନିଜ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଏମାନେ ବଡ଼ ପାଟିରେ ଶବ୍ଦ କରି ନିଜ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟକୁ ଠାବ କରନ୍ତି ଓ ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଘଉଡ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ନାଗା ଜନଜାତି ପରି ଶିକାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ପାହାଡ଼ୀ ଲୋକେ ଏହି ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ଡାକର ଅବିକଳ ଅନୁକରଣ କରପାରନ୍ତି । ଏହି ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଛୋଟ ପୋକ ଯୋକ ଖାଆନ୍ତି ।

ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ର ଗର୍ଭ ଧାରଣ ସମୟ ପ୍ରାୟ ୭ ମାସ ଓ ନବଜାତ ଶାବକ ଗିବନ୍‍ର ରଙ୍ଗ କ୍ଷୀର ପରି ଧଳା ବା ପାଉଁଶିଆ ହୋଇଥାଏ । ୬ ମାସ ବୟସରେ ଅଣ୍ଡିରା ଶାବକର ଦେହର ରଙ୍ଗ  ଗାଢ଼ ବା କଳା ହେବା ଆରମ୍ଭ କରେ । ମାଈ ଶାବକର ରଙ୍ଗ ପାଉଁଶିଆ ହୋଇ ରହିଯାଏ । ପ୍ରାୟ ୯ ମାସ ପରେ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍ ଶାବକମାନେ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ରଙ୍ଗ ନିଜ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚକ୍ରର ଶେଷ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ । ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ଜୀବନ କାଳ ପ୍ରାୟ ୨୫ ବର୍ଷ ।

## ଅଧିବାସ
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦିବାଂଗ୍ ନଦୀର ପୂର୍ବ ପଟେ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।  ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ବସବାସ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ସମଗ୍ର ସପ୍ତ ଭଗିନୀ ରାଜ୍ୟ ; ଯଥା : ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ମଣିପୁର, ମେଘାଳୟ, ମିଜୋରାମ, ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ଓ ତ୍ରିପୁରା । ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍କୁ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର “ପ୍ରାଦେଶିକ ପଶୁ”ର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି । 

## ବର୍ଗୀକରଣ
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ବର୍ଗୀକରଣରେ ବାରମ୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ, ସିଆମାଂଗ୍ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗିବନ୍‍ଙ୍କୁ *ହାଇଲୋବେଟ୍‍ସ୍* (ଇଂରାଜୀରେ *Hylobates*) ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ କେତେକ ଗବେଷଣା ପରେ ପ୍ରଥମେ *Symphalangus* ପ୍ରଜାତିକୁ ମିଶାଇ ଏହି ଶ୍ରେଣୀକୁ ତିନୋଟି ଉପ-ଶ୍ରେଣୀରେ ଓ ବୁନୋପିଥେକସ୍ (Bunopithecus)ର ଆବିଷ୍କାର ପରେ ଚାରୋଟି ଉପ-ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଗଲା । ଗିବନ୍ ପରିବାରର ଏହି ଚାରୋଟି ଉପ-ଶ୍ରେଣୀକୁ ପରେ ପ୍ରଜାତି ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲା । ତେବେ ଚୀନର ସିଜୁଆନ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂର୍ବେ ବାସ କରୁଥିବା କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଲୁପ୍ତ ବୁନୋପିଥେକସ୍ ସେରିକସ୍ ନାମକ ଏକ ବଣମଣିଷ ହିଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବୁନୋପିଥେକସ୍‍ର ମୂଳ ପ୍ରଜାତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ହୁଲକ୍ ପ୍ରଜାତି ଓ ବୁ. ସେରିକସ୍ ପ୍ରଜାତି ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ଜଣା ପଡ଼ିଲା ପରେ “ହୁଲକ୍” ନାମ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିରେ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ମାନଙ୍କ ଦୁଇ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି ।  ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରେ “ହୁଲକ୍ ତିଆନ୍-ଜିଂଗ୍” ନାମକ ଏକ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି ଓ ଚୀନରେ ଏହି ପ୍ରକାର ହୁଲକ୍‍ଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ବୋଲି ଗଣନାର ଜଣା ପଡ଼ିଛି ।

ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍‍ର ଉପ-ପ୍ରଜାତିମାନ ହେଲେ :
* ପଶ୍ଚିମ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍ ବା *Hoolock hoolock*
* ପୂର୍ବ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍ ବା *Hoolock leuconedys*
* ଆକାଶଚାରୀ ହୁଲକ୍ ଗିବନ୍ ବା *Hoolock tianxing*

## ଆଧାର
## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍
*ARKive - images and movies of the hoolock gibbon *(Bunopithecus hoolock)* 
*Hoolock gibbon photos
*Hoolock gibbon songs
*Gibbon Conservation Center
*Hoolock gibbon photos taken in the wild 
* Primate Info Net *Hoolock* factsheet

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
ବଣ ମଣିଷ

ଓରାଂଗୁଟାନ୍

ଚିମ୍ପାଞ୍ଜି

ଶ୍ରେଣୀ:ବାନର