open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଶୋଭନା ନାରାୟଣ

**ଶୋଭନା ନାରାୟଣ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Shovana Narayan**) ଜଣେ ବିଖ୍ୟାତ ଓ ଚିହ୍ନା କଥକ ନର୍ତ୍ତକୀ ଥିଲେ ।  ସେ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବରେ ଦୁଇଟି ପେଷାରେ କାମ କରୁଥିଲେ, କଥକ କଳାକାର ଓ ଭାରତୀୟ ଅଡିଟ ଓ ଏକାଉଣ୍ଟସ ସର୍ଭିସରେ (Indian Audit and Accounts Service) କର୍ମରତ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତ ଓ ସାରା ପୃଥିବୀରେ କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ ଓ ସେଥି ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ।  ବିରଜୁ ମହାରାଜ (Birju Maharaj ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଗୁରୁ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଭାରତର ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥବା ମିରାଣ୍ଡା ହାଉସରେ ନାରାୟଣ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି ସ୍ନାତକ ହେବା ପରେ ସନ ୧୯୭୨ରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସନ ୨୦୦୧ରେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ଏମଫିଲ ଓ ସନ ୨୦୦୮ରେ ସେ ମାଡ୍ରାସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡିଫେନ୍ସ ଓ ସ୍ଟ୍ରଟେଜିକ ସ୍ଟଡି ବିଷୟରେ ଏମଫିଲ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ଅଡିଟ ଓ ଏକାଉଣ୍ଟ ଅଫିସରେ (Indian Audits & Accounts Service) ସେ କିଛି କାଳ କାରିଅର ଅଫିସର ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ ଓ ସନ ୨୦୧୦ରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଭାରତରେ ଥିବା ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଭୂତପୂର୍ବ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଡ: ହରବର୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ସଲ ସ‌ହିତ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।  

## ନୃତ୍ୟ ବୃତ୍ତିରେ ସଫଳତା 
ପ୍ରଚଳିତ କାଳରେ ଭାରତର ଖ୍ୟାତନାମା ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କଥକ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପି ଓ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଭାବରେ ଶୋଭନା ନାରାୟଣଙ୍କ ନାମ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି । କଳାରେ ଗଭୀରତା, ପରିପକ୍ୱତା ଓ ଆଭିଜାତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାରେ ସେ ଏକ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଧାରା ସୃଷ୍ଟି କରିଯାଇଛନ୍ତି । ସାରା ପୃଥିବୀରେ ହେଉଥିବା ସମ୍ମାନନୀୟ ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ସେ ତାଙ୍କ କଳାର ଦର୍ଶକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୋହିତ କରିପାରୁଥିଲେ । ଅନେକ ଦେଶର ସରକାରୀ ମୁଖିଆମାନଙ୍କ ଆଗରେ ସେ ତାଙ୍କର କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରଣୀ କଳାକାର ହେବାର ଗୌରବ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି । 

ନୃତ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ନର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଭାବରେ ଶୋଭନା ଅଗ୍ରଣୀ ଅଟନ୍ତି ଓ ବାଲ୍ଲେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥବା ସ‌ହ‌ଯୋଗୀ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶମାନଙ୍କର କଳାର ନାମ କ୍ଲାସିକାଲ ବାଲେ 'ସ୍ପାନିସ ଫ୍ଲାମେଙ୍କୋ', ଟ୍ୟାପ ନୃତ୍ୟ, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ସାଧୁଙ୍କର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶମାନଙ୍କର କ୍ଲାସିକାଲ ନୃତ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ସନ ୧୯୯୪ରେ ପଶ୍ଚିମ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ-କଥକ-ସ୍ପାନିସ ଫ୍ଲେମିଙ୍ଗୋ ନୃତ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ମିଳିତ 'ଦି ଡନ ଆଫ୍ଟର' ଟ୍ରାଇଲୋଜିର ସେ ସର୍ବ ପ୍ରଥମ ସ୍ରଷ୍ଟା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା-ପ୍ର‌ଯୋଜିକା-ନର୍ତ୍ତକୀ ଥିଲେ । ସନ ୨୦୦୩ରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆଇଲିମ୍ପିକ ଉତ୍ସବର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଉତ୍ସବର ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଥିଲେ । ସନ ୨୦୧୦ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କମନ‌ୱେଲଥ ଖେଳର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଉତ୍ସବର ମଧ୍ୟ ସେ ସଂଗଠକ ଥିଲେ ।
ରଚନାତ୍ମକ ପ୍ର‌ଯୋଜିକା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଥିବା ଉତ୍ସବମାନଙ୍କର ନାମ:
* ସନ ୧୯୯୭ରେ ଜାତୀୟ ସ୍ଟାଡିଅମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉତ୍ସବରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ । 
* ବେଗମ ମହଲରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀତନା ସଂଗ୍ରାମ ଉପରେ ଆଧାରିତ ବାଲ୍ଲେ । 
ଜଣେ ସଂଗଠକ ଭାବରେ ଶୋଭନା ବାର୍ଷିକ ଆୟୋଜନ କରୁଥିବା ଉତ୍ସବମାନଙ୍କର ନାମ:- 
* ଭାରତର ହାବିଟାଟ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଯୁବ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାୟ ୧୦ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳା 'ଲଳିତାର୍ପଣ ଉତ୍ସବ' ଉତ୍ସବ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି । 
* କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳାକାରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆଶାବତୀ ଉତ୍ସବ । 
* କଥକ ନୃତ୍ୟର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବାର୍ଷିକ ଦିବସ 'ତାଳ ଓ ଆନନ୍ଦ'/ 'ରିଦମ ଆଣ୍ଡ ଜୟ' ।  

ଏକ ଅଭିପ୍ରାୟ ନିମନ୍ତେ ସେ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଲୋକମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଶୋଭନା ଅତି ସଚେତନ ଓ ତାହାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ଅଛନ୍ତି । କାରଗିଲ ଯୁଦ୍ଧ, ସୁନାମୀ ଓ ବିହାର ବନ୍ୟା ପ୍ରପିଡ଼ିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ । ମହିଳା ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଲୋକମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନରେ ସେ ପ୍ରବୀଣ ଅଟନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଆଧାରିତ ବାଲ୍ଲେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:କଥକ ନର୍ତ୍ତକୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶାରଦା ସିହ୍ନା

**ଶାରଦା ସିହ୍ନା** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Sharda Sinha**(୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୨ - ୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୪) ଭାରତର ଜଣେ ମୈଥିଳୀ (Maithili) ଭାଷାର ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଗାୟିକା ଥିଲେ । ସେ ମୈଥିଳୀ ଓ ଭୋଜପୁରୀ ଭାଷାରେ ଛଠପୂଜାର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ *ବିହାର କୋକିଳା* ନାମରେ ସମ୍ବୋଧିତ କରାଯାଉଥିଲା ।  ସଂସ୍କରଣ କରି ଲୋକ ଲୋଚନ‌କୁ ଆସିଥିଲେ ଯାହାର 'ହୋ ଦିନାନାଥ' ନାମ କରଣ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ।  

## ଜୀବନୀ
ଶାରଦା ବିହାରର ସୁପୌଲ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ରଘୋପୁର ନିକଟସ୍ଥ ହୁଲାସଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥଲେ । ସେ ମୈଥିଳୀ, ଭୋଜପୁରୀ ଓ ମଗଧୀ ଭାଷାମାନଙ୍କରେ ଗୀତ ଗାଉଥଲେ ଓ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଏହି ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରୟାଗରେ ପ୍ରୟାଗ ସଙ୍ଗୀତ ସମିତି ତରଫରୁ ଆୟୋଜିତ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଉତ୍ସବରେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଅନେକ ଗୀତ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଶାରଦା ସିହ୍ନା ଉପସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।  ସେହି ଗୀତରେ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ବସନ୍ତ ଋତୁର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । ମରିସସ୍‌ର ପ୍ରଧନ ମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ରାମଗୁଲାମ ବିହାର ଆସିଥିବା ବେଳେ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । 

ସନ ୨୦୧୦ରେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରଗତି ମଇଦାନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବିହାର ଉତ୍ସବରେ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ ।

ସଫଳ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମୈନେ ପ୍ୟାର କିୟାରେ (୧୯୮୯) 'କାହେ ତୋହ ସେ ସଜନା', ଗ୍ୟାଙ୍ଗସ ଅଫ ୱାସେରପୁର ୨ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ 'ତାର ବିଜଲି' ଓ ମୁମ୍ବଇର ଚାରଫୁଟିଆ ଛୋକରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ 'କୌନ ସି ନ‌ଗରିୟା' ଗୀତ ଗାଇଥଲେ । 

## ଶାରଦା ସିହ୍ନା ଓ ଛଠ
ଶାରଦାଙ୍କ ନାମ ଛଠପୂଜା ସାଥିରେ ଓତଃପ୍ରୋତ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ । ସେ ଶାରଦା ସିହ୍ନା ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଛଠ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଦୁଇଟି ନୂଆ ଗୀତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଭକ୍ତି ରସାତ୍ମକ ଆଲବମ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।  

ଶାରଦା ୨୦୧୭ ମସିହାରୁ ମଲ୍ଟିପ୍ଲ ମାୟେଲୋମା ରୋଗରେ ପିଡି଼ତ ଥିଲେ । ୨୦୨୪ ନଭେମ୍ବର ୫ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଏମ୍ସରେ ଭେଣ୍ଟିଲେଟରରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ସେହିଦିନ ରାତିରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ନଭେମ୍ବର ୬ ତାରିଖରେ ପାଟଣାଠାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷକୃତ ସମାପନ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଗାୟକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା

**ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା** (ବା ଭାଷାର ରୂପ ଯଥା ଉପଭାଷା/ବୋଲି) ଡି ଫାକ୍ଟୋ ବା ଡି ଜୁର ଭାବେ ଦଖଲ ବା ଅଧିକାର କରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏକ ଭାଷା । ଏହି ଶବ୍ଦଟିର ବ୍ୟବହାରରେ ଖୁବ କମ ସାମଞ୍ଜସ୍ଯତା ରହିଛି । କୌଣସି ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ଭାବେ କଥିତ ଏକ ବା ଏକାଧିକ ଭାଷାକୁ ଅଣ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇପାରେ ବା ଆଇନତଃ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଭାବେ ମନୋନୀତ କରାଯାଇପାରେ । ବିଶ୍ୱର ୧୫୦ରୁ ଅଧିକ ସଂବିଧାନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।

ସି.ଏମ.ବି. ବ୍ରାନ ଭାରତର ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶାସନରେ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ପାଇଁ "ଚାରୋଟି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ" ବାବଦରେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ:
* ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକଙ୍କ "ଅଞ୍ଚଳଭିତ୍ତିକ ଭାଷା" (କ୍ଟୋନୋଲେକ୍ଟ)
* "ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା" (କୋରାଲେକ୍ଟ)
* ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ "ସାଧାରଣ ଭାଷା" ବା "ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଭାଷା" (ଡେମୋଲେକ୍ଟ)
* ସରକାରଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଓ ସମ୍ଭବତଃ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ମୂଲ୍ୟ ଥିବା "କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାଷା" (ପଲିଟୋଲେକ୍ଟ)

ଶେଷଟିକୁ ସାଧାରଣତଃ ସରକାରୀ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ । କେଉଁଠି କେଉଁଠି (ଯଥା #ଫିଲିପାଇନ୍ସରେ) ଅନେକ ଭାଷାକୁ *ସରକାରୀ* ଭାବେ ଓ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଅଲଗା ଭାବେ ବଛାଯାଇଥାଏ ।

ମାନକ ଜର୍ମାନ, ମାନକ ଫରାସୀ ଏବଂ ମାନକ ସ୍ପ୍ୟାନିଶ ଭଳି ମାନକ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ରାଷ୍ଟ୍ର(ସାଧାରଣ ଭାଷା), ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଭାଷା ଭାବେ ବ୍ୟାବହାର କରାଯାଇପାରନ୍ତି ।

## ସରକାରୀ ବନାମ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା 
"ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା" ଏବଂ "ସରକାରୀ ଭାଷା" ଦୁଇଟି ଧାରଣାର ବା ଆଇନଗତ ବିଭାଗ ଭାବେ ବୁଝାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଅର୍ଥ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇପାରେ ବା ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ । ରାଷ୍ଟ୍ରବିହୀନ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ସରକାରୀ ଭାଷା ଆଇନଗତ କରିବା ଅବସ୍ଥାରେ ନଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକର ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଭାବେ ଯଥେଷ୍ଟ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭଲଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଥାଇପାରେ । କେତେକ ଭାଷା "ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା" ଭାବେ ଜନପ୍ରିୟ ହୋଇ ସ୍ବୀକୃତ ହୋଇପାରେ ଓ ଅନ୍ୟକେତେକ ବ୍ୟବହାର ବା ପ୍ରଚାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସରକାରୀ ସ୍ବୀକୃତି ଲାଭ କରିପାରେ ।

## ଆଧାର
ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ

**ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Chandan Tiwari**) ବିହାରରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟିକା । ସେ ଭୋଜପୁରି, ମଗଧୀ, ମୈଥିଳୀ, ନାଗପୁରି, ଅବଧୀ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ସେ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ।   ସେ ବିସମିଲ୍ଲା ଖାନ ସମ୍ମାନ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।  ସେ ବିଭିନ୍ନ କିସମର ଲୋକସଙ୍ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ଯେପରିକି ପୁରବି, ସୋହର, ପଚ୍ରା ଗାନ୍ଧୀ ଗୀତ, ନ‌ଦୀ ଗୀତ, ଛଠ ଗୀତ (କଜରୀ) ଓ ଠୁମରୀ ଇତ୍ୟାଦି ।￼￼￼￼

## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ 
ଭାରତରେ ଥିବା ବିହାର ପ୍ରଦେଶର ଭୋଜପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ବଦକା ଗ୍ରାମରେ ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ବଢ଼ିଥିଲେ । ବିନୋବା ଭାବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ବିଏ ପାସ କରିଥିଲେ ଓ ଆଲାହାବାଦ, ପ୍ରୟାଗ ସଙ୍ଗୀତ ସମିତିରୁ ଏକ ଛଅ ବର୍ଷିଆ କୋର୍ଷ 'ପ୍ରଭାକର' ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସେ ମଇଥିଳି ଓ ଭୋଜପୁରି ଭାଷାରେ ଥିବା ଗ୍ରମୀଣ ଓ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ଗୀତ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରୁଛନ୍ତି । 

## ବୃତ୍ତି 
ଭୋଜପୁରି, ମଗଧୀ, ମୈଥିଳୀ, ଅବଧୀ ଓ ବିଶେଷତଃ ଭୋଜପୁରି ଭାଷାର ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତରେ ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ ଏକ ଜଣାଶୁଣା ନାମ ।  ଦୂରଦର୍ଶନରେ ସେ ଅନେକ ବିଶେଷ ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାଗ ନେଇଛନ୍ତି ବିଶେଷତଃ ପୁରବିୟତାନ *Purabiyataan* ଓ 'ନିମିୟା ଚିରଇୟାନ କେ ବସର' (Nimiya chiraiyan ke baser) ଥିବା ମୋର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା (*My Musical Effort*) ସିରିଜ ଟେଲିକାଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା । ମହୁଆ ଟିଭିର ଜିଲା ଟପ ଓ ସୁରସରଗମ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଭାଗ ନେଇଥଲେ । ଇଟିଭି ଓ ଜି ମ୍ୟାଜିକ ଇଣ୍ଡିଆର 'ଲୋକ ଜଲ‌ୱା ପ୍ରଦର୍ଶନ'ରେ (folk jalwa show)  ଭାଗନେଇଥିଲେ ।  ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓର ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗଜଲ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । 

ରେଡିଓ ମିର୍ଚ୍ଚି, ରେଡିଓ ଧୁମ, ରେଡିଓ ସନେହି ଓ ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ରେଡିଓ-ଗ୍ରମ‌ବାଣୀ ଭଳି ଅନେକ ସମ୍ମାନନୀୟ ପ୍ରାଇଭେଟ ଏଫଏମ ବ୍ରଡକାଷ୍ଟିଙ୍ଗ ଚାନେଲମାନଙ୍କରେ ଚନ୍ଦନ ତିୱାରୀ ବିଶେଷ ସଙ୍ଗୀତ ଧାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ଓ ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇଥିଲେ । ବିଗ ମ୍ୟାଜିକ ଗଙ୍ଗା ( Big Magic Ganga) ଟିଭି ଓ ରଙ୍ଗ ପୂର୍ବୟିଆ (*Rang Purwaiya*) ଚୟନ ମଣ୍ଡଳୀର ସେ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ଓ ଆକାରର ଉତ୍ସବରେ ସେ କାମ କରୁଥିଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଅଶ୍ଳୀଳତାକୁ ସର୍ବଦା ସେ ବିରୋଧ କରୁଥଲେ । 

## ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ 
ପୁର୍ବଇୟା ଉସ୍ତାଦ, ବେଟି ଚରୟିଆ ସମାନ, ରାଧା ରସିୟା, ସବକେ (ରାମ ରସୁଲ, ବସନ୍ତି ବାୟେର, ଶିବ ଜୋଗିଆ, ସଝି ରାଗ, ସ‌ୱାନି ବାହାର, ନିର୍ଗୁନିଆ କବୀର, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ନ‌ଦୀଆ ଧୀରେ ବ‌ହୋ, ଭଏସ ଅଫ ଗ୍ୟାଞ୍ଜେସ, ମାଇ, ଛଟ୍ଟି ମଇୟା, ରଙ୍କ କଳସ, ଚରଖ‌ୱା ଚାଲୁ ରହେ, ଜନତା ଗୀତ, ଜନ ରାଗ, ଦୁନିଆ କୟାମ୍ବ କିସନ ସେ, ବାଟିହିୟା, ବରାହ ମାସ, କୁଅଁର ଗୀତ, ସୋହର-ମଙ୍ଗଳ-ବଧାଇ, ସୁହାଗ ରାଗ, ଚଇତା-ଚଇତି-ଘଟୋ, ବାଲ ଗୀତ ଇତ୍ୟାଦି । 

## ପୁରସ୍କାର
* ବିଲମିଲ୍ଲାହ ଖାନ ସମ୍ମାନ, ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ (Sangeet Natak Akademi Award)
* ଭୋଜପୁରି କୋକିଳ ସମ୍ମାନ, ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଭୋଜପୁରି ପରିଷଦ, କୋଲକାତା 
* ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାରମ୍ବରିକ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ପୁରସ୍କାର, ନିଉଜ-୨୪ ଓ ରେଡିଓ ଧମାଲ ବିଏଜି ଫିଲମସ 
* ବିହାରର ପରିବର୍ତ୍ତନ‌କାରୀ ଆଇକନ 
* ବ‌ହିନ-ବ‌ହିନପା ସମ୍ମାନ, ସୁର ସମ୍ମଦ, ଦରଭଙ୍ଗା 
* ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ବାଜପେୟୀ ସମ୍ମାନ, ମୁଙ୍ଗେର 
* ଲୋକ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ଗାଜିପୁର ଜିଲ୍ଲା । 
* ଆଖର ସମ୍ମାନ, ସିୱାନ ଜିଲ୍ଲା । 
* ଗିରିଜା ଦେବୀ ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମାନ, ବଲ୍ଲିଆ ଜିଲ୍ଲା । 
* ଗାନ୍ଧି ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମାନ, ଗାନ୍ଧି ସ୍ମୃତି ଦର୍ଶନ ସମିତି । 
* ଭିଖାରି ଠାକୁର ସମ୍ମାନ, ଜାମସେଦପୁର ।
* ଲୋକ ରସ ସମ୍ମାନ, ବିକାଶ ଭାରତି, ରାଞ୍ଚି । 
* ଭୋଜପୁରିଆ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ଭୋପାଲ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଗାୟକ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୦ ଜନ୍ମ
ଈଶା ଦେଓଲ

**ଈଶା ଦେଓଲ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Esha Deol**- ଜନ୍ମ ୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ମଡେଲ ଯିଏ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ଅଭିନେତା-ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ଓ ହେମା ମାଳିନୀଙ୍କର କନ୍ୟା ଈଶା ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ସନ ୨୦୦୨ରେ 'କୋଇ ମେରେ ଦିଲ ସେ ପୁଛେ' (*Koi Mere Dil Se Poochhe*) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଓ ସେଥି ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ଫିଲିମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର (Filmfare Award for Best Female Debut) ପାଇଥିଲେ । 

## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ
ଈଶା ଦେଓଲ ୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୧ ଦିନ ମୁମ୍ବାଇରେ (ପୂର୍ବତନ ବମ୍ବେ) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ବବି ଦେଓଲ ଓ ସନି ଦେଓଲଙ୍କର ସାବତ ଭଉଣୀ ଓ ଅଭୟ ଦେଓଲଙ୍କର ପ୍ରଥମ କଜିନ ।  ସେ ପିତାଙ୍କ ତରଫରୁ ପଞ୍ଜାବୀ ଓ ମାତାଙ୍କ ତରଫରୁ ତାମିଲ ।  ସେ ତାଙ୍କର ମାଆ ଓ ଭଉଣୀଙ୍କ ସ‌ହିତ ତାମିଲ ଭାଷାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି । 

ସ୍କୁଲରେ ପାଠ କଲାବେଳେ ସେ ଫୁଟବଲ ଖେଳିବାକୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ଓ ମିଡଫିଲଡର ସ୍ଥାନରେ ଖେଳୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍କୁଲ ଦଳର ସେ କାପଟେନ ଥିଲେ, ପ୍ରଦେଶ ସ୍ତରରେ ହ୍ୟାଣ୍ଡବଲ ଖେଳରେ ସେ କଲେଜର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ ଓ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ମହିଳା ଫୁଟବଲ ଦଳରେ ଖେଳିବା ନିମନ୍ତେ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ । 

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଈଶାଙ୍କର ନିଜର ପ୍ରେମୀ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭରତ ତଖତାନୀଙ୍କ ସାଥିରେ ନିର୍ବନ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦୧୨ରେ ଓ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ଜୁନ ୨୦୧୨ରେ ।  ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୭ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ଆସୁଥିବା କଥା ସେହି ଯୋଡ଼ି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ମୁମ୍ବାଇର ହିନ୍ଦୁଜା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେ ଏକ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।  ସନ ୨୦୧୯ରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଆଉ ଏକ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । 

## ବୃତ୍ତି
### ୨୦୦୨–୦୩: ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶ 
ସନ ୨୦୦୨ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ସେ ବିନୟ ଶିକ୍ଳଙ୍କର କୋଇ ମେର ଦିଲ ସେ ପୁଚ୍ଛେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଅଫତାବ ଶିବଦସନୀ ଥିଲେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳାକାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଜୟ କପୁର, ଜୟା ବଚ୍ଚନ ଓ ଅନୁପମ ଖେର ଇତ୍ୟାଦି ସ‌ହାୟକ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ଫେଲ ହୋଇଥିଲା । ଈଶା ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ନିମନ୍ତେ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କଠାରୁ ମିଶ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପାଇଥଲେ । ରେଡକ୍ଲିଫର ସବେରା ଆର ସୋମେଶ୍ୱର ଲେଖିଥିଲେ, "ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଈଶାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରାୟ ଗର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଇଛି ।" ପ୍ଲାନେଟ ବଲିଉଡର ରାକେଶ ବୁଧୁ ଅନୁସାରେ ସେ ଭୟାନ‌କ ନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ ସେ ଉତ୍ତମ ନଥିଲେ । ଏକବାର ଖରାପ ନଥିଲେ, ନିଜ ଫ୍ୟାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଶ୍ୱାସ ହରେଇବା କଥା  ନୁହେଁ ।  ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ସଫଳ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ୪୮ତମ ଫିଲିମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଉତ୍ସବରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ଫିଲିମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୧ ଜନ୍ମ
ମିତ୍ରଭାନୁ ଗୌନ୍ତିଆ

**ମିତ୍ରଭାନୁ ଗଉନ୍ତିଆ** (ଜନ୍ମ: ୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକାର ତଥା ନାଟ୍ୟକାର । ସେ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଜୀବନଧାରଣ ଓ ନିତିଦିନିଆ ଚଳଣି ତଥା ସାମାଜିକ ପରମ୍ପରାକୁ ନେଇ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଗୀତ ଓ ଗୀତୀନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ୨୦୨୦ ମସିହାରେରେ ସେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ମିତ୍ରଭାନୁ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ରଙ୍ଗବତୀ ବିଲୁଙ୍ଗ (ପୁରୁଣା ନାମ ବିଲୁଙ୍ଗ) ଗ୍ରାମରେ ୧୯୪୨ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥଲେ । ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପନ କରି ସେ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୀତ ରଚନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ସମ୍ବଲପୁରର ଏହି ପଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୂରଦର୍ଶନ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ନ ଥିଲା । ଲୋକଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନର ଏକମାତ୍ର ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ରେଡିଓ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସମ୍ବଲପୁର ଆକାଶବାଣୀ ସମ୍ବଲପୁର ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଗୀତିକାର ଭାବେ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ସମ୍ବଲପୁରୀରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଗୀତ ରଚନା କରିବା ପରେ ସେ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଗୀତିନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ରଚିତ ପ୍ରଥମ ଗୀତିନାଟ୍ୟ ହେଉଛି *ଭାଇ ଜିଉନ୍ତିଆ* । ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରୟାସ କରିଛନ୍ତି । ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ରୋକିବା ଦିଗରେ ସେ ଜନ ସଚେତନତା ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ *ଝାରବଣିଆ* ନାମରେ ଏକ ଗୀତିନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି ଗୀତିନାଟ୍ୟର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଫଳରେ ବନୀକରଣ ଯୋଜନାରେ ସମ୍ବଲପୁରର ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ "ଇନ୍ଦିରା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ବୃକ୍ଷ ମିତ୍ର ପୁରସ୍କାର" ଲାଭ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ବିଲୁଙ୍ଗ ଗ୍ରାମକୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ୨୦୨୦ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ "ରଙ୍ଗବତୀ ବିଲୁଙ୍ଗ" ନାମରେ ପୁନଃନାମକରଣ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
### ଗୀତିନାଟ୍ୟ 
ତାଙ୍କ ରଚିତ ଅନେକ ଗୀତିନାଟ୍ୟ ହେଉଛି:
* ଭାଇ ଜିଉନ୍ତିଆ
* ଦ୍ରୌପଦୀ ହରଣ
* ତ୍ରୀପୁର ସୁନ୍ଦରୀ
* ଝାରବଣୀଆ
* ସୁନାର ସକାଳ
* ମନ୍ତ୍ରୀ ଆସ୍‌ବେ
* କୃଷ୍ଣ ଅବତାର
* ମହୀଷା ନାସିନୀ
* ଗମ୍ଭିରୀବିଜେ
* କେଳୀକଦମ୍ବ
* ରଙ୍ଗକେଳୀ

### ଗୀତ ରଚନା
ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଗୀତ ସେ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ତେବେ ରଚିତ ରଙ୍ଗବତୀ ଗୀତ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଜନାଦୃତ ହୋଇଛି । ଜିତେନ୍ଦ୍ର ହରିପାଲ ଏବଂ କ୍ରୀଷ୍ଣା ପଟେଲ 'ରଙ୍ଗବତୀ' ଗୀତ ଗାଈ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇଥିଲେ । ରଙ୍ଗବତୀ ଗୀତଟି ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ପ୍ୟାରେଡ଼ର ଓଡ଼ିଶା ଝାଙ୍କିରେ ବଜାଯାଇଥିଲା । 
ଏହା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତଥା ବିଦେଶରେ ଆଦୃତ ହୋଇଥିଲା । ବିବିସି ଲଣ୍ଡନ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଏହି ଗୀତର ପ୍ରସାରଣ କରାଯାଇଥିଲା । । ଜିତେନ୍ଦ୍ରୀୟ ହରିପାଲ ଓ କ୍ରିଷ୍ଣା ପଟେଲଙ୍କୁ ଉତ୍କଳ ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ ଡକ୍ଟରେଟ ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।
ସତୁରୀ ଓ ଅଶୀ ଦଶକରେ ଏହା ବିଶେଷ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଲାଭ କରିଥିଲା ।  ଅଧୁନା ବାହାଘର ରୋଷଣୀ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଭସାଣି ଆଦିରେ ଏହି ଗୀତ ବାଜିଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆରେ ସପ୍ତମ ବିଶ୍ୱ ଜଳ ଫୋରମ ଅବସରେ କୋରିଆର ନର୍ତ୍ତକୀମାନେ ରଙ୍ଗବତୀର ତାଳରେ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା ।
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗୀତିକାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଏଲମ ଏନ୍ଦିରା ଦେବୀ

**ଏଲମ ଏନ୍ଦିରା ଦେବୀ‌** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Elam Endira Devi**) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନର୍ତ୍ତକୀ ଓ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଯିଏ ମଣିପୁରୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟରେ ବିଶାରଦ ଅଛନ୍ତି ବିଶେଷତଃ 'ଲାଇ ହରାଓବା' ଓ 'ରାସ' ନୃତ୍ୟରେ । ସନ ୨୦୧୪ରେ ଏନ୍ଦିରାଙ୍କର କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ଅବଦାନ ଯୋଗୁ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । 

## ଜୀବନୀ
.]]
ମଣିପୁର ପ୍ରଦେଶର ଇମ୍ପାଲରେ ଥିବା ଖ୍ୱାଇ ନ‌ଗମ୍ପାଲ ସୁଙ୍ଗଜୁବୁଙ୍ଗ ଲେଇରକ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଏଲମ ବିଧୁମଣି ସିଂହ ଓ ଏଲମ ରୋଜୋମଣି ଦେବୀଙ୍କର ଔରଷରୁ ଏଲମ ଏନ୍ଦିରା ଦେବୀଙ୍କର ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୮ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଗୁରୁ ଲୌରେମ୍ବମ ଅମୁୟାଇମା ସିଂହ ତ‌ତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସେ ମଣିପୁରୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଆର.କେ.ଅକେସନ, ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ମଇସ୍ନମ ଅମ୍ବୁଇ ସିଂହ,  ଥିଙ୍ଗବାଜମ ବାବୁ ସିଂହ (Thingbaijam Babu Singh) ଓ ଥିୟମ ତରୁନ‌କୁମାର ସିଂହ ଭଳି ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କଠାରୁ ସେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ମଣିପୁର ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀରେ ଆର.କେ. ପ୍ରିୟଗୋପାଲ ସନ, ୟୁମଶାନବି ମାଇବି, ଥମ୍ବଲଙ୍ଗୌ, ଏଞ୍ଜି କୁମାର ମାଇବି ଓ ହାଓବମ ଗାନବି ଭଳି ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଶିକ୍ଷା କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୬୭ରେ 'ନିତ୍ୟ ଚର୍ଯ୍ୟା' ନାମକ ଏକ ଡିପ୍ଲୋମା ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପାସ କରିଥିଲେ ।

ସନ ୧୯୭୨ରେ ସେ ମେଇତେଇ (Meitei) ଭାଷାରେ ନିର୍ମିତ 'ମତମ୍‌ଗି ମଣିପୁର' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିମନ୍ତେ ବିଂଶତମ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା ।  ଏହା ଇମ୍ଫାଲରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ସେ ନିଜେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ହୋଇ ଆରମ୍ଭରୁ ରହିଛନ୍ତି ।   ଓ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି ।

## ପଦବୀ
ଏନ୍ଦିରା ଦେବୀ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିବା ପଦବୀମାନଙ୍କର ନାମ:  ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ନିମନ୍ତେ ଭାରତ ସରକାର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଏକ ଅଟୋନୋମସ ଅନୁଷ୍ଠାନ ।
* ସଭ୍ୟ - ଅଡିସନ ପ୍ୟାନେଲ - ଦୂରଦର୍ଶନ ଗୁୱାହାଟୀ - ୧୯୯୮-୨୦୦୦
* ସଭ୍ୟ - କୋଲକାତାରେ ୟୁଏସଏସଆର ଲୋକ ଉତ୍ସବରେ ସରକାରୀ ପ୍ରତିନିଧି - ୧୯୮୭ 

ସନ ୨୦୦୯ରୁ ସେ ୟୁନେସ୍କୋ (UNESCO) କ୍ଲବର ଆଜୀବନ ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ଓ ୧୯୮୯ରୁ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଇମ୍ଫାଲର ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓରେ (All India Radio) ମଣିପୁରି ନୃତ୍ୟର ବିଶେଷଜ୍ଞ ଟିପ୍ପଣୀକାର ପଦବୀରେ ଅଛନ୍ତି । ସନ ୧୯୯୬ରୁ ଇମ୍ଫାଲରେ ଅଛନ୍ତି ।  

## ମଣିପୁରି ନୃତ୍ୟ ଗ୍ୟାଲେରି

File:A Manipuri Dancer in traditional Krishna attire.jpg
File:Manipuri.jpg
File:Pung cholom performer, Manipur.jpg
File:Ras Lila.jpg
File:Manipuri Dance.jpg
File:Maharas Purnima.jpg
File:Rasa Lila in Manipuri dance style.jpg

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ପ୍ରେରଣା ଦେଶପାଣ୍ଡେ

**ପ୍ରେରଣା ଦେଶପାଣ୍ଡେ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Prerana Deshpande**) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଥକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ।  ସେ ମାତ୍ର ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଶରଦିନି ଗୋଲେ ତ‌ତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ କଥକ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥଲେ । ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବୟସରେ ଉପନୀତ ହେଲାବେଳେ ସେ ପ୍ରଥମ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ନୃତ୍ୟ ଗତିବିଧି ଯୋଗୁ ସେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ ଓ ଅଭିନୟ ଭଳି ଅନେକ ରକମର କଥକ କଳାରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ । ଲୟରେ ତାଙ୍କର ଆଧିପତ୍ୟ ଥିଲା ।

ପ୍ରେରଣା ଦେଶପାଣ୍ଡେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ଭାରତର ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେ ପୁଣେ ବିଶ୍ୱବିଦାଳ‌ୟର ଲଳିତ କଳା କେନ୍ଦ୍ରରେ କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । କଥକ ନୃତ୍ୟରେ ସେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ଗଣିତରେ ସେ ଏକ ସ୍ନତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟରେ ସେ ଗଣିତର ଜ୍ଞାନ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ ।

କଳା ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ନିଷ୍ଠା ଯୋଗୁ ପୁଣେରେ ସେ ନୃତ୍ୟଧାମ ନାମକ ଏକ କଥକ ନୃତ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶ ବିଦେଶରୁ ବ‌ହୁତ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ଆସି ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ଏକ ସ୍ଥିର ଦଳ ତାଙ୍କର କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ ଓ ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦେଖାଉଥିଲେ ।

ସନ ୨୦୧୦ରେ ସୁଜାତା ଓ ପ୍ରେରଣା ଦେଶପାଣ୍ଡେ ଦୁହେଁ ମିଶି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସନ ୨୦୧୮ରେ ପଣ୍ଡିତ ମୋହନରାଓ କଲ୍ଲିଅନପୁରକର କରିଥିବା ତାଲକୁ ଅନୁବାଦକମାନେ ତାଲ-ମାଲା ନାମରେ ଏକ ସୁଦୀର୍ଘ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲେ ଓ ତାହାର ;ସ୍ପେସ:ତାଲମାଲା' ନାମକରଣ କରିଥିଲେ । ଏହାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ରତିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ଓଡ଼ିଶୀ ଦଳକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ପରିବାର
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ‌କ ତବଲା ବାଦକ ଶ୍ରୀ ସୁପ୍ରୀତ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କୁ ସେ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଈଶ୍ୱରୀ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା   ଭାବରେ ଜାତ ହୋଇଥିଲେ ଯିଏ ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟଧାମରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ । ସନ ୧୯୯୯ ସମୟ ବେଳକୁ ଈଶ୍ୱରୀ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ

## ରଚନାତ୍ମକ ସ‌ହ‌ଯୋଗ 
ପଣ୍ଡିତ ହେମନ୍ତ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ଅବଧାରଣାରେ ପ୍ରେରିତ ମୀରା ବାଈଙ୍କର ଜୀବନ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଉପରେ ଆଧାରିତ 'ମ୍ହାରୋ ପ୍ରଣାମ' ନାମକ ଏକ ରଚନାତ୍ମକ ସ‌ହ‌ଯୋଗ ସଙ୍ଗୀତର କଥକ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ପ୍ରେରଣା ଦେଶପାଣ୍ଡେ  ।

## ପୁରସ୍କାର
* ୨୦୧୬: ଦେବଦାସୀ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର
* ବିରଜୁ ମହାରାଜ ହାତରୁ ଗୌରବ ପୁରସ୍କାର
* ମୁମ୍ବାଇର ସୁର ଶିଙ୍ଗାର ସମସଦ ପକ୍ଷରୁ ଶିଙ୍ଗାର ମଣି ଉପାଧୀ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ମେଟାବୋଲିଜିମ

thumb
ଡାହାଣ|thumb
**ମେଟାବୋଲିଜିମ** (/məˈtæbəlɪzəm/, from  *metabolē*, "ବଦଳ") ଜୀବ ମାନଙ୍କରେ ଜୀବନ ନିର୍ବାହକାରୀ ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମୂହ ଅଟେ। ଏହାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା: ଜୀବ-କୋଷ ମାନଙ୍କରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିବା ନିମନ୍ତେ ଖାଦ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିରେ ରୁପାନ୍ତରଣ: ଖାଦ୍ୟରୁ ପ୍ରୋଟିନ, ଲିପିଡ, ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ ଏସିଡ, ଓ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍‌ସ୍ ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ ତିଆରି; ଏବଂ ନାଇଟ୍ରୋଜିନସ ଅପଶିଷ୍ଟର ବିଲୋପନ। ଏହି ଏଞ୍ଜାଇମ୍ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁଡି଼କ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ବଢି଼ବା, ତାଙ୍କ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି, ଓ ବାତାବରଣ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

## ଆଧାର
ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ (ରାଜନେତା)

**ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ‌** (୧୭ ଜୁନ ୧୯୩୨ - ୨୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଘନଶ୍ୟାମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାଙ୍କୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ‌ ୧୯୩୨ ମସିହାର ଜୁନ ମାସ ୧୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗଣପତି ସାହୁ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ସୀତା ସାହୁ । ଘନଶ୍ୟାମଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଓକିଲାତି ପଢ଼ିଥିଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ‌ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ଘନ୍ୟଶ୍ୟାମ ସାହୁ ୨୦୧୧ ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୭ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ମେଥିଲ ଦେବିକା

**ମେଥିଲ ଦେବିକା** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Methil Devika**) ପଲକ୍କଡ଼ରୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ ଗବେଷକ, ଶିକ୍ଷା ବିଶାରଦ, ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶକ, ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା । 

## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ 
ମେଥିଲ ଦେବିକା ଦୁବାଇରେ ସନ ୧୯୭୬ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର  ରାଧିକା ପିଲ୍ଲାଇ ଓ ମେଥିଲ ରେଣୁକା ନାମରେ ଦୁଇ ବଡ଼ ଭଉଣୀ  ଅଛନ୍ତି । ମେଥିଲ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ ତାଙ୍କର ମାମୁଁ, ଲେଖକ ଭି.କେ.ଏନ.ଙ୍କର ପତ୍ନୀ ବେଦବତୀ ତାଙ୍କର ମାଇଁ । ପଲକ୍କଡ଼ର ମର୍ସି କଲେଜରେ ଯୋଗଦାନ କରିବା ପରେ ସେ ସରକାରୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ କଲେଜରୁ ବାଣିଜ୍ୟରେ  ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।  

## ଶିକ୍ଷା 
ମେଥିଲ ଦେବିକା ମାଡ୍ରାସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଜିନେସ ଆଡମିନିଶ୍ଟ୍ରେସନରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ପାସ କରିଥିଲେ, ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ର ଭାରତୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ନୃତ୍ୟ କଳାରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ପାଇଥିଲେ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ତାମିଲନାଡ଼ୁର ଭାରତୀଦଶନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମରେ ପିଏଚଡି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ପୋଷ୍ଟଗ୍ରାଜୁଏଟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କରି ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମ, କଥାକଲି ଓ କୂଡିୟଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ, ଓ କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଳମ୍ ଡିମଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଗବେଷଣା ବିଭାଗରେ ଥିଲେ । କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଳମ ଡିମଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଛାତ୍ର ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ମୂଖ୍ୟ ଭାବରେ କାମ କରିଛନ୍ତି । 

## ବୃତ୍ତି
ମେଥିଲ ଦେବିକା ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟର ମୋହିନୋୟଟ୍ଟମ ଶାଖାର ଜଣେ ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ପଣ୍ଡିତ ଓ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟର ଆମେରିକା, ୟୁରୋପ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ସିଙ୍ଗାପୁରର ଏସପ୍ଲାନେଡ ଥିଏଟର, କେରଳର ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳା ସୋସାଇଟି ଓ ଉସ୍ତାଦ୍ ବିସମିଲ୍ଲାହ ଖାନ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କୁ ବ‌ହୁତ ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଥିଲା ଓ କାରଣ ସ୍ୱରୂପ ସେ ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟରେ ଜାଗତିକ ମାନବିକ ଭାବନା ସଂଯୁକ୍ତ କରି ତାହାକୁ ନୂଆ ପରିଭାଷା ଦେଇଥିଲେ । ଭାରତର ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ଥିବା ଅନେକ ସ୍କୁଲ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ଦେବିକା ବକ୍ତୃତା ଓ ପେପର ପ୍ରେଜେଣ୍ଟେସନ ଦେଇ ମୋହିନୀୟଟ୍ଟମ, ମଲୟାଲମ ସାହିତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ କବିତାମାନଙ୍କୁ ନିଜସ୍ୱ କଳାରେ ଉପସ୍ଥାପନ ଓ ପ୍ରଚାର କରି ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲେ । 

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଦେବିକା ସନ ୨୦୦୨ରେ ରାଜୀବ ନାୟାରଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ବାଙ୍ଗାଲୋରରେ ସ୍ଥାୟୀ ବାବରେ ବସବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଦେବାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ପରେ ସେ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଦେଇ ପଲକ୍କଡ଼କୁ ଫେରିଗଲେ ଓ ରାମନାଥପୁରମରେ 'ଶ୍ରୀପଦ ନାଟ୍ୟ କଲରି'

## ପୁରସ୍କାର
ମୋହିନିୟଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ସେ କେରଳ ପ୍ରଦେଶ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ସନ ୨୦୧୦ ନିମନ୍ତେ ଓ ସନ ୨୦୦୭ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀର ଉସ୍ତାଦ୍ ବିସମିଲ୍ଲାହ ଖାନ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ସନ ୨୦୧୦ରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ସେ ଦେବଦାସୀ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପ୍ରବୀଣତା ନିମନ୍ତେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ବରନ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୬ ଜନ୍ମ
ଅଜୟ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ

**ଅଜୟ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ** (ଜନ୍ମ: ୫ ଜୁନ ୧୯୪୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦକ । ସେ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ନିଜ ଅନୁବାଦ ପୁସ୍ତକ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିନ୍ଦୀ ଗଳ୍ପ" ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଅନୁବାଦ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୪୦ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ସେଥିରେ ଅନୁବାଦ ବ୍ୟତୀତ ମୌଳିକ ରଚନା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଅଧ୍ୟାପକ ବୃତ୍ତିରୁ ସେ ସେବାନିବୃତ ହୋଇ ସାରିଛନ୍ତି ।

ଅଜୟ ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଭଞ୍ଜନଗର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗାମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସେ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ହିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ୧୯୭୪ରେ ଡି.ଫିଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୪ରୁ ୨୦୦୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧ୍ୟାପକ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଦିରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଅଧିନରେ ବହୁ ଛାତ୍ର ଏମ୍.ଫିଲ., ପି.ଏଚ.ଡି. ଓ ଡି.ଲିଟ. ଲାଭ  କରିଛନ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ 
ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ
*
* ବନଗରବାଡୀ (ମରାଠୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଶଙ୍ଖ-ସିନ୍ଦୂର (ରମାନାଥ ତ୍ରିପାଠୀ ପୁସ୍ତକ ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଦୀକ୍ଷା (ନରେନ୍ଦ୍ର କୋହଲିଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଜାୟସୀ (ପରମାନନ୍ଦ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ମାଲିକ ମହମ୍ମଦ ଜୟସୀଙ୍କ ଜୀବନୀ ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ) ୧୯୯୩
* ବିଲ୍ଲେସୁର୍ ଛେଲିଆ (ନିରାଲାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ  ହିନ୍ଦୀରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିନ୍ଦୀ ଗଳ୍ପ ୨୦୧୫
* ସାତ ହିନ୍ଦୀ ବେତାର ନାଟକ
ହିନ୍ଦୀ ଅନୁବାଦ ଓ ମୌଳିକ ରଚନା
* ମନୋଜ ଦାସ କୃତ କହାନୀ ସଂଗ୍ରହ (ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ପ୍ରଭଞ୍ଜନ (ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଅନ୍ୱେଷକ୍ କା ଆକାଶ ୨୦୧୦(ରବି ରାୟଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ମୁରଲୀ ସାହୁକା ଦିନ (ନୃସିଂହ ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ପୁଣ୍ୟତୋୟା (ପ୍ରତିଭା ରାୟଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ନୀଲାଚଲ କୋ ରାସ୍ତା  (ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଦେବଶିଶୁ (ସୁସ୍ମିତା ବାଗ୍‌ଚୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ବନ୍ଦ ଘର କା କିବାଡ଼ (ମନୋରମା ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆରୁ ହିନ୍ଦୀକୁ ଅନୁବାଦ)
* ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଔର ସଂସ୍କୃତି (ସଂପାଦନା) ୨୦୧୮
* ନାକଟା ଚିତ୍ରକର (ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ: ଫତୁରା ନନ୍ଦ) ୨୦୧୮
* ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ବିବିଧ ପ୍ରସଙ୍ଗ (ହିନ୍ଦୀ) ୨୦୦୯
* ଉଡ଼ିୟା ସାହିତ୍ୟ – ଦିଶା ଔର୍ ପରିବେଶ୍ ୧୯୮୯
* ଉତ୍କଲ କୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହାନୀୟାଁ (ହିନ୍ଦୀ)
* ସ୍ମୃତି, ଶୋଧ ଔର ସମୀକ୍ଷା (ହିନ୍ଦୀ)
* ଉଡ଼ିୟା ଉପନ୍ୟାସ ସାହିତ୍ୟ ୧୯୭୭
* ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ପୂର୍ବକେ ହିନ୍ଦୀ ଔର ଓଡ଼ିୟା ଉପନ୍ୟାସୋଁକା ତୁଲନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ ୧୯୮୦
ପ୍ରବନ୍ଧ, ଆଲୋଚନା ଓ ସମୀକ୍ଷା
* ଅମର କଥାକାର ପ୍ରେମଚନ୍ଦ୍ ୧୯୯୨
* ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟ : ଏକ ସିଂହାବଲୋକନ ୧୯୭୭
* ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ ୧୯୮୪, ୧୯୯୪
* ସାଂପ୍ରତିକ ସାହିତ୍ୟ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ୨୦୦୩
* କୃଷ୍ଣଚରଣ – କୃତି ଓ କୃତିତ୍ୱ ୨୦୦୭ (ସଂପାଦନା)
* ସମୀକ୍ଷା ସୌରଭ ୧୯୯୮
* ୟାଂ ଚିନ୍ତୟାମୀ ସତତଂ (ଗଳ୍ପ) ୨୦୨୪
* ସ୍ମୃତି ସଂପଦ (ସ୍ମୃତିଲେଖ) ୨୦୨୪

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଅନୁବାଦ), ୨୦୧୯ 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିନ୍ଦୀ ଗଳ୍ପ' ପାଇଁ
* ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୦୬ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ହିନ୍ଦୀତର ଭାଷୀ କ୍ଷେତ୍ରର ହିନ୍ଦୀ ଲେଖକ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୭୬-୭୭ ଏବଂ ୧୯୮୬-୮୭
* ରାମକୃଷ୍ଣ ହିରଜୀମଲ ଡାଲମିୟାଁ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୩
* ଡି.ଲିଟ (ବିକ୍ରମଶିଳା ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ)
* ପୁନର୍ନବା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପୁରସ୍କାର
* ନେତ୍ରମଣି ଅନୁବାଦ ପୁରସ୍କାର

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶମା ଭାଟେ

**ଶମା ଭାଟେ** ବା ଗୁରୁ ଶମା ଭାଟେ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Guru **Shama Bhate**, (Marathi: शमा भाटे)(ଜନ୍ମ ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୦), ଅନ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ନାମ ଶମା ତାଇ) ଭାରତର ପ୍ରଖ୍ୟାତ କଥକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାଙ୍କ (Kathak exponents in India today) ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଛନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ୪୦ ବର୍ଷ ଧରି ନୃତ୍ୟ ପେଷାରେ ଥିବା ଶମା ୪ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ କାମ କରିଛନ୍ତି ଓ ଭାରତରେ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ତ‌ଥା କଥକ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି । ଆଉ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ନିଜର ନ‌ଦ୍ରୁପ ନାମକ ଏକ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀରେ ସେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଅଛନ୍ତି ।  in Pune 

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଗୁରୁ ଶମା ଭାଟେ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ବେଲଗାଁଓରେ (ଏବେକାର ବଲଗାଭି) ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୦ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀ ଗଙ୍ଗାଧର ଜି ନାଏକ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଗୁଲାବ ବଇସା ନାଏକ । ସେ ସନତ ଭାଟେଙ୍କୁ ସନ ୧୯୭୪ରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଦ ଭାଟେ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଅଛି । 

## ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ
ଗୁରୁ ରୋହିଣୀ ଭାଟେଙ୍କର  ଗୁରୁ ଶମା ଭାଟେ ବୋହୁ ଓ ପ୍ରଧାନ ଶିଷ୍ୟା ଥିଲେ ।  କଥକ ସମ୍ରାଟ ପଣ୍ଡିତ ବିରଜୁ ମହାରାଜ (Birju Maharaj) ଓ ପଣ୍ଡିତ ମୋହନରାଓ କାଲ୍ଲିଆନପୁରକାର (Mohanrao Kallianpurkar) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଥିଲେ ।  ତାଙ୍କ କଥକ ଶୈଳୀ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଉପର ଲିଖିତ ଗୁରୁ ତ‌ଥା ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଭୂତିର ମିଶ୍ରଣ ଓ ପଣ୍ଡିତ ସୁରେଶ ତଲ‌ୱାଲକରଙ୍କ ତବଲା ବାଦ୍ୟର ତାଳ ଓ ଲୟ ସାହାଯ୍ୟରେ ପ୍ରଭୂତ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା ।  

ସମୟ କ୍ରମେ ଅସଂଖ୍ୟ ପେଷାଦାର କଥକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ଓ ନର୍ତ୍ତକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଥଲେ ଯେଉଁମାନେ ଭାରତ ଓ ବିଦେଶରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଉଛନ୍ତି । ଅନେକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସେ ବୋର୍ଡ଼ ସଭ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ଓ ପୁଣେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ନାଳନ୍ଦା କଲେଜରେ, ନାଗପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟତ ଭାରତ କଲେଜରେ, ପୁଣେର ଭାରତୀ ବିଦ୍ୟାପୀଠାରେ ସେ ବରିଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶନ ଯୋଗୁ ୩୦ରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ଅନେକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳ‌ୟରୁ ପୋଷ୍ଟ-ଗ୍ରାଜୁଏଟ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି, ୧୨ ଜଣ ଏଚଆରଡିସି ଜାତୀୟ ସ୍କଲାରସିପ (ବରିଷ୍ଠ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ) ଓ ସିସିଇଆରଟି ସ୍କଲାରସିପ ପାଇଛନ୍ତି । 

## ନୃତ୍ୟକଳା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ 
ନୃତ୍ୟକଳା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅତି ବିସ୍ତୃତ ।  ତାଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷାରେ ଉଭୟ ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଚଳିତ କଥକ ଶୈଳୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସେ ତାଳ, ତରାନା ଓ ଠୁମରୀ ଇତ୍ୟାଦିର ସାହାଯ୍ୟରେ ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂରଚନାର ଭଣ୍ଡାର ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି; ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ତ୍ରିଶୁଳ (୯,୧୦ ଓ ୧୧ ବିଟର ତାଳ ମିଶ୍ରଣ), ସମ୍ବାଦ (ଦୋମୁହି ସଂରଚନା) ଓ ଲୟପନ (ପାରମ୍ପରିକ କଥକରେ ପାଞ୍ଚ ଜତିର ଉପସ୍ଥାପନା) । ସନ ୨୦୧୫ର ଏକ ତାଜା ଚିତ୍ରଣରେ ସେ ମହାଭାରତ ଛାୟାରେ ଅତୀତ କି ପରଛାଇୟାଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ୭ଟି ବିଭିନ୍ନ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓ ଲୋକ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି । ତଦ୍ରୁପର ତାଙ୍କ ଛାତ୍ରୀମାନେ ଲତା ମଙ୍ଗେସକରଙ୍କର ୮୫ତମ ଜନ୍ମ ଦିବସରେ 'ଚଲା ବାହି ଦେଶ' ('Chala Vahi Des') ନାମକ ଏକ ବାଲେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । 

ସନ ୨୦୧୮ରେ ନିର୍ମିତ  

୧. ଚତୁରଙ୍ଗ କି ଚଉପାଲ - ଏଥିରେ ଚତୁରଙ୍ଗ-ସାହିତ୍ୟ, ସରଗମ, ନାଚ କେ ବୋଲ ଓ ତରାନା ଆଦି ୪ ରାଗର ସମନ୍ୱୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି । 

୨. ପ୍ରତିଧ୍ୱନୀ - ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଅନ୍ତର୍ଧ୍ୱନୀରୁ ୫ଟି ଗଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାବ ଓ ଅଭିନୟ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଛି ।   ଗୁରୁ ଶମା ଭାଟେ ପୁଣେରେ ଏକ ବାର୍ଷିକ କୋରିଓଗ୍ରଫି ମେଳା ଆୟଜନ କରିଛନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ

**ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ** (୭ ମଇ ୧୯୨୧ - ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ବାଙ୍କୀ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୨, ୧୯୬୧ ଓ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାଙ୍କୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧ମ, ୩ୟ ଓ ୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ ୧୯୨୧ ମସିହାର ମଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗୌରାଙ୍ଗ ସାମନ୍ତରାୟ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ରୁକୁଣାବତୀ ପ୍ରହରାଜ । ଗୋକୁଳାନନ୍ଦଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା କଳାରେ ସ୍ନାତକ ଥିଲା ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଉତ୍କଳ କଂଗ୍ରେସ, ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ ୨୦୦୫ ମସିହାର ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ୨୬ ତାରିଖ ନିଜ ଗ୍ରାମ ଗୋଳାଗଣ୍ଡ ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୪ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

* **ଗୁଣବତ୍ତା:** D.Ed., B.A, D.Ed , B.A
* **ବୃତ୍ତି: ଚାଷ, ଶିକ୍ଷକତା, ଚାଷ, ଶିକ୍ଷକତା |**
* **ହବି: କବିତା ରଚନା, କ୍ରୀଡ଼ା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟ |**
* **ଫେଭରିଟ୍ ପାସ୍: ସଙ୍କୀର୍ତାନ୍ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସେବା |**
* **ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ: ପୁସ୍ତକ “ରାଧା ରେଖା”, “ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଗାଲା” ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ କବିତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ |**

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂଚନା: ଛାତ୍ର ବୃତ୍ତି ସମୟରେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ; ଅଧ୍ୟୟନ ପରେ ସକ୍ରିୟ ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ; କିସାନ୍ ସଂଗଠିତ କରି କିସାନ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ, ହରିଜନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଗରିବ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ସେବା ପ୍ରଦାନ; ଧାର୍ମିକ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆଗ୍ରହୀ |

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ରମେଶ ରାଉତ

**ରମେଶ ରାଉତ** (ଜନ୍ମ: ୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୦) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ରମେଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଆଠଗଡ଼ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରମେଶ ରାଉତ ୧୯୭୦ ମସିହାର ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଭାସ୍କର ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ରାଜଶ୍ରୀ ରାଉତ । ରମେଶଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ମାଟ୍ରିକ୍‌ରୁ କମ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ରମେଶ ରାଉତ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଥରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କାଳିଚରଣ ହେମ୍ବ୍ରମ

**କାଳିଚରଣ ହେମ୍ବ୍ରମ** (ଜନ୍ମ : ୦୧ ମଇ ୧୯୬୦) କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ଜଣେ ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷାର ଲେଖକ । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ସେ ନିଜ ପୁସ୍ତକ ଶିଶିରଜଲି ପାଇଁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ବୃତ୍ତିରେ ସେ ଜଣେ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ । 

## ଜୀବନୀ 
ହେମ୍ବ୍ରମ ୧୯୬୦ ମସିହା ମଇ ମାସ ୧ ତାରିଖରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  ସେ ବହଳଦା ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଟାଟା କଲେଜରୁ ସେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ, ଓଡ଼ିଶାରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । 

ହେମ୍ବ୍ରମ ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷାରେ ଗଳ୍ପ, ନାଟକ ଓ ଗୀତ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜିୱି ଜୁରୀରେ ସେ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ ଶିଶିରଜଲୀ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକ । ୧୫ଟି ଗଳ୍ପ ସମ୍ବଳିତ ଏହି ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ସେ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
* *Bousoyem Upol*
* *Dhibur Gating*
* *Jabor Gansng*
* *Damadol*
* *Guligodoriyo*
* *Saota Sechet*
* *Nirmoya Dharti*
* *Timir Sagingre Lo-Beer*
* *Donmese Barudang Tala Tordang*
* *Sisirjali*
* *Sirjon Kahet*

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ସାହିତ୍ୟିକ
ଚାମୁଣ୍ଡା

**ଚାମୁଣ୍ଡା** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Chamunda**), (Sanskrit: चामुण्डा, IAST: Cāmuṇḍā) ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମ **ଚାମୁଣ୍ଡେଶ୍ୱରୀ**, **ଚର୍ଚ୍ଚିକା** ଓ **ରକ୍ତ କାଳୀ**) ଚଣ୍ଡୀ ଓ ହିନ୍ଦୁ ଠାକୁରାଣୀ ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଏକ ଭୟାନ‌କ ରୂପ ଯାହା ଓ ୭ ମାତୃକା ବା ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜଣେ ।

ସେ ମଧ୍ୟ ୬୪ (ବା ୮୧) ମୁଖ୍ୟ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଯେଉଁମାନେ ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ପରିଚାରିକା । ଚଣ୍ଡ (Chanda) ଓ ମୁଣ୍ଡ (Munda) ନାମକ ଦୁଇ ଅସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଚାମୁଣ୍ଡା ଠାକୁରାଣୀ ହୋଇଥିଲା । କାଳୀ, ଦୁର୍ଗା ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ।    

ପୁରାକାଳରେ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ପୂଜାରେ ବଳି ଦିଆଯା‌ଉଥିବା ସ‌ହିତ ମଦ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ବେଳେବେଳ ମଣିଷ ବଳି ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ ଚାମୁଣ୍ଡା ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ଠାକୁରାଣୀ ଭାବରେ ପୂଜା ପାଉଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ପ୍ରଭାବରେ ସେହି ପ୍ରଥା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ।

## ଉତ୍ପତ୍ତି
ରାମକୃଷ୍ଣ ଗୋପାଲ ଭଣ୍ଡାରକର (Ramakrishna Gopal Bhandarkar) କ‌ହିବା ଅନୁସାରେ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କର ଠାକୁରାଣୀ ଥିଲେ ଚାମୁଣ୍ଡା । ତାଙ୍କୁ 'ମଧ୍ୟ ଭାରତ'ର ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଔପଚାରିକ ଭାବରେ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ପଶୁ ବା ମଣିଷ ବଳି ସ‌ହିତ ମଦ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିଲା । ହିନ୍ଦୁ ସମିଶ୍ରଣ ପରେ ମଧ୍ୟ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କର ତାନ୍ତ୍ରିକ ପୂଜାରେ ବଳି ଦିଆଯାଉଥିଲା । ବୈଦିକ ରୀତିର ରୁଦ୍ର ବା ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଶିବଙ୍କ ସ‌ହିତ ସ‌ହାବସ୍ଥାନ ଯୋଗୁ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କର ଭୟାନ‌କ ରୂପ ଓ ଗୁଣ ହୋଇଥିବା ଭଣ୍ଡାରକରଙ୍କର ମତ; ଅଗ୍ନି ଦେବଙ୍କ ସ‌ହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା କୁହାଯାଏ । ଏହି ତ‌ତ୍ତ୍ୱକୁ ୱାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି । ଚାମୁଣ୍ଡା, ଚାମୁଣ୍ଡି, ଚାମୁଣ୍ଡେଶ୍ୱରୀ, ଚର୍ଚ୍ଚିକା ଓ ରକ୍ତକାଳୀ ସ‌ହିତ ତାଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଅଛି ଯଥା:- ରୁଧିର କାଳୀ, ଚଣ୍ଡ କାଳୀ, ରୁଧିର, ରୁଧିର ମାଳା ଦେବୀ, ରୁଧିରାମ୍ମା, ରୁଧିରେଶ୍ୱରୀ, ରକ୍ତ ଚାମୁଣ୍ଡୀ, ବୀର କାଳୀ, ପୋରକଲି, ଘାଲୁରିକା, ଉରଗା ଚଣ୍ଡୀ, କଲାରି ଦେବୀ ଓ ଅତି ଭୟ କାଳୀ ଯାହାଙ୍କୁ ଭାରତ ଓ ନେପାଳର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଯୁଦ୍ଧ ଦେବୀ ଓ କଲରିପୟାଟ୍ଟୁ (Kalaripayattu) ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାର ଦେବୀ ଭାବରେ ସେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି । 

## ପ୍ରତିମା-ବିଦ୍ୟା
 । ମଡ଼ା ଉପରେ ଚାମୁଣ୍ଡା ବସିଛନ୍ତି । |left|381x381px]]
ଚାମୁଣ୍ଡା ପ୍ରତିମୁର୍ତ୍ତିର ରଙ୍ଗ କଳା ବା ନାଲି ଥାଏ ଓ ବେକରେ ମୁଣ୍ଡ ବା ଖପୁରୀ ମାଳା ପଡ଼ିଥାଏ । ତାଙ୍କର ୪,୮,୧୦ ବା ବାରଟି ହାତ ଥାଇପାରେ, ହାତରେ ଡମ୍ବରୁ, ତ୍ରିଶୁଳ, ବଜ୍ର, ଖଣ୍ଡା, କଟାମୁଣ୍ଡ, ଖପୁରୀ ଗଦା (*khatvanga*), ସାପ, ରକ୍ତଭରା ଖପୁରୀ ବା ପାନୀୟ ପାତ୍ର ଥାଏ । ପୁରୁଷ ଲୋକର ଶବ ଉପରେ ସେ ଠିଆ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ଯାହାକୁ ପ୍ରେତାସନ କୁହାଯାଏ । ଖପୁରୀ, ହାଡ଼ ଓ ସାପ ଇତ୍ୟାଦି ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ରୂପ ନେଇଥାଏ । ସେ ଗୋଟିଏ ଜଜ୍ଞୋପବିତ ଧାରଣ କରିଥାଆନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ବାଳ ଜଟା ଆକାରରେ ଥାଏ ଯାହାକୁ ସେ ସାପ ବା ଖପୁରୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଳଙ୍କାର ଭାବରେ ବାନ୍ଧିଥାଆନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମଥାରେ ଅସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଜ‌ହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତାଙ୍କର ଆଖିରୁ ନିଆଁ ହୁଳା ବାହାରିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ । ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ସବୁ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ରହନ୍ତି ।  ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ କଙ୍କାଳ ବା ଭୂତ ଓ ବିଲୁଆ ଥାଆନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ବସିବା ବା ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନ ତଳେ ଥିବା ମଣିଷ ଶବର ମାଂସ ଝୁଣି ଖାଆନ୍ତି । ବିଲୁଆ ଓ ତାଙ୍କର ସାଥିମାନେ ଖପୁରୀ-ପାତ୍ରରେ ଥିବା ରକ୍ତ ବା କଟା ମୁଣ୍ଡରୁ ବୋହିଯାଉଥିବା ରକ୍ତ ପାନ କରୁଥାଆନ୍ତି । ପ୍ରତିକାତ୍ମକ ଭାବରେ ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପରାଜିତ ଶତୃର ରକ୍ତ ଚାମୁଣ୍ଡା ପାନ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ମାତୃକାଙ୍କର ବିଶେଷତଃ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାନ କରିବାଟା ଏକ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ । ବେଳେ ବେଳେ ସେ ପେଚା ବାହନ ଉପରେ ବସିଥାଆନ୍ତି । ତାଙ୍କର ପତାକାରେ ଏକ ଚିଲ ଚିହ୍ନ ଥାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ
ଚଣ୍ଡୀ

**ଚଣ୍ଡୀ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ**Chandi**), (Sanskrit: ) or **Chandika** () ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ ବା ଠାକୁରାଣୀ । ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଏକ ଅବତାର ।   ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ସେ ପରିଚାୟକ । ଚଣ୍ଡୀ ଅତି ଭୟାନ‌କ ଓ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ନିମନ୍ତେ ଅପ‌ହଞ୍ଚ । ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ସ‌ହି ପାରନ୍ତିନି । ଓ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୁଅନ୍ତି । ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସେ ଏକ ଭୟାନ‌କ ଆକାର ଯାହା ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । କୌଣସି ଦୟା ମାୟା ନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି । ଦେବୀ ମହାତ୍ମ୍ୟରେ (*Devi Mahatmya*) ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଜଣେ ସାତ ବର୍ଷ ବୟସ୍କା ଝିଅକୁ ଚଣ୍ଡୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । 

ଉମା, ଗୌରୀ, ପାର୍ବତୀ, ହୈମ‌‌ବତୀ, ଶତାକ୍ଷୀ, ଶାକମ୍ବରୀ ଦେବୀ, ଜଗନ୍ମାତା, ଅନ୍ନପୁର୍ଣ୍ଣା ଓ ଭବାନୀ ଇତ୍ୟାଦି ତାଙ୍କର ଦୟାଳୁ ରୂପ; ଦୁର୍ଗା, କାଳୀ, ଶ୍ୟାମା, ଚଣ୍ଡି ଚଣ୍ଡିକା, ଭୈରବୀ, ଛିନ୍ନମସ୍ତା ଓ ଚାମୁଣ୍ଡା ଇତ୍ୟାଦି ତାଙ୍କର ଭୟାନ‌କ ରୂପ ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ମହାଗୌରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଓ ଅପରାଜିତା ନାମକ ତିନି ଅବତାର ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅବତାରର ନାମ ଚଣ୍ଡିକା । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କର ଚଣ୍ଡୀ ଓ ଚାମୁଣ୍ଡା ନାମରେ ଦୁଇଟି ଆକାର ଅଛି ଓ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ନାମକ ଦୁଇଟି ଅସୁରଙ୍କୁ ନିପାତ କରିଥିବାରୁ ଠାକୁରାଣୀ କୌଶିକି ଏହି ନାମକରଣ କରିଥିଲେ ।

ରାକ୍ଷସ ମହିଷାସୁରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବାରୁ ସର୍ବଶକ୍ତିମୟୀ ଭାବରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନି ନାମକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଶମ୍ଭୁ ନିଶମ୍ଭୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କର କାତ୍ୟାୟନୀ, କୌଶିକୀ ବା ଅମ୍ବିକା ନାମକରଣ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି । http://stotraratna.awardspace.com/sruthi/katha/k7.pdf  ଅସୁରଙ୍କ ସାଥିରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ରତ ହେବା ଯୋଗୁ ଦେବତାମାନେ ନପୁଂସକ ହୋଇଗଲେ । ସବୁ ଦେବତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଏକ ବିରାଟ ଆକାର ଧାରଣ କଲାପରେ ଏକ ମହିଳା ଆକାରରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଏହାର ଅଗ୍ନିଶିଖା ଖେଳିଯାଇଥିଲା । 

ପାର୍ବତୀ ଜଣେ ସର୍ବଶକ୍ତିମୟୀ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ତ୍ରିଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ମଣ୍ଡିତ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ହାତମାନଙ୍କରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅର୍ପିତ ପବିତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଗ‌ହଣା, ପୋଷାକ, ଫୁଲମାଳା ଧରି ଦେବୀ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଶରୀର ହଜାର ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶୋଭା ଧାରଣ କରିଥିଲା । 

ଅନ୍ୟ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ରକ୍ତବୀଜ ଅସୁର ସ‌ହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚଣ୍ଡୀ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ରକ୍ତବୀଜର ଟୋପାଏ ରକ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଏକ ନୂଆ ରକ୍ତବୀଜର ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବାରୁ ମା କାଳୀ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାନ କରିଦେଲେ ଓ ରକ୍ତରୁ ଜାତ ହୋଇଥିବା ଅସୁର ତ‌ଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡୀ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ ରକ୍ତଜୀଜକୁ ନିଜେ ଚଣ୍ଡୀ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ ।   ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣରେ ଏହି କାହାଣୀ ସାଥିରେ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ମହାକାଳୀ (ପାର୍ବତୀ) ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଲିଖତ ଅଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ପନ୍ଥ

**ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ପନ୍ତ** (୨୦ ମଇ ୧୯୦୦ – ୨୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୭) ଜଣେ ହିନ୍ଦୀ କବି ଥିଲେ । ତାଙ୍କ କବିତା ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରକୃତି, ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଜୀବନୀ 
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଅଲମୋଡା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୌସାନୀଠାରେ ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ ପରେ ତାଙ୍କ ମା'ଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ପିଲାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପରିବାରରୁ ସ୍ନେହ ମିଳି ନଥିଲା ଓ ଏହି ଅବଶୋଷ ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ଜମିଦାର ଓ ଏକ ଚା ବଗିଚାର ମ୍ୟାନେଜର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ଥିଲେ । ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିବେଶରେ ବଢିଥିବାରୁ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ପରିଲିକ୍ଷିତ ହୁଏ ।

୧୯୧୮ ମସିହାରେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ବାରଣାସୀର କୁଇନ୍ସ କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର, ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଂରାଜୀ କବିମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି କବିମାନଙ୍କର ଲେଖା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ରଚନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ । 
ଓ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଦାର୍ଶନିକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ ।
* ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ
* ତାରାପଥ
* ପଲ୍ଲବ
* କାଲା ଔର ବୁଢ଼ା ଚାନ୍ଦ
* ଗ୍ରନ୍ଥି
*  

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୮ ( "ଚିଦମ୍ବରା" ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ।ଏ ହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ସେ ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ କବି ଥିଲେ ) 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ( "କାଲା ଔର ବୁଢ଼ା ଚାନ୍ଦ" ପାଇଁ) 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ
* ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ - ୧୯୬୧

## ପରଲୋକ 
୧୯୭୭ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୮ ତାରିଖରେ ଆଲାହାବାଦଠାରେ ପନ୍ତଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତାଙ୍କ ବାସଭବନକୁ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଲିଖିତ କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, ଚିଠି ଓ ସେ ପାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପୁରସ୍କାର ରଖାଯାଇଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ

**ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ** (୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୫ - ୧୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଯୋଗେଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୭, ୧୯୬୭, ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାଙ୍କୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୨ୟ, ୪ର୍ଥ, ୬ଷ୍ଠ ଓ ୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ ୧୯୨୫ ମସିହାର ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୨ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଯୁଧିଷ୍ଠୀର ରାଉତ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ପାଟରାଣୀ ଦେବୀ । ଯୋଗେଶଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଥିଲା ଏମ୍.ବି.ବି.ଏସ୍. ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

### ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ ବିବରଣୀ 
## ମୃତ୍ୟୁ 
ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ ୨୦୦୯ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ୧୨ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୩ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ନାମୱର ସିଂହ

**ନାମୱର ସିଂହ** ( ୨୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୨୬ - ୧୯ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ସମୀକ୍ଷକ, ଭାଷାବିତ, ଶିକ୍ଷାବିତ ଥିଲେ । ସେ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡକ୍ଟରେଟ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସମେତ ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ହିନ୍ଦୀ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ସେ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଜବାହର ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ "ଭାରତୀୟ ଭାଷା କେନ୍ଦ୍ର" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୨ରେ ଅବସର ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ "ପ୍ରଫେସର ଅଫ ଏମିରଟସ" ଭାବରେ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ବିକ ଜୀବନ 
ନାମୱର ୧୯୨୬ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୮ ତାରିଖରେ ବାରଣାସୀର ଜିୟାନପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଜିୟାନପୁରଠାରେ ସେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ବାରଣାସୀରେ ସେ ମାଟ୍ରିକ ଓ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ୧୯୪୯ରେ ସ୍ନାତକ ଓ ୧୯୫୧ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିଥିଲେ । "ହଜାରୀ ପ୍ରସାଦ ଦ୍ୱିବେଦୀ"ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସେ ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ ।  ନାମୱରଙ୍କ ସାନ ଭାଇ "କାଶିନାଥ ସିଂହ" ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲେଖକ ।

୧୯୫୯ ମସିହାରେ ସେ "ଚନ୍ଦୌଲୀ" ଲୋକ ସଭା ଆସନରୁ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟୀର ପ୍ରାଥୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ୧୮୦୦୦ ଭୋଟ ମିଳିଥିଲା ଓ ସେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ ।   ଜବାହର ଲାଲା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ନେବା ପରେ ସେ ୱର୍ଦ୍ଧାର "ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ତର୍ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ"ର କୁଳପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । "ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ ପାଠାଗାର ଫାଉଣ୍ଡେସନ"ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 
* ଦୂସରୀ ପରମ୍ପରା କି ଖୋଜ 
* ଇତିହାସ ଔର ଆଲୋଚନା 

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୭୧( 'କବିତା କେ ନୟେ ପ୍ରତିମାନ' ପାଇଁ)
* ଶଳକା ସମ୍ମାନ (ଦିଲ୍ଲୀ ହିନ୍ଦୁ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ସାହିତ୍ୟ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନ (ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ହିନ୍ଦୀ ସଂସ୍ଥାନଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)
* କୁଭେମ୍ପୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପୁରସ୍କାର (ରାଷ୍ଟ୍ରକବି କୁଭେମ୍ପୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଭାରତ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ
* ଡିଲିଟ (ହାଇଦରାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ

**ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ** (୮ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୦୮ - ୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୮) ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଓ ଗଡ଼ଜାତ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ବହୁବାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ଓ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ ୧୯୦୮ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ମାସ ୮ ତାରିଖରେ ତାଳଚେର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୋଇପାଳଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଭରତ ପ୍ରଧାନ । ଶୈଶବରୁ ହିଁ ସେ ବାପାଙ୍କୁ ହରେଇଥିଲେ । ପବିତ୍ରଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଥିଲା କଳାରେ ସ୍ନାତକ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ, ଜନ କଂଗ୍ରେସ ଓ ଭାରତୀୟ ଲୋକ ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
 ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ସିତାରା ଦେବୀ

**ସିତାରା ଦେବୀ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Sitara Devi** (୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୦ – ୨୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୪) ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଥକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟିକା ଓ ଅଭନେତ୍ରୀ ଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଓ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଥିଲେ, ଭାରତ ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସେ ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ବିଶେଷତଃ ରୟଲ ଆଲବର୍ଟ ହଲ , ଲଣ୍ଡନ (୧୯୬୭) ଓ କାର୍ଣ୍ଣେଜି ହଲ,  ନିଉ ୟୋର୍କରେ (୧୯୭୬) ।

## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି 
ସିତାରା ଦେବୀ ନଭେମ୍ବର ୮ ତାରିଖ ୧୯୨୦ରେ  କଲିକତାରେ (ଏବେକାର କୋଲକାତା) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥଲେ ଓ ସଂଯୋଗ ବଶତଃ ସେହି ଦିନ ଦିପାବଳୀର ଧନତେରାସ (Dhanteras Dipavali) ପର୍ବ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏଣୁ ଧନର ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଧନଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାମ କରଣ କରାଯାଇଥିଲା । 
 
ବାରାଣସୀରୁ ଆସି ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବ‌ହୁତ ବର୍ଷ ଧରି କଲିକତାରେ ବସବାସ କରିଥିବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ସିତାରା ଦେବୀ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ଜଣେ  ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଦ୍ରଲୋକ ଥଲେ ଓ ସଂସ୍କୃତରେ ବୈଷ୍ଣବ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଭରଣ ପୋଷଣ ନିମନ୍ତେ କଥକ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମାତା ମତ୍ସ୍ୟ କୁମାରୀ ଏକ କଳାକାର ପରିବାରର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କର ନେପାଳ ରାଜକୀୟ ପରିବାର ସ‌ହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିଲା । ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ନେପାଳର ରାଜକୀୟ କୋର୍ଟରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବାବେଳେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ହୋଇଗଲେ ଓ ଭାରତ ନାଟ୍ୟମ ତ‌‌ଥା ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଷୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । କଥକ ନୃତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଥିଲା । କଥକ ତାଙ୍କ ରୋଜଗାରର ପନ୍ଥା ହୋଇଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତି ଝିଅ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ସଞ୍ଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା; ଝିଅଙ୍କ ନାମ ଅଳକାନନ୍ଦା, ତାରା ଓ ଧନ୍ନୋ ଥିଲା, ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଚୁବେ ଓ ପାଣ୍ଡେ ଥିଲା ।  

ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ସ‌ହିତ ସିତାରା ଦେବୀ ଭେଟ କରିଥିଲେ ଓ ହଜିଲା ଭାରତୀୟ କଳାକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ପାଇବା ପରେ ଠାକୁରଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ କଥକ ନୃତ୍ୟର ସୁଧାର ଆଣି ସେହି ଲକ୍ଷ ପୂରଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ । ସେ ସମୟରେ କଥକ ନୃତ୍ୟ କେବଳ ପୁଅମାନେ ବା ନାଚବାଲୀ ଝିଅମାନେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ ଓ ଭଦ୍ର ଘରର ପିଲାମାନେ ଏହି ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବା ଆଶା କରାଯାଉନଥିଲା । ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ଧାର୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ମିଶ୍ରଣ କରିବାକୁ ଶୁକଦେବ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଏହା ଯୋଗୁ ପରିବାର ବଦନାମ ହୋଇଗଲେ ଓ ବାସ୍ତବତଃ ପ୍ରାୟ ଜାତିରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହୋଇଗଲେ । 

ମହାରାଜ ନିଜର ଜାତିଲୋକଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବେଶ୍ୟା ମଧ୍ୟ କୁହାଗଲା । ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷରୁ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରିପାରିଲାନି । ସିତାରା ଦେବୀ ପୂର୍ବ କଥା ସ୍ମରଣ କରି କ‌ହନ୍ତି, "ମୋ ପିତା କ‌ହିଲେ, ଯଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ‌ହିତ ରାଧା  ନୃତ୍ୟ କରିପାରିଥିଲେ, ତେବେ ଝିଅମାନେ କାହିଁକି କରିନପାରିବେ ? ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଅଧିକାରକୁ ପୁରୁଷମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେବାକଥା ।" ମହାରାଜ ତାଙ୍କର ଘର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଏକ ନୂଆ ଜାଗାରେ ବାସ କଲେ । ଗୋଟିଏ ନୂଆ ନାଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ପୁଅ ଓ ଝିଅଙ୍କ ସ‌ହିତ ନିଜ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଥରେ କାନୁନ ରକ୍ଷାକାରୀମାନେ ଆସି ବିଦ୍ୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ମହାଭାରତ କାହାଣୀକୁ ସ୍କୁଲରେ ମହାରାଜ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେଇଥିଲେ । ସିତାରା ତାଙ୍କଠାରୁ ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବଡ଼ ଭଉଣୀ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ ଓ ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ସୁକୁମାର ସେନ

ସୁକୁମାର ସେନ (; ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୦୦&nbsp;– ୦୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୨) ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ପାଲି, ପ୍ରାକୃତ ଓ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
ସୁକୁମାର ୧୯୦୦ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ହରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ସେନ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ନବନଳିନୀ ଦେବୀ ଥିଲା । ପିତାଙ୍କ ବୃତି ଥିଲା ଓକିଲାତି । ତାଙ୍କର ପୈତୃକ ଘର ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ପୂର୍ବ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ଜିଲ୍ଲାର ଗୋତାନ । ସୁକୁମାର ବର୍ଦ୍ଧମାନ ମୁନିସିପାଲ ହାଇସ୍କୁଲରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧିନସ୍ଥ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ରାଜ କଲେଜରୁ ଏଫଏ ପାସ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ସେ ସରକାରୀ ସଂସ୍କୃତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୩ରେ "ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର" ପଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାଷାବିତ "ସୁନୀତି କୁମାର ଚାଟର୍ଜୀ" ଓ "ଇରା ଜାହାଙ୍ଗୀର ସୋରାବଜୀ ତାରାପୁରୱାଲା" ସୁକୁମାରଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ପରେ ସେ "ପ୍ରେମଚାନ୍ଦ ରାୟଚାନ୍ଦ" ବୃତ୍ତି ପାଇ ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସୁକୁମାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ବୃତିଗତ ଜୀବନ 
୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସୁକୁମାର କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ୩୫ ବର୍ଷ କାଳ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ସୁନୀତି କୁମାର ଚାଟର୍ଜୀଙ୍କ ପରେ, ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ସେ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର ବିଭାଗର ଦ୍ୱିତୀୟ "ଖଇରା ପ୍ରଫେସର" ହେବାର ମର୍ଯ୍ୟଦା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଦେଶ ବିଦେଶର ବହୁ ଗବେଷକ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଆସି ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅନୁସଂଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ସୁକୁମାର "ୟୁଜ ଅଫ କେସେସ ଇନ୍ ବେଦିକ ପ୍ରୋଜ" (୧୯୨୮) ଓ "ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ହାଇବ୍ରିଡ ସଂସ୍କୃତ(୧୯୨୮)" ପୁସ୍ତକରେ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟନ ଭାଷାର ଲିଖନ ଶୈଳୀ ବାବଦରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । ବଙ୍ଗାଳୀ ସାହିତ୍ୟକୁ, ସୁକୁମାର ନିଜ ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନା "ଗଳ୍ପ ସମଗ୍ର" (୨୦୦୯) ବହିରେ ସଂକଳିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ - ୧୯୮୪( ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, ଲଣ୍ଡନ । ଏହି ପଦକ ପାଇବାରେ ସୁକୁମାର ଏସିଆ ମହାଦେଶର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ )
* ରବୀନ୍ଦ୍ର ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୩
* ଆନନ୍ଦ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୬, ୧୯୮୪
* ବିଦ୍ୟାସାଗର ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୧
* ଦେଶିକୋତ୍ତମ - ୧୯୮୨
* ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ - ୧୯୯୦
* ଯଦୁନାଥ ସରକାର ପଦକ ( ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, କଲିକତା)
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ - ୧୯୭୩
* ଆଶୁତୋଷ ସ୍ମୃତି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ
* ସରୋଜିନୀ ପଦକ

## ରଚନାବଳୀ 
# ଭାଷାର ଇତିବୃତ
# Women's Dialect in Bengali
# ବଙ୍ଗଳା ସ୍ଥାନ ନାମ 
# ରାମ କଥାର ପ୍ରାକ ଇତିହାସ 
# ଭରତ କଥାର ଗ୍ରନ୍ଥି ମୋଚନ
# A History of Brajabuli Literature 
# ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ
# ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟର କଥା
# ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟେ ଗଦ୍ୟ
# ବଙ୍ଗ ଭୂମିକା
# ବଙ୍ଗଳା ଇସଲାମି ସାହିତ୍ୟ
# ଦିନେରେ ପରେ ଦିନ ଯେ ଗେଲୋ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ
ହରେକୃଷ୍ଣ ଶତପଥୀ

**ହରେକୃଷ୍ଣ ଶତପଥୀ**, କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ।

## ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
କବି ମହାନ୍ତି, ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର କାମାକ୍ଷାନଗର ଅନ୍ତର୍ଗତ ମାର୍ଥାପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନାରୁ ସେ ଛୋଟ ଗପ ଲେଖିବା ଆରମ୍ବ କରିଥିଲେ ।

## ଚାକିରୀ ଜୀବନ
ସେ ପୁରୀସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଓ ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥଲେ । ତାପରେ ତିରୁପତିସ୍ଥିତ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦୁଇଥର ଦଶବର୍ଷ କୁଳପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାପରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଏବେ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ କିସ୍‌ର କୁଳପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।

## ଲେଖା 
* ଓଡ଼ିଆ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା
* ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଜାତି ଓ ଜାତୀୟତା
* ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଇତିହାସ
* ମୌଳିକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ତତ୍ତ୍ୱ
* ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶା ଓ ମଧ୍ୟ ଯୁଗ ଓଡ଼ିଶା
* ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶା
* ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଓଡ଼ିଶା

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
ସେ ୨୨ରୁ ଅଧିକ ଜଣାଶୁଣା ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି । 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୧
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର(ଅସରନ୍ତି ଅଣସର ପାଇଁ) - ୨୦୦୮
* ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସମ୍ମାନ -  ୨୦୧୯
* ରାମକୃଷ ଯୟଦୟାଲ ଡାଲମିଆ ଶ୍ରୀବାଣୀ ସମ୍ମାନ- ୨୦୧୦
* ବ୍ରହ୍ମଋଷି ସମ୍ମାନ -୨୦୧୧

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ