open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ହେମା ନାଏକ

**ହେମା ନାଏକ** ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତ ଗୋଆର କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷା ଲେଖକ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଜଣେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ଏବଂ କୋଙ୍କଣୀ ଲେଖକ ପୁଣ୍ଡାଲିକ୍ ନାୟକଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ "ଭଲଭୋଇ" ଭିତ୍ତିକ ଆପୁରବାଇ ପ୍ରକାଶନର ବ୍ୟାନରରେ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ହେମା ଧୁମାତକର୍ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସେ ଜଣେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକତ୍ତ୍ୱର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଛାତ୍ର ସମୟରୁ ହିଁ ସେ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୭୩ ମସିହାରେ କୋଲକାତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବିଶ୍ୱ ମହିଳା ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ କୋଙ୍କଣୀରେ ସମାଜରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ।

## ବୃତ୍ତି
ନିଜର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ, ହେମା ନାଏକ କୋଙ୍କଣୀ ସାହିତ୍ୟରେ ମହିଳା ମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ସମାଜରେ ପ୍ରଚଳିତ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ଏବଂ ପୁରୁଷବାଦ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । କୋଙ୍କଣୀ ସାହିତ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ନାରୀବାଦୀ ଆଦର୍ଶକୁ ଏକୀଭୂତ କରିବା ପାଇଁ ସେ "ଚିତ୍ରାଙ୍ଗୀ ମେଲାଭ" ନାମକ ଯୁବ ମହିଳା ଲେଖକମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଅଂଶ ହେବା ସହିତ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଗୋଆର ରାଜ୍ୟତା ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରକାଶନ ଗୃହ ଅପୁରବାଇ ପ୍ରକାଶନ ଅଧୀନରେ କୋଙ୍କଣୀରେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ।

ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ନାଏକ ଜଣେ ଲେଖକ, କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଲେଖକ, ଅନୁବାଦକ, ପ୍ରକାଶକ ଏବଂ ନିର୍ମାତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ, ଶ୍ରେଣୀ ଏବଂ ଜାତି ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପରେ ନିମାନ ସାନସ୍କର, ନାୟକ ପ୍ରଣିତା ପାରମ୍ପାରିକ ରୀତିନୀତିଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇ ତାଙ୍କ ମୃତ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ ।

୨୦୧୫ ମସିହାରେ ହିଂସା ଉପରେ ସରକାରୀ ନିରବତା ବିରୋଧରେ ନାୟକ ଭାରତୀୟ ଲେଖକଙ୍କ ବିରୋଧର ଏକ ଅଂଶ ଥିଲେ । ୨୦୧୨-୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଦେଶରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟାଚାରର ବୃଦ୍ଧି ଘଟଣାର ଉତ୍ତରରେ ସେ କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ 'ଲଗ୍ ଆଉଟ୍ ଇନ୍ ଡେନିକ୍ ହେରାଲ୍ଡ'ରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ସେ କୋଙ୍କଣୀ ଉପନ୍ୟାସ *ଅପରୁପ୍ ଓଧ୍* ଲେଖିଥିଲେ । ୨୦୧୭ ମସିହାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ୱାଘଙ୍କ ପୁସ୍ତକ *ସୁଧୀର ସୁକ୍ତା* ପ୍ରକାଶନ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ଏତଲା ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଜାତି ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ଆପତ୍ତିଜନକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ପାଇଁ ବିତର୍କର ବିଷୟ ପାଲଟିଥିଲା ।

## ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା
ନାଏକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କୋଙ୍କଣୀ ଉପନ୍ୟାସ *ଭୋଗଦାଣ୍ଡ* ପାଇଁ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ କୋଙ୍କଣୀରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ହିନ୍ଦୀ ଉପନ୍ୟାସ କାଳୀ କଥାର ଅନୁବାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଅନୁବାଦ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ *ଭୋଗଦାଣ୍ଡ* ପାଇଁ ଟିଏମଏ ପାଏ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ମଣିପାଲଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁସ୍ତକ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି । ଚିତ୍ରାଙ୍ଗୀ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଫେଡେରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରକାଶକଦ୍ୱାରା କାଥା ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲା ।

## କାର୍ଯ୍ୟ
### ଅନୁବାଦଗୁଡିକ
* ପି. ଏସ. ରମଣୀଙ୍କର *ତାଥ କାନା* (ଆତ୍ମଜୀବନୀ) କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାରେ ।
* କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାରେ ଭାଲଚନ୍ଦ୍ର ମୁଙ୍ଗେକରଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ।
* କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ଯାଦବଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ।
* ଗୋଆ: କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାରେ ମାରିଆ ଆରୋରା କାଉଟୋଙ୍କ ଝିଅର କାହାଣୀ ।

### କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ
* ନିର୍ବଳା
* ନିମାନେ ସଂସ୍କାର
* ଦୁର୍ଗାବତାର୍

### ଉପନ୍ୟାସ
* ଅପରୁପ୍ ଓଧ୍ (୨୦୧୬)
* ଲଗ୍ ଆଉଟ
* ଭୋଗଦାଣ୍ଡ

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖିକା
ସାଇମେଟିକୋନ

**ସାଇମେଟିକୋନ**, **ସାଇମେଥିକୋନ୍** ବନାନ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ, ଏହା ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ଅତ୍ୟଧିକ ଅନ୍ତନଳୀ ଗ୍ୟାସର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାର ଉପକାରର ପ୍ରମାଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅଛି । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।

ଏହି ଔଷଧ ସାଧାରଣତଃ ଭଲ ଭାବରେ ସହ୍ୟ କରିହୁଏ । ଏହା ଅନ୍ତନଳୀ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ବୁଦବୁଦଗୁଡିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ବିନା ପ୍ରେସକ୍ରିପସନରେ ଏହା  ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ । ଏହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔଷଧ ଯେପରିକି ଲୋପେରାମାଇଡ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟାସିଡ୍ ସହିତ ମିଳିତ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବିଶାଖା ଦତ୍ତ

**ବିଶାଖା ଦତ୍ତ** ଜଣେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା, ସମାଜସେବୀ ତଥା ପୂର୍ବତନ ସାମ୍ବାଦିକା । ମୁମ୍ବାଇରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସୁବିଧା, ମହିଳା ଅଧିକାର ନିୟମ ଓ ଯୌନଗତ ଅସୁବିଧା ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବାଥିବା ଅଣଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥା ପଏଣ୍ଟ ଅଫ୍ ଭିୟୁର ସେ ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା । ସେ ୱିକିମିଡିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ (୨୦୧୦-୨୦୧୪) ଓ କ୍ରିଏଟିଂ ରିସୋର୍ସେସ୍ ଫର୍ ଏମ୍‌ପାୱାର୍‌ମେଣ୍ଟ ଇନ୍ ଆକ୍ସନ ଭଳି କିଛି ଅଣଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥାର ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ । ସେ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନର ଟ୍ରଷ୍ଟ ବୋର୍ଡ଼ରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ 
୧୯୯୮ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଭିନ୍ନ ପଞ୍ଚାୟତରେ ମହିଳା ରାଜନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ପୁସ୍ତକ *ଆଣ୍ଡ୍ ହୁ ଉଇଲ୍ ମେକ୍ ଦି ଚପାତିସ୍‌*ର ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ । ୨୦୦୩ ମସିହାରେ *ଇନ୍ ଦି ଫ୍ଲେସ୍: ଥ୍ରୀ ଲାଇଭ୍‌ସ୍ ଇନ ପ୍ରଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନ୍* ନାମକ ତାଙ୍କର ଏକ ବୃତ୍ତଚିତ୍ର ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରୀରୂପା ମିତ୍ର ଚୌଧୁରୀ

**ଶ୍ରୀରୂପା ମିତ୍ର ଚୌଧୁରୀ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ ଯିଏକି ନିର୍ଭୟା ଦିଦି ଭାବରେ ଜଣାଣୁଣା । ସେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଜଣେ ସଦସ୍ୟା ଭାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ କିଛି ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବାବେଳେ ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀରୂପ ମିତ୍ର ଚୌଧୁରୀ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ମାଲଦା ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣ ବାଲୁଚର ବାଟଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ସ୍ନାତକ ପରେ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ବେଙ୍ଗଲ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କଳାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଥିଲେ । ସେ ଆର.କେ. ମିତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ।

## ପେଷା 
୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସେ ଜାତୀୟ ଆଇନ ସାକ୍ଷରତା ମିଶନର ଶୁଭାରମ୍ଭରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ । ୨୦୦୮ ସୁଦ୍ଧା ସେ ଆଇନ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣର ଜାତୀୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୦ ସୁଦ୍ଧା ସେ ଏନଜିଓ ସୁଦିନାଳୟର ସଭାପତି ଥିଲେ ।

ସେ ବଳାତ୍କାର ପୀଡ଼ିତାମାନଙ୍କୁ ଥଇଥାନ କରିବା ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶୈଚାଳୟ ଯୋଗାଇବା କ୍ଷେତ୍ରରେ କଲିକତାରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭୂମିକା ରହିଛି, ଯାହା ପାଇଁ ସେ ନିର୍ଭୟା ଦିଦି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ୨୦୧୨ ଦିଲ୍ଲୀ ଗଣଦୁଷ୍କର୍ମ ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ବଳାତ୍କାର, କାରବାର ତଥା ହିଂସା ଉପରେ ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟାସ୍କଫୋର୍ସର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୩ରେ ସେ ଏହି ପଦବୀରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ।

୨୦୧୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଲ୍ଲୀ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ସେ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିବାକୁ ଟିକେଟ୍ ପାଇଥିଲେ ।

୨୦୨୧ ମସିହାର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଇଂଲିଶ୍ ବଜାରରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ବିଜୟୀ ହୋଇଥଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ଵର ଧାମ

**ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଧାମ**, ବିହାର, ଭାରତର ଦେଓଘର ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ । ଦେଓଘର ସ୍ଥାନରେ ଯେତେ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ  ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଧାମ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ଦିର । 

## ସ୍ଥାନ
ବିହାର, ଭାରତର ମଧୁବନି ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଅନ୍ଧାରଥରି ବ୍ଲକର ଦେଓଧର ଗ୍ରାମରେ ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଧାମ ଅବସ୍ଥିତ ।    

## ଇତିହାସ
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଧାମର ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ବର୍ଷର ଇତିହାସ ଅଛି । ମିଥିଳାଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯାହାକୁ ଐତିହାସିକ ଓ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିଦମାନେ ହତାଦର କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଚଳିତ ପରମ୍ପରା ଓ କାହାଣୀରୁ ତାଙ୍କର ଅତୀତ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହେଉଛି । ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନାଥ ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ଐତିହାସିକ, ଧାର୍ମିକ ତଥା ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ବିଖ୍ୟାତ ସ୍ଥାନର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଛି ।

ଏକ ପକ୍ଷରେ ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନାଥ ଧାମ ଯୋଗୁ ମିଥିଳାଞ୍ଚଳ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇଛି ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଗବେଷକମାନେ ଏହାର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଦିଗ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି ।   

ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନାଥ ମନ୍ଦିର ୨୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏହାର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅତୁଳନୀୟ ଅଟେ । ଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଜଣେ ସନ୍ୟାସୀ ସେହି ସ୍ଥାନ ଖୋଦେଇ କରି ଶିବଲିଙ୍ଗ ପାଇଥିଲେ ଯାହା ଆକାରରେ ବିରାଟ ଓ ଗଭୀର ଥିବାରୁ ଖୋଲିବା କାମ ବନ୍ଦ କରି ଗାତ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ ଓ ତାହାକୁ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ଖୋଦେଇ ସମୟରେ ଗଣେଶ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମିଳିଥିଲା ଯାହାକୁ ପାର୍ବତୀ ମନ୍ଦିରରେ ରଖାଯାଇଛି ।

## ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ବିହାରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ବାବା ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଧାମକୁ ଭକ୍ତମାନେ ଆସି ସୁନ୍ଦର ଓ ଭଲ ଜୀବନ ଯାପନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି । ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ । 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* List of Hindu temples in India

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବିହାରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଫେନାଜୋପାଇରିଡିନ

**ଫେନାଜୋପାଇରିଡିନ,** ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ **ପାରିଡିଅମ ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ,**  ହେଉଛି ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ମୂତ୍ରନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କିମ୍ବା ମୂତ୍ରନଳୀରେ ଆଘାତ କାରଣରୁ ହେଉଥିବା ପୀଡ଼ାର ଉପଶମ କରିଥାଏ । ସଂକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ଦିନ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ସହିତ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ହଳଦିଆ ଚର୍ମ, ମେଥେମୋଗ୍ଲୋବିନେମିଆ, ସଲଫେମୋଗ୍ଲୋବିନେମିଆ ଏବଂ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ରକ୍ତହୀନତା ହୋଇପାରେ । କିଡନୀ କିମ୍ବା ଯକୃତ ଜନିତ ସମସ୍ୟାରେ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଏହା ବିନା ପ୍ରେସକ୍ରିପସନରେ ଉପଲବ୍ଧ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୨୦୦ ମିଗ୍ରାର ଛଅ ମାତ୍ରାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୮ ଡଲାର ଅଟେ । ୨୦୧୫ ସୁଦ୍ଧା କାନାଡ଼ାରେ ଏହା ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ରୋଚେଲ ପୋଟକର

**ରୋଚେଲ ପୋଟକର** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗଳ୍ପ ଲେଖିକା ତଥା କବି ଯିଏକି ଭାରତର ମୁମ୍ବାଇରେ ରୁହନ୍ତି । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ *ଆରିଥମେଟିକ୍ ଅଫ୍ ବ୍ରେଷ୍ଟ* ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାହାଣୀ ଓ *ବମ୍ବେ ହ୍ୟାଙ୍ଗଓଭର* ଏବଂ କବିତା ସଂଗ୍ରହର *ଫୋର ଡିଗ୍ରୀ ଅଫ ସେପ୍ରେସନ* ଓ *ପେପର ଆସ୍ୟୁଲୁମ* ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ସେ ଆଇଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଲେଖା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୨୦୧୫ ଫଲ୍ ରେସିଡେନ୍ସିରେ ଲେଖକ ଏବଂ ୨୦୧୬-୨୦୧୭ ମସିହାରେ ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଷ୍ଟିରଲିଂ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ଚାର୍ଲ୍ସ ୱାଲେସ୍ ରାଇଟର୍ଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ଥିଲେ । ସେ ଆର୍କସ୍-ଅଫ୍-ସର୍କଲ୍ କଳାକାରଙ୍କ ଆବାସିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଟନ୍ତି ।

## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
ରୋଚେଲ ପୋଟକର କଲ୍ୟାଣର ଗୋଆରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ମୁମ୍ବାଇ ଆସିଥିଲେ । ସେ ବାଣିଜ୍ୟରେ କଲେଜ ଡିଗ୍ରୀ ଏବଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ୱିଗାନ ଏବଂ ଲେ କଲେଜରୁ ବିଜ୍ଞାପନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଲା ଟ୍ରୋବ ୟୁନିଭରସିଟିରୁ ଏମବିଏ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
#### ***ଲେଖକ ଭାବରେ***
ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ଏବଂ କବିତା ପୁସ୍ତକ, ପତ୍ରିକା ଏବଂ ପୁରାଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ସେ କଲ୍ୟାଣରୁ ମୁମ୍ବାଇ ଯିବା ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ *"ମେଟାମର୍ଫୋସିସ୍ ଅଫ ଜୋ ପେରେରାର"* ଲେଖିଥିଲେ । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସୁରଟରେ ଥିବା ତାପ୍ତି ନଦୀ ମୂହାଣ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କାଳ୍ପନିକ ଲେଖା କର୍ମଶାଳାରେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ସେ କାହାଣୀ *"ଟ୍ରପିକାଲ୍ ଏଷ୍ଟୁରି"* ଲେଖିଥିଲେ ।

୨୦୧୩ ମସିହାରେ, ସେ ଏକ ଟଲ୍ ଟେଲ୍ସ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାହାଣୀ ଇଭେଣ୍ଟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନୁଭୂତିରୁ ଏକ କାହାଣୀ ସଭିଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ, *ଦି ଆରିଥମେଟିକ୍ ଅଫ୍ ବ୍ରେଷ୍ଟ* ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାହାଣୀ, ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ, ଗୋଆର ପ୍ରକାଶନଦ୍ୱାରା ଡିଜିଟାଲ୍ ବୁକ୍ ଅଫ୍ ଦି ଇୟର ପୁରସ୍କାର ୨୦୧୪ ପାଇଁ ସର୍ଟଲିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । 2014 ରେ, ସେ କାପ୍ୟୁକିନୋ ରିଡିଂ (CR)ର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ, ଯାହା ମୁମ୍ବାଇର ହର୍ନିମାନ ସର୍କଲର ଏକ ଷ୍ଟାରବକ୍ସରେ ଏକ କବିତା ପଠନ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ସେ ଭାରତରେ କବିତା ପଠନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ରାଘବେନ୍ଦ୍ର ମଧୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏକ କବିତା କାଉଚରରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନେସା ପତ୍ରିକାର ସହ-ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ ।

୨୦୧୫ ମସିହାରେ, ସେ ଆଇୱା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଲେଖା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ୨୦୧୫ ପତିତପାବନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଲେଖକ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୬ର ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ, ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାସ୍ତବବାଦ ଏବଂ ଯାଦୁ ବାସ୍ତବତା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଲେଖା ହାରୁକି ମୁରାକାମିଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ । 

ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ପୁସ୍ତକ, *ଫୋର ଡିଗ୍ରୀ ଅଫ ସେପାରେସନ*, ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ମୁମ୍ବାଇକୁ ଯିବା ସମୟରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା କବିତାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା । ସେ ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଷ୍ଟିରଲିଂ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ୨୦୧୬-୨୦୧୭ ଚାର୍ଲ୍ସ ୱାଲେସ୍ ରାଇଟର୍ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ । ୨୦୧୭ ରେ, ସେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଆର୍କ୍ସ-ଅଫ୍-ସର୍କଲ୍ ଆର୍ଟିଷ୍ଟସ୍ ରେସିଡେନ୍ସି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୭ରେ ମୁମ୍ବାଇର ଆମେରିକାର କନସୁଲେଟ୍ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାରେ ୧୨ ଜଣ କଳାକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରଥମ ଦଶ ଦିନିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୭ ଏବଂ ୨୦୧୮ ରେ, ସେ କବିତା ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ଜୋଆ ରୋକ୍ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକାରେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ ।

#### ***ଅଭିନେତା ଭାବରେ***
ରାମଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ତାମିଲ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ତାରାମଣୀ*ରେ ଏକ ଚରିତ୍ର ଭୂମିକାରେ ରୋଚେଲ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖିକା
ଶ୍ରେଣୀ:କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ସୁଚାରୁ ଦେବୀ

**ସୁଚାରୁ ଦେବୀ** (୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୭୪ - ୧୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୫୯) ଭାରତର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରାଜ୍ୟର ମହାରାଣୀ ଥିଲେ। 

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ସୁଚାରୁ ଦେବୀ ଏକ ବଙ୍ଗାଳୀ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କଲିକତାର ବ୍ରହ୍ମ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ମହର୍ଷି କେଶବ ଚନ୍ଦ୍ର ସେନଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୦୪ ମସିହାରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରାଜ୍ୟର ମହାରାଜା ଶ୍ରୀରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ (୧୮୭୧–୧୯୧୨)ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ମହାରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହା ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଏବଂ ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ମହାରାଜ କୁମାର ଧ୍ରୁବେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ (୧୯୦୮–୧୯୪୫) ଜଣେ ରୟାଲ ବାୟୁସେନା ପାଇଲଟ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ 
ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁନୀତି ଦେବୀ ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ଦାର୍ଜିଲିଂରେ ମହାରାଣୀ ବାଳିକା ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ମହାରାଣୀ ସୁଚାରୁ ଦେବୀ ବଙ୍ଗଳା ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ଲିଗ୍‌ର ସଭାପତି ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁନୀତି ଦେବୀଙ୍କର ହଠାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଅଖିଳ ବେଙ୍ଗଲ ମହିଳା ସଂଘର ସଭାପତି ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । କଲିକତାରେ ସେ ତାଙ୍କ ସମସାମୟିକ ଚାରୁଲତା ମୁଖାର୍ଜୀ, ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ, ଟି.ଆର. ନେଲି ଏବଂ ସୁନୀତି ଦେବୀଙ୍କ ପରି ଜଣେ ମହିଳା ଅଧିକାର କର୍ମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
୧୯୫୯ ମସିହାର ଡିସେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ସେ କଲିକତାଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୫ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୭୪ ଜନ୍ମ
ଶର୍ମିଳା ରେଗେ

**ଶର୍ମିଳା ରେଗେ** (୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୪ - ୧୩ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ, ନାରୀବାଦୀ ପଣ୍ଡିତ ତଥା ଲିଖନ ଜାତିର ଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ପୁଣେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କ୍ରାନ୍ତିଜ୍ୟୋତି ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେ ମହିଳା ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ର, (ଲିଙ୍ଗ ଅଧ୍ୟୟନ ବିଭାଗ)ର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ । ୨୦୦୬ରେ ମାଡ୍ରାସ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ଷ୍ଟଡିଜ୍ (MIDS)ରୁ ବିକାଶ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ ମାଲକମ୍ ଆଡିଶିୟା ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ୧୩ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩ ମସିରେ କୋଲନ କର୍କଟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଏକାଡେମିକ ଅବଦାନ
ରେଗେ ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ନାରୀବାଦୀ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ, ଯାହାର ଶ୍ରେଣୀ, ଜାତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ଯୌନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଭାରତରେ ନାରୀବାଦୀ ବିତର୍କ ଖୋଲିବାରେ 'ଦଳିତ ଷ୍ଟାଣ୍ଡପଏଣ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ'ର ବିକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ଏକାଡେମୀର ରେଗେଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦଳିତ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢିବା, ଭାରତରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷାଗତ ସଂସ୍କାର ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରମାଣ ଅଟେ । ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ତାଙ୍କୁ "ଫୁଲେ-ଆମ୍ବେଦକରାଇଟ୍ ଫେମିନିଷ୍ଟ ୱେଲଡର୍" ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଯିଏ "ଜାତିର ଗଠନମୂଳକ ହିଂସା ଏବଂ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଶ୍ରମ ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କକୁ ନାରୀବାଦୀ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଆଣିଥିଲେ । ଭାରତରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନେଇ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା, ଇତିହାସ ଲିପିର ନୂତନ ତଥା ବିକଳ୍ପ ପଦ୍ଧତିରେ ବହୁ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲା, ଯାହାକି ହିନ୍ଦୁ ଜାତିର ଦଳିତ ସ୍ୱର ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ଇତିହାସର ରାଜନୈତିକ ମିଲିୟମରେ ଅବହେଳିତ ହୋଇଆସୁଥିଲା । ତାଙ୍କର ଶେଷ ପ୍ରକାଶିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ *ମ୍ୟାଡନେସ୍ ଅଫ୍ ମନୁ*, ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶଗତ ଲଢେଇ ଏବଂ ଜାତି ପ୍ରଣାଳୀ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ହିଂସା ସୃଷ୍ଟି କରି ମହିଳା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା । ବିକଳ୍ପ ଇତିହାସ ଲେଖା ଉପରେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ସ୍ଥାନୀୟ ତଥା ମୌଖିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସରେ ନୂତନ ଜୀବନ ଦେଇଛି, ଯାହା ଜାତୀୟ ସ୍ମୃତିର ଅଭିଲେଖାଗାର ନିର୍ମାଣ କରୁଥିବା ଅନୁବାଦ ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି । ଡକ୍ଟର ରେଗେ ନାରୀବାଦୀ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ପୁସ୍ତକ ପୁନଃଲିଖନ କରି ପିତୃପୁରୁଷ ଜାତି ଏବଂ ଏହାର କ୍ରମବିକାଶକୁ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରଖିବା ବିଷୟରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି । ସାମାଜିକ ଗତିବିଧିର ଇତିହାସ ଏବଂ ରାଜନୀତିରେ ବିଶେଷ କରି ନିମ୍ନ ଜାତିର ସଂଘର୍ଷରେ ସେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଜାତି ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ । ପୁଣେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କ୍ରାନ୍ତିଜୋତି ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେ ମହିଳା ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ରର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଭାବରେ ଡକ୍ଟର ରେଗେ ଯୁବକ ମାନସିକତାକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ର ଏବଂ ସହକର୍ମୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ ଯେପରି ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ନଥିଲା ।

୨୦୦୨ ମସିହାରେ, ସେ ମହିଳା ଅଧ୍ୟୟନ ବିଭାଗରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଯତ୍ନ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।

## ଗ୍ରନ୍ଥସମୂହ
* କାଷ୍ଟ ଆଣ୍ଡ ଜେଣ୍ଡର: ଭାରତରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ହିଂସା, ୟୁରୋପୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ୧୯୯୬
* ସୋସିଓଲୋଜୀ ଅଫ ଜେଣ୍ଡର: ନାରୀବାଦୀ ସମାଜବିଜ୍ଞାନ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଆହ୍ୱାନ, SAGE ପ୍ରକାଶନ ଭାରତ, ୨୦୦୩
* ରାଇଟିଙ୍ଗ କାଷ୍ଟ, ରାଇଟିଙ୍ଗ ଜେଣ୍ଡର: ଦଲିତ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା 
* ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମେମୋରିଆଲ୍ ଅଧ୍ୟାପନା, NCERT, ୨୦୦୯
* ଏଗ୍ନେଷ୍ଟ ଦି ମ୍ୟାଡନେସ ଅଫ ମନୁ, ନାଭାୟାନା, ୨୦୧୩

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଖୁଜିସ୍ତା ଅଖତାର ବାନୁ

**ଖୁଜିସ୍ତା ଅଖତାର ବାନୁ‌** (ସୁହରୱାର୍ଡି ବେଗମ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା) ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଲେଖିକା, ବଙ୍ଗାଳୀ ସମାଜସେବୀ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ତଥା ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାରକ ଥିଲେ । ସେ ୧୮୮୭ ମସିହାରେ ସିନିୟର କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଯିଏକି କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳାର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୁସେନ୍ ସହିଦ ସୁହରୱାର୍ଡିଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
ଖୁଜିସ୍ତା ଅଖତର ୧୮୭୨ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗଳାର ସୁହରୱାର୍ଡି ପରିବାରରେ ଉବାଇଦୁଲ୍ଲା ଅଲ ଉବାଇଦି ସୁହରୱାର୍ଡି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମକବୁଲାନ ନିସା ବେଗମଙ୍କ ବଡ ଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ  ଶିହାବ ଅଲ-ଦିନ୍ ଉମର ଅଲ-ସୁହରୱାର୍ଡି ଏବଂ ବାହାଉଦ୍ଦିନ ଜାକରିଆ ସୁହରୱାର୍ଡିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବଂଶଧର ଥିଲେ । ଖୁଜିସ୍ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଶାହା ଅମିନୁଦ୍ଦିନ ସୁହରୱାର୍ଡିଙ୍କୁ ବଙ୍ଗଳାର ସୁହରୱାର୍ଡିଆ ଦେଶର ଶେଷ ସୁଫି ପିର ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭାଇ ଅବଦୁଲ୍ଲା ଅଲ-ମାମୁନ୍ ସୁହରୱାର୍ଡି ଏବଂ ହାସନ ସୁହରୱାର୍ଡି ଅଛନ୍ତି ।

ପରିବାରର ଅନେକ ମହିଳା ଅଗ୍ରଗାମୀଙ୍କ ପରି ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳରେ ଘରେ ପାଠ ପଢୁଥିଲେ, କାରଣ ସେହି ସମୟରେ କୌଣସି ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲା ଯାଇନଥିଲା । ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ପାର୍ସୀ, ଆରବୀ, ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ୧୮୮୭ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ପରୀକ୍ଷା ବୋର୍ଡରୁ ଗଣିତ ଏବଂ ପାର୍ସୀ ସାହିତ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ସହ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସିନିୟର କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ଶେଷ କରିବା ପରେ, ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଦ୍ୱାରା ଉର୍ଦ୍ଦୁ ସାହିତ୍ୟର ପରୀକ୍ଷକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ସେ ଏକମାତ୍ର ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଯିଏକି ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
ଖୁଜିସ୍ତା ଭାରତୀୟ ଜନତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ ତଥା ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟର ଡୋମେନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ଜଣେ ଲେଖକ ଭାବରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ "*ଆଇନା ଇ ଇବ୍ରାତ*" ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ସମସ୍ତ ଅନୁବନ୍ଧିତ କଲେଜଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସିଲାବସରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଖୁଜିସ୍ତା ଜଣେ ମହିଳା ଅଧିକାର କର୍ମୀ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ, ସେ ମହିଳା ଶିକ୍ଷାର ଜଣେ ଦୃଢ ପ୍ରବକ୍ତା ଥିଲେ । ୧୯୦୯ ମସିହାରେ, ସେ କଲିକତାରେ ସୁହରୱାର୍ଡିଆ ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟଟି ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ଭିକେରୋଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗିଲବର୍ଟ ଏଲିଅଟ୍-ମୁରେ-କିନ୍ନମାଉଣ୍ଡଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲେଡି ମିଣ୍ଟୋ ଆନ୍ନା ମାରିଆ ଆମାଣ୍ଡଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଖୁଜିସ୍ତା ଗରିବଙ୍କ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତି ଦେଖାଉଥିଲେ ଏବଂ କଲରା ଏବଂ ଇନ୍‌ଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା ପରି ମହାମାରୀ ସେହି ସମୟରେ ଜାଗ୍ରତ ଥିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିମଳ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ବସ୍ତି ପରିଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ ।

## ବିବାହ ଏବଂ ପରିବାର
ଖୁଜିସ୍ତା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଜାହିଦ ସୁହରୱାର୍ଡିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯିଏକି କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟରେ ବିଚାରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦମ୍ପତି ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ :

* ହୁସେନ୍ ସହିଦ ସୁହରୱାର୍ଡି: ଜଣେ ଓକିଲ ତଥା ରାଜନେତା ଯିଏକି ପରେ ବଙ୍ଗଳାର ତୃତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଚମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ ।
* ଲେଖକ ତଥା ଭାଷାଭାଷୀ ହାସନ ସହିଦ ସୁହରୱାର୍ଡି ।

## ମୃତ୍ୟୁ
କଲିକତାର ଏକ ବସ୍ତି ପରିଦର୍ଶନ ସମୟରେ ସ୍ୱାଇନ୍ ଫ୍ଲୁରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ପରେ ୧୨ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୧୯ରେ ଖୁଜିସ୍ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୭୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ହିକ୍କା

**ହିକ୍କା, (**ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Hiccup ବା**  **singultus) ହେଲେ** ଶରୀରରେ ଥିବା ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦାର ହଠାତ୍ ଏବଂ ଅନିଚ୍ଛାକୃତ  ସଂକୋଚନ ହୁଏ । ସେଗୁଡିକ ସାଧାରଣତଃ ବାରମ୍ବାର ହୁଏ ଓ ଏକ ମିନିଟରେ ୪ରୁ ୬୦ ଥର ହୋଇପାରେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ହିକ୍କା ହେଲା ବେଳେ ଅସହଜ ଲାଗେ କିନ୍ତୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଥାଏ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ହିକ୍କା ହେଲେ ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ଶୋଇବା ଗୁଣ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ । 

ଏହାର କାରଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅଛି; ଯଦିଓ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରୋଏସୋଫେଜ୍ ରିଫ୍ଲକ୍ସ ରୋଗ, ହିଆଟସ ହାର୍ନିଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ଗ୍ରାସନଳୀ କର୍କଟ, ପାର୍କିନ୍‌ସନ୍ ଏବଂ କେତେକ ଔଷଧ ଯୋଗୁଁ ହୋଇପାରେ ।  ମାନସିକ ଚାପ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଏହାର ଟ୍ରିଗର କରିପାରେ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ ଏହା ଏକ ରେଫ୍ଲେକ୍ସ ଆର୍କ ସହିତ ଜଡିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଡାଏଫ୍ରାମର ସଂକୋଚନ ପରେ ଭୋକାଲ କର୍ଡ଼ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବାରୁ  “ହାଇ” ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କରେ ।  ୪୮ ଘଣ୍ଟାରୁ କମ୍ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏପିସୋଡ୍ “ତୀବ୍ର” ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା; ଏକ ମାସରୁ କମ୍ ସମୟ ଧରି ଚାଲୁଥିବା “ସ୍ଥାୟୀ”; ଏବଂ ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚାଲୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ “ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟେବଲ୍” କୁହାଯାଏ ।

ହିକ୍କା ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଜିନିଷ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯେପରିକି ବରଫ ଥଣ୍ଡା ପାଣି ପିଇବା କିମ୍ବା ଏକ ଲେମ୍ବୁ କାମୁଡ଼ିବା, ତଥାପି କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରମାଣ ଅଭାବ ଅଛି । ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଚିକିତ୍ସା ଏହାର ମୂଳ କାରଣକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିପାରେ |  ଏଥିରେ କିଛି ଔଷଧ ବନ୍ଦ କରିବା କିମ୍ବା ପ୍ରୋଟନ୍ମ୍ପ ଇନହିବିଟର (PPI) ସହିତ ରିଫ୍ଲକ୍ସର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରେ ।  କ୍ଲୋରପ୍ରୋମାଜିନ, ହାଲୋପିରିଡଲ୍, ବାକ୍ଲୋଫେନ୍ ଏବଂ ଗାବାପେଣ୍ଟିନ୍  ଇତ୍ୟାଦି ଔଷଧ କିଛି ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ । ଯଦି ଉପରୋକ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନୁହେଁ ତେବେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇପାରେ | 

ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଜୀବନରେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ସମସ୍ତ ବୟସରେ ଲୋକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ । ବୟସ୍କ ପୁରୁଷମାନଙ୍କଠାରେ ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟେବଲ୍ ହିକ୍କା ଅଧିକ ହୁଏ । ହିକ୍କାର ଦୀର୍ଘତମ ଜଣାଶୁଣା ଧାରା ୬୦ ବର୍ଷ ଥିଲା । ଶବ୍ଦ "ସିଙ୍ଗଲଟସ୍" ଶବ୍ଦଟି ଲାଟିନ୍ "ସିଙ୍ଗଲ୍ଟ"ରୁ ଆସିଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "କାନ୍ଦିବା ସମୟରେ ଜଣଙ୍କର ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ବା ଧକେଇ ହେବା" ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଫ୍ଲୋଟର

**ଫ୍ଲୋଟର** ହେଉଛି ଛୋଟ ଛୋଟ ଦାଗ ବା ରେଖା ଯାହା ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୃଷ୍ଟି ସ‌ହିତ ଗତି କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆଖିରେ ଗତି କରନ୍ତି । ସାଧାରଣତଃ ୩ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ ।

ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଭିଟ୍ରିଅସ ସଙ୍କୋଚନ ଯାହା ଏକ ଅଜ୍ଞାତ କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ ବା ଏକ ପୃଷ୍ଠଭାତର ଭିଟ୍ରିଅସ୍ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ।   ସମୀପଦୃଷ୍ଟି, ମଧୁମେହ ଏବଂ ମୋତିଆବିନ୍ଦୁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଯୋଗ ଫ୍ଲୋଟର ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ଆଖି ସଂକ୍ରମଣ, ଆଘାତ, ୟୁଭାଇଟିସ୍, ଭିଟ୍ରଏସ୍ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କିମ୍ବା ରେଟିନା ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ।  ଏକ ବିସ୍ଫାରିତ ଚକ୍ଷୁ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

କାରଣ ଉପରେ ଚିକିତ୍ସା ନିର୍ଭର କରେ; ଯଦିଓ ଅଧିକାଂଶ କାରଣରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ । ବେଳେବେଳେ ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଭିଟ୍ରେକ୍ଟୋମି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇପାରେ । ରେଟିନାଲ୍ କ୍ଷତ କିମ୍ବା ଭିଟ୍ରିଅସ ରକ୍ତସ୍ରାବକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ । ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଜୀବନର କିଛି ସମୟରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି |  ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ସେମାନେ ଅଧିକ ସାଧାରଣ ହୁଅନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବିଜୟ ଦାବ୍ବେ

ବିଜୟ ଦାବ୍ବେ (୧ ଜୁନ୍ ୧୯୫୧ - ୨୩ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଲେଖକ, ନାରୀବାଦୀ, ପଣ୍ଡିତ ତଥା କନ୍ନଡ ଭାଷାରେ ସମାଲୋଚକ ଥିଲେ । ସେ ଆଧୁନିକ କନ୍ନଡ ଭାଷାରେ ପ୍ରଥମ ନାରୀବାଦୀ ଲେଖକ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ସହିତ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ । ସେ ଆଧୁନିକ କନ୍ନଡ଼ର ପ୍ରଥମ ପିଢି ମହିଳା ଲେଖକମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ ।

ସେ ମିସୁରୁର ଏକ ମହିଳା ଗୋଷ୍ଠୀର ସମତାର ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ କୃଷକ ଏବଂ ଦଳିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ଗତିଶୀଳ ହେବାପରେ ମହିଳା କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ବିଜୟ ୧ ଜୁନ ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ବେଲୁର ତାଲୁକର ଦାବ୍ବେ‌ ଗ୍ରାମରେ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କାଲାସାପୁରା ଏବଂ ଜାଭାଗଲରେ ପାଠପଢା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ପରେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ହାସନ ଏବଂ ମହୀଶୂର ଚାଲିଗଲେ । ସେ ମହୀଶୂର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କନ୍ନଡ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
;***ଲେଖକ ଭାବରେ***
୧୯୭୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ କବିତାର ସଂଗ୍ରହ *ଇରୁଥାଭେ* ଦାବ୍ବେ ପ୍ରଥମ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ *ନେରୁ ଲୋହାଦା ଚିନ୍ତେ* (୧୯୮୫) ଏବଂ *ନାରୀ ଦାରି ଦିଗନ୍ତ* ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ମହିଳା ମାନଙ୍କ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଅଟେ ।

;***ନାରୀବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ***
୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ *ସମଥା ବେଦିକେ *ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜୟ ଦାବ୍ବେ ଜଣେ ମହିଳା ଲେଖକ ତଥା କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ । ସେ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା, ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ପାରିବାରିକ ଅତ୍ୟାଚାର, ଯୌତୁକ, ଶିଶୁ ବିବାହ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜାତି, ଉଦାସୀନ ଶ୍ରେଣୀର ବିଶେଷକରି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭେଦଭାବ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, କର୍ମଶାଳା, ସାହିତ୍ୟ ସଭା ଏବଂ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଆଗେଇ ନେବାରେ ଦାବ୍ବେ ଆଗ ମୁଖା ଥିଲେ ।

## ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ
;***କବିତା***
* ଇରୁତ୍ଥାବେ (୧୯୭୫)
* ନେରୁ ଲୋହାଡା ଚିନ୍ତେ (୧୯୮୫)
* ଇଥିଗୀଥିକେ (୧୯୯୫)
* ତିରୁଗି ନିନ୍ଥା ପ୍ରଶ୍ନେ (୧୯୯୫)

;***ଅନୁସନ୍ଧାନ***
* ନାଗଚନ୍ଦ୍ର - ଓନ୍ଦୁ ଆଧ୍ୟାୟନା (୧୯୮୩)
* ନାୟସେନା
* ହିଥାଶିୟା ହେଜେଗାଲୁ (୧୯୯୨)
* ସାରସରସ୍ୱତୀ (୧୯୯୬)
* ହିଥୋଫିଆ ହେଜେଗାଲୁ 

;***ଭ୍ରମଣ***
* ୟୁରିଆ ଚିଗୁରୁ ଉତ୍କଳେ (୧୯୯୯)

;***ସମାଲୋଚନା***
* ମହିଳା ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ (୧୯୮୬)
* ନାରୀ ଦାରୀ ଦିଗନ୍ଥ (୧୯୯୬)
* ମହିଳା ମତ୍ତୁ ମାନବତେ
* ସମ୍ପ୍ରତ୍ତି (୧୯୭୭)

;***ଅନୁବାଦ***
* ମେରୀ ମେକଲିୟୋଥ ବେଥୋନ 
* ଗୁରୁଜାଡା (୧୯୮୬)

## ପୁରସ୍କାର
* ୨୦୦୮ - କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ରାଜୋତ୍ସବ ପ୍ରଶସ୍ତ ।
* ୨୦୦୮ - କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦାନା ଚିନ୍ତାମଣି ଅତ୍ତିମାବ୍ବେ ପୁରସ୍କାର ।
* କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଲେଖାକିୟାରା ସଙ୍ଘଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁମାପମା ପୁରସ୍କାର ।
* ବର୍ଦ୍ଧମାନା ପୁରସ୍କାର ।

## ମୃତ୍ୟୁ
୧୯୯୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୬ ତାରିଖରେ ଏକ ସଡକ ଦୁର୍ଘଟଣାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପରେ ବିଜୟ ଦାବ୍ବେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଅସୁସ୍ଥ ଥିବା ବିଜୟ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବିଜୟାନଗର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସାନ ଭଉଣୀ ଛାୟାଦେବୀଙ୍କ ସହ ରହିବାକୁ ମହୀଶୂର ଆସିଥିଲେ । ହୃଦ୍‌ଘାତ ହେତୁ ସେ ୨୩ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୮ରେ ଶୁକ୍ରବାର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମହୀଶୂରରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ସେ ଚାରି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭଉଣୀ ତାଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମହୀଶୂରକୁ ନେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେ ଶୁକ୍ରବାର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଜଟିଳତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯିବା ବାଟରେ ସେ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ପରିବାର ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ଶେଷ ରୀତିନୀତି (ଫେବୃଆରୀ ୨୪) ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଗାଁ ଦାବ୍ବେରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ବୌଆ ଦେବୀ

**ବୌଆ ଦେବୀ** ବିହାରର ମଧୁବାଣୀ ଜିଲ୍ଲା ଜିତୱରପୁର ଗାଁର ମିଥୀଳା ଚିତ୍ରକାର ଅଟନ୍ତି । ମିଥୀଳା ପେଣ୍ଟିଂ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକକଳା ଯାହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଏକ ଘରର ଭିତର କୋଠରୀଗୁଡ଼ିକ କାନ୍ଥରେ ଚିହ୍ନିତ ଜଟିଳ ଜ୍ୟାମିତିକ ଏବଂ ରେଖା ଢାଞ୍ଚାଗୁଡ଼ିକର ଏକ କ୍ରମ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ । ପରେ ଏହାକୁ ହସ୍ତତନ୍ତ କାଗଜ ଏବଂ କାନଭେଜକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା । ବୌଆ ଦେବୀ ୧୯୮୪ରେ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୭ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
ବୌଆ ଦେବୀ ପ୍ରାୟ ୬୦ ବର୍ଷ ଧରି ମିଥୀଳା କଳା ଅଭ୍ୟାସ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ସେ ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାଶୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ବୟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ପରାମର୍ଶଦାତା ସଂସ୍ଥା ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ହସ୍ତତନ୍ତ ବୋର୍ଡ଼ର ତତ୍କାଳୀନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ "ପୁପୁଲ ଜୟକର" କଳା ଓ କଳାକାର ଖୋଜିବା ପାଇଁ ମୁମ୍ବାଇର କଳାକାର ଭାସ୍କର କୁଲକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କୁ ମଧୁବାଣୀକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ବୌଆ ଦେବୀ ଯେତେବେଳେ କୁଲକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ସେତେବେଳେ ସେ କିଶୋର ଥିଲେ ଏବଂ କଳାକାରମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀର ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ ଥିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ମିଥୀଳା କଳାକୁ କାନ୍ଥରୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଥିଲେ, ସେହିଠାରେ ଏହା ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ମୂର୍ତି କଳା ଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଉଥିଲା । ଭାସ୍କର କୁଲକର୍ଣ୍ଣି ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ବୌଆ ଦେବୀଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ଆସିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ । ସେ କୁଲକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିବା ବେଳେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପେଣ୍ଟିଂ ବାବଦରେ ୧.୫୦ ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ସ୍ପେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ଜାପାନର ଗ୍ୟାଲେରୀ ଏବଂ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଛି । ୨୦୧୫ ରେ, ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଚିତ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ହାନୋଭରର ମେୟର ଷ୍ଟେଫାନ୍ ସ୍କୋଷ୍ଟୋକଙ୍କୁ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ ।

## ଶୈଳୀ
ବିଗତ ପାଞ୍ଚ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ମଧୁବାଣୀ କଳା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି ଏବଂ ବୌଆ ଦେବୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି । ସେ ଭାରତର ଏକମାତ୍ର ମହିଳା କଳାକାର ଯିଏକି ୧୯୮୯ରେ ମ୍ୟାଜିସିଏନ୍ସ ଦେ ଲା ଟେରେ କେନ୍ଦ୍ର ପମ୍ପିଡ଼ୋରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର କାମ ଏକ ଛୋଟ କାଗଜଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୨୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ମୁରାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା । ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀଗୁଡି଼କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ସୀତାଙ୍କ କାହାଣୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ । ବୌଆ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ର ପାଇଁ ହସ୍ତତନ୍ତ କାଗଜ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ମୁଖ୍ୟତଃ ତାଙ୍କ ପ୍ୟାଲେଟରେ କଳା ଏବଂ ଗୋବର ମିଶ୍ରଣ କରି କଳା ରଙ୍ଗ, ସବୁଜ ପତ୍ରରୁ ସବୁଜ ରଙ୍ଗ, ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡରୁ ଧଳା ରଙ୍ଗ ଏବଂ ସିନ୍ଦୂରରୁ ନାଲି ରଙ୍ଗର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ସେ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ବେଗମ ଜାଫର ଅଲି

**ବେଗମ ଜାଫର ଅଲି**, **ସାହିବଜାଦି ସଇଦା ଫାତିମା**, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଅଧିକାର କର୍ମୀ ତଥା କାଶ୍ମୀରର ଜାମ୍ମୁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ମହିଳା, ଯିଏ କାଶ୍ମୀରରେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଇନ୍ସପେକ୍ଟର ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷାବିତ, ମହିଳା ମୁକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ଉପ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ପରେ ଭାରତୀୟ ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରର ଜଣେ ବିଧାୟକ ଥିଲେ । ସେ ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ମହିଳା ସମ୍ମିଳନୀର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲେ ଏବଂ ବିଭାଜନ ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ସଚିବ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ଲୀ ଜିନ୍ନା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଫାତିମା ଜିନ୍ନାଙ୍କ ସହ କାଶ୍ମୀରରେ ଏକ ସାକ୍ଷାତ ତାଙ୍କୁ  ପରିବାର ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ମହିଳା ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟମକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ସମ୍ମିଳନୀ ଛାଡିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
ବେଗମ ଜାଫର ଅଲି ୧୯୦୧ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ହରି ସିଂଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଗୃହ ତଥା ନ୍ୟାୟିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଖାନ ବାହାଦୁର ଆଗ ସୟଦ ହୁସେନ୍ ଠାକୁରଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ବାଳିକା ମିଶନ ହାଇସ୍କୁଲ (ବର୍ତ୍ତମାନର ମଲ୍ଲିନ୍ସନ୍ ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟ)ରେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ ନିଜର କ୍ୟାରିଅର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାରରେ ଜଣେ ଦୃଢ ବିଶ୍ୱାସୀ ଜାଫର ଅଲି, ଉପତ୍ୟକାରେ ବାଳିକାମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ । ସାର୍ବଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ତାଙ୍କର ଭାଷଣ ସେହି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ବେଗମ ଭାରତର କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ଏକ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ପରିବାରର ସ୍କୋନ ଆଗା ଜାଫର ଅଲି କିଜିଲବାଶଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ, ଆଗା ନାସିର ଅଲି- IAS, ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଯିଏକି ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ଶ୍ରମ ସଚିବ ଭାବରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ, ଆଗା ଶୈକତ ଅଲି, ଯିଏ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ନାଗରିକ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ବେଗମଙ୍କ ସାନପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଆଗା ଆଶରଫ ଅଲି, ଜଣେ ଶିକ୍ଷାବିତ ଯିଏ ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କମିଶନର ଭାବରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । *ଦି ଭିଲେଡ୍ ସୁଟ୍*: ସଂଗୃହିତ କବିତା, ନାତି ଆଗା ସହିଦ ଅଲିଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏକ ପୁରାତନ କାଶ୍ମୀର-ଆମେରିକୀୟ କବି ଯିଏକି ବେଗମଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏକ କବିତା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ପରେ ଏକ ଦୂରଦର୍ଶନ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସେ ସରକାରଙ୍କ ଅଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ନୀତିକୁ ବିରୋଧ କରି ପୁରସ୍କାର ଫେରସ୍ତ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ସେ ଆମେରିକା ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୯ ମସିହା ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଆଗା ଶୈକତ ଅଲିଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ରହୁଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ

**ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ** (୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୮୭ - ୧୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ ତଥା ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଥିଲେ ।

## ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ସେ ତତ୍କାଳୀନ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତର ବଙ୍ଗଳା ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୁଗୁଳି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବନ୍ଦେଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା ବ୍ରଜେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ ସରକାରରେ ଜଣେ ପ୍ରାଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ଜଣେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଭଉଣୀମାନେ ପାଠ ପଢ଼ା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

୧୯୦୫ ମସିହାରେ ସେ ଜଣେ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ତଥା ଲେଖକ ଗୁରୁସାଦେ ଦତ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ସନ୍ତାନ ବୀରେନ୍ଦ୍ରସାଦେ ଦତ୍ତ ୧୯୦୯ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ 
ସେ ଜଣେ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାରେ ମହିଳାଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳାରେ ମହିଳା ସମିତି (ମହିଳା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ) ଗଠନରେ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୧୩ ମସିହାରେ ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପାବନ ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସମିତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିରଭୂମ (୧୯୧୬), ସୁଲତାନପୁର (୧୯୧୭), ଏବଂ ରାମପୁରହାଟ (୧୯୧୮) ଆଦି ଜିଲ୍ଲାରେ ମହିଲା ସମିତି ମାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
୧୯୨୫ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୧୯ ତାରିଖରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ପୁରସ୍କାର 
* ମେମ୍ବର୍ ଅଫ୍ ଦ ମୋଷ୍ଟ ଏକ୍ସଲେଣ୍ଟ ଅର୍ଡ଼ର୍ ଅଫ୍ ଦ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଏମ୍ପାୟାର୍, ୧୯୧୮

## ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ 
ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ:

* ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ ମେମୋରିଆଲ୍ ଆସୋସିଏସନ୍ (୧୯୨୫)

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ ମେମୋରିଆଲ ଆସୋସିଏସନ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ମହିଳା ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୮୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:CS1 Bengali-language sources (bn)
ମୃଦୁଳା ମୁଖାର୍ଜୀ

**ମୃଦୁଳା ମୁଖାର୍ଜୀ‌** (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଐତିହାସିକ ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ କୃଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଐତିହାସିକ ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ରର ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ନେହେରୁ ମେମୋରିଆଲ ମ୍ୟୁଜିୟମ ଏବଂ ଲାଇବ୍ରେରୀର ପୂର୍ବତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅଟନ୍ତି ।

## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା 
ମୃଦୁଳା ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଭାରତର ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ବିଦ୍ୟାଧର ମହାଜନ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ଶୋରି ମହାଜନ ଲାହୋରର ଇତିହାସର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେମାନେ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଆସିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଚେତା ମହାଜନ :ଜେଏନୟୁରେ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ପ୍ରଫେସର ଏବଂ ଭାଇ ଅଜୟ ମହାଜନ ଅଛନ୍ତି । ମୃଦୁଳା ଐତିହାସିକ ଆଦିତ୍ୟ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଏକ ଝିଅ ମାଧବୀ ଅଛନ୍ତି । 

ମୁଖାର୍ଜୀ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଲେଡି ଶ୍ରୀ ରାମ କଲେଜରୁ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ଜେଏନୟୁ)ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଛାତ୍ର ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ପିଏଚଡି ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଡକ୍ଟରାଲ ଥିସର ପରାମର୍ଶଦାତା ବିପନ ଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
୧୯୭୨ ମସିହାରେ, ତାଙ୍କର ଡକ୍ଟରାଲ ଥିସର ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ମୁଖାର୍ଜୀ ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ହିଷ୍ଟ୍ରି ଷ୍ଟଡିଜ୍, (ଜେଏନୟୁ)ରେ ଅଧ୍ୟାପିକା ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ଐତିହାସିକ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ। ୨୦୦୫ ରେ, ସେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ନେହେରୁ ମେମୋରିଆଲ ମ୍ୟୁଜିୟମ ଏବଂ ଲାଇବ୍ରେରୀର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଅନୁସନ୍ଧାନ
ସେ ପଞ୍ଜାବରେ କୃଷି ଇତିହାସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ । ସେ ଯୁକ୍ତି ବାଢିଛନ୍ତି ଯେ, "ବ୍ୟାପକ ଜଳସେଚନ କାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଉପନିବେଶକରଣ କୃଷି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରଣ ହେବା ସହ, ୟୁନିଟ୍ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରତି ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ।" ସେ ୧୯୪୭ ପୂର୍ବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଜାବର ପୂର୍ବ ରାଜକୁମାର ରାଜ୍ୟଗୁଡିକରେ କୃଷକ ଗତିବିଧିକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ । କୃଷକ ଚେତନାର ମାର୍କ୍ସୀୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଉପରେ ତାଙ୍କର ସମାଲୋଚନା ବିଶ୍ଳେଷଣକୁ ଆଲୋକିତ କରାଯାଇଛି ।

ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସାଧାରଣ ସୂତ୍ର ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ଅନୁସନ୍ଧାନର ସୁବଲ୍ଟର୍ନ ମୋଡକୁ ସମାଲୋଚନା କରିବା, ଯାହାକି କୃଷକ ଗତିବିଧି ବିଷୟରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥାଏ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ: ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ରହିଛି ।

## ଆଦର୍ଶ
ମୁଖାର୍ଜୀ ନେହେରୁ ମେମୋରିଆଲ୍ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ ଏବଂ ଲାଇବ୍ରେରୀ (NMML)ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ପରେ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୮ରୁ ଜୁନ ୨୦୦୯ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି ଚିଠି ଏବଂ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଗୁହା ଓ ସୁମିତ ସାର୍କଙ୍କ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷାବିତଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦସ୍ତଖତ ହୋଇଥିବା NMMLର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ପରିଷଦକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା । ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରି ଇରଫାନ୍ ହବିବ ଏବଂ ମଧୁ କିଶ୍ୱରଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିକ୍ଷାବିତ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ତାଙ୍କ ପଦ୍ଧତିକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ମୁଖାର୍ଜୀ ନିଜେ ସୂଚାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ NMML ଏକ ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣଙ୍କ ମନୋନୀତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଦଶଟି-ଭଲ୍ୟୁମ ପ୍ରକାଶନ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି । କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ପରିଷଦ ଏହି ଆବେଦନକୁ ଅଣଦେଖା କରି ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳକୁ ଆଉ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବଢ଼େଇ ଦେଇଛନ୍ତି ।
 
ତାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିର ସମାପ୍ତି ପରେ ଅନିୟମିତତା ଅଭିଯୋଗ ସହିତ ତାଙ୍କ ବଦଳି ପାଇଁ ଏକ ଅଦାଲତ ମାମଲା ଶେଷ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଜୟା ଶର୍ମା (କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା)

**ଜୟା ଶର୍ମା** ଭାରତର ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜଣେ ନାରୀବାଦୀ ଲେଖକ। ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଯୌନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସେ ଜଣେ କୁଆଁରୀ ନାରୀବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ପରିଚିତ । ନିରନ୍ତରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ନିରନ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ସେ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି, ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ଓକିଲାତି ସହିତ ଜଡି଼ତ ଅଛନ୍ତି । ସେ କୋଡିଏ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି ।

## ଜୀବନ ଏବଂ ବୃତ୍ତି
ସେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ନିରନ୍ତର Nirantar ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ ଅଟନ୍ତି । ନିରନ୍ତର ଭାରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଏନଜିଓ ଯାହା ନାରୀବାଦୀ ଏବଂ LGBT ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ଜଡି଼ତ । ସେ ପନ୍ଦର ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ମହିଳା ଏବଂ LGBTQ + ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅଧିକାର ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି ।

ସେ ପିଟାରା ନାମକ ଏକ ଗ୍ରାମୀଣ ପତ୍ରିକାର ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ ଯାହା ସ୍ଥାନୀୟ ତଥା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶନ କରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସାକ୍ଷରତା ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲା । ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନିରନ୍ତର ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା । ସର୍ବଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୧୦ରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

ସେ ମଧ୍ୟ ରାହିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଟନ୍ତି । ଏହି ସଂସ୍ଥା ମହିଳାଙ୍କ ସହ କାମ କରେ ଯେଉଁମାନେ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଶିଶୁ ଯୌନ ଶୋଷଣର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି । ସେ କିଶୋର ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଓକିଲାତି କରିଛନ୍ତି । ସେ କର୍ମଶାଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଅବହେଳିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଯୌନ ଶୋଷଣ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ସେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ କୁଇର ଆକ୍ଟିଭିଟି ଫୋରମ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ସେ କୁଇର୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ମହିଳା ଆନ୍ଦୋଳନ ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗତିବିଧି ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସର ଏକ ଅଂଶ ଅଟନ୍ତି । ଜୟା ଶର୍ମା ଲଣ୍ଡନ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ସରେ ନିଜ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ।

## ଏକାଡେମିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ
ସେ ଆନନ୍ଦ / ବିପଦ ବାଇନାରୀ ଉପରେ କାଗଜପତ୍ର ଲେଖିଛନ୍ତି, ଯାହା ଏଜେନ୍ସି ଗ୍ରାମୀଣ ତଥା ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ମହିଳାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ କର୍ମଶାଳା ମାଧ୍ୟମରେ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି ।

ସେ ଭାରତରେ ବାଲ୍ୟ ବିବାହର ଏକ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍କେପ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣର ସହ-ଲେଖିକା ଥିଲେ । ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କୃତିର ଆଦର୍ଶର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ଏକ ନାରୀବାଦୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଯାହା ସରକାର, ଏନଜିଓ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନକାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରିବ ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ଅଧିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିପାରିବେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖିକା
ଅଶୋକା ଗୁପ୍ତା

**ଅଶୋକା ଗୁପ୍ତା** (ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୨ - ୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ତଥା ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଥିଲେ । ସେ ମହିଳା ସେବା ସମିତିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ସମ୍ମିଳନୀର ସଦସ୍ୟା ତଥା ଇଣ୍ଡିଆନ ସୋସାଇଟି ଫର୍ ସ୍ପୋନ୍‌ସର୍‌ସିପ୍ ଆଣ୍ଡ ଆଡପ୍ସନ୍‌ର ସଭାପତି ଥିଲେ । ସେ ନୋଅଖଲି ନରସଂହାର ସମୟରେ ଉଦ୍ଧାର ଓ ରିଲିଫ୍ ଅପରେସନରେ ସେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଅଶୋକା ୧୯୧୨ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାପା କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସେନ୍ ଏବଂ ମାଆ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ ଦେବୀଙ୍କର ୬ଜଣ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪ର୍ଥ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ସେ । ତାଙ୍କୁ ୬ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବଡ଼ ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାଆ ପାଳିଥିଲେ । ସେ କଲିକାତାର ସେଣ୍ଟ ମାର୍ଗାରେଟ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ମାଟ୍ରିକ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ଝିଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ନମ୍ବର ରଖିଥିଲେ । ସେ ବେଥୁନ୍ କଲେଜରୁ ଗଣିତ ସମ୍ମାନ ସହ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ । ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଆଇସିଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ଶୈବଲ ଗୁପ୍ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରକାଶନ 
* *ନୋଅଖଲିର ଦୁର୍ଜୋଗେର ଦିନେ*

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଗୁଲାବ ବାଇ

**ଗୁଲାବ ବାଇ** (୧୯୨୬–୧୯୯୬), ଗୁଲାବ ଜାନ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ନୌଟଙ୍କୀର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମଞ୍ଚ ଅଭିନେତା ସହିତ  ଜଣେ ପାରମ୍ପାରିକ ଅପରେଟିଭ୍ ଡ୍ରାମାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା କଳାକାର ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୨-୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୌଟଙ୍କୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅଭିନୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଗ୍ରେଟ ଗୁଲାବ ଥିଏଟର କମ୍ପାନୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଛଅ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ୭୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ।

## ଜୀବନୀ
ଗୁଲାବ ବାଇ ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ଭାରତ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଫାରୁଖବାଦ୍ ଜିଲ୍ଲାର ବାଲାପୁରୱାଠାରେ ମନୋରଞ୍ଜନକାରୀଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବେଡିଆ ଜାତିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କାନପୁର ଘରାନାର ଉସ୍ତାଦ୍ ତ୍ରିମୋହନ ଲାଲ ଏବଂ ହାଥ୍ରାସ୍ ଘରାନାର ଉସ୍ତାଦ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଗୀତ ଗାଇବାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ତାଲିମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତ୍ରିମୋହନ ଲାଲଙ୍କ ନୌଟଙ୍କୀ ଯାତ୍ରାଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ କଳା ଫର୍ମର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଅଭିନେତା ହୋଇଥିଲେ । ଯଥାଶୀଘ୍ର, ସେ ଗୀତର ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶୈଳୀ ବିକଶିତ କଲେ ଯାହା ତାଙ୍କୁ ମୋନିକର୍, *ଗୁବା ଜାନ* ଅର୍ଜନ କରେଇଥିଲା । 

ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟତା ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିମୋହନ ଲାଲଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଜର ଏକ ମହାନ ଗୁଲାବ ଥିଏଟର କମ୍ପାନୀର ଏକ ନୌଟଙ୍କୀ ଯାତ୍ରାଦଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା । ଏହାର ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କୁ ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ନିଜର ଅଭିନୟକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା ​​ଏବଂ ସେ ନିଜ ସାନ ଭଉଣୀ ସୁଖବାଦନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନରେ ମୁଖ୍ୟ କଳାକାର ଭାବରେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ନନ୍ଦା ଗୁହାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଝିଅ ମଧୁ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଅଭିନେତା । ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରର ଶେଷ ଭାଗ ଆଡକୁ, ନୌଟଙ୍କୀର ଆବେଦନ, ଏକ କଳା ରୂପ ଭାବରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ।

ସେ ହରିଚନ୍ଦ୍ରରେ ରାଣୀ ତାରାମତୀଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଯାହାକି ଅଭିନୟର ଏକ ବ୍ୟାପକ ପରିସର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିକା ଥିଲା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଅଭିନୟ କରାଯାଇଥିଲା । ମଞ୍ଚରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଭୂମିକାରେ ସେ ଅସାଧାରଣ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଘର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପାରିବାରିକ ଅବସ୍ଥା ସତ୍ତ୍ୱେ; ସେ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ କଳାକାରଙ୍କ ଜୀବନ ବିତାଇଛନ୍ତି ।

ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଗୁଲାବ ବାଇ : କୁଇନ ଅଫ ନୌଟଙ୍କୀ ଥିଏଟର ନାମରେ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରିୟା ମେହେରୋତ୍ରାଙ୍କ ଜୀବନୀରେ ଦଲିଲ କରାଯାଇଛି । ଏହି ପୁସ୍ତକ ପେଙ୍ଗୁଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଜୀବନ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ଏକ ନାଟକର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଥିଲା, ଯାହାକି ମେ ୨୦୧୪ରେ କାନପୁରରେ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ନୌଟଙ୍କୀ

ବିଶେଷ କରି ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଲୋକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରୁ **ନୌଟଙ୍କୀ‌** ଅନ୍ୟତମ । ବଲିଉଡର ଆଗମନ ପୂର୍ବରୁ (ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶିଳ୍ପ), ନୌଟଙ୍କୀ‌ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଗ୍ରାମ ଏବଂ ସହରମାନଙ୍କରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ ମନୋରଞ୍ଜନ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା । ନୌଟଙ୍କୀ‌ର ସମୃଦ୍ଧ ସଂଗୀତ ରଚନା ଏବଂ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ, ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ କାହାଣୀ ଗ୍ରାମୀଣ ଲୋକଙ୍କ କଳ୍ପନା ଉପରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ । ଗଣମାଧ୍ୟମର ପ୍ରସାର ପରେ ମଧ୍ୟ (ଯେପରିକି ଟେଲିଭିଜନ୍, ଡିଭିଡି, ଏବଂ ଅନଲାଇନ ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ), ନୌଟଙ୍କୀ‌ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ୧୦,୦୦୦ରୁ ୧୫,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।  ନୌଟଙ୍କୀ‌ର ଉତ୍ପତ୍ତି ଉତ୍ତର ଭାରତର ସଂଗୀତ, ଭାଗବତ ଏବଂ ସ୍ୱାଙ୍ଗ୍ ମ୍ୟୁଜିକାଲ୍ ଥିଏଟର ପରମ୍ପରାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ହରିୟାଣା, ଏବଂ ବିହାରରେ ନୌଟଙ୍କୀ‌ ସର୍ବାଧିକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି । 

## ପ୍ରଦର୍ଶନ
ରୋମାଣ୍ଟିକ କାହାଣୀ, ପୁରାଣ, କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ହିରୋମାନଙ୍କ ଜୀବନୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଲୋକ ଥିମ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେଉଛି ନୌଟଙ୍କୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ । ପ୍ରଦର୍ଶନ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍ଗ ନାଟକ ସହିତ ପ୍ରତିବଦ୍ଧିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରେକ୍ ଏବଂ ବ୍ୟଙ୍ଗ ରିଲିଫ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।  ଶ୍ରୋତାମାନେ ବେଳେବେଳେ ଶୌଚାଳୟକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଘର କିମ୍ବା ନିକଟସ୍ଥ ଦୋକାନରୁ ଖାଦ୍ୟ ନେବା ପାଇଁ ବିରତିର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସଦସ୍ୟମାନେ ନାଉଟାଙ୍କି ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ସହାୟତା, ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଅଭିନେତା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । କେଉଁ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ସଂପାଦିତ ହେବ ଦର୍ଶକ ସଦସ୍ୟମାନେ ବାଛନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ଗୀତ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍ଗ ନାଟକର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଦାବି କରିବାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତି ।

ନୌଟଙ୍କୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏକ ଗାଁରେ କିମ୍ବା ଆଖପାଖରେ ଉପଲବ୍ଧ ଯେକୌଣସି ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ହୋଇପାରେ ଯାହା ଶହ ଶହ କିମ୍ବା ହଜାରରେ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ସ୍ଥାନିତ କରିପାରିବ । ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ସ୍ଥାନୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଖେଳ ପଡିଆ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସ୍ଥାନ ହୋଇଯାଏ । ପଞ୍ଜାବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନୌଟଙ୍କୀ ଶୈଳୀ ଶୀଘ୍ର ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ବ୍ୟାପିଗଲା । ସମାଜର ଉଚ୍ଚ ମାନର ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ 'ଶସ୍ତା' ଏବଂ 'ଅଶ୍ଳୀଳ' ବିବେଚନା କରୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏହି ଲୋକକଳା ସମାଜରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଲାଗିଲା ।

## ଇତିହାସ ଏବଂ ବିକାଶ
ଅଧିକାଂଶ ସମାଲୋଚକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ *ନୌଟଙ୍କୀ ସୁଆଙ୍ଗ ଶୈଳୀର ଏକ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ରୂପ ଅଟେ* । ଦର୍ଶକଙ୍କ ଆଗ୍ରହକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ନୌଟଙ୍କୀ ପ୍ରାୟତଃ ରୋମାନ୍ସର ଉପାଦାନ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ଯାହା ଅଶ୍ଳୀଳତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ । ସେଥିପାଇଁ ଅନେକ ଅଶ୍ଳୀଳ ନୌଟଙ୍କୀ ମଧ୍ୟ ଦେଢଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଆସୁଛି, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ନୌଟଙ୍କୀର ଶୈଳୀ ମଧ୍ୟ ବଦନାମ ହେଉଛି । ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ, ନୌଟଙ୍କୀରେ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିବା ପାଇଁ, ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଯେ ଦର୍ଶକ କେବେ ବି ବିରକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅଧିକାଂଶ ଜିମିକ୍ସ ୧୦ ମିନିଟ୍ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ଘଟଣାର କ୍ରମକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ ଦର୍ଶକଙ୍କ ଆଗ୍ରହକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା । କାହାଣୀକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରଖିବା ପାଇଁ ବୀରତ୍ୱ, ପ୍ରେମ, ହାସ୍ୟ, ଗୀତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ ଏବଂ ଦର୍ଶକଙ୍କ ଭାବନାକୁ ଉପରକୁ ଏବଂ ତଳକୁ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ।

## ଆଧାର
ଟାପେଣ୍ଟାଡୋଲ

**ଟାପେଣ୍ଟାଡୋଲ, ବେପାର ନାମ** **ନ୍ୟୁସିଣ୍ଟା,** ହେଉଛି ଏକ ଓପିଓଏଡ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନିବାରକ ଔଷଧ । ଏହା ସ୍ୱଳ୍ପ କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ହେଉଥିବା ମଧ୍ୟମରୁ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । 

ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅଇ, ନିଦ୍ରାଳୁ ଭାବ, କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ଏବଂ ଗଲୁ ହୋଇପାରେ । ଏବଂ ୨୦୧୧ରେ ବ୍ରିଟେନ ଏବଂ ଭାରତରେ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଟାପେଣ୍ଟାଡୋଲକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା ।  ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୫୦ ମି:ଗ୍ରା ବିଶିଷ୍ଟ ୩୦ଟି ବଟିକାର ମୂଲ୍ୟ ୨୩୦ ଡଲାର । ଏହି ପରିମାଣର ଔଷଧର ମୂଲ୍ୟ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟ £୧୫ ।  ଏହା  ଧୀର ନିଷ୍କାସନ ଆକାରରେ ବାହାରିଥାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ନିଲ୍ ମୋହନ

**ନିଲ୍ ମୋହନ** (ଜନ୍ମ: ୧୯୭୩ କିମ୍ବା ୧୯୭୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ-ଆମେରିକୀୟ ବ୍ୟବସାୟ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ, ଯିଏକି ୟୁଟ୍ୟୁବର ଚତୁର୍ଥ ତଥା ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀ । ସେ ଫେବୃଆରୀ ୧୬, ୨୦୨୩ରେ ସୁଜାନ ୱୋଜସିକିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ ଏହି ପଦରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ନିଲ୍ ମୋହନ ୧୯୭୩ କିମ୍ବା ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ଭାରତର ଲକ୍ଷ୍ନୌରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ହାଇସ୍କୁଲ ସମୟରେ ଭାରତରେ କିଛି ବର୍ଷ ରହିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକାର ମିଚିଗାଁ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଫ୍ଲୋରିଡାଠାରେ ରହିଥିଲେ । ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ସେ ଆମେରିକାକୁ ଫେରିଥିଲେ ଏବଂ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ଯୋଗ ଦେବା ବେଳକୁ ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ନାଗରିକ ହୋଇ ସାରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ଷ୍ଟାନ୍‌ଫୋର୍ଡ଼ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଅଭିବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ ।

## ପେଷା 
### ଆସେଞ୍ଚର୍ ଏବଂ ନେଟ୍ ଗ୍ରାଭିଟି 
ସ୍ନାତକ ପରେ ସେ ଆସେଞ୍ଚର୍‌ରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ନେଟ୍ ଗ୍ରାଭିଟି ନାମକ ଏକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ସଂସ୍ଥାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

### ଡବଲ୍‌କ୍ଲିକ୍ 
୧୯୯୭ ମସିହାରେ ନେଟ୍ ଗ୍ରାଭିଟି ଡବଲ୍‌କ୍ଲିକ୍‌କୁ କିଣି ଥିଲା ଏବଂ ମୋହନ ଡବଲ୍‌କ୍ଲିକ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇ କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆରୁ ନ୍ୟୁୟର୍କର କମ୍ପାନୀର ମୁଖ୍ୟାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥିଲେ । କିଛି ବର୍ଷରେ ସେ ଏହାର ବ୍ୟବସାୟିକ ପରିଚାଳନାର ଉପ-ସଭାପତି ହୋଇଥିଲେ ।

୨୦୦୩ ମସିହାରେ ସେ ଏମ୍‌ବିଏ କରିବାକୁ ଷ୍ଟାନଫୋର୍ଡ଼ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ପାଠପଢ଼ା ଶେଷ କରିବା ପରେ ସେ ପୁଣିଥରେ ଡବଲ୍‌କ୍ଲିକ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

### ଗୁଗୁଲ୍ 
ଅପ୍ରେଲ ୧୩, ୨୦୦୭ରେ, ଗୁଗୁଲ୍ ୩.୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ଡବଲ୍‌କ୍ଲିକ୍‌କୁ କିଣିଥିଲା । ଫଳରେ ନିଲ୍ ଗୁଗୁଲ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଗୁଗୁଲ୍ ୮୫ ମିଲିଅନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍ ବିନିମୟରେ ଇନ୍‌ଭାଇଟ୍ ମିଡିଆକୁ କିଣିବାବେଳେ ସେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ । ୟୁଟ୍ୟୁବକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଗୁଗୁଲରେ ଭିଡିଓ ବିଜ୍ଞାପନର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ୨୦୧୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଓ ୨୦୨୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭରେ ୟୁ-ଟ୍ୟୁବ‌ଦ୍ୱାରା ନୂଆ କରି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ମ୍ୟୁଜିକ୍, ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ଟିଭି, ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରିମିୟମ୍, ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ସର୍ଟସ୍ ଏବଂ ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ଏନ୍ଏଫ୍‌ଟିର ପରିଚାଳନା ଦ୍ୱାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ ।

ଫେବୃଆରୀ ୧୬, ୨୦୨୩ରେ, ୟୁ-ଟ୍ୟୁବ୍‌ର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀ ସୁଜାନ ୱୋଜସିକି ଇସ୍ତଫା ଦେବା ପରେ ସେ ଏହି ପଦରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସେ ହେମା ସରିନ୍ ମୋହନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏକି ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବିଭିନ୍ନ ଅଣଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଏବଂ ଜନ-କଲ୍ୟାଣ ସଂସ୍ଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି । ଡବଲ୍‌କ୍ଲିକ୍ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ସମୟରେ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:Articles with hAudio microformats
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ଜନ୍ମ
ଡିସୋସିଏଟିଭ ରୋଗ

**ଡିସୋସିଏଟିଭ ରୋଗ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **dissociative disorders/** **DD** ) ହେଉଛି ମାନସିକ ରୋଗ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯେଉଁଥିରେ ମଣିଷର ସ୍ମୃତି ଶକ୍ତି, ସଚେତନତା, ପରିଚୟ, କିମ୍ବା ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାର ବ୍ୟାଘାତ ହୁଏ ।  ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ମୃତିକ୍ଷୟ (ଆମ୍ନେସିଆ), ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ସ୍ଥିତି, କିମ୍ବା ଅବାସ୍ତବ ଅନୁଭୂତି ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଆଚରଣରେ ବିକଳ୍ପ ଦର୍ଶାଏ, ତଥାପି ବ୍ୟାଧିର ଉପସ୍ଥାପନା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । 
* ଡିସୋସିଏଟିଭ ଆମ୍ନେସିଅ ହେଉଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ମୃତିକୁ ମନେରଖିବାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅକ୍ଷମତା ଯାହା ସାଧାରଣତ ଜଣେ ମନେରଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବା ଉଚିତ । ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ମୃତିଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ଘଟଣା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମନେରଖିବାରେ ଅକ୍ଷମତା ତାହାର କିଛି ଦିଗ ଉପରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ।
* ଡିପର୍ସୋନାଲାଇଜେସନ୍-ଡିରିଏଲାଇଜେସନ୍ ଡିସଅର୍ଡର୍ (DPDR) ହେଉଛି ବାରମ୍ବାର ନିଜକୁ ବାହାରେ ଦେଖିବା ଅନୁଭବ ହୁଏ କିମ୍ବା ସେହିଭଳି ଅନୁଭୂତି ବାସ୍ତବ ନୁହେଁ । 
* ଡିସୋସିଏଟିଭ୍ ଡିସଅର୍ଡର ପୂର୍ବ ବର୍ଗକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇ ନ ଥିବା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା: ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଡିସୋସିଏଟିଭ୍ ବ୍ୟାଧି ଏବଂ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଡିସୋସିଏଟିଭ୍ ବ୍ୟାଧି । ଏହି ବର୍ଗଗୁଡିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ଫର୍ମ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଯାହା ଅନ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଧି ମାନଦଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରେ ନାହିଁ ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଯେପରିକି ଔଷଧର ପ୍ରଭାବ, ନିଦ୍ରା ବ୍ୟାଘାତ, ଆଘାତୋତ୍ତର ଚାପ ବେମାରୀ, ତୀବ୍ର ଚାପ ବ୍ୟାଧି ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀର ରୋଗମାନଙ୍କର ଅନୁପସ୍ଥିତ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ଆଇସିଡି-୧୧ (ICD-11) ରୂପାନ୍ତର ବ୍ୟାଧିକୁ ଏକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ବ୍ୟାଧି ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରେ,  ଯେତେବେଳେ ଡିଏସଏମ-୫ (DSM-V )ଏହାକୁ ଏକ ସୋମାଟିକ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ଆନୁସଙ୍ଗିକ ବ୍ୟାଧି ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରେ । ଡିସୋସିଏଟିଭ ଆଇଡେଣ୍ଟିଟି ଡିଜଅର୍ଡର ରୋଗରେ ପ୍ରାୟ ୧.୫% ଲୋକ, ଡିସୋସିଏଟିଭ୍ ଆମ୍ନେସିଆ ପ୍ରାୟ ୧.୮% ଏବଂ DPDR ପ୍ରାୟ ୨% ଲୋକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଡିସୋସିଏଟିଭ୍ ଆମ୍ନେସିଆ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ, ଉଭୟ ଲିଙ୍ଗରେ ଡିସୋସିଏଟିଭ ଆଇଡେଣ୍ଟିଟି ଡିଜଅର୍ଡର ଏବଂ ଡିପର୍ସୋନାଲାଇଜେସନ୍-ଡିରିଏଲାଇଜେସନ୍ ଡିସଅର୍ଡର୍ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ | 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ମାମା ୱେଡ୍‌ସ୍ ପାପା

**ମାମା ୱେଡ୍‍ସ୍ ପାପା** ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ବି. ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରିୟ ସୁବୁଦ୍ଧି ।

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୧୭ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୩ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୩୦ଟି ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟ
* ଅଭିଶେକ ରଥ
* ରିତିଷା
* ପ୍ରିୟଙ୍କା
* କୃଷ୍ଣା ଅଭିଶେକ
* ଜ୍ୟୋତି ମିଶ୍ର
* ଦେବୁ ପଟ୍ଟନାୟକ
* ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା
* ପ୍ରଜ୍ଞା
* ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ
* ଗୁଡ୍ଡୁ
* ମୁନ୍ନୀ (ଶିଶୁ କଳାକାର)

## କାହାଣୀ
## ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅପ୍ପୁ କାନୁନ୍‌ଗୋ ଓ ଅସଦ ନିଜାମ । ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମହାପାତ୍ର ଭଳି ଗୀତିକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

### ଗୀତ
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌
ଦମୟନ୍ତୀ ଯୋଶୀ

**ଦମୟନ୍ତୀ ଯୋଶୀ** (୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୮ - ୧୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୪) କଥକ ନୃତ୍ୟର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଥିଲେ । ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ କଥକ ହେଉଛି କାହାଣୀ କହିବାର କଳା । ସେ ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ମ୍ୟାଡାମ୍ ମେନାକାଙ୍କ ନାଟକଦଳରେ ନାଚିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ସେ ଜୟପୁର ଘରାନାର ସୀତାରାମ ପ୍ରସାଦଙ୍କଠାରୁ କଥକ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଖୁବ କମ ବୟସରେ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଘରାନାର ଆଚାନ ମହାରାଜ, ଲାଚୁ ମହାରାଜ ଏବଂ ଶମ୍ଭୁ ମହାରାଜଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ମୁମ୍ବାଇର ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଗୁରୁ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ସେ ୧୯୭୦ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୧୯୬୮ରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ୟୁ.ପି.ର କଥକ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରହିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ତାଲିମ
୧୯୨୮ ମସିହାରେ ମୁମ୍ବାଇର ଏକ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଜେନେରାଲ ଡଃ ସାହିବ ସିଂ ସୋଖେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲୀଳା ସୋଖେଙ୍କ ଘରେ ବଢିଥିଲେ ଯାହାକି ମ୍ୟାଡାମ ମେନକା ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ମାନାକା ନିଜର ସନ୍ତାନ ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଯୋଶୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ । ମାନାକାଙ୍କ ନାଟକଦଳରେ ସେ ପଣ୍ଡିତ ସୀତାରାମ ପ୍ରସାଦଙ୍କଠାରୁ କଥକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ସେ ମେନାକାଙ୍କ ନାଟକଦଳରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଦଶ ବର୍ଷ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ୧୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା ସେ ୟୁରୋପୀୟ ପ୍ରମୁଖ ସହରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସୋଖେମାନେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ମାଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯୋଶୀ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମ୍ୟାଡାମ ମେନାକାଙ୍କ ସମସାମୟିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଶିରିନ ଭାଜିଫଦାର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
୧୯୫୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗ ପରେ ଦମୟନ୍ତୀ ଜଣେ ସଫଳ ଏକକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରି ପଣ୍ଡିତ, ଅଖନ ମହାରାଜ, ଲାଖୁ ମହାରାଜ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଘରାନାର ଶମ୍ଭୁ ମହାରାଜ ଏବଂ ଜୟପୁର ଘରାନାର ଗୁରୁ ହିରାଲାଲଙ୍କଠାରୁ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ । ବିଶେଷ କରି ଦିଲ୍ଲୀର କଥକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସେ ଶମ୍ଭୁ ମହାରାଜଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏକି "ସାଢୀ"କୁ କଥକ ନୃତ୍ୟରେ ପୋଷାକ ଭାବରେ ପରିଚିତ କରିଥିଲେ । ସେ ଇନ୍ଦିରା କଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ , ଖଇରାଗଡ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ନୌର କଥକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କଥକ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (1968) ଏବଂ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ (1970) ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ସେ ବିରେଶ୍ୱର ଗୌତମଙ୍କ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।

ଦାମୟନ୍ତୀ ଯୋଶୀ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯, ୨୦୦୪ରେ ମୁମ୍ବାଇରେ ତାଙ୍କ ଘରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡିଥିଲେ ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେବା ପରେ ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶଯ୍ୟାଶାୟୀ ଥିଲେ ।

## କାର୍ଯ୍ୟ
* ଦାମୟନ୍ତୀ ଯୋଶୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ମ୍ୟାଡାମ୍ ମେନାକା . ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ, 1989
* ଭାରତକୁ ପୁନଃ ଆବିଷ୍କାର, ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନ ଲାଇବ୍ରେରୀ: ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବାନାର୍ଜୀ, ଦାମୟନ୍ତୀ ଯୋଶୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଯୁଗ ଯୁଗରେ ନାଚ ନୃତ୍ୟ . କସମୋ ପ୍ରକାଶନ, 1990

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ