open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ବେଲୁର ମଠ

**ବେଲୁର ମଠ** (ଉଚ୍ଚାରଣ: [ˈbeluɽ ˈmɔʈʰ]) ହେଉଛି ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଏବଂ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ମୁଖ୍ୟାଳୟ, ଯାହା ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଭାରତର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ହୁଗଳୀ ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ବେଲୁର ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବେଲୁର ମଠ ୧୮୯୭ ମସିହା ଜାନୁଆରି ମାସରେ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ କଲୋମ୍ବୋ ଠାରୁ କିଛି ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହ ଭାରତକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ବେଲୁରରେ ଏକ ମଠ ଓ ହିମାଳୟର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ମାୟାବତୀ ଠାରେ ଅନ୍ୟଟି "ଅଦ୍ୱୈତ ଆଶ୍ରମ" ର ସ୍ଥାପନା କଲେ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ରାମକୃଷ୍ଣ ଆନ୍ଦୋଳନର କେଦ୍ରସ୍ଥଳ । ଏହାର ସ୍ଥାପତ୍ୟଶୈଳୀ ହିନ୍ଦୁ, ଇସ୍ଲାମ, ବୌଦ୍ଧ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟ କଳାର ସମନ୍ୱୟ ରୂପେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଏକତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଚିତ । ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ବେଲୁର ମଠ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ୍ ଉଦ୍‌ଘାଟନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବେଲୁର ମଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି ।

## ଇତିହାସ 
୧୮୯୭ ମସିହାର ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ କିଛି ପଶ୍ଚିମୀ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହ କଲିକତାର ବରାନଗରକୁ ଆସିଥିଲେ । ସେ ଦୁଇଟି ମଠ ସ୍ଥାପନା କଲେ ଗୋଟିଏ ବେଲୁରରେ, ଯାହା ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ହେଲା, ଓ ଅନ୍ୟଟି ହିମାଲୟର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଚମ୍ପାୱତ ଜିଲ୍ଲାର ମାୟାବତୀରେ, ଯାହା "ଅଦ୍ୱୈତ ଆଶ୍ରମ" ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ମଠଗୁଡିକ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ (ଧାର୍ମିକ ତ୍ୟାଗୀ) ଭାବେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ଓ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ନିରାକରଣ ସହିତ ଦାନଧର୍ମ ଓ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ "ପରିବ୍ରାଜକ" ଅବସ୍ଥାରେ (ଅର୍ଥାତ୍ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ) ସେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଥିଲେ; ତାଜମହଲ, ଫତେହପୁର ସିକ୍ରୀ, ଦିୱାନ-ଇ-ଖାସ, ରାଜସ୍ଥାନର ପ୍ରାସାଦ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଗୁଜରାଟ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଓ ତାମିଳନାଡୁର ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର । ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପ ଗଲେ, ସେ ଆଧୁନିକ, ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ, ଶୈଳୀର ଅନେକ ଗୃହ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଦେଖିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସେହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀର ପ୍ରଭାବ ବେଲୁର ମଠ ମନ୍ଦିରର ରଚନାରେ ସଂଯୋଜିତ କରାଯାଇଛି ।

ସ୍ଵାମୀ ବିଜ୍ଞାନାନନ୍ଦ, ଯିଏ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଏକ ସିଭିଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଥିଲେ । ସେ ବିବେକାନନ୍ଦ ଓ ସ୍ଵାମୀ ଶିବାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ମନ୍ଦିର ଡିଜାଇନ୍ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ବେଲୁର ମଠର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିବା ସ୍ଵାମୀ ଶିବାନନ୍ଦ ୧୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୯ ରେ ଏହାର ଭୂମିପୂଜା କରିଥିଲେ । ଏହାର ବିଶାଳ ନିର୍ମାଣକାର୍ଯ୍ୟ "ମାର୍ଟିନ୍ ବର୍ନ୍ ଏଣ୍ଡ କୋ." ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା । 

## ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିର 
ଏହି ମନ୍ଦିରର ଡିଜାଇନ୍ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଧାରଣା ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ସ୍ଥାପତି ଥିଲେ ସ୍ଵାମୀ ବିଜ୍ଞାନାନନ୍ଦ — ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶିଷ୍ୟ। ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିରଟି ୧୯୩୮ ମସିହା ଜାନୁଆରି ୧୪ ତାରିଖ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନେ, ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

## କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 
* ବେଲୁର ମଠ ଚିକିତ୍ସା ସେବା, ଶିକ୍ଷା, ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣ, ଗ୍ରାମୀଣ ଉନ୍ନୟନ, ଶ୍ରମଜୀବୀ ଓ ପଛୁଆ ବର୍ଗମାନଙ୍କ ସେବା, ଦୁର୍ଜନ ସହାୟତା, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିଚାଳନା କରେ ।
* ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ, ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ, ଶାରଦା ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥି ଉତ୍ସବ ଉଦ୍ୟାପନ କରାଯାଏ ।
* ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆୟୋଜିତ କୁମାରୀ ପୂଜା ଏବଂ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ବେଲୁର ମଠର ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ।
* କୁମାରୀ ପୂଜାର ପରମ୍ପରା ୧୯୦୧ ମସିହାରେ ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ସନ୍ଦୀପ ବସ୍ୱନା

**ସନ୍ଦୀପ ବସ୍ୱନା** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । ହିନ୍ଦୀ ଧାରାବାହିକ *ଦିଲ୍ ଦିୟା ଗଲ୍ଲାଁ*ରେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଭୂମିକା ଡ. ମନଦୀପ ସିଂହ ବ୍ରାର୍ ପାଇଁ ସେ ଜଣାଶୁଣା ।

## Personal life
Baswana has been in relationship with actress Ashlesha Sawant since 2004.

## Television 
### Reality Shows 
## Director 
## Writer 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା
ମହାବଂଶ

**ମହାବଂଶ** (ଶାବ୍ଦିକ ଅର୍ଥ ; *ମହାନ ଇତିହାସ*) ପାଳି ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଏକ କାବ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ  ଅଟେ । ଏଥିରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ରାଜାମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ମିଳେ । ଏହାରେ କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ବିଜୟ (ଇ. ପୂ. 543)ଙ୍କ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଗମନ ଠାରୁ ମହାସେନ (ଇ. 334–361) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ସମୟକାଳର ଇତିହାସ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ଏହା ସିହଳ (ଶ୍ରୀଲଙ୍କା)ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଐତିହାସିକ ମହାକାବ୍ୟ ଅଟେ । ପ୍ରଥମେ ଏହା ବୌଦ୍ଧ ପଣ୍ଡିତ ମହାନାମାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପଞ୍ଚମ କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅନୁରାଧାପୁରରେ ରଚନା ହୋଇଥିଲା । ମହାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ବଂଶର ବିବରଣୀ ଥିବା ସହ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ମହାନ ହେବାରୁ ଏହାକୁ “ମହାବଂଶ” (ମହାବଂଶ ଟୀକା) ନାମ ଦିଆଯାଇଛି ।

## ବିଷୟବସ୍ତୁ 
ମହାବଂଶରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀ ଠାରୁ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ସାଢେ ଆଠଶ ମସିହା ବର୍ଷର ଇତିହାସର ସମାବେଶ ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ତଥାଗତ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ତିନିଥର ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଗମନ, ତିନୋଟି ବୌଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତି, ବିଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ବିଜୟ, ରାଜା ଦେବାନାଂପିୟ ତିଷ୍ୟଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଅଶୋକପୁତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଗମନ, ମଗଧ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପ୍ରେଷଣ, ଏବଂ ବୋଧିବୃକ୍ଷର ଶାଖା ସହିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଗିନୀ ଅଶୋକକନ୍ୟା ସଂଘମିତ୍ରାଙ୍କ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଗମନର ବିବରଣୀ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ସିଂହଳର ଦୁଷ୍ଟାଗ୍ରାମଣୀ ଠାରୁ ମହାସେନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳର ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ମିଳେ । ଏହିପରି ମହାବଂଶ କେବଳ ସିଂହଳର ଇତିହାସ ଗ୍ରନ୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ପ୍ରାଥମିକ ଉପାଦାନ ସାମଗ୍ରୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

“ମହାବଂଶ”ର କଥାବସ୍ତୁ ମହାସେନଙ୍କ (ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ 325–352) ଯୁଗ ଯାଏଁ ଲେଖାଯାଇ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ଏଭଳି ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଏହି ମହାବଂଶ ରଚନା ପରେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହାକୁ ପରେ “ଚୂଳବଂଶ” ବୋଲି ନାମିତ ହୋଇଛି । “ମହାବଂଶ” ଏହାର ୩୭ତମ ପରିଚ୍ଛେଦର ୫୦ତମ ଗାଥାରେ ହଠାତ୍ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି । ପ୍ରଥମ ୩୬ ପରିଚ୍ଛେଦର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶେଷରେ “ସୁଜନମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ପାଇଁ ରଚିତ ମହାବଂଶର ... ପରିଚ୍ଛେଦ” ବାକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ୩୭ତମ ପରିଚ୍ଛେଦ ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଯିଏ ମହାବଂଶର କଥାବସ୍ତୁକୁ ଲେଖାରେ ଆଦେଇ ନେଲେ, ସେ ଏହି ପରିଚ୍ଛେଦରେ ୧୯୮ ଗାଥା ଯୋଗ କରି “ସାତ ରାଜା” ନାମ ଦେଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଇତିହାସ ଲେଖକମାନେ ନିଜ ଯୁଗର ଇତିହାସକୁ କେବଳ ଏକ ପରିଚ୍ଛେଦରେ ସମାପ୍ତ କରିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିଚ୍ଛେଦକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ କରି ଏହି ଜାତୀୟ ଇତିହାସ ଲେଖନ ପରମ୍ପରାକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖିଛନ୍ତି ।

ମହାନାମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମହାସେନ (ଇ. 302) ଠାରୁ ଦମ୍ବଦେନିୟର ପଣ୍ଡିତ ପରାକ୍ରମବାହୁ (ଇ. 1240–1275) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାବଂଶ ଧମ୍ମକୀର୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲେଖାଯାଇଥିଲା । ତେବେ ଏହି ସଂପର୍କରେ ମତଭେଦ ଅଛି । ତା’ପରେ କୀର୍ତି ରାଜସିଂହ (ମୃ. 1815) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇତିହାସ ହିକ୍କଡୁୱେ ସୁମଙ୍ଗଳାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବହୁବନ୍ତୁଡାୱେ ପଣ୍ଡିତ ଦେବରକ୍ଷିତ ଦ୍ୱାରା ଲେଖାଯାଇଥିଲା । ୧୮୩୩ ମସିହାରେ ଏହି ଦୁଇ ଗୁରୁଜନ “ମହାବଂଶ”ର ଏକ ସିଂହଳ ଅନୁବାଦ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ୧୮୧୫ ଠାରୁ ୧୯୩୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇତିହାସକୁ ଯଗିରଳ ପ୍ରଜ୍ଞାନନ୍ଦ ନାୟକ ସ୍ଥବିର ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ୧୯୩୬ରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟତା 
ମହାବଂଶ ଆଧୁନିକ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ବିଶେଷତଃ ଏକ ରାଜନୈତିକ ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରୁଥିବା ଦଲିଲ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛି । ସିଂହଳ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକମାନେ ମହାବଂଶକୁ ତାଙ୍କର ଏହି ଦାବିର ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଯେ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଐତିହାସିକ କାଳରୁ ସିଂହଳୀ ଜାତିର ଦେଶ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
ରାସ ବିହାରୀ ଘୋଷ

**ରାସ ବିହାରୀ ଘୋଷ C.S.I., C.I.E.** (୨୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୪୫ – ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା, ଆଇନଜୀବୀ ଏବଂ ସମାଜସେବୀ ଥିଲେ । ସେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଉପାଧି ଲାଭ କରି ଶେଷରେ ଆଇନ୍ ବିଦ୍ୟାରେ ଉଚ୍ଚତମ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ଗବେଷଣା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଂରାଜୀ ଆଇନ୍ ପୁସ୍ତକର ପ୍ରଣେତା । ତତକାଳୀନ ଇଂରେଜ ସରକାର ତାଙ୍କୁ C. S. I. ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ଏ ବଙ୍ଗ ଦେଶରେ ବ୍ୟାବହାରିକ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ବହୁ ଅର୍ଥ ଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରାସ ବିହାରୀ ଘୋଷଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୪୫ ରେ ଖଣ୍ଡଘୋଷ ଅଞ୍ଚଳର ଟର୍କୋଣା ଗାଁରେ ହୋଇଥିଲା । ତତକାଳୀନ ବଙ୍ଗପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ପୂର୍ବ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ଜିଲ୍ଲାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏକ କୁଳୀନ କାୟସ୍ଥ ପରିବାରରେ ତାଙ୍କରି ଜନ୍ମ । ସେ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ରାଜ କଲେଜିଏଟ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଓ କଲିକତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଇଂରାଜୀ ବିଷୟର M.A. ପରୀକ୍ଷାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ୧୮୭୧ ମସିହାରେ ସେ ଆଇନ ପରୀକ୍ଷା ଗୌରବ ସହ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ଓ ୧୮୮୪ ରେ ଡ଼କ୍ଟରେଟ୍‌ (Doctor of Laws) ଡିଗ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଘୋଷ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ସଦସ୍ୟ ହେଲେ ଓ ସେ ମଧ୍ୟମପନ୍ଥୀ ଶିବିରକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଉନ୍ନତି ଓ ପ୍ରଗତିରେ ଗଭୀର ଆସ୍ଥା ରଖୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେକୌଣସି ରୂପର ଉଗ୍ରପନ୍ଥୀ ବିଚାରଧାରାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ । ସେ ଦୁଇଥର କଂଗ୍ରେସର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ; ପ୍ରଥମେ ୧୯୦୭ ମସିହାର ସୁରତ ଅଧିବେଶନରେ (ଯେଉଁଠାରେ ଦାଦାଭାଇ ନଉରୋଜିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ସେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟମପନ୍ଥୀ ଓ ଉଗ୍ରପନ୍ଥୀ ଦଳରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଥିଲା) ଓ ତାହାପରେ ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ମାଦ୍ରାସ ଅଧିବେଶନରେ ।

ଘୋଷ ୧୮୯୧–୯୪ ଓ ୧୯୦୬–୦୯ ମଧ୍ୟରେ ବଙ୍ଗ ଆଇନ ମଣ୍ଡଳ (Bengal Legislative Council) ଓ Council of India ର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ୧୮୯୬ ମସିହାରେ C.I.E. (Companion of the Order of the Indian Empire) ଓ ୧୯୦୯ ମସିହାରେ C.S.I. (Companion of the Order of the Star of India) ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ । ୧୯୧୫ ମସିହାରେ ସେ ନାଇଟହୁଡ୍ (Sir) ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ସେହିବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ୧୪ ତାରିଖରେ ତାହା ପ୍ରଦାନ ହୋଇଥିଲା ।

## ଅବଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ 
ସେ ନିଜ ଆଇନ ପେଶା ଦ୍ୱାରା ବିପୁଳ ସଂପଦ ଅର୍ଜନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ସେ ପରୋପକାର ଓ ଦାନଧର୍ମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ। ସେ ୧୮୯୪ ମସିହାରେ ଟର୍କୋଣା ଜଗବନ୍ଧୁ ସ୍କୁଲ୍ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ୧୯୧୩ ମସିହାରେ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଏକ ଟ୍ରଷ୍ଟ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ଏହାସହିତ ସେ ଜାଦବପୁରରେ National Council of Education (NCE) ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ତେର ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଦାନ କଲେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରୂପେ ପରିଣତ ହୋଇଲା । ସେ NCE ର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଖଣ୍ଡଘୋଷ CD ବ୍ଲକ୍ ର ଉଖରିଦରେ “ସାର୍ ରାଶ ବିହାରୀ ଘୋଷ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ” ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ନିଜ ଗାଁରେ ଅନେକ ସ୍କୁଲ୍ ଓ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ରାୟଙ୍କୁ Bengal Chemical and Pharmaceutical Works ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩୩% ଅର୍ଥିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

ଘୋଷଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ (୧୮୭୫–୭୬) Tagore Law Professorship ଓ ୧୮୮୪ ରେ ସେହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସମ୍ମାନସୂଚକ D.L. ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିଲେ।

### କଲିକତାରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ରାସ୍ତା 
ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାଇଁ ଘୋଷଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ମନେ ରଖି କଲିକତାରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ରାସ୍ତାର ନାମକରଣ ହୋଇଛି । “ରାଶବିହାରୀ ଆଭେନ୍ୟୁ” (Rashbehari Avenue) ନାମକ ଏହି ରାସ୍ତା ଛେଟଲା–ସାହାନଗର ସେତୁ (ଶହିଦ ଜତିନ ଦାସ ସେତୁ) ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ବାଲିଗଞ୍ଜ ଓ ଗରିଆହାଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି ।

### ଉତ୍ସର୍ଗ ଓ ସ୍ମୃତି 
ତାଙ୍କ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ଜିଲ୍ଲାର ଘର ଏଯାବତ୍ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସେଠି ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଅନେକ ବଂଶଜ ଆଇନ ବୃତ୍ତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଜଣେ ଭାଇ ସାର୍ ବିପିନ ବିହାରୀ ଘୋଷ କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ।

## ଆଧାର
ଗୌରବ ଏସ୍ ବଜାଜ

**ଗୌରବ ଏସ୍ ବଜାଜ** (ଜନ୍ମ: ୧୬ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନତା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । ଷ୍ଟାର୍ ପ୍ଲସ୍‌ରେ ପ୍ରସାରିତ ଧାରାବାହିକ *ସପ୍ନୋଁ ସେ ଭରେ ନୈନା* ଧାରାବାହିକରେ ଦକ୍ଷ ପଟବର୍ଦ୍ଧନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିବା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । He appeared in the popular drama series *Uttaran* as Aman Verma. He has also appeared in some other television series like *Kaisa Yeh Ishq Hai... Ajab Sa Risk Hai*, *Piya Rangrezz*, and *Choti Sarrdaarni*.

## Personal life 
Gaurav tied the knot with Sakshi Shhorwani on December 10, 2013. They welcomed their first child after six years of marriage. They named their son Vyom.

## Filmography
### Television
### Music video 
## Awards
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ ଜନ୍ମ
ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ

**ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ** ଭାରତର ଏକ ପୁରୁଣା ହିନ୍ଦୁବାଦୀ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଅଟେ । ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଦଳର ନାମ ଥିଲା ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ । ଏହାର ସ୍ଥାପନା ୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ସଂସ୍ଥାପକ ସଦସ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ୟାମାପ୍ରସାଦ ମୁଖାର୍ଜୀ । ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ଵୟଂସେବକ ସଂଘର ଏକ ରାଜନୈତିକ ଶାଖା ବା ହତିଆର । ଏହି ପାର୍ଟିର ନିର୍ବାଚନ ଚିହ୍ନ ଥିଲା ଦୀପକ (ପ୍ରଦୀପ) ।

୧୯୫୨ ମସିହାର ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ଏହି ଦଳ ୩ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଡାକ୍ଟର ମୁଖର୍ଜୀ ସ୍ୱୟଂ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଇତିହାସ 
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଆପାତକାଳ (୧୯୭୫–୧୯୭୬) ପରେ ଜନସଂଘ ସହିତ ଭାରତର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ମିଳିତ ହୋଇ ଏକ ନୂତନ ଦଳ ଜନତା ପାର୍ଟି ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଆପାତକାଳ ପୂର୍ବରୁ, ବିହାର ବିଧାନସଭାର ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ ନେତା ଲାଲମୁନି ଚୌବେ, ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସମର୍ଥନ ଦେଇ ବିଧାନସଭା ଆସନରୁ ତ୍ୟାଗପତ୍ର ଦେଇଥିଲେ ।

୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଜନତା ପାର୍ଟି ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ତାପରେ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ, ଅଟଲ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ଓ ଲାଲକୃଷ୍ଣ ଆଡ଼ଭାନୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଜନସଂଘରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ସମାଜବାଦୀ ଓ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରାର ନେତାମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ଭାଜପା) ଗଠନ କଲେ । ତାହାପରେ, ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘର ସ୍ଥାପକ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରୋଫେସର ବଲରାଜ ମଧୋକ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗରେ ଅଖିଲ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ ନାମରେ ପୁନଃ ପଞ୍ଜିକରଣ କରି ଜନସଂଘକୁ ପୁନଃ ଜିବିତ କରିଥିଲେ ।  ସେ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଖିଲ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘର ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଡା. ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତଭୂଷଣ ପାଣ୍ଡେୟ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘର ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ଜନସଂଘର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ଅଧିବେଶନ ୧୯୫୨ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ କାନପୁରରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା ।

୧୯୫୩ ମସିହାରେ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ (BJS) ମଧ୍ୟରେ ଆରଏସଏସ (RSS) କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଜନସଂଘକୁ ଆରଏସଏସର ରାଜନୈତିକ ଶାଖା ଭାବେ ପରିଣତ କରି ଦିଆଯାଇଲା । ଏହା ସଂଘ ପରିବାର (Sangh Parivar) ର ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ ହେଲା । ୧୯୬୭ ମସିହାର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ, ଜନସଂଘ ତାହାର ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଦଳ ୩୫ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା । ଜନସଂଘ ଦିଲ୍ଲୀର ସାତଟି ସଂସଦୀୟ ଆସନରୁ ଛଅଟି ଆସନ ଜିତି ନେଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ସେହି ସହରର ମେଟ୍ରୋପୋଲିଟନ କାଉନସିଲ୍ ଓ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା ।

## ଚିନ୍ତାଧାରା 
ଯେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ ଗଠିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଏକ ଆଠ-ସୂତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (8-point programme) ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷଗୁଡିକରେ ଦଳର ମୂଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲା । ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘର ଦାବିକୃତ ଚିନ୍ତାଧାରା “ଏକାତ୍ମ ମାନବବାଦ”, ପ୍ରଥମେ ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଦୀନଦୟାଳ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଦେଇଥିଲେ ।

* ଜନସଂଘର ନେତୃତ୍ୱ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଚୀନ ବିରୋଧରେ ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ କମ୍ୟୁନିଜ୍ମ ଓ ସୋଭିଏତ ସଂଘ ପ୍ରତି ବିରୋଧୀ ଥିଲେ ।
* ୧୯୬୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭରେ ଅନେକ ଜନସଂଘ ନେତା ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଗୋ-ହତ୍ୟା ନିଷେଧ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
* ଦଳର ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବାର ଦାବି ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।
* ୧୯୬୭ ମସିହାର ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ, ଦଳ ଏହା କହିଥିଲା ଯେ ଯଦି ସେମାନେ ସରକାର ଗଢନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା (Uniform Civil Code) ପ୍ରଚଳିତ କରିବେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁତ୍ଵ
ଅଭିଶେକ ଅବସ୍ଥି

**ଅଭିଶେକ ଅବସ୍ଥି** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା, ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ମଡେଲ୍ । ସେ ୨୦୦୪ ମସିହାର ଜୀ ଟିଭିର ରିଆଲିଟି ଶୋ *ଇଣ୍ଡିଆଜ୍ ବେଷ୍ଟ ସିନେଷ୍ଟାର୍ କୀ ଖୋଜ୍‌*ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଷ୍ଟାର୍ ପ୍ଲସ୍‌ର ଡ୍ୟାନ୍ସ ରିଆଲିଟି ଶୋ *ନାଚ୍ ବଲିୟେ*ର ୩ୟ ସିଜିନ୍‌ରେ, ସେ ରାଖି ସାୱନ୍ତଙ୍କ ସହ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

୨୦୦୮ ମସିହାରେ, ସେ ସବ୍ ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ଧାରାବାହିକ *ଜୁଗ୍‌ନି ଚଲି ଜଲନ୍ଦର*ରେ ମନିନ୍ଦର ସିଂହ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । He also appeared in *Zara Nach Ke Dikha* on Star Plus and *Chintu Chinki Aur Ek Badi Si Love Story* and *Tu Mere Agal Bagal Hai* on SAB TV.

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୨ ଜନ୍ମ
ପଞ୍ଚ ଭୂତ

**ପଞ୍ଚ ଭୂତ** (ସଂସ୍କୃତ: ପଞ୍ଚଭୂତ; pañca bhūta) ଅର୍ଥାତ ପାଞ୍ଚଟି ମୂଳଭୂତ ତତ୍ତ୍ୱର ଏକ ସମୂହ ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆଧାର ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ । ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ହେଲେ (୧)ପୃଥିବୀ  – ମାଟି, (୨) ଆପ  – ଜଳ, (୩) ଅଗ୍ନି – ଅଗ୍ନି/ତାପ, (୪) ବାୟୁ  – ପବନ ଓ (୫) ଆକାଶ  – ଆକାଶ/ଖାଲି ସ୍ଥାନ (ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ ଇଥର୍‌) । ଆୟୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ ଭାବନା ଅନୁସାରେ ମାନବ ଦେହ ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ । କିନ୍ତୁ ଚାର୍ବାକ ଦାର୍ଶନିକ ଶାଖା ଆକାଶକୁ ଏକ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିନଥିଲେ କାରଣ ଏହା ସ୍ପର୍ଶଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ । ସେମାନେ ମାନିଥିଲେ ଯେ ଚାରିଟି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି ଯଥା ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ।  ହିନ୍ଦୁ ଚିନ୍ତାଧାରା ବୌଦ୍ଧ ଦର୍ଶନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମାତ୍ର ଚାରିଟି “ମହାଭୂତ” ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ ଓ ଆକାଶକୁ ଏକ ଉପାଦିତ (derived) ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।  ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମତରେ ନିଷ୍ପ୍ରଭ (static) ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ରହେ; ତେବେ ଚୀନ୍‌ର “ଉ ସିଙ୍ଗ” (Wuxing) ଦାର୍ଶନିକତାରେ ଯେପରି “ପାଞ୍ଚ ରୂପାନ୍ତରଣ ଚର୍ଯ୍ୟା” ରହେ, ତାହାଠାରୁ ଏହା ଭିନ୍ନ ।

## ବର୍ଣ୍ଣନା 
ପଞ୍ଚଭୂତ ହେଉଛନ୍ତି ସେସବୁର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସୃଷ୍ଟି ଗଠିତ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ମାନବଦେହର କେଉଁ ଉପାଦାନ ଏହି ମୌଳିକ ଉପାଦାନଗୁଡିକ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ, ସେଥିର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି । ମାନବର ପାଞ୍ଚୋଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପାଦାନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଅଟେ, ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ, ସେହି ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଉପାଦାନର ଶକ୍ତିକୁ ବିଭିନ୍ନ ହସ୍ତମୁଦ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ କରାଯାଇପାରେ । ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ମାନବ ଶରୀରର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବନ୍ଧ ଏହିଭଳି: —

----

### ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ 
ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ପଞ୍ଚଭୂତ ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ । ଶରୀରରେ ଯେକୌଣସି ବିକାର ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକର ଅସଂତୁଳନର ଫଳ ।  “ହସ୍ତ ମୁଦ୍ରା” (Hasta Mudra) ଦ୍ୱାରା ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ସଂତୁଳିତ ରଖାଯାଏ । ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ ନିମ୍ନ ତିନି ପ୍ରକାର “ଦୋଷ” ରହିଛି — ଏହାମାନେ ପଞ୍ଚଭୂତର ସଂଯୋଗ ରୂପେ ମାନବ ଦେହରେ ଉପସ୍ଥିତ ।

----

### ଯୋଗିକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗି 
ଯୋଗ ଅନୁସାରେ ସାଧନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଆତ୍ମସଂୟମ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ । ଏଥି ପାଇଁ ପଞ୍ଚଭୂତର ଉପରେ ନିପୁଣତା ଲାଭ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ “ଭୂତଶୁଦ୍ଧି” କୁହାଯାଏ ।  “ପଞ୍ଚଭୂତ ସ୍ଥଳମ” ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ବିଶେଷ ଅଙ୍ଗ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ମାନବ ଶରୀରର ସପ୍ତ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ସଂପୃକ୍ତ ।

----

### ହସ୍ତ ମୁଦ୍ରାରେ ପଞ୍ଚଭୂତ 
ପଞ୍ଚଭୂତ ଉପରେ ଆଧାରିତ ମାନବ ହସ୍ତର ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠି ଅଲଗା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ । ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଏହା ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।

----

### ବାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚଭୂତ 
ବାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଦରକାର । ଏହାର ସଂତୁଳନ ହିଁ ଗୃହ ଓ ଜୀବନର ସଫଳତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ । ଏହି ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଆଦର୍ଶ ଘରର ସଂଜ୍ଞା ଦେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଘରଟିକୁ ଏଭଳି ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ ଯେ, ଜମିର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ସର୍ବାଧିକ ଭାର ରହେ । ଏହା ଫଳରେ, ଜମିର ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଧିକ ଖୋଲା ଜାଗା ରହେ, ଯାହା ବାୟୁ (ପବନ) ଓ ଆକାଶ (ଏଥର) କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ । ଘରର ମୁଖ୍ୟ ଫାଟକ, ବାରନ୍ଦା ଓ ପ୍ରଧାନ ଦ୍ୱାର ଉତ୍ତର–ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରଖାଯାଏ; ବାରନ୍ଦାର ଦକ୍ଷିଣ ପଟେ ମୁଖ୍ୟ ବସିବା ଘର ଓ ତାହାର ଆଉ ଦକ୍ଷିଣରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଶୋଇବା ଘର ରହେ। ଆକାଶ ଓ ଅଗ୍ନିର ସଂତୁଳନ ରଖିବା ପାଇଁ ରନ୍ଧାଘରଟି ଘରର ଦକ୍ଷିଣ–ପୂର୍ବ କୋଣରେ ରଖାଯାଏ ।

----

### ରସ/ସ୍ୱାଦ ଓ ପଞ୍ଚଭୂତ 
ପଞ୍ଚଭୂତ ମାନବ ଜିହ୍ଵାର ଛଅ ପ୍ରକାର ରସ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ —

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଭରତ ବେହେରା

**ଭରତ ବେହେରା** (୧୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୫୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ କବି, ସମାଲୋଚକ ଓ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ । 
## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ଭରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ବାଲେଶ୍ବର ଜିଲ୍ଲାର ବାହାନଗା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଦିବାସୀ ଅଧ୍ୟୁସିତ ସିକିଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମରେ । ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତି ପରେ ସେ ଅଧ୍ୟାପନାକୁ ବୃତ୍ତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୭ରେ ଖଲ୍ଲିକୋଟ କଲେଜ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର, ୧୯୭୮ରେ ନୀଳଗିରି କଲେଜରେ ଅର୍ଥନୀତି ବିଭାଗରେ ଅଧ୍ୟାପକ, ପରେ ଧାମନଗର କଲେଜକୁ ବଦଳି ଓ ୧୯୯୩ରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପିଏଚ୍ ଡ଼ି ପାଇଥିଲେ । ୨୦୧୩ରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ସାଧାରଣ ଗାଉଁଲି ଖଟିଖିଆ ମଣିଷର ଆବେଗ ହିଁ ତାଙ୍କ କବିତାର ଅନ୍ତଃସ୍ବର । କବିତା ସହିତ ଆଲୋଚନା ଲେଖିବାରେ ସେ ଜଣାଶୁଣା । 

## ରଚନାବଳୀ 
### କବିତା
* *କୁହୁଳା ଭୂଇଁ*
* *ପକ୍ଷପରାଗ*
* *ମୌନାବତୀ ମାଟି*
* *ଉଲ୍ଲଙ୍ଗ ଉତ୍ପତ୍ତି*
* *ମୁଦ୍ରିତ ମହକ* 
* *ପରାର୍ଥ ପାଦ*
* *ଆବରଣ*
* *ଭାରତବର୍ଷ*
* *ବିବାକ ବସୁଧା*
* *ନିଃଶବ୍ଦ ନିନାଦ* 
* କବି ଭରତ ବେହେରାଙ୍କ କବିତା ସମଗ୍ର ୧ମ  
### ସମାଲୋଚନା 
* *କବିତାର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ*
* *ସୃଷ୍ଟି ସୀମାନ୍ତ*
* *କବିତାର ସ୍ବରସ୍ବାକ୍ଷର*
* *ଓଡ଼ିଆ କବିତାର ପଞ୍ଚମ ସ୍ବର*

## ସମ୍ମାନ 
* ଚଲାପଥ କବିତା ସମ୍ମାନ
* ଅସ୍ତରାଗ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
* ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ସମ୍ମାନ
* ଉପେନ୍ଦ୍ରନାଥ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
* ଧ୍ବନି ପ୍ରତିଧ୍ବନି କବିତା ସମ୍ମାନ
* ଚେତାବନୀ ପ୍ରବନ୍ଧ ସମ୍ମାନ
* ଗାଁ ମଜଲିସ କବିତା ସମ୍ମାନ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ: ୧୯୫୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ: ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ: ବାଲେଶ୍ବର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
କୃଷ୍ଣକାନ୍ତ ଗୋସ୍ୱାମୀ

**କୃଷ୍ଣକାନ୍ତ ଗୋସ୍ୱାମୀ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଓ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେ ଗୁଜରାଟୀ, ମରାଠୀ ଓ ଭୋଜପୁରୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତ ଓ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରିଛନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ବାମନ ଅଭିନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଜଣେ ଅଟନ୍ତି ।
### କଥାଚିତ୍ର
### ଟେଲିଭିଜନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାମନ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭୋଜପୁରୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ମରାଠୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା
ଜୁହି ଅସଲମ

**ଜୁହି ଅସଲମ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । *ବାବା ଐସୋ ବର୍ ଢୁଣ୍ଡୋ* ଧାରାବାହିକରେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଭୂମିକା ଭାରତୀୟ ଚୌହାନ ପାଇଁ ସେ ଜଣାଶୁଣା । ଏହି ଭୂମିକା ପାଇଁ ସେ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଡିଆ ଟେଲିଭିଜନ ଏକାଡେମୀ ଆୱାର୍ଡ଼ସ୍‌ରେ ଗ୍ରେଟ୍ ପର୍‌ଫର୍‌ମର୍ ଅଫ୍ ଦି ଇଅର୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
Aslam was born in Uttar Pradesh. Her height is 4'1". She aspired to be a doctor. Talking about her height in an interview with the Times of India she said: “My height is my biggest strength.” Her first show *Baba Aiso Varr Dhoondo* is about the lives of people with dwarfism.

In 2018 she married Karim and had a son named Mohammed Rahim.

## ଟେଲିଭିଜନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୧ ଜନ୍ମ
ସ୍ୱାମୀ ମାଧବାନନ୍ଦ

**ସ୍ୱାମୀ ମାଧବାନନ୍ଦ** (ଜନ୍ମ ନାମ ନିର୍ମଳଚନ୍ଦ୍ର ବସୁ; ୧୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୮୮ – ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୫) ଥିଲେ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଏବଂ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ନବମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ  ସେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ବଙ୍ଗପ୍ରେସିଡେନ୍ସିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
ମାଧବାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ନଦିଆ ଜିଲ୍ଲାର ବଗଞ୍ଚରା ଗ୍ରାମରେ ହରିପ୍ରସାଦ ବସୁଙ୍କ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା । ପରିବାରରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନାମ ଥିଲା ନିର୍ମଳଚନ୍ଦ୍ର ବସୁ ।

ମାଧବାନନ୍ଦ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସମ୍ମାନ ସହ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ଅଧ୍ୟୟନ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଶିକ୍ଷାଜୀବନରେ ସେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ରଚନା ପଢି ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଓ ଉପଦେଶରୁ ପ୍ରେରଣା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ୧୯୦୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଜୟରାମବାଟୀରେ ମାଆ ଶାରଦା ଦେବୀଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୧୦ ଜାନୁଆରୀରେ ଚେନ୍ନାଇ ମଠରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୬ ଜାନୁଆରୀରେ ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ପରେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ବିମଳ ମଠରେ ଯୋଗଦାନ କରି ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ନାମ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ୧୯୩୨ ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ସେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସ୍ଥାପନା କଲେ ।

ଏହା ପରେ, ମାଧବାନନ୍ଦ ଅନେକ ବର୍ଷ *ଉଦ୍ବୋଧନ* ନାମକ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କାମ କରି, ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନରେ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ । ପରେ ସେ ମାୟାବତୀ ଅଦ୍ୱୈତ ଆଶ୍ରମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ହିନ୍ଦି କବି ସୁର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ ‘ନିରାଳା’ଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ହିନ୍ଦି ଭାଷାରେ ‘ସମନ୍ୱୟ’ ନାମକ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ମାଧବାନନ୍ଦ ଗୁଜରାଟରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ଓ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଚାର ଓ ରାଜକୋଟ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ଫ୍ରାନସିସ୍କୋ ମଠରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଇଥିଲା ।

୧୯୨୨ ମସିହାରେ ମାଧବାନନ୍ଦ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠର ଟ୍ରଷ୍ଟି ଏବଂ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ପରିଚାଳନା ସମିତିର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୨୯ରେ ଭାରତକୁ ଫେରି ମଠର ସଂଯୁକ୍ତ ସଚିବ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ୧୯୩୮ ମେ’ରେ ସେ ସାଧାରଣ ସଚିବ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ପଦରେ ୨୪ ବର୍ଷ ରହିଲେ ଏବଂ ଏହା ପରେ ୧୯୬୨ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ସେ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ । ସ୍ୱାମୀ ବିଶୁଦ୍ଧାନନ୍ଦଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ମାଧବାନନ୍ଦ ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୨ରେ ଅନୁଷ୍ଠଚନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାକାଳରେ ୧୯୬୩ରେ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମଶତାବ୍ଦୀ ଉତ୍ସବ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ ।

ମାଧବାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ସଂଯମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ, ବ୍ରହ୍ମ ସୂତ୍ର ଏବଂ ଭାଷା ପରିଚ୍ଛେଦ।

କଲିକତାର ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ସେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ଏକମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି ସ୍ୱାମୀ ମାଧବାନନ୍ଦଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୫ରେ, ୭୬ ବର୍ଷ ୧୦ ମାସ ବୟସରେ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ମୋନ୍ଥା

**ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ମୋନ୍ଥା** ୨୦୨୫ ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏକ ଗୁରୁତର କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ଅଟେ । ୨୦୨୫ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ମହାସାଗର ବାତ୍ୟା ଋତୁର ଏହା ଦ୍ଵିତୀୟ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା । 

ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟ ଲଘୁଚାପ କ୍ଷେତ୍ର କ୍ରମଶଃ ଘନୀଭୂତ ହୋଇ ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ ତାରିଖ ସକାଳେ ଏକ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାତ୍ୟାର ରୂପ ନେଇଥିଲା ଯାହା ପରେ ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ତେଲେଙ୍ଗାନା ଓ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ, ଓଡିଶାର ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଜିଲ୍ଲାସମୂହ ଏହି ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାର ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ । ଅକ୍ଟୋବର ୨୮ ତାରିଖ ସୁଦ୍ଧା ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ମୋନ୍ଥା ହେତୁ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ୨ ଜଣ ଆହତ ହେବାର ସୂଚନା ମିଳିଛି ।ଶ୍ରୀଶୈଳମ ତୀର୍ଥ ତଥା ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ପ୍ରଭାବରେ ଭୂସ୍ଖଳନ ମଧ୍ୟ ଘଟିଥିଲା । 
## ନାମକରଣ 
ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା "ମୋନ୍ଥା" ନାମଟି ଥାଇଲାଣ୍ଡ ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଥାଇ ଭାଷାରେ "ମୋନ୍ଥା"ର ଅର୍ଥ ହେଲା ସୁବାସିତ ବା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ । ଏହି ନାମ ଉତ୍ତର ଭାରତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ହେଉଥିବା ବାତ୍ୟା ନାମକରଣ ପ୍ରଣାଳୀର ଅଂଶବିଶେଷ, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ପାଣିପାଗ ସଂଗଠନର ନିୟମାବଳୀ ଅନୁସାରେ ୧୩ଟି ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ତାଲିକାରୁ ବଛା ଯାଇଥାଏ ।
## ଗତିପଥ
## ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ
## ଆଧାର
ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତ

**ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତ** (୧୮୩୫ — ୨୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୮୮୪) ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଆଇନଜୀବୀ, ସମାଜସେବୀ ଓ ଉପନ୍ୟାସିକ ଥିଲେ । ସେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ, ମହେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦତ୍ତ ଓ ଭୂପେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦତ୍ତଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ।

## **ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ** 
ବିଶ୍ୱନାଥ ଉତ୍ତର କଲିକତାର ଏକ ସଂଭ୍ରାନ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଦୁର୍ଗାପ୍ରସାଦ (୧୮୧୬—୧୮୫୦/୫୫) ସନ୍ନ୍ୟାସ ଜୀବନକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଘର ଛାଡିଦେଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କର ବୟସ ମାତ୍ର ଛଅ ବର୍ଷ ଥିଲା । ତାଙ୍କ ମା’ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତା ନାରୀ ଥିଲେ । ସେ ଏକ ବଙ୍ଗାଳୀ କାବ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥ *“ଗଙ୍ଗାଭକ୍ତି ତରଙ୍ଗିଣୀ”* (ବଙ୍ଗାଳୀ: গঙ্গাভক্তি তরঙ্গিনী) ରଚନା କରିଥିଲେ । ଦୁର୍ଗାପ୍ରସାଦ ଓ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଦୁଇଟି ସନ୍ତାନ ଥିଲେ;ଏକ ଝିଅ ଯିଏ ଅପରିଣତ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଓ ପରେ ଏକ ପୁଅ, ବିଶ୍ୱନାଥ । ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରୀ ୧୮୪୭ ମସିହାରେ ହଇଜରେ ମରିଯାଇଥିଲେ । ମା’ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱନାଥର ବୟସ ମାତ୍ର ୧୨ ବର୍ଷ ଥିଲା । ଏହିପରି ଅନାଥ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ମାମୁଁ କାଳୀପ୍ରସାଦ ଦତ୍ତ ଓ ମାଇଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ପାଳନ କରିଥିଲେ ।

୧୮୪୫ ଓ ୧୮୪୬ ମଧ୍ୟରେ ଏକଦା ଦୁର୍ଗାପ୍ରସାଦ କଲିକତାକୁ  ଫେରିଆସିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜଣେ ପଡ଼ୋଶୀ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରି ତାଙ୍କ ଘରର ଏକ ଛୋଟ କୋଠରୀରେ ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ, ଯେପରିକି ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବରେ ପଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ତୃତୀୟ ଦିନ ସେହି ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ଘରଣୀ ସରିତା ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରି ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ । ପରେ ସେ ଗୌରମୋହନ ଆଡିଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଯାହା *Oriental Seminary* ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେଠାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ । ୧୮୫୯ ମସିହାରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ପରେ, ଦତ୍ତ ଚାର୍ଲସ ପିଟର ନାମକ ଏକ ଆଇନଜୀବୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ କିରାଣୀ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ।

## **ପେଶାଜୀବନ** 
ଦତ୍ତ ଉନ୍ନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ଆଧୁନିକ ଓ ଉଦାରଚିନ୍ତାବାଦୀ ଲୋକ ଥିଲେ । ସେ ଧାର୍ମିକ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପରୋପକାର ଓ ମାନବତାବାଦ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ସେ ସଂସ୍କୃତ, ହିନ୍ଦୀ, ପର୍ସିଆନ, ଆରବିକ ଓ ଉର୍ଦୁ ଭାଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ।

ସେ ୧୮୫୧ ମସିହାରେ ନନ୍ଦଲାଲ ବୋସ ଓ ରଘୁମଣି ଦେବୀଙ୍କ କନ୍ୟା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ (୧୮୪୧ — ୨୫ ଜୁଲାଇ ୧୯୧୧)ଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ । ସେମାନଙ୍କ ୯ ଟି ସନ୍ତାନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪ ଝିଅ ଓ ୩ ପୁଅ ବଞ୍ଚିଥିଲେ—ହରମଣୀ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟୀ, କିରଣବାଳା, ଯୋଗିନ୍ଦ୍ରବାଳା, ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ, ମହେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଓ ଭୂପେନ୍ଦ୍ରନାଥ । ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦତ୍ତ, ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ସନ୍ତାନ ଓ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ପରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଭାବେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ (୧୮୬୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ) ।

୧୮୬୬ ମସିହାରେ ସେ କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ବାର୍ନସ ପିକକଙ୍କ ପାଖରେ *proctor* ପଦବୀ ପାଇଁ ଆବେଦନ କଲେ ଓ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ୱାଲ୍ଟର ମର୍ଗାନ ତାହା ଅନୁମୋଦନ କଲେ । ଦତ୍ତ କଲିକତାରେ Dhar & Datta (“ଧର୍‌ ଆଣ୍ଡ ଦତ୍ତ”) ନାମରେ ଏକ ଆଇନ ଅଫିସ ଚଳାଇଥିଲେ । ପରେ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ମାମଲା ଓ ବିବାଦ ସମସ୍ୟାରୁ ତାଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ।

## ସାହିତ୍ୟକ ଅବଦାନ 
ଦତ୍ତ ଏକ ବଙ୍ଗାଳୀ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଉପନ୍ୟାସ *“ସୁଲୋଚନା”* ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା ଏକ ଯୌଥ ପରିବାର ବିବାଦ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ୧୮୮୨ ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତ ସଫଳ ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ କାମ କରୁଥିବା ସମୟରେ ୧୮୮୪ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୨୩ ତାରିଖ ଶନିବାର ରାତିରେ ୪୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ । ସେ ମଧୁମେହ ଓ ହୃଦରୋଗରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଯିଏ ପରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କ ସଂଗତିରେ ଆତ୍ମସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଆତ୍ମସାଧନା ପାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ *ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ* ନାମ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୩୫ ଜନ୍ମ
ରିତ୍ୱିକ ଅରୋରା

**ରିତ୍ୱିକ ଅରୋରା** (ଜନ୍ମ: ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା ଓ ମଡେଲ୍ । ସେ ମୁଖ୍ୟତ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । He made his acting debut when he portrayed Ahaan Dhanrajgir in *Tu Aashiqui* and is best known for *Yeh Rishtey Hain Pyaar Ke* as Kunal Rajvansh.

## Early life 
Ritvik was born in Delhi on 22 October 1997.

## Career
Arora made his television debut when he portrayed the lead role of Ahaan Dhanrajgir in Colors TV's romantic drama *Tu Aashiqui* (2017–18).

His second show was Star Plus's soap *Yeh Rishtey Hain Pyaar Ke* where he was cast as Kunal Rajvansh from March 2019 to July 2020.

## Filmography 
### Television
## Awards
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
*
*
ପାରସ ଅରୋରା

**ପାରସ ଅରୋରା** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକ ଓ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିବା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । He is best known for portraying the character of Junior Chhatrapati Shivaji Maharaj in *Veer Shivaji*, Abhimanyu in *Mahabharat* and Vivan Rajvanshi in *Udann*.

He recently played the role of Dr. Veer Dungarpal Singh Malhotra in *Dil Diyaan Gallan*.

## Filmography 
### Films 
### Television 
### Music videos 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୪ ଜନ୍ମ
ଆୟୂଷ ଆନନ୍ଦ

**ଆୟୂଷ ଆନନ୍ଦ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । He has worked in television shows like *Ishqbaaaz*, *Tu Sooraj, Main Saanjh, Piyaji* on StarPlus and *Balika Vadhu* on Colors TV.

## Education
Anand attended Springdales Public School New Delhi. He received his Bachelor of Business Administration degree from the Guru Nanak Institute of Management and Information Technology New Delhi in Delhi. He started working from his college days. He had done theatre and street plays with Kabira Art Theatre, Delhi and founded the group with his college friends. He worked in the Tanzil Theatre Group (later changed to Bhaav Arts of Expression) for three years.

## Television 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଫାହାଦ ଅଲ୍ଲୀ

**ଫାହାଦ ଅଲ୍ଲୀ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି ।

Keshav Desai "KD" in *The Buddy Project* and Vivan in *Yeh Rishta Kya Kehlata Hai*. In 2018, he participated in *MTV Splitsvilla*. Ali made his web series debut with ALT Balaji's *NSA* in 2019.

## Career 
Ali started his career in 2011 with the longest running show, *Balika Vadhu*. Later in the same year he played Tinnu in *Chhoti Si Zindagi*. In 2012, he acted in *Zindagi Kahe - Smile Please* opposite Additi Gupta. Ali made and episodic appearance in Ekta Kapoor's *Gumrah: End of Innocence*.

Ali rose to success when he bagged Channel V India's *The Buddy Project* where he portrayed the lead role of Keshav until 2014. In 2013, he played Mayank in *Pavitra Bandhan*. In 2014, he made and episodic appearance in *Yeh Hai Aashiqui* opposite Annie Gill. In 2015, he also acted in *Pyaar Tune Kya Kiya* as Arjun. He later played the main lead in ''Sony TV's *Muh Boli Shaadi* as Nikhil. The show ended on 19 June 2015. After the end of *Muh Boli Shaadi*, Ali joined Life OK's *Jaane Kya Hoga Rama Re* playing the role of Sunny.

In 2016, he entered Star Plus's longest running show, *Yeh Rishta Kya Kehlata Hai* as Vivan. In 2018, he participated in *MTV Splitsvilla 11* as a celebrity contestant. He later appeared in *Yeh Ishq Nahi Aasan* along with Chetna Pande.

In 2020, he made his Bollywood web debut with Karan Johar's *Guilty*. He later joined Sony TV's *Ek Duje Ke Vaaste 2* as Vikram.

## Television
### Web series 
## Filmography
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ନିକି ଅନେଜା ୱାଲିଆ

**ନିକି ଅନେଜା ୱାଲିଆ** (ଜନ୍ମ: ୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନତ୍ରୀ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକ ଓ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ କରନ୍ତି । ସେ ଅଭିନେତା ପରମୀତ ସେଠୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭଉଣୀ ।

## Personal life
She married Sonny Walia in February 2002 and moved to the UK the same year. The couple has twins (a boy, Sean and a girl, Sabrina). She currently resides in England.

## Career
Niki has worked as a model, compere, VJ, host and actress on television and film (Bollywood). She has acted for nearly 30 years in over 31 television serials across genres.

She is best known for her role as Dr. Simran Mathur in the Hindi TV series *Astitva...Ek Prem Kahani* on Zee TV. She played the role of Nikki in Zee TV serial "Baat ban jaye"

## Filmography
### Films 
### Web series
### Television
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୨ ଜନ୍ମ
ଟୁମ୍ପା ଘୋଷ

**ଟୁମ୍ପା ଘୋଷ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବଙ୍ଗଳା ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରନ୍ତି । ସେ *ରଙ୍ଗିୟେ ଦିୟେ ଜାଓ*, *ରାଗେ ଅନୁରାଗେ*, *ଅଗ୍ନିଜାଲ୍* ଭଳି ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଜଣାଶୁଣା । *ବିଧିର ବିଧାନ* ଧାରାବାହିକ ଜରିଆରେ ସେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଜୀ ବାଂଲାରେ ପ୍ରସାରିତ ଧାରାବାହିକ *ରାଗେ ଅନୁରାଗେ*ରେ କାମ କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ତାଙ୍କୁ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଦେଇଥିଲା ।

କଲର୍ସ ବାଂଲାର ଧାରାବାହିକ *ନିଶିର ଡାକ*ରେ ଶ୍ରୀମୋୟୀ ଭୂମିକାରେ ସେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । *ପାନ୍ ସୁପାରୀ* ନାମ ଏକ କଥାଚିତ୍ରରେ, ସେ କାମ କରିଥିଲେ ।ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଜୀ ବାଂଲା ସିନେମାରେ ପ୍ରିମିୟର୍ ହୋଇଥିଲା ।

## ଟେଲିଭିଜନ 
## ମହାଳୟା 
## କଥାଚିତ୍ର
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ବଙ୍ଗଳା ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ବଙ୍ଗଳା କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଅଜୟ ୱଢାବକର

**ଅଜୟ ୱଢାବକର** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା ଥିଲେ । ସେ ମରାଠୀ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାର ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକ ଓ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ।

## ଅଭିନୟ ଜୀବନ 
Wadhavkar's notable TV serial roles include that of the bumbling cop Ganpat Hawaldar, from the yesteryear milestone TV serial *Nukkad* in 1986, directed by Kundan Shah and Saeed Akhtar Mirza, and in the TV serial *Pavitra Rishta*, where he played Sushant Singh Rajput (Manav)s' father. He was also a part of movies like *Yes Boss* (1997) and *English Babu Desi Mem* (1996).

## Filmography
### Television
* 1986–1987 *Nukkad* (TV Series) – Ganpat Hawaldaar
* 1989 *Circus* (TV series)
* 1993 *Byomkesh Bakshi (TV Series) (Episode: Chiriya Ghar (Part 1 & 2))* as Dr. Nagendra Pal (credited as Ajay Vadhavkar)
* 1998 *Rishtey*
* 2002 *Avantika*
* 2009-2014 *Pavitra Rishta* as Damodar Rao Deshmukh

### Films
* 1983 *Jaane Bhi Do Yaaro* (as Ajay Vadhaokar)
* 1984 *Mohan Joshi Hazir Ho!* – Court Messenger
* 1987 *Gammat Jammat*-Ruffian/Goon Marathi Film
* 1988 *Shahenshah* – Shalu's friend (as Ajay Wadhavarkar)
* 1988 *Ek Gadi Baaki Anadi* Marathi Film
* 1989 *Bhrashtachar* – Havaldar Victory Ganesh (as Ajay Vadhwakar)
* 1989 *ChaalBaaz*- Bank Manager (Uncredited)
* 1989 *Pheka Pheki* – Bagaram Marathi Film
* 1989 *Hamaal De Dhamaal* – Ganpat Hawaldar Marathi Film
* 1991 *Akayla*-as Traffic Police Constable (Cameo Role) in the song "Chal Chal Re Chal Meri Ram Piyaari"
* 1991 *Ek Full Chaar Half*  Marathi Film
* 1992 *Jeeva Sakha* – Pandit Marathi Film
* 1996 *English Babu Desi Mem* - Ajay Vadhawkar
* 1997 *Prithvi *
* 1997 *Yes Boss*
* 1999 *Double Gadbad* – Lion
* 2000 *Phir Bhi Dil Hai Hindustani*
* 2000 *Le Chal Apne Sang* - Ajay Wadhawakar
* 2003 *Fun2shh... Dudes in the 10th Century* – Constable Sakharam
* 2010 *Asa Mi Tasa Mi*- Police Constable Palav

## Death
Ajay was diagnosed with diabetes as well as throat cancer and was undergoing treatment at Nanavati hospital in Mumbai, Maharashtra, India. The actor was also facing a financial crisis and Bollywood's popular comic actor Johnny Lever lent him a helping hand. He died on 27 February 2015 in his hometown in Pune, Maharashtra, India.

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମୃତ୍ୟୁ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ଜନ୍ମ
ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ

**ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ** (ଇଂରାଜୀ: *Basket of Higher Doctrine* — “ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମର ଝୁଡ଼ି”; ଭିଏତନାମି: *Tạng Vi diệu Pháp*) ହେଉଛି ପାଳି ତ୍ରିପିଟକର ତିନି ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଏଥିରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସଂଗୃହିତ ହୋଇଛି । ତ୍ରିପିଟକର ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଅଂଶ ହେଲେ  ବିନୟ ପିଟକ ଓ ସୂତ୍ର ପିଟକ ।

## ସାରାଂଶ ଓ ସ୍ୱରୂପ 
ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ସୁତ୍ତଗୁଡିକର ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଓ ସାରସଂଗ୍ରହ । ଏଠାରେ ସୁତ୍ତମାନଙ୍କୁ ଏକ ବିଧିବଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧାନ୍ତାତ୍ମକ ପଦ୍ଧତିରେ ପୁନଃ ସଂଯୋଜନ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ “ବୌଦ୍ଧ ମନୋବିଜ୍ଞାନ” (Buddhist Psychology) ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ । ସୁତ୍ତମାନଙ୍କରେ ବିକିରିତ ଧାରଣା ଓ ଶିକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ସଂଗଠିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନମୂଳକ ଆକାର ଦିଆଯାଇଛି । ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ପାଠଶାଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ *ଅଭିଧର୍ମ* ସାହିତ୍ୟର ଅନେକ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହି ସାହିତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ, ବିଶ୍ଳେଷଣ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଅବଲମ୍ବନରେ ରଚିତ । ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନ୍ୟ ବୌଦ୍ଧ ସଂପ୍ରଦାୟମାନଙ୍କ ସହ ତତ୍ତ୍ୱଭିନ୍ନତା ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରେ । ଏହି ପିଟକ ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାର ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଅଂଗ ଭାବେ ଶବସଂସ୍କାର ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପାଠ ହୁଏ ।

## ଉତ୍ପତ୍ତି 
ପାରମ୍ପରିକ ଆଖ୍ୟାନ ଅନୁସାରେ, ବୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନଲାଭ ପରେ ତୁରନ୍ତ ଅଭିଧର୍ମ ଚିନ୍ତନ କଲେ ଓ କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶୂଣାଇଲେ । ପରେ ବୁଦ୍ଧ ଏହାକୁ ସାରିପୁତ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁନଃ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ଓ ପରେ ସାରିପୁତ୍ତ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ । ଏହି ପରମ୍ପରା ବି*ନୟ ପିଟକର ପରିବାର* ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ “ତିନିଟି ପିଟକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ (ସିଂହ)” ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ପଶ୍ଚିମ ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପରେ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ.ପୂ. ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରେ (ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ 100-200 ବର୍ଷ) ରଚିତ । ଏହି କାରଣରୁ, ଅନେକ ଗବେଷକମାନେ ମାନନ୍ତି ଯେ ଏହି ଅଭିଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥର ସାତୋଟି ଅଂଶ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ସ୍ଵୟଂକୃତ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବୌଦ୍ଧ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ରଚନା ।

ଅଭିଧର୍ମ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ଭବତଃ ସୁତ୍ତମାନଙ୍କର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ବିସ୍ତାର ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱର ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି କଲା । ପାଳି ଭାଷାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକର ଉଲ୍ଲେଖ ନ ଥିଲା । ପ୍ରଥମ ବୌଦ୍ଧ ସଂଘୀୟ ପରିଷଦର କିଛି ବିବରଣୀରେ ବିନୟ ପିଟକ ଓ ନିକାୟମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଅଭିଧର୍ମର ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ ।

ଗବେଷକ ରୁପର୍ଟ ଗେଥିନ (Rupert Gethin) ମତାନୁସାରେ, ଅଭିଧର୍ମ ପଦ୍ଧତିର କେତେକ ମୂଳ ଉପାଦାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ରଚିତ ହୋଇପାରେ । 

## ବିଷୟବସ୍ତୁ 
ଅଭିଧର୍ମ ପିଟକ ସାତଟି ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଗଠିତ —

# ଧମ୍ମସଙ୍ଗଣୀ (Dhammasaṅgaṇī) (ଧର୍ମର ସାର)
# ବିଭଙ୍ଗ (Vibhaṅga)( ବିଭାଗ)
# ଧାତୁକଥା (Dhātukathā)(ତତ୍ତ୍ଵ ବିଷୟ)
# ପୁଗ୍ଗଳପଞ୍ଜତ୍ତି (Puggalapaññatti)(ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କ ଉପାଧୀ)
# କଥାଵତ୍ଥୁ (Kathāvatthu)(ବିବାଦର ବିଷୟ)
# ଯମକ (Yamaka)(ଯୋଡ଼ି)
# ପଠ୍ଠାନ (Paṭṭhāna)(କାରଣ)

ପାଳି ଅଭିଧର୍ମ ସଂଗ୍ରହର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ସଂପ୍ରଦାୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ ଅଭିଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ସହ ବିଶେଷ ସାମ୍ୟତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
କଲୋମ୍ବୋ ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ

**କଲୋମ୍ବୋ ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ**, ଯାହା ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ଏହା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର କଲୋମ୍ବୋ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏହି ଦେଶର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଅଟେ । ୧୮୭୭ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ କରାଯାଏ । ଏହିଠାରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଗ୍ରହ ରହିଛି, ଯେପରି କାଣ୍ଡିୟାନ ରାଜାମାନଙ୍କର ରାଜଚିହ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ।

## ଇତିହାସ 
ପ୍ରଥମେ “କୋଲମ୍ବୋ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍” ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୮୭୭ ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ସ୍ଥାପକ ଥିଲେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ବ୍ରିଟିଶ ଗଭର୍ନର ସାର୍‌ ୱିଲିଅମ୍‌ ହେନ୍‌ରି ଗ୍ରେଗୋରି । ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଭାବେ ତାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପରେ (1872 ମସିହାରେ) ରୋୟାଲ ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି ଗ୍ରେଗୋରିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଜନସାଧାରଣ ପାଇଁ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ  ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଧାନ ପରିଷଦର ଅନୁମୋଦନ ମିଳିଲା । ପବ୍ଲିକ ୱର୍କସ୍ ବିଭାଗର ସରକାରୀ ସ୍ଥପତି ଜେମ୍ସ ଜର୍ଜ ସ୍ମିଥର (1833–1910) ଇଟାଲୀୟ ଶୈଳୀରେ ଏକ ନୂତନ ଅଟାଳିକାର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ଏହାର ନିର୍ମାଣ ୧୮୭୬ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇ ୧୮୭୭ ମସିହାରେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା ।

ସଂଗ୍ରହାଳୟର ନିର୍ମାଣ କାମ ଆରାସି ମାରିକାର ୱାପଚି ମାରିକାର (1829–1925)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ୱାପଚି ମାରିକାର ସାର୍‌ ରାଜିକ ଫାରିଦଙ୍କ ପିତାମହ ଥିଲେ । ସେ କୋଲମ୍ବୋର ଜେନେରାଲ ପୋଷ୍ଟ ଅଫିସ୍‌, କଷ୍ଟମ୍ସ ଭବନ, ପେଟାର ଟାଉନ୍‌ ହଲ୍‌, ଗାଲେ ଫେସ୍‌ ହୋଟେଲ୍‌, ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଆର୍କେଡ୍‌, ଫିନଲେ ମୋଇର ଭବନ, କୋଲମ୍ବୋ ଫୋର୍ଟ ଘଣ୍ଟା ଟାୱର୍‌, ବାଟେନବର୍ଗ ବ୍ୟାଟେରି ଭବନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଅଟଳିକା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଆଜି (୨୦୧୧) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଜାନୁଆରୀ ୧୮୭୭ରେ ସଂଗ୍ରହାଳୟର ନିର୍ମିତ ଭବନ ଗଭର୍ନର ଗ୍ରେଗୋରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା । ଉଦଘାଟନ ଅବସରରେ ବହୁତ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ, ବିଶେଷକରି ମୁସଲମାନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଉଦଘାଟନ ପରେ ଗଭର୍ନର ଗ୍ରେଗୋରି ୱାପଚି ମାରିକାରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ସେ କେଉଁ ସମ୍ମାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ସେହି ଏକା ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି କାଠ କାମର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା କାରିଗର ଏସ. ଏମ୍. ପେରେରା ସ୍ଥାନୀୟ ପଦବୀ ଚାହିଁଲେ ଓ ତାହା ପାଇଲେ । ୱାପଚି ମାରିକାର ଅନୁରୋଧ କଲେ ଯେ ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ଶୁକ୍ରବାରରେ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଉ, ଯାହା ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ସବ୍‌ବାଥ ଦିନ; ଏହି ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା ଓ ଏହି ନିୟମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲା, ଯଦିଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ସର୍ବସାଧାରଣ ଛୁଟି ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଦିନ ଖୋଲା ରଖାଗଲା । ପରେ ଯେତେବେଳେ ଶେଷ କାଣ୍ଡିୟାନ ରାଜାଙ୍କ ସିଂହାସନ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେବାକୁ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଡି. ଏସ. ସେନାନାୟକେ ସାର୍‌ ରାଜିକ ଫାରିଦଙ୍କ (ୱାପଚି ମାରିକାରଙ୍କ ନାତି) ସମ୍ମତି ନେଇଥିଲେ ଯେ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନ୍ତର୍ଗତ ସେଭଳି ଶୁକ୍ରବାରଗୁଡ଼ିକରେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଖୋଲା ରହିବ।

ସଂଗ୍ରହାଳୟ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ତୋଲୁୱିଲା ବୁଦ୍ଧମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ହେଇୟନ୍ତୁଦୁୱା ରାଜା (ହାତୀ)ର କାଙ୍କାଳ ସେଠାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ।

୧୮୭୭ରୁ ୧୯୯୯ ମଧ୍ୟରେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ପ୍ରଶାସନ ଦେଶର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ । ସମୟ ସମୟରେ ଅନେକ ନୂତନ ଶାଖା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା । ଡା. ଆର୍ଥର ୱିଲି, ଡା. ଜୋସେଫ ପିଅରସନ୍‌, ଡା. ପି. ଇ. ପି. ଦେରାନିୟାଗଲା, ଡା. ପି. ଏଚ. ଡି. ଏଚ. ଡି ସିଲଭା ଓ ସିରିନିମାଲ ଲକ୍ଦୁସିଂହେଙ୍କ ପରାମର୍ଶକ୍ରମେ ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ନୂତନ ଅଟଳିକା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଅଡିଟୋରିଅମ୍ ଏବଂ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ପୁସ୍ତକାଳୟ ଓ ଆନ୍ଥ୍ରପୋଲୋଜି ବିଭାଗ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଇତିହାସ
ୱିଲ୍‌ପାଟ୍ଟୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ

**ୱିଲ୍‌ପାଟ୍ଟୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ** (ଉଇଲୁ-ପାଟ୍ଟୁ; ଝିଲ୍ଲମାନଙ୍କ ଭୂମି) ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଦ୍ୱୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ 1,317 ବର୍ଗ କିଳୋମିଟର (131,693 ହେକ୍ଟେୟାର) ବିସ୍ତୃତ ଉଦ୍ୟାନ ଅଟେ ।ଏହି ଉଦ୍ୟାନର ଅନନ୍ୟ ବିଶେଷତା “ଉଇଲୁସ୍” (ଅର୍ଥାତ ପ୍ରାକୃତିକ ଝିଲ୍ଲମାନ) ର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଟେ । ଉଇଲ୍ପାଟ୍ଟୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଏବଂ ସବୁଠୁ ପୁରୁଣା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଟେ। ଏହା ଅନୁରାଧାପୁରରୁ ୩୦ କିଳୋମିଟର ପଶ୍ଚିମରେ ଏବଂ ପୁଟ୍ଟଲମରୁ ୨୬ କିଳୋମିଟର ଉତ୍ତରରେ (କଲମ୍ବୋରୁ ପ୍ରାୟ ୧୮୦ କିଳୋମିଟର ଉତ୍ତରରେ) ଅବସ୍ଥିତ ।

ୱିଲପାଟ୍ଟୁରେ ପ୍ରାୟ ଏକଶତ ଛଅଟି ଛୋଟ ହ୍ରଦ (ଝିଲ୍ଲ; ଉଇଲୁ) ରହିଛି । ଉଇଲ୍ପାଟ୍ଟୁ ତାହାର ଚିତାବାଘ (ପ୍ୟାନ୍ଥେରା ପାର୍ଦୁସ୍ କୋଟିୟା) ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ଶୀର୍ଷ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ସ୍ଥାନ ରହିଛି । Wilderness and Wildlife Conservation Trust ଦ୍ଵାରା ୨୦୧୫ ଜୁଲାଇରୁ ଅକ୍ଟୋବର ମଧ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ କ୍ୟାମେରା ସର୍ଭେରୁ ଜଣାଯାଇଛି ଯେ ସେତେବେଳେ ସର୍ଭେ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ଅଣଚାସଟି ଚିତାବାଘର ଫୋଟୋଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସୁରକ୍ଷା ସମସ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଚିନ୍ତା କାରଣରୁ ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୮ରୁ ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ୧୬ ବର୍ଷ ପରେ ପୁନଃ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା ।

## ଇତିହାସ 
*ମହାବଂଶ* (ପାଳି ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଇତିହାସ) ରେ ଲେଖାଯାଇଛି ଯେ ୫୪୩ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରେ ରାଜକୁମାର ବିଜୟ *ତମ୍ବପଣି* ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ *କୁଦିରିମଲାଇ ପଏଣ୍ଟ* (ହର୍ସ ପଏଣ୍ଟ) ନାମରେ ଜ୍ଞାତ । ସେ *କୁବେନି* ସହିତ ବିବାହ କରି ସିଂହଳ ଜାତିର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୩୮ମସିହାରେ ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

## ଜଳବାୟୁ 
ଏଠାର ବାର୍ଷିକ ବର୍ଷା ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ ମିଲିମିଟର ଏବଂ ବାର୍ଷିକ ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ 27.2° ସେଲସିଅସ୍ ଅଟେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ପ୍ରାକ-ମୌସୁମୀ ଏବଂ ଡିସେମ୍ବରରୁ ଫେବୃଆରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ମୌସୁମୀ ଏଠାରେ ବର୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତ।

## ବନସ୍ପତି ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ 
ୱିଲପାଟ୍ଟୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳର ନିମ୍ନ ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗୁଳ୍ମ ଓ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଉଇଲ୍ପାଟ୍ଟୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରାୟ ୩୧ ପ୍ରଜାତିର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି । ହାତୀ, ଚିତାବାଘ, ଭାରତୀୟ ଭାଲୁ, ଜଙ୍ଗଲି ମହିଷ, ନେଉଳ, ତଥା ପେଚା, ବାଜ, ଭାରତୀୟ ମୟୂର, ସର୍ପଚିଲ, ବାଇଲି ବଗୁଲା, କୋଇଲି ଇତ୍ୟାଦି ପକ୍ଷୀ ଏଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି । ମଗର ମାଛ, ଝିଟିପିଟି ଜାତୀୟ ଜୀବ, ଭାରତୀୟ କୋବ୍ରା ଏବଂ ଫ୍ଲାପ୍-ଶେଲ୍ କଚ୍ଛପ ଏଠାର ସାଧାରଣ ସରିସୃପ ।

### ଗ୍ୟାଲେରୀ 
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରେ ତୋଳାଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଛବି।

## ଆଧାର
ଅରୁଣାଚଳମ୍ ମହାଦେବ

**ଅରୁଣାଚଳମ୍ ମହାଦେବ**, KCMG (ତାମିଳ: அருணாசலம் மகாதேவா, ରୋମାନ ରୂପେ: Aruṇācalam Makātēvā; ୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୮୫ – ୧୫ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୬୬) ଜଣେ ସିଂହଳୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ଶ୍ରୀଲଙ୍କା) ତାମିଳ ଆଇନଜୀବୀ, ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଉଚ୍ଚାୟୁକ୍ତ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୨ ରୁ ୧୯୪୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ୧୯୪୮ ରୁ ୧୯୪୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉଚ୍ଚାୟୁକ୍ତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ପରିବାର 
ମହାଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମ ୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୮୫ ରେ ଦକ୍ଷିଣ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ମାତାରା ସହରରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ P. ଅରୁଣାଚଳମ ଓ ସୋର୍ଣ୍ଣମ୍ବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ସେ କୋଲମ୍ବୋର ରୋୟାଲ କଲେଜରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଟର୍ନୌର ପୁରସ୍କାର ସହିତ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଇଂଲଣ୍ଡର କ୍ରିଷ୍ଟ୍‌ସ କଲେଜ୍‌, କେମ୍ବ୍ରିଜରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି ଗଣିତରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

୧୯୧୮ ମସିହାରେ ସେ ଏମ୍. ମୁଟାତମ୍ବିଙ୍କ ଝିଅ ଶିବକାମୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜଣେ ପୁତ୍ର ବାଳକୁମାର ଓ ଜଣେ କନ୍ୟା ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣମ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ମହାଦେବ ଲିଙ୍କନ୍ସ ଇନ୍‌ରେ ଓକିଲ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ପରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ଫେରି “ବାରିଷ୍ଟର-ଏଟ-ଲ’” ଭାବେ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଅଟର୍ନି ଜେନେରାଲ୍‌ ବିଭାଗରେ “କ୍ରାଉନ୍ କାଉନ୍ସେଲ୍‌” ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ । ପରେ ସେ ଜାଫ୍ନାର ପରମେଶ୍ଵର କଲେଜର ପ୍ରଧାନାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ କାମ କଲେ । ଏହି ଶିକ୍ଷାଳୟ ତାଙ୍କ କକା P. ରାମନାଥନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।

ମହାଦେବ ସିଲନ୍ ନ୍ୟାସନାଲ୍‌ କଂଗ୍ରେସ (CNC) ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୧୯୧୭ ରୁ ୧୯୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ CNC ର ସଚିବ ଭାବେ କାମ କଲେ ଏବଂ ୧୯୨୧ ରେ ତାଙ୍କ ପିତା ରାଜନୀତିରୁ ବାହାରିଯାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ରହିଲେ । ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ସେ ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରାନ୍ତର ତାମିଳ ଆସନରୁ ବିଧାନ ପରିଷଦ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରାର୍ଥିତା ଦାଖଲ କଲେ ଏବଂ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ । ୧୯୩୧ ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଜାଫ୍ନା ଯୁବ କଂଗ୍ରେସ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ବିକ୍ଷୋଭ ହେତୁ ପ୍ରାର୍ଥିତା ଦାଖଲ କଲେନାହିଁ ।

ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ମର୍ଗେଜ୍‌ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପ୍ରବନ୍ଧକ ଭାବେ କାମ କଲେ । ୧୯୩୪ ରେ ବିକ୍ଷୋଭ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେ ଜାଫ୍ନା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରାର୍ଥିତା ଦାଖଲ କରି ଜିତିଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟ ହେଲେ । ସେ ୧୯୩୬ ରେ ପୁନର୍ବାର ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ଏବଂ ୧୯୪୨ ରେ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ।

ମହାଦେବ ଯୁନାଇଟେଡ୍‌ ନ୍ୟାସନାଲ୍‌ ପାର୍ଟି (UNP) ର ସ୍ଥାପକ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ ଏବଂ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଚିବ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ। ସେ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଜାଫ୍ନା ଆସନରୁ UNP ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଲେ କିନ୍ତୁ ଅଲ୍ ସିଲନ୍‌ ତାମିଳ କଂଗ୍ରେସ ନେତା G. G. ପୋନ୍ନମ୍ବଲମଙ୍କ ନିକଟରେ ପରାଜିତ ହେଲେ । ପରେ ସେ ୧୯୪୮-୪୯ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉଚ୍ଚାୟୁକ୍ତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୧୯୪୯ ନୂତନ ବର୍ଷ ସମ୍ମାନ ତାଲିକାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ “ନାଇଟ୍‌” ଉପାଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ସେ “ଅର୍ଡର୍ ଅଫ୍‌ ସେଣ୍ଟ୍‌ ମାଇକେଲ୍‌ ଆଣ୍ଡ୍‌ ସେଣ୍ଟ୍‌ ଜର୍ଜ” ର “ନାଇଟ୍‌ କମାଣ୍ଡର୍” ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୦ ରୁ ୧୯୫୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକସେବା ଆୟୋଗର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।

ସରକାରୀ ସେବାରୁ ବିଦାୟ ନେବା ପରେ ସେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ । ସେ କୋଲମ୍ବୋର କୋଚ୍ଚିକାଡେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀ ପୋନ୍ନମ୍ବଲ ଭାନେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିରର ବରିଷ୍ଠ ଟ୍ରଷ୍ଟି ଥିଲେ; ଏହି ମନ୍ଦିର ତାଙ୍କ ପିତାମହ A. ପୋନ୍ନମ୍ବଲମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଓ ତାଙ୍କ ଚାଚା P. ରାମନାଥନ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ମୁଟୱାଲ୍‌ର ଶ୍ରୀ ଅରୁଣାଚଲେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଟ୍ରଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ କୋଲମ୍ବୋ ବିବେକାନନ୍ଦ ସମାଜ, ଜାଫ୍ନା ଶୈବ ପରିପାଳନ ସଭା ଏବଂ କୋଲମ୍ବୋ ଉତ୍ତର ହିନ୍ଦୁ ପରିପାଳନ ସଭାର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଥିଲେ ।

ମହାଦେବଙ୍କ ଦେହାବସାନ ୮ ଜୁନ୍ ୧୯୬୯ ରେ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶୁଦ୍ଧୋଦନ

**ଶୁଦ୍ଧୋଦନ** (ସଂସ୍କୃତ: शुद्धोदन; ପାଳି: *Suddhodana*), (ଯାହାର ଅର୍ଥ *“ଯିଏ ପବିତ୍ର ଧାନ ଚାଷ କରେ”* ) ଥିଲେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଗୌତମଙ୍କ (ବୁଦ୍ଧଙ୍କ) ପିତା । ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ଥିଲେ *ଶାକ୍ୟ ବଂଶର* ଏକ ନେତା । ଶାକ୍ୟ ବଂଶଜ ମାନେ ଏକ ଗଣତନ୍ତ୍ରାତ୍ମକ ରାଜ୍ୟରେ ରହୁଥିଲେ, ଯାହାର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା କପିଳବସ୍ତୁ । ପରେ ରଚିତ ବୁଦ୍ଧଜୀବନ ଗାଥା ଗୁଡିକରେ ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ “ରାଜା” ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି,କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରମାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ ଓ ଆଧୁନିକ ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହି ତଥ୍ୟ  ସନ୍ଦେହମୁକ୍ତ ନୁହେଁ ।

## ପରିବାର 
ରାଜା ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଥିଲେ ମହା ସମ୍ମତ **(**ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ *କଳ୍ପର ପ୍ରଥମ ରାଜା* ବୋଲି କୁହାଯାଏ) । ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ସିହହନୁ ଓ ମାତା କଚ୍ଚନା । ତାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ସ୍ତ୍ରୀ ବା ରାଣୀ ଥିଲେ ମହାମାୟା, ଯାହାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଗୌତମ (ପରେ ଯିଏ *ଶାକ୍ୟମୁନି* — “ଶାକ୍ୟମାନଙ୍କ ଋଷି” ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ) ଜନ୍ମିଥିଲେ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ ମହାମାୟାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ତା’ପରେ ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ମହାମାୟାଙ୍କ ଭଉଣୀ ମହାପଜାପତୀ ଗୋତମୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ଭାବେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ । ତାଙ୍କ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ସନ୍ତାନ ହେଲେ; ପୁତ୍ର ନନ୍ଦ ଓ କନ୍ୟା ସୁନ୍ଦରୀ ନନ୍ଦା । ଏହି ଦୁହେଁ ପରେ ବୌଦ୍ଧ ସଂଘରେ ଦିକ୍ଷା ନେଇ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହୋଇଥିଲେ । ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ତାଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ମାଉସୀ ଝିଅ ଯଶୋଧରାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ । ଯଶୋଧରା ଥିଲେ ମହାମାୟା ଓ ମହାପଜାପତୀଙ୍କ ଭଉଣୀର ଝିଅ । କିଛି ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଯଶୋଧରାଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ସୁପ୍ପବୁଦ୍ଧ , କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆଖ୍ୟାନ ଅନୁସାରେ ସେ ଥିଲେ ଦଣ୍ଡପାଣି ।

ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡିକରେ ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ *ରାଜବଂଶୀ* ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇନାହିଁ । ପରେ ଲିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥମାନେ ସମ୍ଭବତଃ ପାଳି ଶବ୍ଦ ରାଜା (rājā)ର ସଠିକ ଅନୁବାଦରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇଥିଲା  । ପାଳି ଭାଷାରେ ଏହି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ “ରାଜା”, “କୁମାର”, “ଶାସକ” କିମ୍ବା “ପ୍ରଶାସକ” ସବୁ ହୋଇପାରେ । ଅନେକ ଗବେଷକ ମନେ କରନ୍ତି ଯେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସମୟ ସମ୍ପର୍କରେ କିଛି କାହାଣୀ ପରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।

## ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ଜନ୍ମ 
ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଗୌତମଙ୍କ ଜନ୍ମ ଲୁମ୍ବିନୀରେ ହୋଇଥିଲା ଓ ସେ **କପିଳବସ୍ତୁ**ରେ ଶାକ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଲାଳିତ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ । ପାରମ୍ପରିକ କଥାଅନୁସାରେ, ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସିଦ୍ଧାର୍ଥକୁ *ଶ୍ରମଣ* (ସନ୍ନ୍ୟାସୀ) ହେବାରୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ ମହଲରୁ ବାହାରିବାକୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ-ସଙ୍ଗତି ସହ ଘେରି ରଖିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ୨୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ, *ଚାରିଟି ଦର୍ଶନ* (ଜରା, ବ୍ୟାଧି, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ) ଦେଖିବା ପରେ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମଣିଷ ଜୀବନର ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ଯଶୋଧରା ଓ ଶିଶୁପୁତ୍ର ରାହୁଳଙ୍କୁ ପଛରେ ରଖି ଘର ଛାଡ଼ିଲେ ।

ଏହି ଘଟଣାକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ “ମହାଭିନିଷ୍କ୍ରମଣ” (Mahābhiniṣkramaṇa) ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

## ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ 
ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନରେ ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରୟାସ କଲେ । ସାତ ବର୍ଷ ପରେ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ବୋଧିଲାଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ନ’ଜଣ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ ଯେ, ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ । କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧ ସେମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଶିଖାଇଲେ ଓ ସେମାନେ ସଂଘରେ ଦିକ୍ଷା ନେଲେ । ତା’ପରେ ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ମିତ୍ର କାଳୁଦାୟୀ ଙ୍କୁ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପଠାଇଲେ । କାଳୁଦାୟୀ ମଧ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ । ବୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଗ୍ରହଣ କରି କପିଳବସ୍ତୁକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଫେରିଗଲେ । 

ଚାରି ବର୍ଷ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧ ଶୁଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପିତା ମୃତ୍ୟୁଶଯ୍ୟାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ପୁନଃ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କୁ ଅନ୍ତିମ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ।ଶେଷରେ, ଶୁଦ୍ଧୋଦନ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ବା ପରଲୋକ ଗମନ କଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
ଅନୁରାଧାପୁର

**ଅନୁରାଧାପୁର** (ସିଂହଳ: අනුරාධපුරය, ତାମିଲ୍: அனுராதபுரம்) ହେଉଛି ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର । ଏହା ଉତ୍ତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରୋଭିନ୍‌ସର ରାଜଧାନୀ ଏବଂ ଅନୁରାଧାପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଏହା ମୁଖ୍ୟ ସହର ଅଟେ । ସହରଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜଧାନୀ କୋଲୋମ୍ବୋରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦୫ କି.ମି. (127 ମାଇଲ) ଉତ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି ଏବଂ ଐତିହାସିକ ମାଲ୍ୱାଥୁ ଓୟା ନଦୀର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି । ଏହା ଏବେ ଏକ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ (World Heritage Site) ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ସିଂହଳ ସଭ୍ୟତାର ସୁରକ୍ଷିତ ଭସ୍ମାବଶେଷ ପାଇଁ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଛି ।

## ଇତିହାସ 
ମହାବଂଶ ଅନୁସାରେ ଅନୁରାଧାପୁର ସହରଟି ୪୩୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏହା ଠାରୁ ବହୁ ଆଗରୁ ମନୁଷ୍ୟ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସହରଟି ପ୍ରାୟ ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଅବିରତ ଭାବରେ ମାନବ ବସତି ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ସହରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ।

ଏହା ହାଇଡ୍ରୋଲିକ୍ ସିଂହଳ ସଭ୍ୟତା, ଥେରାବାଦ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଜନ୍ମଭୂମି ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜଧାନୀ ଥିବା ସହର ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଯାହା ପ୍ରାୟ ୧୫୦୦ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ଏହା  ସିଂହଳ ରାଜ୍ୟ ରାଜରଟାର ପ୍ରଥମ ରାଜଧାନୀ ଥିଲା, ଯାହା ପରେ ତାମ୍ବପଣ୍ଣି ଓ ଉପତିସ୍ସ ନୁୱାରା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଅନୁରାଧାପୁର ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଥେରାବାଦ ବୁଦ୍ଧ ଧର୍ମର କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ବିହାର ଓ ସ୍ତୂପର ଅବଶେଷ ରହିଛି, ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ ଅନୁରାଧାପୁର ମହା ବିହାରାୟ ଓ ଜୟ ଶ୍ରୀ ମହା ବୋଧି ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ । ଜୟ ଶ୍ରୀ ମହା ବୋଧି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥିବା ପବିତ୍ର ବୋଧି ଗଛ,  ଯାହାକୁ ଭାରତର ବୋଧଗୟାର ମୂଳ ବୋଧି ବୃକ୍ଷ ରୁ ଅଙ୍କୁରିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।

ଆଜି ଏହି ସହରରେ ପରିଦର୍ଶନ ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ବିହାର, ମନ୍ଦିର ଓ ମଠଗୁଡ଼ିକ ୧୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର (୪୦ ବର୍ଗ ମାଇ‌ଲ) ଠାରୁ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ରହିଛି । ଅନୁରାଧାପୁର ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପ୍ରାଚୀନ ନଗରୀକରଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦଶାର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ । ଅନୁରାଧାପୁରର ଐତିହାସିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ତାହାର ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ଥାପନା ସହିତ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ଏହି ସମୟରେ ଦେବାନମ୍ପିୟ ତିସ୍ସ (250–210 ଖ୍ରୀ.ପୂ.) ସହରଟିକୁ ବିନ୍ୟାସ ଓ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଶାରେ ଅନୁରାଧାପୁରର ରାଜାମାନଙ୍କ ଶେଷ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପରେ ଅର୍ଥାତ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦର ଶେଷ ଭାଗରେ ସହରଟି ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଗଲା । ପରେ ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ପୁନଃ ଉନ୍ନତ ହେଲା ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ (1267–1270 ଖ୍ରୀ.ପୂ.) ବିଜୟବାହୁ ଚତୁର୍ଥ ତାହାର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ମାରକଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

## ପରିବହନ 
ଅନୁରାଧାପୁର ସହରଟି ରେଳପଥ ଓ ରାଜମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଉତ୍ତର ରେଳପଥ ଲାଇନ୍ ଅନୁରାଧାପୁରକୁ କୋଲୋମ୍ବୋ, ଜାଫ୍ନା ଓ କାଙ୍କେସନ୍ଥୁରାଇ ସହିତ ସଂଯୋଗ ହୋଇଛି । କୋଲୋମ୍ବୋରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରୋଭିନ୍‌ସକୁ ଯାଉଥିବା ଅନେକ ବସ୍ ମାର୍ଗ ଅନୁରାଧାପୁର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯାଉଛି । ଅନୁରାଧାପୁର ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହର । ଏହା ସିଧାସଳଖ ରାସ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ଦ୍ୱୀପର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଓ ଟାଉନ୍ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି । ରାସ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଭାଭୁନିୟା, ଡାମବୁଲ୍ଲା, ମାଟାଲେ, ପୁଟ୍ଟଲମ୍, ଟ୍ରିନକୋମାଲି, ଜାଫ୍ନା, କୁରୁନେଗାଲା ଓ କ୍ୟାଣ୍ଡି ସହିତ ମଧ୍ୟ ସଂଯୁକ୍ତ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଇତିହାସ