open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁ

** ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁ ** (୧୮ ମଇ ୧୯୦୫ – ୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୮୨) ଜଣେ ଭାଷା ଓ ଲିପି ଗବେଷକ ଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମ କରି ଅଲ ଚିକି ଲିପି ତିଆରି କରିଥିବାରୁ ଏହି ଲିପିର ଜନକ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକେ ଆଦରରେ "ଗୁରୁ ଗୋମକେ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଡାକିଥାନ୍ତି । ଅଲ ଚିକି ବହୁବିଧ ନାମ ଯଥା ଅଲ ସେମେଟ ("ପ୍ରଣାଳୀ"), ଅଲ ସିକି, ଅଲ ଓ ବେଳେବେଳେ ସାନ୍ତାଳୀ ଅକ୍ଷର ବୋଲି ଜଣାଶୁଣା । ୧୯୨୫ରେ ଏହି ଲିପି ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷା ଲେଖିବା ନିମନ୍ତେ ଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶରେ ବ୍ୟବହାର କରାଗଲା । ସେ ଓଡ଼ିଶା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସାନ୍ତାଳ ଜନଜୀବନରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ କାମ କରିଥିଲେ । ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ବାଙ୍କୁରା ଜିଲ୍ଲାର ଜାମବାଣୀଠାରେ ପଣ୍ଡିତ ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁ ସ୍ମୃତି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ମୁର୍ସିଦାବାଦଠାରେ କଲ୍ୟାଣୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧିନରେ ଏକ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି । ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ପଞ୍ଚମ ମେଡିକାଲ କଲେଜକୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରିଛନ୍ତି ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁ ମୟୂରଭଞ୍ଜରେ ୧୯୦୫ ମସିହା ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ତିଥି (୧୮ ମଇ ୧୯୦୫)ରେ ଡହରଡିହା (ଦାଣ୍ଡବୋସ)ଠାରେ ଏକ ସାନ୍ତାଳ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ରାଇରଙ୍ଗପୁରର ବଡାମତଳିଆଠାରେ ଜଣେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ ଥିବା ସମୟରେ ସାନ୍ତାଳୀ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ।  

୧୯୮୨ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ରଘୁନାଥ ମୁର୍ମୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

## ରଚିତ ପୁସ୍ତକ 
### ପାଠ୍ୟ ପୁସ୍ତକ 
* ଞ୍ଜେଲ ଜଂ ଲାଗିଦ୍ ଅଲ୍
* ଅଲ୍ ଚେମେଦ୍ (ଅକ୍ଷର ଶିକ୍ଷା)
* ପାର୍ସିପୋହା (ଶିଶୁପାଠ)
* ପାର୍ସିଅପାଦ

### ନାଟକ ପୁସ୍ତକ 
* ବିନ୍ଦୁ ଚାନ୍ଦାନ - ୧୯୪୨
* ଦାଳେଗେ ଧନ୍
* ଖେରୱାଳ ବୀର
* ସିଦୁ କାହ୍ନୁ ସାନ୍ତାଳ ହୁଲ୍
* ଦାଳେଗେ ଧନ୍

### କବିତା ପୁସ୍ତକ 
* ହର୍ ସେରେଞ୍ଜ - ୧୯୩୬
* ବାହା ସେରେଞ୍ଜ
* ହିତାଲ

### ଗଣିତ ପୁସ୍ତକ 
* ଏଲଖା ପତବ୍

### ବ୍ୟାକରଣ ପୁସ୍ତକ 
* ରନଳ

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା - ୧୯୭୮
* ଡି'ଲିଟ - ୧୯୫୧ (ରାଞ୍ଚୀ ଦୁମକୁଡ଼ିଆ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପକ୍ଷରୁ)
 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Brief biographical information
* http://www.travelindia360.net/the-peaceful-santhals-of-east-india.html 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ‎
ଶ୍ରେଣୀ: ଲିଖନ ପ୍ରଣାଳୀର ଜନକଗଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଜ

ବର୍ଗ୍ୟ **ଜ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ଏକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ୮ମ ଓ "ଚ ବର୍ଗ"ର ୩ୟ ବର୍ଣ୍ଣ । କଥିତ ଭାଷାରେ ବର୍ଗ୍ୟ ଜ ଓ ଅନ୍ତସ୍ଥ ଯ ଭିତରେ ତଅଅତ ନଥଅଏ ‌

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଏହାର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B1C

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଶ୍ରେଣୀ:ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ
ଅଞ୍ଜଳି (କବିତା ସଙ୍କଳନ)

**ଅଞ୍ଜଳି** ଓଡ଼ିଆ କବି କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ସଙ୍କଳନ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତ
* ଅର୍ଚନା (କବିତା ସଙ୍କଳନ)
* କାଳୀବୋହୁ
* ନଅତୁଣ୍ଡୀ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବିତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର (ବହୁବିକଳ୍ପ)

**ଜଗନ୍ନାଥ** ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ମନ୍ଦିର ବୋଧହୁଏ ଏହି ସବୁକୁ ବୁଝାଇଥାଏ:
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀ (ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ବାରିପଦା (ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ବଳଦେବଜୀଉ ମନ୍ଦିର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ତୁଳସୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, କୋରାପୁଟ (ଶାବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଅନୁଗୋଳ (ଶୈଳ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ବଅଁରପାଳ (ପଞ୍ଚ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ (ପାବନୀ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ନାଲକୋନଗର
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଦାମନଯୋଡ଼ି
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ନୀଳଗିରି
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଦିଲ୍ଲୀ
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଧରାକୋଟ
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଚେନ୍ନାଇ
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ହାଇଦ୍ରାବାଦ
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ବେଙ୍ଗାଳୁରୁ
* ପାତାଳୀ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଖିଦିରପୁର, କଲିକତା
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପାରାଦୀପ
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ରାଞ୍ଚି
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ସିଆଲକୋଟ ପାକିସ୍ତାନ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, କୋରାପୁଟ

**ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର** (**ଶାବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର**) ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର । ଜଗନ୍ନାଥ,ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ ଏଠାକାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ।

## ଅବସ୍ଥାନ 
## ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା 
ଏଠାକାର ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ । ଏଥି ସହ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଭୂଦେବୀ, ଶ୍ରୀଦେବୀ, ବିମଳା ଆଦି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପୂଜିତ ।

## ପାର୍ବଣ 
ଏଠାରେ ପୁରୀସ୍ଥିତ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପାଳିତ ସମସ୍ତ ପାର୍ବଣ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ।
* ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା: ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ ୧୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ ।
* ରଥଯାତ୍ରା: ସବୁବର୍ଷ ମହାସମାଗମରେ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ରଥଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳିତ ହୋଇ ଆସୁଛି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ହରେ କୃଷ୍ଣ

**ହରେ କୃଷ୍ଣ** ଏହି ସବୁକୁ ବୁଝାଏ:
* ହରେ କୃଷ୍ଣ ମହାମନ୍ତ୍ର
* ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ସୋସାଇଟି ଫର କୃଷ୍ଣ କନସିଅସନେସ
ପୋସ୍ତ ତରକାରୀ

'''''' ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ରନ୍ଧାଯାଉଥିବା ଏକ ପରିବା ତରକାରୀ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ନାନା ପ୍ରକାର ପରିବାକୁ ପୋସ୍ତ ବେସର ବଟା ସହିତ ମିଶାଇ ରନ୍ଧାଯାଇଥାଏ ।

## ଉପାଦାନ 
* ଆଳୁ
* ଜହ୍ନି
* ବାଇଗଣ
* ବିନ
* ପୋସ୍ତ ବେସର

## ପ୍ରକାର 
* ଆଳୁ-ପୋସ୍ତ ତରକାରୀ:
: ଏହା ଆଳୁ ଓ ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଅଦା, ଫୁଟଣ ଓ ଲଙ୍କା ସହ ପୋସ୍ତ ବେସରରେ ଛୁଙ୍କ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ।ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଖାଦ୍ୟ
* ମିଶା ପରିବା ପୋସ୍ତ ତରକାରୀ:
: ଆଳୁ, କୁନ୍ଦୁରି, ବାଇଗଣ ଓ ବିନ୍ସ ଆଦି ପରିବାସବୁକୁ ମିଶାଇ ସିଝାଯାଇ ତାହାକୁ ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଅଦା, ଫୁଟଣ ଓ ଲଙ୍କା ଛୁଙ୍କ ଦେଇ ଏହା ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ।
* ପୋସ୍ତଦିଆ ବେସନ ତରକାରୀ: ଏହା ପୋସ୍ତରେ ବହଳିଆଝୋଳ କରାଯାଇ ସେଥିରେ ବେସନରେ ତିଆରି ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡକୁ ଭାଜି ପକାଯାଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ନିରାମିଷ ଖାଦ୍ୟ
ଚ

**ଚ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ଏକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ୬ଷ୍ଠ ଓ ଚ ବର୍ଗର ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣ ।

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ତାଳୁ ।

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଏହାର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B1A

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଈ

**ଈ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ଏକ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ୪ର୍ଥ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣ ଏହାର ନାମ "ଦୀର୍ଘ ଇ" । ଏହାର ମାତ୍ରା " ୀ " ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ଉପରେ ଦିଆହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଦେଶିୟ ଅବଧାନମାନେ ଚିତା କହିଥାନ୍ତି ।

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ତାଳୁ ।

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଏହାର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B08 ଓ "ଈକାର" (" ୀ ")ର କୋଡ଼ ହେଲା : 0B40

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଊ

**ଊ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ୫ମ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହାର ନାମ "ଦୀର୍ଘ ଊ" । ଏହାର ମାତ୍ରା " ୂ " ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ତଳେ ଦିଆହୋଇଥାଏ ।

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ଓଠ ।

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଏହାର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B0A ଓ "ଈକାର" (" ୀ ")ର କୋଡ଼ ହେଲା : 0B42

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଉ

**ଉ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ୫ମ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହାର ନାମ "ହ୍ରସ୍ୱ ଉ" । ଏହାର ମାତ୍ରା "ୁ " ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ତଳେ ଦିଆହୋଇଥାଏ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅଙ୍କ "୪" ପରି ହୋଇଥାଏ ।

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ଓଠ ।
# ବିଶେଷ୍ୟ ପରେ "ସୁକୁମାରପଣ" ସ୍ଥଳରେ ଏକବଚନାନ୍ତ "ଟି", "ଟା", "ଟିଏ", "ଟାଏ" ଆଦି ଅକାରାନ୍ତ ବ୍ୟଞ୍ଜନାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ କେବେ କେବେ "ଉ" କାର ଯୋଗ ହୁଏ ।
:*ଡହ ଡହ ହେବ ମୃଦ୍ୟୁ ଅବୟବ ଶ୍ୟାମ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗଟି ରୋଗୁଁ*
### ବିଶେଷଣ 
### ଦେଶଜ ଶବ୍ଦ
### ପ୍ରତ୍ୟୟ 
୧. ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତର ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଆକାରନ୍ତ ବିଶେଷ୍ୟ ସଙ୍ଗେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । 
:# ରୁ,ଠାରୁ
::ଟାକିଛି ସୁଧାଂଶୁ କଳାକୁ କରିବାକୁ ପାଣିଗତ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ୠ

**ୠ** ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ୮ମ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହାର ନାମ "ଦୀର୍ଘ ଋ" । ଏହାର ମାତ୍ରା " &#2884; " ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ତଳେ ଦିଆହୋଇଥାଏ । ଏହି ଅକ୍ଷର ବା ମାତ୍ରା ଥିବା ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆରେ ନାହିଁ ।

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ମୂର୍ଦ୍ଧା ବା ମୂର୍ଦ୍ଧନୀ । ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓଡ଼ିଆରେ "ରୂ" ପରି, ହେଲେ ବଙ୍ଗଳାରେ ଏହା "ରୀ" ପରି । ଏହି ମାତ୍ରା ଥିବା ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆରେ ନାହିଁ ।

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଏହାର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B60 ଓ "ୠକାର" (" &#2884; ")ର କୋଡ଼ ହେଲା : 0B44

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ୡ

'''''' ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ୧୦ମ ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ । ଏହା "&#2828;"ର ଦୀର୍ଘ ରୂପ । ଏହାର ମାତ୍ରା " &#2886; " ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ତଳେ ଦିଆହୋଇଥାଏ । ଏହି ଅକ୍ଷର ବା ମାତ୍ରା ଥିବା ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆରେ ନାହିଁ । ସଂସ୍କୃତରେ ଏମିତି କିଛି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଅଛି।

## ଉଚ୍ଚାରଣ 
ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ଦନ୍ତ । ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓଡ଼ିଆରେ "ଲୂ" ବା "ଲୄ" ପରି । ଏହି ଅକ୍ଷର ଥିବା ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆରେ ନାହିଁ ।

## କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ 
ଆଇ.ପି.ଏ. କୋଡ଼ ସାରଣୀ ଏକ୍ସଟେନସନରୁ ଇଉନିକୋଡ଼ରେ "  "ର କୋଡ଼ ବିନ୍ଦୁ ହେଲା U+0B61 ଓ "କାର" (" &#2915; ")ର କୋଡ଼ ହେଲା : U+0B63
### hexadecimal code (xml/html) 
* ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ  (Vocalic Ll) HTML Entity "&amp;#2913;" (decimal entity), "&amp;#x0B61;" (hex entity)
* Windows Key Code Alt 2913 or Alt +0B611
* Programming Source Code Encodings Python hex: u"\u0B61", Hex for C++ and Java: "\u0B61"
* UTF-8 Hexadecimal Encoding 0xE0ADA1

### ମାତ୍ରା hexadecimal code (xml/html) 
* ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ ର ମାତ୍ରା "&#x0B63;" (Vocalic Ll) HTML Entity "&amp;#2915;"(decimal entity), "&amp;#x0B63; "(hex entity)
* Windows Key Code 	Alt 2915 or Alt +0B631
* Programming Source Code Encoding Python hex: u"\u0B63", Hex for C++ and Java: "\u0B63"
* UTF-8 Hexadecimal Encoding 	0xE0ADA3

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ସମ୍ବାଦ କଳିକା

'ସମ୍ବାଦ କଳିକା' ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଓ ଅନୁଗୋଳରୁ ଏକ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଖବର କାଗଜ ।

'ସମ୍ବାଦ କଳିକା' ଆଇ. ଏସ୍. ଓ. ୯୦୦୧:୨୦୦୮ ମାନକ ସ୍ୱିକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଖବର କାଗଜ |

## ବାହାର ଆଧାର 
* ସମ୍ବାଦ କଳିକା 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ବାଦପତ୍ର
ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ

[thumb|right|ରସାୟନ ହେଉଛି ପଦାର୍ଥର ଗଠନ, ସଞ୍ଜୁକ୍ତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ରାସାୟନିକପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ପଦାର୍ଥର ପରିବର୍ତନର ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତ [ବିଜ୍ଞାନ।]]

ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଶାଖା । ଏଠାରେ ପଦାର୍ଥର ସଙ୍ଘଟନ, ସଂରଚନା, ଗୁଣ, ଆଉ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମୟରେ 
ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ। ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜାଣିପାରୁ ଥିବା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ହେଉଛି  ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ, ଆଗ୍ନେୟଗିରିରୁ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତ ହଉଥିବା ପଥର ବା ଆଗ୍ନେୟ ପଥରର ଗଠନ ଭୂବିଜ୍ଞାନ,କିପରି ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଓଜୋନର ନିର୍ମାଣ ହୁଏ ଏବଂ କିପରି ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ପଦାର୍ଥ ନଷ୍ଟ ହୁଏ  ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ, ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ମୃତ୍ତିକାର ଗୁଣଧର୍ମ ବିଷୟରେ  (ଗ୍ରହ ନକ୍ଷତ୍ର ସମ୍ପର୍କୀୟ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ),କିପରି ଔଷଧ କାମ କରେ(ଔଷଧ ତତ୍ତ୍ବ, ଭେଷଜ ବିଜ୍ଞାନ ) ଇତ୍ୟାଦି  ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ପଢ଼ିବେ 
;Popular reading
* Atkins, P.W. ''Galileo's Finger* (Oxford University Press) 
* Atkins, P.W. *Atkins' Molecules* (Cambridge University Press) 
* Kean, Sam. *The Disappearing Spoon - and other true tales from the Periodic Table *(Black Swan) London, 2010 
* Levi, Primo *The Periodic Table* (Penguin Books) [1975] translated from the Italian by Raymond Rosenthal (1984) 
* Stwertka, A. *A Guide to the Elements* (Oxford University Press) 

;Introductory undergraduate text books
* Atkins, P.W., Overton, T., Rourke, J., Weller, M. and Armstrong, F. *Shriver and Atkins inorganic chemistry* (4th edition) 2006 (Oxford University Press) 
* Chang, Raymond. *Chemistry* 6th ed. Boston: James M. Smith, 1998. .
* 
* Voet and Voet *Biochemistry* (Wiley) 

;Advanced undergraduate-level or graduate text books
* Atkins, P.W. *Physical Chemistry* (Oxford University Press) 
* Atkins, P.W. et al. *Molecular Quantum Mechanics* (Oxford University Press)
* McWeeny, R. *Coulson's Valence* (Oxford Science Publications) 
* Pauling, L. *The Nature of the chemical bond* (Cornell University Press) 
* Pauling, L., and Wilson, E. B. *Introduction to Quantum Mechanics with Applications to Chemistry* (Dover Publications) 
* Smart and Moore *Solid State Chemistry: An Introduction* (Chapman and Hall) 
* Stephenson, G. *Mathematical Methods for Science Students'' (Longman) 

ଶ୍ରେଣୀ:ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଜ୍ଞାନ
କୌରବ

କୁରୁ ରାଜାଙ୍କର ସନ୍ତାନ କୌରବ ନାମରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ, ମୂଖ୍ୟତଃ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶ । ଦୁର୍ଯୋଧନ ଓ ତାଙ୍କର ୧୦୦ ଭାଇ ତଥା ଦୁଃଶୀଳା ନାମରେ ଏକ ଭଉଣୀ ।

## କୌରବ
କୁରୁବଂଶୀୟ ଜନ୍ମାନ୍ଧ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ଔରସରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଶତପୁତ୍ରକୁଂକୌରବ ସମ୍ବଧନ କରାଯାଉଥିଲା  ୤ 

# ଅଗ୍ରଯାୟୀ
# ଅନୂବର
# ଅନୁବିନ୍ଦ
# ଅପରାଜିତ
# ଅୟ୍ଓବାହୁ
# ଅଲ୍ଓଲୁପ
# ଅଭୟ
# ଅନାଧୃଷ୍ୟ
# ଆଦିତ୍ୟକ୍ଏତୁ
# ଉଗ୍ର
# ଉଗ୍ରଶ୍ରବା
# ଉଗ୍ରସନ
# ଉଗ୍ରାୟୂଧ
# ଉପନନ୍ଦ
# ଉର୍ଣ୍ଣନାଭ
# କନକଧ୍ୱଜ
# କନକାୟୁଃ
# କବଚୀ
# କର୍ଣ୍ଣ
# କୁଣ୍ଡଭେଦୀ
# କୁଣ୍ଡୋଦର
# କୁଣ୍ଡାଶୀ
# ଦୁର୍ମୁଖ
# ଦୁରାଧର
# ଦୁଷ୍ପରାଜୟ
# ଦୁର୍ବିଲୋଚନ
# ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ
# ଦୁର୍ମୁଖ
# ଦୁଃଶାସନ
# ଦୁଃଶଳ
# ଦୂଃସହ
# ଦୂର୍ଜୟ
# ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ
# ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣ
# ଦୁର୍ମଦ
# ଦୁର୍ମର୍ଷଣ
# ଦୁଷ୍ପ୍ରଧରଷଣ
# ଦୁଷ୍ପ୍ରହର୍ଷ
# ଦୃଢ଼ବର୍ମା
# ଦୃଢ଼ରଥ
# ଦୃଢ଼ହସ୍ତ
# ଦୃଢ଼କ୍ଷେତ୍ର
# ଦୃଢ଼ସନ୍ଦ
# ଦୃଢ଼ାୟୁଧ
# ବିକର୍ଣ୍ଣ
# ବିବିଂଶତି
# ବିବିତ୍ସୂ
# ବିକଟ
# ଜଳସନ୍ଧ
# ବିନ୍ଦ
# ଚିତ୍ର
# ଚିତ୍ରାକ୍ଷ
# ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ
# ଉପଚିତ୍ର
# ସୁବାହୁ
# ଚାରୁ
# ସମ
# ସୁନାଭ
# ସେନାପତି
# ସୁଲୋଚନ
# ନନ୍ଦ
# ସୁଷେଣ
# ବଳାକୀ
# ସୁବର୍ମା
# ମହୋଦର
# ସୁକୁଣ୍ଡଳ
# ଚିତ୍ରବର୍ମା
# ଚିତ୍ରବାହୁ
# ଭୀମବେଗ
# ଭୀମବଳ
# ଭୀମବାହୁ
# ଭୀମରଥ
# ବଳବରଧନ
# ବିରାବୀ
# ଜରାସନ୍ଧ
# ପଣ୍ଡିତକ
# ସହସ୍ରବାକ
# ସୋମକୀର୍ତ୍ତି
# ସତ୍ୟସନ୍ଧ
# ସେନାନୀ
# ବିଶାଳାକ୍ଷ
# ବାତବେଗ
# ସୁବର୍ଚ୍ଚା
# ସୁହସ୍ତ
# ନିଷଙ୍ଗୀ
# ଦଣ୍ଡଧର
# ବହ୍ୱାଶୀ
# ପାଶୀ
# ନାଗଦତ୍ତ
# ବୀରବାହୁ
# ଦୀର୍ଘବାହୁ
# ଦୀର୍ଘନେତ୍ର
# ଭୀମଶର
# ବୀରଚ୍ଚ
# ବୀର
# ଚିତ୍ରଚାପ
# ମହାବାହୁ
# ଧନୁଗ୍ରହ
# ଚ୍ୟୁତୋରୁ
# ରୌଦ୍ରକର୍ମା

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ମହାଭାରତ
## ଆଧାର
ଖବର (ଖବରକାଗଜ)

'ଖବର' ଦିବାକର ମିଶ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଖବରକାଗଜ । 

'ଖବର' ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଜୟପୁର, ସମ୍ବଲପୁର ଓ ସୁରତରୁ ଏକ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଅଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ବାଦପତ୍ର
ପ୍ରତିପଦ

**ପ୍ରତିପଦ,** **ପ୍ରତିପଦା** ବା **ପ୍ରଥମା** ହିନ୍ଦୁ ପାଞ୍ଜିରେ ଥିବା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର (ପନ୍ଦର ଦିନ) ପ୍ରଥମ ଦିନ । ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ପ୍ରଧାନତଃ ଦୁଇଟି ନାମରେ ଜଣା: ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, କୋଙ୍କଣ ଏବଂ ଗୋଆ) ପ୍ରତିପଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଥମା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ଦୁଇଟି "ଶୁକ୍ଲ" (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ) ଏବଂ "କୃଷ୍ଣ" (ଅନ୍ଧାର) ନାମରେ ପ୍ରତିପଦ ଥାଏ । ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚନ୍ଦ୍ରମାସର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଷୋଡ଼ଶ ଦିନରେ ଘଟେ । ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଏହା ଜହ୍ନର ପ୍ରଥମ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାର ପର ଦିନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଥାଏ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପ୍ରତିପଦ ବଳି ପ୍ରତିପଦା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା । ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ବାମନ ଅବତାରରେ ବିଷ୍ଣୁ ବଳିଙ୍କୁ ପାତାଳକୁ ଚାପି ଦେଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ସପ୍ତମୀ

ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ସପ୍ତମ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ସପ୍ତମ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀକୁ କୃଷ୍ଣା ସପ୍ତମୀ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ସପ୍ତମୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

* ବିଜୟା ସପ୍ତମୀ: କୌଣସି ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥି ରବିବାରରେ ପଡ଼ିଲେ ସେହିଦିନ ବିଜୟା ସପ୍ତମୀ ହୁଏ ।
* ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ: ଜହ୍ନୂ ସପ୍ତମୀ: ଜାହ୍ନବୀ ବା ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ ।
* ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳା ସପ୍ତମୀ: ଶର୍କରା ସପ୍ତମୀ: ସ୍ୱବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ୱ ପୂଜା
* ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ: ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ:  କୁକ୍‌କୁଟୀ ବ୍ରତ
* ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ: ମହାସପ୍ତମୀ ବା ପୋଥିପୂଜା ସପ୍ତମୀ ବା ନବ ପତ୍ରିକ ସପ୍ତମୀ
* ମାର୍ଗଶୀର ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ: ମିତ୍ର ସପ୍ତମୀ
* ମାଘ ସପ୍ତମୀ: ରଥ ସପ୍ତମୀ, ଆରୋଗ୍ୟ ସପ୍ତମୀ ବା ମାକରୀ ସପ୍ତମୀ ବା ଅରୁଣୋଦୟ ସପ୍ତମୀ ବା ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ସପ୍ତମୀ ବା ମାଘୀ ସପ୍ତମୀ
* କଲ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ
* ବିଶୋକ ସପ୍ତମୀ
* କମଳ ସପ୍ତମୀ
* ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ
* ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ଚତୁର୍ଥୀ

'ଚତୁର୍ଥୀ' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ଚତୁର୍ଥ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ତୃତୀୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ପଞ୍ଚମୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି୤ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀକୁ କୃଷ୍ଣା ଚତୁର୍ଥୀ ଓ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ଚତୁର୍ଥୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ଯବ ଚତୁର୍ଥୀ
* ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ଗଣେଶ ପୂଜା
* କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଥୀ: କରୱ।ଚୌଥ
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ନାଗ ଚତୁର୍ଥୀ
* ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ତିଳ ଚତୁର୍ଥୀ; କୁନ୍ଦ ଚତୁର୍ଥୀ; ବରଦା ଚତୁର୍ଥୀ: ଗଣେଷ ଜୟନ୍ତୀ 
* ମାଘ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଥୀ: ସଙ୍କଟ ଚତୁର୍ଥୀ: ସଙ୍କଟ ହରଣ ଗଣପତି ଗଣେଶଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* hindujagruti.org: Importance of Chaturthi tithi

ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ଦ୍ୱିତୀୟା

'ଦ୍ୱିତୀୟା' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୱିତୀୟ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ପ୍ରତିପଦର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ତୃତୀୟାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାକୁ କୃଷ୍ଣା ଦ୍ୱିତୀୟା ଓ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାକୁ ଶୁକ୍ଳା ଦ୍ୱିତୀୟା କୁହାଯାଇଥାଏ ।

* ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା: ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ବା ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା 
* ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟା: ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ୍ଡିଚା
: ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଦେବୀପୀଠ ବିମଳା ମନ୍ଦିରରେ ଷୋଳପୂଜା ଆରମ୍ଭରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧି ମାଧବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଦୁର୍ଗା ରୁନ୍ଧା ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି । ୯ଦିନ ପରେ ଦୁର୍ଗାମାଧବ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପାଲିଙ୍କିଯାତ୍ରାରେ ବିଜେ କରନ୍ତି । ଏହି ପାଲିଙ୍କିଯାତ୍ରାକୁ ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ୍ଡିଚା କୁହାଯାଏ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରି ଦୁର୍ଗାମାଧବ ରଥରେ ଦୋଳମଣ୍ଡପ ସାହିର ନାରାୟଣୀ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି ।
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା : ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱିତୀୟା: ପାଠ ପଠନ ନିଷେଧ ।
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା: ଯମଦ୍ୱିତୀୟା ବା ଭ୍ରାତୃ ଦ୍ୱିତୀୟା, ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ଦେବଙ୍କର ଯାତ୍ରା ।
* ପୌଷ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟା: ବାଟ ଓଷା ବା ଦାଣ୍ଡପହଁରା ଓଷା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ଅଷ୍ଟମୀ

'ଅଷ୍ଟମୀ' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଷ୍ଟମ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ସପ୍ତମୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ନବମୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀକୁ କୃଷ୍ଣା ଅଷ୍ଟମୀ ବା କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଓ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ବା ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

* କାଳାଷ୍ଟମୀ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ।  
* ବୁଧାଷ୍ଟମୀ: ମାର୍ଗଶିର, ମାଘ, ଫଗୁଣ, ବୈଶାଖ ଓ ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ ଏହି ୫ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ଦିନ ବୁଧବାର ହୋଇଥିଲେ ବୁଧାଷ୍ଟମୀ ପାଳନ କରାଯାଏ । 

* ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ: ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀ - ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ରୁକୁଣା ରଥ ଯାତ୍ରା
* ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ: ପର୍ଶୁରାମାଷ୍ଟମୀ - ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯାତ୍ରା ।
* ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ:ଦୁର୍ବ୍ୱାଷ୍ଟମୀ, ରାଧାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବା ରାଧାଷ୍ଟମୀ- ରାଧା ଏହିଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
* ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ: କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଓ ଦୂର୍ଗାଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ।
* ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ: ମହାଷ୍ଟମୀ- ଦୁର୍ଗା ପୂଜା 
* ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ: ଜିତାଷ୍ଟମୀ ବା ମୂଳାଷ୍ଟମୀ ବା ଜୀମୂତାଷ୍ଟମୀ: ଦୂତୀବାହନ ଓଷା (ଜୀମୂତବାହନ ପୂଜା); 
: ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଦୂର୍ଗାଙ୍କର ଶରତକାଳୀନ ଦୁର୍ଗୋତ୍ସବ ବା ଷୋଳପୂଜାର ମୂଳ ଅର୍ଥାତ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ମୂଳାଷ୍ଟମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ।
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ: ଗୋଷ୍ଟାଷ୍ଟମୀ ବା ଗୋପାଷ୍ଟମୀ - ଗୋସେବା ଉତ୍ସବ ।
: ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରଥମେ ଗୋରୁ ଚରାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
* ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ: ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ/ମହାକାଳାଷ୍ଟମୀ- ଓଡ଼ିଶାରେ ପୋଢୁଆଁ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯାତ୍ରା । 
:ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଘରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ସେ କନ୍ୟା ହେଉ କି ପୁତ୍ର ତାକୁ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ବନ୍ଦାପନା କରାଯାଏ । 
* ମାଘ ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ: ଭୀଷ୍ମାଷ୍ଟମୀ- ଅପୁତ୍ରିକ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହିନ୍ଦୁଗୃହସ୍ଥଙ୍କ କରଣୀୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ବର କୋଳି

[thumb|right|ବରକୋଳି ([Ziziphus jujuba), କମଳା ଲେମ୍ବୁ ଚୋପା ସହ ମସିଣା ଉପରେ ଶୁଖାଯାଇଛି]]

'*ବରକୋଳି *(Ziziphus zizyphus)'''* (ଗ୍ରୀକ ଭାଷା *ζίζυφον*, *ଜିଜିଫନ (zizyfon)* ଆସିଅଛି ।), ସାଧାରଣ ଇଂରାଜୀ ନାମ **ଜୁଜୁବି (jujube)** (ବା ଜୁଜୁବା), **ରେଡ଼ ଡେଟ (red date)**, **ଚାଇନିଜ ଡେଟ (Chinese date)**, ବା **ଇଣ୍ଡିଆନ ଡେଟ (Indian date)** ରାମ୍ନାସି (Rhamnaceae)* ପରିବାରର ଜିଜିଫସ (Ziziphus)* ଜାତିର ଏକ ଉପଜାତି (species) ଓ ଏକ କୋଳି ଗଛ ।

## ଅଞ୍ଚଳ 
ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଚାଷ କରାଯାଉ ନ ଥିବାରୁ ଏହା ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫଳୁଥିଲା, ସେ କଥା ଭଲଭାବରେ ଜଣାଯାଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଲେବାନନ, ଇରାନ, ପାକିସ୍ଥାନ, ଭାରତ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, କୋରିଆର ଦ୍ୱୀପ ସମୂହ , ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଚୀନ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଇଉରୋପରେ ଏହା ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । 

## ବୃଦ୍ଧି 
ଏହା ଏକ ଛୋଟ ବୁଦାଜାତୀୟ ଗଛ  । ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ୫ରୁ ୧୦ ମିଟର ହୋଇଥାଏ । ଶାଖାସବୁରେ କଣ୍ଟାଥାଏ । ଏହାର ପତ୍ର ଉଜ୍ଜଳ ସବୁଜ, ହୋଇଥାଏ ।

## ନାମକରଣ 
ଏହାର ନାମକରଣ ବଟାନିକାଲ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ କୋଡ଼ ଅଫ ବଟାନିକାଲ ନମେନକ୍ଳେଚର (International Code of Botanical Nomenclature) ଅନୁସାରେ ନାନାଦି ବନାନକୁ ନେଇ ହୋଇଛି । କାର୍ଲ୍ସ ଲିନେସ (Carolus Linnaeus) ୧୭୫୩ରେ ଏହାକୁ ପ୍ରଥମେ ତାହାଙ୍କର * ସ୍ପିସିସ ପ୍ଲାଣ୍ଟରମ (Species Plantarum)* ବହିରେ*ରାମ୍ନସ ଜିଜିଫସ (Rhamnus zizyphus)* ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ତାହାପରେ ୧୭୬୮ରେ ଫିଲିପ ମିଲର (Philip Miller) ଏହା *ରାମ୍ନସ (Rhamnus)’’ଠାରୁ ଅଲଗା ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ଏକ ନୂଆ ଜାତି * ଜିଜିଫସ ଯୁଜୁବି (Ziziphus jujube)*ରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଚାଷବାସ ଓ ବ୍ୟବହାର 
ବରକୋଳି ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ଖ୍ରୀ.ପୂ. ୯୦୦୦ ବେଳକୁ ଥିଲା ।  ଅତି କମରେ ଏହାର ୪୦୦ଟି ସାଥିରେ ଚାଷହେବା ଭଳି ଗଛର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇସାରିଥିଲା ।

### ଔଷଧରେ ବ୍ୟବହାର 
ଏହାର ପତ୍ରର ରସକୁ ମେଦ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମୂଷାମାନଙ୍କ ଉପରେ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି । 

## ଖାଦ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର 
right|thumb|ଶୁଖିଲା ବରକୋଳି, ଏହା ଶୁଖିଲା ପରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ
କଞ୍ଚା ବରକୋଳିର ରଙ୍ଗସବୁଜ ଓ ସ୍ୱାଦ ଖଟା ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ କଞ୍ଚା ବା ପାଚିଲା ପରେ ତରକାରୀରେ ପକାଇ ଖିଆଯାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ଖଟା, ଆଚାର ଆଦିରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଚୀନରେ କଞ୍ଚା କୋଳିକୁ ଜଳଖିଆ ଭାବରେ ବା ଚାହା ସହିତ ଖିଆଯାଇଥାଏ । ସେଠାରେ ଏହା ଲାଲ (ଉଚ୍ଚାରଣ *hóng zǎo*) ବା କଳା (ଉଚ୍ଚାରଣ *hēi zǎo*) ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । କଳାରଙ୍ଗର ବରକୋଳିର ବାସନା ବଢ଼ାଇବା ନିମନ୍ତେ ଏହାକୁ ବାମ୍ଫରେ ରଖାଯାଇଥାଏ ।  
## ଆଧାର 
## ଆଗକୁ ପଢ଼ିବେ 
* *Fruits of Warm Climates*. Julia. F. Morton, Miami, FL: 1987.

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Nutritional data for the jujube

ଶ୍ରେଣୀ:Ziziphus
ଶ୍ରେଣୀ:ବରକୋଳି
ଶ୍ରେଣୀ:କୋଳି
ଶ୍ରେଣୀ:ଫଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ
ପଞ୍ଚମୀ

'ପଞ୍ଚମୀ' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ପଞ୍ଚମ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ଚତୁର୍ଥୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଷଷ୍ଠୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀକୁ କୃଷ୍ଣା ପଞ୍ଚମୀ ଓ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ପଞ୍ଚମୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ଶିବଙ୍କ ବିବାହ ।
* ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ହେରାପଞ୍ଚମୀ
* ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ: ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ/ ମନସା ପଞ୍ଚମୀ – ନାଗପୂଜା ।
* ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ଜାଗ୍ରଦ୍‌ଗୌରୀ ପଞ୍ଚମୀ – ଗ୍ରାମଦେବତୀ ପୂଜା ।
* ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ: ରକ୍ଷା ପଞ୍ଚମୀ / ରେଖା ପଞ୍ଚମୀ- ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରେଖା ଲାଗି । କବାଟରେ ଚିତ୍ରିତ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭୈରବପୂଜା ।
* ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ/ ଗୁରୁପଞ୍ଚମୀ- ନୂଆଖାଇ, ଏହା ଗୁରୁବାର ଦିନ ପଡ଼ିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ।
* ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ: ଅଶ୍ୱପଞ୍ଚମୀ / ନାହାଣ ପଞ୍ଚମୀ – ଅଶ୍ୱପୂଜା
* ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ନତପଞ୍ଚମୀ – ଦୁର୍ଗାପୂଜାରମ୍ଭ (ପଞ୍ଚମୀଠାରୁ ନବମୀପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)
* ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ବିବାହ ପଞ୍ଚମୀ: ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କ ବିବାହୋତ୍ସବ ଦିନ
* ପୌଷ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: କୁରାଳ ପଞ୍ଚମୀ (କୁମ୍ଭକାରଙ୍କର ପର୍ବ): ଏହି ଦିନ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁମ୍ଭକାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ସ୍ମୃତି ଶାଳଗୃହ, ଚକ, ପିଣ୍ଡ, ପିଟଣା ଆଦିକୁ ପୂଜାଅର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ । କୁରାଳ ପୁରାଣପାଠ କରାଯାଏ । 
* ମାଘ ଶୁକ୍ଳପଞ୍ଚମୀ: ବସନ୍ତପଞ୍ଚମୀ / ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ – ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା,  ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଞ୍ଚପଲ୍ଲବ ଲାଗି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ତ୍ରୟୋଦଶୀ

'ତ୍ରୟୋଦଶୀ' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ତ୍ରୟୋଦଶ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ଦ୍ୱାଦଶୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀକୁ କୃଷ୍ଣା ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ତ୍ରୟୋଦଶୀ କହାଯାଇଥାଏ ।
## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ: ଜୟା ପାର୍ବତୀ ବ୍ରତ
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ: ବଡ଼ଓଷା,ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବେଶ ବା ଆଡ଼କିଆ ବେଶ
* ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ: ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନ
* ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ: ଅନଙ୍ଗ ତ୍ରୟୋଦଶୀ (ମଦନ ତ୍ରୟୋଦଶୀ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ଶିବ

ଶିବ ବା ମହାଦେବ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାତ୍ରୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂହାରଶକ୍ତି । ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶକ୍ତିନିହିତ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
ତିନି ଗୋଟି ଆଖି, ପାଞ୍ଚ ଗୋଟି ମୁଖ, ବୃଷଭ ଏହାଙ୍କର ବାହାନ। ଅତ୍ରିମୁନି ଏହାଙ୍କର ଗୁରୁ । ସବୁପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ଏ ଦକ୍ଷ । ତ୍ରିଶୁଳ ଏହାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଆୟୁଧ। ଏହାଙ୍କ ଧନୁର ନାମ ପିନାକ । ଡମରୁ ଏହାଙ୍କ ବାଦ୍ୟ ।ଏହାଙ୍କର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଅତି ଭୟଙ୍କର । ଏହାଙ୍କ ବାସ କୈଳାଶଶିଖର । ଏହାଙ୍କ ପରିଧାନ ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମ।ସର୍ପ ଏହାଙ୍କର କଟିବନ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ । ଦେହ ଭସ୍ମ ବୋଳା, ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା ଓ ଜଟାରେ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବହମାନା । ନନ୍ଦୀ ଏହାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପାର୍ଶ୍ୱଚର । ପ୍ରମଥଗଣ ବା ଭୁତପ୍ରେତ ଏହାଙ୍କର ସହଚର ।ପାର୍ବତୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତି଼।ଶିବ ପରାଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ ଶିବଙ୍କ ଜ୍ୟୋତି ହେଉଛି ପରାଶକ୍ତି।

## ପୌରାଣିକ 
ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର ନିୟନ୍ତା ରୂପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ମହେଶ୍ୱର ଶିବ ସୃଷ୍ଟିର ସମସ୍ତ ଅନିଷ୍ଟକାରୀ, ଅପଶକ୍ତି, ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅନୀତିକୁ ସଂହାର କରି ସଂସାରକୁ ସୁଖଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ସେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ-ସତ୍ୟ, ଶିବ, ସୁନ୍ଦର । ସେ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ହରଣର ମହାଶକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ । ସାଗର ମନ୍ଥନରୁ ଜାତ ହଳାହଳ ବିଷ ପ୍ରକୋପରୁ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶିବ ସେହି ବିଷ ନିଜେ ପାନ କରିଦେବାରୁ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ । ତେଣୁ ତାଙ୍କର ନାମ ନୀଳକଣ୍ଠ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଶିବଙ୍କ କୃପାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିପାରେ । ଶିବ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର **ମନ୍ତ୍ର ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ** ଜପର ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ମନୁଷ୍ୟ ସଦଜ୍ଞାନ ଲାଭକରି ସାଂସାରିକ ଦୁଃଖତାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ । ଜୀବଜଗତର ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର କାଳ ସ୍ୱରୂପ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ମହାକାଳେଶ୍ୱର ।

ଯେଉଁମାନେ ଶିବଙ୍କର ଭକ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୈବ କୁହାଯାଏ । ମହାଦେବ ତନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଣେତା ।ତନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶକ୍ତି ପୂଜାହିଁ ପ୍ରଧାନ ଅଙ୍ଗ । ତାନ୍ତ୍ରୀକ ମତରେ ଶକ୍ତି ଉପାସନାକାରୀମାନଙ୍କୁ ଶାକ୍ତ କୁହାଯାଏ ।

## ଅନ୍ୟନାମ 
* ପଞ୍ଚାନନ: ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାନନ ଶିବ କୁହାଯାଏ । ପଞ୍ଚାନନ ଶିବଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ମୁଖର ନାମ ହେଲା: ସଦ୍ୟୋଜାତ, ବାମଦେବ, ଅଘୋର, ତତ୍‌ପୁରୁଷ ଏବଂ ଇଶାନ ।
*  ଆଶୁତୋଷ: ତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ସେ ଅବିଳମ୍ବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବାରୁ ଆଶୁବର ପ୍ରଦାନକାରୀ ଆଶୁତୋଷ ।

## ପର୍ବ ପର୍ବାଣି 
ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି କରାଯାଉଥିବା ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟରେ ମହା ଶିବରାତ୍ରି (ଜାଗର ଯାତ୍ରା) ଓ ବୋଲ ବମ ପ୍ରଧାନ  ।
*ଏତଦବ୍ୟତୀତ ଶିବଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଓଷାବ୍ରତ ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି କେଦାରବ୍ରତ,କୁକ୍କୁଟୀବ୍ରତ,ଶୁକୁତୁନୀବ୍ରତ,ସଂକଟ ଚଉଠୀବ୍ରତ, ସୋମନାଥ ବ୍ରତ,ଚାଉଳଭଜା ଓଷା ଇତ୍ୟାଦି।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Sri Rudrashtakam (In English)
* Various Aspects of Lord Siva 
* Shiva Chalisa (prayer for Lord Shiva)

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବାଦେବୀ
ଭାଦ୍ରବ

ଭଦ୍ରା (ପୂର୍ବାଭାଦ୍ର ବା ଉତ୍ତରାଭାଦ୍ର) ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପଡ଼ୁଥିବା ଚାନ୍ଦ୍ରମାସକୁ **ଭାଦ୍ରବ** ମାସ କୁହାଯାଏ । ଭାଦ୍ରବ ଶ୍ରାବଣର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଆଶ୍ୱିନର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମାସ । ଏହା ଓ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଶରତ ଋତୁ। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସ।

## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* ପ୍ରତ୍ୟେକ ରବିବାର: ଖୁଦୁରୁକୁଣି ଓଷା
* ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୁଧବାର : ବୁଧେଇ ଓଷା
* କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ: ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ
* କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ: କାଳୀୟଦଳନ ଏକାଦଶୀ
* ଅମାବାସ୍ୟା: ସପ୍ତପୁରୀ ଅମାବାସ୍ୟା
* ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା:ବାଲି ତୃତୀୟା
* ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ଗଣେଶ ପୂଜା
* ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ, ନୂଆଖାଇ
* ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀ: ଷଠି ଓଷା
* ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ: କୁକ୍‌କୁଟୀ ବ୍ରତ
* ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ: ରାଧାଷ୍ଟମୀ
* ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ: ଅନନ୍ତ ବ୍ରତ
* ପୂର୍ଣ୍ଣିମା: ଇନ୍ଦୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଭୋଦେଇ ଓଷା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମାସ
ବୈଶାଖ

ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପଡ଼ୁଥିବା ଚାନ୍ଦ୍ରମାସକୁ **ବୈଶାଖ** (**ବଇଶାଖ** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) କୁହାଯାଏ । ବୈଶାଖ ଶାଳିବାହନ ଶକାବ୍ଦର ପ୍ରଥମ ମାସ । ବୈଶାଖ ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସ । ଏ ମାସ ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏହାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଚୈତ୍ର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ । ଏହି ମାସ ଓ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ । ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଏହା ଏକ ଧର୍ମ ମାସ ।

## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା: ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା, ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ
* ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ: ସୀତା ନବମୀ
* ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ: ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ
* ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ: ନୃସିଂହ ଜନ୍ମ ବ୍ରତ
* ପୂର୍ଣ୍ଣିମା: ବୁଦ୍ଧ ଜୟନ୍ତୀ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମାସ
ମାଘ

ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାବିଶିଷ୍ଟ ଚାନ୍ଦ୍ରମାସକୁ **ମାଘ** ମାସ କୁହାଯାଏ । ଏହାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ପୌଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଫାଲ୍ଗୁନ । ଏହା ସୌର ମକରମାସ ସଙ୍ଗେ ସମାନ । ଏହା ଶୀତଋତୁର ଶେଷ ମାସ । ଏହି ମାସ ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଧର୍ମମାସ । ଏହା ଦଶମ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସ ଅଟେ। ମାର୍ଗଶିର ମାସରେ ମାଣବସାଇ ନପାରିଥିଲେ ଏ ମାସରେ ବସେଇପାରନ୍ତି।

## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ: ଓଳାଶୁଣୀ ମେଳା
* ଅମାବାସ୍ୟା: ମୌନି ଅମାବାସ୍ୟା
* ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ତିଳ ଚତୁର୍ଥୀ
* ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ (ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ): ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା
* ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ: ରଥ ସପ୍ତମୀ
* ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ: ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ
* ପୂର୍ଣ୍ଣିମା: ଯୋରନ୍ଦା ମେଳା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମାସ
ଦଶମୀ

'ଦଶମୀ' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ଦଶମ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ଦଶମ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ନବମୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଏକାଦଶୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଦଶମୀକୁ କୃଷ୍ଣା ଦଶମୀ ଓ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦଶମୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ଦଶମୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଗୁରୁବାର ଦିନ ପଡ଼ିଲେ ସୁଦଶା ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ । 
* ପୌଷ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ: ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ : (ସମ୍ବର ଦଶମୀ, ଶାମ୍ବରୀ ଦଶମୀ; ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା)
* ଫାଲ୍‌ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ: ଫଗୁ ଦଶମୀ (ଦୋଳଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ଦିନ)
* ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ: ବିଜୟା ଦଶମୀ (ଦଶହରା)
* ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ: ବାହୁଡ଼ା ଦଶମୀ (ଏ ଦିନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁ ରଥରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘରୁ ବଡ଼ ଦେଉଳକୁ ଫେରନ୍ତି ।)
* ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ: ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା (ଏ ଦିନ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିବସ ଅର୍ଥାତ୍ ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ । ଏ ଦିନ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ବିଶେଷ ପାପନାଶକ ।)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ନବମୀ

'ନବମୀ' ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ନବମ ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ନବମ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ଅଷ୍ଟମୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଦଶମୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ନବମୀକୁ କୃଷ୍ଣା ନବମୀ ଓ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ନବମୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

* ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ: ରାମ ନବମୀ - ଏ ଦିନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ଏବଂ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବାସନ୍ତିକ ନବମୀପୂଜା ହୁଏ ।
:ପାରମ୍ପରିକ ରୀତି ମତେ ନବମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଫୁଲ ତୁଳସୀ ନିଆଯାଇ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯିବା ପରେ ରଥଯାତ୍ରା ଲାଗି ରଥ କାଠ ଚିରଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭାରମ୍ବ ହୋଇ ହୋଇଥାଏ ।
* ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳନବମୀ: ସୀତା ନବମୀ - ସୀତାଜନ୍ମ
* ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣନବମୀ: ନନ୍ଦୋତ୍ସବ - କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ପରଦିନ କୃତ ଉତ୍ସବ
* ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳନବମୀ: ମହାନବମୀ - ଶାରଦୀୟା ଦୁର୍ଗା ପୂଜାର ତୃତୀୟ ବା ଶେଷ ଦିବସ ।
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳନବମୀ: ଅଅଁଳା ନବମୀ- ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀପୂଜା ଓ ଦୂର୍ଗାନବମୀ ବ୍ରତ
* ମାର୍ଗଶୀର କୃଷ୍ଣନବମୀ: କାଞ୍ଜିଅଅଁଳା ଓଷା
:କାଞ୍ଜିଅଁଳା ଓଷା, ସନ୍ତାନସନ୍ତତି ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଷଠୀଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ନିରାମୟ ଜୀବନ କାମନା କରି ଏ ଉପବାସ କରିଥାନ୍ତି ୤
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
ବଳରାମ

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୈମାତ୍ରେୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ବଳରାମ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ରୂପେ ପରିଚିତ । ସୁଭଦ୍ରା ବଳରାମଙ୍କ ଭଗିନୀ ।
ବସୁଦେବଙ୍କ ଔରସରେ ରୋହିଣିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶ୍ରାବଣପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ଗହ୍ମାପୂର୍ଣ୍ଣମୀ) ଦିନ ବଳରାମ ଜାତ ହୋଇଥିଲେ ।
ବଳରାମ ରେବତ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ରେବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ରେବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିତ ବଳରାମଙ୍କ ଦୁଇପୁତ୍ର ହେଲେ ନିଶଠ ଓ ଉଲ୍ମୁକ । ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷା କରିବା ଲାଗି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବଳରାମଙ୍କ ଶିଷ୍ୟତ୍ବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବଳରାମ ପ୍ରଳମ୍ବାସୁରକୁ ଭାଣ୍ଡୀର ବନରେ ଓ ଧେନୁକାସୁରକୁ ପର୍ବତ ଶୀର୍ଷଦେଶରୁ ନିକ୍ଷେପ କରି ନିହତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରଥର ନାମ ତାଳଧ୍ୱଜ ଓ ପ୍ରଧାନ ଆୟୁଧ ହଳ ଓ ମୂଷଳ।

ବଳରାମଙ୍କୁ ବେଳେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଶେଷ ନାଗର ଅବତାର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । କେତେକ ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ୧୦ଟି ପ୍ରମୁଖ ଅବତାର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି ।

ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ବଳରାମଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ରହିଛି । କଳାକୃତିରେ ତାଙ୍କର ଛବି ସାଧାରଣ ଯୁଗର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀର ମୁଦ୍ରାରେ ରହିଛି । ଜୈନ ଧର୍ମରେ ସେ *ବଳଦେବ* ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କୃଷକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦେବତା ଥିଲେ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ
* ମହାଭାରତ

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Who is Lord Balarama (Overview) 
* 1000 names of Lord Balarama 
* Vedic Encyclopedia - Sri Balarama's Pilgrimage
* Balarama avatar - Bhagavata Purana 
* Krishna-Balarama Temple
* Krishna & Balarama Deity Gallery - Vrindavan.com 
* Krishna & Balarama Deity Gallery - Vrindavan-dham.com 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୌରାଣିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ
ଦ୍ୱାଦଶୀ

**ଦ୍ୱାଦଶୀ** ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶ (୧୨ଶ) ଦିବସ - ଚନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୱାଦଶ କଳାର ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧିଜନିତ ତିଥି । ଏକାଦଶୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀକୁ କୃଷ୍ଣା ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀକୁ ଶୁକ୍ଳା ଦ୍ୱାଦଶୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

* ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: ପିପୀତକୀ
:ଭବିଷ୍ୟ ପୂରାଣ ମତେ ପିପୀତକ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଯମଦୂତମାନେ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ । ସେଠାରେ ତାକୁ ଭାରି ତୃଷା ଲାଗିବାରୁ ସେ ଯମଙ୍କୁ ସ୍ତବ କଲା । ଯମ ତା ସ୍ତବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାକୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ ଓ ଶୀତଳ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବାକୁ କହିଲେ ।
* ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: ଚମ୍ପକ ଦ୍ୱାଦଶୀ - ଚମ୍ପାଫୁଲଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୂପୂଜା (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିବାହୋତ୍ସବ)
* ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: ବାମନ ଜନ୍ମ - ବାମନ ଅବତାରରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏ ଦିନ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଆବିର୍ଭୁତ ହୋଇଥିଲେ ।
: **ସୁନିଆଁ**: ଏହି ଦିନ ଓଡ଼ିଆ ସନ ଓ ପୁରୀ ରାଜାଙ୍କ ଅଙ୍କର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ । ଏ ଦିନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜା ଓ ଜମିଦାରଙ୍କ ସିରସ୍ତାରେ ନୂତନ ଅଙ୍କ ବା ସନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଓଡ଼ିଆ ସନର ଓ ପୁରୀ ରାଜାଙ୍କ ଅଙ୍କର ମାସ ଓ ଦିବସ ଗଣନା ସୌର ମାସର ଗଣନା କ୍ରମେ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସନ ବା ଅଙ୍କ ଚାନ୍ଦ୍ର ଭାଦ୍ରମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀଠାରୁ ଗଣନା କରାଯାଏ । ପୂର୍ବତନ ରାଜାଙ୍କ ନାମାଙ୍କିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରା (ସୁନିଆଁ) କଟାଯାଇ ନୂଆ ରାଜାଙ୍କ ନାମାଙ୍କିତ ନୂତନ ମୁଦ୍ରା ଚଳିବା ବିଧିରୁ ବୋଧ ହୁଏ ଏହି ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଏହା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ନୂଆ ବର୍ଷାରମ୍ଭ । 
* କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ: ଗୋବତ୍ସା ଦ୍ୱାଦଶୀ, ତୁଳସୀ ବିବାହ 
* କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାଦଶୀ 
* ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଅଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାଦଶୀ- ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଅନୂଷ୍ଠିତ ଧର୍ମକର୍ମର ଫଳ ଖଣ୍ଡିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।
: ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଗୌଡ଼ୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ସଂପ୍ରଦାୟର ଶ୍ରାଧାଳୁମାନଙ୍କର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ । ଏହି ଦିନ ମା' ଯଶୋଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବହୁବିଧ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଖୁଆଇଥିବାର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ରହିଛି । କୃଷ୍ଣ ଲୀଳାର ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଗୌଡ଼ୀୟ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି ।
* ପୌଷ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: କୂର୍ମ ଦ୍ୱାଦଶୀ  
* ମାଘ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ: ବରାହ ଦ୍ୱାଦଶୀ- ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବରାହ ଅବତାର ଦିବସ ।
* ଫାଲ୍‌ଗୁନ ଶୁକ୍ଳଦ୍ୱାଦଶୀ (ପୁଷ୍ୟାନକ୍ଷତ୍ରଯୁକ୍ତ): ଗୋବିନ୍ଦ ଦ୍ୱାଦଶୀ
:ଗୋବିନ୍ଦ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରାୟ ବାର ବର୍ଷରେ ଥରେ ପଡ଼େ ଓ ଏହିଦିନ ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତିଥି
କୁନ୍ତୀ

'ପୃଥା' ବା 'କୁନ୍ତୀ' ଯଦୁବଂଶୀୟ ବସୁଦେବଙ୍କ ବାପା ଶୂରସେନଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପିଉସୀ ।
ଶୂରସେନ ଆପଣାର ଅନପତ୍ୟ ପିଉସୀପୁଅ ଭାଇ କୁନ୍ତୀଭୋଜଙ୍କ ନିକଟ ସତ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନକୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ପାଳିବାକୁ ଦେବେ, ସେହି ସତ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶୂରସେନ ଆପଣା କନ୍ୟା 'ପୃଥା'ଙ୍କୁ କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ଓ ଉକ୍ତ କନ୍ୟା ବାଲ୍ୟକାଳରୁ କୁନ୍ତୀଭୋଜଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଳିତା ହୋଇ *କୁନ୍ତୀ* ନାମ ପାଇଥିଲେ । 
ଯଦୁବଂଶୀ ରାଜା ଶୁରସେନଙ୍କ ପୃଥା ନାମକ କନ୍ୟା ଓ ବସୁଦେବ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲା । କୁନ୍ତଭୋଜ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିବାରୁ ରାଜା ଶୁରସେନ ନିଜ କନ୍ୟା ପୃଥାଙ୍କୁ ଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ । କୁନ୍ତଭୋଜ ପୃଥାଙ୍କୁ ପାଳନ ପୋଷଣ କରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ନାମରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରାଇଲେ । କୁନ୍ତୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ‍‍ସହିତ ହେଲା । କୁନ୍ତୀ ବାଲ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଋଷି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ । କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ ସେ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ । ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କୁନ୍ତୀ ଏହି ବରର ପ୍ରୟୋଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ବୁଝିପାରିନଥିଲେ ।  ବାଲ୍ୟ ଚପଳାମୀ ଯୋଗୁଁ କୌତୁହଳ ବଶତଃ  କୁନ୍ତୀ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ । ମନ୍ତ୍ର ଅବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଥିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଔରସରୁ ଏକ ପୁତ୍ରସନ୍ତାନ ଲାଭକଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବର ପ୍ରଭାବରୁ ପୁନର୍ବାର କୁମାରୀତ୍ୱ ଲାଭକଲେ । କୁହାଯାଏ କୁନ୍ତୀ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ ହୋଇନଥିବାରୁ ପୁତ୍ରଟି କର୍ଣ୍ଣବାଟେ ଜନ୍ମହୋଇ ଥିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରର ନାମ କର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ, କେତେକ ଯୁକ୍ତି ବାଢନ୍ତି ଯେ କନ୍ୟା ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଜନ୍ମହୋଇଥିବାରୁ  ନାମଟି ଏପରି ରଖାଯାଇଛି ।ଯାହା ଫଳରେ ଅଙ୍ଗରାଜ କର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମ ହେଲେ । ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ ମଦ୍ରଦେଶ ରାଜକୁମାରୀ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ସହ କଲେ । ଦିନେ ମହାରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ବନରେ ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ ଋଷି କିନ୍ଦନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହରିଣ ରୂପରେ  ସମ୍ଭୋଗରେ ଲିପ୍ତ ସମୟରେ ବାଣ ଚଳାଇଥିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ଋଷି କିନ୍ଦନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଆମ ଭଳି ହେବ । ଏହି ଅଭିଶାପ ପାଇ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ରାଜତ୍ୟାଗ କରି ପତ୍ନୀ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ସହ ବନରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଋଷି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କଠାରୁ କୁନ୍ତୀ ପାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ପାଣ୍ଡୁ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ । ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ ତୁମେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର ।  ଯେପରି କୁନ୍ତୀ ମନ୍ତ୍ର ଆହ୍ୱାନ କରି ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ତାଙ୍କ ଔରସରୁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜନ୍ମ ହେଲେ ସେହିପରି ବାୟୁରୁ ମହାବଳୀ ଭୀମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ । ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରଙ୍କୁ ଆବାହାନ କରିବାଦ୍ୱାରା ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ହେଲେ । 

କୁନ୍ତୀ କୁମାରୀ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଔରସରେ ଏହାଙ୍କ କର୍ଣ୍ଣ ବାଟେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ପଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ । କୁନ୍ତୀ ପଣ୍ଡୁରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଥମା ସ୍ତ୍ରୀ ।
ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁଁ ପଣ୍ଡୁ ଏହାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ସହବାସ ନ କରି ପାରିବାରୁ ଏ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଗୋଟିଏ ମାଳକୁ ଜପିବାଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସେମାନଙ୍କ ଔରସରେ ଯଥାକ୍ରମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ କରିଥିଲେ । ଦିନେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟତା ଯୋଗୁଁ ପଣ୍ଡୁ ସଂଯମତା ହରାଇ ବସିଲେ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ ସମୟରେ ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ । ଅନୁତାପରେ ମାଦ୍ରୀ ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜୁଇରେ ନିଜକୁ ବିସର୍ଜନ କଲେ , କୁନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ସତୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏଥିରୁ ବିରତହେବାକୁ ଉପଦେଶ ହେଇଥିଲେ । କାରଣ ପିଲାମାନେ ଅନାଥ ହୋଇଯିବେ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ମହାଭାରତ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୌରାଣିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାଭାରତର ଚରିତ୍ର
ତଅପୋଇ (୧୯୭୮ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)

ଶରତ ପୂଜାରୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ** ତଅପୋଇ** *୧୯୭୮* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘ତଅପୋଇ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ସୁଜାତା ଆନନ୍ଦ 
* ଅନିତା ଦାସ
* ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ 
* ଶରତ ପୂଜାରୀ
* କ୍ଷଣପ୍ରଭା ଷଡଙ୍ଗୀ
* ପୀର ମିଶ୍ର
* ଭବାନି ପଣ୍ଡା
* ସାମୁଏଲ ସାହୁ (ବାବି)

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୮ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର

**ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର**, ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ‘କ୍ରୀଡା ଓ ଖେଳରେ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର’ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ରୀଡା ସମ୍ମାନ ଅଟେ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ହେଉଛି ମେଜର ଧ୍ୟାନଚନ୍ଦ ଖେଳ ରତ୍ନ ପୁରସ୍କାର । ଏହି ପୁରସ୍କାରର ନାମ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ସଂସ୍କୃତ ମହାକାବ୍ୟ ‘ମହାଭାରତ’ର ଏକ ପାତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନାମରେ ରଖାଯାଇଛି । ହିନ୍ଦୁଧର୍ମରେ ତାଙ୍କୁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ, ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଯୁବ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରୀଡା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ।

୧୯୯୧–୧୯୯୨ ମସିହାରେ ମେଜର ଧ୍ୟାନଚନ୍ଦ ଖେଳ ରତ୍ନ ପୁରସ୍କାର ପରିଚୟ ପୂର୍ବରୁ, ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ରୀଡା ସମ୍ମାନ ଥିଲା । ଏହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ନାମାଙ୍କନ ସରକାରୀ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ସମସ୍ତ ଜାତୀୟ କ୍ରୀଡା ମହାସଂଘ, ଭାରତୀୟ ଅଲିମ୍ପିକ ସଂଘ, ସ୍ପୋର୍ଟସ ଅଥରିଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (SAI), ସ୍ପୋର୍ଟସ ପ୍ରମୋଶନ ଏବଂ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ବୋର୍ଡଗୁଡ଼ିକ, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ସରକାରମାନେ, ଏବଂ ପୂର୍ବବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ମେଜର ଧ୍ୟାନଚନ୍ଦ ଖେଳ ରତ୍ନ, ଅର୍ଜୁନ, ଧ୍ୟାନଚନ୍ଦ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଖେଳାଳୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏକ ସମିତି ଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତାମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଚାରି ବର୍ଷର ଅବଧି ଧରି କ୍ରୀଡା କ୍ଷେତ୍ରରେ “ଉତ୍ତମ ପ୍ରଦର୍ଶନ” କରିଥିବା ସହିତ “ନେତୃତ୍ୱ, କ୍ରୀଡାମନୋଭାବ ଏବଂ ଶିଷ୍ଟାଚାରର ଭାବନା” ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ।

୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ପୁରସ୍କାରରେ “ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏକ କାଂସ୍ୟ ପ୍ରତିମା, ପ୍ରମାଣପତ୍ର, ଔପଚାରିକ ପୋଷାକ ଏବଂ ₹୧୫ ଲକ୍ଷ (ଯୁଏସ୍‌ଡଲାର୍ ୧୮,୦୦୦) ର ନଗଦ ପୁରସ୍କାର” ଦିଆୟାଉଥିଲା । 

## ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ଓଡ଼ିଆ ଖେଳାଳି 
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ରୀଡ଼ା ସମ୍ମାନର ୫୦+ ବର୍ଷର ଇତିହାସରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ୯ ଜଣ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ।
#ପ୍ରମୋଦ ଭଗତ (୨୦୧୯): ପାରା-ବ୍ୟାଡମିଣ୍ଟନ ଖେଳାଳି
# ଦୂତୀ ଚାନ୍ଦ (୨୦୨୦) : ଆଥଲେଟ
# କାଟୁଲୁ ରବି କୁମାର (୨୦୧୧): ଭାରୋତ୍ତଳକ
# ଇଗ୍ନେଶ ତିର୍କି (୨୦୦୯): ହକି ଖେଳାଳି 
# ଜ୍ୟୋତି ସୁନିତା କୁଲୁ (୨୦୦୬): ମହିଳା ହକି ଖେଳାଳି
# ଦିଲୀପ ତିର୍କୀ (୨୦୦୨): ହକି ଖେଳାଳି
# ରଚିତା ପଣ୍ଡା (୧୯୯୮): ଆଥଲେଟ
# ବିଜୟ ଶତପଥୀ (୧୯୮୧): ଭାରୋତ୍ତଳକ
# ମିନତି ମହାପାତ୍ର (୧୯୭୮-୭୯): ସାଇକେଲ ଚାଳକ 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* List of Award winners up to 2004
* winners for year 2006-2007
* winners of 2012 Arjuna Award
* http://sports.indiapress.org/arjuna_award.php
* http://www.athleteindia.com/2011/07/arjuna-award-winner-2011.html 

ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରସ୍କାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଖେଳ ପୁରସ୍କାର
ତପସ୍ୟା

**ତପସ୍ୟା** (tápasya)ର ଅର୍ଥ ତାପ । ଏହା ପୁରାଣ ଯୁଗରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କଷଣ, ଦୁଃଖ, ଦୈନ୍ୟ ବା ତାହାର ବିପରୀତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସୁଖ ଲାଭକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । କଷଣରେ ରହି ତପସ୍ୟା ସାଧନା ଦେଇ ନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରାଯାଇଥାଏ ।

## ବୌଦ୍ଧ ଓ ଜୈନ ଧର୍ମ ତପସ୍ୟା 
ସାଧନା ଓ ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ତଥା ୨୪ତମ ତୀର୍ଥଙ୍କର ମହାବୀର ଜୀନ ମହାବୀର ସ୍ଥିତି ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ମୋକ୍ଷଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ତପ ବା ତପସ୍ୟା ଦୁଃଖ କଷ୍ଟ, ଅସ୍ଥିର ଦୁନିଆରୁ ମଣିଷକୁ ମୁକ୍ତ କରି ମୋକ୍ଷଲାଭର ପଥ ଦେଖାଇ ଥାଏ, ଏହା ମହାବୀରଙ୍କର ମତବାଦ ଥିଲା । ତେବେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମତରେ କେବଳ ତପରୁ ବୋଧି ଲାଭ ସମ୍ବବ ନୁହେଁ ଯାହା ତାହାଙ୍କୁ ଅଧିକ ବୋଧି ଲାଭର ସନ୍ଧାନମୁଖୀ କରିଥିଲା ।

ଅଧୁନା ବୌଦ୍ଧ ଓ ଜୈନ ସାଧୁଗଣ କଠୋର ସାଧନା ଓ ବ୍ରତ ତଥା ଆପଣା ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷାଲାଭରେ କାଳ କାଟିଥାନ୍ତି । ମହାବୀରଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ଜୈନ ସାଧୁମାନେ ଆଜି ବି ପୋକ ପତଙ୍ଗ କାଳେ ପାଦରେ ଚାପି ମରିଯିବେ ସେହି ଆଶଙ୍କାରେ ପାଦରେ ମୋଟା, କଅଁଳ କନାରେ ଘୋଡ଼ାଇ ରଖିଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଯୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାଧନା
ଶ୍ରେଣୀ:ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା
ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷା

**ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷା** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଓଷା । ଏହା **ଭାଲୁକୁଣି ଓଷା** ଓ **ଢିଙ୍କି ଓଷା** ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଏହାକୁ କୁଆଁରୀ ଓଡ଼ିଆ ଝିଅମାନେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ଏଥିରେ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଧବ ପୁଅମାନେ ସୁଦୂର ଅତୀତରେ ଦେଶବିଦେଶକୁ ବଣିଜ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଯାଉଥିଲେ । ସେହିପରି ଏକ ସାତ ସାଧବ ଭାଇ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅଲିଅଳି ଭଉଣୀ ତଅପୋଇକୁ ଭାଉଜମାନେ ଯାତନା ଦେବା ଓ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀଙ୍କୁ ପୂଜି ସେଥିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବାକୁ ନେଇ ଏହି ଓଷାର ଆରମ୍ଭ । ଝିଅମାନେ ଦୂରରେ ଥିବା ଆତ୍ମୀୟ ଓ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାଇମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ମନାସି ଏହି ଓଷା ପାଳିଥାନ୍ତି ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ପୁରାତନ ଯୁଗରେ ବର୍ତ୍ତମାନର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସାତଭାୟା  ସାତଜଣ ସାଧବ ଭାଇ ବୋଇତରେ ଦୂରଦେଶକୁ ବଣିଜ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଯାଉଥିଲେ । ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ସେମାନେ ଘରକୁ ଲେଉଟି ଆସୁଥିଲେ । ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଭଉଣୀ ତଅପୋଇ ଏହି ଓଷା ଭାଇମାନଙ୍କର ଶୁଭ ମନାସିବା ପାଇଁ ପାଳୁଥିଲେ । ସେହି ଦିନଠାରୁ କୁଆଁରୀମାନେ ଏହା କରିବାର ବିଧି ରହିଛି ।

## ପାଳନ ବିଧି 
ଏହା ଏକ ଭାଦ୍ରବ ମାସର ରବିବାରରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହି ଦିନ ସକାଳୁ କୁଆଁରୀ ଝିଅମାନେ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ଖୁଦ ଭଜା, ଲିଆ, ଉଖୁଡ଼ା, କଣ୍ଟିଆଳି କାକୁଡ଼ି ଆଦି ଭୋଗ ଭାବରେ ଅର୍ପଣ କରିଥାନ୍ତି । ତେବେ ଖୁଦଭଜା ଠାକୁରାଣିଙ୍କର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଇଥାଏ ଓ ତାହାଙ୍କୁ "ଖୁଦରଙ୍କୁଣି" ବା ଖୁଦ ପାଇଁ ବାଇ ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କୁହାଯାଇଥାଏ ଯାହା ପାଇଁ ତାହାଙ୍କର ନାମ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ହୋଇଛି । ଝିଅମାନେ ଗାଧୋଇ ପାଧୋଇ କନିଅର, ଚମ୍ପା, ଗୋଡ଼ିବବାଣ, ମାଳତୀ, ମନ୍ଦାର ଓ କଇଁ ଆଦି ଫୁଲ ତୋଳି ମାଟିରେ ବା ବାଲିରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଦେଉଳ ତୋଳି ତାହାକୁ ଫୁଲରେ ସଜାଇଥାନ୍ତି ଓ ସେଥିରେ ଠାକୁରାଣିଙ୍କୁ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରାଇ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି ଓ ଯେଝା ଘରକୁ ଲେଉଟିଆସିଥାନ୍ତି । ତାହା ପରେ ସେମାନେ ଅଢ଼େଇ ମୁଠା ଉଷୁନା ଚାଉଳରେ ବିନା ଲୁଣରେ ଭାତ ରାନ୍ଧିଥାନ୍ତି । ଭାତ ରନ୍ଧା ହେଲା ପରେ ସେଥିରେ ଲୁଣ ମିଶାଇଥାନ୍ତି । ଏହା ପରେ ସେମାନେ ଫୁଲ ମାଳ କରି ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ସଜାଇଥାନ୍ତି । ଗାଁମାନଙ୍କରେ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀଙ୍କୁ ଢିଙ୍କିଶାଳରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଜାଗାଟିକୁ ଗୋବରରେ ଲିପା ପୋଛା କରି ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ମୁରୁଜରେ ଝୋଟି ଚିତା ପକାଯାଇଥାଏ । ଫୁଲରେ ତୋରଣ ସବୁ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଦିନ ସାରା ଏହି ସଜାଣିରେ ସମୟ ବିତିବା ପରେ ସଞ୍ଜବେଳରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ପାଳନ ବେଳେ ଝିଅମାନେ ଗୀତ ବୋଲିଥାନ୍ତି:

ଏଥିରେ ଝିଅମାନେ ତଅପୋଇ ଗୀତ ଗାଇଥାନ୍ତି । ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଏହି ଗୀତ ଲୋକ ସାହିତ୍ୟ ଭାବରେ ଲୋକମୁଖରେ ଆଜି ଯାଏଁ ଚଳିଆସୁଅଛି । ଏବେ ଏହା ଛପା ହୋଇ ମିଳୁଅଛି । ପ୍ରଥମ ପାଳିରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ମହିଷାସୁର ବଧ ବାବଦରେ ବଖଣାଯାଇଅଛି । ୨ୟ ପାଳିଟି ହେଉଛି "ତଅପୋଇ", ଏଥିରେ ଏହି ସାଧବ ଝିଅର ଦୟନୀୟ କାହାଣୀ, ଭାଉଜମାନଙ୍କର ଦୂରାଚାର, ସାନ ଭାଉଜଙ୍କ ଦୟା ଓ ତଅପୋଇର ଉଦ୍ଧାର ଆଦି ବଖଣାଯାଇଅଛି । ଏହି ଦୁଇଟି ପାଳି ଏହି ଓଷାରେ ପଢ଼ାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରଥମଟିରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଅସୁର ଶକ୍ତିର ବିନାଶ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟଟିରେ ତଅପୋଇର ଦୁଃଖ, କଷଣକୁ ସହିବା ଓ ତାହାପରର ଆନନ୍ଦ ଏହି ଓଷାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ହୋଇଥାଏ । ପୂଜା ଓ ବନ୍ଦାପନା ଶେଷରେ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତୀକୁ ଜଳ-ବିସର୍ଜନ କରାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* ଉଇକିପାଠାଗାରରେ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ଓଷା

ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ଉପାସ ବା ଉପବାସ ଦେଖନ୍ତୁ ।
**ଓଷା** ଉପାସ ବା ଉପବାସକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଏହା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଦେଇ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନ ବିଧିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।

## ବିଶେଷତା 
ବ୍ରତ ଉଭୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦେଇ ପାଳିତ ଧାର୍ମିକ ବିଧିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଓଷା କେବଳ ନାରୀମାନେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି ।

## ନାନାଦି ଓଷା 
* ଋଷିପଞ୍ଚମୀ ଓଷା
* କଉଡ଼ିଆ ବିଣାକ ଓଷା
* କାଞ୍ଜିଅଅଁଳା ଓଷା
* ଷଠିଓଷା
* ଖୁଦୁରୁକୁଣି ଓଷା ବା ଭାଲୁକୁଣି ଓଷା
* ଚଇତି ମଙ୍ଗଳବାର ଓଷା
* ଜହ୍ନିଓଷା
* ଦୂତୀବାହନ ଓଷା
* ନାଗଲଚଉଠି ଓଷା
* ପଣ୍ଡଓଷା
* ପନ୍ଥେଇ ଓଷା
* ପୁନିଅ ଓଷା
* ପୁଷ ରଇବାର ଓଷା
* ଫୁଲ୍ଲୋରି ଓଷା
* ବଡ଼ଓଷା
* ବାଟଓଷା
* ବାଲି ତୃତୀୟା
* ବୁଧେଇ ଓଷା
* ଭାଇଦୁତିଆ ବା ଯମଦୁତିଆ ଓଷା
* ଭୋଦେଇ ଓଷା
* ମଙ୍ଗୁଳି ଓଷା
* ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ଓଷା
* ସାବିତ୍ରୀ ଓଷା
* ସୋମନାଥ ବ୍ରତ

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
* ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଷା
କାର୍ତ୍ତିକ

କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପଡୁଥିବା ଚାନ୍ଦ୍ରମାସକୁ **କାର୍ତ୍ତିକ** ମାସ କହନ୍ତି । ଏହାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ଆଶ୍ୱିନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ମାର୍ଗଶୀର ।
ନାରଦୀୟ ପୁରାଣ ମତେ ମାସ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାସ, ଯେପରି ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ୟଯୁଗ । ଏହା ଧର୍ମ ମାସ ହୋଇଥିବାରୁ ଗାଁରୁ ସହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନଗଣ ଏ ମାସଟିକୁ ନିଷ୍ଠା ସହକାରେ ପାଳନ କରନ୍ତି । ମାସସାରା ପାଳି ନ ପାରିଲେ ପଞ୍ଚୁକ ପାଞ୍ଚଦିନ ପାଳନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଦୀପାବଳି ଦୀପଦାନ, ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ, ରାଧା ଦାମୋଦର ପୂଜା, ବଡ଼ଓଷା, ବାଲୁଙ୍କା ପୂଜା ଇତ୍ୟାଦି କରନ୍ତି । 
ଏହି ମାସରେ ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁମାନେ ଆମିଷ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଏହା ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ସପ୍ତମ ମାସ। ଏହା ଓ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ହେମନ୍ତ ଋତୁ।

ପୌରାଣିକ ମତେ ପରମପିତା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବର୍ଷି ନାଦଙ୍କୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବୁଝାଇ କହୁଛନ୍ତି – ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ତ୍ତିକ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରାୟଣ ତୀର୍ଥ ବଦରିକାଶ୍ରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ ।
ଏ ତିନି କଳିଯୁଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ
“ ନା କାର୍ତ୍ତିକ ସମୋ ମାସୋ ନ କୃତେନ ସମଂ ଯୁଗମ୍ବ
ନ ବେଦ ସଦୃଶଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ତୀର୍ଥଂ ଗଙ୍ଗାୟା ସମମ୍ "।
ଅର୍ଥାତ କାର୍ତ୍ତିକ ପରି ମାସ ନାହିଁ, ସତ୍ୟଯୁଗ ପରି ଯୁଗ ନାହିଁ, ବେଦସଦୃଶ ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ପରି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅତିପ୍ରିୟ ମାସ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଶେଷ ପାଞ୍ଚଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଦିବସ । ଏହି ପାଞ୍ଚଦିନକୁ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ, ବକ ପଞ୍ଚକ, ମହାପଞ୍ଚକ ଇତ୍ୟାଦି କୁହାଯାଏ ।

## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ପର୍ବ ପର୍ବାଣିଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

* କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ: ଗୋବତ୍ସା ଦ୍ୱାଦଶୀ
* କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ: ଧନ ତ୍ରୟୋଦଶୀ/ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ଜୟନ୍ତୀ
* କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ: ନରକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ
* ଅମାବାସ୍ୟା: କାଳୀ ପୂଜା, ଦୀପାବଳୀ ଓ ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ
* ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା: ଯମଦ୍ୱିତୀୟା
* ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ: ନାଗ ଚତୁର୍ଥୀ
* ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ: ଲାଭ ପଞ୍ଚମୀ
* ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ: ଗୋଷ୍ଠାଷ୍ଟମୀ ବା ଗୋପାଷ୍ଟମୀ: ଗୋସେବା ଉତ୍ସବ । 
* ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ: ଅଅଁଳା ନବମୀ, ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ ମନ୍ଦିରରେ ରାଧାପାଦ ଦର୍ଶନ
* ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ: ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ
** ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ: ଦେବୋତ୍ଥାପନ ଏକାଦଶୀ/ ପ୍ରବୋଧିନୀ ଏକାଦଶୀ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବେଶ ବା ଠିଆକିଆ ବେଶ
** ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ: ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବାଙ୍କଚୂଡ଼ା ବେଶ ବା ବାମନ ବେଶ
** ତ୍ରୟୋଦଶୀ: ବଡ଼ଓଷା,ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବେଶ ବା ଆଡ଼କିଆ ବେଶ
** ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ: ବୈକୁଣ୍ଠ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ ବେଶ ବା ଡାଳିକିଆ ବେଶ
** ମଳତିଥିରେ: ନାଗାର୍ଜୁନ ବେଶ
* କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା: ରାସ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ରାଜରାଜେଶ୍ୱର ବେଶ ବା ସୁନାବେଶ 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମାସ
ଶମ୍ମି କପୁର

**ଶମ୍ମି କପୁର**, (୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୧ - ୧୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୧) ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଜଣେ ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ୤ ୧୯୩୧ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୧ ତାରିଖରେ ମୁମ୍ବାଇଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୧ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୪ ତାରିଖ ଦିନ ମୁମ୍ବାଇର ବ୍ରିଚକାଣ୍ଡି ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଶେଷ ନିଃଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବାଲ୍ୟକାଳ କୋଲକାତାରେ କଟିଥିଲା  ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ସେ ଜୀବନ ଜ୍ୟୋତି ନାମରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରୁ ଅଭିନେତା ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ପ୍ରାୟ ୭୫ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

## ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 
ଶମ୍ମି କପୁର ଅଭିନୀତ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

# ତୁମ୍ସା ନେହିଁ ଦେଖା
# ଦିଲ ଦେକେ ଦେଖୋ
# ଜଙ୍ଗଲି
# କଶ୍ମୀର କି କଲି
# ଦିଲ ତେରା ଦିବାନା
# ଚାଇନା ଟାଉନ
# ପ୍ରଫେସର
# ରାଜକୁମାର
# ତିସରି ମଞ୍ଜିଲ
# ଆନ ଇଭିନିଂ ଇନ୍ ପ୍ୟାରିସ
# ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ
# ଅନ୍ଦାଜ
# ହୀରୋ
# ବିଧାତା
# ଅଜୁବା
# ଚମତ୍କାର
# ଔର ପ୍ୟାର ହୋଗୟା
# ବେତାବ
# ନସିବ
# ପରବରିସ
# ରକଷ୍ଟାର (ଇମତିଆଜ ଅଲ୍ଲୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଶମ୍ମି କପୁର ଅଭିନୀତ ଶେଷ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଶ୍ରେଷ୍ଟ ଅଭିନେତା, ଫିଲ୍ମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର (ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିମନ୍ତେ)
* ଲାଇଫ ଟାଇମ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ଼, ଫିଲ୍ମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର
* ଲାଇଫ ଟାଇମ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ଼, ଜି-ସିନେ ପୁରସ୍କାର
* ଲାଇଫ ଟାଇମ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ଼, ଷ୍ଟାର ସ୍କ୍ରିନ ପୁରସ୍କାର
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଭିନେତା
ଗୁରୁଦିବସ

**ଗୁରୁଦିବସ** ବା **ଶିକ୍ଷକ ଦିବସ** ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ଦିବସ । ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବା ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅନେକ ଦେଶରେ ଶିକ୍ଷକ ଦିବସ ପାଳନ କରିବାର ଧାରଣା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରାଥମିକ କାରଣରୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଏହି ଦିନକୁ ବିଭିନ୍ନ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଭାରତରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକ୍ରିଷ୍ଣନଙ୍କ (ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫) ଜନ୍ମଦିନ ୧୯୬୨ ପରଠାରୁ ଗୁରୁ ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଗୁରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା ୧୯୧୫ ମସିହାରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ରେ ଡୋମିଙ୍ଗୋ ଫାଉଷ୍ଟିନୋ ସାର୍ମିଏଣ୍ଟୋଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦିବସକୁ ଶିକ୍ଷକ ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରିଆସୁଛି ।

୧୯୯୪ରେ ୟୁନେସ୍କୋଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ବିଶ୍ୱ ଶିକ୍ଷକ ଦିବସ ସହିତ ମିଳିତ ଭାବରେ ଅନେକ ଦେଶ ଅକ୍ଟୋବର ୫ ତାରିଖରେ ସେମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ ଦିବସ ପାଳନ କରନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ଦିବସ
ଶ୍ରେଣୀ:ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ
ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ

**ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ** ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀଠାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ବାଲୁକା ଶିଳ୍ପୀ । ସେ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୮ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀର ସଭାପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ଓ ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ପୁନଃନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
[thumb|ଭୁବନେଶ୍ୱରର [ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିମାନ ବନ୍ଦର|ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଏକ କଳାକୃତି]]
thumb|ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଲିର ମହଲ ପୁରୀଠାରେ ସୁଦର୍ଶନ ଗଢ଼ିଥିଲେ

## ଜୀବନକାଳ 
ସୁଦର୍ଶନ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀଠାରେ ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରେ ୧୫ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୭୭ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ବାଲିରେ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ପୁରୀ ୧୯୯୫ରେ *ଗୋଲ୍ଡେନ ସାଣ୍ଡ ଆର୍ଟ ଇନଷ୍ଟିଚୁଟ* ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ପରେ ଏହା *ସୁଦର୍ଶନ ସାଣ୍ଡ ଆର୍ଟ ଇନଷ୍ଟିଚୁଟ* ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା । ପୁରୀରେ ବଳରାମ ଦାସ କାଳରୁ ପାଖାପାଖି ୭୦୦ ବର୍ଷର ଏହି ପୁରାତନ କଳାର ବିକାଶରେ ଏହି ସଙ୍ଗଠନ କାମ କରିଥାଏ । ଏଠାକାର ଅନେକ ଛାତ୍ର ଦେଶବିଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଅଛନ୍ତି । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ଇଣ୍ଡିଆଜ ଗଟ ଟ୍ୟାଲେଣ୍ଟ ୨ୟ ଭାଗ (India's Got Talent Season 2) ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ବିଜେତା ମାନସ କୁମାର ସାହୁ ଅନ୍ୟତମ ।

## ମାନସମ୍ମାନ 
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ୨୦୧୪
* ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଲୁକା କଳା ପୁରସ୍କାର, ବର୍ଲିନ
* ବିଶାଳତମ ସାନ୍ତା କ୍ଲାଉସ ନିର୍ମାଣ କରି ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ଼
* ପିପୁଲ୍ସ ଚଏସ ପୁରସ୍କାର, ୧ମ ମସ୍କୋ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଲୁକା କଳା ଚାମ୍ପିଅନସିପ, ରୁଷିଆ
ଏହା ବାଦ ସେ ବିଶ୍ୱ ତାପମାନ ବୃଦ୍ଧି  ଉପରେ ଜନ ସଚେତନତା ବାବଦରେ ୧୫ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚର ଗଣେଶଙ୍କର ବାଲୁକା ମୂର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଯାହା ଉପରେ ହିମାଳୟରୁ ବରଫ ତରଳୁଥିବାର ଛବି ସହ 'Divine Concern on Global Warming' ବୋଲି ଲେଖା ଥିଲା ।

ସେ ୩୫ରୁ ଅଧିକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଲୁକା କଳା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ନିର୍ମିତ କଳା ତାଜମହଲ ଏକ ଅନୁପମ କୃତି ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Pattnaik creates sand sculpture to popularize Earth Hour (Sify News)
* Unique 'get well soon' wish for Big B (The Times of India)
* A sand sculpture of Amitabh Bachchan (apunkachoice.com)
* Sculptor builds his 38th Taj Mahal in Amsterdam (Sindh Today)
* the official site build to his homage

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଳାକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କଳାକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ

***ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ*** ନୃତ୍ୟ, ସଂଗୀତ, ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । ପୁରସ୍କାର ବାବଦରେ ଏକଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ନଗଦ ଅର୍ଥ, ଉତ୍ତରୀୟ ଓ ମାନପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ।

* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ ବିଜେତାଙ୍କ ତାଲିକା 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
ଷୋଳ ଶୁକ୍ରବାର

ଗୋପାଳ ଯୋଗେଶଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର **ଷୋଳ ଶୁକ୍ରବାର**  *୧୯୯୯* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ଷୋଳ ଶୁକ୍ରବାର’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ମିହିର ଦାସ 
* ଅନିତା ଦାସ
* ଗୋପାଳ ଯୋଗେଶ
* ଅଭିନବ
* ପ୍ରଭାତି ସାହୁ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ

**ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ** ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଶୋକ କୁମାର ଲେଙ୍କା । ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରବି କିନ୍ନାଗୀ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ହେଇଥିଲେ ।  

## ଅଭିନୟ 
* ମିହିର ଦାସ 
* ରଚନା ବାନାର୍ଜୀ
* ସ୍ନିଗ୍ଧା ମହାନ୍ତି
* ଦେବୁ ବୋଷ
* ଦେବୁ ବ୍ରହ୍ମା
* ସୁରେଶ ବଳ

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ଅମରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି । ଦେବୀଶ୍ୱେତା ମିଶ୍ର ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
ପ୍ରେମ ବନ୍ଧନ

ପ୍ରେମ ବନ୍ଧନ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଏନ୍. ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ।

## ଅଭିନୟ 
* ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର
* ଜୟୀରାମ ସାମଲ
* ମିହିର ଦାସ
* ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି
* ବିରାଜ ଦାଶ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
କଳ୍କୀ ଅବତାର

**କଳ୍କୀ ଅବତାର**,୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ । ହର ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ଓ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଓ ରଚନା ବାନାର୍ଜୀ । ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି, ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି, ଦେବୁ ବୋଷ, ହର ପଟ୍ଟନାୟକ, ଜୟୀରାମ ସାମଲ ଆଦି କଳାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

## ଅଭିନୟରେ 
* ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି 
* ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି
* ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର
* ରଚନା ବାନାର୍ଜୀ
* ଦେବୁ ବୋଷ
* ଅନୁପ ମିଶ୍ର
* ହର ପଟ୍ଟନାୟକ
* ଜୟୀରାମ ସାମଲ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଧରିତ୍ରୀ

**ଧରିତ୍ରୀ** ବୋଧେ:
* ଧରିତ୍ରୀ (ଖବରକାଗଜ)
* ଧରିତ୍ରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)
* ଧରିତ୍ରୀ (ଜନନୀ)
କିଏ ପୋଛିବ ମା' ଆଖିର ଲୁହ

ସୁବ୍ରତ ସାମନ୍ତରାୟଙ୍କ ପ୍ରଯୋଜନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର '''କିଏ ପୋଛିବ ମା' ଆଖିର ଲୁହ'* *୧୯୯୯'' ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘କିଏ ପୋଛିବ ମା' ଆଖିର ଲୁହ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର
* ବିଜୟ ମହାନ୍ତି
* ଜୟୀରାମ ସାମଲ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ରକତ ଚିହ୍ନିଛି ନିଜର କିଏ

**ରକତ ଚିହ୍ନିଛି ନିଜର କିଏ**, ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ବିଜୟ କନ୍ଦୋଇ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ । ରଣଜିତ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବସନ୍ତ ସାହୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ସ୍ୱରୂପ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନ କରିଥିଲେ ।

## ଅଭିନୟ
* ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର
* ଜୟୀରାମ ସାମଲ
* ମିହିର ଦାସ
* ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି
* ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି
* ବିଜୟ ମହାନ୍ତି
* ରୁନୁ ପରିଜା
* କୁନା ତ୍ରିପାଠୀ
* ବ୍ରଜ ସିଂହ
* ରଶ୍ମୀ

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ସ୍ୱରୂପ ନାୟକ । ଗୀତିକାର ସ୍ୱରୂପ ନାୟକ ଓ କୁନା ତ୍ରିପାଠୀ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ । କୁମାର ବାପି, ତପୁ ମିଶ୍ର, ସ୍ୱରୂପ ନାୟକ ଭଳି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଜୀଅନ୍ତା ଭୂତ

ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ଜୀଅନ୍ତା ଭୂତ'  *୨୦୦୮* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ଜୀଅନ୍ତା ଭୂତ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ମନୋଜ ମିଶ୍ର 
* ରିମଝିମ
* ମୀନକେତନ
* ବିକାଶ ଦାସ
* ଜର୍ଜ ତିଆଡି଼
* ଇଲୁ ବାନାର୍ଜୀ
* ଭୀମ ସିଂ
* ବେବୀ ପ୍ରଧାନ
* ମାମୁନୀ ମିଶ୍ର
* ବିନୋଦିନୀ ଦେବୀ
* ତୃପ୍ତି ବଳ
* ସୁଦେଶ ସାହୁ
* ସମିତା ମହାନ୍ତି
* ସରସ୍ୱତୀ ଦାସ
* ରୋଜାଲିନ ଦାସ
* ରାଇଚରଣ ଦାସ
* ନବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ
* ମନୋଜ ପଟ୍ଟନାୟକ

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
* ସଙ୍ଗୀତକାର: ମନ୍ମଥ ମିଶ୍ର
* ଗୀତିକାର: ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୮ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର