open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଦୁର୍ଗାପ୍ରସାଦ ପଟ୍ଟନାୟକ

**ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସାଦ ପଟ୍ଟନାୟକ** (୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୮ - ୨୦୦୨) ଜଣେ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ, ଲେଖକ ଓ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ *ଭୂଇଁ ତଳେ ତଳେ* ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ୧୯୮୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ
ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସାଦ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆର୍ଟ ଏଣ୍ଡ ଆର୍କିଟେକ୍ଚରରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର, ପିଏଚ୍ ଡି ଏବଂ ଚିତ୍ରକଳାରେ କଲିକତାରୁ ଡିପ୍ଲୋମା ଉପାଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ କଳାକୃତିମାନ ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡ଼େମୀ, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ, ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରେସ୍ କନଫରେନ୍ସ ଆଦି ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାରାଣସୀ, ଡେରାଡ଼ୁନ, ଦିଲ୍ଲୀ, ଲକ୍ଷ୍ନୌ, ରାଉରକେଲା, କଲିକତା, ମହୀଶୁର ଆଦି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକକଳା ଓ ତାଳପତ୍ର ଚିତ୍ରଣ ଆଦି କଳାରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କଳା ଓ ଇତିହାସ ବିଭଗରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରି ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ଚିତ୍ରକଳା ପାଇଁ ସେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ୯ ଥର, ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ୫ ଥର ଓ ୟୁନେସ୍କୋ ତରଫରୁ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ ।
## ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା 
ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସାଦ ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ସ୍ରଷ୍ଟା ଥିଲେ । ସେ ସର୍ବ ଭାରତୀୟ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସମିତିର ସଭାପତି ଥିଲେ । ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ୧୫/୧୬ ଥର ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ । ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ କବିତା, ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ, ପ୍ରବନ୍ଧ ଆଦି ସରଳ ଭାଷାରେ ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି ।
## ରଚନାବଳୀ 
### ଶିଶୁ ଗଳ୍ପ 
* *ନଈ ବହିଲା
* *ଟୁଆଁଟୁଇଁଙ୍କ ଚାଷ 
* *ତପନର ସପନ ୧୯୬୩
* *ଭୂଆଁଟିଏ ୧୯୭୭
* *ଗୋଟିଏ ଥିଲା ପିଲା
* *ସତ୍ୟରେ ସାତ ପାପୀ
* *ମୁଁ ଯାଉଛି ଲଢ଼ିବି
* *ଭୂଇଁ ତଳେ ତଳେ
* *ଟୁଆଁଟୁଇଁଙ୍କ ଘର ୧୯୬୦
* *ତାଙ୍କ ନୂଆ ଘର
### ଶିଶୁ କବିତା 
* *ବାଘର ଚିଠି
* *ସିଂହର ଘର
* *ଖରା ବର୍ଷା ଗୀତ
* *ଦଶଟି କଥା ଗୀତରେ
* *ଦେଖରେ ପିଲେ ବାଘ
### ଶିଶୁ ନାଟକ 
* *ଅଙ୍କୁର
* *ଅଛୁଆଁ
* *ମାଷ୍ଟ୍ରେ
* *ବୈତରଣୀ ମେସ୍
### ଶିଶୁ ପ୍ରବନ୍ଧ 
* *କଳିଯୁଗ ଭେଣ୍ଡା
* *ନାରଦ କହିଲେ
* *ଗଙ୍ଗା
* *ଯୁଗ ଯୁଗର କଳା
### ଇଂରାଜୀ 
* *Bimbadhar Varma ୧୯୯୩
* *Palmleaf Etchings of Orissa ୧୯୮୯

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୫୯ - ଭାରତ ସରକାର ଆୟୋଜିତ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପୁରସ୍କୃତ *ଟୁଆଁ ଟୁଇଁଙ୍କ ଘର* ପାଇଁ
* ୧୯୬୦ - ଭାରତ ସରକାର ଆୟୋଜିତ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପୁରସ୍କୃତ *ତାଙ୍କ ନୂଆ ଘର* ପାଇଁ
* ୧୯୮୮ - ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର *ଭୂଇଁ ତଳେ ତଳେ* ପାଇଁ
* ଅଖିଳ ଭାରତ ସଂସ୍କୃତ ମହାସଭା ତରଫରୁ *କଳା ଚୂଡ଼ାମଣି'' ଉପାଧି
* ୧୯୭୨ - ଲଳିତ କଳା ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଚକମା ଭାଷା

**ଚକମା** (; autonym: 𑄌𑄋𑄴𑄟𑄳𑄦 𑄞𑄌𑄴) ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ୟୁରୋପୀୟ ଭାଷା ପରିବାରର ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଅଟେ, ଯାହାର ବକ୍ତାମାନେ ଚଙ୍ଗମା କିମ୍ବା ଡିଙ୍ଗନେଟ୍ ଲୋକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ଏହି ଭାଷାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ଯେପରିକି ଚିତ୍ତଗୋନିଆ, ତଞ୍ଚଜ୍ଞା, ଆରାକାନୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ସହିତ ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଛି । ଏଥିରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ୪,୮୩,୨୯୯ ଜଣ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି, ମୁଖ୍ୟତଃ ଚିତ୍ତଗଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ କ୍ଷେତ୍ର, ଭାରତରେ ୨,୩୦,୦୦୦ ଏବଂ ମିଜୋରାମ, ତ୍ରିପୁରା ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ୯୭,୦୦୦ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି । ଏହାକୁ ଚକମା ଲିପିରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଲେଖାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଲିପିର ସାକ୍ଷରତା କମ୍ ।

## ଏହାର ସ୍ଥିତି
ଏହାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଭାରତର ତ୍ରିପୁରା ସରକାର ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ସରକାର ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛନ୍ତି । ଭାରତରେ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଚକମା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ (CADC)ରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ମିଜୋରାମର ଲଙ୍ଗଟାଲାଇ ଜିଲ୍ଲାର ଟୁଇଚାଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାର ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। 

୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଚକମା ଭାଷାର କୌଣସି ରେଡିଓ କିମ୍ବା ଟେଲିଭିଜନ ଷ୍ଟେସନ ନଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ଏହି ଭାଷାର ଉପସ୍ଥିତି ରହିଛି । ହିଲ୍ ଏଜୁକେସନକୁ ଚକମା ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ୱେବସାଇଟ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ଭିଡିଓ, ଇ-ବୁକ୍ ଏବଂ ଚକମା ଭାଷା ଫୋରମ୍ ପ୍ରଦାନ କରେ । 

୨୦୧୨ ମସିହାରେ, ତ୍ରିପୁରା ସରକାର ତ୍ରିପୁରାର ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚକମା ଲିପିରେ ଚକମା ଭାଷାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗାଇବାର ଏହା ଏକ ଜାତୀୟ ନୀତି ଅଟେ । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ତ୍ରିପୁରାର ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ୮୭ଟି ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚକମା ଭାଷା ବିଷୟ ନିଜ ନିଜ ଲିପିରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା ।

### ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ
### ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ
## ଲିଖନୀ ଶୈଳୀ
ଚକମା ଲିପି ସାଧାରଣତଃ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମୀ ପରିବାରର ଅଟେ । ଚକମା ବର୍ମୀ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟରୁ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଶେଷରେ ପାଲ୍ଲାଭାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।

## ନମୁନା ପାଠ
ଚକମାରେ ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସର୍ବଭାରତୀୟ ଘୋଷଣା ଧାରା-୧ର ଏକ ନମୁନା ପାଠ:

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ପିଟୁଇଟାରୀ ଆପୋପ୍ଲେକ୍ସି

**ପିଟୁଇଟାରୀ ଆପୋଲେକ୍ସି** ହେଉଛି ପିଟୁଇଟାରୀ ଗ୍ରନ୍ଥିର ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।  ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ବାନ୍ତି ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ସମସ୍ୟା ।  ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ୟାରେ ଦୈତ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥାନ କମିବା କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିହାନୀହୋଇପାରେ  | 

ସାଧାରଣତ ପିଟୁଇଟାରୀର ଏକ ଅର୍ବୁଦ ଥିଲେ ଏହା ଘଟିଥାଏ, ଯଦିଓ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଅବସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ଅଛି ବୋଲି ଅନୁଭବ ନ ଥାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନର ନାମକରଣ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଛାତି ମହାଧମନୀ ସ୍ଫୀତି

**ଛାତି ମହାଧମନୀ ସ୍ଫୀତି** ( **TAA** ) ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ମହାଧମନୀ ଆନିଉରିଜ୍ମ ଯାହା ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା ଉପର ଭାଗରେ ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।  ବେଳେବେଳେ ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଅଣନିଶ୍ୱାସ, ସୁପିରିଅର ଭେନା କାଭା ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ, କିମ୍ବା  କର୍କଶ ସ୍ୱର ହୋଇପାରେ । ପ୍ରଭାବିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦% ରୋଗୀଙ୍କର ପରିବାରର ଇତିହାସ ଥାଏ । ସଫଳ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପ୍ରଥମେ ୧୯୫୩ରେ ସମାପ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଲ‌ଲାଟ ଲୋବ ଅପସ୍ମାର

**ଲ‌ଲାଟ ଲୋବ ଅପସ୍ମାର** (**Frontal lobe epilepsy/** **FLE** ) ବା ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ ଲୋବ ଏପିଲେପ୍ସି ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ଅପସ୍ମା, ଯାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାତ ସହିତ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ଚେତନା ହରାଇନଥାଏ । ଗତିଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ପେଲଭିକ୍ ଥ୍ରଷ୍ଟିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଉଭୟ ଗୋଡ଼ର ପେଡଲିଙ୍ଗ ହୋଇପାରେ ।

ରୋଗର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଜେନେଟିକ୍ସ,  ବିକୃତ ମସ୍ତିଷ୍କ ସ୍ଥାନ, ମସ୍ତିଷ୍କ ଅର୍ବୁଦ ଏବଂ ଆଘାତ ହୋଇପାରେ ।  ସେଗୁଡ଼ିକ ମସ୍ତିଷ୍କର ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ୍ ଲୋବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏକା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ  ସାଇକୋଜେନିକ୍ ଅଣ-ଏପିଲିପଟିକ୍ ବାତ (PNES) ଏବଂ ଶୋଇବା ବ୍ୟାଧି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ ଲୋବ ଅପସ୍ମାର  ଏହି ସଂଖ୍ୟାର ୧-୨% (୫୦୦୦ରୁ ୨୦,୦୦୦ ମଧ୍ୟରେ  ୧) ରହିଥାଏ । ଟେମ୍ପୋରାଲ ଲୋବ ଅପସ୍ମାର ପରେ ଏହା ହେଉଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ସାଧାରଣ ସ୍ଥାନୀୟ ଅପସ୍ମାର ଅଟେ ।  ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳା ସମ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ୍ ଲୋବ୍ ବାତର ପ୍ରଥମ ସ୍ପଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣନା ୧୮୨୭ ମସିହାରେ ଜେଏଫ୍ ବ୍ରାଭାଇସଙ୍କଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ରକ୍ତହୀନତା

**ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ରକ୍ତହୀନତା** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **Anemia in pregnancy**) ହେଉଛି ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା ସଂଖ୍ୟା (ଆରବିସି) ହ୍ରାସ କିମ୍ବା  ରକ୍ତରେ ହେମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇବା । ଏହାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଥକ୍କା ଲାଗିବା, ଚର୍ମ ଶେତା ଦେଖାଯିବା, ଅଣନିଶ୍ୱାସ ଲାଗିବା  ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ଲାଗିପାରେ । ରକ୍ତ‌ହୀନ ଗର୍ଭିଣୀ ମାତାର ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତଦାନର ଆବଶ୍ୟକତା, ପ୍ରସବ ପର ଅବସାଦ, ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ଭାବନା ରହିପାରେ । ଗର୍ଭାସ୍ଥ ପିଲାଙ୍କ ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ଅବଧିପୂର୍ବ ପ୍ରସବ  ଏବଂ କମ୍ ଜନ୍ମ ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ଶିଶୁ ହୋଇପାରେ ।  

ଲୌହ ଅଭାବ ଏବଂ ରକ୍ତ ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ହୁଏ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହି ରକ୍ତ‌ହୀନତା ହାର ୫%, କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ୮୦%ରୁ ଅଧିକ ହାର ହୋଇଥାଏ । କିଶୋରୀ ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଏହା ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ।  ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ କହିଛି ଯେ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ ରକ୍ତହୀନତାର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିନିଯୋଗର ବାର ଗୁଣ ଫେରସ୍ତ ମିଳିଥାଏ ।

## ଆଧାର
ହୁଇଷୁ ଭାଷା

**ହୁଇଷୁ** ଭାରତର ମଣିପୁରର ଉଖରୁଲ ଜିଲ୍ଲାର ହୁଇଷୁ ଗ୍ରାମରେ କଥିତ ଏକ ଟାଙ୍ଗଖୁଲିକ ଭାଷା ଅଟେ (ମୋର୍ଟେନସେନ ୨୦୦୪) । ଏହି ଗ୍ରାମର ପାଖାପାଖି ୧୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଏହି ଭାଷାରେ କାଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* Mortensen, David R. (2004). “The emergence of dorsal stops after high vowels in Huishu .” In *Proceedings of the 30th Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society*. (handout )
* Mortensen, David R. and James A. Miller (2013). “A reconstruction of Proto-Tangkhulic rhymes.” Linguistics of the Tibeto-Burman Area 36(1): 1-32.
* Mortensen, David R. (2012). *Database of Tangkhulic Languages* . (unpublished ms. contributed to STEDT).
* Mortensen, David R. and James A. Miller (2009). “Proto-Tangkhul Onsets in Comparative Perspective .” International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics 42, Chiangmai, November 4. 
* Mortensen, David R. (2003). “Comparative Tangkhul .” Unpublished Qualifying Paper, UC Berkeley.
* Mortensen, David. 2014. The Tangkhulic Tongues - How I Started Working on Endangered Languages.

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ବରପେଇଟା

**ବରପେଇଟା ବୋଲି** (ଆଞ୍ଚଳିକ ନାମ: *ବୋରପେଇଟା*) ଆସାମୀ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା ବା ବୋଲି ଅଟେ । ଏହା କାମ୍ରୁପିର ଏକ ଆଧୁନିକ ଆଞ୍ଚଳିକର ଉପଭାଷା ଅଟେ । ଏହା ଆସାମର ବର୍ତ୍ତମାନର ବରପେଟା ଜିଲ୍ଲାର ନାମ ଅନୁସାରେ ନାମିତ ଏହି ଉପଭାଷାର କାମ୍ରୁପୀ ଗୋଷ୍ଠୀର ପଶ୍ଚିମତମ ବୋଲି । ଏହି ଉପଭାଷାର ନିଜ ଭିତରେ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଭିନ୍ନତା ରହିଛି  ।

## ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ 
* ଅନ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ କାମ୍ରୁପୀ ଉପଭାଷାରେ ସାତ କାଳୀନ ସ୍ୱର ପ୍ରଣାଳୀ ଥିବାବେଳେ ବରପେଇଟାରେ ଆଠଟି ସ୍ୱର ପ୍ରଣାଳୀ ରହିଛି ।
* ଅନ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ କାମ୍ରୁପୀ ଉପଭାଷା ଚାରି ପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ବରପେଇଟା ଏକ ପାଞ୍ଚ-ପାଞ୍ଚ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସରଣ କରେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଅହମିୟା ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଆସାମର ଭାଷା
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ

**କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ** (ଜନ୍ମ: ୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ, ଲେଖକ ଓ ସମାଲୋଚକ । ସେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ *ଓଡ଼ିଆ କଥା କଳ୍ପନାର ଦିଗ ଓ ଦିଗନ୍ତ* ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଖାରୁଣୀ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୪ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର, ୧୯୮୯ରେ ଏମ୍ ଫିଲ୍, ୧୯୯୬ରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡି ଲିଟ୍ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଅଧ୍ୟାପନା ବୃତ୍ତିକୁ ଆପଣେଇ ନେଇଥିବା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଜଣେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଓ ସମାଲୋଚକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା । ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଦି ଓଡ଼ିଶାର ସୁନାମଧନ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଅଧ୍ୟାପନା ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିବା ପରେ ଜଣେ ଅତିଥି ପ୍ରଫେସର ଭାବେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗ, ଫକୀରମୋହନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ବବିଧ ଦିଗରେ ସେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଭାବେ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରିଛନ୍ତି ।  

## ରଚନାବଳୀ 
* *ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିକାଶଧାରା ଧାରା (ଆଦି ପର୍ବ ) ୧୯୯୨*
* *ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିକାଶଧାରା ଧାରା (ଆଧୁନିକି ପର୍ବ ) ୧୯୯୩*
* *ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ
* *ଲୋକସାହିତ୍ୟ ଓ ଲୋକସଂସ୍କୃତି
* *ଦେଶ ଓ ଭାଷାର କାରିଗର ଫକୀରମୋହନ
* *ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଶୈବଧର୍ମ
* *ଓଡ଼ିଆ ରୀତି ସାହିତ୍ୟ-ପରମ୍ପରା ଓ ପୁରୋଦୃଷ୍ଟି*
* *ଧର୍ମ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସାହିତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ
* *ସମୀକ୍ଷାଲୋକ
* *ଓଡ଼ିଆ କବିତା ଅତୀତ ଓ ସାଂପ୍ରତିକ ଧାରା
* *ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷା ଆମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ*
* *ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଓ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ*
* *ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରବନ୍ଧମାଳା*
* *ଲୋକ ସାହିତ୍ୟ : ତତ୍ତ୍ୱ ରୂପ ଓ କଳାରୂପ*
* *ଗବେଷଣା ପ୍ରକରଣ : ସମ୍ପାଦନା ଓ ଅନୁବାଦ ପ୍ରବିଧି*
* *ବ୍ୟାବହାରିକ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ*
* *କାବ୍ୟଭୂମିରେ ଫକୀରମୋହନ*
* *ସାରସ୍ୱତ ସାଧିକା ସୀତାଦେବୀ ଖାଡ଼ଙ୍ଗା*
* *ଉତ୍ତର ଆଧୁନିକତା: ଏକ ପରିଚିତି*
* *କଥା କଳ୍ପନାର ଦିଗ ଓ ଦିଗନ୍ତ*
* *ଭାଷାର କଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧ*
* *ସମ୍ୟକ ଅଲୋଚନା*
* *ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟ: ରୂପ ଓ ରୂପାନ୍ତର*
* *ଓଡ଼ିଆ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଛନ୍ଦ*
* *ଆଲୋଚନା ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ*
* *ଭାରତ ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ*
* *ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସମୀକ୍ଷା ତତ୍ତ୍ୱ*
* *ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଓ ଯାନିଯାତ୍ରା*
* *ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଂସ୍କୃତି: ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଶୀଳନ*
* *ଭାରତୀୟ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ମତବାଦ ଓ ସମାଲୋଚନା ତତ୍ତ୍ୱ*
* *ଆଲୋଚନାର ଦିଗବଳୟ*
* *ଲୋକ ସାହିତ୍ୟର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ କଳାତ୍ମକ ବିଭବ*
* *ଯଦୁମଣି ମହାପାତ୍ର*
* *ଆଲୋଚନା ପ୍ରସଙ୍ଗ: କାବ୍ୟ କବିତା ଓ କଥା ସାହିତ୍ୟ*
* *ଆଲୋଚନା ବିମର୍ଷ: ପ୍ରାଚୀନରୁ ସାଂପ୍ରତିକ''
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୩ (ଓଡ଼ିଆ କଥା କଳ୍ପନାର ଦିଗ ଓ ଦିଗନ୍ତ)
* ସାହିତ୍ୟ ଶ୍ୱେତପଦ୍ମା ସମ୍ମାନ ୨୦୦୪
* ପ୍ରଫେସର କାହ୍ନୁଚରଣ ମିଶ୍ର ସମୀକ୍ଷା ସମ୍ମାନ ୨୦୦୫
* ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୦
* କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା କଲେଜ ଆଲୁମିନି ସମ୍ମାନ ୨୦୧୨
* ଭରଦ୍ୱାଜ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୩
* ଅଣୁକବି ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସ ପୁରସ୍କାର ୨୦୧୪
* ଚେତାବନୀ ପ୍ରଜ୍ଞା ସମ୍ମାନ ୨୦୧୪
* ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ ପୁସ୍ତକମାଳା ସମ୍ମାନ ୨୦୧୫
* ଝଙ୍କାର ପ୍ରବନ୍ଧ ପୁରସ୍କାର ୨୦୧୭
* ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ସମ୍ମାନ ୨୦୧୭
* ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସ ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୮
* ପ୍ରତିଭା ସ୍ୱୀକୃତି ୨୦୧୮
* ବସୁମତୀ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପୁରସ୍କାର ୨୦୧୮
* ଡଃ ବିଜୟଗିରି ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ ୨୦୧୯
* କ୍ୟାପଟେନ ଗୋପୀନାଥ ମିଶ୍ର ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ମାନ-୨୦୧୯ 
* ସୁଧନ୍ୟା ପ୍ରବନ୍ଧ ସମ୍ମାନ-୨୦୨୦
* ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ-୨୦୨୩
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ନର୍ଜେଷ୍ଟ୍ରେଲ୍

**ନର୍ଜେଷ୍ଟ୍ରେଲ**, (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **Norgestrel**), ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ଏକ ବେପାର ନାମ **ଓପିଲ,** ହେଉଛି ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଟିକା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଔଷଧ । ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ପ୍ରାୟ ୨% ମହିଳା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗର୍ଭବତୀ ହୁଅନ୍ତି; ଯଦିଓ ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ଏହା ୮% ପାଖାପାଖି ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇପାରନ୍ତି ।|  ଏହା ହରମୋନ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ଚିକିତ୍ସାର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ । ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସମାନ ସମୟରେ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହା ଏଚଆଇଭି ସ‌ହିତ ଯୌନ କ୍ରିୟା ସଞ୍ଚାରିତ ରୋଗ ସମୂହକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ ନାହିଁ ।

୧୯୬୧ ମସିହାରେ **ନର୍ଜେଷ୍ଟ୍ରେଲ ପେ**ଟେଣ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ଚିକିତ୍ସା ବ୍ୟବହାରରେ ଆସିଥିଲା । ଏହାକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବିକ୍ରି କରାଯାଉଛି । ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହା ମାସିକ ୨୦ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକାରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ସହିତ ମିଶି ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା ଯାହାର ନାମ ଏଥିନିଲ ଏଷ୍ଟ୍ରାଡିଓଲ/ ଥିଲା ।

## ଆଧାର
ସ୍ଥାୟୀ ଜୀବାଣୁ ପୁଂଗ୍ରନ୍ଥି ପ୍ରଦାହ

**ସ୍ଥାୟୀ ଜୀବାଣୁ ପୁଂଗ୍ରନ୍ଥି ପ୍ରଦାହ ବା କ୍ରନିକ୍ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଟାଇଟିସ୍** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Chronic bacterial prostatitis/** **ସିବିପି**) ହେଉଛି ପ୍ରୋଷ୍ଟେଟ୍ ଗ୍ରନ୍ଥିର ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ୩ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ଲକ୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।  ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ମୂତ୍ର ତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମୂତ୍ର ସ୍ରୋତରେ ଅସୁବିଧା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ପରିସ୍ରା ହୁଏ ।

ତୀବ୍ର ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଟାଇଟିସ୍ ପରେ ୧୦% ଲୋକଙ୍କଠାରେ କ୍ରନିକ୍ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଟାଇଟିସ ବିକଶିତ ହୁଏ ।  ଅଧିକାଂଶ ରୋଗ ଜୀବାଣୁ ଏସ୍କେରିସିଆ କୋଲାଇ କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରୋଷ୍ଟାଟାଇଟିସର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଟାଇଟିସ୍ ଏବଂ କ୍ରନିକ୍ ପେଲଭିକ୍ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (CPPS) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ଏହି ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ସାଧାରଣତଃ ୪ରୁ ୧୨ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଟିରେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଦିଆଯାଏ । ପରିସ୍ରା କଲଚର ଅନୁସାରେ  ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଦିଆଯାଏ ଯେପରିକି ଲେଭୋଫ୍ଲୋକ୍ସାସିନ୍ କିମ୍ବା ଆଜିଥ୍ରୋମାଇସିନ୍ ।  ଆଲଫା ବ୍ଲକର୍ ଯେପରିକି ଟାମସୁଲୋସିନ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନିବାରକ ଔଷଧ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଏହି ରୋଗର ସାଧାରଣଃ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ । ଜୀବନର କୌଣସି ସମୟର ପୁରୁଷମାନଙ୍କର କ୍ରନିକ୍ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଟାଇଟିସ୍ ଦେଖାଯାଏ |  ଏହା ସାଧାରଣତ ୫୦ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସରେ ହୁଏ ।

## ଆଧାର
ପ୍ରଜନନ ସଚେତନତା

**ପ୍ରଜନନ ସଚେତନତା** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Fertility awareness/ FA** ) ମହିଳାମାନଙ୍କର କେତେଗୁଡ଼ିଏ ବ୍ୟବହୃତ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସେଟ୍‌କୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ଋତୁସ୍ରାବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମହିଳା ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ଏବଂ ବନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇ ପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାକୁ ଏଡାଇବା, ଗର୍ଭଧାରଣ ହାସଲ କରିବା କିମ୍ବା ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ସେଗୁଡିକ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ ।

କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏହାର ନାହିଁ; ତଥାପି ସେମାନେ ଯୌନ ସଂକ୍ରମଣ ସଂକ୍ରମଣରୁ (STI) ରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ । ଅନିୟମିତ ଋତୁସ୍ରାବ, ଅନିୟମିତ ଶୋଇବା କିମ୍ବା କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୁକ୍ତ ହୋଇନପାରେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୩.୪% ଥାଏ । ସେଗୁଡିକ କରିବା ପାଇଁ ଶସ୍ତା ଅଟେ ।

## ସନ୍ଦର୍ଭ
ଲାଇଫିଟେଗ୍ରାଷ୍ଟ

{{Infobox drug
|image            =Lifitegrast skeletal.svg
|alt              =
|caption          =
|pronounce        =Xiidra 
|tradename        =Xiidra
|synonyms         =SAR-1118
|IUPAC_name       =*N*-{[2-(1-Benzofuran-6-ylcarbonyl)-5,7-dichloro-1,2,3,4-tetrahydro-6-isoquinolinyl]carbonyl}-3-(methylsulfonyl)-L-phenylalanine

|pregnancy_AU     =B1
|pregnancy_AU_comment=
|pregnancy_US     =N
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=Eye drops
|onset            =
|duration_of_action=
|Drugs.com        =
|MedlinePlus      =a616039

|legal_AU         =S4
|legal_AU_comment =
|legal_CA         =
|legal_DE         =
|legal_NZ         =
|legal_UN         =
|legal_UK         =
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|metabolites      =
|elimination_half-life=
|excretion        =
|C=29|Cl               =2
|H=24|N=2|O=7|S=1|SMILES           =CS(=O)(=O)c1cccc(c1)C[C@@H](C(=O)O)NC(=O)c2c(cc3c(c2Cl)CCN(C3)C(=O)c4ccc5ccoc5c4)Cl
|StdInChI         =1S/C29H24Cl2N2O7S/c1-41(38,39)20-4-2-3-16(11-20)12-23(29(36)37)32-27(34)25-22(30)13-19-15-33(9-7-21(19)26(25)31)28(35)18-6-5-17-8-10-40-24(17)14-18/h2-6,8,10-11,13-14,23H,7,9,12,15H2,1H3,(H,32,34)(H,36,37)/t23-/m0/s1
|StdInChIKey      =JFOZKMSJYSPYLN-QHCPKHFHSA-N
}}

**ଲାଇଫିଟେଗ୍ରାଷ୍ଟ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **Lifitegrast**), **ସିଇଡ୍ରା**  ଏହାର ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ, ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ଶୁଖିଲା ଆଖିର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାର ଉପକାର ଏହାର କ୍ଷତିଠାରୁ ଅଧିକ କି ନାହିଁ, ତାହା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି ।  ଏହା ଆଖି ବୁନ୍ଦା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାଟି କୋଷକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି ପ୍ରଦାହକୁ ହ୍ରାସ କରେ ।

## ଆଧାର
ବିଜୟ କେତନ ପଟ୍ଟନାୟକ

ବିଜୟ କେତନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପରିବେଶ ଲେଖକ ଏବଂ ପରିବେଶବିତ୍।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ବିଜୟ କେତନ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ମୁକୁନ୍ଦପ୍ରସାଦଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ବିଦ୍ୟାଧର ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ପରେ ପ୍ରାଣନାଥ କଲେଜ, ଖୋର୍ଦ୍ଧାରୁ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି ବିଜେବି କଲେଜ, ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ସ୍ନାତକ ଲାଭ କଲେ । ୧୯୭୧ରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ କିଛିଦିନ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ ସେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାସ୍ଥିତ ପ୍ରାଣନାଥ କଲେଜ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ପରେ ୧୯୭୫ରେ ସେ ଭାରତୀୟ ବନ ବିଭାଗରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଓ ସେହି ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାରପାଇଥିବା ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ *ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରୀ*ରେ ଲେଖିଥିଲେ। ସେ *ବିଜ୍ଞାନ ଦିଗନ୍ତ* ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇ ଆସୁଛନ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ 
* *ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରୀ* (ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
* *ଛାମୁଙ୍କ ଆଖି ଲୁହ* (କବିତା)
* *ନଈ ପରି ଝିଅ* (କବିତା)
* *ଉଦବାସ୍ତୁ (କବିତା)
* *ଚାଳ ଅଛି ଜାଳ ନାହିଁ*
* *ଚାଲ ବଣକୁ ଯିବା*
* *ଆସ ଗଛ ଲଗାଇବା*
* *ବୃକ୍ଷ ହିଁ ଜୀବନ*

### ବିଜ୍ଞାନ 
* *ପରିବେଶ ପରିକ୍ରମା* (୧୯୯୭)
* *ଜଙ୍ଗଲ, ପରିବେଶ ଓ ମାନବ ଜୀବନ* (୨୦୦୦)
* *ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବେଶ* (୨୦୦୬)
* *ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରକୃତି ପର୍ଯ୍ୟଟନ* (୨୦୧୧)
* *ପରିବେଶ ପରିସଂସ୍ଥା ଓ ପରିଚିତି* (୨୦୧୪)
* *ପରିବେଶ ପଞ୍ଚାମୃତ* (୨୦୧୮)
* ନୀଳମଣି ସେନାପତି, *In the Wilds of Orissa* (*ନୀଳମଣି ସେନାପତିଙ୍କ ଓଡ଼ିଶାର ଅରଣ୍ୟରେ*, ଅନୁବାଦ)

### ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ 
* *ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଦୁନିଆ* (୨୦୦୧)
* *ଯନ୍ତ୍ରପାତି*
* *ଉଡ଼ିଉଡ଼ି ଯାଏ 'କ*
* *ଆମ ପକ୍ଷୀ ରାଇଜ*
* *ଜୀବ ଜଗତର ଅଜବ କଥା*
* *ହାତୀ ପାଇଁ ହାତଟିଏ*
* *ଆମ ବାଡ଼ି ବଗିଚାର ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ, ଲତା, ଗୁଳ୍ମ*
* *ଆମ ଚାରିପଟର ସାପ*
* *ତୋଡ଼ା ଓ ଥର* (ଅନୁବାଦ)
* *ଭିତରକନିକା*

### ଇଂରାଜୀ 
* *Forest Voices-An Insider's insight on Forest, Wildlife & Ecology of Orissa*
* *Chilika- The Heritage of Odisa''

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ
ଅରୁଣ କୁମାର ପଣ୍ଡା

**ଅରୁଣ କୁମାର ପଣ୍ଡା** (ଜନ୍ମ: ୨୭ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଗବେଷକ ଓ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ । ସେ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ଅନ୍ଧାରରେ ଆଲୋକ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ବୃତ୍ତିରେ ଯନ୍ତ୍ରୀ ଅରୁଣଙ୍କ ପିତା ଅନିରୁଦ୍ଧ ପଣ୍ଡା ଜଣେ ପାଲା ଗାୟକ ଥିଲେ । ଜଣେ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ର ଭାବେ ସେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ ସଫଳତାର ସହ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ । ମାଇନିଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଡିପ୍ଲୋମା ଓ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ପିଏଚ୍ ଡି ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରି ସେ ସରକାରୀ ବୃତ୍ତିରେ ନିୟୋଜିତ ହେଲେ । ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଛାତ୍ର ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଏକ ଗଳ୍ପ 'ଅନ୍ଧ-ମୁକ-ବଧିର' ଆକାଶବାଣୀ କଟକର ଯୁବବାଣୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଭାଗରେ ସେ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରି ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ଅର୍ଦ୍ଧ ଶତାଧିକ ପୁସ୍ତକ । ୨୦୦୮ରେ ସାର୍କ କବି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି ଭାବେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
### ଜୀବନୀ 
* *ବଡ଼ମଣିଷ* (୧୯୯୬)
* *ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦ* (୧୯୯୬)
* *ବିପ୍ଳବୀ ଚକ୍ରଧର ବେହେରା* (୧୯୯୬)
* *ବିପ୍ଳବୀ ଆନନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଜେନା* (୧୯୯୬)
* *ଆସ ମଣିଷ ପୂଜିବା* (୧୯୯୭)
* *ଗଡ଼ଜାତ ଗାନ୍ଧି ବିପ୍ଳବୀ ସାରଙ୍ଗଧର ଦାସ* (୧୯୯୯)
* *ଆଦିବାସୀ ବିପ୍ଳବୀ ଧରଣୀଧର ନାୟକ* (୧୯୯୯)
* *କବିରତ୍ନ ପଣ୍ଡିତ ଦାମୋଦର ମିଶ୍ର* (୧୯୯୯)
* *ଦାନବୀର ଶ୍ରୀଧର ପ୍ରସାଦ* (୧୯୯୯)
* *ସୀମାନ୍ତ ଗାନ୍ଧି ଖାଁ ଅବଦୁଲ ଗଫୁର ଖାଁ* (୨୦୦୦)
* *ସମାଜସେବୀ ରାଜା ବାସୁଦେବ ସୁଢ଼ଳ ଦେବ* (୨୦୦୦)
* *ଭାରତ ରତ୍ନ ମୌଲାନା ଆଜାଦ* (୨୦୦୦)
* *ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତା ଡଃ ଆମ୍ବେଦକର* (୨୦୦୦)
* *ଏ ମାଟିର ବରପୁତ୍ର ଲାଲ ବାହାଦୁର* (୨୦୦୧)
* *ଭୂମିପୁତ୍ର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ* (୨୦୦୧)
* *ସଦଗୁରୁ ନିଗମାନନ୍ଦ* (୨୦୦୧)
* *ଆଦର୍ଶ ନାରୀ କସ୍ତୁରବା ଗାନ୍ଧି* (୨୦୦୬)
* *ଠାକୁର ଅନୁକୁଳ ଚନ୍ଦ୍ର* (୨୦୦୬)
* *ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ* (୨୦୧୪)
* *କାଳଜୟୀ ସ୍ରଷ୍ଟା ଫକୀରମୋହନ* (୨୦୧୫)

### ବିଜ୍ଞାନ 
* *ଆମ ପାଇଁ ବିଜ୍ଞାନ* (୧୯୯୬)
* *କଳାହୀରା* (୧୯୯୮)
* *ଅନ୍ଧାରରେ ଆଲୋକ* (୧୯୯୮)
* *ସବୁଠି ଅଛି, ଲୁଚି ରହିଛି* (୨୦୦୦)
* *ଖଣି ଜଗତର ରହସ୍ୟ* (୨୦୦୧)
* *ମାଛ ଦେହରେ ବିଦ୍ୟୁତ* (୨୦୦୧)
* *ମାନବ ସେବାରେ କଂପ୍ୟୁଟର* (୨୦୦୧)
* *ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିର ଅନ୍ୱେଷଣ* (୨୦୦୩)
* *ଆସ ଛେଳି ପାଳିବା* (୨୦୦୩)
* *ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଚାଷ* (୨୦୦୩)
* *ଛତୁ ଚାଷ* (୨୦୦୬)
* *ଗୋବର ଗ୍ୟାସ ପ୍ଳାଣ୍ଟ୍ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚୁଲା* (୨୦୦୬)

### ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ 
* *ଯାଆଁଳା ଭାଇ* (୨୦୦୩, ଗପ)
* *କୀଟ ମେଳରେ କୁନି* (୨୦୦୩)
* *ନିଜ ଦେହ ପାଇଁ ନିଜେ ବଇଦ* (୨୦୦୪)
* *ନାଁଟି ମୋର ଜହ୍ନ* (୨୦୦୬, କବିତା)
* *ମଙ୍ଗଳ ରାଇଜରେ ମାନୁ* (୨୦୦୬)
* *ସୁନାଖିଆ ମଣିଷ* (୨୦୦୮)
* *କାଠି ଓ ଲାଠି* (୨୦୧୧, କାହାଣୀ)
* *ଅଜାଙ୍କ ହାତରେ ବଙ୍କୁଲି ବାଡ଼ି* (୨୦୧୩, କବିତା)
* *ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଲୋକକଥା* (୨୦୧୫)
* *ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକକଥା* (୨୦୧୫)
* *ବାପା ଯାଇଛନ୍ତି ହଙ୍କଳର* (୨୦୧୭, କବିତା)
* *ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଲୋକକଥା* (୨୦୧୮)
* *ବାଂଲାଦେଶର ଲୋକକଥା* (୨୦୧୮)
* *ରାତି ପାହିଲା, କାଉ ରାବିଲା* (ଉପନ୍ୟାସ)
* *ବହି ମେଳା* (ଗପ)
* *ଭାଲୁ ନାଚିଲା* (କବିତା)

### ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
* *ଅନେକ ନାଁ ଥାଇ ବି ଅନାମିକା* (୧୯୯୫, ଗଳ୍ପ)
* *ଓଡ଼ିଆ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଶିଶୁକବିତା ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ* (୨୦୨୪)

## ସମ୍ମାନ 
* ଓଡ଼ିଶା ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୮ (*ଅନ୍ଧାରରେ ଆଲୋକ* ପାଇଁ)
* ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର ୨୦୨୫ 'ଭାଲୁ ନାଚିଲା' ପାଇଁ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର
ପ୍ରସବ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅପରା ଉତ୍ପାଦ

**ପ୍ରସବ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅପରା ଉତ୍ପାଦ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Retained products of conception**/**RPOC** ) କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା କିଛି ଆଂଶିକ ଭାବରେ ଗର୍ଭାଶୟରେ ଅପରା ବା ଗର୍ଭଫୁଲ ରହିଯାଇଥାଏ, ଶିଶୁର ପ୍ରସବ ପରେ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ତସ୍ରାବ ପ୍ରାୟ ୩୦ରୁ ୬୦ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ୱତଃ ଗର୍ଭପାତ କିମ୍ବା ଗର୍ଭପାତ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୋଇପାରେ । ରକ୍ତ କ୍ଷୟ ପାଇଁ ରକ୍ତଦାନ, ଗର୍ଭାଶୟ ବେଲୁନ୍ ଟାମ୍ପୋନେଡ କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ସାହାଯ୍ୟରେ ଜରାୟୁ ଅପସାରଣ କରାଯାଇପାରେ । ଏହା ପ୍ରାୟ ୨% ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭଧାରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ; ଯଦିଓ ୪୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭଧାରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । 

## ଆଧାର
ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ସାହୁ

**ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ସାହୁ** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ । ସେ ଉଭୟ ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ ଆଦି ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର କରଡ଼ାପାଳଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ରେଭେନସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୯୭ରେ ଇଂଲିଶ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତ କ ସମାପ୍ତାନ୍ତେ ୨୦୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ୨୦୦୪ରେ ସେ ସମାଜବିଜ୍ଞାନରେ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପୋଲିସ୍ କଲଚର୍ ଓ ମାନବାଧିକାର ଉପରେ ସନ୍ଦର୍ଭ ଲେଖି ପିଏଚ୍ ଡି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।  ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସର୍ଭେ ସେଟଲମେଣ୍ଟ, ପୁରୀ କୋଣାର୍କ ଉନ୍ନୟନ ପରିଷଦ ଇତ୍ୟାଦିରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ଅନେକ ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ ଓ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ପ୍ରବନ୍ଧର ସ୍ରଷ୍ଟା ।
## ରଚନାବଳୀ 
* *ଘାଟମୁହାଁ ଡଙ୍ଗା* (ଉପନ୍ୟାସ, ୨୦୨୩)
* *ଏକ ଅପହୃତ କଲିଂବେଲର ସମାଧି* (ଗଳ୍ପ, ୨୦୨୩)
* *ଅଣଚାଷ ପବନ* (ଗଳ୍ପ, ୨୦୨୨)
* *ଲଲାଟେନ୍ଦୁଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଶତକ*
* *କଥା କୁହ କୋଣାର୍କ (କବିତା)
* *Frozen Fire'' (Novel)

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ୨୦୨୪ - ଆନନ୍ଦପୁର ଲେଖକ ସମବାୟ ସମିତି ପକ୍ଷରୁ 'ସାରସ୍ୱତ ଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ' 
* ପରାଗ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
* ୫ମ ଅଜୟ ଉତ୍ସବ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
* ସାହିତ୍ୟାୟନ ସମ୍ମାନ
* ବ୍ୟାସ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ
* ରାଜ୍ୟ ଯୁବ ସାହିତ୍ୟ ପର୍ବ ସମ୍ମାନ
* ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ୱାଭିମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସମ୍ମାନ
* ୨୩ତମ ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର
* ମାନସିଂହ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପକ୍ଷରୁ 'ଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ' ୨୦୨୪

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର
ମନୋରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ

**ମନୋରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ** (ଜନ୍ମ: ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୬୦) ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ପ୍ରଫେସର, ସମାଲୋଚକ, ସମ୍ପାଦକ ଓ ଲେଖକ। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱଭାରତୀର ଭାଷାଭବନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ଓ CFELର ଚେୟାର୍ ମ୍ୟାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।

## ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ 
ମନୋରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ ୧୯୬୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୫ରେ ଯାଜପୁରର ସୁକିନ୍ଦା ଅନ୍ତରଗତ ଜେମାଦେଇପୁର-ହରିପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ବୀର କିଶୋର ପ୍ରଧାନ ଓ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ପ୍ରଧାନଙ୍କର ସେ ଥିଲେ ପଞ୍ଚମ ସନ୍ତାନ । ଭାଇ ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପ୍ରଧାନ, ଆର୍ତ୍ତବନ୍ଧୁ ପ୍ରଧାନ, ଅନନ୍ତ ଚରଣ ପ୍ରଧାନ ଓ ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳା ପ୍ରଧାନଙ୍କର ସେ ଅନୁଜ।

## ଶିକ୍ଷା 
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନର ଶିକ୍ଷା ଚାଟଶାଳୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେଠାରେ ଦୁଇବର୍ଷ ପଢ଼ିବା ପରେ ଜେମାଦେଇପୁର ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଢିବାପରେ ସେ ଖଣ୍ଡୁରାଇ ମଧ୍ୟ ଇଂରାଜୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଷଷ୍ଠ ଓ ସପ୍ତମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମହାଦେବ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ହରିପୁରରେ ସେ ତାଙ୍କର ଏକାଦଶ ଶ୍ରେଣୀର ଅଧ୍ୟୟନ ଶେଷ କରିଥିଲେ। 
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ କଟକର ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୧୯୭୫ରେ ଆଇ.ଏ. ଓ ପରେ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ନାତକ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ସେ ଶାନ୍ତିନିକେତନରୁ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଖଗେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଗବେଷଣା କରି ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ଡକ୍ଟରେଟ ପାଇଥିଲେ ।

## ଅଧ୍ୟାପନା 
ସେ ୧୯୮୪ରୁ ୧୯୮୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱଭାରତୀରେ ଅଧ୍ୟାପକ, ୧୯୮୮ରୁ ୨୦୦୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରିଡର୍ ଓ ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ରୁ ଅଦ୍ୟାବଧି ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ଅଦ୍ୟାବଧି ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ୩୧ରୁ ଅଧିକ ଏମ୍.ଫିଲ୍ ଓ ୩୦ରୁ ଅଧିକ ପିଏଚ୍.ଡି ଗବେଷକ ଗବେଷଣା କରିଛନ୍ତି । ଏହାବ୍ୟତୀତ ସେ ଅନେକ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ 
### ସମାଲୋଚନା ପୁସ୍ତକ 
* *କିଛି ତତ୍ତ୍ୱ କିଛି ବ୍ୟାଖ୍ୟା (୧୯୮୮)*
* *ଉପନ୍ୟାସ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଲୋଚନା (୨୦୦୩)*
* *କାହ୍ନୁଚରଣ ଓ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପନ୍ୟାସ (୨୦୦୪)*
* *ସାହିତ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷା (୨୦୦୪)*
* *ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର (୨୦୦୬)*

### ସମ୍ପାଦିତ ପୁସ୍ତକ 
* *ଉପନ୍ୟାସ ଗ୍ରନ୍ଥସୂଚୀ (୧୯୮୮)*
* *ଭାଷା ସାହିତ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣ ବିଭା (୧୯୯୪)*
* *ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ: ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରୟୋଗ (୨୦୦୦)*
* *ସୁରତ୍ନମାଳା (୨୦୦୪)*
* *ବୈଷ୍ଣବାୟନ (୨୦୦୪)*
* *ଇଚ୍ଛାବତୀ (୨୦୦୪)*
* *ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ଆତ୍ମଚରିତ (୨୦୦୫)*
* *ସାହିତ୍ୟ ଦୀପିକା (୨୦୦୬)*
* *ଲଛମା (୨୦୦୭)*
* *ଗୋପୀନାଥ ଚୟନିକା (୨୦୦୯)*
* *କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଚୟନିକା (୨୦୧୩)*
* *ଗର୍ବର କଥା: ଗର୍ବ କରିବାର କଥା (୨୦୧୬)*
* *ଚିତ୍ର :ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନନ୍ଦ* 
* *ପୁନରାୟ ରେବତୀ* 

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ମାନସିଂହ ପ୍ରବନ୍ଧ ପ୍ରତିଯୋଗୀତାରେ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୨
* ଗୋପୀନାଥ ପ୍ରବନ୍ଧ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୫ 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ, ୨୦୧୧ 
* ମାନସିଂହ ସମ୍ମାନ, ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସାଂସଦ, ୨୦୧୪ 
* ବୈଶାଖୀ ସାହିତ୍ୟ ସାଂସଦ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୮  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଫ୍ଲୁଟିକାସୋନ ଫୁରୋଏଟ/ଭିଲାଣ୍ଟେରୋଲ

ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ **ବ୍ରେଓ ଏଲିପଟା** ବ୍ରାଣ୍ଡ ନାମରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା **ଫ୍ଲୁଟିକାସୋନ୍ ଫୁରୋଏଟ/ଭିଲାଣ୍ଟେରୋ** ( **FF / VI** ) ହେଉଛି ଏକ  ଔଷଧ ମିଶ୍ରଣ ଯାହା କ୍ରନିକ୍ ଅବଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟିଭ୍ ଫୁସଫୁସ ରୋଗ (COPD) ଏବଂ ଆଜମା ରୋଗର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ୟୁରୋପରେ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଡ଼ିର ଚିକିତ୍ସା ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । ଏହା ପାଟି ବାଟେ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେଇ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ବୁଡେସୋନାଇଡ/ଫର୍ମୋଟରୋଲର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଜରୁରୀ ଔଷଧ ତାଲିକାରେ ଏହାର ନାମ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି । ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ଔଷଧ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ । ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪୪ ପାଉଣ୍ଡ ଥିଲା । ୨୦୨୦ ରେ, ଏହା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୧୧୫ ତମ ସାଧାରଣ ଔଷଧ ଥିଲା ଯାହାର ୫ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ପ୍ରେସକ୍ରିପସନ୍ ଥିଲା । 

## ଆଧାର
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର (ନାଟ୍ୟକାର)

**କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର ଓ ଅଧ୍ୟାପକ ଏବଂ ଅନେକ ଯାତ୍ରାନାଟକ ରଚନା ନିମନ୍ତେ ଜଣାଶୁଣା। ୨୦୧୧ ମସିହାରୁ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଯାତ୍ରାନାଟକ ରଚନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ କୋଣାର୍କ ଗଣନାଟ୍ୟ, ତ୍ରିନାଥ ଗଣନାଟ୍ୟ, ଯାତ୍ରା ସିଂହବାହିନୀ, ଯାତ୍ରା ଦର୍ଶକ ମହଲ, ତୁଳସୀ ଗଣନାଟ୍ୟ, ବାଘାଯତୀନ ଲୋକନାଟ୍ୟ ଆଦି ଯାତ୍ରା ଦଳ ପାଇଁ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ବାଲିଆପାଳ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଙ୍କଡ଼ାପାଳ ଗ୍ରାମରେ ସେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

## ସାହିତ୍ୟ ରଚନା 
ସେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଗ୍ରାମର କ୍ଲବ୍ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ଲେଖୁଥିଲେ। ପରେ ଫକୀର ମୋହନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ୁଥିଲା ବେଳେ କଲେଜ ଡ୍ରାମା ପାଇଁ ନାଟକ ଲେଖା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ ସମୟରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ମଞ୍ଚ ଓ ବେତାର ନାଟକ ରଚନା କଲେ। ତେବେ ୨୦୧୧ରେ ସେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶାର ପାର୍ଥସାରଥୀ ଅପେରା ପାଇଁ *ଫେରିଲେ ଦେବି ମୁଁ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା* ନାଟକ ଲେଖି ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଥିଲେ । କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଂରାଜୀ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଏମ୍ ଫିଲ୍ ଓ ଡକ୍ଟରେଟ୍ କରିଥିଲେ । ଅଧ୍ୟାପନାକୁ ବୃତ୍ତି ରୂପେ ଆପଣେଇ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାଟକ ରଚନା କରିବା ତାଙ୍କର ନିଶା ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଆଗଧାଡ଼ିର ଯାତ୍ରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଯଥା ଅଶ୍ରୁମୋଚନ ମହାନ୍ତି, ବିନୋଦ ରାଉତ, କିଶୋର ଖଣ୍ଡୁଆଳ, ଓ ତାପସ ସ୍ୱାଇଁ ତାଙ୍କ ନାଟକର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି ।

## ରଚିତ ନାଟକ 
* *କାଇଁଚ ମାଳି
* *ଅନ୍ଧ-ମୁକ-ବଧିର
* *କନିଆଁ କାନ୍ଦୁଛି କୋଣାରକରେ
* *ମା'ଲୋ କଲିକତିଆ ବୋହୁ
* *ସଙ୍ଗୀତ ସାଥି ସଙ୍ଗୀତା
* *ମାୟାଜାଲ
* *କଳଙ୍କିନୀ
* *ସତ ସିନ୍ଦୂରକୁ ମିଛ କନିଆଁ
* ''ସବୁ ପ୍ରେମ ଗପ ଅଧାରୁ ସରେ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଅବଧିପାର ଗର୍ଭାବସ୍ଥା

ହ

**ଅବଧିପାର ଗର୍ଭାବସ୍ଥା** କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମହିଳା ଗର୍ଭଧାରଣର ୪୨ ସପ୍ତାହ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ  ପ୍ରସବ କରିନଥାଆନ୍ତି  । ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଶିଶୁର ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ଚର୍ମ, ଅଳ୍ପ ଚର୍ବି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଧିକ କେଶ ଥାଇପାରେ । ମା ପାଇଁ ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସବ ପରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଏବଂ ସିବନାଞ୍ଚଳରେ (ପେରିନିଅମ)ରେ ଆଘାତ ହୋଇପାରେ ।  ବିପଦ କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଗର୍ଭଧାରଣ, ମୋଟାପଣ, ମା’ର ଅଧକ ବୟସ ଏବଂ ଜେନେଟିକ୍ସ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । 

## ଆଧାର
ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫ ନେପାଳ ଭୂମିକମ୍ପ

ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୧୫ରେ ନେପାଳରେ ହୋଇଥିବା ଭୂମିକମ୍ପରେ (ଗୋରଖା ଭୂକମ୍ପ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ନେପାଳ, ଭାରତ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶରେ ୮୯୬୨  ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ୨୧,୯୫୨ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହା ୨୫ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୫ ଶନିବାର ଦିନ ନେପାଳ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଟାଇମ୍ ୧୧:୫୬ ମିନିଟରେ  ଘଟିଥିଲା, ଯାହାର ତୀବ୍ରତା ରୀକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ୭.୮Mw  କିମ୍ବା ୮.୧Ms  ଥିଲା | ଏହାର ଭୂକମ୍ପ କେନ୍ଦ୍ର ବା ଏପିସେଣ୍ଟର ଗୋରଖା ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବରେ ବାରପାକରେ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କାଠମାଣ୍ଡୁର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପ୍ରାୟ ୮୫ କିଲୋମିଟର (୫୩ ମାଇଲ) ଏବଂ ଏହାର ହାଇପୋସେଣ୍ଟର୍ ପ୍ରାୟ ୮.୨ କିଲୋମିଟର (୫.୧ ମାଇଲ୍) ଗଭୀରରେ ଥିଲା । ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ଘଟିଥିବା ନେପାଳ - ଭାରତ ଭୂକମ୍ପ ପରେ ଏହା ନେପାଳରେ ଘଟିଥିବା ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଥିଲା । ନେପାଳର ରାଜଧାନୀ କାଠମାଣ୍ଡୁରେ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା ଭୂପୃଷ୍ଠ ଚଳନ ତୀବ୍ରତା ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଲୋକ ବାହାରେ କାମ କରୁଥିବାରୁ ଧନଜୀବନ ହାନୀ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍‌ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁର୍ବିପାକରେ ଲଳିତପୁରସ୍ଥିତ ପାଟଣ ଦରବାର ସ୍କୋୟାର ବହୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

### ପ୍ରାରମ୍ଭ 
ଏହି ଭୂକମ୍ପର ଉତ୍ପତ୍ତି ନେପାଳର ପ୍ରାୟ ୩୪ କିଲୋମିଟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବରେ ଥିବା ଲାମଜୁଙ୍ଗ ସହର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ସେଠାରେ ଏହି ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରର ଗଭୀରତା ପ୍ରାୟ ୯ କିଲୋମିଟର ଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତୀବ୍ରତା ଚାଇନା ଭୂକମ୍ପ ନେଟୱାର୍କ କେନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱାରା ୮.୧ ମାନକରେ ମାପ କରାଯାଇଥିଲା | ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣଦ୍ୱାରା ଏହାର ତୀବ୍ରତା ୭.୫, ଏବଂ ତାପରେ ୭.୯ ରିକ୍ଟରରେ ମାପ କରାଯାଇଥିଲା | ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ ଅନୁଯାୟୀ, ନେପାଳର କାଠମାଣ୍ଡୁଠାରୁ ୮୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଦୁଇଟି ଉଚ୍ଚ ତୀବ୍ର ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରଥମଟିର ତୀବ୍ରତା ଥିଲା ରିକ୍ଟର ମାନକରେ 7.9 ରିକ୍ଟର ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ୬.୬ ରିକ୍ଟର । ଏହି ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳର ନିକଟତମ ସହର ଥିଲା ନେପାଳର ୩୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଭରତପୁର । ଯେତେବେଳେ ଭୂକମ୍ପ ଘଟିଲା; ସେହି ସମୟରେ ଶହ ଶହ ପର୍ବତାରୋହୀ ଏଭରେଷ୍ଟ ପର୍ବତ ଉପରକୁ ଚଢୁଥିଲେ । ଭୂକମ୍ପରେ ପ୍ରବଳ କମ୍ପନ ହେତୁ ବରଫର ସ୍ଖଳନ ହୋଇ ବିଶାଳ ସ୍ତର ଖସିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଯେଉଁଥିରେ ୧୭ରୁ ଅଧିକ ପର୍ବତାରୋହୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଥିଲା । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ଏଭରେଷ୍ଟର ବେସ୍ କ୍ୟାମ୍ପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୩୭ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ ।

### ତୀବ୍ରତା 
USGS ୱେବସାଇଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାର ତୀବ୍ରତା VIII ପର୍ଯ୍ୟାୟ (ଗୁରୁତର) ଥିଲା, ତଥାପି କେତେକ ରିପୋର୍ଟରେ X  ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Extreme) କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ରତା ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା | କାଠମାଣ୍ଡୁର ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ତୀବ୍ରତା VIII-IX ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଥିଲା । ଏହି ଭୂକମ୍ପର ଝଟକା ପଡୋଶୀ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ବିହାର, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଓଡ଼ିଶା, ସିକ୍କିମ, ଝାଡଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଗୁଜରାଟ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା । ଉତ୍ତର ବିହାରରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର କିଛି ଅଂଶରୁ ମଧ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଇଛି । ଦକ୍ଷିଣ କେରଳର କୋଚି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ କମ୍ପନ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା । ପାଟନାରେ ତୀବ୍ରତା V ପର୍ଯ୍ୟାୟ (ମଧ୍ୟମ) ଥିଲା । ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ତିବ୍ଦତ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚେଙ୍ଗଡୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା । ଏପରିକି ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଭୁଟାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ମୃଦୁ କମ୍ପନ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା .।

### ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ 
ନେପାଳ ସେନାର ପ୍ରାୟ  ଶତକଡା ନବେଭାଗ ସୈନିକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟରେ (ଅପରେସନ୍ ସଙ୍କଟ ମୋଚନ) ନିୟୋଜିତ କରି ଭୂକମ୍ପ ଭୂକମ୍ପଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା । ଏହାଛଡା ସ୍ୱେଚ୍ଛସେବୀମାନେ ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ବୃଷ୍ଟିପାତ ଏବଂ ଭୂକମ୍ପ ପରର ଝଟକା ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜଟିଳ କରୁଥିଲା । ରାସ୍ତା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଯୋଗୁଁ ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ତ୍ୱରିତ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଭୂକମ୍ପ ପରେ ଏକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱସସ୍ତୁପରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧର କରାଯାଇଥିଲା ।

### ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭୂମିକମ୍ପ
ତ୍ରିନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ

**ତ୍ରିନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ** (ଜନ୍ମ: ୧ ମଇ ୧୯୫୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ କବି, ଗୀତିକାର, ଗବେଷକ, କଥାକାର, ନାଟ୍ୟକାର ଓ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ । ନିଜ ସାମଗ୍ରୀକ କୃତିତ୍ୱ ପାଇଁ ସେ ୨୦୨୩ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀଦ୍ୱାରା ବରିଷ୍ଠ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ତ୍ରିନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଓଡ଼ଗାଁରେ ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କୋରପୀଠ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା, ଓଡ଼ଗାଁ ରଘୁନାଥବିଦ୍ୟାପୀଠରୁ ଏକାଦଶ, ପୁରୀ ସଦାଶିବ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସଂସ୍କୃତରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିବା ପରେ ଭାରତୀୟ ତନ୍ତ୍ର ସାହିତ୍ୟ (ହିନ୍ଦୀ) ଉପରେ ଥେସିସ୍ ଲେଖି ୧୯୯୫ରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଲାଭ କଲେ । ୧୯୭୮ରୁ ଶିକ୍ଷକତା କରି ୨୦୦୯ରେ ଅବସର ନେଲେ। 

## ସାହିତ୍ୟ ରଚନା 
ସେ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଅନୁପ୍ରାଣୀତ ହୋଇ ଅଷ୍ଟମ ବା ନବମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରଥମ କରି କିଛି ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ଯାହା ପାଲାକାର ଓ ଦାସକାଠିଆ କଳାକାରମାନେ ରାଜାଉଆସରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ କାବ୍ୟକବିତା ପଢ଼ିବା ସହ ସାହିତ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ବିଭାବ ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ୧୯୭୦ରେ ତାଙ୍କର *ପାର୍ବତୀ ତପସ୍ୟା* ପୁସ୍ତକଟି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ସଚ୍ଚି ରାଉତରାୟଙ୍କ ମୁଖବନ୍ଧରେ ପ୍ରକାଶିତ ତାଙ୍କ *ଲଳିତବସନ୍ତ ଅଭିସାର ପୁସ୍ତକଟି*  ଲାଇବ୍ରେରୀ ଅଫ କଙ୍ଗ୍ରେସଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲା । ଜଣେ ସଂଗ୍ରାହକ ଭାବେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାର ବହି ସଂଗ୍ରହ କରି ଏକ ପାଠାଗାର ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ୧୯୮୪ରୁ ମାସିକ ପତ୍ରିକା *ଆଲୌକିକ ଶକ୍ତି*, ୨୦୦୦ରୁ ତ୍ରୟମାସିକ *ଧର୍ମପଥ* ଓ ୨୦୦୮ରୁ ସାମୟିକ ପତ୍ରିକା *ପ୍ରାଚୀ ପରିକ୍ରମା* ସମ୍ପାଦନା କରିଆସୁଛନ୍ତି। ପୁଣି *କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ*, *କାଳିଦାସ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ*,  *ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ*, *ପ୍ରାଚୀନ କାବ୍ୟକବିତା ଓ ଚଉତିଶାମାଳା*, *ବାଙ୍କାଦାଶ ଚଉପଦୀ ସଂଗ୍ରହ*, *ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରହେଳି ସଂଗ୍ରହ*, *ଦନାଇ ଦାସ ବୋଲି*, *ରାଧାନାଥ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ* ଆଦି ସମ୍ପାଦନା କରିଛନ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ 
* *ଲଳିତବସନ୍ତ ଅଭିସାର*
* *ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ଦେବଦେବୀ ଓ ଦେବତା ମହିମା*
* *ପୁରାଣ ତତ୍ତ୍ୱଶାସ୍ତ୍ର*
* *ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷଲତା*
* *ତୁଳସୀ*
* *ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ*
* *ବ୍ୟାଘ୍ର ସୁନ୍ଦରୀର ଅଭିସାର*
* *ଗୃହସ୍ଥ ଗୀତା*
* *ସୁଶ୍ରୁତ ସଂହିତା*
* *ମହାକବି ବ୍ୟାସଦେବ*
* *ଆମ ଶରୀରର ରୋଗ*
* *ବାସ୍ତୁଶାସ୍ତ୍ର*
* *ଝଡ଼ାଫୁଙ୍କା*
* *ଦଗ୍ଧ ଗୋଲାପର କଥା*
* *ଶହେଟି ରାତି ଶହେଟି ପ୍ରୀତି*
* *ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତା*
* *ମହାକବି ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମିକୀ*
* *ସତ ମିଛର ଖେଳ* (ବ୍ୟଙ୍ଗ ଗଳ୍ପ)
* *ପୁରାଣ ତତ୍ତ୍ବ ବିମର୍ଶ*
* *ପୁରାଣ ତତ୍ତ୍ବ ଶାସ୍ତ୍ର*
* *ପ୍ରାଚୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ*
* *ଶ୍ରୀ ଚଣ୍ଡୀ ତତ୍ତ୍ବ ମାନସ*
* *ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନ ସଞ୍ଚୟନ*
* *ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ନବକଳେବର ଲୀଳା*
* *ଆମ ଶରୀର ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ*
* ପ୍ରାଚୀ ସନ୍ଦର୍ଭ
### ସମ୍ମାନ 
* ଅର୍କପ୍ରଜ୍ଞା ସମ୍ମାନ ୨୦୨୪
* ୧୯୮୫-୮୬ରେ ଆୟୋଜିତ ସର୍ବ-ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମ୍ମେଳନରେ *ତତ୍ତ୍ୱ ସରସ୍ୱତୀ* ସମ୍ମାନ
* ୧୯୭୬ରେ ଯଦୁମଣି ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ
* ଜନଶିକ୍ଷା ଲେଖକ ସମ୍ମାନ
* ମହାଚାର୍ଯ୍ୟ ବୃହସ୍ପତି ସମ୍ମାନ
* ନୀଳାଚଳ ମାଧୁରୀ ସମ୍ମାନ
* ସାହିତ୍ୟ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ
* ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜୟନ୍ତୀ ସମ୍ମାନ
* ରାଷ୍ଟ୍ରଦୀପ ଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ
*୨୦୧୨ - ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର *ସତ ମିଛର ଖେଳ* ପାଇଁ
* ପୂର୍ବାଶା ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
* ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ସମ୍ମାନ
* ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ସମ୍ମାନ
* ପ୍ରାଚୀ ଗୌରବ ସମ୍ମାନ
* ପଠାଣି ସାମନ୍ତ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ସାହିତ୍ୟିକ/ସାହିତ୍ୟିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶେଇଖଗାଲ

**ଶେଇଖଗାଲ** ବା **ୱାତାଲି** ଭାରତର ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀରର ଏକ ଅବର୍ଗୀକୃତ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହି ଭାଷାଭାଷୀମାନେ ସମଗ୍ର କାଶ୍ମୀରରେ, ବିଶେଷକରି ଶ୍ରୀନଗର (ପାରିମ୍ପୋରା, ନୌହଟ୍ଟା, ଦରଗା, ନାତିପୋରା, ହାଓ୍ୱାଲ), ବାରାମୁଲା (ବାନ୍ଦିପୋରା, ଖାଓଜା ବାଗ, ସୋପୋର ଓ ଟାଙ୍ଗମାର୍ଗ), ପୁଲୱାମା (ଲୋଲାବ ଓ ଲସିପୋରା) ଏବଂ କୁପୱାରା (କନ୍ଥପୋରା, କୁଲଗାମ, ହାଇହାମା, ମାଗାମ, ହନ୍ଦୱାରା, ତାରାଥପୋରା) ଜିଲ୍ଲାରେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହାର ଭାଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭାଷାକୁ ଓପେଡିଗାଲ ବା ଫିରି କାଠି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

ଯଦିଓ ଭାଷା ପ୍ରତି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ନକାରାତ୍ମକ ଅଟେ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ କମ୍ପେକ୍ଟ ଏବଂ ଶେଇଖଗାଲ ଘର ଭିତରେ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଷା ଅଟେ । ତେବେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ (ବଜାର, କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି) ଶେଇଖଗାଲର ଅନ୍ୟ ଭାଷାଭାଷୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଯୋଗାଯୋଗର ଭାଷା କାଶ୍ମୀରୀ ଭାଷା ଅଟେ । ପରିବାର ଭିତରେ ଶେଇଖଗାଲ ବ୍ୟବହାର କରିବାଠାରୁ ସାମାନ୍ୟ ଦୂରେଇ ଯାଇଥାଏ (ମଲ୍ଲିକଙ୍କଦ୍ୱାରା ସାକ୍ଷାତକାର ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୮୫% ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ଶେଇଖଗାଲରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମାତ୍ର ୬୯% ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହା କରନ୍ତି) ।

## ଆଧାର 
## ବିବଲିଓଗ୍ରାଫି 
*
*

## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
*

ଶ୍ରେଣୀ:ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀରର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ମାୟା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର, ଲୁମ୍ବିନୀ

**ମାୟା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର** ହେଉଛି ନେପାଳର ଲୁମ୍ବିନୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର |  ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ ଏହା ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ଲୁମ୍ବିନିରେ ଏହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର, ଯାହା ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା | ଏହି ମନ୍ଦିର ଏକ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀ (ପୁସ୍କର୍ଣ୍ଣି ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା) ଏବଂ ଏକ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ | ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶଗୁଡିକ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ କାଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା  |

### କୀମ୍ବଦନ୍ତି 
ମାୟାଦେବୀ କୋଲିୟ ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ ଏବଂ କପିଳବାସ୍ତୁର ରାଜା ଶୁଦ୍ଧୋଧନଙ୍କ ରାଣୀ ଥିଲେ । ବୌଦ୍ଧ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ମାୟା ତାଙ୍କ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ ଯେ ଏକ ଧଳା ହାତୀ  ଶୁଣ୍ଢରେ ଏକ ପଦ୍ମଫୁଲ ଧରି ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମର ସାତ ଦିନ ପରେ ମାୟାଦେବୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଏବଂ ତୁସିତା  ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କଲେ । ମାୟାଦେବୀଙ୍କ ଭଉଣୀ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପାଳିତ ମାତା ମହାପ୍ରଜାପତି ଗୌତମୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ମହିଳାଙ୍କ ଭାଗିଦାରୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ତଥା ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

### ଧାର୍ମିକ ବିଶେଷତା 
୮୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପରିନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ: 

"There are, O monks, four places on earth which a believing householder's son or a believing householder's daughter should commemorate as long as they live. Which are those four? –here the Venerable One has been born –here the Venerable One has attained the unsurpassable complete enlightenment –here the Venerable One has turned the threefold-turning, twelve-spoked lawful wheel –here the Venerable One has gone to the realm of complete nirvāṇa." - Dīghanikāya, 16; Mahāparinibbāṇa Sutta

("ହେ ବୌଦ୍ଧଭିକ୍ଷୁମାନେ, ପୃଥିବୀରେ ଚାରୋଟି ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଘରର ପୁଅ କିମ୍ବା ଜଣେ ଝିଅ ବଞ୍ଚିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସେହି ଚାରିଟି ସ୍ଥଳ କେଉଁଟି? ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୂଜ୍ୟ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୂଜ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୂଜ୍ୟ ତ୍ରିଗୁଣ ସ୍ତରକୁ ଭେଦି ବାର ଅଖ ବିଶିଷ୍ଟ ଚକ୍ରକୁ ବୁଲାଇଛନ୍ତି  ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୂଜ୍ୟ ନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି | " - Dīghanikāya, 16; ମହାପରିନିର୍ବାଣ ସୁତ |)

ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ବୋଧଗୟା, ସାରନାଥ ଏବଂ କୁସିନଗର ସହିତ ଚାରୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଲୁମ୍ବିନି ଅନ୍ୟତମ | ବୁଦ୍ଧ ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ସେହି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଲୁମ୍ବିନୀ, ବୁଦ୍ଧ ଗୟା ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସାରନାଥ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ସୂଚିତ କରନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ କୁଶିନଗର ଯେଉଁଠାରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ପରିନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ; ଏହି ସବୁ ସ୍ଥାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ  |

### ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
ଚମ୍ଫୁଙ୍ଗ ଭାଷା

**ଚମ୍ଫୁଙ୍ଗ ଭାଷା** ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା । ଏହା ଏକ ଟାଙ୍ଗଖୁଲିକ ଭାଷା ଯାହା କେବଳ ବ୍ରାଉନଙ୍କ (୧୮୩୭)ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦ ତାଲିକାରୁ ଜଣାଯାଏ । ବ୍ରାଉନ ବ୍ରିଟିଶ ଅଧିକାରୀ କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ଗର୍ଡନଙ୍କଠାରୁ ଏହି ତଥ୍ୟ ପାଇଥିଲେ । ଏହି ଭାଷାର କିଛି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କଚାଇ ଓ ଫାଡଙ୍ଗ ସହିତ ଥିବା ପରି ମନେହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସମ୍ଭବତଃ ଏହି ତିନୋଟି ଭାଷାରେ ମିଳିତ ଅଭିନବତାର ପରିଣାମ ଅଟେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
*Mortensen, David R. (2012). *Database of Tangkhulic Languages* . (unpublished ms. contributed to STEDT).
*Mortensen, David. 2014. The Tangkhulic Tongues - How I Started Working on Endangered Languages.
*
*
*
*
*

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ପର୍ଫ୍ଲୋରୋହେକ୍ସିଲୋକ୍ଟେନ

**ପର୍ଫ୍ଲୋରୋହେକ୍ସିଲୋକ୍ଟେନ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **Perfluorohexyloctane**) **ମିବୋ** ଏହାର ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ, ହେଉଛି ଶୁଖିଲା ଚକ୍ଷୁ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଔଷଧ |  ଏହା ଆଖି ବୁନ୍ଦା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ | 

## ଆଧାର
ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟିନ-କେବଳ ବଟିକା

**ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟିନ-କେବଳ ବଟିକା** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **Progestin-only pills/** **POP/ ପିଓପି** ), **ମିନିପିଲ** ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଟିକା ଯେଉଁଥିରେ କେବଳ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟୋଜେନ ( ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟିନ୍ ) ଥାଏ ଏବଂ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ନ ଥାଏ । ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ୯% ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇଥିବାବେଳେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହା 0.୩% ଗର୍ଭବତୀ ହୁଅନ୍ତି ।  ବ୍ୟବହାର ବନ୍ଦ କରିବା ପରେ ଉର୍ବରତା ତୁରନ୍ତ ଫେରିଯାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟିନ୍-କେବଳ ସୂତ୍ର ଅଛି |   ଏହା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହା ପିଛା ୨୦୨୩ ସୁଦ୍ଧା ମାସକୁ ୨୫ରୁ ୨୦୦ ଡଲାର ମଧ୍ୟରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ।

## ଆଧାର
କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପା

**କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପା** ଭାରତର ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପଶ୍ଚିମ କାମେଙ୍ଗ ଜିଲ୍ଲାରେ କଥିତ ଏକ ଅଣଲିଖିତ ଚୀନ-ତିବ୍ଦତୀୟ ଭାଷା ଅଟେ ।

## ବର୍ଗୀକରଣ 
କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପାଙ୍କୁ ଭାରତରେ ତାୱାଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ତକ୍‌ପା ଭାଷା ସହିତ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏହା ପଡ଼ୋଶୀ ଦିରାଙ୍ଗ ମୋନପା ଭାଷାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ଅଟେ । ରୋଜର ବ୍ଲେଞ୍ଚଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଭୁଟାନରେ କହୁଥିବା ତଙ୍ଗଲା କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପାର ନିକଟତମ ବାହ୍ୟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଅଟେ । ଗ୍ଲୋଟୋଲଗ୍ ବୋଡ଼ିକ ଭାଷାର ଏକ ଉପଶାଖା ସାଙ୍ଗଲିକ୍ ଅଧୀନରେ କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପାକୁ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିଛି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଅନାଲ ଭାଷା

**ଅନାଲ ଭାଷା**କୁ ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରାମରେ କଥିତ ଭାଷା ଭାବରେ ନାମଫୋ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ । ଏହା ହେଉଛି ଉତ୍ତର କୁକିଶ୍ ଭାଷା ଯାହା ସିନୋ-ତିବ୍ଦତୀୟ ଭାଷା ପରିବାରର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ । ଏହା ଭାରତରେ ଅନାଲ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୦୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତରେ ଏହାର ୧୩,୯୦୦ ବକ୍ତା ଏବଂ ୨୦୧୦ରେ ବର୍ମାରେ ୫୦ ଜଣ ବକ୍ତା ଥିଲେ । ଏଥନୋଲୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଭାଷାର ବକ୍ତାମାନେ ମଇତେଇ ଭାଷାକୁ ସେମାନଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା (L2) ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।

ମଣିପୁର ସରକାରଙ୍କ ଭାଷା ଯୋଜନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ବିଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଏବଂ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ଅନାଲ ଭାଷା ଶିଖୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ₹୫,୦୦୦ (୨୦୨୩ ମସିହାରେ ₹୮,୫୦୦ କିମ୍ବା US $100 ସହିତ ସମାନ) ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ସାକ୍ଷରତା ହାର ପ୍ରାୟ ୭୪% ସହିତ ଅନାଲ ଲାଟିନ ଲିପିରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଇଛି ।

## ଭୌଗଳିକ ବିତରଣ
ଅନାଲ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ମଣିପୁରରେ ଚାନ୍ଦେଲ ଜିଲ୍ଲାରେ ଚାନ୍ଦେଲ ଏବଂ ଚକପୀକରୋଙ୍ଗ ପରି ସହରରେ ଚକପୀ ନଦୀ କୂଳ ଏବଂ ଟେଙ୍ଗନୌପାଳ ଜିଲ୍ଲା (ଏଥନୋଲୋଗ)ରେ ମଧ୍ୟ କଥିତ ହୋଇଥାଏ ।

### ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ
### ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ପୁରୁମ ଭାଷା

**ପୁରୁମ** (ପୁରୁମ ନାଗା) ଭାରତର ଏକ ନାଗା ଭାଷା ଅଟେ । ବକ୍ତାମାନେ ନିଜକୁ କୁକି ଏବଂ ଚିନ୍ ଜାତିର ଅଂଶ ପରିବର୍ତ୍ତେ ନାଗା ଜାତିର ଲୋକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି । ପିଟର୍ସନ୍ (୨୦୧୭) କୁକି-ଚିନ‌ର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଶାଖାର ଅଂଶ ଭାବରେ ପୁରୁମକୁ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିଥାଏ । ଏଥନୋଲୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଭାଷାର ବକ୍ତାମାନେ ମଇତେଇ ଭାଷାକୁ ସେମାନଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା (L2) ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।

## ଭୌଗଳିକ ବଣ୍ଟନ
ମଣିପୁର (ଏଥନୋଲୋଗ)ର ସେନାପତି ଜିଲ୍ଲାର ଫୈଜୋଲ, ଲାଇକୋଟେ, ଥୁଏସେନପାଇ ଏବଂ ଖାରାମ ପାଲେନ ଗ୍ରାମରେ ପୁରୁମ କଥିତ ।

ଭାରତର ୧୯୩୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁରୁମରେ ୧୪୫ ଜଣ ପୁରୁଷ ଏବଂ ୧୫୮ ଜଣ ମହିଳା ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ଜାତି ଧର୍ମ ପାଳନ କରିଥିଲେ; ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ୩୦୩ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ୧୯୫୧ ଜନଗଣନାରେ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୪୩ ହୋଇଗଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ

**ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ** ନେପାଳର ଇତିହାସରେ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମଲ୍ଲ ରାଜା ତଥା କାନ୍ତିପୁରର (ବର୍ତ୍ତମାନର କାଠମାଣ୍ଡୁ) ଶେଷ ମଲ୍ଲ ରାଜା  ଥିଲେ  । ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ ଜଣେ ସାହସୀ ଏବଂ ବୀର ରାଜା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହୀ ଏବଂ କ୍ରୋଧି ସ୍ୱଭାବର ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତ ସଂଗ୍ରାମରେ ବିତାଇବାକୁ ପଡିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ଏବଂ ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡିଲା |

ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲଙ୍କ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରକାଶଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜକୁମାର ଘୋଷିତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି କାରଣରୁ, ତାଙ୍କର କେତେକ କୂଳୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ ।

### ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲଙ୍କ ବଡ ଭାଇ ତଥା କାନ୍ତିପୁର ରାଜ୍ୟର ପ୍ରକୃତ ଭାବୀ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲ ଅତି କମ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜୟପ୍ରକାଶଙ୍କ ବଦଳରେ ଜୟପ୍ରକାଶଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ରାଜ୍ୟପ୍ରକାଶଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଅନେକ ରଜ ପାରିଷଦ ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ହେଲେ ଜୟପ୍ରକାଶ ହିଁ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବେ ବୋଲି ରାଜା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପରେ କୂଳୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନଙ୍କ ସହ ଜୟପ୍ରକାଶଙ୍କ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

### ଶାସନ 
#### ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ବିବାଦ 
୧୭୩୬ ମସିହାରେ ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । ରାଜ୍ୟପ୍ରକାଶଙ୍କୁ ତତ୍କାଳୀନ ରାଜା ବିଷ୍ଣୁ ମଲ୍ଲଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପରେ ଅର୍ଥାତ ଶବ ସତ୍କାର ପରେ ପିତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧୀକାରି ବିବାଦକୁ ନେଇ ନିଜ ଭାତୃବୃନ୍ଦ ତଥା କୂଳୀନ ମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଦ୍ରୋହର ସନ୍ଦେହ କରି ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରାଜ୍ୟପ୍ରକାଶଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।

କିଛି ସମୟ ପରେ କିଛି ରାଜ ପାରିଷଦ ତଥା ରାଜଦରବାର କର୍ମଚାରୀ ଷଡଯନ୍ତ୍ର କରି ତାଙ୍କ ସାନଭାଇ ନରେନ୍ଦ୍ରପ୍ରକାଶଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାଗର ଶାସକ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କଲେ । ଜୟପ୍ରକାଶ ଚାରିମାସ ପରେ ନରେନ୍ଦ୍ରପ୍ରକାଶଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ ଏବଂ ନରେନ୍ଦ୍ରପ୍ରକାଶ ଭଦଗାଓଁକୁ ପଳାୟନ କଲେ ଓ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

### ଗୋର୍ଖାଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ 
୧୭୩୭ ମସିହାରେ, ଗୋରଖାର ନରଭୁପାଳ ଶାହା ନୁଆକୋଟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

୧୭୪୪ ମସିହାରେ, ପ୍ରୀତି ନାରାୟଣ ଶାହା ପୁନର୍ବାର ନୁଆକୋଟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି କାନ୍ତିପୁରକୁ ଅଧିକାର କରିନେଇଥିଲେ ।

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରୀତି ନାରାୟଣ ଶାହା ନୁଆକୋଟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, କାନ୍ତିପୁରର ସମର୍ଥକ ତଥା ସୁରକ୍ଷାଦାତା, ଜୟପ୍ରକାଶ ସେତେବେଳେ  କାଶିରାମ ଥାପାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସୁରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତ ସୈନ୍ୟ ପଠାଇଥିଲେ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ୧୭୪୬ ମସିହାରେ ଘଟିଥିଲା ​​ଯେଉଁଠାରେ କାଶିରାମ ଥାପା ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଜୟପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ କାଶୀରାମଙ୍କ ପ୍ରତାରଣା ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ । ଜୟ ପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ ଏଥିରେ ଉତ୍‌କ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।  ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାତ୍ରା ପର୍ବ ଚାଲିଥିଲା, ପ୍ରୀତି ନାରାୟଣ ଶାହା ୟେନ (କାନ୍ତିପୁର) ଉପରେ ସହସା ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଜୟ ପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ ଅସହାୟ ହୋଇ ସେ ଲଲିତପୁରକୁ ଯାଇ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ । ତେଜ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲ ସେହି ରାଜ୍ୟକୁ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ ପ୍ରୀତି ନାରାୟଣ ଶାହା ଲଲିତପୁର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତେଜ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କ ସହ ଜୟ ପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ ନିଜ ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ତଥା ରାଜନୈତିକ ଶରଣ ନେବାକୁ ଭକ୍ତପୁରକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ପ୍ରୀତି ନାରାୟଣ ଶାହା ଭକ୍ତପୁର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ରଣଜିତ ମଲ୍ଲ  ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ପରେ, ରଣଜିତ୍ ମଲ୍ଲଙ୍କୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଜୀବନ ବିତାଇବାକୁ କାଶୀକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା । ଜୟ ପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତେଜ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କୁ ଆଜୀବନ କାରାଗାରରେ ରଖାଯାଇଥିଲା ।

### reference 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳ
ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା ଫାଟ

**ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା ଫାଟ**,  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Diaphragmatic rupture**) ହେଉଛି ଏକ ମାଂସପେଶୀ ଫାଟ ଯାହା ଛାତି ଓ ଉଦର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନରେ ଥାଏ ଓ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଛାତି ଏବଂ ପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ  ଅସୁବିଧା ଏବଂ ଫୁସଫୁସ ଶବ୍ଦ କମିଯିବା ।  ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ପେଟରେ ଥିବା ବିଷୟବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା ମଧ୍ୟରେ ହାର୍ନିଆ ହୋଇ ଛାତିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଡାଇଫ୍ରାଗମେଟିକ୍ ହର୍ନିୟନ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିପାରେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅନ୍ତନଳୀରେ ଚିପି ହୋଇପାରେ । 

## ଆଧାର
ସାଂସୀ ଭାଷା

**ସାଂସୀ ଭାଷା**, ସାଂସୀବୋଲି କିମ୍ବା ଭିଲକୀ, ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀର ଏକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହି ଭାଷା ନାମମାତ୍ର ସାଂସୀ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତରେ ୬,୦୦୦ (୨୦୦୨) ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନରେ ୨୦,୦୦୦ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି ।

ଏଥନୋଲୋଗ ଏହାକୁ ପଶ୍ଚିମ ହିନ୍ଦୀର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ପରିଦର୍ଶିତ କରିଥାଏ ।କେତେକ ଉତ୍ସ ଏହାକୁ ରାଜସ୍ଥାନୀ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ ଏହାକୁ ପଞ୍ଜାବୀ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିଛି । ପାକିସ୍ତାନରେ ଏକ ହଜାର ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ କାବୁତ୍ରା ଭାଷା ପରସ୍ପର ବୁଝି ପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଅଟେ । ସେମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପାରିକ ବୃତ୍ତି ବାଣିଜ୍ୟଠାରୁ ଚାଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ହୋଇଥାଏ ।

## ଆଧାର
:*

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ସାହୁ

**ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ସାହୁ** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ନାଟ୍ୟାଭିନେତା। ତାଙ୍କ ରଚିତ ଯାତ୍ରା ନାଟକ ମଧ୍ୟରେ ନାଟକ *କିଏ ଯୋଡ଼ିଦେବ ଭଙ୍ଗା ଚୁଡ଼ିକୁ* ନିୟତି ଗଣନାଟ୍ୟରେ ୧୪ ବର୍ଷ ଧରି ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରିଥିଲା। 

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଲକ୍ଷ୍ମୀସାଗର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ହାଇସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିବାବେଳେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ୧୯୭୯ରେ ନିଜ ଗାଁରେ ଯବାନ୍ କ୍ଲବ୍ ନାମରେ ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି କ୍ଲବ୍ ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରାୟ ୧୫ଟି ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ନିଜ କର୍ମସ୍ଥଳୀ ସର୍ଭେ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ମନୋରଞ୍ଜନ କ୍ଲବ୍ ପାଇଁ ନାଟକ ଲେଖିବା ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ଯାତ୍ରା ଜଗତର ଅନ୍ୟତମ କୁଶଳୀ ନାଟ୍ୟକାର, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ଅଭିନେତା ଭାବେ ସୁନାମ ଅର୍ଜିଥିଲେ । ସେ ୧୫୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ନାଟକ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେଉଁଥିରୁ ସେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ନାଟକ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ମଞ୍ଚସ୍ଥ । ସେ କୋଣାର୍କ ଗଣନାଟ୍ୟ, ନିୟତି ଗଣନାଟ୍ୟ, ତାରପୁର ଅପେରା, ସୋନାଲି ଗଣନାଟ୍ୟ, ଠାକୁରାଣୀ କଳାକୁଞ୍ଜ, ଉତ୍ତରକୂଳ, ବାଣେଶ୍ୱରୀ, ଦୁର୍ଗାଶ୍ରୀ, ରାଜଶ୍ରୀ, କଳିଙ୍ଗ, ଧଉଳି, ରାଜଧାନୀ ଅପେରା, ଯାତ୍ରା ଦର୍ଶକ ମହଲ, ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ, ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଗଣନାଟ୍ୟ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଗଣନାଟ୍ୟ, ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର, ଗୌରୀ, ତ୍ରିନାଥ, ତ୍ରିବେଣୀ, ପାର୍ବତୀ, ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଅପେରା ଆଦି ଯାତ୍ରା ଦଳ ପାଇଁ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ । 

## ରଚିତ ନାଟକ 
* *କାଳିଆ ପାଖରେ ବଳିଆ ଭାଇ
* *ପାଉଁଶ ତଳର ନିଆଁ
* *ବାଟ ଛାଡ଼ ଷଣ୍ଢ ଆସୁଛି
* *କିଏ ଯୋଡ଼ିଦେବ ଭଙ୍ଗା ଚୁଡ଼ିକୁ
* *ଉଧାର ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର
* *ସତୀ ସାବିତ୍ରୀର ଅସତୀ ରୂପ
* *ମୋ ନାଁଟି ଲିଲି-ମୁଁ ଆସିଛି ବୁଲି
* *ଦିନରେ ତାରା ରାତିରେ ଖରା
* *ଅସଲି ଚେହେରା ଙ୍କଲି ଲୋକ
* *କଚେରୀ ନାଁରେ ବଡ଼ଦେଉଳ
* ଏମିତି ଦଶା ବାପକୁ ଡାକୁଛି ପୁଅ ମଉସା
* *ଗଙ୍ଗା ନୁହେଁ କଳଙ୍କିନୀ*
* *କିଣା ସ୍ୱାମୀ ନେଇ କରିଛି ଘର*
* *ହଜି ଯାଇଥିଲେ ଖୋଜି ଆଣିବି*
* *ଧଳା କାଇଁଚ*
* *ଆଲୋ କେତକୀ - ଆ ରାତିକି*
* *ଅଗଣା ମଝିରେ ଶାଗୁଣା ବସା*
* *ବାଣୀବିହାରରେ ବାହାଘର, ଖଣ୍ଡଗିରିରେ ଚଉଠି*
* *ଅପାକୁ ସୁନ୍ଦର ରୂପା ପାଉଁଜି*
* *ଫଟା କପାଳକୁ ଫିକା ସିନ୍ଦୂର*
* *ରାଜଧାନୀ ତତେ ଦୂରୁ ଜୁହାର*
* *ରାମର ସିନ୍ଦୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶଙ୍ଖା*
* *ବର୍ଷା ଆଖିରେ ଲୁହ*
* *ସବୁ ରାଜନୀତି ରାଜଧାନୀରେ*
* *ମେଘରେ ଲାଗୁଛି ନିଆଁ-ସବୁ ଦେଖୁଛି କାଳିଆ*
* *ଆଉ ଫେରିବନି ଫଗୁଣ*
* *ରାଜଧାନୀ ଝିଅ ଭିକ ମାଗୁଛି*
* *ଗଜପତି ଆଜି ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ*
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଉଶୋଜୀ ଭାଷା

ଉଶୋଜୀ କିମ୍ବା ଉଶୋଜୋ (, ; ) ହେଉଛି ପାକିସ୍ତାନର ଖୈବର-ପଖ୍ତୁନଖ୍ବା ପ୍ରଦେଶର କୋହିସ୍ତାନ ଏବଂ ସ୍ୱାତ ଜିଲ୍ଲାରେ କଥିତ ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଅଟେ ।

## ଏହାର ସ୍ଥିତି
ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପସ୍ତୋ ଭାଷାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ହେତୁ ଉଶୋଜୀ ଭାଷା ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ୱାତରେ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ବିପଦରେ ପଡିପାରେ ।

## ସଂଖ୍ୟାଗୁଡିକ
## ବନାନ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପାକିସ୍ତାନର ଭାଷା
ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ

**ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ** (ନେପାଳୀ: श्रीनिवास मल्ल) ଜଣେ ମଲ୍ଲ ରାଜବଂଶର ରାଜା ଏବଂ ପାଟଣର ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ସିଦ୍ଧ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ ୧୬୬୧ରୁ ୧୬୮୫ ମସିହାରେ ଅପହରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଟଣରେ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ ।

### ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ ପିଲାଦିନରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ସିଦ୍ଧ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଡିତ ଥିଲେ । ୧୬୪୧ ସୁଦ୍ଧା ଶ୍ରୀନିବାସ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ଶାସନ ଦାୟୀତ୍ୱ ମିଳିତ ଭାବରେ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗମ ହୋଇଗଲେ । ଏପରିକି ୧୬୪୯ ମସିହା ବେଳକୁ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ରାଜ୍ୟ ମିଳିତ ଶାସକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ |

### ଶାସନ 
୧୬୫୭ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପିତା ସିଦ୍ଧିନରସିଂହା ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା କାରଣରୁ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେଇଯାଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୬୬୧ ମସିହାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପାଟଣର ରାଜା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାଟଣର ପଶ୍ଚିମ ସୀମା ଗୋରଖା ଏବଂ ତାନାହୁନ୍ ରାଜ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ଗାଜୁରିପେଡା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିଲା ।

### ଉତ୍ତରାଧୀକାରୀ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୋଗନରେନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲଙ୍କୁ ପିଲାଟିଦିନରୁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଇବାର ତାଲିମ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲଙ୍କ ମା ୧୬୭୯ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହାର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଯୋଗନରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜା ଉତ୍ପୀଡନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଜଡିତ ଥିବାରୁ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଉପରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ୧୬୮୫ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀନିବାସ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ସିଂହାସନ ଛାଡିଥିଲେ ।

#### ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳ
ଡୋଟେଲି ଭାଷା

of Nepal discusses cooking mutton and fish in the Achhami dialect.]]

**ଡୋଟେଲି** କିମ୍ବା ଡୋଟିୟାଲି (ଡୋଟେଲି-ଦେବନାଗରୀ: डोटेली) ହେଉଛି ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଯାହା ପ୍ରାୟ ୪୯୫,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ନେପାଳରେ ରୁହନ୍ତି । ଏହା ଖସର ଏକ ଉପଭାଷା ଅଟେ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଧୁନିକ ନେପାଳୀ ଭାଷାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ଏବଂ ଏହା ଦେବନାଗରୀ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଛି । ନେପାଳର ସମ୍ବିଧାନର ୨୦୭୨ (୨୦୧୫)ର ଭାଗ ୧, ଧାରା ୬ ଅନୁଯାୟୀ ନେପାଳରେ ଏହାର ସରକାରୀ ସ୍ଥିତି ରହିଛି । ଡୋଟେଲିର ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପଭାଷା ରହିଛି, ଯଥା ବଇଟାଡେଲି, ବଝାଙ୍ଗି ନେପାଳୀ, ଡାରଚୁଲି ଏବଂ ଡୋଟେଲି । ଏହି ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ଅଧିକ ଏବଂ ଡୋଟେଲିର ସମସ୍ତ ଉପଭାଷା ଭାଷା ଆଧାରିତ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଅଂଶୀଦାର କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ ।

## ନମୁନା ପାଠ 
हमरो प्यारो देश को नेपाल हो
-----ହମରୋ ପ୍ୟାରୋ ଦେଶ କୋ ନେପାଳ ହୋ 

## ସରକାରୀ ସ୍ଥିତି
ନେପାଳର ଭାଷା ଆୟୋଗ ସୁଦୂର-ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଦେଶରେ ସରକାରୀ ଭାଷା ଭାବରେ ଡୋଟିୟାଲି ଭାଷାକୁ ଆଧିକାରୀଙ୍କ ଭାଷା ଭାବେ ସୂଚିତ କରିଛନ୍ତି ।

## ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଇତିହାସ
ଯଦିଓ ଡୋଟିୟାଲି ଭାଷା ନେପାଳୀ ସହିତ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଡୋଟିୟାଲିକୁ ମାକ୍ରୋଲାଙ୍ଗେଜ୍ ନେପାଳୀର ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ନେପାଳରେ, ଡୋଟେଲିକୁ ଏକ ନେପାଳୀ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳୀ ଭାଷା
କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀ ଭାଷା

**କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀ** (کنڈل شاہی, କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀ) ହେଉଛି ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଯାହା ପାକିସ୍ତାନର ଆଜାଦ କାଶ୍ମୀରର ନୀଲମ ଉପତ୍ୟକାର କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀ ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରାୟ ୭୦୦ ଲୋକ କହିଥାନ୍ତି । ଏହା ଏକ ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଭାଷା ଏବଂ ଏହାର ବକ୍ତାମାନେ ହିନ୍ଦକୋ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛନ୍ତି ।

## ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନ
ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀଗୁଡ଼ିକରେ କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀର ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।

### ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ
ଦାର୍ଦିକ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀ ଅସାଧାରଣ ଅଟେ କାରଣ ଏହାର ସମ୍ମୁଖ ଗୋଲାକାର ସ୍ୱର ରହିଛି ।

### ଧ୍ୱନି
## ସଙ୍କଟାପନ୍ନ
କୁଣ୍ଡଳ ଶାହୀ ଭାଷା ଗୁରୁତର ଭାବେ ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି । ଏଠାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଭାଷାର ସଂଖ୍ୟା ୫୦୦ରୁ କମ୍ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶଙ୍କ ବୟସ ୪୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପାକିସ୍ତାନୀ ଭାଷା