ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ

**ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ** (କିମ୍ବା **NSD** ) ହେଉଛି ଭାରତର ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ନାଟ୍ୟ ତାଲିମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ । ଏହା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏକ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ସଂଗଠନ । ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା । ୨୦୦୫ରେ ଏହାକୁ ଡିମଡି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ୨୦୧୧ରେ ଏହି ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହର କରା ଯାଇଥିଲା ।

## ଇତିହାସ 
୧୯୫୪ ମସିହାରେ ଏକ ଆଲୋଚନାରେ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ଏହି ବାବଦରେ ଏକ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ସ୍କିମ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ, ଏଥି ପାଇଁ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ଭାରତୀୟ ନାଟ୍ୟ ସଂଘ ୧୯୫୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ୟୁନେସ୍କୋ ସହାୟତାରେ ଏସିଆନ ଥିଏଟର ଇନଷ୍ଟିଚୁଟ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା । ୧୯୫୮ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ନେଇଥିଲା ।  

୧୯୫୯ ମସିହାରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଟିର ନୂତନ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଟିର ନାମ ଥିଲା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଏସୀୟ ନାଟ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଏହା ଦକ୍ଷୀଣ ନିଜାମୁଦ୍ଦିନଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିଲା । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଚର ପିଲାମାନେ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ନ ହୋଇଥିଲେ । ଇବ୍ରାହିମ ଅଲକାଜୀ (୧୯୬୨-୧୯୭୭)  ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିବା ସମୟରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ବ୍ୟାପକ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥିଲା । ସିଲାବସ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ନିଜସ୍ୱ କାମ୍ପସକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଓ ନୂତନ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆଦି ତାଙ୍କରି ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା ।  

୧୯୭୫ ମସିହରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଟି ସ୍ୱପରିଚାଳିତ ହୋଇ କେବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୭୫ରେ ଏହା ନିଜସ୍ୱ କାମ୍ପସ ମଣ୍ଡି ହାଉସକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା ।   

### ଡିମଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ମାନ୍ୟତା  
୨୦୦୫ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୬ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସରକାର ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।   କିନ୍ତୁ ୨୦୧୦ରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିଜର ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀତା, ନମନିୟତା ଓ ବୈଷୟିକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆଦି କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ନକରିବା ପାଇଁ ନିଜର ଡିମଡ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ନିବେଦନ କରିଥିଲା । ୨୦୧୧ ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ଏହି ଡିମଡ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରା ଯାଇଥିଲା ।

## ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ବିଭାଗ 
### ରେପର୍ଟୋରୀ କମ୍ପାନୀ  
ଡାହାଣ|thumb|250x250_ପିକସେଲ| ରେପର୍ଟୋରୀଦ୍ୱାରା ୨୦୧୧ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ନାଟକ
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ବୃତ୍ତିଗତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ୱିଙ୍ଗ, 'ନ୍ୟାସନାଲ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଡ୍ରାମା' ରେପର୍ଟୋରୀ କମ୍ପାନୀ ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ଓମ ପୁରୀ ।   

### ସଂସ୍କାର ରଙ୍ଗ ଟୋଲୀ 
୧୯୮୯ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ, 'ସଂସ୍କାର ରଙ୍ଗ ଟୋଲୀ' ନାମକ 'ଥିଏଟର-ଇନ୍-ଏଜୁକେସନ୍ କମ୍ପାନୀ' (TIE) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା । ଏହା ୮ରୁ ୧୬ବର୍ଷ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନାଟକ ବାବଦରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଥାଏ | କମ୍ପାନୀ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ବୟସ୍କ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ନାଟକ ପରିବେଷଣ କରିଥାଏ । 'ଜଶନ୍-ଇ-ବଚପନ' ଏବଂ 'ବାଲ ସଙ୍ଗମ' ନାମରେ ଏହି କମ୍ପାନୀ ନିଜର ବାର୍ଷିକ ନାଟ୍ୟ ଉତ୍ସବ ପରିବେଶଣ କରିଥାଏ ।  

## ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ 
ବିଦ୍ୟାଳୟ କ୍ୟାମ୍ପସରେ ତିନୋଟି ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ ଅଛି: 
* ଅଭିମଞ୍ଚ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ 
* ସମ୍ମୁଖ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ 
* ବହୁମୁଖ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ 

## ଆଞ୍ଚଳିକ କେନ୍ଦ୍ର 
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଚଳିକ କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି । ପ୍ରଥମ ଆଞ୍ଚଳିକ କେନ୍ଦ୍ର ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୯୪ରେ ବାରଣାସୀରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପ୍ରାକ୍ତନ ଛାତ୍ର 
* ବିଜୟ ମହାନ୍ତି
* ଅଜିତ ଦାସ
* ମନୋଜ ମିଶ୍ର
* ସତ୍ୟବ୍ରତ ରାଉତ
* ସୂର୍ଯ୍ୟ ମହାନ୍ତି
* ନାରାୟଣ ପତି
* ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ରଥ
* ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ

## ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ 
୧୯୫୯ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ପରଠାରୁ ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟର ୧୧ ଜଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରହିଛନ୍ତି । 

* ସତୁ ସେନ (୧୯୫୯-୬୧)
* ଇବ୍ରାହିମ ଅଲକାଜୀ (୧୯୬୨-୭୭)
* ବି ଭି କାରନ୍ଥ (୧୯୭୭-୮୨)
* ବି ଏମ ଶାହା (୧୯୮୨-୮୪)
* ମୋହନ ମହର୍ଷି (୧୯୮୪-୮୬)
* ରତନ ଥିୟମ (୧୯୮୭-୮୮)
* କିର୍ତ୍ତୀ ଜୈନ (୧୯୮୮-୯୫)
* ରାମ ଗୋପାଳ ବଜାଜ (୧୯୯୫- ୨୦୦୧)
* ଦେବେନ୍ଦ୍ର ରାଜ ଅଙ୍କୁର (୨୦୦୧ - ୨୦୦୭)
* ଅନୁରାଧା କପୁର (ଜୁଲାଇ ୨୦୦୭- ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩)
* ୱମନ କେନ୍ଦ୍ରେ (ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୩- ୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮)
* ସୁରେଶ ଶର୍ମା (ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ - )

## ଆଧାର 
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 
* ଅଫିସିଆଲ୍ **NSD** (ନ୍ୟାସନାଲ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଡ୍ରାମା) ୱେବସାଇଟ୍ |  
* ସରକାରୀ ଭରତ ରଙ୍ଗ ମହୋତ୍ସବ ୱେବସାଇଟ୍ | 
* NSD ଆଲୁମିନି - କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ଆସୋସିଏସନ୍ |