ସହଦେବ ସାହୁ

**ସହଦେବ ସାହୁ** (ଜନ୍ମ: ୯ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୪୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ନିଜର ସାହିତ୍ୟ କୃତି *ସୃଷ୍ଟିର ଜାତକ ଓ ଜୀବନ ଘଡ଼ି* ପାଇଁ ସେ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ସହଦେବ, ୧୯୪୧ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୯ ତାରିଖରେ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଭାଗବତ ସାହୁ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀୟା ସାହୁ ଥିଲା । ସେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର ହାଇସ୍କୁଲରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ ଓ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ଆଇଏସସି ପାସ କରିଥିଲେ । ଏହି ଉଭୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ସେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ୧୯୬୧ରେ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଓ ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶ୍ରେଣୀରେ ସେ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

ସହଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁମିତ୍ରା ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦୁଇପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସୁବ୍ରତ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଓ କନିଷ୍ଠ ସୁଜିତ ଜଣେ ସଫ୍ଟୱେୟାର କର୍ମୀ ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ସହଦେବ, ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ଯୋଗଦେଇ, ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ସମେତ, ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦରେ ରହିଥିଲେ । ଅବସର ପରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଭାବରେ (୦୧/୧୧/୨୦୦୦ - ୩୧/୧୦/୨୦୦୩) କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏତଦ ବ୍ୟତୀତ ସେ ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ, ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ମୃତି ପରିଷଦ, ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନା ଆଦି ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଅନ୍ୟ ବହୁ ସାମାଜିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଛନ୍ତି ।
## ସାହିତ୍ୟ କୃତି
### ଗଳ୍ପ
* ଏ ଦିଗ ସେ ଦିଗ - ୧୯୮୩
* ଆକାଶ କଲ୍ୟାଣ - ୧୯୮୫
* ଖଜୁରି ଗଛର ଶେଷ ପାହାଚ - ୧୯୯୧
* କଣ୍ଟାବାଡ଼ - ୧୯୯୫
* ସଲିଳ ସମାଧି - ୨୦୦୦
### ପ୍ରବନ୍ଧ
* ସମସ୍ୟା ଆଜି ଓ କାଲିର - ୧୯୭୬
* ଅନ୍ୟର ଆଈନାରେ - ୧୯୯୮
### ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ
* ଭିନ୍ନ ଦେଶ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି - ୧୯୯୦
### ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ
* ସରଗର ଚାନ୍ଦ - ୧୯୮୫
* ଦୈବୀ ପକ୍ଷୀ - ୧୯୮୯
* ବୁଦ୍ଧି ହିନ ବଳ - ୧୯୯୧
* ବୁଦ୍ଧି ପରୀକ୍ଷା ଭାଗ ୧ ଓ ୨ - ୧୯୮୪-୮୫
* ଯେତେ ଦୂର ସେତେ ପାଖ - ୧୯୮୯
* ଆଖିର ଲୁଚକାଳି - ୧୯୮୯
* ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରାଣୀ ଜଗତ ଭାଗ ୧ ଓ ୨ - ୧୯୯୧
* ବିଜ୍ଞାନ ରହସ୍ୟ - ୧୯୮୯
* ଏମିତି ବି ଉଦଭାବନ ହେଉଛି - ୧୯୯୧
### ବିଜ୍ଞାନ ଭିତ୍ତିକ ସାହିତ୍ୟ
* ତାରକା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧ - ୧୯୮୬
* ସୃଷ୍ଟିର ଜାତକ ଓ ଜୀବନଘଡ଼ି - ୧୯୯୫
* ବିଜ୍ଞାନ ବୋଧ ଭାଗ ୧ ଓ ୨ - ୧୯୯୮/୨୦୦୦
* ଚଳନ୍ତି ବିଜ୍ଞାନ - ୨୦୦୦
* ଆଖିର ଲୁଚକାଳି - ୨୦୦୧
* ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ, ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା - ୨୦୦୨
* ଯନ୍ତ୍ରପାତିର କାହାଣୀ - ୨୦୦୨
* ଇଣ୍ଟରନେଟର କାହାଣୀ, ଅରୁ ହ ଯାଏଁ - ୨୦୦୧
* ସଚିତ୍ର ଇଣ୍ଟରନେଟ - ୨୦୦୯
* ଆମେ ଅକାଳକୁ ଡାକି ଆଣୁଛୁ - ୧୯୯୬ (ନେସନାଲ ବୁକ ଟ୍ରଷ୍ଟ)
* ପାଗଳ ଆମ୍ବ - ୧୯୯୭ (ନେସନାଲ ବୁକ ଟ୍ରଷ୍ଟ)
* ମୀର ସ୍ପେସ ଷ୍ଟେସନ - ୨୦୦୨ (ନେସନାଲ ବୁକ ଟ୍ରଷ୍ଟ)
### କବିତା
* ବରଗଛ ଓ ବସ୍ତି - ୧୯୯୫
### ଅନ୍ୟ ଲେଖକଙ୍କ ସହିତ ସହ-ଲେଖନ
* କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପରିଚୟ
* ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ର
* ଗଛଲତାର ସଂସାର
### ଇଂରାଜୀ ପୁସ୍ତକ
* ରେସ୍ପନ୍ସିଭ ଆଡମିନିଷ୍ଟ୍ରେସନ (Responsive Administration)
* ଏ ଗାଇଡ଼ ଟୁ ଷ୍ଟାମ୍ପ କଲେକ୍ଟିଂ (A Guide to Stamp Collecting)
* ଆୱାର ନେସନାଲ ସିମ୍ବଲ: ଆନ ଓଭରଭ୍ୟୁ, ୨୦୦୧ (Our National Symbols: An Overview, 2001)
* ଫୋକ ଟେଲ୍ସ ଅଫ ଓଡ଼ିଶା (Folk Tales of Orissa 2001)
* ଟେଲସ ଫ୍ରମ ରାମାୟଣ (Tales From Ramayana)

### ହିନ୍ଦୀ ପୁସ୍ତକ
* ଆକାଶ କୁସୁମ
* ସୃଷ୍ଟି କି ଜନମପତ୍ରୀ

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା), ୧୯୯୭ 
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୦
* ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୫ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ ଲୋକପ୍ରିୟ ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୩ (ଓଡ଼ିଶା ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୪ (ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୁସ୍ତକମେଳା)
* ପ୍ରଜ୍ଞାରତ୍ନ ସମ୍ମାନ - ୨୦୨୩ (ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପ୍ରଦତ୍ତ)

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୧ ଜନ୍ମ