ବଡ଼ଦିନ ଗଛ

**କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଟ୍ରି** ବା **କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ** ବା **ବଡ଼ଦିନ ଗଛ** (ଇଂରାଜୀରେ **Christmas tree**) ଏକ କୋନାକାର ଗଛ ଯାହାକୁ ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିଥାନ୍ତି । ପାଇନ୍ ଜାତୀୟ କୌଣସି ଗଛର ଅଂଶ ବା କୃତ୍ରିମ ଗଛକୁ ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ ସଜାଇବାର ପ୍ରଥା ଉତ୍ତର ୟୁରୋପରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଲିଭୋନିଆରେ (ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ଇଷ୍ଟୋନିଆ ଓ ଲାଟ୍‍ଭିଆ) ଏହି ପ୍ରଥା ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ଜର୍ମାନୀର ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ୍‍ମାନେ ଏହି ସଜ୍ଜିତ ଗଛ ଘରକୁ ଆଣୁଥିଲେ ବା ଗଛକୁ ଘରକୁ ଆଣି ସଜାଉଥିଲେ । ପରେ ଏହି ପ୍ରଥାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଜର୍ମାନୀର ଲୁଥେରାନ୍ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ବଲ୍‍ଟିକ୍ ସାଗରତଟସ୍ଥ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପରିବାରମାନଙ୍କରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।

ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ କାଗଜର ଗୋଲାପ ଫୁଲ, ସେଓ ଫଳ, ୱେଫର୍, ଚକମକିଆ ଝରା ବା ଝାଲେରୀ ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଇତ୍ୟାଦିଦ୍ୱାରା ସଜାଇବାର ପ୍ରଥା ରହିଛି । ଅଷ୍ଟଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ମହମବତୀ ଓ ଦୀପର ଆଲୋକମାଳାରେ ଏବଂ ଅଧୁନା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଲୋକମାଳାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଉଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଏହି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ନୂତନ ବଡ଼ଦିନ ମାଳା, ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ବଲ୍ ଓ ଚକୋଲେଟ୍ ଇତ୍ୟାଦିଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଜାଯାଉଛି । ଗଛର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାଗରେ ଏକ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳମାନ ତାରକା ଖଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଯୀଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କାହାଣୀର ଜଣେ ଚରିତ୍ର ବେଥ୍ଲେହେମ୍ ତାରକାର ଦେବଦୂତ (ଏଞ୍ଜେଲ୍) ଗାବ୍ରିଏଲ୍‍ଙ୍କ ସୂଚକ । ରିବନ୍ ଫିତା ସାହାଯ୍ୟରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଡାଳରୁ ଜିଞ୍ଜର୍ ବ୍ରେଡ଼୍ (ଅଦା ପାଉଁରୁଟି), ଚକୋଲେଟ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଇଦ୍ୟାଦି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଝୁଲାଇ ଦିଆଯାଏ ।

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପରମ୍ପରାରେ ଦେଶ ଅନୁସାରେ କେଉଁ ଦିନ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଯିବ ବା ହଟାଇ ଦିଆଯିବ, (ଆଗମନର ପ୍ରଥମ ଦିନ ବା ବଡ଼ଦିନର ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ) ସେଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ । ସେହିପରି ଆଗମନର ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ରାତ୍ରରେ ବା ପ୍ରଭୁପ୍ରକାଶ ଋତୁର ଶେଷ ଦିନ (କ୍ୟାଣ୍ଡେଲ୍‍ମାସ୍) ଦିନ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।

କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ କେହି କେହି "ୟୁଲ୍ ଗଛ" ବା "ୟୁଲ୍ ଟ୍ରି (Yule tree)" ସହ ତୁଳନା କରିଥାନ୍ତି ଯାହାର ଉଲ୍ଲେଖ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକକଥାରେ ରହିଛି ।

## ଇତିହାସ
### ଆଧୁନିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥାର ଆରମ୍ଭ
ଆଧୁନିକ ଜର୍ମାନୀର ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଯୁଗରେ ଆଧୁନିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ପ୍ରଚଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରଚଳିତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ନେତା ମାର୍ଟିନ୍ ଲୁଥର୍‍ଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କେହି କେହି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ମାର୍ଟିନ୍ ଲୁଥର୍ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଚିରହରିତ୍ ଗଛରେ ମହମବତୀ ରଖି ସଜାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ଆଲୋକମାଳା ଶୋଭିତ ଗଛ ପ୍ରଥାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଇପାରେ ।

୧୫୭୬ ମସିହାର ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ଖୋଦିତ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଉଲ୍ଲେଖ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଥମ ଲିପିବଦ୍ଧ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରେ । ଏହି ପ୍ରସ୍ତରକଳା ତୁର୍କହାଇମ୍ (ତତ୍କାଳୀନ ଜର୍ମାନୀ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଅବସ୍ଥିତ) ସହରର ଏକ ଘରେ ରହିଛି ।

ଯଦିଓ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବଡ଼ଦିନ ଛୁଟି ସମୟର ଆଗମନର ସୂଚକ, ପୂର୍ବେ କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ପାଗାନ୍ ପ୍ରଥା ଥିଲା ଓ ଏହାର ବଡ଼ଦିନ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ନଥିଲା ।

### ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପୂର୍ବତନ ମୂଳ ପ୍ରଥା
ବାଇବେଲ୍ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ "ସ୍ୱର୍ଗର ଗଛ (ଇଂରାଜୀରେ tree of life ବା tree of paradise)" ସହିତ ଆଧୁନିକ ସମୟର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି । ବାଇବେଲ୍‍ର ଏକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଆଡାମ୍ ଓ ଇଭ୍ ନାମକ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ ମାନବ ଜାତିର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଏହି କାହାଣୀ ବିଭିନ୍ନ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ନାଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ଡିସେମ୍ବର୍ ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ । ଏହି ସବୁ ନାଟକର ମଞ୍ଚର ପ୍ରଚ୍ଛଦଭୂମିରେ ଲାଲ୍ ସେଓ (ନିଷିଦ୍ଧ ଫଳ - forbidden fruitର ସୂଚକ) ଓ ୱେଫର୍ (ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ବା ମୁକ୍ତିର ସୂଚକ) ଇତ୍ୟାଦିରେ ଲଦା ଏକ ଗଛ ରହିଥାଏ । ଯୀଶୁ ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତର ଦୃଶ୍ୟ ସହିତ ଏହି ସ୍ୱର୍ଗର ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଘରମାନଙ୍କରେ ଲୋକେ ସଜାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଗଛମାନଙ୍କରେ ସେଓ ଫଳ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଚକମକିଆ ପେଣ୍ଡୁ ବା ବଲ୍ ଖଞ୍ଜି ଦିଆଗଲା । 

ମଧ୍ୟଯୁଗ ପରେ (ପ୍ରାୟ ୧୪୦୦ ମସିହାରେ) ପର୍ତ୍ତୁଗାଲର ଆଲ୍କୋବାକାରେ ଆଧୁନିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଆଉ ଏକ ପୂର୍ବ ରୂପର ଉଲ୍ଲେଖ  “ଅର୍ଡର୍ ଅଫ୍ ସିଷ୍ଟର୍”ର ରେଜିମେଣ୍ଟ୍ (ନନ୍ ଓ ପାଦ୍ରୀଙ୍କ ସଙ୍ଗଠନ)ର ବିଧିରେ ମିଳେ । ଏଥିରେ ବଡ଼ଦିନ ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏକ ବୁଦାଳିଆ ସବୁଜ ଗଛର ଡାଳ ବାଛିବା, ସେ ଡାଳରେ କମଳା ଫଳ କେତୋଟି ଲଗାଇବା, ମହମବତୀ ଲଗାଇବା, ଡାଳକୁ ଏକ ଲମ୍ବା ଦଣ୍ଡରେ ଓହଳାଇବା ଇତ୍ୟାଦିର ବିଧି ଉଲ୍ଲିଖିତ ରହିଛି ।

ପ୍ରାକ୍-ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ପ୍ରଥା ଓ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜର୍ମାନ୍ ପ୍ରଥା ସମାନ ବୋଲି କହିବା ବିବାଦୀୟ ହୋଇପାରେ । କାରଣ, ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥାର ଉତ୍ସ ହେଉଛି ଲୁଥେରାନ୍ ସଂସ୍କୃତି । ତେବେ ଅନ୍ୟ ବହୁଗୁଡ଼ିଏ ଉତ୍ସ ପ୍ରାକ୍-ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପ୍ରଥା ଓ ୧୬୦୦ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ରହିଥିବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ପ୍ରତୀକବାଦ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ବ୍ରିଟାନିଆ ଜ୍ଞାନକୋଷରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ରହିଛି ଯେ, "ଚିରହରିତ୍ ବୃକ୍ଷ, ରଙ୍ଗିନ୍ ମାଳା ପ୍ରାଚୀନ ମିଶରୀୟ, ଚୀନୀ ଓ ୟେହୁଦି ପରମ୍ପରାରେ ରହିଥିବା ଅମର ଜୀବନ ମତବାଦକୁ ସୂଚୀତ କରିଥାଏ । ପାଗାନ୍ ୟୁରୋପୀୟମାନେ ବୃକ୍ଷପୂଜନ ପରମ୍ପରାର ବିଶ୍ୱାସୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସ୍କାଣ୍ଡିନେଭୀୟ ଦେଶରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମାନ୍ତରିତ ସମାଜରେ ନବବର୍ଷ ସମୟରେ ଘରେ ଓ ଖଳାରେ ଚିରହରିତ୍ ଗଛ ସଜାଇବାଦ୍ୱାରା ଶସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ହିଂସକ ଆତ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଆସିଥିଲା ।"

ମଧ୍ୟ-ଶୀତ ଋତୁରେ ପ୍ରାଚୀନ ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ "ସାଟର୍ଣ୍ଣାଲିଆ" ବୋଲି ଏକ ପର୍ବ ପାଳିତ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଘରମାନଙ୍କରେ ଚିରହରିତ୍ ଗଛର ପତ୍ର ଲଗାଇ ସଜାଯାଉଥିଲା ଓ ଏପରି ସବୁ ପ୍ରଥା ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଇବାର ପ୍ରଥାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ସ ହୋଇପାରେ ।

ଭାଇକିଂ ଓ ସାକ୍ସନ୍‍ମାନେ ମଧ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଉପାସକ ଥିଲେ ।

#### ଜର୍ଜିଆ
ଜର୍ଜିଆ ଦେଶର ପରମ୍ପରାରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଚିଚିଲାକି ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଶୁଖିଲା ହେଜେଲ୍‍ନଟ୍ ବା ୱାଲ୍‍ନଟ୍ ଶାଖାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଛୋଟ କୋନାକାର ଗଛର ଆକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ଅବସନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସାଜସଜ୍ଜା ରହିଥିବା ଏହି ଗଛ ୨୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍‍ରୁ ନେଇ ୩ ମିଟର୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତାବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଜର୍ଜିଆର କୃଷ୍ଣ ସାଗର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଗୁରିଆ ଓ ସାମେଗ୍ରେଲୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚିଚିଲାକି ରଖିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରଥା । ତେବେ ରାଜଧାନୀ ତିବ୍ଲିସୀରେ ମଧ୍ୟ ଚିଚିଲାକି ପ୍ରଥାର ପ୍ରଚଳନ ଦେଖାଯାଇପାରିବ ।
ପ୍ରାଚ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ଗୀର୍ଜାଘରମାନେ ଜାନୁଆରୀ ପହିଲାରେ ସନ୍ଥ ବେସିଲ୍‍ଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ଜର୍ଜୀୟମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଚିଚିଲାକି ମହାନ୍ ସନ୍ଥ ବେସିଲ୍‍ଙ୍କ ଦାଢ଼ି ପରି ଦେଖାଯାଏ ।

#### ପୋଲାଣ୍ଡ୍
ପୋଲାଣ୍ଡ୍ ଦେଶରେ ଘର ଛାତରୁ ଏକ ପାଇନ୍, ସ୍ପ୍ରୁସ୍ ବା ଫିର୍ ଗଛର ଡାଳ ଝୁଲାଇ ରଖିବାର ଏକ ପୁରାତନ ପାଗାନ୍ ପ୍ରଥା ରହିଆସିଛି । ଏହାକୁ *ପ୍ୟାନିକଲ୍ (ପୋଲିଶ୍ ଭାଷାରେ Podłaźniczka)* କୁହନ୍ତି । ପରଜୀବୀ ଗୁଳ୍ମ ଓ ଲତା (ଇଂରାଜୀରେ mistletoe) ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଥାନୁସାରେ ଗ୍ରହଣୀୟ ଥିଲା । ଏହି ଡାଳରେ ସେଓ, ବାଦାମ, ବିସ୍କୁଟ୍, ରଙ୍ଗୀନ୍ କାଗଜ, ରିବନ୍ ଫିତା, ତାରକା ଓ ୱେଫର୍ ଲଗାଇ ସଜା ଯାଉଥିଲା । ଏପରି କଲେ ଗଛର ଚମତ୍କାରୀ ଶକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ଆଗାମୀ ଅମଳ ଭଲ ହୁଏ ବୋଲି କିଛି ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ । 

୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଓ ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ବେଳକୁ ଜର୍ମାନ୍ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ବୃକ୍ଷ ପ୍ରଥାର ଆଗମନ ହେଲା ଓ ଏହି ସବୁ ପୁରାତନ ପ୍ରଥା ଲୋପ ପାଇଗଲା ।
#### ଇଷ୍ଟୋନିଆ, ଲାଟ୍‍ଭିଆ ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ
ବଡ଼ଦିନ ସମୟରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗଛ ଲଗାଇବାର ପ୍ରଥା ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଯୁଗର ଉତ୍ତର ଜର୍ମାନୀ ଓ ଲିଭୋନିଆରେ ରହିଥିଲା । ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ ଗିଲ୍ଡହଲ୍‍ମାନଙ୍କରେ ରହିଥିବା ସଜ୍ଜିତ ବୃକ୍ଷ, ସେଥିରୁ ଛୁଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଝୁଲୁଥିବା ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଇତ୍ୟାଦି ଏହି ପ୍ରଥାର ପ୍ରମାଣ ହୋଇପାରେ । ୧୪୪୧, ୧୪୪୨, ୧୫୧୦ ଓ ୧୫୧୪ ମସିହାର ବଡ଼ଦିନ ଛୁଟି ସମୟରେ ଲିଭୋନିଆରେ ନିଜ ଗିଲ୍ଡହାଉସରେ ବ୍ଲାକ୍-ହେଡ୍ ଭ୍ରାତୃସଂସ୍ଥା ସଜ୍ଜିତ ଗଛର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ଛୁଟି ଆରମ୍ଭ ହେବାର ପୂର୍ବରାତିର ସମାରୋହରେ ସଂସ୍ଥାର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏହି ଗଛ ଚାରିପଟେ ନାଚିଥିଲେ ।

ବ୍ରେମେନ୍‍ର ୧୫୭୦ ମସିହାର ଏକ କ୍ରୋନିକଲ୍ କୁହେ ଯେ ବଡ଼ଦିନ ସମୟରେ ଗୋଷ୍ଠୀ (ଗିଲ୍ଡ) ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଘରେ ସେଓ, ବାଦାମ, ଖଜୁରୀ, କାଗଜର ଫୁଲଦ୍ୱାରା ସଜ୍ଜିତ ଛୋଟ ଗଛ ରଖାଯାଉଥିଲା । I ବାଲ୍‍ଥାସାର୍ ରୁସୋ ୧୫୮୪ ମସିହାର ନିଜର କ୍ରୋନିକଲ୍ Chronica der Provinz Lyfflandtରେ ଏକ ପ୍ରଥାର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରଥାନୁସାରେ ଗାଁ ବଜାରର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ ସଜ୍ଜିତ ସ୍ପ୍ରୁସ୍ ଗଛ ରଖାଯାଉଥିଲା, ସେଠାକୁ ଯୁବକ ଓ ଯୁବତୀମାନେ ଦଳ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ, ନାଚଗୀତ ହେଉଥିଲା ଓ ଶେଷରେ ଗଛଟିକୁ ଜଳାଇ ଦିଆଯାଉଥିଲା । 

ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ବାଦର ପ୍ରଚଳନ ପରେ କ୍ୟାଥୋଲିକ୍ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ଘରେ ଯୀଶୁ ଜନ୍ମବୃତ୍ତାନ୍ତର ସାଜସଜ୍ଜା ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ଦିନ ଗଛ ରଖିବାର ପ୍ରଥା ଦେଖାଗଲା । ୧୮-୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗୃହରୁ ଏପରି ଭାବେ କ୍ରମେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରତି ଘରକୁ ବ୍ୟାପିଯାଇଥିଲା । 

### ଅଷ୍ଟଦଶରୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
#### ଜର୍ମାନୀ
ଅଷ୍ଟଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ବେଳକୁ ଉପର ରାଇନ୍ ଉପତ୍ୟକାର ସହରମାନଙ୍କରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରଥା ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳକୁ ସେତେ ବ୍ୟାପି ନଥିଲା । ସେତେବେଳେ ମହମବତୀ ଏକ ମହଙ୍ଗା ବସ୍ତୁ ଥିଲା । 

ତଳ ରାଇନ୍ ଉପତ୍ୟକାରେ ଅଧିକାଂଶ କ୍ୟାଥୋଲିକ୍ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଥିଲେ । କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ସେମାନେ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ପ୍ରଥା ରୂପେ ପରିଗଣିତ କରୁଥିଲେ । ଫଳରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଯାଏଁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ପ୍ରଥା କେବଳ ଉପର ରାଇନ୍ ଉପତ୍ୟକାରେ ସୀମିତ ଥିଲା । ୧୮୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରୁସିଆନ୍ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରଥାର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ଘଟିଥିଲା । 

୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଜର୍ମାନ୍ ସଂସ୍କୃତିର ନିଦର୍ଶନ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ।

ଫ୍ରାଙ୍କୋ-ପ୍ରୁସିଆନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ବୋଳେ ଜର୍ମାନ୍ ସେନା ସବୁ ଛାଉଣୀ ଓ ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଉଥିଲେ । ୨୦ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ଗୀର୍ଜାଘରମାନଙ୍କରେ ଆଲୋକମାଳାରେ ଝଲସୁଥିବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।

#### ୟୁରୋପର ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଘରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହେବା
୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ୟୁରୋପରୁ ନେଇ ଋଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ରାଜକୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଗହଣରେ ଏହି ପ୍ରଥା ବିଶେଷ ଭାବେ ଆଦୃତ ହୋଇଥିଲା । ୧୮୧୬ରେ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ରାଜକୁମାରୀ ଭିଏନାରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ପ୍ରଚଳନ କରାଇଲେ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରଥା ଅଷ୍ଟ୍ରିଆରେ ବ୍ୟାପିଗଲା । ୧୮୪୦ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ରାଜକୁମାର ଫର୍ଡିନାଣ୍ଡ୍ ଫିଲିପେ ଏହାର ଆରମ୍ଭ କରାଇଲେ । ଏକ ଦିନାମାର ଖବରକାଗଜ ଅନୁଯାୟୀ ହୋଲ୍‍ଷ୍ଟାଇନ୍ ବର୍ଗ୍‍ର ରାଣୀ ଡେନ୍‍ମାର୍କରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୮୬୫ରେ ବୁଢ଼ୀ ରାଣୀ ପ୍ରଥମ ଦିନାମାର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ଲେଖକ ହାନ୍ସ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ୍ ଆଣ୍ଡର୍ସନ୍‍ଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ । ଆଣ୍ଡର୍ସନ୍ କିନ୍ତୁ ୧୮୪୪ ମସିହାରେ ଏକ ଗପ ଲେଖିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଫିର୍ ଗଛ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା ।

#### ବ୍ରିଟେନ୍
ଯଦିଓ ବଡ଼ଦିନରେ ଗୀର୍ଜାଘର ଓ ଘରର ସବୁଜ ଡାଳପତ୍ରରେ ସଜାଇବା ପ୍ରଥା ବହୁ କାଳରୁ ଚଳିଆସୁଥିଲା, ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ସଜାଇବାର ପ୍ରଥା ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବେ ବ୍ରିଟେନ୍ ଦେଶରେ ଅଜଣା ଥିଲା । ହାନୋଭର୍ ରାଜାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁମିଳନ ଅବସରରେ ରାଜା ତୃତୀୟ ଜର୍ଜଙ୍କ ଜର୍ମାନ୍ ପତ୍ନୀ ଶାର୍ଲଟ୍ ୧୮୦୦ ମସିହାରେ ପିଲାଙ୍କୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇଲେ । ସେ ସମୟରେ ରାଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ଏହି ପ୍ରଥାର ସେତେ ଚଳନ ନଥିଲା । ନିଜ କିଶୋରାବସ୍ଥାରୁ ରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଏହି ପ୍ରଥା ସହିତ ପରିଚିତ ଥିଲେ ଓପ୍ରତିବର୍ଷ ବଡ଼ଦିନରେ ତାଙ୍କ କୋଠରୀରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ରଖାଯାଉଥିଲା । ୧୮୩୨ ମସିହାର ବଡ଼ଦିନ ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ସେ ଲେଖିଥିବା ଜର୍ଣ୍ଣାଲରେ ୧୩ ବର୍ଷୀୟା ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଲେଖିଥିଲେ :

ରାତ୍ରଭୋଜନ ପରେ... ଆମେ ତା’ପରେ ଭୋଜନପ୍ରକୋଷ୍ଠ ନିକଟସ୍ଥ ବୈଠକଘରକୁ ଗଲୁ... ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଗୋଲ ଟେବୁଲ୍ ଉପରେ ଆଲୋକମାଳା ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ସଜ୍ଜିତ ଦୁଇଟି ଗଛ ରହିଥିଲା । ଗଛ ଦୁଇଟି ଚାରିପଟେ ସମସ୍ତ ଉପହାର ରହିଥିଲା ...

୧୮୪୧ ମସିହା ବେଳକୁ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଓ ଆଲବର୍ଟ୍‍ଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇସାରିଥିଲା ଓ ସେ ସମୟ ବେଳକୁ ଏ ପ୍ରଥା ବହୁଳ ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଥିଲା । ବିତ୍ତଶାଳୀ ମଧ୍ୟମ-ଆୟ ବର୍ଗର ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏକ ଫ୍ୟାଶନ୍ ପରି ପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ୧୮୪୨ ମସିହାର ଏକ ଖବରକାଗଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ବଡ଼ଦିନର ବିଜ୍ଞାପନରୁ ଏହାର ଜର୍ମାନ୍ ସଂସ୍କୃତି ସହ ସମ୍ପର୍କ, ଛୁଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପହାର ବଣ୍ଟନର ପରମ୍ପରା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦିଏ । ୧୮୪୪ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ “ଦ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଟ୍ରି” ନାମକ ଏକ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ରହିଥିଲା ।
୧୮୪୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨ ତାରିଖରେ ଏଲିଜାବେଥ୍ ଫିଲ୍ଡିଂ ଲେଲକ୍ ଆବେରୁ ହେନେରି ଫକ୍ସ-ଟାଲ୍‍ବଟଙ୍କୁ ଏକ ଚିଠିରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ: *"କନ୍‍ଷ୍ଟାନ୍ସରେ ସଭିଏଁ ବୋହେମୀୟ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସଜାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ । କ୍ୟାରୋଲିନ୍ ଜର୍ମାନୀରେ ଦେଖିଥିବା ଯେଉଁ ଗଛ ବିଷୟରେ କହିଥିଲା, ଠିକ୍ ସେହିପରି"* । ୧୮୪୭ ମସିହାରେ ରାଜକୁମାର ଆଲ୍‍ବର୍ଟ୍ ଲେଖିଥିଲେ: "ମୁଁ ଓ ଅର୍ନେଷ୍ଟ୍ ପିଲାବେଳେ ଯେପରି ଥିଲୁ, ଯେପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲୁ, ଯେପରି ଭାବୁଥିଲୁ, ତାହାର ଏକ ପ୍ରତିଛବି ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିପାରୁଛି; ଓ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଦେଖି ଆମେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି" । ୧୮୪୮ ମସିହାରେ ଯେବେ *ଦ ଇଲଷ୍ଟ୍ରେଟେଡ଼୍ ଲଣ୍ଡନ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ (The Illustrated London News)* ଅନ୍ୟ ଖବରକାଗଜମାନଙ୍କରେ ପ୍ରକାଶିତ ଖବରକୁ ଭିତ୍ତି କରି ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କଲା ଓ ଏହାର ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠାରେ ୱିଣ୍ଡସର୍ ଗଡ଼ରେ ଥିବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଓ ତାହା ନିକଟରେ ରାଜ ପରିବାରର ଲୋକଙ୍କ ଚିତ୍ର ଛାପିଲା, ବ୍ରିଟିଶ୍ ସମାଜରେ ଏହି ପ୍ରଥା ଅଧିକ ଆଦୃତ ହେଲା । ଅଳ୍ପ କିଛି ବର୍ଷରେ ଅନେକ ଘରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଦେଖାଗଲା । ୧୮୫୬ ମସିହା ବେଳକୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରୋଭିନ୍ସର ଏକ ଖବରକାଗଜରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ଆଲୋକ ସଜାଇବା ବେଳେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଓ ତତ୍-ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ବିଜ୍ଞାପନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।  କିନ୍ତୁ ୧୮୫୮ ମସିହା ବେଳକୁ ବର୍ଲିନ୍ ପରି ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ଘରେ ଘରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ନଥିଲା ବରଂ କେବଳ ଉଚ୍ଚ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ଘର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ଥିଲା ବୋଲି କିଛି ଖବରକାଗଜରୁ ଜଣାଯାଏ ।

ବଜାର, ଚିକିତ୍ସାଳୟ ପ୍ରଭୃତିରେ ଏମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମହଲରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଇଲା । ୧୯୦୬ରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଫଳରେ ଲଣ୍ଡନର ଗରୀବ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଦେଖି ପାରିଲେ ଓ ସେହି ବର୍ଷର ବଡ଼ଦିନକୁ ଅଧିକ ଉପଭୋଗ କରି ପାରିଲେ । ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଜର୍ମାନ୍-ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଲୋକପ୍ରିୟତା କିଛି ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଥିଲା । ୧୯୨୦ ଦଶନ୍ଧିର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥା ସମାଜର ସବୁ ବର୍ଗକୁ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା । ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ବାହାର ଦେଶରୁ ଗଛ ଆମଦାନୀ ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗିବାରୁ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର  ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବ୍ୟବସାୟରେ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ୨୦୧୩ ମସିହା ବେଳକୁ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ବଡ଼ଦିନ ବ୍ୟବସାୟର ଆନୁମାନିକ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୮୦ ଲକ୍ଷ ପାଉଣ୍ଡ୍ ହୋଇସାରିଥିଲା । ତେଣୁ ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ଦୋକାନ ବଜାରରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଇତ୍ୟାଦି ବିକ୍ରି ହେବା ଏକ ସାମାନ୍ୟ କଥା । 
#### ଉତ୍ତର ଆମେରିକା
୧୭୮୧ ମସିହାର ଶୀତ ଋତୁରେ କ୍ୟୁବେକ୍‍ଠାରେ ଥିବା ଜର୍ମାନ୍ ସୈନ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ଏହି ପରମ୍ପରାର ଆରମ୍ଭ କରାଇଥିଲେ । ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଫ୍ରାଇଡ୍ରିଖ୍ ଆଡଲ୍ଫ୍ ରିଡେସେଲ୍ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଫ୍ରେଡେରିକା ଶାର୍ଲଟ୍ ସେନାର ଅଫିସର୍‍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମାରୋହର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମାରୋହରେ ଆଲୋକମାଳା ଓ ଫଳରେ ସଜ୍ଜିତ ଏକ ଗଛ ଏହି ସମାରୋହର ଶୋଭା ବର୍ଦ୍ଧନ କରୁଥିଲା ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଏକ ସାମାନ୍ୟ ପ୍ରଥା ପାଲଟିଗଲା । ୧୮୩୬ ମସିହାରେ ହର୍ମାନ୍ ବୋକୁମ୍‍ଙ୍କ ''ଦ ଷ୍ରେଞ୍ଜର୍ସ୍ ଗିଫ୍ଟ (The Stranger's Gift)* ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥା ଥିବାର ସର୍ବପୁରାତନ ପ୍ରମାଣ ବହନ କରେ ।  ଆମେରିକୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ସର୍ବ ପୁରାତନ ଉଲ୍ଲେଖ କ୍ୟାଥେରିନ୍ ମାରିଆ ସେଜ୍ୱିକ୍‍ଙ୍କ "ନ୍ୟୁ ଇଅର୍ସ୍ ଡେ"ରେ (*ଦ ଟୋକନ୍ ଏଣ୍ଡ୍ ଆଟ୍ଲାଣ୍ଟିକ୍ ସୁଭିନିର୍‍*ର ୧୮୩୬ତମ ପ୍ରକାଶନ) ମିଳିଥାଏ । ଏଥିରେ ଜଣେ ଜର୍ମାନ୍ ଚାକରାଣୀ ନିଜ ମାଲିକାଣୀଙ୍କ ଗଛକୁ ସଜାଇବାର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ୧୮୫୦ ମସିହାରେ ଆମେରିକାର “ଗୋଡେସ୍ ଲେଡିସ୍ ବୁକ୍”ରେ ୱିଣ୍ଡସର୍ ଗଡ଼ର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର (ଯାହା ୧୮୪୮ ମସିହାରେ “ଦ ଇଲଷ୍ଟ୍ରେଟେଡ଼୍ ଲଣ୍ଡନ ନ୍ୟୁଜ୍”ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା) ଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଗୋଡେ ମୂଳ ଚିତ୍ରରୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ରାଜାରାଣୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବାହାର କରି ଏକ ଆମେରିକୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।

ଜର୍ମାନ୍ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଆମେରିକାର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ କିମ୍ବା ପ୍ରବାସୀ ଜର୍ମାନ୍‍ମାନଙ୍କ ସହରରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଦାବୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଆସିଛନ୍ତି ।

୧୮୮୨ ମସିହାରେ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ଏଡ଼ିସନ୍ ବିୈଦୁତିକ କମ୍ପାନୀର ଏଡ୍ୱାର୍ଡ୍ ଜନ୍‍ସନ୍ ଆମେରିକାର ପ୍ରଥମ ଆଲୋକମାଳା ସଜ୍ଜିତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ତାହାପରେ ଜନ୍‍ସନ୍‍ଙ୍କୁ “କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଲୋକମାଳାର ଜନକ” ବୋଲି କୁହାଗଲା ।

File:The Christmas tree (Boston Public Library).jpg |ୱିନ୍ସଲୋ ହୋମର୍‍ଙ୍କ *ଦ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଟ୍ରି* (୧୯୫୮)
File:Gezin bij de kerstboom.jpg |ପ୍ରାୟ ୧୮୯୯ ମସିହା ସମୟରେ ହଲାଣ୍ଡରେ ବଡ଼ଦିନ ପାଳନ
File:1870 ChristmasTree byEhninger HarpersBazaar.jpeg |୦୧-୦୧-୧୮୭୦ରେ ପ୍ରକାଶିତ *ହାର୍ପର୍ସ ବଜାର*ର ଏକ ଚିତ୍ର
File:Julekort, 1880.jpg |ବୋଷ୍ଟନ୍‍ର ପ୍ରାଂଗ୍ ଏଣ୍ଡ୍ କୋଦ୍ୱାରା ୧୮୮୦ ମସିହାର ବଡ଼ଦିନ ଅଭିନନ୍ଦନ ପତ୍ରରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Komissarzhevskaya Nora.jpg |୧୯୦୪ ମସିହାରେ ଏଲିନା ରୋଜୋଭ୍‍ସ୍କାୟାଙ୍କ ଉତ୍ତୋଳିତ ଏହି ଚିତ୍ରରେ “ଏ ଡଲ୍‍ସ୍ ହାଉସ୍” ନାଟକରେ ୱେରା କୋମିସାର୍ଝେଭ୍‍ସ୍କାୟା ନୋରା ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ
File:Lodovico and Maria Angelica Calderara 12800u original.jpg |ବଡ଼ଦିନ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଥିବା ଏକ ଇଟାଲୀୟ-ଆମେରିକୀୟ ପରିବାର (୧୯୨୪)

### ୧୯୩୫ରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଋଷରେ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ ପରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥା ନିଷିଦ୍ଧ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ୧୯୩୫ ବେଳକୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥା ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ *ନବବର୍ଷ ସ୍ପ୍ରୁସ୍ (New-year spruce)* ଭାବେ ପୁନର୍ସ୍ଥାପିତ ହେଲା । ଏହା ନବବର୍ଷ ପାଳନର ଏକ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗୃହୀତ ହେଲା । ଶୀର୍ଷ ତାରକା ବେଥ୍ଲେହେମ୍ ତାରକା ଭାବେ ପରିଚୟ ହରାଇ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମତବାଦର ଲାଲ୍ ତାରକାର ନୂତନ ପରିଚୟ ହାସଲ କଲା । ଗଛକୁ ଉଡ଼ାଯାହାଜ, ସାଇକେଲ୍, ମହାକାଶଯାନ, ଋଷୀୟ ଲୋକଗଳ୍ପର ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଜାଗଲା । ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ପତନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଥା ଜୀବିତ ରହିଛି ଏବଂ ଋଷୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନବବର୍ଷ ବଡ଼ଦିନଠାରୁ (ଜାନୁଆରୀ ୭) ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି ।

୧୯୬୫ ମସିହାର ଟେଲିଭିଜନ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ *ଏ ଚାର୍ଲି ବ୍ରାଉନ୍ କ୍ରିସ୍ମସ୍ (A Charlie Brown Christmas)* କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପପ୍ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ପ୍ରଚୁର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ୧୯୬୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ଆଲୁମିନିୟମ୍ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲା ।  ଚାର୍ଲି ବ୍ରାଉନ୍ ଶୋରେ ଏହା ଉପରେ ବ୍ୟଙ୍ଗ କରାଯାଉଥିଲା ଯାହା ବଡ଼ଦିନର ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରଚାରରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା । ଯେକୌଣସି ଖରାପ ଦେଖୁଥିବା ଗଛକୁ ଏହି ଶୋ ପରେ *ଚାର୍ଲି ବ୍ରାଉନ୍ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ'' ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା ।

File:Christmas tree with presents - 2015.JPG|ବଡ଼ଦିନ ଗଛ ଓ ତାହା ତଳେ ରହିଥିବା ଉପହାର
File:Governor's Living Room.jpg|ୱିସ୍କୋନ୍ସିନ୍ ଗଭର୍ଣ୍ଣରଙ୍କ ପ୍ରାସାଦର ଏକ ଛୋଟ କୋଠରୀରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Christmas Tea.jpg|ଓରେଗନ୍‍ର ଏକ କଫି ଦୋକାନରେ ରହିଥିବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Елочное украшение "Космонавт" 1960е.JPG|ସୋଭିଏତ୍ ଯୁଗର ଏକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ‍‌- ୧୯୬୦
File:005 Weihnachtsaltar und Krippe in der Sanoker Franziskanerkirche, 2013.jpg|ଗୀର୍ଜାଘରର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Aluminum Christmas tree2.jpg|ଆଲୁମିନିୟମ୍ ନିର୍ମିତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Christkindli-Markt - Hauptbahnhof Zürich 2012-11-29 18-57-10 (P7700).jpg|ସ୍ୱରୋଭ୍‍ସ୍କି କମ୍ପାନୀଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସ୍ଫଟିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ 

#### ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ

File:Albero di Natale Milano dicembre 2008.jpg|ଇଟାଲୀର ମିଲାନ୍ (୨୦୦୮)
File:Vatican Christmas Tree.jpg|ଭାଟିକାନ୍ ସିଟି (୨୦୦୭)
File:Piazza Portanova Natale 2008.jpg|ଇଟାଲୀର ସାଲେର୍ଣ୍ଣୋ ସହର (୨୦୦୮)
File:Trafalgar Square Christmas tree9.jpg|ଲଣ୍ଡନ (ଟ୍ରାଫଲ୍‍ଗାର ଛକ) 
File:New Year Tree on the Minin and Pozharsky Square 04.jpg|ଋଷ (୨୦୧୮)
File:Xmastreenewyork06.jpg| ରକଫେଲର୍ ସେଣ୍ଟର୍ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Weihnachtsbaum Römerberg.jpg|ଫ୍ରାଂକଫର୍ଟ୍ (୨୦୦୮)
File:Christmas Lisbon 2005 b.JPG| ଲିସ୍‍ବନ୍‍ର ୭୫ମି. ଲମ୍ବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ (୨୦୦୫) – ୟୁରୋପର ସେହି ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଥିଲା
File:2010 Boston Halifax Christmas tree on Boston Common USA 5273771973.jpg|ବୋଷ୍ଟନ୍ (୨୦୧୦)
File:Plaza de San Juan de la Cruz (Madrid) 07.jpg| ମାଦ୍ରିଦ୍ (୨୦୧୧)
File:Choinka plac Zamkowy 2011.jpg|ୱାର୍‍ଶ (୨୦୧୧)
File:South Coast Plaza (2013) 01.jpg|କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆ (୨୦୧୩)
File:Stockholm - NK.jpg|ଷ୍ଟକହୋମ୍‍ର ଏକ ସପିଂ ମଲ୍‍ସ୍ଥିତ ବଡ଼ଦିନ ଗଛ
File:HK TST night Harbour City front entrance indoor stairs interior Xmas trees Nov-2013.JPG|ହଂକଂର ହାର୍ବର୍ ସିଟି (୨୦୧୩) 
File:Christmas tree in Lugano (2018).jpg|ସ୍ୱିଜର୍‍ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଲୁଗାନୋ (୨୦୧୮)

#### କ୍ରିସ୍‍ମନ୍ ଗଛ
"କ୍ରିସ୍‍ମନ୍ ଗଛ" ଏକ ପ୍ରକାରର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଯେଉଁଥିରେ ଧଳା ଓ ସୁନେଲି ରଙ୍ଗର ସାଜସଜ୍ଜା ଥାଏ ଓ ଏହି ସଜ୍ଜା କେବଳ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ସଙ୍କେତ ବହନ କରିଥାଏ ।
ପ୍ରଥମେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାର ଲୁଥେରାନ୍‍ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କ୍ରିସ୍‍ମନ୍ ଗଛ ପରମ୍ପରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରଥାକୁ ଆଂଗ୍ଲିକାନ୍, କ୍ୟାଥଲିକ୍‍, ମେଥଡ଼ିଷ୍ଟ୍, ଓ ରିଫର୍ମଡ୍ ପରି ଅନ୍ୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 

"କ୍ରିସ୍‍ମନ୍ (Chrismon)" ଶବ୍ଦଟି *Christ* ଓ *monogram* ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱୟକୁ ମିଶାଇ ("**Chris**t-**mon**ogram") ସୃଷ୍ଟ ।

## କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଥା
### ଗଛ ଲଗାଇବା ଓ ହଟାଇବା
କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବସାଇବା ଓ ବାହାର କରିବାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନ ରହିଥାଏ । ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ କିଛି ସ୍ଥାନରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ବସାଇବା ଓ ସଜାଇବା କାମ ବଡ଼ଦିନର ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା (ଡିସେମ୍ବର ୨୪) ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଡିସେମ୍ବର ୨୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଉନଥିଲା । ସେହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ (ଜାନୁଆରୀ ୫) ପରେ ଗଛକୁ ବାହାର କରାଯାଉଥିଲା । ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଗଛ ଲଗାଇବା ବା ବାହାର କରିବା ଘରର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆଣିବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଘରର ଲୋକଙ୍କ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ୧୨ଟି ରାତି ଅତିବାହିତ ହେବା ପରେ ଗଛକୁ ବାହାର କରାଯାଉଥିଲା ।

ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଆଗମନ କାଳର (Advent Season) ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଇବାର ପ୍ରଥା ରହିଛି । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ କାନାଡ଼ାର କିଛି ପରିବାରରେ ଥ୍ୟାଂକ୍ସଗିଭିଂ (ନଭେମ୍ବର ମାସର ଚତୁର୍ଥ ଗୁରୁବାର)ର ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଏ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ହାଲୋଇନ୍‍ର (ଅକ୍ଟୋବର ୩୧) ପର ଦିନରୁ ବଡ଼ଦିନ ପାଇଁ ଗଛର ସାଜସଜ୍ଜା ଆରମ୍ଭ କରାଯିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । କାନାଡ଼ାରେ ସହୀଦମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ପାଳିତ “ରିମେମ୍ବ୍ରେନ୍ସ ଡେ”ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନଠାରୁ ଅନେକ ଦୋକାନୀ ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । କିଛି ଘରେ ଡିସେମ୍ବର ଦ୍ୱିତୀୟ ସପ୍ତାହ ପରଠାରୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଯାଇ ପ୍ରଭୁପ୍ରକାଶ (ଜାନୁଆରୀ ୬) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଇଥାଏ । ଜର୍ମାନୀରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଡିସେମ୍ବର ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ଗଛ ବସାଯାଇ ଜାନୁଆରୀ ୭ ତାରିଖ ଦିନ ବାହାର କରିନିଆଯାଏ । କେହି କେହି ଡିସେମ୍ବର ୨୪ର ୧-୨ ସପ୍ତାହ ଆଗରୁ ଗଛ ବସାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥାନ୍ତି । କ୍ୟାଥୋଲିକ୍ ରୋମାନ୍ ପରିବାରମାନଙ୍କରେ କ୍ୟାଣ୍ଡଲ୍‍ମାସ୍ (ଫେବୃଆରୀ ୨) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଛକୁ ଲଗାଇ ରଖିଥିବାର ବିଧି ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।

ଇଟାଲୀ, ଆୟାର୍ଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା ଓ ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକାର ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଶରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଡିସେମ୍ବର ୮ ତାରିଖରୁ ଜାନୁଆରୀ ୬ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗାଇ ରଖାଯାଏ । ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ଖରା ଛୁଟି ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ (ଡିସେମ୍ବର ୧ ତାରିଖରୁ) କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଯାଇଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ନଭେମ୍ବର ମାସରେ “ଆଡିଲେଡ୍ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ପେଜେଣ୍ଟ୍”ର ସମାପନ ପରେ ଲୋକେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଅନ୍ତି । ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ନଭେମ୍ବର ମାସରୁ ବଡ଼ଦିନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟାପାର ଓ ସାଣ୍ଟା କ୍ଲସ୍ ଦେଖାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ । କିଛି ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଫେବୃଆରୀ ୨ ସୁଦ୍ଧା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବାହାର କରିଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ କାରଣ କ୍ୟାଣ୍ଡେଲ୍‍ମାସ୍ ପରେ ବଡ଼ଦିନ ଋତୁ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ । କ୍ୟାଣ୍ଡେଲ୍‍ମାସ୍‍ର ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ନ  ବାହାରିବା ଏକ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ବୋଲି ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।

### ସାଜସଜ୍ଜା
ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ଲଗାଇବା ବା ଖଞ୍ଜିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ କାଠ, କାଚ, ଧାତୁ ବା ଚୀନାମାଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରଥମେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ସେଓ, ଚକୋଲେଟ୍, ପ୍ରେମ-ଫୁଲ-ତାରକା ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପେଷ୍ଟ୍ରି ଓ କେକ୍ଦ୍ୱାରା ସଜା ଯାଉଥିଲା । ପୂର୍ବେ ଜର୍ମାନୀର ଲାଉଶା ସହର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ସଜ୍ଜା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ କାଚ ପେଣ୍ଡୁ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ପେଣ୍ଡୁ ସହିତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ କାଚର ସ୍ଫଟିକ ମାଳା, ଟିଣ ନିର୍ମିତ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଖଞ୍ଜି ବା ଝୁଲାଇ ଦିଆଯାଏ । ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଢ଼ିବାରୁ କୁଶଳୀ କାରିଗରମାନେ କାଚ଼ ନିର୍ମିତ କଣ୍ଢେଇ ଇତ୍ୟାଦି ତିଆରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । 

କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ରଙ୍ଗୀନ୍ ମାଳ, ଚିକିମିକି ଓ ରିବନ୍ ଫିତା ଲଗାଇ ମଧ୍ୟ ସଜାଯାଇଥାଏ । ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରଙ୍ଗୀନ୍ କାଚ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଥୁରିଂଗିଆନ୍ ବନ ପ୍ରଦେଶ ଓ ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷଆଡ଼କୁ ଲାଉଶା ଖୁବ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ଦିନ ସଜ୍ଜାସାମଗ୍ରୀର ଉଦ୍ୟୋଗ ବିକାଶ ଲାଭ କରିଥିଲା । କାଚ ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନିର୍ମିତ ପେଣ୍ଡୁ ଉପରେ ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନ ପାଇଁ ପତଳା ଧାତବ ପରସ୍ତ ଚଢ଼ାଯାଏ ଓ ଏହି ସବୁ ରଙ୍ଗୀନ୍ ପେଣ୍ଡୁ (Bauble) କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ସଜାଇବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । 
କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଜାଜ୍ଜ୍ୱଲ୍ୟମାନ ଆଲୋକମାଳାରେ ସଜାଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଗଛ ଉପରେ ଏକ ତାରକା ବା ଦେବଦୂତର ଚିହ୍ନ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଏ । 

୧୮୦୦ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ବେଳକୁ ପତ୍ରହୀନ ଗଛ ବା ଡାଳରେ ତୁଳା ଲଗାଇ ତୁଷାରାଚ୍ଛନ୍ନ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ରୂପ ଦେଇ ସଜା ଯାଉଥିଲା । ୧୯୩୦ ଦଶନ୍ଧିର ହଲିଉଡ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଫ୍ଲକିଂ ବା ଇଂରାଜୀରେ flocking (texture) ସଜ୍ଜାବିଧି ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇ ଉଠିଲା ଓ ୧୯୪୦-୧୯୫୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ବହୁଳ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । 

File:Boule de Noel.JPG|କାଚର ସ୍ପଷ୍ଟ ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜା ପେଣ୍ଡୁ
File:Christmas tree bauble.jpg|କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପେଣ୍ଡୁ
File:Happy new year 06463.jpg|ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜା ପେଣ୍ଡୁ
File:A baseball-shaped snowman decoration.jpg|ବେସ୍‍ବଲ୍ ସହିତ ହିମପୁତ୍ତଳିକା ସଦୃଶ ସାଜସଜ୍ଜା
File:Christmas baubles 08 - 01.JPG|ବଡ଼ଦିନ ସଜ୍ଜା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଳଙ୍କୃତ ଅଣ୍ଡା
File:Christmas baubles 08 - 12.JPG|ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ
File:Christmas-bauble-on-gold-11289575412UeK.jpg|ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଅଳଙ୍କୃତ ପେଣ୍ଡୁ
File:Christmas ornaments in Hawaii 1.jpg|ହାୱାଇରେ ବଡ଼ଦିନ ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ
File:Christmas baubles 08 - 02.JPG|ବଡ଼ଦିନ ସଜ୍ଜା ପାଇଁ ପେଣ୍ଡୁ (baubles)

## କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଚାଷ ଓ ଉତ୍ପାଦନ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆମେରିକାରେ ୩୩୦-୩୬୦ ଲକ୍ଷ ଏବଂ ୟୁରୋପରେ ୫୦୦-୬୦୦ ଲକ୍ଷ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଉତ୍ପାଦନ (ଚାଷ) କରାଯାଏ । ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାୟ ୧୫୦୦୦ ଜଣ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ରୋପଣ ଓ ଚାଷ କରୁଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ୧୫୦ କୋଟି ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍ ମୂଲ୍ୟର କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବ୍ୟବସାୟ ହୋଇଥିଲା ।  ୨୦୧୬ ମସିହା ବେଳକୁ ଏହି ବ୍ୟବସାୟ ବଢ଼ି ୨୦୪ କୋଟି ଡଲାର୍‍ର ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଓ ୧୮୬ କୋଟି ଡଲାର୍‍ର କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିଲା । ୟୁରୋପରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୭୫୦ ଲକ୍ଷ ଗଛ ଚାଷ ହୁଏ ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୪୦ କୋଟି ୟୁରୋ (୩୨୦ କୋଟି ଡଲାର) । 

### ଗଛର କିଣା ଦାମ୍
ଜିଅନ୍ତା ଗଛ କଟାଯାଇ “କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ” ଭାବେ ବିକ୍ରି କରାଯାଇଥାଏ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଏପରି ଏକ ଗଛ ପାଇଁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ହାରାହାରି ୬୪$ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା ଯାହା ୨୦୧୭ ମସିହା ବେଳକୁ ବଢ଼ିଯାଇ ୭୩$ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଏହି ଦାମ୍ ପୂର୍ବ ବର୍ଷ ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ ରହିଥିଲା ।

### ପ୍ରାକୃତିକ ଗଛ
ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପାଇଁ ପ୍ରଧାନତଃ “ଫିର୍” (*Abies*) ଜାତୀୟ ପାଇନ୍ ଗଛ ଅଧିକ ଉପଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ସାମାନ୍ୟ ଶୁଖିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏମାନଙ୍କ ଶୁଙ୍କ ନ ଝଡ଼ିବା ଓ ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ସବୁଜ ହୋଇ ରହୁଥିବାରୁ ଲୋକେ ଏହି ଗଛକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ତେବେ କିଛି ଅନ୍ୟ ପାଇନ୍ ଜାତୀୟ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି । 
ଉତ୍ତର ୟୁରୋପରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ସାଧାରଣ ପ୍ରାକୃତିକ ବୃକ୍ଷମାନ ହେଲେ :
* ନରୱେ ସ୍ପ୍ରୁସ୍ (*Picea abies*)
* ରୁପେଲି ଫିର୍ (*Abies alba*)
* ନର୍ଡମାନ୍ ଫିର୍ (*Abies nordmanniana*)
* ନୋବଲ୍ ଫିର୍ (*Abies procera*)
* ସର୍ବୀୟ ସ୍ପ୍ରୁସ୍ (*Picea omorika*)
* ସ୍କଟ୍‍ସ୍ ପାଇନ୍ (*Pinus sylvestris*)
* ପଥୁରିଆ ପାଇନ୍ (*Pinus pinea*)
* ସ୍ୱିସ୍ ପାଇନ୍ (*Pinus cembra*)

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ଉତ୍ତର, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ବ୍ୟବହୃତ ବୃକ୍ଷ ପ୍ରଜାତିମାନ ହେଲେ : 
* ଡଗ୍ଲାସ୍ ଫିର୍ (*Pseudotsuga menziesii*)
* ବଲ୍‍ସାମ୍ ଫିର୍ (*Abies balsamea*)
* ଫ୍ରେଜର୍ ଫିର୍ (*Abies fraseri*)
* ଗ୍ରାଣ୍ଡ୍ ଫିର୍ (*Abies grandis*)
* ଗ୍ୱାଟେମାଲା ଫିର୍ (*Abies guatemalensis*)
* ନୋବଲ୍ ଫିର୍ (*Abies procera*)
*ନର୍ଡମାନ୍ ଫିର୍ (*Abies nordmanniana*)
* ଲାଲ୍ ଫିର୍ (*Abies magnifica*)
* ଧଳା ଫିର୍ (*Abies concolor*)
* ପିନ୍ୟନ୍ ପାଇନ୍ (*Pinus edulis*)
* ଜେଫ୍ରି ପାଇନ୍ (*Pinus jeffreyi*)
* ସ୍କଟ୍‍ସ୍ ପାଇନ୍ (*Pinus sylvestris*)
* ପଥୁରିଆ ପାଇନ୍ (*Pinus pinea*)
* ନୋର୍ଫ୍ଲକ୍ ଦ୍ୱୀପ ପାଇନ୍ (*Araucaria heterophylla*)

ଜାୟାଣ୍ଟ୍ ସିକୋଆ, ଲେଲାଣ୍ଡ୍ ସାଇପ୍ରସ୍, ମଣ୍ଟେରେ ସାଇପ୍ରସ୍, ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଜୁନିପର୍ ପରି ଗଛ ମଧ୍ୟ ବେଳେବେଳେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ନୀଳ ସ୍ପ୍ରୁସ୍, ଧଳା ସ୍ପ୍ରୁସ୍ ପରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ସ୍ପ୍ରୁସ୍ ଗଛ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । କଟା ସ୍ପ୍ରୁସ୍ ଗଛର ପତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଶୁଖିଯାଉଥିବାରୁ ଏବଂ ଏହାର ଶୁଙ୍କ ମୁନିଆ ହୋଇଥିବାରୁ ସଜାଇବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କିଛି ତୋଟାରେ ଭର୍ଜିନିଆ ପାଇନ୍ ଗଛ ଦେଖାଯାଏ ଯାହା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ, ତେବେ ଏହି ଗଛର ରଙ୍ଗ ଶୀତ ଋତୁରେ ସାମାନ୍ୟ ଫିକା ପଡ଼ିଯାଇଥାଏ । ବଡ଼ ଶୁଙ୍କବିଶିଷ୍ଟ ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ପାଇନ୍ ଗଛରେ ମଧ୍ୟ ସାଜସଜ୍ଜା କରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ତେଣୁ କିଛି ଲୋକେ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରିବା ନାପସନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି ଓ ଏହା କ୍ୱଚିତ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ କ୍ୟାସୁରିନା, ଆଲୋକ୍ୟାସୁରିନା, ମଣ୍ଟେରେ ପାଇନ୍ ପ୍ରଭୃତି ଗଛ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଦକ୍ଷିଣ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ଆଲବାନୀ ୱୁଲି ବୁଦାକୁ ଗମଳାରେ ଲଗାଇ ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଶୀଘ୍ର ଝଡ଼ି ଯାଉଥିବାରୁ ଓ ଅଧିକ ଓଜନିଆ ସାଜସଜ୍ଜା ବହନ ନ କରିପାରୁଥିବାରୁ ହେମ୍‍ଲକ୍ ପ୍ରଜାତିର ଗଛ ଅନୁପଯୁକ୍ତ । 

କିଛି ଗଛଙ୍କୁ “ଚଳନ୍ତି କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ” ବା “ଜୀବନ୍ତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ” ରୂପେ ବିବେଚିତ କରାଯାଏ । ଉଦ୍ୟାନରୁ ଚେର ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ଗମଳାରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରି ଘରେ ରଖାଯାଏ ବା ଘରର ବଗିଚାରେ ପୋତାଯାଏ । ପରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଯାଏ ଏହି ଗଛକୁ ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ ସଜାଯାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ପୋକଯୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା, ଚେର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା, ଜଳବାୟୁ ଓ ତାପମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଏପରି ଗଛ ବେଶୀ ଦିନ ବଞ୍ଚି ନପାରେ । ସଠିକ୍ ରୂପେ ପୋତିଲେ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଯତ୍ନ ନେଲେ ଏହି ସବୁ ଗଛ ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ ରହିପାରନ୍ତି ।

ୟୁରୋପରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ବଢ଼ିଥିବା ଓ ଖୋଲା ଖୋଲା ଦିଶୁଥିବା ଗଛ ଯେଉଁଥିରୁ ଅଧିକ ସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ ଓହଳାଇ ହେବ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ବୁଦାଳିଆ ବା ଘଞ୍ଚ କିନ୍ତୁ ସଜ୍ଜା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ସ୍ଥାନ ରହିଥିବା ଗଛ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ ।

ପୂର୍ବେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଜଙ୍ଗଲରୁ କାଟି ଅଣାଯାଉଥିଲା କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ଉଦ୍ୟାନ ବା ତୋଟାରେ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଲଗାଯାଇ ବିକା ଯାଉଛି । କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ବା ତୋଟାରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିବାକୁ ଦିଆଯାଏ ଓ ତାହା ପରେ କାଟି ନୂତନ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରାଯାଏ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କୃଷି ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ୫୭୧୫.୦୯ ବର୍ଗ କି.ମି. ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୨୧୫୩୭ଟି କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ତୋଟା ରହିଥିଲା ।

ଗଛର ପ୍ରଜାତି ଓ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସାରେ ମଞ୍ଜି ପୋତିବାଠାରୁ ୨ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ୮-୧୨ ବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ । ପ୍ରଥମେ ବଡ଼ ଗଛମାନଙ୍କରୁ ବୀଜ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ଏମାନଙ୍କୁ ନର୍ସରିରେ ୩-୪ ବର୍ଷ ରଖିବା ପରେ ତୋଟା ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ବିକି ଦିଆଯାଏ । ଗଛ କେତେ ବଢ଼ିପାରିବ ତାହା ମୃତ୍ତିକା, ଜଳବାୟୁ ଓ ଚାଷୀର ଯତ୍ନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।

### କୃତ୍ରିମ ଗଛ
ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜର୍ମାନୀରେ ପ୍ରଥମ କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବିକାଶ ଲାଭ କରିଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ତାହାଠାରୁ ପୁରୁଣା କିଛି ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । କୃତ୍ରିମ ଗଛର ଡାଳରେ କୃତ୍ରିମ କୋଳି ଲଗାଇ ସେଥିରେ ମହମବତୀ ଖଞ୍ଜିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ ।

ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ବହୁ ପ୍ରକାରର କୃତ୍ରିମ ସାଜସଜ୍ଜା ଓ ଶୈଳୀ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛି ଓ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଛି । ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଆଡିସ୍ ବ୍ରଶ୍ କମ୍ପାନୀ ବ୍ରଶ୍‍ ବା ତୁଳୀରୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଶିକାଗୋରେ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ନିର୍ମିତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‍ର ପୁନର୍ବ୍ୟବହାର କରି ପଲିଭିନାଇଲ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ (ପିଭିସି) ପରି ପଦାର୍ଥରୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଗଛ ତିଆରି କରାଯାଉଛି ।

୨୦୦୦ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅନେକ ନୂତନ ଶୈଳୀ ଓ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହୃତ ହେବାରେ ଲାଗିଲାଣି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଫାଇବର୍ ନିର୍ମିତ ଗଛ ଅନ୍ୟତମ ଓ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରାୟ ପାରମ୍ପରିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପରି । ଡାଲାସ୍‍ର ଏକ କମ୍ପାନୀ ହୋଲୋଗ୍ରାଫିକ୍ ମାଇଲାର୍‍ ବ୍ୟବହୃତ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ବିକ୍ରି କରିଥାଏ । କାର୍ଡବୋର୍ଡ୍ (କାଗଜ ଡବା), କାଚ, ଚୀନାମାଟି ଓ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ନିର୍ମିତ ଗଛ ପରି ସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଏ । କିଛି ଦୋକାନୀ ଓଲଟା ଝୁଲନ୍ତା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଲଗାଇ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଝୁଲନ୍ତା ଗଛରେ ସାଜସଜ୍ଜା ନିକଟରୁ ଦେଖି ହୁଏ ଓ ଦୋକାନରେ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ବିକିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଜାଗା ମିଳେ ।
ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କୃତ୍ରିମ ଗଛ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଉଠିଲେ । ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୦୭ ମଧ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ବିକ୍ରି ୭୩ ଲକ୍ଷରୁ ୧୭୪ ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ବଡ଼ଦିନ ବେଳେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ସମୁଦାୟ ଗଛରୁ ୫୮% କୃତ୍ରିମ ଓ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ସମୁଦାୟ ଗଛରୁ ୬୬% କୃତ୍ରିମ ଗଛ ।

File:Fiber-optic Christmas tree.jpg|କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ଫାଇବର୍ ଅପ୍ଟିକ୍ ଆଲୋକମାଳା
File:Christmas tree and presents outside Astir Beach, Vouliagmeni, Athens, Greece, Christmas 2009.jpg|ଗ୍ରୀସ୍‍ର ଏଥେନ୍ସରେ କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ତଳେ ଉପହାର
File:White christmas tree.jpg|ଧଳା ବଡ଼ଦିନ ଗଛ
File:Arbol Navidad 02.jpg| କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ (ସ୍ପେନ୍)
File:Chrismon tree stalbans oviedo fl.jpg|ଫ୍ଲୋରିଡ଼ାର ସନ୍ଥ ଆଲ୍‍ବାନ୍ ଏଂଗ୍ଲିକାନ୍ ଗୀର୍ଜାରେ କ୍ରିସ୍‍ମନ୍ ଗଛ
File:Aluminum christmas tree4.jpg|ଆଲୁମିନିୟମ୍ ତିଆରି କୃତ୍ରିମ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ
File:Y Christmas Tree 2.jpg|କୃତ୍ରିମ ଗଛ

## ପରିବେଶିକ ସମସ୍ୟା
କୃତ୍ରିମ ଗଛମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗଛଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପରିବେଶକୁ ଅଧିକ ହାନି ପହଞ୍ଚାନ୍ତି ବୋଲି କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଚାଷୀମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରିଆସିଛନ୍ତି ।

ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଚାଷ ପରି ରୋପଣ କରାଯାଏ, କଟାଯିବା ପରେ ପୁଣି ନୂଆ ଗଛ ଲଗାଯାଏ, କଟାଗଛର ପତ୍ରଡାଳକୁ ଗୋରୁଗାଈଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ତୋଟା ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ପ୍ରୟୋଗ କରାଗଲେ ଏହା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପରିବାସ ନଷ୍ଟ କରେ । କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପାଇଁ ଲୋକେ କିଛି ବିରଳ ପାଇନ୍ ଓ କୋନିଫର୍ ଗଛ କାଟି ଦେଉଥିବାର ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । 

ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଓ ଏହାକୁ ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷଣ କରେ କିନ୍ତୁ କଟା ହେବା ପରେ ଏହାର ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ କମ୍ କରିବାରେ କୌଣସି ଭୂମିକା ନଥାଏ । ତେବେ କୃଷିରେ ବ୍ୟବହୃତ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଉପକରଣ ଓ ପରିବହନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଗାଡ଼ି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାନ୍ତି । ଏକ ଶୌଧରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା ଯେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗଛ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ୩.୧ କି.ଗ୍ରା. ସବୁଜଘର ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବେଳେ କୃତ୍ରିମ ଗଛରୁ ତା’ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନକାଳରେ ୪୮.୩ କି.ଗ୍ରା. ସବୁଜଘର ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । 

ଟିଣର ଷ୍ଟାବିଲାଇଜିଂ କାରକ ବ୍ୟବହାର କରି ପିଭିସି ପତଳା ଚଦରରୁ ଅଧିକାଂଶ କୃତ୍ରିମ ଗଛ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ପୂର୍ବେ ସୀସାର କାରକ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । ଚୀନରେ ସୀସା ଷ୍ଟାବିଲାଇଜିଂ କାରକ ନିଷିଦ୍ଧ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା । 
୨୦୦୪ ମସିହାର ଏକ ଗବେଷଣା ଅନୁସାରେ ସୀସା କାରକ ବ୍ୟବହୃତ କୃତ୍ରିମ ଗଛ ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି କ୍ଷତିକାରକ । ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସଂସ୍ଥାନର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ପିଭିସି କାଳକ୍ରମେ ଖରାପ ହେବାକୁ ଲାଗେ । ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ୫୦୦ ଲକ୍ଷ କୃତ୍ରିମ ଗଛରୁ ୨୦୦ ଲକ୍ଷ ପ୍ରାୟ ୯ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଓ ଏହାର ସୀସାରେ ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥିଲା ।

## ଧାର୍ମିକ ସମସ୍ୟା
କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଖ୍ରୀ. ୭୨୩ ବେଳର ଓ ଏଥିରେ ଜର୍ମାନୀରେ ସନ୍ଥ ବୋନିଫେସଙ୍କ ଜର୍ମାନୀରେ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଏହି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ବୋନିଫେସ୍ ଥରେ କିଛି ପାଗାନ୍ ଉପାସକଙ୍କ ମେଳରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଏକ ସୁସଜ୍ଜିତ ଓକ୍ ଗଛ ଚାରିପଟେ ନାଚି ଏକ ଶିଶୁର ବଳି ଚଢ଼ାଇବାର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି । ବୋନିଫେସ୍ ଏକ କୁରାଢ଼ି ଧରି ଯୀଶୁଙ୍କ ନାମ ନେଇ ଗୋଟିଏ ଚୋଟରେ ଗଛଟିକୁ କାଟି ଦେଲେ ଯାହା ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଇଥିଲା । କଟା ଗଛ ପଛରେ ଏକ ଛୋଟ ଫିର୍ ଗଛ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଥିଲା । ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଏହି ଛୋଟ ଗଛଟି ଚିରହରିତ୍ ହେବ ଓ କେବେ ମରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ବୋନିଫେସ୍ କହିଥିଲେ । ଗଛଟିର ଶୁଙ୍କଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ସ୍ୱର୍ଗର ଦିଗକୁ ସୂଚୀତ କରୁଛି । ତେଣୁ ପାଗାନ୍ ସଂସ୍କୃତିର ଏହି ପ୍ରଥା ଯୀଶୁଙ୍କ ନାମ ବହନ କରି ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଗଲା । 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* ବଡ଼ଦିନ
* କୋଲୋଜିୟମ୍
* ମୁକ୍ତିଦାତା ଯୀଶୁ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି
* ନୋଟ୍ରେ ଡାମ୍
* ଯୀଶୁ
* ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ

## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଂକ୍
*