ମଳୟବତୀ କାହାଣୀ (ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ)

thumb|1. Vikramaditya Memorial, Ujjain
**ମଳୟବତୀ କାହାଣୀ** ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନର ସତେଇଶିତମ ପ୍ରତିମା କହିଥିବା କାହାଣୀ । ସେ ରାଜା ଭୋଜଙ୍କୁ ରାଜା ବିକ୍ରମଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ଏବଂ ଏହି ସିଂହାସନ ପ୍ରାପ୍ତିର କଥା କହିଥିଲା  । ତେବେ ଭାଷାଭେଦରେ ଏହି କାହାଣୀ ଗୁଡିକରେ ବିଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ରାଜା ଭୋଜ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣ ସଂପନ୍ନ ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ବିସ୍ତୃତ ପୂଜା-ଉପାସନା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ । କିନ୍ତୁ ସତେଇଶିତମ ଦିନ ଯେତେବେଳେ ସେହି ସିଂହାସନର ସତେଇଶିତମ ପାହାଚ ଚଢି ସିଂହାସନରେ ବସିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଅନ୍ତେ, ସେଥିରେ ଥିବା ପ୍ରତିମା ହସିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଅବାକ ହୋଇ ରାଜା ଭୋଜ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କାହିଁକି ହସୁଛ?” **ମଳୟବତୀ** ନାମକ ସତେଇଶିତମ ପ୍ରତିମା କହିଲେ — “ମହାରାଜ, ଏହି ସିଂହାସନ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ ।  ଆପଣ ଏହାକୁ ପାଇବାରେ ଧନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ମହାନ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ ହେବାକୁ ପଡିବ। ସେତେବେଳେ ଯାଇ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ । ନଚେତ ଏଥିରେ ବସିବା ପ୍ରୟାସ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ଜନ୍ମାଉଥିବ।”

ରାଜା ଭୋଜ ଏହା ଶୁଣି ଚକିତ ହେଲେ ଓ ସେହି ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ବିନମ୍ରତାପୂର୍ବକ ଅନୁରୋଧ କଲେ — “ମତେ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ, ତାଙ୍କ ଶାସନ ଓ ମହିମା ସମ୍ପର୍କରେ ସବୁ କଥା କହ ।” ତା’ପରେ ସତେଇଶିତମ ପ୍ରତିମା **ମଳୟବତୀ** ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହା ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନର ସତେଇଶିତମ ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲା । ସେ ରାଜା ବିକ୍ରମଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଏବଂ ଏହି ସିଂହାସନ ପ୍ରାପ୍ତିର କଥା କହିଥିଲା ।

## ସତେଇଶିତମ କାହାଣୀ 
ବତ୍ରିଶ ସଂହାସନର ସତେଇଶିତମ ପୁତ୍ତଳିକା ନିଜ କଥା ଏଭଳି କହିଲା–

ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଜଣେ ଯଶସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ରାଜା ଥିଲେ । ରାଜ୍ୟପାଳନରେ ତାଙ୍କ ସମ ଅନ୍ୟ କେହି ନ ଥିଲେ । ସେ ବୀରତା ଓ ବିଦ୍ୟାର ଅଦ୍ଭୁତ ସମନ୍ବୟ ଥିଲେ । ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ର, ଉଭୟରେ ତାଙ୍କ ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଥିଲା । ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଯେତିକି ଖାଲି ସମୟ ମିଳୁଥିଲା, ସେ ତାହା ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ବ୍ୟୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜମହଲର ଏକ କୋଣରେ ସେ ଏକ ବିଶାଳ ପୁସ୍ତକାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏକ ଦିନ ସେ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି “ରାଜା ବଳି” ସମ୍ପର୍କିତ ଗଳ୍ପରେ ପଡ଼ିଲା । ସେ ସମଗ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗ ପଢ଼ି ଜାଣିଲେ ଯେ, ରାଜା ବଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାନଶୀଳ ଓ ବଚନପାଳନରେ ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଥିଲେ । ସେ ଏତେ ପରାକ୍ରମୀ ଓ ମହାନ ଥିଲେ ଯେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଆସନ ହରାଇବା ଆଶଙ୍କାରେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ । ଦେବତାମାନେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ଯେ ସେ ବଳିଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ । ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ ବାମନ ଅବତାର ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଦାନର ମାଧ୍ୟମରେ ବଳିଙ୍କୁ ସବୁ କିଛି ଦେଇଦେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଲେ । ତା’ପରେ ବଳି ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ । ଏହି ଗଳ୍ପ ପଢ଼ି ବିକ୍ରମ ଭାବିଲେ ଯେ, ଏତେ ମହାନ ଦାନବୀରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ । ସେ ଭାବିଲେ ଯେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆରାଧନା କରି ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଦାନବୀର ବଳିଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରିବାର ପଥ ଜିଜ୍ଞାସା କରିବେ । ଏହି ଭାବ ମନରେ ଆସିବାସହିତ ସେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୋହମାୟା ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗକରି ଏବଂ ମହାମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଭାର ଦେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ପ୍ରଥମେ ସେ ଦିନେ ମାତ୍ର ଏକବାର ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ । ପରେ ତାହା ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । କିଛି ଦିନ ପରେ ସେ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ମାତ୍ର ପାଣି ପିଇ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ଏପରି ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ସେ ଅତି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ । ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଉଠିବା ବସିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ପାଖରେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତପ କରୁଥିଲେ । କେହି ଜଣେ ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ତପ କରୁଥିଲେ ତ ଆଉକେହି ଜଣେ ହାତ ଉଠାଇ, କେହି କଣ୍ଟା ଉପରେ ଶୋଇ, ଆଉ କେହି ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଲିରେ ପୋତିହୋଇ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ଚାରିପଟେ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପରିବେଶ ତିଆରି ହେଇଗଲା । କିଛି ସମୟ ପରେ ବିକ୍ରମ ପାଣି ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଓ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ନିରାହାର ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କ ଶରୀର ଏତେ ଦୁର୍ବଳ ହେଲା ଯେ ହାଡ଼ ଓ ଚମଡ଼ା ମାତ୍ର ଦିଶୁଥିଲା । କିନ୍ତୁ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ତାହାର ଚିନ୍ତା ନଥିଲା । ସେ ଭାବୁଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଆରାଧନା କରି ମରିଗଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି, କିମ୍ବା ଦର୍ଶନ ହେଲେ ଦାନବୀର ବଳିଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ, ଉଭୟ ପଥରେ ମଙ୍ଗଳ ଅଛି । ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ହେଲେ । ଜୀବନ ଓ ଶରୀର ପ୍ରତି ମୋହ ସମାପ୍ତ ହୋଇଗଲା । ତାଙ୍କ ଦେହ ଏପରି ହୋଇଯାଇଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କୁ ଏ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି କେହି କହିପାରୁନଥିଲା ଯେ ସେ ଜଣେ ମହାପ୍ରତାପୀ ରାଜା । ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଜଣେ ଯୋଗୀ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏପରି ଘୋର ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ?” ବିକ୍ରମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଇହଲୋକରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ପରଲୋକର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ।” ସେ ତପସ୍ବୀ କହିଲେ, “ତପସ୍ୟା ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମ ନୁହେଁ । ରାଜାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ତାହାହିଁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ କର୍ମ । ଯଦି ସେ ସେହି ଦାୟୀତ୍ଵରୁ ପଳାୟନ କରେ, ତେବେ ସେ ନିଜ କର୍ମରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଏ । ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ମରୁ ବିମୁଖ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ବିକ୍ରମ ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “କର୍ମ କରିବା ସତ୍ତ୍ଵେ ଧର୍ମରୁ କେବେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।” ସେ ପଚାରିଲେ, “ଶାସ୍ତ୍ରରେ କେଉଁ ସ୍ଥିତିରେ ଧର୍ମରୁ ଦୂର ହେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି?” ତପସ୍ବୀ ନିରୁତ୍ତର ହୋଇଗଲା । ବିକ୍ରମଙ୍କ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ ସେ ଆଉ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ରାଜା ନିଜ ତପସ୍ୟା ଜାରି ରଖିଲେ । ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି ଏକ ଦିନ ସେ ହଠାତ ଅଚେତନ ହେଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ଚେତନା ଲାଭ ହେଲେ । ସେହି ତପସ୍ବୀ ପୁଣି ଆସି ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗୃହସ୍ଥ, ତେଣୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ଭଳି ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ ।” ସେ ଯେତେବେଳେ ପୁନଃପୁନ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ସ୍ମୃତି ଦେଲେ ଓ ଗୃହସ୍ଥ କର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କଲେ, ରାଜା କହିଲେ ଯେ ସେ ମନୋଶାନ୍ତି ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି । ତପସ୍ବୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ଓ ବିକ୍ରମ ପୁଣି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବସିଗଲେ । ଦୁର୍ବଳତା ଯୋଗୁଁ ଆଉଥ୍ରେ ସେ ପୁଣି ଅଚେତନ ହୋଇଗଲେ । କେତେକ ଘଣ୍ଟା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଚେତନା ଲାଭ କଲେ, ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୋଳରେ ରହିଛି । ବିକ୍ରମ ତୁରନ୍ତ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରୁ ରୋକୁଥିଲେ, ସେ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ । ବିକ୍ରମ ଉଠି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ତେବେ ଭଗବାନ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏତେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ?” ବିକ୍ରମ କହିଲେ  “ମୁଁ ଦୈତ୍ୟରାଜ ବଳିଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରିବାର ମାର୍ଗ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ ।” ତେବେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶଙ୍ଖ ଦେଲେ ଓ କହିଲେ, “ସମୁଦ୍ରର ମଝିରେ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଯିବା ମାର୍ଗ ଅଛି । ଏହି ଶଙ୍ଖକୁ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଫୁଙ୍କିଲେ ସମୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେବ ଓ ସେଇ ସମୁଦ୍ରଦେବ ତୁମକୁ ବଳିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ରାସ୍ତା ଦେଖେଇବେ ।” ଏହା କହି ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ତର୍ଧ୍ୟାନ ହେଲେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପରେ ବିକ୍ରମ ପୁଣି ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଫେରିପାଇଲେ । ଶଙ୍ଖ ନେଇ ସେ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଆସି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ । ସମୁଦ୍ରଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ସମୁଦ୍ର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା । ସମୁଦ୍ର ମଝିରେ ଭୂମିମାର୍ଗ ପ୍ରକଟ ହେଲା । ବିକ୍ରମ ସେହି ମାର୍ଗରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ପରେ ସେ ପାତାଳ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେ ଯେତେବେଳେ ରାଜା ବଳିଙ୍କ ମହଲର ଦ୍ୱାର ଦେଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସିବାର କାରଣ ପଚାରିଲେ । ବିକ୍ରମ କହିଲେ ଯେ ସେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକରୁ ଆସିଛନ୍ତି ବଳିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସେହି ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଗଲା ଓ ବହୁଦିନ ପରେ ଫେରି ଆସି କହିଲା ଯେ ରାଜା ବଳି ଏବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିପାରିବେ ନାହିଁ । ବିକ୍ରମ ବାରମ୍ବାର  ଅନୁରୋଧ କଲେ କିନ୍ତୁ ବଳି ଦେଖା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ନାହିଁ । ଖିନ୍ନ ଓ ହତାଶ ହୋଇ ବିକ୍ରମ ନିଜ ତରବାରୀ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ । ଯେତେବେଳେ ପ୍ରହରୀମାନେ ଏହି ଖବର ରାଜା ବଳିଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଅମୃତ ସିଞ୍ଚି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ । ଜୀବିତ ହେବା ସହିତ ବିକ୍ରମ ପୁଣି ବଳିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ । ଏଥର ପ୍ରହରୀ ଫେରିଲେ ଓ କହିଲେ ଯେ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଦିନେ ବଳି ତାଙ୍କ ସହ ଦେଖା କରିବେ । ବିକ୍ରମ ଭାବିଲେ ଯେ ବଳି କେବଳ କଥା ଟାଳିବା ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି । ମନରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଲାଗିଲା ଓ ସେ ପୁଣି ତରବାରୀ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଗଳା କାଟିଦେଲେ । ପ୍ରହରୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ବଳିଦାନର ଖବର ବଳିଙ୍କୁ ଦେଲେ । ବଳି ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବା ବିନା ଫେରିବେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ସେ ପୁଣି ଅମୃତ ପଠାଇ ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ କରାଇଲେ ଏବଂ ସନ୍ଦେଶ ଦେଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଭେଟିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ମହଳକୁ ଯାଇ ବିକ୍ରମ ବଳିଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ । ବଳି ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏତେ କଷ୍ଟ ଉଠାଇ ମୋ ପାଖକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?” ବିକ୍ରମ କହିଲେ, “ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥମାନେ ତୁମ ବିଷୟରେ ବହୁତ କଥା କହିଛନ୍ତି, ତୁମ ଦାନଶୀଳତା ଓ ତ୍ୟାଗ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି ।” ବଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ବିକ୍ରମଙ୍କୁ ଏକଲାଲ ମୁଙ୍ଗା ଉପହାର ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ମୁଙ୍ଗା ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁ ଦେଇପାରେ । ଏହି ମୁଙ୍ଗାର ଶକ୍ତିରେ ଅସମ୍ଭବ କାମ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଏ ।” ବିକ୍ରମ ବଳିଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଦିଗକୁ ଫେରିଲେ । ପାତାଳ ଦ୍ୱାର ଠାରୁ ବାହାରେ ପୁଣି ସେଇ ଅସୀମ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର ବହୁଥିଲା । ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିଆ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ, ସମୁଦ୍ର ପୁଣି ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା ଓ ମଝିରେ ଭୂମିମାର୍ଗ ପ୍ରକଟ ହେଲା । ସେହି ମାର୍ଗରେ ଚାଲି ସେ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଆସିଲେ । ପରେ ମାର୍ଗ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା ଓ ସମୁଦ୍ର ପୁରୁଣା ରୂପେ ବହିବା ଆରମ୍ଭ କଲା । ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ । ପଥରେ ସେ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, କେଶ ଖୋଲା ଓ ମୁହଁରେ ଗଭୀର ବିଷାଦ ଷ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶୁଥିଲା । ନିକଟକୁ ଯିବା ପରେ ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ଓ ସେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଏକାକୀ । ବିକ୍ରମଙ୍କ ହୃଦୟ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ତରଳିଗଲା, ସେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଓ ବଳିଙ୍କ ଦିଆ ମୁଙ୍ଗାରୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନଦାନ ମାଗିଲେ । ବିକ୍ରମ କହିବାମାତ୍ରେ ସେହି ବିଧବାର ମୃତ ସ୍ଵାମୀ ଏମିତି ଉଠି ବସିଲେ ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗିଉଠିଛନ୍ତି । ସେହି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ସୀମା ରହିଲା ନାହିଁ ।" 

ଗପଟି କହି ସତେଇଶିତମ ପ୍ରତିମା ପଚାରିଲା କ"ଣ ଆପଣ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପରି ଜ୍ଞାନୀ ତଥା ଦାନୀ ହୋଇପାରିବେ? ଏହିପରି କହିବା ପରେ ସତେଇଶିତମ ପ୍ରତିମା ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗାରୋହଣ କଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ