open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ମୁମ୍ବା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର

**ମୁମ୍ବା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର** ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶର ମୁମ୍ବାଇଠାରେ ଥିବା ଏକ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର । ଏହା ଦେବୀ ମାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରୁ ଏହି ମୁମ୍ବା ଶବ୍ଦ ଆନୀତ ହୋଇଛି । ମୁମ୍ବାଇ ନଗରୀର ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ମୁମ୍ବା ଦେବୀ । ମୁମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କ ନାମରୁ ମୁମ୍ବାଇ ନାମକରଣ ହୋଇଛି । ହିନ୍ଦୁମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମାନୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହା ୧୬୭୫ ମସିହାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଏ ଯାହା ପୂର୍ବତନ ବୋରି ବନ୍ଦର ନାଳ ପାଖର ଥିବା ଇଂରାଜୀ ସେଣ୍ଟ ଜର୍ଜ ଦୁର୍ଗର ଉତ୍ତର ଦିଗର କାନ୍ଥ ପାଖରେ ମୁମ୍ବା ନାମକ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମହିଳା ତିଆରି କରିଥିବା କୁହାଯାଏ ।  ଦୁର୍ଗ ଓ ନାଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ବେଳେ ମନ୍ଦିର ଅଦ୍ୟାପି ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ତିଷ୍ଠି ରହିଛି ।     

ସାତ ଦ୍ୱୀପର ମୂଳ ଅଧିବାସୀ ତଥା ମରାଠୀ-କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଲବଣ ଚାଷୀ ଓ କୋଳିଶ କେଉଟମାନେ ମୁମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଠାକୁରାଣୀ ମାନୁଥିଲେ । କଳା ପ୍ରସ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି ହୋଇଛି । ମହା ଅମ୍ବାରୁ ମୁମ୍ବା ନାମ ନିଆଯାଇଛି; ଅମ୍ବା ନାମ ଦେବୀ ମାଆ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ଏକ ନାମ । ଷ୍ଟିଲ ଓ ଲୁଗା ମାର୍କେଟ ସମ୍ବଳିତ ଦକ୍ଷିଣ ମୁମ୍ବାଇର ଭୁଲେଶ୍ୱର (Bhuleshwar) ସ୍ଥାନରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ହିନ୍ଦୁଙ୍କର ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାକୁ ଶହ ଶହ ଭକ୍ତ ଆସନ୍ତି । ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ସ୍ଥାନ ରୂପେ ବିଦିତ ହୋଇଛି ଓ ଭକ୍ତି ସହକାରେ ଲୋକମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ।  
## ଇତିହାସ
ଠାକୁରାଣୀ ଅମ୍ବାଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଛଅ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା । ବୋରିବନ୍ଦରରେ ନିର୍ମିତ ପ୍ରଥମ ଅମ୍ବା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ୧୭୩୯ରୁ ୧୭୭୦ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ସେହି ମନ୍ଦିରର ବିନାଶ ପରେ ନୂତନ ଭାବରେ ଭୁଲେଶ୍ୱରରେ ସେହି ସମାନ ସ୍ଥଳରେ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଗଲା । ଅମ୍ବା ଦେବୀ ଧରିତ୍ରୀ ମାଆଙ୍କ ରୂପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଓ ଉତ୍ତର ତଥା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରୁ ଲୋକମାନେ ଆସି ପୂଜା କରନ୍ତି । ନୂତନ ମନ୍ଦିରରେ ମୁମ୍ବା ଦେବୀ ଗୋଟିଏ କେଉଟୁଣୀ ପୋଷାକ ସହିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ରୂପା ମୁକୁଟ, ନାକ ଫୁଲ ଓ ଗୋଟିଏ ସୁନା ହାର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି । ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୟୁର ଉପରେ ଉପବେଶିତ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମୂର୍ତି ଅଛି । ମନ୍ଦିର ସାମନାରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବାଘର ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । 
ମୁମ୍ବାଦେବୀଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ସହରର ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି । ଏହି ସହରର ପୂର୍ବ ନାମ ବମ୍ବେ ଥିଲା । ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଲୋକମାନେ ଏ ସହରକୁ ‘ବମ ବାହିଆ’ ବା ଭଲ ଉପସାଗର ସହର କହୁଥିଲେ ଯାହାକୁ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଇଂରେଜ ଲୋକମାନେ ଅପଭ୍ରଂଶ କରି ‘ବମ୍ବେ’ ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଏହାର ନାମ ମୁମ୍ବାଇ ରଖାଯାଇଥିଲା ।  
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କେଉଟମାନେ ଗଭୀର ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ମାଛ ମାରନ୍ତି । ଥରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କେଉଟୁଣୀ ରୂପ ଧରି ଏକାଗ୍ରତା ଶିକ୍ଷା କରିବାକୁ ଶିବ କହିଲେ । ତାଙ୍କ କଥା ମାନି ପାର୍ବତୀ ଏକ କେଉଟୁଣୀ ରୂପରେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ ବାସ କଲେ । ତାଙ୍କର ନାମ ସେଠାରେ ମୁମ୍ବା ଥିଲା । ସମସ୍ତ ଏକାଗ୍ରତା ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଶିବ ସେଠାକୁ ଆସି ତାଙ୍କର ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ମାତାଙ୍କୁ ଆଇ କୁହାଯାଏ । ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମୁମ୍ବା ଆଇ କୁହାଗଲା । ତାଙ୍କରି ନାମ ଅନୁସାରେ ନଗରର ନାମ ମୁମ୍ବା ଆଇ ବା ମୁମ୍ବାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।  

## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ପଞ୍ଚାନନ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)

** ପଞ୍ଚାନନ ମିଶ୍ର** (ଜନ୍ମ: ୧୮ ମଇ ୧୯୫୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବିନିକା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପଞ୍ଚାନନ ମିଶ୍ର ୧୯୫୬ ମସିହାର ମଇ ୧୮ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗୌରୀ ଶଙ୍କର ମିଶ୍ର ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ପଞ୍ଚାନନ ମିଶ୍ର ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜଣେ ନିର୍ଦ୍ଦଳୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ି ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ପର୍ଶୁରାମ ମନ୍ଦିର (ଚିପଲୁନ)

**ପର୍ଶୁରାମ ମନ୍ଦିର**, ଅନ୍ୟ ନାମ (ଶ୍ରୀ କ୍ଷେତ୍ର ପର୍ଶୁରାମ) ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଷଷ୍ଠ ଅବତାର ପର୍ଶୁରାମଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଯାହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରତ୍ନଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ଚିପଲୁନରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ପ୍ରଭୁ ପର୍ଶୁରାମ
ପର୍ଶୁରାମ ଗୋଟିଏ ଅମର ଅବତାର । ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ଏକୋଇଶ ଥର ଯାଇ ବିନାଶ କରିଥିଲେ । ଧାର୍ମିକ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଯେପରିକି ଜନକ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ବିନାଶ କରିନଥିଲେ । ସେ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଶେଷ ରାଜା ଥିଲେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ (Kartavirya Arjuna) ଅର୍ଜନ । ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ମହର୍ଷି କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କରିଦେଇଥିବାରୁ ସେଠାରେ ବାସ କରିନଥିଲେ । ତେଣୁ ସେ ଆରବ ସାଗରକୁ ତୀର ମାରି ମୁମ୍ବାଇରୁ କେରଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୭୨୦ କିଲୋମିଟର ସ୍ଥାନ ଜଳ ରିକ୍ତ କଲେ ଓ କୋଙ୍କଣ Konkan]] ସୃଷ୍ଟି କରି ଅଧିକାର କଲେ । ଉକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଥବା ମହେନ୍ଦ୍ର ଗିରି ଶିଖରରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ବାଛି ସେଠାରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେହି ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଜନ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ପର୍ଶୁରାମ ପ୍ରାତଃ କାଳରେ ହିମାଳୟ ଯାଇ ସେଠାରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା ମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିଆସୁଥିଲେ ।

## ମନ୍ଦିର ଇତିହାସ
ସ୍ୱାମୀ ପରମହଂସ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରରୋଚନାରେ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ଆରମ୍ବ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଗୁରୁ ଥିବା ରାଜାଙ୍କର ନାମ ଯଞ୍ଜିରା ରାଜ୍ୟର ୟାକୁତଖାନ, କୋଲାବାର କାହ୍ନୋଜି ଅଙ୍ଗ୍ରେ, ପୁଣେର ଶାହାଜି, କୋହ୍ଳାପୁରର ତାରାରାଣୀ । ପେଶୱା ଓ ଅଙ୍ଗ୍ରେଙ୍କ କୋଟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଓ ଇଂରାଜୀ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ । ୧୭୦୦ ମସିହାରେ ୟାକୁଟ ଖାନ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ପାଇଁ ଅର୍ଥ ଦାନ କରିଥିଲେ । ମନ୍ଦିରର ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କୁ ପେଧୟେ ଓ ଆମ୍ବଦାସ ନାମକ ଦୁଇଟି ଗ୍ରାମ ଦାନ କରିଥିଲେ ।    ଛତ୍ରପତି ଶାହା ମହାରାଜ ତାଙ୍କୁ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ୫ଟି ଗ୍ରାମ ପୁରସ୍କାର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ସେ ତିନୋଟି ମନ୍ଦିର, ଏକ ଦୀପ ମହଲ ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ତୈଳ ଦୀପ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ ଓ ଯାତ୍ରୀମାନେ ରହିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଶ୍ରାମ ଗୃହ । କାହ୍ନୋଜି ଅଙ୍ଗ୍ରେ ଅନେକ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ । ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ହାତୀକୁ ଅଙ୍ଗତ୍ରେଙ୍କୁ ଦାନ କରିଦେବା ଯୋଗୁ ସିଦ୍ଧି ୧୭୨୬ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏହି ଆକ୍ଷେପ ସତ୍ୟ ନଥିଲା । ଅଙ୍ଗ୍ରେଙ୍କ ଲୋକମାନେ ହାତୀକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଏକଥା ଜାଣି ସିଦ୍ଧିଙ୍କୁ ହାତୀ ଫେରେଇ ଦେଇଥିଲେ । ସିଦ୍ଧି ଏହି ଭୁଲ କଥା ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରି ଭଙ୍ଗା ମନ୍ଦିରକୁ ପୁନର୍ନିମାଣ କରିଦେଇଥିଲେ ।

## ପରିବହନ
ଭାରତରେ ଥିବା ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ଚିପଲୁନ ତାଲୁକାରେ ପର୍ଶୁରାମ ଗ୍ରାମ ଅବସ୍ଥିତ ।  

### ରାସ୍ତା 
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୬୬ (ପୂର୍ବତନ ଏନ ଏଚ -୧୭) ଯୋଗେ ପର୍ଶୁରାମ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି ଯଥା ରତ୍ନଗିରି, ମଦଗାଁ, କରୱାର ଉଦୀପି । କୋୟନ ନଗର, ପତନ ଓ କରଦ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ ଯୋଗେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି । ଚିପଲୁନରୁ ମୁମ୍ବା ଦୂରତା ୨୪୭ କିମି ଓ ପୁଣେର ଦୂରତା ୨୩୦ କିମି । ରାଜ୍ୟ ପରିବହନ ବସ ଷ୍ଟାଣ୍ଡ ଚିପଲୁନ ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ସହିତ ଚିପଲୁନ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଛି ।  

## ରେଳପଥ
କୋଙ୍କନ ରେଲୱେରେ ଚିପଲୁନ ରେଲୱେ ଷ୍ଟେସନ ଅଛି ଯାହା ମନ୍ଦିରର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଷ୍ଟେସନ ଏକ  ଷ୍ଟେସନ ଓ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଟ୍ରେନ ଏଠାରେ ରହେ ।  ମନ୍ଦିରଠାରୁ ଷ୍ଟେସନ ୭ କିମି ଦୂର । ମୁମ୍ବାଇ, ଗୋଆ, ମାଙ୍ଗାଲୋର, କେରଳ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଯୋଗାଯୋଗ ଅଛି । 

## ପର୍ବ ପାଳନ
ମନ୍ଦିରରେ ମହାଶିବରାତ୍ରୀ, ରାମ ନବମୀ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପାଳନ କରାଯାଏ ।  

## ପରିଚାଳନା
ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଳନା ଭାର ଶ୍ରୀ ଦେବ ଭାର୍ଗବରାମ ଦେବସ୍ଥାନ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା

୨୦୧୧ ମସିହାରୁ **ଭାରତର ଜନଗଣନା** ୧୫ ଥର କରାଯାଇଛି। ବ୍ରିଟିଶ ଭାଇସରୟ ଲର୍ଡ ମାୟୋଙ୍କ ଅଧୀନରେ ୧୮୭୨ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତି ୧୦ ବର୍ଷରେ ଏହା ହାତକୁ ନିଆଯାଇଥିବାବେଳେ ୧୮୮୧ରେ ପ୍ରଥମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନଗଣନା ନିଆଯାଇଥିଲା  ୧୯୪୯ ପରେ, ଏହା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଭାରତର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ଜେନେରାଲ ଏବଂ ଜନଗଣନା କମିଶନରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଛି । ୧୯୫୧ ମସିହାରୁ ସମସ୍ତ ଜନଗଣନା ୧୯୪୮ ଜନଗଣନା ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଇଥିଲା । ଶେଷ ଜନଗଣନା ୨୦୧୧ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୨୦୨୧ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାର ଥିଲା । କିନ୍ତୁ କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ହେତୁ ଏହାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା । 

ଐତିହାସିକ ଭାବରେ, ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ତଥ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଆସିଛି | 

## ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ କରାଯାଇଥିବା ଜନଗଣନା ତାଲିକା:

* ୧୮୭୨ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୧୮୮୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
* ୧୮୯୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
* ୧୯୦୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
* ୧୯୧୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
* ୧୯୨୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
* ୧୯୩୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
* ୧୯୪୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା 

## ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ଜନଗଣନା 
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତରେ କରାଯାଇଥିବା ଜନଗଣନାର ତାଲିକା:

* ୧୯୫୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୧୯୬୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୧୯୭୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୧୯୮୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୧୯୯୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୨୦୦୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୨୦୧୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା
* ୨୦୨୧ ଭାରତର ଜନଗଣନା

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଭାରତରେ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସହରର ତାଲିକା 

## ଆଧାର 
* ଇଣ୍ଡିଆ ପୋଷ୍ଟଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଷ୍ଟାମ୍ପ |

## ବାହ୍ୟ ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
UTC+5:30

ଲିଙ୍କ=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Timezones2008G_UTC%2B530.png/300px-Timezones2008G_UTC%2B530.png|thumb|300x300_ପିକସେଲ| UTC + ୦୫: ୩୦ ୨୦୦୮: ନୀଳ (ଡିସେମ୍ବର), କମଳା (ଜୁନ୍), ହଳଦିଆ (ବର୍ଷସାରା), ହାଲୁକା ନୀଳ (ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ)
**UTC + 05: 30** ହେଉଛି +୦୫: ୩୦ର UTC (Coordinated Universal Time)ରୁ ଏକ ସମୟ ଅଫସେଟ୍ ପାଇଁ ଏକ ପରିଚାୟକ | ଏହି ସମୟ ଭାରତ  ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ  ଏବଂ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନେପାଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା |  ସମନ୍ୱିତ ୟୁନିଭର୍ସାଲ୍ ଟାଇମ୍ (UTC)ଠାରୁ ଏହା ସାଢ଼େ ପାଞ୍ଚ ଘଣ୍ଟା ଆଗରେ ଥାଏ | ଏହି ସମୟ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରାୟ ୧.୪ ବିଲିୟନ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି, ଯାହା UTC + ୦୮: ୦୦ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନବହୁଳ ଅଟେ | 

## ମାନକ ସମୟ ଭାବରେ (ବର୍ଷସାରା) 
*ମୁଖ୍ୟ ସହର: ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, ଚେନ୍ନାଇ, କୋଲକାତା, ଅହମ୍ମଦାବାଦ, ବାଙ୍ଗାଲୋର, ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ଶ୍ରୀ ଜୟୱାର୍ଡେନୁପୁରା କୋଟେ, କଲମ୍ବୋ*

### ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ 
* ଭାରତ - ଭାରତୀୟ ମାନକ ସମୟ 
* ଶ୍ରୀଲଙ୍କା - ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ମାନକ ସମୟ

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଭାରତୀୟ ମାନକ ସମୟ

## ଆଧାର
ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର

**ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର**, ଏକ ଖୋଲା ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ନେପାଳର ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ (Mahavishnu) ସମର୍ପିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ନାରାୟଣଥାନ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଶାୟିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ।      

## ଧାର୍ମିକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ 
କେତେକ ବ୍ୟକ୍ତି ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର ନ କହି ବୁଦ୍ଧନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର କହନ୍ତି ମାତ୍ର ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହା ସଂସ୍କୃତରୁ ଆନୀତ ପୁରାତନ ନୀଳ କଣ୍ଠ ଅଟେ ।  ଏହା ଶିବଙ୍କର ଏକ ନାମ ଯେହେତୁ ସେ ସଂସାରକୁ ବିଷ ଜ୍ୱାଳାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଜେ ବିଷ ପାନ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି ହେତୁ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲା । ଏଠାରେ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତିମା ଅଟେ । ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି କହନ୍ତି ।   

ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସହିତ ଗୋସାଇକୁଣ୍ଡର ସମ୍ପର୍କ ଅଛି । ଶିବଙ୍କର ଝରଣା ଜଳ ଉତ୍ସରୁ ଜଳ ଆସି ଗୋସାଇକୁଣ୍ଡରେ ମିଶିଛି । ଏହି ପୁଷ୍କରିଣୀ ଜଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି କିନ୍ତୁ ଜଳ ଶିବଙ୍କ ଝରଣାରୁ ଆସିଥିବାରୁ ଶିବଙ୍କ ନାମରେ ମନ୍ଦିର ନାମକରଣ ହୋଇଛି ।

ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଏହା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି । ପୁରାତନ କାଳରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ସମନ୍ୱୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି ।

## ସ୍ଥାନ 
କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାର ଉତ୍ତର ଦିଗରଶେଷ ଭାଗରେ ଥିବା ଶିବପୁରୀ ପର୍ବତର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । 
କାଠମାଣ୍ଡୁ ଜିଲ୍ଲାର ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମୁନିସିପାଲଟିରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଠିକଣା: ଗୋଳଫୁଟାର ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା, ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ, ୪୪୬୦୦ । ତ୍ରିଭୁବନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଏୟାରପୋର୍ଟଠାରୁ ୧୨ କିମି ଦୂରରେ ଓ ଥାମେଲଠାରୁ ୯ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

## ବିଶେଷତ୍ୱ
ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଗୋଟିଏ ବଡ କଳା ଆଗ୍ନେୟଗିରି ପଥରରୁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି । ତେର ମିଟର ଲମ୍ବାର ଏକ ପୁଷ୍କରିଣୀ ମଧ୍ୟରେ ୫ ଫୁଟ ଲମ୍ବାର ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ତାଙ୍କର ଚାରି ହାତରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି ।

## ପର୍ବପର୍ବାଣି
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ହିନ୍ଦୁଙ୍କର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକାଦଶୀ ଦିନ ହରିବୋଧିନୀ ଏକାଦଶୀ ମେଳା ଏଠାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ହଜାର ହଜାର ଯାତ୍ରୀ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏହି ବିଶେଷ ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍କାରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏଠାରେ ଏକ ବିରାଟ ମେଳାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ ଓ ପବିତ୍ର ଏକାଦଶୀ, ହରିଶୟନୀ ଓ ହରିବୋଧିନୀ ଚାନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ ଛଅ ମାସର ଶୟନରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତି । 

## ମନ୍ଦିରର ରହସ୍ୟ 
### ନେପାଳ ରାଜପରିବାରର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ରାଜା ପ୍ରତାପ ମଲ୍ଲ (୧୬୪୧-୧୬୭୪) ଏକ ଦୂରଦର୍ଶୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅଭିଶାପ ପାଇଥିବା ଦେଖିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବେ ।  ସେହି ଭୟରେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମରଣ ଭୟରେ ରାଜା ପରିବାରର କେହି ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର ଯାଇନାହାନ୍ତି । 

### ଭାସମାନ ମୂର୍ତ୍ତି 
ବହୁତ ବର୍ଷ ଧରି ମୂର୍ତ୍ତି ଜଳରେ ଭାଷୁଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା । ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ଏହାର ସତ୍ୟାସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇପାରିଲାନି କିନ୍ତୁ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଭାସମାନ ଲାଭା ପଥରର ସମ ଘନତ୍ୱ ଥିବା ସିଲିକା ପଥରର ଏକ ଛୋଟ ଚିପ ଜଳରେ ଭାସିବା ଦେଖାଗଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଅଧିକ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା କରିବା ଅନୁରୋଧକୁ ମନା କରାଯାଇଥିଲା । 

### ମୂର୍ତ୍ତିର ପ୍ରାରମ୍ଭ 
ଏକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଚାଷୀ ହଳ କରୁଥିବା ବେଳେ ଲଙ୍ଗଳ ମୁନରେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ବାଜିଲା ଓ ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଉଥିବା ଦେଖାଗଲା । ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି ।   

### ଦର୍ପଣ ଛବି 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଖରେ ଶିବଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଦର୍ପଣ ଛବି ସେହି ଜଳରେ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଶିବ ପର୍ବରେ ସେହି ଦର୍ପଣ ଛବି ଦେଖାଯାଏ ।  

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
*ନେପାଳରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ଏକ ଚିଠା
 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରୀ ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିର, ମୁମ୍ବାଇ

**ଶ୍ରୀ ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିର** ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଏହା ଭାରତର ମୁମ୍ବାଇରେ ଥିବା ପ୍ରଭାଦେବୀ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି । ଏହା ପ୍ରଥମେ ୧୯ ନଭେମ୍ବର ୧୮୦୨ ମସିହାରେ ଲକ୍ଷଣ ବିଠୁ ଓ ଦେଉବାଇ ପଟିଲ ନିର୍ମାଣ କରେଇଥିଲେ । ଭାରାତର ଧନୀ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ।

ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ମଣ୍ଡପ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । କାଷ୍ଠ ନିର୍ମିତ କବାଟରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅଷ୍ଟବିନାୟକଙ୍କ (ଆଠ ଅବତାର) ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ଛାତର ନିମ୍ନ ଭାଗ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପାତିଆରେ ଜଡ଼ିତ ଓ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଗଣେଶଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ବେଢାରେ ଏକ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ମନ୍ଦିରର ଗମ୍ବୁଜରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଆଲୋକରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ ଯାହା କିଛି ଘଣ୍ଟାରେ ବଦଳୁଥାଏ । ଏହି ଗମ୍ବୁଜର ଠିକ ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ମନ୍ଦିରର ଖୁଣ୍ଟିଗୁଡ଼ିକରେ ଅଷ୍ଟବିନାୟକ ମୂର୍ତ୍ତି ଖୋଦିତ ହୋଇଛି ।  

## ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ସିଦ୍ଧିବିନାୟକ ମନ୍ଦିର ଏକ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଥଲା ଯାହା ଆଜିକାର ମନ୍ଦିରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇପାରିଛି । ରାଜନୈତିକ ଲୋକ ଓ ମୁମ୍ବାଇ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବଲିଉଡ ଜଗତର ଅଭିନେତାମାନଙ୍କ ଯୋଗୁ ଏହାର ଖ୍ୟାତି ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି । 

ଭକ୍ତି ସହକାରେ କରିଥିବା ମନୋକାମନା ସିଦ୍ଧିବିନାୟକ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଜଣାଶୁଣା । ମନ୍ଦିରରେ ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ପୂଜା କରିବାର ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି । 

## ଇତିହାସ
ମୂଳ ମନ୍ଦିର ୧୮୦୧ ମସିହାରେ ୩୬ x ୩୬ ମିଟରର ଛୋଟ ସ୍ଥାନରେ ଇଟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଓ ତାହାର ଶିଖର ଗମ୍ବୁଜ ଆକୃତିର ଥିଲା । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟର ଲକ୍ଷଣ ବିଠୁ ପାଟିଲ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । ଦେଉବାଈ ନାମକ ଏକ ଧନୀ ମହିଳା ଅର୍ଥ ଦାନ କରିଥିଲେ । ଦେଉବାଈ ସନ୍ତାନହୀନା ଥିବାରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇଥିଲେ ଓ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଗଣେଶ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ତାନହୀନାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦାନ କରିବେ । ଅକ୍କଲକୋଟ ସ୍ୱାମୀ ସମରଥଙ୍କର ଏକ ଶିଷ୍ୟ ରାମକୃଷ୍ଣ ଯମ୍ଭେକର ମହାରାଜ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମତେ ମନ୍ଦିରର ମୂର୍ତ୍ତି ସାମନାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୋତିଦେଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ସମର୍ଥକଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ଅନୁସାରେ ସେହି ପୋତା ସ୍ଥାନରେ ଏକ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଉଠିଥିଲା ଯାହାର ଶାଖାରେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ ଗଣେଶ ଥିଲେ ।
 
ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଦୁଇଟି ଦୀପମାଳା ବା ବିଶ୍ରାମ ଗୃହ ଓ ମନ୍ଦିରର ଦେଖରେଖ କରୁଥିବା ଲୋକପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା । ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜଳାଭାବ ଯୋଗୁ ଏକ ହ୍ରଦ ଖୋଦେଇ ହୋଇଥିଲା  ମନ୍ଦିରର ପୂର୍ବ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ୩୦X୩୦ ବର୍ଗ ମିଟରର ଏକ ହ୍ରଦ ଥିଲା ଯାହାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପୋତି ଦିଆଯାଇଥିଲା ଓ ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ନାହିଁ । ଏହା ପରେ ଦର୍ଶକ ଓ ଭକ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଲାଗିଲା । ୧୯୭୫ ମସିହାଠାରୁ ନାଟକୀୟ ଭାବରେ ଭକ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହେଲା ।

## ପରିଚାଳନା
ମନ୍ଦିରକୁ ମିଳୁଥିବା ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଶ୍ରୀ ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି । ବମ୍ବେ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଆକ୍ଟ, ୧୯୫୦ ଅନୁସାରେ ମନ୍ଦିରର ନାମ “ଶ୍ରୀ ଗଣପତି ମଣ୍ଡରୀ, ପ୍ରଭାବତୀ ରୋଡ଼, ଦାଦର, ବମ୍ବେ ନାମରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଛି ।” 
ଶ୍ରୀ ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରଷ୍ଟ ପ୍ରବହାଦେବୀ ଆକ୍ଟ, ୧୯୮୦ ଅନୁସାରେ ଟ୍ରଷ୍ଟର କାମ ପରିଚାଳନା କରାଯାଏ । ଏହି ଆକ୍ଟ ୧୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୮୦ ମସିହାର ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା । 
 
ଟ୍ରଷ୍ଟର ଚଳନ୍ତି ଚେୟାରମାନ ଆଦେଶ ବାନ୍ଦେକର (Aadesh Bandekar) ଅଟନ୍ତି । 

### ବିବାଦ
ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିରର ଆୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ରୁ ୧୨୦ ନିୟୁତ ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହା ଯୋଗୁ ଏହି ଟ୍ରଷ୍ଟ ମୁମ୍ବାଇର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଭାବରେ ପରିଚିତ ।  ସନ ୨୦୦୪ରେ ଦାନର ପରିଚାଳନା ଟ୍ରଷ୍ଟଦ୍ୱାରା ସଠିକ ଭାବରେ ହେଉନଥିବା ଦୋଷ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟ ଏହାର ଛାନବିନ କରିବାକୁ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି ଭି ପି ଟିପନିଷ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏକ କମିଟି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ । 
 
ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟ ଟ୍ରଷ୍ଟର ଫଣ୍ଡ ପରିଚାଳନା ନିମନ୍ତେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ଗାଇଡ ଲାଇନ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକ

**କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକ** (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇ ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କୋଦଳା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୬ଷ୍ଠ ଓ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଆଦିକନ୍ଦ ନାୟକ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ମାୟା ନାୟକ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇ ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକ ୧୯୮୯ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୮ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିର, ସିଦ୍ଧଟେକ

**ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ମନ୍ଦିର** ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ସିଦ୍ଧଟେକରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେବତା ଗଣେଶଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ । ଅଷ୍ଟବିନାୟକ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅହମଦନଗର ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକମାତ୍ର ମନ୍ଦିର । ଏଠାରୁ ୧୯ କିମି ଦୂରରେ ଦାଉନ୍ଦ ଷ୍ଟେସନ ଅଛି । ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ଥିବା ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଛୋଟ ଶିରପୁର ଗ୍ରାମରୁ ଡଙ୍ଗାରେ ବା ନୂତନ ନିର୍ମିତ ପୋଲ ଉପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ହୁଏ ।
 
ସିଦ୍ଧଟେକ ଗ୍ରାମଠାରୁ ଏକ କିମି ଦୂରରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପତ୍ର ବହୁଳ ବାବୁଲ (Babul) ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଗହଳରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଗଣେଶଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ୭ ଥର କଣ୍ଟା ବୁଦା ବହୁଳ ପଥରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରନ୍ତି । 

ଏକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଥୋଡପାହାଡ଼ ଥିବା ଗଣେଶ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ । 

## ଇତିହାସ
ମୂଳ ମନ୍ଦିରକୁ ବିଷ୍ଣୁ ତିଆରି କରିଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ସମୟ କ୍ରମେ ତାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଗୋଟିଏ ଗଉଡ଼ ସ୍ବପ୍ନରେ ସେହି ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଦେଖି ତାହାକୁ ଖୋଜି ବାହାର କରିଥିଲା । ସେହି ଗଉଡ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଲାଗିଲା ଓ ଲୋକମାନେ ସେ ମନ୍ଦିର ବିଷୟ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ।

ଗାଣପତ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ସନ୍ଥ ମୌର୍ଯ୍ୟ ଗୋସାବି (୧୩୦୦-୧୭୦୦ ଶତାବ୍ଦୀ) ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନାରାୟଣ ମହାରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କରି କରି ସିଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।  

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କୁଆଁରିଆ ମାଝି

**କୁଆଁରିଆ ମାଝି** (୨୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୦ - ୨ ମଇ ୨୦୦୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧, ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ମୋରଡ଼ା ଓ ବୈସିଙ୍ଗା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ମ, ୬ଷ୍ଠ ଓ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
କୁଆଁରିଆ ମାଝି ୧୯୩୦ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୨୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ବଲ୍ହି ଦେଇ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
କୁଆଁରିଆ ମାଝି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟିରେ ଓ ପରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୪ରୁ ୧୯୭୬ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓ ୧୯୮୦ରୁ ୧୯୮୫ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

### ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ ବିବରଣୀ 
## ମୃତ୍ୟୁ 
କୁଆଁରିଆ ମାଝି ୨୦୦୧ ମସିହାର ମଇ ୨ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୧ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ବରଦାବିନାୟକ

**ବରଦାବିନାୟକ** ବା **ବରଦବିନାୟକ** ହିନ୍ଦୁ ଠାକୁର ଗଣେଶଙ୍କର ଅଷ୍ଟବିନାୟକ (Ashtavinayak) ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଥିବା ରାୟଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଖଲପୁର ତାଲୁକାରେ ଥିବା ମାଁଡ଼ ଗ୍ରାମରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିରଟି ୧୭୨୫ ମସିହାରେ ପେଶୱା ଜେନେରାଲ ରାମଜୀ ମହାଦେବ ବିୱାଲକର (Ramji Mahadev Biwalkar) ତୋଳେଇ ଥିଲେ ।  

୧୬୯୦ ମସିହାରେ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ ବିଗ୍ରହ ପାଖ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥିଲା । ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀର କୂଳରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅଛି । ଏଥିରେ ଥିବା ଗଣେଶ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମୁଖ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଅଛି ଓ ତାଙ୍କ ଥୋଡ଼ ବାମ ଦିଗକୁ ଅଛି । ସେଠାରେ ଥିବା ତୈଳ ପ୍ରଦୀପ ୧୮୯୨ ମସିହାରୁ ବରାବର ଜଳୁଛି । ପ୍ରତି ଦିନ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଦୈନିକ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ମାଘ ଚତୁର୍ଥି ଭଳି ପର୍ବରେ ଏଠାରେ ଅସମ୍ଭବ ଭିଡ଼ ହୁଏ ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଥରେ କୋଉଦିନୟପୁରର ନିଃସନ୍ତାନ ରାଜା ଭୀମ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଆସି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଭେଟକରିଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଜପ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଓ ଏହା ଫଳରେ ତାଙ୍କର ରୁକ୍ମଗଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଓ ଦାୟାଦ ଜାତ ହେଲେ । ସେହି ପୁତ୍ର ବଡ଼ ହୋଇ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଯୁବକ ହେଲେ ।
ରାଜପୁତ୍ର ଦିନେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଯାଇ ଋଷି ବଚକନଭିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମୁକୁନ୍ଦ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେମାସକ୍ତ ହୋଇ କାମନା ପୂର୍ତ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ରାଜପୁତ୍ର କିନ୍ତୁ ଅତି ସାଧୁ ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଆଶ୍ରମ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ ସେହି ମହିଳାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ରୁକ୍ମଗଣ୍ଡ ବେଶ ଧରିଲେ ଓ ତାଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ କଲେ । ମୁକୁନ୍ଦ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ ଗ୍ରିତସମଦ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଜାତ କଲେ ।

ସେହି ପୁତ୍ର ସମୟକ୍ରମେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣିପାରି ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ଏକ ଭୋର ଗଛରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ । ମୁକୁନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ ପୁତ୍ର ଜାତ କରିବାକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ । ଏତିକିବେଳେ ଗ୍ରିତସମଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁତ୍ର ହୋଇଥିବା ସ୍ୱର୍ଗବାଣୀ ହେଲା । ତେଣୁ ଦୁହେଁ ଅବାକ ହୋଇଗଲେ କିନ୍ତୁ ଅଭିଶାପ ତ ଫଳିବା କଥା ଫଳିଲା । ଗ୍ରିତସମଦ ଅପମାନିତ ଓ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପୁଷ୍ପକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । 
  
ଗ୍ରିତସମଦଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଗଣେଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁତ୍ର ଲାଭ କରିବାକୁ ଏକ ବର ଦେଲେ ଯାହାକୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେହି ହରେଇ ପାରିବେନି । ସେହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିବାକୁ ଗ୍ରିତସମଦ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ସେଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ସର୍ବଦା ଫଳବତୀ ହେବାକୁ କହି ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ସେଠାରେ ଭାବରେ ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ଆଉ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଦେବାକୁ କହିଥିଲେ । ଗ୍ରିତସମଦ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇଦେଲେ ଯାହାକ ବରଦାବିନାୟକ ନାମିତ ହେଲା । ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଏବେ ଭଦ୍ରକ ଭାବରେ ପରିଚିତ । 
ମାଘ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ଯିଏ ସେଠାର ନଡ଼ିଆ ପ୍ରସାଦ ସେବନ କରିବ, ତାର ଏକ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ହେବ, ଏହି କଥା ଶୁଣାଯାଏ । ମାଘି ଉତ୍ସବରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଜନାକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ ।

## ମନ୍ଦିର
୧୬୯୦ ମସିହାରେ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ ବିଗ୍ରହ ପାଖ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥିଲା । ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀର କୂଳରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅଛି । ଏଥିରେ ଥିବା ଗଣେଶ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମୁଖ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଅଛି ଓ ତାଙ୍କ ଥୋଡ଼ ବାମ ଦିଗକୁ ଅଛି । ସେଠାରେ ଥିବା ତୈଳ ପ୍ରଦୀପ ୧୮୯୨ ମସିହାରୁ ବରାବର ଜଳୁଛି । ପ୍ରତି ଦିନ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଦୈନିକ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏକ ମୂଷିକ, ନବଗ୍ରହ, ଓ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି । ଏଠାରେ ଭକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଗର୍ଭଗୃହକୁ ଯାଇ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିପାରନ୍ତି । ସେଠାକୁ ବର୍ଷ ସାରା ଯାଇ ପରିଦର୍ଶନ କରିହୁଏ ।

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* Ashtavinayaka

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରା

**ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରା** (ଜନ୍ମ: ୧୨ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୮) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇ ଥର ଓ ଲୋକ ସଭାର ସାଂସଦ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୭୭ ଓ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କୋକସରା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୭ମ ଓ ୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୦ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କଳାହାଣ୍ଡି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୭ମ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ଭାର-

ଉପନ୍ୟାସ-ବିଜୟୀ

ଭ୍ରମଣ ସାହିତ୍ୟ-ଅନନ୍ୟସୃଷ୍ଟି କାନାଡ଼ା

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରା ୧୯୩୮ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ  ୧୨ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ବେହେରା ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ରାଜେଶ୍ୱରୀ ବେହେରା ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇ ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ସାଂସଦ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ , ଭାରତ

ଲିଙ୍କ=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/National_Stock_Exchange_of_India_in_August_2006.jpg/250px-National_Stock_Exchange_of_India_in_August_2006.jpg|thumb|250x250_ପିକସେଲ| ବାନ୍ଦ୍ରା କୁର୍ଲା କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ, ମୁମ୍ବାଇରେ ଏନଏସଇ ଅଟ୍ଟାଳିକା
**ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍** ( **ଏନଏସଇ** ) ହେଉଛି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁମ୍ବାଇରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ | ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଉପରେ ଆଧାର କରି ବାଣିଜ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୨୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗାତାର ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଏହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଡେରିଭେଟିଭ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅଟେ ଯାହା ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରି ଆସୋସିଏସନ୍ (FIA)ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ । ୨୦୨୧ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବର୍ଷ ପାଇଁ ୱାର୍ଲ୍ଡ ଫେଡେରେସନ୍ ଅଫ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ (WFE)ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅନୁଯାୟୀ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ନଗଦ ଇକ୍ୱିଟିରେ ଏନଏସଇ ବିଶ୍ୱରେ  ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି | ଏହା କେତେକ ଅଗ୍ରଣୀ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ବୀମା କମ୍ପାନୀଗୁଡିକର ମାଲିକାନା ଅଧୀନରେ ଅଛି |  ୧୯୯୨ରେ ଏନଏସଇ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ବିନିମୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା | ଏକ ଆଧୁନିକ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ସ୍କ୍ରିନ-ଆଧାରିତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗାଇବାରେ ଏନଏସଇ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ବିନିମୟ ଥିଲା ଯାହା ଦେଶର କୋଣାନୁକୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ବାଣିଜ୍ୟ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା | ଆଶିଷକୁମାର ଚୌହାନ ଏନଏସଇର ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀ | ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ BSE ଏବଂ ଏନଏସଇ ଅନେକ ଦୁର୍ନୀତି ଦୁର୍ନୀତିରେ ଜଡିତ ହୋଇଛି ଯେପରିକି ୧୯୯୨ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟକ୍ ମାର୍କେଟ ଘୋଟଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ |       

ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜର ମୋଟ ବଜାର ପୁଞ୍ଜି ୩.୪ ଟ୍ରିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ, ଯାହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ନବମ ବୃହତ୍ତମ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ ପରିଣତ କରିଛି |  

ଏନଏସଇର ଫ୍ଲାଗସିପ୍ ସୂଚକାଙ୍କ, ନିଫ୍ଟି ୫୦, ଏକ ୫୦ ଷ୍ଟକ‌କୁ ନେଇ ଗଠିତ ସୁଚକାଙ୍କ, ଯାହା ଭାରତ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ନିବେଶକମାନେ ଭାରତୀୟ ପୁଞ୍ଜି ବଜାରର ମାନକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି | ଏନଏସଇଦ୍ୱାରା ୧୯୯୬ରେ ନିଫ୍ଟି ୫୦ ସୂଚକାଙ୍କ ଉନ୍ମୋଚନ କରାଯାଇଥିଲା | ତଥାପି, ବୈଦ୍ୟନାଥନ୍ (୨୦୧୬) ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି / ଜିଡିପିର ମାତ୍ର ୪% ପ୍ରକୃତରେ ଭାରତର ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ।

ଆମେରିକା ପରି ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶର ଜିଡିପିର ପ୍ରାୟ ୭୦% କର୍ପୋରେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରର ବୃହତ କମ୍ପାନୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଭାରତରେ କର୍ପୋରେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ର ଜାତୀୟ ଜିଡିପିର ମାତ୍ର ୧୨-୧୪% (ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୬ ଅନୁଯାୟୀ) ଅଟେ | ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ୭,୪୦୦ କମ୍ପାନୀ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରୁ କେବଳ ୪୦୦୦ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଏସଇ ଏବଂ ଏନଏସଇରେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ କରନ୍ତି | ତେଣୁ ବିଏସଇ ଏବଂ ଏନଏସଇରେ ଷ୍ଟକ୍ କାରବାର ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରାୟ ୪% ଅଟେ, ଯାହା ତଥାକଥିତ ଅସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଘରୋଇ ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ଏହାର ଆୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଅଧିକାଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ |  ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବିମଳ ଜାଲାନ କମିଟି ରିପୋର୍ଟରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧.୩% ଷ୍ଟକ ବଜାରରେ ବିନିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା କି ଆମେରିକାରେ ୨୭% ଏବଂ ଚୀନରେ ୧୦% ଥିଲା ।   

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ 
* ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ 
* ଶେୟାର ବଜାର 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶେୟାର ବଜାର
ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀ ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ମୁମ୍ବାଇ

** ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀ ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ମୁମ୍ବାଇ** () ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଓ ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀ ନାରାୟଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଏକ ଅଂଶ । ମୁମ୍ବାଇର ଭୁଲେଶ୍ୱରରେ (Bhuleshwar) ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀ ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର, ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିର ଏକ ତିନି ଶୀର୍ଷ ବିଶିଷ୍ଟ ମନ୍ଦିର ଓ ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ଘନଶ୍ୟାମ ମହାରାଜ  ଓ ରାଧାକୁଶ୍ନା ଦେବଙ୍କ ସହିତ ହରି କୃଷ୍ଣ ମହାରାଜଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ମନ୍ଦିରରେ ଗୋଲୋକର ବାସିନ୍ଦା ଭାବରେ ରାଧା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋଲୋକର ରାଧା ଗୋଳକବିହାରୀ କୃଷ୍ଣ (Golokvihari) ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହା ଏକ ଶିଖରବନ୍ଦ ମନ୍ଦିର (Shikharband Mandir) ଯାହା ବଦତଲର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ ଦେବ (Laxminarayan Dev Gadi (Vadtal)) ଗାଦି  ଅଧିନରେ ଅଛି । ଭୁଲେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଅନେକ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ ଓ ଏହି ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ଫୁଲ ଚାହିଦା ବହୁତ ଥିବାରୁ ଅନେକ ଫୁଲ ଦୋକାନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଫୁଲ ଗଳି କୁହାଯାଏ । 

## ଇତିହାସ
୧୮୬୮ ମସିହା ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପରଞ୍ଜିବନଦାସ ନିଜ ବାସଗୃହକୁ ଭାଙ୍ଗି ତା ଉପରେ ମୁମ୍ବାଇର ଏହି ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାମୀ ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇଥିଲେ  ହରି କୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ, ଗୋକୁଳବିହାରୀ ଓ ରାଧିକାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମହାରାଜ ଭାଗବତପ୍ରସାଦଜି ତିଆରି କରେଇଥିଲେ ।       

## ପ୍ରତିମା

Image:Mumbai Swaminarayan Temple.jpg| ପଶ୍ଚିମ ପାଖରେ ହରି କୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ, ଗୋକୁଳବିହାରୀ ଓ ରାଧିକା 

Image:Lakshmi Narayan.jpg|କେନ୍ଦ୍ରରେ ଘନଶ୍ୟାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ 
Image:Ganesha Mumbai.jpg|ବାମ ପାଖ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରରେ ଗଣେଶ
Image:Shiv Ling.jpg|ଶିବ ଲିଙ୍ଗ 
Image:Hanuman Mumbai.jpg|ଡାହାଣ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରରେ ହନୁମାନ କଷ୍ଟଭଞ୍ଜନ
Image:Temple Carvings.jpg| ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ  
Image:Inner Dome.jpg| ଉପରେ କୃଷ୍ଣ ଲୀଳା ଚିତ୍ର   
Image:Sabha Mandap.jpg| ସଭା ମଣ୍ଡପ 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* Swaminarayan Temples|

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସ୍ୱରସ୍ୱତୀ

**ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ** (୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୪ - ୧୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଧର୍ମଗୁରୁ ତଥା ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ପଦବୀରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ। ୧୯୮୨ ମସିହାରେ, ସେ ଗୁଜରାଟର ଦ୍ୱାରକାସ୍ଥିତ ଶାରଦା ପୀଠର ଏବଂ ବଦ୍ରିନାଥରେ ଜ୍ୟୋତିର୍‌ ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ପଦବୀରେ ରହିଥିଲେ।

## ଜୀବନୀ 
ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ସେଓନି ଜିଲ୍ଲାର ଡିଗୋରୀ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନେ ତାଙ୍କ ନାମ ପୋଥିରାମ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଥିଲା । ସେ ୧୯୪୧ ମସିହାରୁ ୧୯୫୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ୧୯୫୩ରୁ ୧୯୭୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟତମ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ (ବିବାଦୀୟ) ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ଗୁରୁ କ୍ରିଷ୍ଣାବୋଧ ଆଶାରାମଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ । ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଦାଣ୍ଡି ସନ୍ୟାସି ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ କରପତ୍ରିଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ରାମ ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦର ସଭାପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୩ ମସିହାରେ ସ୍ୱାମୀ କ୍ରିଷ୍ଣାବୋଧଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ବଦ୍ରିନାଥସ୍ଥିତ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ (ବିବାଦୀୟ) ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ସେ ଦ୍ୱାରକାପୀଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ ।

୨୦୨୨ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସ୍ୱାମୀ ବାସୁଦେବାନନ୍ଦ ଓ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ଜ୍ୟୋତିର୍ମଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ନିଜର ଦାବି କରୁଥିଲେ । ଯେହେତୁ ସ୍ୱାମୀ କ୍ରିଷ୍ଣାବୋଧ ନିଜେ ନିଜକୁ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବାଛପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଅନେକ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ।

ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସହୟକ ମହର୍ଷି ମହେଶ ଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧ ବିଷୟରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇ ଥରେ ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ କହିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ମହର୍ଷି ଆମେରିକାରୁ ବିନା ବିମାନ ଯୋଗେ ଉଡ଼ିକି ଭାରତ ଆସିବେ, ତେବେ ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣୀୟ ହେବ ।"

ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ୨୦୨୨ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ନରସିଂହପୁରରେ ୯୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।

## ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅବଦାନ 
୧୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ "ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ସାଧୁ" ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଜେଲଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେ ନଅ ମାସ ଏବଂ ପୁଣି ଛଅ ମାସ ଜେଲଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି

**ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି** (୧୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୮-୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ପ୍ରଶାସକ ଥିଲେ ।  ସେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ଲେଖକ ସହଯୋଗ ସମିତିର ପୂର୍ବତନ ସଭାପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ସେ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ, ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ, ପ୍ରବନ୍ଧ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ଲେଖା ମଧ୍ୟରୁ ଭ୍ରମଣ ସାହିତ୍ୟ *ଦୂର ସୀମାନ୍ତର ପାରେ* ଓ *ପାତାଳପୁରୀର ହାଲଚାଲ* ଆଦି ଅନ୍ୟତମ ।
ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ‘ପାତାଳପୁରୀ’ର ହାଲଚାଲ ପାଇଁ ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ୧୯୯୦ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ଜୀବନୀ 
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି ୧୯୩୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮ତାରିଖରେ ଜଗତସିଂହପୁରର ଆଳିପିଙ୍ଗଳ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।}} ବାପାଙ୍କ ନାମ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି ଓ ମା’ଙ୍କ ନାମ ଅଧରମଣି ମହାନ୍ତି । ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆଇ.ଏସ.ସି. ପଢ଼ିଥିବା ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ଆମେରିକାର ଓହିଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଦୁଗ୍ଧବିଜ୍ଞାନ ଓ ପଶୁଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରି ଲାଭ କରିବା ସହ ଉଚ୍ଚତ୍ତର ଗବେଷଣା କରି ସାଉଥ ଡାକୋଟା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍‌ଡି ପାଇଥିଲେ ।
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ୧୯୮୪ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ କୁକୁଡା ପାଳନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାକୁ ‘ଓପୋଲଫେଡ୍’ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହିତ ତାର ପ୍ରଥମ ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ତାରିଖ ଭୋର ସମୟରେ କଟକର ଏକ ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ମୃତ୍ୟୁଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ସନାତନ ଗୋସ୍ୱାମୀକୃତ ମୂଳସଂସ୍କୃତ ‘ବୃହତ ଭାଗବତାମୃତ’କୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ବୃତ୍ତିଗତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଧାରରେ ସେ ପଶୁପାଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

### ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ 
* ପାତାଳପୁରୀର ହାଲଚାଲ
* ଯେ ଦେଶେ ଯାଇ
* ଦୂର ସାଗର ପାରେ
### ଉପନ୍ୟାସ 
* ମୋହନବଂଶୀ
* ଯେ ଯଥା ମା
* ଅଶ୍ରୁତର୍ପଣ
### କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ
* ସାଲବେଗର ଅଶ୍ରୁ
* କହେ ସାଲେବେଗ ହୀନ

### ପ୍ରବନ୍ଧ
* ଦୁଃଖ କହିବି ନା ସୁଖ କହିବି
* ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ’ 
### କାହାଣୀ 
* ବିଧ୍ୱସ୍ତ କଳିକା
### ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖା 
* ଭାରତର ବିପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀସମୂହ
 
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୦ ପୁରସ୍କାର 
* ଆମେରିକା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଫାଇ କାପ୍ପା ଫାଇ (ΦΚΦ) ପୁରସ୍କାର
* ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୪ (ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୩ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଜୀବନରଙ୍ଗ ସମ୍ମାନ
* ଉତ୍କଳକଳା ପରିଷଦ ସମ୍ମାନ
* ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବଳ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ସାକ୍ଷାତକାର

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଡାକ୍ନେଶ୍ଵରୀ ମନ୍ଦିର

**ଡାକ୍ନେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର**  (ନେପାଳୀ ଭାଷାରେ: डाक्नेश्वरी मन्दिर) ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ନେପାଳର ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଓ ଶକ୍ତି ପୀଠ । ଏଠାକାର ଦେବୀଙ୍କୁ ଡାକ୍ନେଶ୍ୱରୀ କୁହାଯାଏ । ଏହା ସପ୍ତାରି ଜିଲ୍ଲାର ଡାକ୍ନେଶ୍ୱରୀ ମ୍ୟୁନିସିପାଲଟିରେ ଥିବା ପାଟୋ ବଜାରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାକୁ ଭାରତ ନେପାଳର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ଦଶଇନରୁ ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଛେଳି ବଳି ଦେବାକୁ ଆସନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ
ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
* Saptari
* Dakneshwori Municipality

## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 
Cultural heritage sites in Saptari

Hindu temples in Nepal

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶମ୍ଭୁନାଥ ମନ୍ଦିର

**ଶମ୍ଭୁନାଥ ମନ୍ଦିର** (ନେପାଳୀ ଭାଷା: शम्भुनाथ मन्दिर) ପୂର୍ବ ନେପାଳରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏଠାରେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ୧ ମାସ ଧରି ଏକ ମେଳା ହୁଏ ଯେଉଁଠାକୁ ନେପାଳ ଓ ଭାରତର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଆସି ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ମହେନ୍ଦ୍ର ହାଇୱ୍ୟେର ଶମ୍ଭୁନାଥ ସେକସନରୁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ମାଇଲ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିର ।   

## ଇତିହାସ
ଚନ୍ଦ୍ରଭୋଗା ଗଢିରେ ଏହି ଶିବଲିଙ୍ଗ ମଳିଥିଲେ ଓ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ମନ୍ଦିରଟି ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ପୁନର୍ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରର ପଶ୍ଚିମ ପାଖରେ ପୂର୍ବତନ ମନ୍ଦିରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ହଳଧର ମିଶ୍ର

**ହଳଧର ମିଶ୍ର** (୩୦ ଜୁନ୍ ୧୯୨୮ - ୧୬ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୪) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୭, ୧୯୭୭ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଗଁଦିଆ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୪ର୍ଥ, ୭ମ ଓ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ହଳଧର ମିଶ୍ର ୧୯୨୮ ମସିହାର ଜୁନ୍ ୩୦ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଶିଖରେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ପ୍ରମିଳା କୁମାରୀ ଦେବୀ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ହଳଧର ମିଶ୍ର ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟିରେ ଓ ପରେ ଜନତା ପାର୍ଟିରେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ (ୟୁ)ର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

### ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ ବିବରଣୀ 
## ମୃତ୍ୟୁ 
ହଳଧର ମିଶ୍ର ୨୦୧୪ ମସିହାର ଜୁଲାଇ ୧୬ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୬ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କପାଳୀଶ୍ୱରର ମନ୍ଦିର

**କପାଳୀଶ୍ୱରର ମନ୍ଦିର**  ଭାରତ ଦେଶର ତାମିଲନାଡ଼ୁ ପ୍ରଦେଶର ଚେନ୍ନାଇ ସହରର ମୈଲାପୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଶିବଙ୍କର ପତ୍ନୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ କାର୍ପଗମ୍ବଲ କହନ୍ତି ଯାହାର ତାମିଲ ଅର୍ଥ କାମନାପୂର୍ତ୍ତି ବୃକ୍ଷ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଦ୍ରାବିଡ଼ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । 

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ମୟୁର ବେଶଧାରିଣୀ ଶକ୍ତି ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ମୟୂରକୁ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାନକୁ ମୈଲାଇବକୁହାଯାଉଥିଲା ଓ ମୟୂରର ସାହିତ୍ୟିକ ନାମ ମୈଲାଇ ଅଟେ । ଶିବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ କପିଳେଶ୍ୱରର ନାମରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କର୍ପଗମ୍ବଲ କୁହାଯାଏ । 

ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି କିନ୍ତୁ କପାଳେଶ୍ୱରର ଓ କାର୍ପଗମ୍ବଲ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ମନ୍ଦିରରେ ଛଅ ପ୍ରକାର ପୂଜା ଦିନର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ (୫.୩୦ ଏଏମରୁ ୧୦ ପିଏମ) ପାଳନ କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ୪ଟି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଅରୁବତୀମୁଭାର ଏକ ମୂଖ୍ୟ ପର୍ବ ଯାହା ତାମିଲ ପାଙ୍ଗୁନି ମାସରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ତାମିଲ ଭାଷାରେ କପାଳ (ମୁଣ୍ଡ) ଓ ଈଶ୍ୱର ନାମରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ନାମକରଣ ହୋଇଛି । ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଏକଦା ଶିବଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ନ ଦେଖେଇବାରୁ କ୍ରୋଧରେ ଶିବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡ (କପାଳମ) ଛିଣ୍ଡେଇଦେଲେ । ତେଣୁ ମୈଲାପୁର ଆସି ବ୍ରହ୍ମା ପଶ୍ଚାତାପ ପୂର୍ବକ ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ଅଧୁନା ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୁକ୍ରପୁରୀ ବା ବେଦପୁରୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଏହାକୁ କୈଲୟେ ମୈଲୟେ ବା ମୈଲୟେ କୈଲୟେ କୁହାଯାଉଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ଏହି ସ୍ଥାନ କୈଳାସ ସହ ସମତୁଲ ।  
 
ଅଭିଶପ୍ତା କର୍ପଗମଙ୍ଗଳ (ପାର୍ବତୀ) ଏକ ମାଈ ମୟୁର ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରି ପୂର୍ବ ରୂପ ପାଇବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ ।  Mylapore is also the birth place of ଥିରୁଭଲୁଭର (Thiruvalluvar) ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ଥିରୁକ୍କୁରାଳ (Thirukkural ଲେଖିଥିଲେ । 

## ଇତିହାସ
ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇଥିଲେ । ହିନ୍ଦୁ ରେଲିଯିଅସ ଆଣ୍ଡ ଏଣ୍ଡାଓମେଣ୍ଟ ବୋର୍ଡ ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଳନା ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ।

## ମନ୍ଦିର
. 2010]]
 
ସ୍ୱାଭାବିକ ଦ୍ରାବିଡ଼ ଶୈଳୀରେ ମନ୍ଦିର ଗଠିତ ହୋଇଛି । ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନିଦର୍ଶନ ଦେଖାଯାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରୀ ଦେବ ରାମେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର

**ଶ୍ରୀ ଦେବ ରାମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ସିନ୍ଧୁଦୂର୍ଗ ତାଲୁକାର ରାମେଶ୍ୱର ୱାଡ଼ି ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ । ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ଏହା ଏକ ଐତିହାସିକ ମନ୍ଦିର । ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ୨୫୦ ଗଜ ଲମ୍ବା ଓ ୫୦ ଫୁଟ ଗଭୀର ରାସ୍ତାରେ ଯିବାକୁ ପଡେ । ଘନ ରୂପାରେ ନିର୍ମିତ ଶିବ ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ଉପବେଶନ କରିଛନ୍ତି ।
 

ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ ଦେଖିଲେ ଏହା ତିନି ଥର ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ କରାଯାଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସରଖେଲ କନହୋଜି ଅଙ୍ଗରେଜ (Sarkhel Kanhoji Angre) ଏକ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତିର ମନ୍ଦିର ତୋଳିଥିଲେ ଯାହା ଶିବଙ୍କ ପିଣ୍ଡି ଚାରିପାଖରେ ଥିଲା ଓ ଅତି ଭଲ ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଯାହାକୁ “ଗଭର” କୁହାଯାଏ । ଏହା ମୂଖ୍ୟ କୋଠରୀ ଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଥିଲା । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ସରଦାର ଶମ୍ଭାଜି ଅଙ୍ଗରେ ଓ ସନଖୋଜି ଅଙ୍ଗ୍ରେ ଗଭର ସାମନାରେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । ଏହି ମଣ୍ଡପ ବିରାଟ କାଷ୍ଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଓ ତା ଉପରେ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା । ଗଭର ଚାରି ପାଖରେ ଏକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ଚାରି ପାଖରେ କାନ୍ଥ ଦିଆଯାଇ ଏକ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଆକୃତି କରାଯାଇଥିଲା । ସମୁଦାୟ ମନ୍ଦିର ୪,୦୨୫ ବର୍ଗ ଫୁଟ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା । ମନ୍ଦିର ବାହାରେ ୧୫୦୦ ବର୍ଗ ଫୁଟର ପଥର ଟାଇଲ ବିଛାଯାଇଥିଲା । ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇଟି ଫାଟକ ଥିଲା ।

## ମହା ଶିବରାତ୍ରି ମେଳା
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ମାଘ ମାସରେ ଛଅ ଦିନ ଧରି ସେଠାରେ ଏକ ମେଳା ଲାଗେ ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦୦ ଲୋକ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରୁ ଆସି ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି ।

ଗ୍ୟାଲେରି 

## ଅନୁଶାସନ
ମନ୍ଦିରର ଶାସନ ଭାର ୧୯୧୪ ମସିହାରେ ସିଭିଲ କୋର୍ଟ ଏକ ପାଞ୍ଚ ଟିକିଆ ଟ୍ରଷ୍ଟି ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ମୁମ୍ବାଇର ଶ୍ରୀ ରାମେଶ୍ୱର ଦେବସ୍ଥାନ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମଣ୍ଡଳ ଓ ରାମେଶ୍ୱର ବିକାଶ ମଣ୍ଡଳ ଏହାର ବିକାଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦେଖରେଖ କରନ୍ତି । ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଦେବସ୍ଥାନ ଏକ ଇନାମ ସ୍ଥାନ ଓ ବାର୍ଷିକ ୩୩୪ ଟଙ୍କା ପାଆନ୍ତି । ସନ ୧୯୧୪ ମସିହାଠାରୁ ଟ୍ରଷ୍ଟି ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ମନ୍ଦିର ଏବେ ଭଲ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି ଓ ମଝିରେ ମଝିରେ ନବୀକରଣ କରାଯାଉଛି ।     
  
## ସରଖେଲ ଶମ୍ଭାଜି ଅଙ୍ଗ୍ରେ ସମାଧି
ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ଫାଟକ ବାହାର ପାଖରେ  ଅଛି । ପ୍ରାୟ ୨୦୦-୨୫୦ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ପଥରରେ ଏହା ତିଆରି ହୋଇଛି । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ୭ଟି ପ୍ରସ୍ତର ରଖାଯାଇଛି ଯାହା ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସ୍ମୃତିକୁ ଉଜ୍ଜୀବିତ କରିରଖିଛି । 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
* Alphonso
* |
* :en:Pujare (clan)
* Rameshwar Wadi
* Vijaydurg
* Vijaydurg Fort
* Rameshwar Dockyard
 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ (୧୯୧୯ ଜନ୍ମ)

**ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ** (୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୧୯ - ୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧, ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ମ, ୬ଷ୍ଠ ଓ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ ୧୯୧୯ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ମାଙ୍ଗତା ନାୟକ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ମାଲୁଣି ନାୟକ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

### ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ ବିବରଣୀ 
## ମୃତ୍ୟୁ 
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ ୨୦୦୫ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୧୮ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୬ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର, ଚେନ୍ନଇ

ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ କୋଭିଲ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଭାରତର ଚେନ୍ନଇରେ ଥିବା ଏଲିଓଟ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଧାରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିର ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଯିଏ ଆଠଟି ଧନ-ପ୍ରତିରୂପଦାତ୍ରୀ ଅଟନ୍ତି, ଯଥା – ସନ୍ତାନ, ସଫଳତା, ସମୃଦ୍ଧି, ସାହସ, ଧନ, ବିରତ୍ୱ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ । ଗର୍ଭଗୃହଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ତିଆରି ହୋଇଛି, ଯେପରିକି କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଯିବେନାହିଁ ।

## ନିର୍ମାଣ
କାଞ୍ଚି ମଠର ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରେନ୍ଦ୍ର ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ।

## ମନ୍ଦିର
ମନ୍ଦିରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୬୫ ଫୁଟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୪୫ ଫୁଟ ଅଟେ । ଏହା ସୁନ୍ଦର ବରଦାରାଜ ପେରୁମାଲ ମନ୍ଦିର (ସୁନ୍ଦର ବରଦାରାଜ ପେରୁମାଲ ମନ୍ଦିର) ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଚାରି ସ୍ତରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନଅଟି ମନ୍ଦିରରେ ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଆଠ ପ୍ରତିରୂପ ରହିଛି । ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ । ତା’ପରେ ତୃତୀୟ ଫ୍ଲୋରକୁ ପାହାଚ ଯାଇଛି ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ତାନଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଦ୍ୟାୟାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ଆଉ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ ଚତୁର୍ଥ ଫ୍ଲୋରରେ ଧନାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ସେଠାରୁ ଯାଇ ପ୍ରଥମ ସ୍ତରରେ ଆଦିଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧାନୟାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ମିଳିବ । ଦଶାବତାର, ଗଣେଶ, ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ଗଣେଶ ଓ ଗୁରୁବାୟୋରପପଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ।  

## ନବୀକରଣ
୨୦୧୨ ମସିହାରେ ୭ ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ମନ୍ଦିରର ନବୀକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ (''Jeernotharana Ashtabandana mahakumbhabhishekam) ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଅଧିକ ୧.୬ ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରରେ ୩୨ଟି ନୂତନ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନା ଛାଉଣି ହୋଇଥିବା ୫୫ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚର କଳଶ ଥିଲା । 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* Religion in Chennai

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର, ମୋରଗାଁ

**ଶ୍ରୀ ମୟୂରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** () କିମ୍ବା **ଶ୍ରୀ ମୋରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** () ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଜ୍ଞାନର ଦେବତା ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇହି । ଏହି ମନ୍ଦିର ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲାର ପୁଣେ ସହରଠାରୁ ୬୫ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।.ଗଣେଶଙ୍କ ଅଷ୍ଟବିନାୟକ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର  ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ହୁଏ ।

## ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ
ପୁଣେ ପାଖରେ ଥିବା ପୂଜ୍ୟ ଗଣେଶଙ୍କର ଆଠଟି ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ପରିକ୍ରମା ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରମାଳାକୁ ଅଷ୍ଟବିନାୟକ କୁହାଯାଏ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଶେଷରେ ମୋରଗାଁ ଦର୍ଶନ ନ କରିଥିଲେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯିବା କଥା କୁହାଯାଏ ।
ମୋରଗାଁ ହେଉଛି ଆଦ୍ୟପୀଠ – ଗାଣପତ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ମତରେ ଗଣେଶ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି । ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସନ୍ଥ ସମର୍ଥ ରାମଦାସ ମୋରଗାଁ ମନ୍ଦିର ନିମନ୍ତେ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା (*Sukhakarta Dukhaharta*) ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ଅଧୁନା ମନ୍ଦିରକୁ ଚିଞ୍ଚୱାଡା ଦେବସ୍ଥାନ ଟ୍ରଷ୍ଟ ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ଟ୍ରଷ୍ଟ ମୋରଗାଁ ମନ୍ଦିର ବ୍ୟତୀତ ଚିଞ୍ଚୱାଡା ମନ୍ଦିର, ଥେଉର ମନ୍ଦିର ଓ ସିଦ୍ଧିବିନାୟକ ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଳନା ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । 

## ସ୍ଥାପତ୍ୟ
ମନ୍ଦିର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତର ପାଚେରୀ ଓ ପ୍ରତି କୋଣରେ ମୀନାର ଅଛି ଯାହା ମୁସଲମାନ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନିଦର୍ଶନ ଦର୍ଶାଉଛି । ମନ୍ଦିରର ଚାରୋଟି ଫାଟକ ଅଛି । ଯାହା ସମ୍ମୁଖରେ ଗଣେଶଙ୍କର ଚାରି ଯୁଗ ମୁତାବକ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୂର୍ତ୍ତି ଏକ ପୁରୁଷାର୍ଥ ବହନ କରିଛି ଓ ଦୁଇ ପରିଚାରକ ପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଫାଟକ ବାଟରେ ବଲ୍ଲଲବିନାୟକଙ୍କ ପାଖରେ ରାମ ଅବତାର (ବିଷ୍ଣୁ) ଓ ସୀତା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି ଯାହା ଧର୍ମ (ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ) ନିଦର୍ଶନ ଦେଉଛି । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିଘ୍ନେଶ ସହିତ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ (ଧନ ଓ ସମ୍ମାନ ନିଦର୍ଶନ) ଅଛନ୍ତି । ପଶ୍ଚିମ ଫାଟକ ପାଖରେ କାମ ସହିତ କାମଦେବ ଓ ରତି ଅଛନ୍ତି ।  ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୋକ୍ଷ ନିଦର୍ଶନ ମହାଗଣପତି  ସାଥିରେ ବରାହ (ଅବତାର) ଓ ଭୂମୀ ଅଛନ୍ତି ।  
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୂଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର । ଅଗଣା ଚତୁଷ୍କୋଣ ଆକାରର ଅଗଣାରେ ଦୁଇଟି ଦୀପ ଜ୍ୟୋତି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ଓ ଆଲୋକ ଲଗେଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । ମନ୍ଦିର ସାମନାରେ ଛଅ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାର ଗଣେଶ ବାହନ ମୂଷା ପ୍ରତିମୂର୍ତି ବସିଛନ୍ତି ।  ପାଖରେ ଥିବା ନାଗରାଖାନାରେ କେଟଳ ଡ୍ରମ ଅଛି ।  ମନ୍ଦିର ଦୁଆର ସମ୍ମୁଖରେ ବିରାଟ ନନ୍ଦୀ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଣେଶଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁଖକରି ରହିଛି । ନନ୍ଦୀ ଶିବଙ୍କ ଆଗରେ ରହେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟଥା ଅଛି । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ପାଖରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିରରୁ ନାନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଆଣି ଗଣେଶଙ୍କ ଆଗରେ ରକଯିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ନନ୍ଦୀ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଭିତରକୁ ନିଆଯାଇପାରିଲାନି, ସେଇଠି ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ । 
  

## ଆଧାର
## External links 
* **Temple Timings**  Mayureshwar Ganpati Temple Morgaon - Temple Timings, Bhakta Niwas
 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ରମେଶ ସୋରେନ

**ରମେଶ ସୋରେନ** (ଜନ୍ମ: ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୭୪, ୧୯୭୭ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଖୁଣ୍ଟା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୬ଷ୍ଠ, ୭ମ ଓ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରମେଶ ସୋରେନ ୧୯୪୬ ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଦୁର୍ଗା ଚରଣ ସୋରେନ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ରମେଶ ସୋରେନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

### ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ ବିବରଣୀ 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କୋପିନେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର, ଥାଣେ

**କୋପିନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** ବା **କୌପୀନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** () ଥାଣେରେ ଥିବା ଏକ ମନ୍ଦିର ଯାହାକୁ ସେଠାକାର ଅଧିବାସୀମାନେ ଭଗବାନ ମାନନ୍ତି । ଏଠାରେ ଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ବୃହତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ।

## ଇତିହାସ
ଶିଲାହାର ରାଜବଂଶ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ତୋଳେଇଥିଲେ । ଏହାର ନବୀକରଣ ୧୭୬୦ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା । ଚାନ୍ଦା ଓ ଦାନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଗର୍ଭ ଗୃହ ସାମନାରେ ଥିବା ହଲର ପୁନର୍ନିମାଣ ୧୮୭୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା । ପୁନଶ୍ଚ ଏହାର ନବୀକରଣ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରର ଦୁଇଟି ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଗୋଟିଏ ମାସୁନ୍ଦା ହ୍ରଦ ଦିଗକୁ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଯମ୍ଭଳୀ ନାକା ବଜାର ଦିଗକୁ ଅଛି ।

## ମନ୍ଦିର ପରିସର
ବଜାର ଦିଗକୁ ଥିବା ଫାଟକଠାରେ ନନ୍ଦୀ ବୃଷଭ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ମନ୍ଦିରର ମୂଖ୍ୟ ଦେବତା ଶିବଙ୍କର ୪’-୩” ଉଚ୍ଚତା ଓ ୧୨ ଫିଟ ଗୋଳେଇର ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରାମ, ହନୁମାନ, ଶୀତଳା ଦେବୀ, ଉତ୍ତରେଶ୍ୱର (କାଶୀ ବିଶ୍ୱଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର), ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ଗରୁଡ଼ ଓ କାଳୀ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।   
 
## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
* Info on the temple.
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ସପ୍ତଶୃଙ୍ଗୀ

**ସପ୍ତଶୃଙ୍ଗୀ**, ଅନ୍ୟ ନାମ ସପ୍ତଶ୍ରୀଙ୍ଗୀ (Marathi: सप्तश्रृंगी, ) ଏକ ହିନ୍ଦୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସ୍ଥଳ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନାଶିକଠାରୁ ୬୦ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ସପ୍ତଶୃଙ୍ଗୀ ନିବାସିନୀ ସାତଟି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହା ନାଶିକ ପାଖରେ ଥିବା କଲୱାନ ତାଲୁକାର ନନ୍ଦୁରି ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ଗ୍ରାମରେ ଅଛି । ମରାଠା ଓ କେତେକ ଭିଲ ଜାତୀୟ ଲୋକମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କୁଳଦେବୀ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି । ସେଠାକୁ ଯିବା ନିମନ୍ତେ ୫୧୦ଟି ପାହାଚ ଅଛି । ସେଠାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟକ ଭକ୍ତ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏହି ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଟି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ତିନି ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଶକ୍ତିପୀଠ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଏକାବନଟି ଶକ୍ତିପୀଠରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ଗୋଟିଏ ଯେଉଁଠାରେ ଶିବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସତୀଙ୍କର ଡାହାଣ ବାହୁଟି ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏଠାରେ ତଥା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ତିନି ଅଧା ଶକ୍ତିପୀଠର ଅଧା ଶକ୍ତିପୀଠ ଅଛି । ଭାରତ ଉପମହାଦେଶରେ ୫୧ଟି ଶକ୍ତି ପୀଠ ଅଛି ।     

## ଭୂଗୋଳ
ସପ୍ତଶୃଙ୍ଗୀ ଘାଟ ଏକ ପର୍ବତ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ପର୍ବତ ମାଳାର ଏକ ଅଂଶ । ଏହାର ଗୋଟିଏ ଅଂଶର ନାମ ସହ୍ୟାଦ୍ରି ବା ଅଜନ୍ତା ସତମାଳା ଶୃଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ । ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଧୋଡପ ଶୃଙ୍ଗ ଅଛି ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ୪୫୦୦ ଫୁଟ ଓ ଏହାର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସପ୍ତଶୃଙ୍ଗୀ ଅଛି ।  ସେହିଠାରେ ୧୦୮ଟି ପାଣି କୁଣ୍ଡ ଅଛି । ସେହି ପର୍ବତର ପାଦ ଦେଶରେ କୁଂଦାସ, ନନ୍ଦଉରୀ ଓ ବାଣୀ ଗ୍ରାମଗୁଡିକ ଅଛି ।   ନାନଡୁକି ଓ ନାସିକରୁ ଭାୟା ଡିଣ୍ଡୋରି ଗଲେ ୩୯ କିମି, ଭାୟା ପଇମ୍ପଲଗାଓଁ ଗଲେ ୫୧ କିମି ପଡ଼ିବ । ନାନଦୂର ଗ୍ରାମ ଦେଇ ସବୁଠାରୁ ସହଜ ରାସ୍ତା ମିଳେ ମାତ୍ର ୧୪ କିମି । ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲମାଳାରେ ଏହି ପର୍ବତ ପରିବେଷ୍ଟିତ ।.

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
କଳାରାମ ମନ୍ଦିର

**କଳାରାମ ମନ୍ଦିର** ଏକ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଯାହା ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଏହା ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଥିବା ନାଶିକ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାକି ସେହି ସହରରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ।  

ଏଠାରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ହେତୁ ମନ୍ଦିରର ନାମ କଳାରାମ ବା କଳାରାମ ମନ୍ଦିର ହୋଇଛି । କଳାରାମର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି କଳା ରାମ । ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷଣଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି । ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଆସନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ
ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମନ୍ଦିରଟି ଅତି ପୁରାତନ ଯାହା ସପ୍ତମରୁ ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ହିସାବ କରାଯାଏ । ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ୨୦୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରାତନ ହୋଇଥିବା ଆଲୋକପାତ ହୁଏ । ମୂଳ ମନ୍ଦିରକୁ ମୁସଲମାନ ଶାସକମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ ଓ ସେହି ମନ୍ଦିର ଭଙ୍ଗା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ମୁସଲମାନ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଗର୍ଭକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ । 

ନୂତନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାୟ ୧୭୮୮ ମସିହାରେ ରଙ୍ଗାରାଓ ଓଧେକର ପୁନର୍ନିମାଣ କରିଥିଲେ । ରଙ୍ଗାରାଓ ଏକଦା କଳା ରଙ୍ଗର ରାମଙ୍କୁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିଥିବା ସ୍ୱପ୍ନରେ  ଦେଖିଲେ । ତାହାପରେ ସେ କଳା ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଖୋଜିବାକୁ ଯୋଜନା କରି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନଳ ଭାବରେ ସେ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ । ରଙ୍ଗାରାଓ ନଦୀ ବକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ନାସିକ ଇତିହାସରେ ଏହା ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ ଥିଲା । ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ଓଧେକରଙ୍କର (ରଙ୍ଗାରାଓ ଓଧେକର) ଏକ ପ୍ରତିମୂର୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । 
 
ରାମାୟଣ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଭୂ ଶ୍ରୀରାମ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନବାସକୁ ଯାଇଥିଲେ । ଦଶ ବର୍ଷର ବନବାସ ପରେ ସେ ନାସିକ ପାଖ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଅଢେଇ ବର୍ଷ ଧରି ବାସ କରିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପଞ୍ଚବଟୀ କୁହାଯାଏ ।
 
ଭାରତରେ ହୋଇଥିବା ଦଳିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ମୂଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ ହୋଇଥିଲା । ବି. ଆର. ଆମ୍ବେଦକର ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ଦିର ସାମନାରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨ ତାରିଖ ଦିନ ଏକ  ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 

## ମନ୍ଦିର ପରିସର
୧) ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ରଙ୍ଗ କଳା । ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତି ପାଖରୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶନ କରିହୁଏ । ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଅତି ପୁରାତନ ବୃକ୍ଷ ଅଛି ଓ ତାହା ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରଭୁ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି କଳାରାମ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଥିବା କପାଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରକୁ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । 

୨) ହନୁମାନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଏପରି ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ଯେପରିକି ସେଠାରୁ ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶନ କରିହୁଏ । 

୩) ରାମଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଚଉଦଟି ପାବଚ୍ଛ ଅଛି ଯାହା ୧୪ ବର୍ଷର ବନବାସର ସୂଚନା ଦିଏ । 
   
୪ ) ମନ୍ଦିରରେ ୮୪ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ଯାହା ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ୮୪ ଲକ୍ଷ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ହେଉଥିବା ସୂଚନା ଦିଏ । 
 
## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି

**ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି** (୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୯ - ୧୬ ଜୁନ ୧୯୮୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି ୧୯୦୯ ମସିହାର ଡିସେମ୍ବର ୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଅନନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପତି ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଶକୁନ୍ତଳା ପତି ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି (ମାର୍କ୍ସବାଦୀ)ର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି ୧୯୮୬ ମସିହାର ଜୁନ ୧୬ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୬ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ

**ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ** ବା **ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ** ( **ଏସବିଆଇ** ) ହେଉଛି ଏକ ଭାରତୀୟ ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସେବା ବୈଧାନିକ ସଂସ୍ଥା ଯାହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁମ୍ବାଇରେ ରହିଛି । ଏସବିଆଇ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ୪୩ ତମ ବୃହତ୍ତମ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ୨୦୨୦ରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ ନିଗମଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଫର୍ଚୁନ୍ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୫୦୦ ତାଲିକାରେ ୨୨୧ ତମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ଯାହା ତାଲିକାରେ ଏକମାତ୍ର ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ | ଏହା ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରବ୍ୟାଙ୍କ ।

ଏହି ବ୍ୟାଙ୍କ ୧୮୦୬ ମସିହାରେ ଇମ୍ପେରିଆଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଦେଇ ସ୍ଥାପିତ କଲିକତା ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଉତ୍ପର୍ଣ୍ଣହୋଇ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ସର୍ବପୁରାତନ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା । ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ମାଡ୍ରାସ ବ୍ରିଟିଶ ଇଣ୍ଡିଆର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ବ୍ୟାଙ୍କ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ କଲିକତା ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବମ୍ବେରେ ମିଶ୍ରଣ ହୋଇ ଇମ୍ପେରିଆଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଗଠନ କରିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୫୫ରେ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା |  ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହାର ୨୦୦ ବର୍ଷର ଇତିହାସରେ ପ୍ରାୟ କୋଡ଼ିଏଟି ବ୍ୟାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଅଧିଗ୍ରହଣରୁ ଗଠନ କରାଯାଇଛି | ଭାରତ ସରକାର ୧୯୫୫ରେ ଇମ୍ପେରିଆଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ) ୬୦% ଅଂଶଧନ ନେଇ ଥିଲା, ଏହାର ନାମ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ରଖାଯାଇଥିଲା ।

୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୨ରେ ଦେଶରେ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ‌କୁ ସୁଗମ ଏବଂ ସମର୍ଥନ କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ, ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଏସବିଆଇ) ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଦେଶରେ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ୍ ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରଥମ "ଅତ୍ୟାଧୁନିକ" ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଶାଖା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା |

## 897971431165 
ଲିଙ୍କ=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/State-Bank-of-India-Logo.svg/220px-State-Bank-of-India-Logo.svg.png|thumb|

ଶ୍ରେଣୀ:ବ୍ୟାଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନି