ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା

**ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା** ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଜିଲ୍ଲା । ଏହା ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ସୀମାକୁ ଲାଗିଛି । ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମର ସବୁଠୁ ଜନବହୁଳ ନଗର । ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟଭରା ପାଟ ଶାଢ଼ୀ ତିଆରି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
thumb|କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ, କବି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ, ବିନାୟକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱିତୀକୃଷ୍ଣ ପଣ୍ଡା
ଏହି ଜିଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଜାଗା ହେଲା ଛତ୍ରପୁର । ସଦର ମହକୁମାଗୁଡ଼ିକ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଛତ୍ରପୁର ଓ ଭଞ୍ଜନଗର ।

## ଭୂଗୋଳ 
### ବିଶେଷ ତଥ୍ୟ 
* ଆୟତନ: ୮୦୭୦.୬ ବର୍ଗ କି.ମି.

### ଅବସ୍ଥିତି 
ଦିଗବାରେଣି:  ।

ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ, କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା ନିକଟରେ ୧୯.୧୪' ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୮୨.୩୨ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହାର ଉଚ୍ଚତା  ।

### ଜନସଂଖ୍ୟା 
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୩୫,୨୦,୧୫୧ । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୨୭,୫୩,୫୮୮ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୭,୬୬,୫୬୩ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି  ।
* ପୁରୁଷ: ୧୭,୭୭,୩୨୪
** ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ: ୧୩,୮୧,୦୫୧
** ସହରାଞ୍ଚଳ: ୩,୯୬,୨୭୩
* ମହିଳା: ୧୭,୪୨,୮୨୭
** ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ: ୧୩,୭୨,୫୩୭
** ସହରାଞ୍ଚଳ: ୩,୭୦,୨୯୦
* ଛ ବର୍ଷରୁ କମ: ୩,୯୭,୯୨୦
** ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ: ୩,୨୫,୩୫୯
** ସହରାଞ୍ଚଳ: ୭୨,୫୬୧
* ସାକ୍ଷରତା ହାର: ୭୧.୮୮%
** ପୁରୁଷ: ୮୧.୫୫%
** ମହିଳା: ୬୧.୮୪%

## ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତି 
thumb|ମା ଖମ୍ବେଶ୍ୱରୀ, ଆସିକା
ଗଞ୍ଜାମ ପ୍ରାଚୀନ ଦକ୍ଷିଣ କଳିଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଥିଲା । ଅଶୋକ କଳିଙ୍ଗ ବିଜୟ କରି ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀତଟସ୍ଥ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଜଉଗଡ଼ଠାରେ ଏକ ଶିଳାଲିପି ଖୋଦନ କରିଥିଲେ । ଏଥିରୁ ଅନୁମିତ ହୁଏ ଯେ, ଗଞ୍ଜାମର ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ଶାସନାଧୀନ ଥିଲା । ଅନେକ କାଳ ପରେ ୧୫୭୨ରେ ଗୋଲକୁଣ୍ଡା ସୁଲତାନ ଇବ୍ରାହୀମ କୁତାବସାହୀ ଚିଲିକା ହ୍ରଦଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକ ବିଶାଳ ଭୂଖଣ୍ଡକୁ ଦଖଲ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଉତ୍ତର ସରକାର ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପାରସ୍ୟ ଭାଷାରେ ଗଂଜ୍-ଇ-ଆମ୍ (ସାଧାରଣ ବଜାର ସ୍ଥଳ) ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା । ସାଧାରଣତଃ 'ଗଂଜ'ରୁ ଏହାର ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ; ଗଂଜ ଅର୍ଥାତ୍ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ବା ଅଞ୍ଚଳ । ଅନ୍ୟ ମତରେ ଗଂଜା ବା ଗଂଜ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା ଗୋଦାମ, ଭଣ୍ଡାର ଇତ୍ୟାଦି । ଅନ୍ୟ କେତେକ ଗବେଷକଙ୍କ ମତରେ ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳର କଂଗୋଦ ଶବ୍ଦରୁ ଗଞ୍ଜାମ ହୋଇଛି । କଳିଙ୍ଗ ସୀମାରେ ସମତଳ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ କଂଗୋଦ ରାଜ୍ୟ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଶବ୍ଦଟି ପରିବର୍ତ୍ତନ କ୍ରମରେ କଂଗୋଦ > ଗଂଗୋଦ > ଗଂଗୋ > ଗଂଜୋ > ଗଂଜା > ଗଂଜାମ > ଗଞ୍ଜାମ ଏଭଳି ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଛି ।

## ଶିକ୍ଷା 
* ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଭେଷଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ,ବ୍ରହ୍ମପୁର
* ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ,ବ୍ରହ୍ମପୁର (ସ୍ଥାପିତ ୧୯୬୭)
* ଖଲ୍ଲିକୋଟ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ବ୍ରହ୍ମପୁର
* ନ୍ୟାସ୍‌ନାଲ୍‌ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ସାଇନ୍ସ ଆଣ୍ଡ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି (ନିଷ୍ଟ୍), ବ୍ରହ୍ମପୁର
* ଲିଙ୍ଗରାଜ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ବ୍ରହ୍ମପୁର
* ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦରାଜ ବିଜ୍ଞାନ ମହା ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ଚାରୁ ଓ କଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ

## ବିଭାଗ 
* ଉପଖଣ୍ଡ (ସବ୍ ଡିଭିଜନ): (୦୩): ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଛତ୍ରପୁର ଓ ଭଞ୍ଜନଗର
* ତହସିଲ: (୧୨): 
* ବ୍ଳକ: (୨୨):
* ସହର: ୧୮
* ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ: ୪୭୫
* ଗ୍ରାମ: ୩,୨୨୯

## ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ 
### ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ 
# ବ୍ରହ୍ମପୁର
# ଆସ୍କା
# କନ୍ଧମାଳ
### ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ 
ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ୧୩ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ହେଉଛି: 
# ଭଞ୍ଜନଗର (୧୨୩)
# ପୋଲସରା (୧୨୪)
# କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର (୧୨୫)
# ଖଲିକୋଟ (୧୨୬)
# ଛତ୍ରପୁର (୧୨୭)
# ଆସ୍କା (୧୨୮)
# ସୋରଡ଼ା (୧୨୯)
# ସାନଖେମୁଣ୍ଡି (୧୩୦)
# ହିଞ୍ଜିଳି (୧୩୧)
# ଗୋପାଳପୁର (୧୩୨)
# ବ୍ରହ୍ମପୁର (୧୩୩)
# ଦିଗପହଣ୍ଡି (୧୩୪)
# ଚିକିଟି (୧୩୫)

## ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ 
* ଗୋପାଳପୁର ବେଳାଭୂମି
* ତାରାତାରିଣୀ ମନ୍ଦିର, ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଧରାକୋଟ
* ମହୁରୀ କାଳୁଆ
* ପଞ୍ଚମା ଶ୍ରୀ ଗଣେଷ, ବ୍ରହ୍ମପୁର
* ସିଦ୍ଧ ଭୈରବୀ ମନ୍ଦିର ଓ ସୁନାପୁର ବେଳାଭୂମି (ମନ୍ଦିରରୁ ୧୫ କିମି ଦୂର)
* କନକଦୁର୍ଗା ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର
* ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର
* ମାଉସୀ ମା ମନ୍ଦିର
* ରାମଣ୍ଡା ମୃଗ ବିହାର, ବୁଗୁଡ଼ା (କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ) 
* ଭଞ୍ଜନଗର ଡ୍ୟାମ
*ଆସିକା ଭେଟନଇ କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ ବିହାର
*ପାକିଡି ମୟୂର ବିଚରଣ ଅଂଚଳ ଓ କରଂଜେଇ ମନ୍ଦିର, 
   ଆସିକା 
*ଖମ୍ବେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର, ଆସିକା
* ବୁଢ଼ାଖୋଲ
* କଳିଙ୍ଗା ଘାଟୀ
* ଧବଳେଶ୍ୱର
* ତପ୍ତପାଣି ଜଳପ୍ରପାତ
* ଉପେନ୍ଦ୍ରନଗର (କୁଲାଡ଼, ଦୁର୍ଗ, ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀ ମନ୍ଦିର, ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର)

* ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି ବୌଦ୍ଧ ବିହାର 
* ଜଉଗଡ଼ର ବୌଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତି, ପାଣ୍ଡିଆ
* ନିର୍ମଳଝର, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଝାଡେଶ୍ୱର, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ନାରାୟଣୀ ଖୋଲ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ମା ବଡ଼ରାଉଳ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ବରକୁଦା, ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଶକଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ବିକ୍ରମ ପୁର,ଖଲ୍ଲିକୋଟ
* ମା ନିଜ ବାନ୍କେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର, 
* ବି.ତୁରୁବୁଡି,ଦିଗପହଣ୍ଡି
* ବଟେଶ୍ୱର
* ମା ବାଳକୁମାରୀ ମନ୍ଦିର, ଚିକିଟି
* ମା ବ୍ରାଘ୍ୟଦେବୀ ମିନ୍ଦର , ପାତ୍ରପୁର

## ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ 
* କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ
* କବିସୂର୍ଯ୍ୟବଳଦେବ ରଥ
* ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଓଡ଼ିଶାର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
* ସାର ଆନେପୁ ପର୍ଶୁରାମେଶ୍ୱର ପାତ୍ର
* ଭି.ଭି. ଗିରି, ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
* ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ
* ରଙ୍ଗନାଥ ଦାଶ
* ଚକରା ବିଷୋୟୀ
* ଦୋହରା ବିଷୋୟୀ
* ବିଶ୍ୱନାଥ ଦାସ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା