ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ଦିଲ୍ଲୀ

**ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର**, ବିରଳା ମନ୍ଦିର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଭାରତର ଦିଲ୍ଲୀ ନଗରୀରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ କହିଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବୁଝାଏ, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ପାଳନକର୍ତ୍ତା ଅଟନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାଥିରେ ଥିଲେ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ଯୁଗଳ କିଶୋର ବିରଳା ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଥିଲେ ଯାହା ତିଆରି କରିବାକୁ ୧୯୩୩ରୁ ୧୯୩୯ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଶିବ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ ମନ୍ଦିର ଅଛି ।
   
ଦିଲ୍ଲୀରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର, ଜଳ ଫୁଆରା ଓ ଏକ ବଡ଼ ବଗିଚା ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଅଛି । ଏହା ସହିତ ଏକ ଗୀତା ଭବନ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହୁଏ । ଏହା ଏକ ବିରାଟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଛି ଓ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତଥା ଦିୱାଲୀ ପର୍ବତମାନଙ୍କରେ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଭକ୍ତ ଆସନ୍ତି । 
 
## ଇତିହାସ
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ବିରଳା ପରିବାରର ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଓ ଦାତା ‘ବଳଦେଓ ଦାସ ବିରଳା’ ଓ ତାଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ‘ଯୁଗଳ କିଶୋର ବିରଳା’ ତିଆରି କରେଇଥିବାରୁ ମନ୍ଦିରକୁ ବିରଳା ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଜାଠ ଉଦୟଭାନୁ ସିଂହ ମନ୍ଦିରର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ବିଶ୍ୱନାଥ ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ସ୍ୱାମୀ କେଶବାନନ୍ଦଜୀ ଏହାର ଶେଷ କର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞ ବିଧି ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।

ଭାରତର ଅନେକ ସହରରେ ବିରଳା ତିଆରି କରିଥିବା ମନ୍ଦିରମାଳା ମଧ୍ୟରୁ ଦିଲ୍ଲୀର ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରଥମ ଥିଲା ।

## ସ୍ଥାପତ୍ୟ
ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ଅଗ୍ରଣୀ ‘ଶ୍ରୀସ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାଟାର୍ଜି’  ଏହି ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥପତି ଥିଲେ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସ୍ୱଦେଶୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ନୀତି ଏହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣରେ ପ୍ରଭାବ ପକେଇଥିଲା । ମନ୍ଦିର ତିଆରିରେ ଅନେକ ଆଧୁନିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା।  
ହିନ୍ଦୁ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନାଗର ବିଦ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଏହି ତିନି ମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ସମୁଦାୟ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଯୁଗର କାହାଣୀ ମନ୍ଦିର ଗାତ୍ରରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି । ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିଶ୍ୱନାଥ ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ବାରାଣସୀରୁ ଶତାଧିକ ଦକ୍ଷ ଓ କୁଶଳୀ କାରିଗର ଆସି ମନ୍ଦିରର ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷାର ଉଚ୍ଚତା ୪୯ ମିଟର ବା ୧୬୦ ଫୁଟ ଥିଲା । ଉଚ୍ଚ ମୂଳଦୁଆ ଉପରେ ମନ୍ଦିରର ମୁଖ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଥିଲା । ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଜୀବନ ଓ କର୍ମ ବିଷୟ ସେଠାରେ ରଙ୍ଗରେ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ଜୟପୁରରୁ ଶଙ୍ଖ ମର୍ମର, ଆଗ୍ରା କୋଟାର ମକରନରୁ କୋଟା ପ୍ରସ୍ତର ଅଣାହୋଇ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିବା ଗୀତା ଭବନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । କୃତ୍ରିମ ଦୃଶ୍ୟରାଜି ଓ ପତନମୁଖୀ ଝରଣା ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବହୁଗୁଣର ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି ।

## ମନ୍ଦିର
ମୂଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ନାରାୟଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ବିଗ୍ରହ ଅଛି । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛୋଟ ମନ୍ଦିରରେ ଶିବ, ଗଣେଶ ଓ ହନୁମାନଙ୍କର ବିଗ୍ରହ ଅଛି । ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଏକ ବିଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ବାମ ପାଖ ଶିଖରରେ ଶକ୍ତିର ଦେବୀ ଦୂର୍ଗାଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିରଟି ୭.୫ ଏକର ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବେଳେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନ ୦.୫୨ ଏକର ପରିମିତ ଜାଗାରେ ଅଛି ।

## ସ୍ଥାନ
ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା କୋନୋଟ ପ୍ଲେସର ପଶ୍ଚିମ ପାଖର ମନ୍ଦିର ମାର୍ଗରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିରକୁ ବହୁତ ଖୁସିରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବସ, ଟାକ୍ସି ଓ ଅଟୋରିକସାରେ ଯାଇହୁଏ । ପାଖରେ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଟ୍ରୋ ଷ୍ଟେସନ ମାତ୍ର ୨ କିମି ଦୂରରେ ଅଛି । 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
*ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷକ ଦିଲ୍ଲୀ|

 
## ଗ୍ୟାଲେରୀ 

File:Shivaji_Birla_mandir_6_dec_2009_(38).JPG |*ଶିବାଜୀ* ବିଗ୍ରହ ଓ କିଛି ଶିଳାଲେଖ, ଲେଖକ କବି ଭୁଷଣ (Poet Bhushan) 
File:Chandragupt_maurya_Birla_mandir_6_dec_2009_(31).JPG |ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟ 
File:Birla Mandir - Delhi, views around.JPG |ଫୁଲ ଦୋକାନ 
File:Birla Mandir, Delhi, views at night2.JPG | ଧର୍ମଶାଳା
File:Birla mandir 6 dec 2009 a temple.JPG | ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଶୈଳୀର ଗୋପୁରମ
File:Budha statue in a Budha Vihar near Birla Mandir Delhi1.JPG | ବୁଦ୍ଧ ବିହାର

 
## ଆଧାର 
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
*Laxminarayan Temple, Birla Mandir - thedivineindia.com 
*Shri Birla Mandir, New Delhi 
*Laxminarayan Temple
*Laxminarayan Temple on Wikimapia

ଶ୍ରେଣୀ:ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର