ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ମହାନ୍ତି ହେଜମାଦି

**ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ମହାନ୍ତି ହେଜମାଦି** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ବିଜ୍ଞାନୀ, ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ । ସେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ମିଚିଗାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଫୁଲ୍‌ବ୍ରାଇଟ ଟ୍ରାଭେଲ୍ ଗ୍ରାଣ୍ଟ ସହ ବାର୍ବୋର ଫେଲୋସିପ୍ ଅଧୀନରେ "ଆମେରିକାନ ଲିଓପାର୍ଡ଼ ଫ୍ରଗ ରାନା ପିପିଏନ୍ସର ମ୍ୟାଟେର୍ନାଲ ସେରମ ପ୍ରୋଟିନ ଟ୍ରାନ୍ସଫରର ରୋଲ" ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରି ପିଏଚ.ଡି. ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଫେସର ଓ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କୁଳପତି ଦାୟିତ୍ୱ ନିଭାଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଓ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ମହାନ୍ତି ୧୯୩୯ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୮ ତାରିଖ ଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 

### ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷାଲାଭ 
ସେ ରେଭେନ୍ସା ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସ୍କୁଲରେ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ବିଷୟ ଭାବରେ ନେଇ ପଢ଼ିଥିଲେ ଓ କଲେଜରେ ବିଜ୍ଞାନ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମେ ସମକାଳୀନ ସମାଜରେ ଝିଅମାନଙ୍କ ଡାକ୍ତରୀ ପଢ଼ା ଭଳି ନିଜେ ଡାକ୍ତରୀ ପଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ହେଁ କିନ୍ତୁ କମ ବୟସ ହେତୁ ପ୍ରବେଶ ମିଳିଲା ନାହିଁ । ସେ ବି.ଏସ ସି ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ନାମ ଲେଖାଇ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ଅନର୍ସ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ମେଡିକାଲ ସ୍କୁଲରେ ନ ପଢ଼ି ଲକ୍ଷ୍ନୌ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ ।

### ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ 
ଏମ୍.ଏସ୍.ସି. ଶିକ୍ଷା ଲାଭ ପରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଫେରି ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଫେସର ଭାବେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଲାଇବ୍ରେରୀକୁ ଆସୁଥିବା ଅଳ୍ପ କେତେକ ପତ୍ରିକା ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଗବେଷଣା କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । ପରେ ସେ ମିଚିଗାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଫୁଲ୍‌ବ୍ରାଇଟ ଟ୍ରାଭେଲ୍ ଗ୍ରାଣ୍ଟ ସହ ବାର୍ବୋର ଫେଲୋସିପ୍ ମିଳିଥିଲା । ସେ ସେଠାରେ ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ।

### ମିଚିଗାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ 
ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ବହି ପାଠ କେବଳ ଜିଆ, ଗିନିପିଗ ଇତ୍ୟାଦି ହାତରେ ବ୍ୟବଚ୍ଛେଦ ଓ ସାଇତା ହୋଇଥିବା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଶବ ସହ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିବାକୁ ହେଉଥିଲା । ସେ ମିଚିଗାନରେ ବେଙ୍ଗ ଅଣ୍ଡା ନିଷିକ୍ତ କରିବା, କୁକୁଡା ଅଣ୍ଡାରେ ଜୀବନ୍ତ ତନ୍ତୁ ଗ୍ରାଫ୍ଟ କରିବା ଆଦି ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଶରୀରତତ୍ତ୍ୱ, କୋଷ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଓ ଜେନେଟିକ ଓ ପୋଷ୍ଟ-ଜେନେଟିକ କୋଡ଼ ଆବିଷ୍କୃତ ହେବା ସହ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ଉନ୍ନତ ହେଉଥିଲା । ଗର୍ଭାଧାନ ବିସ୍ମୟ, ଅଣ୍ଡାର ଗୈଋକ ବିଭାଜନ ଆଦିର ଜେନେଟିକ ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଙ୍ଗ ଆଦି ଦେଖି ସେ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟାଲ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଲି । ତାଙ୍କର ପି.ଏଚ.ଡି. ବିଷୟ ଥିଲା ଆମେରିକାନ ଲିଓପାର୍ଡ଼ ଫ୍ରଗ ରାନା ପିପିଏନ୍ସର ମ୍ୟାଟେର୍ନାଲ ସେରମ ପ୍ରୋଟିନ ଟ୍ରାନ୍ସଫରର ରୋଲ । 

### ଭାରତ ଫେରିବା ଓ ଗବେଷଣା 
ମିଚିଗାନରେ ତାଙ୍କର ଗବେଷଣା ପରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଫେରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଉଭୟଚର ଓ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ସରୀସୃପଙ୍କ ଗବେଷଣା ନିମନ୍ତେ ଏକ ଲାବୋରେଟରୀ ସ୍ଥାପନା କଲେ । ବେଙ୍ଗଫୁଲାର ଲାଞ୍ଜ ଭିଟାମିନ କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ (ଆଇ. ଏ. ନିଆଜିଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଆବିଷ୍କୃତ) ଆଣି ଗୋଡ଼ରେ ବଦଳାଇବାରେ ସେ ସଫଳ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଗବେଷଣା ପ୍ରସୂତ ହୋମିଓଟିକ ଟ୍ରାନସଫରମେସନ ନେଚର ପତ୍ରିକାରେ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଲାବୋରେଟୋରୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ନାମ କଲା ।

ଇଣ୍ଡିଆନ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟାଲ ବାୟୋଲୋଜିର ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସଭାପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ଭାଳିଥିଲେ । ୧୯୯୫ରୁ ୧୯୯୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ମହିଳା କୁଳପତି ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନା 
ସେ ନିଜ ଝିଅ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସହ ମିଶି 'ଓଡ଼ିଶୀ ଷ୍ଟେପ୍ ବାଇ ଷ୍ଟେପ୍' ନାମକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଅଛନ୍ତି ।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୧୯୯୮
* ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୩ 
* କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର
* ନୃତ୍ୟ ଭାରତୀ
* ନୃତ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ
* ଗଙ୍ଗାଧର ରଥ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୨୦ ( ଗଙ୍ଗାଧର ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସରଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ )

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Lilavati's Daughters: The Women Scientists of India

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା