ଜାକିର ହୁସେନ (ତବଲା ବାଦକ)

**ଜାକିର ହୁସେନ ଆଲ୍ଲାରଖା କ୍ୟୁରେସି** (୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୫୧ – ୧୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ତବଲା ବାଦକ, ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଯୋଜକ ଓ ଅଭିନେତା ଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ବିଶ୍ୱବିଦିତ କରିବାରେ ତାଙ୍କର ବଳିଷ୍ଠ ଭୂମିକା ରହିଥିଲା ।  ସେ ତବଲା ବାଦକ ଆଲ୍ଲାରଖା ଖାଁଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ।  ସେ ସଙ୍ଗୀତରେ ୪ଟି ଗ୍ରାମୀ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା
ଜାକିର ୧୯୫୧ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୯ ତାରିଖରେ ମୁମ୍ବାଇରେ ତବଲା ବାଦକ ଆଲ୍ଲାରଖାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ମୁମ୍ବାଇର ମାହିମଠାରେ ଥିବା ସେଣ୍ଟ ମାଇକେଲ୍ ହାଇସ୍କୁଲ ଓ ସେଣ୍ଟ ଜାଭିୟର କଲେଜରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ସଙ୍ଗୀତ ଜୀବନ 
ଠାରେ ଜାକିର ତବଲାବାଦନ କରୁଥିବା ଅବସରରେ|alt=|left]]

ଜାକିର, ଜର୍ଜ ହାରିସନଙ୍କର ୧୯୭୩ର ଆଲବମ *ଲିଭିଂ ଇନ୍ ଦ ମାଟେରିଆଲ ୱାର୍ଲଡ଼* ଓ ଜନ ହାଣ୍ଡିଙ୍କର ୧୯୭୩ ମସିହାର ଆଲବମ *ହାର୍ଡ଼ ୱାର୍କ*ରେ ତବଲାବାଦନ କରିଥିଲେ । ସେ ଭନ ମୋରିସନଙ୍କର ୧୯୭୯ ମସିହାର ଆଲବମ *ଇଣ୍ଟୁ ଦ ମ୍ୟୁଜିକ*, *ଆର୍ଥ, ଉଇଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ ଫାୟାର*ଓ ୧୯୮୩ ମସିହାର *ପାୱାର ଲାଇଟ*ରେ ତବଲାବାଦନ କରିଥିଲେ ।

ଜାକିରଙ୍କ ସହ ୧୯୬୦ ଦଶକରୁ ପରିଚିତମିକି ହାର୍ଟ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ଆସିଥିବ ଡ୍ରମ ବାଦକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆଲବମ *ପ୍ଲାନେଟ ଡ୍ରମ*ରେ ତବଲା ବଜାଇବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ । ଏଥି ଆଲବମରେ ହୁସେନଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଭାରତରୁ ଭିକ୍କୁ ବିନୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ପ୍ଲାନେଟ ଡ୍ରମ ଭାଗ-୧ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ରାଇକୋଡିସ୍କ ଲେବଲରେ ପରିବେଷିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମ୍ୟୁଜିକ ଆଲବମ ଭାବରେ ଗ୍ରାମୀ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲା । ପ୍ଲାନେଟ ଡ୍ରମର ୧୫ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତୀ ଅବସରରେ ମିକି ହାର୍ଟ, ଜାକିର ହୁସେନ, ସିକିରୁ ଆଡ଼େପୋଜୁ ଓ ଜିଓଭାନି ହିଡାଲ୍ଗୋ ପୁନଶ୍ଚ *ଗ୍ଲୋବାଲ ଡ୍ରମ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ* ଆଲବମରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ଆଲବମଟି ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ୫୧ତମ ଗ୍ରାମୀ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲା ।

୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମାଲୟାଲାମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ବାନପ୍ରସ୍ଥମରେ ଜାକିର ଜଣେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ବାଦକ ଓ ଉପଦେଷ୍ଟା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ୧୯୯୯ ମସିହାର କାନ୍ସ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବ, ଲସ ଆଞ୍ଜେଲ୍ସ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବକୁ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୦୦ ମସିହାରଇସ୍ତାନବୁଲ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବ, ମୁମ୍ବାଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବ ସମେତ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ।  ଜାକିର ବହୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତବଲାବାଦନ କରିଥିଲେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ଇନ କଷ୍ଟୋଡ଼ି, ଇସ୍ମାଇଲ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟଙ୍କର ଦ ମିଷ୍ଟିକ ମାସେୟର, ଫ୍ରାନ୍ସିସ କୋପାଲାଙ୍କର ଆପୋକାଲିପ୍ସୋ ନାଓ, ବର୍ଣ୍ଣାଡ଼ୋ ବର୍ସୋଲୁସିଙ୍କର ଲିଟିଲ ବୁଦ୍ଧ ଅନ୍ୟତମ ।

ସେ ବହୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ଜାକିର ଆଣ୍ଡ ହିଜ ଫେଣ୍ଡ୍ସ *ଦ ସ୍ପିକିଂ ହାଣ୍ଡ : ଜାକିର ହୁସେନ ଆଣ୍ଡ ଦ ଆର୍ଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆନ ଡ୍ରମ* ଅନ୍ୟତମ । ୧୯୮୩ ମସିହାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ହିଟ ଆଣ୍ଡ ଡଷ୍ଟରେ ସେ ଇନ୍ଦର ଲାଲ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ସହାୟକ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ବିଲ ଲସୱେଲଙ୍କର ତବଲା ବିଟ ସାଇନ୍ସ ନାମକ ମ୍ୟୁଜିକ ଗୋଷ୍ଠୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବାରାକ ଓବାମା ତାଙ୍କୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଜାଜ୍ ଦିବସରୁ [ହ୍ୱାଇଟ ହାଉସ]]ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ ।
ଜାକିର ହୁସନେଙ୍କର ତବଲାକୁ ହରିଦାସ ଭାଟକର ୧୮ବର୍ଷ ଧରି ତିଆରି କରୁଥିଲେ । ହରିଦାସ କହିଥିଲେ ଯେ, କେବଳ ଜାକିରଙ୍କ ପାଇଁ ତବଲା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସେ ତବଲା ତିଆରି କୌଶଳ ଶିଖିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଆନିଶା କ୍ୟୁରେସି ଓ ଇସାବେଲା କ୍ୟୁରେସି ନାମରେ ୨ଟି ଝିଅ ଅଛନ୍ତି । ଆନିଶା ଜଣେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତ୍ରୀ ଓ ଇସାବେଲା ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାରତ ଛାତ୍ରୀ ।

ଜାକିରଙ୍କର ତୌଫିକ କ୍ୟୁରେସି ଓ ଫଜଲ କ୍ୟୁରେସି ନାମରେ ୨ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି । ଉଭୟ ତବଲା ଓ ଅନ୍ୟ ତାଳବାଦ୍ୟ ବଜାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ତୃତିୟ ଭାଇ ମୁନାୱରଙ୍କର ଏକ କୁକୁର କାମୁଡ଼ାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ।ସେ ଷ୍ଟାନଫୋର୍ଡ଼ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ । ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୨୨ ମସିହା ମେ ମାସରେ *ଡକ୍ଟର ଅଫ ଲ* ଭାବରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ମୃତ୍ୟୁ
ଜାକିରଙ୍କ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଡିସେମ୍ବର ୧୫ ତାରିଖଦିନ ଆମେରିକାର ସାନ ଫ୍ରାନସିସ୍କୋ ସହରରେ ୭୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୋକବାର୍ତ୍ତାରେ ଅଲଜଜିରା ଟେଲିଭିଜନ ତାଙ୍କୁ *ଇଣ୍ଡିଆନ ମ୍ୟୁଜିକ ଲିଜେଣ୍ଡ* ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲା । ବିବିସି ତରଫରୁ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ତବଲା ବାଦକ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା । and Padma Vibhushan in 2023.
* ଇଣ୍ଡୋ-ଆମେରିକାନ ପୁରସ୍କାର ୧୯୯୦ 
* ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ ୧୯୯୦ ( ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ )
* ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱ ସଙ୍ଗୀତ ଆଲବମ ୧୯୯୨ ( ପ୍ଲାନେଟ ଡ୍ରମ ) the Downbeat Critics' Poll for *Best World Beat Album* and the NARM *Indie Best Seller Award* for a World Music Recording.
* ନେସନାଲ ହେରିଟେଜ ଫେଲୋସିପ ୧୯୯୯
* ଓଲ୍ଡ ଡୋମିନିୟନ ଫେଲୋ
* କାଲିଦାସ ସମ୍ମାନ ୨୦୦୬
* ଗ୍ରାମୀ ମନୋନୟନ ୨୦୦୬ (ଗୋଲ୍ଡେନ ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗସ ଅଫ୍ ଦ ସରୋଦ)
* ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱ ତାଳବାଦ୍ୟ ସମ୍ମାନ ୨୦୦୭ 
* ଗ୍ରାମୀ ସମ୍ମାନ ୨୦୦୯ (ଗ୍ଲୋବାଲ ଡ୍ରମ ପ୍ଫୋଜେକ୍ଟ ପାଇଁ)
* ଗୁରୁ ଗଙ୍ଗାଧର ପ୍ରଧାନ ଜୀବନବ୍ୟାପି ସାଧନା ସମ୍ମାନ ୨୦୧୨
* ପ୍ରେସିଡେଣ୍ଟସ ମେଡାଲ ଅଫ ଆର୍ଟସ ପାଇଁ ମନୋନୀତ ୨୦୧୬ (ସମର ଅଫ ୨୦୧୬)
* ଗ୍ରାମୀ ସମ୍ମାନ ୨୦୨୪

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୪ ମୃତ୍ୟୁ