open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଗୋପାଳ ଘୋଷ

ଗୋପାଳ ଘୋଷ (୧୯୨୦-୨୦୧୫) ଜଣେ ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ୧ ମଇ ୧୯୨୦, ଶନିବାର ଦିନ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ରଘୁନାଥପୁରର ଏକ ଜମିଦାର ପରିବାରରେ ଗୋପାଳ ଘୋଷ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୬ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଭକ୍ତ ଧ୍ରୁବ ନାଟକରେ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଧ୍ରୁବ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ଡ୍ରାମାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବାବେଳେ ଭାରତୀ ଥିଏଟର, ଜନତା ରଙ୍ଗ ମଞ୍ଚ, ଏଚ୍‍ଏମ୍‍ଭି ଗ୍ରାମଫୋନ୍‍ରେ ନିୟମିତ କଳାକାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଥିଲା ତାଙ୍କର ଅଭିନୀତ ପ୍ରଥମ ସିନେମା । ସେଥିରେ ସେ ବିଦ୍ୟାପତି ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରି ବେଶ୍‍ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସିନେମା ହଲ୍‍ ନଥିଲା ସେହି ସମୟରେ ସେ ୧୨ଟି ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ଥିଏଟର ଅାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୪ରେ ଇଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ବୁଢ଼ା ଶଙ୍ଖାରିରେ ୮୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

ସେ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସ, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମିଶ୍ର, ରାଖାଲ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି,ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ଦାସ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମେ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେହିପରି ଶ୍ୟାମାମଣି ପଟ୍ଟନାୟକ, ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ, ପାର୍ବତୀ ଘୋଷ, ଝରଣା ଦାସଙ୍କୁ ସେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ନୂତନ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଆମରି ଗାଁ ଝିଅ, ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ, ଭାଇ ଭାଉଜ, ଘର ସଂସାର ଓ ଅମର ପ୍ରେମରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।

ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଡକୁମେଣ୍ଟାରୀ ଫିଲ୍ମ ନିର୍ମାତା । ୧୯୪୯ରେ କୋଣାର୍କ ଉପରେ ଅାଧାରିତ ବ୍ଲାକ୍‍ ପାଗୋଡା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଥିଲା । ଭାରତରେ ଥିବା ଅାମେରିକାର ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟଦୂତ ଏଲ୍‍ ଅାଣ୍ଡରସନ୍‍ ଏଥିରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ତାହାକୁ ଅାମେରିକା ପଠାଇଥିଲେ । 
ଗୋପାଳ ଘୋଷ ୪୦ରୁ ଅଧିକ ଡକୁମେଣ୍ଟାରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି । ଦୂରଦର୍ଶନ, ରାଜ୍ୟ ତଥା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ଡକୁମେଣ୍ଟାରୀ ନିର୍ମାଣ କରି ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ହାସଲ କରିଥିଲୋ ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଶିଳାନ୍ୟାଶ, ନୂଅା ରାଜଧାନୀ, ସିଅାର୍‍ଅାର୍‍ଅାଇ୍‍, ଅଲ୍‍ ଇଣ୍ଡିଅା ରେଡିଓ ଓ ହାଇକୋର୍ଟର ଲୋକାର୍ପଣର ଡକୁମେଣ୍ଟାରୀରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ସହ ପ୍ରଯୋଜନା ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ତୁଲାଇଥିଲେ । ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଜୀବନୀଉପରେ ଅାଧାରିତ ଏଇ ମାଟିର ସନ୍ତାନ, ସ୍ୱାଧୀନତାର ୫୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତି ଅବସରରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରାମାଣିକ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । କେବଳ ଅଭିନୟ ନୁହେଁ ଖେଳରେ ମଧ୍ୟ ଗୋପାଳ ଘୋଷଙ୍କର ବେଶ ଦକ୍ଷତା ରହିଥିଲା । ୧୯୩୬ରୁ ୧୯୫୪ ମଧ୍ୟରେ ରୋଭର୍ସ କ୍ଲବ, କଟକ ଫୁଟବଲ କ୍ଲବ, ୟଙ୍ଗ୍‍ ଉତ୍କଳ କ୍ଲବ, ଓଡ଼ିଶା ଅାଥଲେଟିକ୍‍ କ୍ଲବର ସେ ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । 

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
୧୯୬୦ରେ ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ ଫିଲ୍ମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ରୌପ୍ୟ ପଦକ ମିଳିଥିବା ବେଳେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ, କବିବର ଗୌରୀଶଙ୍କର ପୁରସ୍କାର ଓ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପୁରସ୍କାର ପରି ସେ ଶହେରୁ ଅଧିକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । 
## ମୃତ୍ୟୁ
ଅଭିନେତା ଗୋପାଳ ଘୋଷ ୨୭ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୫, ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଭୋର ୪ଟା ୫୦ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ୯୪ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା । ଅସୁସ୍ଥତା କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ କଟକ ବଡ଼ ବେଡିକାଲକୁ ନିଅାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ପାଇ ବହୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକା ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛୁ ନନ୍ଦି ସାହିସ୍ଥିତ ବାସ ଭବନକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ଶେଷ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଖାନନଗରଠାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସଂପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ବଡପୁଅ ଅଭିଜିତ୍‍ ମୁଖାଗ୍ନୀ ଦେଇଥିଲେ ।
## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
* 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁରର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
ମଙ୍ଗେଇ ଗମାଙ୍ଗ

**ମଙ୍ଗେଇ ଗମାଙ୍ଗ** (୧୬ ଜୁନ ୧୯୧୬–୧୯ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଲିପିବିତ୍ ତଥା କବି ଓ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଚିକିତ୍ସକ ଥିଲେ । ସେ ସଉରା ଲିପି "ସୋରାଙ୍ଗ ସୋମପେଙ୍ଗ" ର ଉଦ୍ଭାବକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ମଙ୍ଗେଇ ଗମାଙ୍ଗ ଓଡ଼ିଶାର ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ମରିଚଗୁଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ ୧୯୧୬ ଜୁନ୍‌ ୧୬ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦ ଜୁଲାଇ ୧୯ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୩୬ ଜୁନ ୧୮ରେ ଦେଖିଲେ । ଏହାପରେ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ସେ ଲିପିଟିର ବିକାଶ କରି ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । । ଏହାର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ନିମିତ୍ତ ଗୁଣୁପୁର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୂଠସାହିରେ ସେ ଏକ ଛାପାଖାନା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ୨୦୨୦ରେ ସୋନି ସଲମା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନି ନାମ୍ନୀ ଜଣେ ଆଇ. ଆଇ. ଟି. ଛାତ୍ରୀ ସୋରାଙ୍ଗ ସୋମପେଙ୍ଗର ଡିଜିଟାଇଜେସନ କରିବାଦ୍ୱାରା କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଲିପି ବ୍ୟବହାର ସୁଗମ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।

## ଆଧାର 
*

ଶ୍ରେଣୀ:ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ବୁରୁଲି ଘାଆ

**ବୁରୁଲି ଘାଆ** ଅନ୍ୟ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଯଥା ବେର୍ନସଡେଲ ଘାଆ (**Bairnsdale ulcer**), ସର୍ଲ ଘାଆ (‌**Searls ulcer**) କିମ୍ବା ଡେନ୍‌ଟ୍ରି ଘାଆ (**Daintree ulcer**)) ଏକ ସଂକ୍ରମଣକାରୀ ରୋଗ ଯାହା ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଅଲସରାନ୍‌ସ  (*Mycobacterium ulcerans*) ଜୀବାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ପ୍ରାରମ୍ଭ କାଳରେ ଏହା ଏକ ନୋଡ୍ୟୁଲ ବା ଆବୁ ବା ଏକ ଫୁଲିଥିବା ସ୍ଥାନ ଆକାରରେ ବାହାରେ । ଶୁଖିଗଲା ପରେ ଗୋଟିଏ କ୍ଷତଦାଗ (ସ୍କାର) ରହିଯାଏ ।

ଅଧିକାଂଶ ବୁରୁଲି ଘାଆ ସବ୍ ସାହାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୋଟ ଡି ଇଭେର ସ୍ଥାନରେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏସିଆ, ପଶ୍ଚିମ ପାସିଫିକ ଓ ଆମେରିକାରେ ହୋଇପାରେ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ୫ରୁ ଛଅ ହଜାର ରୋଗୀ ହୁଅନ୍ତି ।   ମାନବ ଅତିରିକ୍ତ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ପଶୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଆଲ୍‌ବର୍ଟ ରସ୍କିନ କୁକ (Albert Ruskin Cook) ୧୮୯୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଚାଗାସ୍ ରୋଗ

**ଚାଗାସ୍ ରୋଗ**, ଇଂରାଜୀରେ **Chagas disease** , ବା ଆମେରିକାନ୍ **ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ୍** (**American trypanosomiasis**), ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ଓ ପରଜୀବୀ ରୋଗ ଯାହା ଟ୍ରିପାନୋସୋମାକୃଜି ନାମକ ଏକ ପ୍ରୋଟୋଜୋଆଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।  ବଳକା ୩୦-୪୦% ରୋଗୀ ପ୍ରଥମ ସଂକ୍ରମଣର ୧୦ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି । ଏହି କୀଟଗୁଡ଼ିକର ଆନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ ଥାଏ ଯେପରିକି ଭିଞ୍ଛୁଆ ନାମ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା, ବୋଲିଭିଆ, ଚିଲି ଓ ପାରାଗୁଏ; ବ୍ରାଜିଲରେ ବାର୍ବିରୋ, କୋଲୋମ୍ବିଆରେ ପିଟୋ, ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାରେ ଚିଞ୍ଚେ ଓ ଭେନେଜୁଏଲାରେ ଚିପୋ । ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍‌ସଫ୍ୟୁଜନ, ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣ, ପରଜୀବୀ ଅପମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ, ମାଆଠାରୁ ଶିଶୁକୁ ଏ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । 

ହିସାବ କରି ଦେଖାଯାଇଛି, ୭ରୁ ୮ ନିୟୁତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ମେକ୍ସିକୋ, ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ଅଛି ।  ଏହା ଯୋଗୁ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ୧୨,୫୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଘନ ଜନବସତି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ହେଉଥିବାରୁ ଅଧୁନା ୟୁରୋପ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି ।  କାର୍ଲୋସ ଚାଗାସ୍ ପ୍ରଥମେ ୧୯୦୯ ମସିହାରେ ଏହି ରୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗ ନାମିତ ହୋଇଛି । ଏହି ରୋଗ ୧୫୦ରୁ ଉରଦ୍ଧ୍ୱ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସ

**ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସ** ଐତିହାସିକ ଓ ସମକାଳୀନ ସାମାଜିକ ଘଟଣା ପ୍ରତି ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ଏକ ଘୋଷିତ ବାର୍ଷିକ ମାସ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ତାରିଖରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମହିଳା ଦିବସ ସହ ତାଳ ମିଳାଇ ଏହା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ  ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଅକ୍ଟୋବରରେ କାନାଡ଼ାରେ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮ ପର୍ସନ୍ସ ଡେରେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । 

## ଇତିହାସ
### ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ
 ଇଷ୍ଟ ରୁମରେ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସ ଆରମ୍ଭ ପାଳନ ।]]

ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସ ପାଳନ ପ୍ରଥମେ ୧୯୧୧ ମସିହାରଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମହିଳା ଦିବସ ପାଳନ ବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।୧୯୭୮ ମସିହାରେ ସୋନୋମା, କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆର ସ୍କୁଲ ଡିଷ୍ଟ୍ରିକ୍ଟ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମହିଳା ଦିବସ ବେଳେ ମହିଳା ଇତିହାସ ସପ୍ତାହ ପାଳନରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ । ଐତିହାସିକ ଗର୍ଡ଼ା ଲର୍ଣ୍ଣରଙ୍କ ସଭାପତିତ୍ୱରେ ୧୯୭୯ ଜୁଲାଇ ୧୩ରୁ ୨୯ ତାରିଖ ମଧ୍ୟରେ ମହିଳା ଇତିହାସ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ପନ୍ଦର ଦିନିଆସମ୍ମିଳନୀ ସରହ ଲରେନ୍ସ କଲେଜରେ ପାଳନ ହୋଇଥିଲା ।  ଏହା ସରହ ଲରେନ୍ସ କଲେଜ, ଉଇମେନ୍ସ ଆକ୍ସନ ଆଲାଏନ୍ସ ଓ ସ୍ମିଥୋସୋନିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନଦ୍ୱାରା ସହ-ପରିଚାଳିତ ।  ଏଥିରେ ଭାଗନେଇଥିବା ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନେ ସୋନୋମା କାଉଣ୍ଟିର ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସ କଥା ଜାଣିଲା ପରେ ନିଜ ସଙ୍ଗଠନ, ସମୂହ  ଓ ସ୍କୁଲ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ ଭାଗ ନେବା ବାବଦ୍ଦରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଲେ।  ସେମାନେ ଜାତୀୟ ମହିଳା ଇତିହାସ ସପ୍ତାହ ପାଳନରେ ଭାଗନେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତ ହୋଇଥିଲେ । 

#### ମହିଳା ଇତିହାସ ସପ୍ତାହ ପାଳନ ବାବଦରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଘୋଷଣା
୧୯୮୦ (ତଳକୁ ଦେଖନ୍ତୁ)  
୧୯୮୨ 
୧୯୮୩ 
୧୯୮୪ 
୧୯୮୫  
୧୯୮୬ 

#### ମହିଳା ଇତିହାସ ସପ୍ତାହ ପାଳନ ବାବଦରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଘୋଷଣା
୧୯୮୮ 
୧୯୮୯ ଓ ୧୯୯୦ 
୧୯୯୧ 
୧୯୯୨ 
୧୯୯୩ 
୧୯୯୪ 
୧୯୯୫  
୧୯୯୬ 
୧୯୯୭ 
୧୯୯୮ 
୧୯୯୯ 
୨୦୦୦ 
୨୦୦୧ 
୨୦୦୨ 
୨୦୦୩ 
୨୦୦୪ 
୨୦୦୫ 
୨୦୦୬ 
୨୦୦୭ 
୨୦୦୮ 
୨୦୦୯  
୨୦୧୦  
୨୦୧୧  
୨୦୧୨  
୨୦୧୩  
୨୦୧୪  
୨୦୧୫  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଯୋଜନା
ଶ୍ରେଣୀ:ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ
ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ

**ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ** ଏକ ତନ୍ତୁ ସଂକ୍ରମଣ ରୋଗ ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାର ଘୁଷୁରୀ ଫିତା କୃମି ଟିନିଆସୋଲିଅମରର ଛୁଆ ବା ଲାର୍ଭା
ସିସ୍ଟିସର୍କସଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହାର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ନ ପାଇବା ପରେ ଏହା ଚର୍ମ ଓ ମାଂସପେଶିରେ ୧ରୁ ୨ ସେମି ବିଶିଷ୍ଟ ଯନ୍ତ୍ରଣାବିହୀନ ଟାଣ ଆବୁ ଆକାରରେ ବାହାରେ କିମ୍ବା ଯଦି ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥାଏ ତେବେ ସ୍ନାୟବିକ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ମାସାଧିକ ବା ବର୍ଷାଧିକ କାଳ ପରେ ଏହି ଆବୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ, ଫୁଲିଯାଏ ଓ ତାପରେ ଏହା କମିଯାଏ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବାତ ଅପସ୍ମାର (seizure) ମାରିବାର ଏହା ଏକ ପ୍ରଧାନ କାରଣ । ଟିନିଆସିସ ଏକ ଅନ୍ୟ ରୋଗ ଯାହା ଭଲରୁପେ ରନ୍ଧା ହୋଇନଥିବା ଘୁଷୁରୀ ମାଂସ ଖାଇଲେ ହୁଏ । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ୨୫ % ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହେବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ ରୋଗ ଘୁଷୁରୀ ଓ ଗୋଜାତୀୟ ଜୀବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ବେଶୀଦିନ ବଞ୍ଚୁ ନ ଥିବାରୁ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏନି ।  ଆଉ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ହେଳା କରାଯାଉଥିବା ରୋଗ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଡ୍ରାକୁନ୍‌କୁଲିଆସିସ

**ଡ୍ରାକୁନ୍‌କୁଲିଆସିସ**, ଅନ୍ୟ ନାମ ଗିନି ପୋକ ରୋଗ ବା ଇଂରାଜୀରେ (**guinea worm disease**) (**GWD**), ଏକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଯାହା ଡ୍ରାକୁନ‌କୁଲସ୍‌ ମେଡିନେନ୍‌ସିସ ବା ଗିନି ପୋକଦ୍ୱାରା ହୁଏ । During this time, it may be difficult to walk or work. ଏହି ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ଏକ ଅସାଧାରଣ କଥା । ୱାଟର ଫ୍ଲିଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । 
 ଏହାର ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହୁଏ ।

ଶୀଘ୍ର ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି କ୍ଷତକୁ ପିଇବା ପାଣି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ନ ଆସିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ହୁଏ । ସନ ୧୯୮୬ରେ ହୋଇଥିବା ୩.୫ ନିୟୁତରୁ ଏହା କମିଯାଇଥିଲା । ପୁରାତନ କାଳରୁ ଏହି ରୋଗ ଅଛି । ୟୁରୋପ ଲୋକମାନେ ୧୭ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାର ଗିନି ଉପକୂଳରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ପୋକ‌ ଦେଖି ଗିନି ପୋକ ନାମକରଣ କରିଥିଲେ ।  ଏହିଭଳି ଏକ ପ୍ରକାର ପୋକ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । .  ଏହା ଅବ‌ହେଳିତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ରୋଗ ନାମରେ ଅଭହିତ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଜିଆ ରୋଗ

**ଜିଆ ରୋଗ** ଏକ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ରୋଗ ଯାହା ଜିଆ ବା ଗୋଲକୃମିଦ୍ୱାରା ହୁଏ ଓ ତାହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ଆସ୍କାରିସ୍ ଲୁମ୍ବ୍ରିକଏଡିସ୍/ *Ascarislumbricoides* । ଜିଆ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲେ ଲକ୍ଷଣ ବଢ଼ି ପ୍ରଥମେ ଛୋଟ ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ଓ ଜ୍ୱର ହୁଏ । 

ମଳରେ ଥିବା ଜିଆର ଅଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟରେ ମିଶି ଅପମିଶ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଏହି ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । ସାବୁନ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ହାତଧୁଆଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା ମିଳେ । ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ୨୦% ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିୟମିତ ଅନ୍ତରରେ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।  ଏହା ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ଟିକା ବାହାରି ନାହିଁ । ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରାଇବେଣ୍ଡିମିଡିନ ଓ ନିଟାଜୋକ୍ସାମାଇଁ ଅନ୍ୟତମ । ମୃତ୍ତିକା ସଞ୍ଚାରିତ ଅନ୍ତ୍ରକୃମି ମଧ୍ୟରେ ଜିଆ ଅତି ସାଧାରଣ ପରଜୀବୀ । ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଏହାଦ୍ୱାରା ୨୭୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ୩୪୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।  ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର ଜିଆଦ୍ୱାରା ଘୁଷୁରି ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ହେପାଟାଇଟିସ ଏ

**ହେପାଟାଇଟିସ ଏ** (ଆଗରୁ ଏହାର ନାମ  ଥିଲା (**ସଂକ୍ରମଣକାରୀ ହେପାଟାଇଟିସ**) ଏକ ତୀବ୍ର) ସଂକ୍ରମଣକାରୀ ରୋଗ ଯାହା ଯକୃତରେ ହେପାଟାଇଟିସ ଏ ଭୁତାଣୁଦ୍ୱାରା (HAV) ହୁଏ । ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ଆଦୌ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏନାହିଁ ବା ସାମାନ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଏ  । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ୮ ସପ୍ତାହ ଧରି ରହେ ଯେଉଁଥିରେ ଓକାଳ, ବାନ୍ତି, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ହଳଦିଆ ଚର୍ମ, ଜ୍ୱର, ପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ଯଥେଷ୍ଟ ରନ୍ଧା ହୋଇ ନ ଥିବା ସେଲ ଫିସ୍/ (Shellfish) ଖାଦ୍ୟ ଏହାର ଏକ ସାଧାରଣ ଉତ୍ସ । ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିକଟ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଅନେକ ରୋଗରେ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବାରୁ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।   କେତେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହି ଟିକା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଓ ଆଗରୁ ଟିକା ନ ନେଇଥିବା ତ‌ଥା ଅଧିକ ରିସ୍କ ବା ସଙ୍କଟ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏହା ଦେବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ । ଯଥେଷ୍ଟ ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ନ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଓ ଦରିଦ୍ର ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ହୁଏ । ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ ୧୦ ବର୍ଷ ବୟସ ଭତରେ ପିଲାଙ୍କୁ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ, ତେଣୁ ଏମାନେ ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ହେବାବେଳକୁ ପ୍ରତିରରୋଧ ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ୨୮ ତାରିଖ ଦିନ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ରହିବା ନମନ୍ତେ ପୃଥିବୀ ହେପାଟାଇଟିସ ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ HIV/AIDS ଜ୍ଞାନ ସୁଧାର ପ୍ରକଳ୍ପ
ଏକିନୋକୋକୋସିସ

**ଏକିନୋକୋକୋସିସ** ବା **ହାଇଡାଟିଡ ରୋଗ** ବା **ହାଇଡାଟିଡୋସିସ** ବା **ଏକିନୋକୋକାଲ ରୋଗ** (ଇଂରାଜୀରେ ଯଥାକ୍ରମେ **Echinococcosis**,  **hydatid disease**, **hydatidosis**, or **echinococcal disease**), ଏକ ପ୍ରକାର ଏକିନୋକୋକୋସ ଟାଇପର ଫିତାକୃମି ଜାତୀୟ ପରଜୀବୀ ରୋଗ ।  ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୋଗ ହୁଏ ଯଥା ସିସ୍ଟିକ ଏକିନୋକୋକୋସିସ ଓ ଆଲ୍‌ଭିଓଲାର ଏକିନୋକୋକୋସିସ । ସ୍ୱଳ୍ପ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୋଗ ନାମ ପଲିସିସ୍ଟିକ ଏକିନୋକୋକୋସିସ ଓ ୟୁନିସିସ୍ଟିସେକିନୋକୋକୋସ ।  ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆରମ୍ଭରୁ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ ଓ ଏହା ବର୍ଷେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ ।  ସିସ୍ଟର ସ୍ଥାନ ଓ ଆକାର ଅନୁସାରେ ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।  ଆଲ୍‌ଭିଓଲାର ରୋଗ ଯକୃତରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଫୁସ‌ଫୁସ ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପିପାରେ । 
ଯକୃତରେ ରୋଗ ହେଲେ ପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ, ଓଜନ ହ୍ରାସ ହୁଏ ଓ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ ।  ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ରୋଗ ହେଲେ ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଛୋଟ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା, କାଶ ଓ କଫ ହୁଏ । 

 
ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁଙ୍କ ନିକଟ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ବା ପରଜୀବୀର ଅଣ୍ଡା ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପେ ।  ସାଧାରଣତଃ କୁକୁର, କୋକିଶିଆଳି ଓ ଗଧିଆ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ।  ଆଲ୍‌ଭିଓଲାର୍ ଟାଇପ୍‌କୁ ଅପରେଶନ କଲାପରେ ଔଷଧ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଏହି ରୋଗର ବାର୍ଷିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ହିସାବ କରି ଦେଖାଯାଇଛି ଯେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୩ ବିଲିଅନ ଆମେରିକିୟ ଡଲାର ।  ଏହା ଘୁଷୁରୀ, ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଆରତୀ ସାହା

**ଆରତୀ ଗୁପ୍ତା କିମ୍ବା ସାହା**(୨୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୦ - ୨୩ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୯୪) ବହୁ ଦୁରତ୍ୱ ସନ୍ତରଣକାରୀ ଥିଲେ। ଜନ୍ମ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର କଲିକତାଠାରେ ହୋଇଥିଲା, ଆରତୀ ମାତ୍ର ୪ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ସନ୍ତରଣ ଅଭ୍ୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରତିଭା ସଚିନ ନାଗଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷ କରିଥିଲା। ଇଂଲିଶ ଚ୍ୟାନେଲ ପାରିହୋଇଥିବା ମିହିର ସେନଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୫୯ ମହିହା ସାହା ଏସିଆ ଓ ଭାରତର ଇଂଲିଶ ଚ୍ୟାନେଲ ପାରିହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସନ୍ତରଣକାରୀ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୬୦ ମସିହା ସାହା ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଖେଳାଳି ଭାବରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଆରତୀ ଏକ ମଧ୍ୟମବର୍ତ୍ତି ପରିବାରରୁ ବାପା ମାଁଙ୍କ ଦୁତୀୟ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ବାପା ସ୍ଥଳ ସେନାରେ ଚାକିରି କରୁଥିଲେ। ମାତ୍ର ଅଢେଇ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ହରେଇଥିଲେ । ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ସାନ ଭଉଣି ମାଁମୁ ଘରେ ପାଳିତ ହେଲେ ଏବଂ ଆରତୀ ନିଜ ଜେଜେମା ଘରେ ରହୁଥିଲେ। The 100 metre long lane in front the bust was renamed after her.

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ମୀରା କୁମାର

**ମୀରା କୁମାର** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା ଏବଂ ଲୋକ ସଭାକୁ ପାଞ୍ଚ ଥର ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବା ସାଂସଦ । ମୀରା କୁମାର ବିନା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀତାରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବାଚସ୍ପତି ହିସାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୦୪-୨୦୧୪ ଯାଏଁ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟଭାର ସମ୍ଭାଳି ଥିଲେ ।

ସେ ପେସାରେ ଜଣେ ଓକିଲ ଏବଂ ପୁର୍ବ ରାଜନୟୀକ ଅଟନ୍ତି। ୧୫ଶ ଲୋକ ସଭାରେ ସଦସ୍ୟ ହେବା ପୁର୍ବରୁ ସେ ୮ମ, ୧୧ଶ, ୧୨ଶ ଓ ୧୪ଶ ଲୋକ ସଭାର ମଧ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । କୁମାର (୨୦୦୪-୨୦୦୯) ଯାଏଁ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ସରକାରରେ ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରାଳୟରେ କ୍ୟାବିନେଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।.

## ଜୀବନ
ମୀରା କୁମାରଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିହାରର ପଟନାରେ ହୋଇଥିଲା । ବାପା ବାବୁ ଜଗଜୀବନ ରାମ ପୂର୍ବତନ ଉପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଦଳୀତ ନେତା ଥିଲେ ଏବଂ ମାଆ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ୱେଲହାମ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ହୋଇଥିଲା ଓ ପରେ ସେ ମାହାରାଣି ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଇଥିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ମହାବିଦ୍ୟାଳରୁ ଓକିଲାତି ସ୍ନାତୋକତ୍ତର ପାଇବା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ବନସ୍ପତି ବିଦ୍ୟାପୀଠରୁ ଡାକ୍ତରିକତା ପାଇଥିଲେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ବିହାରର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୨ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୫ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ

**ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ** କିମ୍ବା **ନିଦ୍ରାରୋଗ** ମାନବଙ୍କୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଯଥା ଟ୍ରିପାନୋସୋମାବ୍ରୁସିଗାମ୍ବିଏନ୍‌ସ (ଟିବିଜି/ Tbg) ଓ ଟ୍ରିପାନୋସୋମାବ୍ରୁସିରୋଡେସିଏନ୍ସ (ଟିବିଆର/ Tbr) । ସଂକ୍ରମିତ ସିସି ମାଛି tsetse fly କାମୁଡ଼ିବାଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇ ପରଜୀବୀ ରୋଗ ହୁଏ ଓ ଏହା ଗ୍ରମାଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ହୁଏ । ମେଲାର୍ସୋପ୍ରୋଲ ଔଷଧ ଦୁଇଟିଯାକ ନିମନ୍ତେ କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହେଉଥିବାରୁ କେବଳ ଟିବିଆର ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଏହି ରୋଗମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ୩୪,୦୦୦ ଥିବାବେଳେ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଏହା କମିଯାଇ ୯୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।  ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ୩୦,୦୦୦ ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୭୦୦୦ ନୂଆ ରୋଗୀ ଅଟନ୍ତି ।  କଙ୍ଗୋରେ ୮୦%ରୁ ଅଧିକ ରୋଗୀ ଅଛନ୍ତି ।  ଇତିହାସରେ ୩ଟି ମୂଖ୍ୟ ରୋଗ ସ୍ରୋତ ହୋଇଛି, ୧୮୯୬ରୁ ୧୯୦୬ ମଧ୍ୟରେ ଉଗାଣ୍ଡା ଓ କଙ୍ଗୋ ବେସିନରେ ଗୋଟିଏ ଓ ଆଉ ଦୁଇଟି ୧୯୨୦ ଓ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଆନେକ ଆଫ୍ରିକା ଦେଶମାନଙ୍କରେ ହୋଇଥିଲା । ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯଥା ଗୋଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଭୋଗନ୍ତି ଓ ବାହକ ରୂପେ ରହିଯାଆନ୍ତି ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 
* [Links to pictures of Sleeping Sickness (Hardin MD/ University of Iowa(https://or.wikipedia.org/wiki/University_of_Iowa))] archived 2006-02-19.
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପରଜୀବୀ ରୋଗ
ମିନତି ମହାପାତ୍ର

**ମିନତି ମହାପାତ୍ର**, (ଜନ୍ମ: ୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୫୫) ସାଇକେଲ ଚାଳନା (ସାଇକେଲିଙ୍ଗ)ରେ ଆଠଥରର ଜାତୀୟ ଚମ୍ପିୟାନ । ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିବା ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ଅଟନ୍ତି ।  

୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୫୫ମସିହାରେ ମିନତି ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମିନତି, ପିଲାବେଳରୁ ଜଣେ ଭଲ କ୍ରୀଡ଼ାବିତ ଥିଲେ । ୧୫ବର୍ଷ ବୟସ ବେଳକୁ, ସେ ଆଥଲେଟିକରେ ନିଜ ପାରଦର୍ଶିତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିସାରିଥିଲେ । ତାପରେ, ସେ ସାଇକେଲିଙ୍ଗକୁ ବାଛିଲେ ଓ ଏହି ଖେଳରେ ୧୯୭୦ ମସିହା ଜାତୀୟ କ୍ରୀଡାରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଏକ ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୨ରୁ ୧୯୭୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଲଗାତାର ୮ଥର ଜାତୀୟ କ୍ରୀଡାରେ ଚମ୍ପିୟାନ ହୋଇଥିଲେ ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଇଣ୍ଡୋ-ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସାଇକେଲିଙ୍ଗ ମିଟରେ, ସେ ୫ଟି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଉଡନ୍ତା ରାଣୀ (ଫ୍ଲାଇଙ୍ଗ କୁଇନ) ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଉଥିଲା ।

ମିନତି ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଉରକେଲା ଷ୍ଟୀଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ଜଣେ ପଦସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।
ତାଙ୍କ ପତି ପ୍ରକାଶ ଦାସ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ମିନତି  ସାଇକେଲିଙ୍ଗ କ୍ରୀଡ଼ାରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଇକେଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ସାଇକେଲ ଚାଳନାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିବାରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି । 

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୭୮-୭୯
* ମୋହନ କୁମାର ମଙ୍ଗଳମ ସମ୍ମାନ (ରାଉରକେଲା ଷ୍ଟୀଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟ) - ୧୯୭୫
* ଖାରବେଳ ସମ୍ମାନ (ଏସ.ସି.ଏସ କ୍ଳବ, କଟକ) - ୧୯୮୧
* ପ୍ରଜାତନ୍ତ ପ୍ରସାର ସମିତି ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୧
* ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ କ୍ରୀଡ଼ା ସମ୍ମାନ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା
ଶ୍ରେଣୀ:ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ମହିଳା ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା

ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଯେତେଗୁଡିଏ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରସ୍କାର। ଶାନ୍ତି,ଚିକିତ୍ସା,ସାହିତ୍ୟ,ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ,ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ କୈଣସି ଦେଶ ଓ ଜାତିର ଯୋଗ୍ୟବିବେଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହି ବାର୍ଷିକ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଏ। ପ୍ରଥମ ମହିଳା ନୋବେଲ ବିଜେତା ମେରୀ କ୍ୟୁରୀ ଥିଲେ ଏବେ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ମଲାଲା ୟୁସୂଫଜୈ ପାଇଛନ୍ତି।
## ବିଜେତା
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଇଣ୍ଡିଆସ ଡଟର

, Rajpath, December 2012]]
***ଇଣ୍ଡିଆସ ଡଟର***  ଏକ ଲେସଲି ଉଡ଼ଉଇନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଏକ ଡକୁମେଣ୍ଟାରି ଫିଲ୍ମ । ଏହା ବିବିସିର ଚଳିତ ଷ୍ଟୋରିଭିଲେର ଅଂଶ ।  ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୨୦୧୨ ଦିଲ୍ଲୀ ଗଣଧର୍ଷଣ ଓ ଏଥିରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା୨୩ ବର୍ଷୀୟା ଫିଜିଓଥେରାପି ଛାତ୍ରୀ ଜ୍ୟୋତି ସିଂହଙ୍କଉପରେ ଆଧାରିତ ।  ଫିଲ୍ମଟି ୨୦୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ ତାରିଖ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମହିଳା ଦିବସଦିନ ଭାରତରେ ଏନଡିଟିଭି,  ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରରେ ବିବିସି ଫୋର ଓ ପରେ ଡେନମାର୍କ, ସୁଇଡେନ, ସୁଇଜରଲାଣ୍ଡ, ନରୱେ ଏବଂ କାନାଡ଼ାରେ ପ୍ରସାରଣ ହେବାର ଯୋଜନା ରହିଛି । 

୨୦୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ ତାରିଖରେ ଫିଲ୍ମ-ନିର୍ମାତାମାନେତିହାର ଜେଲରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଧର୍ଷଣକାରୀ ସହ ସାକ୍ଷାତକାର କରିଥିଲେ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା । 
 ଠିକ ତା' ପରେ ଭାରତୀୟ ମିଡ଼ିଆ ପ୍ରକାଶନମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଖବରଟି ପଦାକୁ ଆସିଥିଲା ।  ୨୦୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୪ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସରକାର ଏକ କୋର୍ଟ ଅର୍ଡ଼ର ଆଣି ଭାରତରେ ଏହାର ପ୍ରସାରଣ ରୋକିଥିଲେ । ବିବିସି ଏହି ନିୟମ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜଣାଇଥିଲା ।  ଫିଲ୍ମଟି ଇଉଟିଉବରେ ମଧ୍ୟ ଅପଲୋଡ଼ ହୋଇଥିଲା ଓ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ମାର୍ଚ୍ଚ ୫ ତାରିଖରେ ଭାରତୀୟ ସରକାର ଭାରତରେ ଭିଡ଼ିଓର ପ୍ରସାରଣ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।  YouTube complied with the orders.

## ଅଧିକ ପଠନ
* ଧର୍ଷଣ ସଂସ୍କୃତି

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
*
*

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ବିତର୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ର ଭାରତୀୟ ସିନେମା
ଶ୍ରେଣୀ:ବିବିସି ଟେଲିଭିଜନ ଡକୁମେଣ୍ଟାରି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଡକୁମେଣ୍ଟାରି କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ଡକୁମେଣ୍ଟାରି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ମହିଳା ହିଂସା ଉପରେ ହେଉଥିବା ଡକୁମେଣ୍ଟାରି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ କଥାଚିତ୍ର ବିବାଚନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ଷଣ ଉପରେଭାରତରେ ହୋଇଥିବା କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ବିତର୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ମିଡ଼ିଆ ଓ ମନୋରଞ୍ଜନ ବିତର୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ପ୍ରସାଦ ହରିଚନ୍ଦନ

**ପ୍ରସାଦ ହରିଚନ୍ଦନ** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନେତା ତଥା ପୂର୍ବତନ  ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସ କମିଟି ସଭାପତି ।

## ଜୀବନ
## ରାଜନୀତି
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ରାଜନେତା
ଦାମୋଦର ଧର୍ମାନନ୍ଦ କୋସାମ୍ବୀ

**ଦାମୋଦର ଧର୍ମାନନ୍ଦ କୋସାମ୍ବି** (୩୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୦୭ - ୨୯ ଜୁନ୍ ୧୯୬୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗଣିତଜ୍ଞ, ପରିସଂଖ୍ୟାନବିତ୍ ଓ ଐତିହାସିକ । ଏହି ବହୁଦର୍ଶୀ ପ୍ରତିଭାଂକର କୋଶାମ୍ବି ମ୍ୟାପ୍ ଫଙ୍କସନ୍ଦ୍ୱାରା ଅନୁବଂଶ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅବଦାନ ରହିଛି । ସେ ମୁଦ୍ରାଶାସ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଓ ଅନେକ ପୁରୁଣା ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥର ଶୁଦ୍ଧ ପାଠ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଜଣେ ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଭାରତର ପୁରାତନ ଇତିହାସର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ସେ ଏକ ବସ୍ତୁବାଦୀ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । 
 
ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ଚର୍ଚ୍ଚାର ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଧାରାର ପିତାମହ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ଐତିହାସିକ ଇରଫାନ୍ ହବିବଙ୍କର ମତରେ - ଡି. ଡି. କୋସାମ୍ବୀ ଓ ଆର୍. ଏସ୍. ଶର୍ମା, ଡାନିଏଲ୍ ଥର୍ଣର୍‌ଙ୍କ ସହ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ଚର୍ଚ୍ଚାର ପରିଧି ଭିତରକୁ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଆଣିଲେ । ."

## କର୍ମ ଜୀବନ 
ଆମେରିକାର ହାର୍ଭଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଗଣିତରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ସାରି ସେ ବନାରସ୍ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଆଲିଗଡ୍ ମୁସଲିମ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଫର୍ଗୁସନ୍ କଲେଜ୍ ଓ ଟାଟା ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଫଣ୍ଡାମେଣ୍ଟାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ (ଟି.ଆଇ.ଏଫ୍.ଆର୍) ଆଦି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଗଣିତରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଟି.ଆଇ.ଏଫ୍.ଆର୍. ଛାଡିଲା ପରେ ସେ ଇତିହାସ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଅଧିକ ମନୋନିବେଶ କଲେ ।

## କୋଶାମ୍ବୀଙ୍କର ଇତିହାସଚର୍ଚ୍ଚା 
ଭାରତର ଇତିହାସ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଏକ ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଧାରାର ପ୍ରଚଳନରେ କୋସାମ୍ବୀଙ୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ସେ ଭାରତର ଇତିହାସକୁ ଏହାର ସଭ୍ୟତାର ଆର୍ଥ-ସାମାଜିକ ସ୍ୱରୂପର ଗତିଧାରାର ସନ୍ଦର୍ଭରେ ବୁଝୁଥୁଲେ ।

## ଡି.ଡି. କୋସାମ୍ବୀଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ 
### ଇତିହାସ ଓ ସମାଜ ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ଗ୍ରନ୍ଥ 
* ୧୯୫୬ *ଭାରତର ଇତିହାସର ଅଧ୍ୟୟନ ନିମନ୍ତେ ଏକ ଉପକ୍ରମଣିକା* (ପପୁଲାର୍ ବୁକ୍ ଡିପୋ, ବମ୍ବେ)।
* ୧୯୬୨ *ମିଥ୍ ଓ ବାସ୍ତବତା: ଷ୍ଟଡିଜ୍ ଇନ୍ ଦ ଫର୍ମେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ କଲଚର୍* (ପପୁଲାର୍ ପ୍ରକାଶନ, ବମ୍ବେ)।
* ୧୯୬୫ *ଦ କଲଚର୍ ଆଣ୍ଡ୍ ସିଭିଲିଜେସନ୍ ଅଫ୍ ଏନ୍ସିଏଣ୍ଟ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଇନ୍ ହିଷ୍ଟରିକାଲ୍ ଆଉଟ୍ଲାଇନ୍* (ରୁଟ୍ଲେଜ୍ ଆଣ୍ଡ୍ କିଗାନ୍ ପଲ୍) ।
* ୨୦୦୨ *ଡି. ଡି. କୋସାମ୍ବୀ: କମ୍ବାଇଣ୍ଡ୍ ମେଥଡ୍ସ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର୍ ରାଇଟିଙ୍ଗ୍ସ୍* – ବ୍ରଜଦୁଲାଲ୍ ଚଟୋପାଦ୍ଧ୍ୟାୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ ଓ ସମ୍ପାଦିତ (ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ)।
* ୨୦୦୯ *ଦ ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କୋସାମ୍ବୀ* – ବ୍ରଜଦୁଲାଲ୍ ଚଟୋପାଦ୍ଧ୍ୟାୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ ଓ ସମ୍ପାଦିତ (ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ)।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗୋଆର ଲୋକ
ନର୍ମଦା କର

**ନର୍ମଦା କର** (୧୮୯୩ - ୧୯୮୦) ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସ୍ନାତକ  ।
## ପିଲାଦିନ 
୧୮୯୩ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୧୨ ତାରିଖରେ ତତ୍କାଳୀନ ବିଟ୍ରିଶ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତର କଟକଠାରେ ସେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ବାଗ୍ମୀ ବିଶ୍ୱନାଥ କର ଥିଲେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ତଥା ସମାଜସେବୀ ଏବଂ **ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ**ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସମ୍ପାଦକ । ୧୯୧୦ ମସିହାରେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଧ୍ୟାଳୟରୁ ଏଣ୍ଟ୍ରାନ୍‌ସ ପାସ୍‌ କରି ସେ ଐତିହାସିକ ବେଥୁନ୍‌ କଲେଜରେ ପଢ଼ିଲେ ଏବଂ ୧୯୧୪ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ଭାବେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ(ସମ୍ମାନ ଓ ଡିଷ୍ଟିଂସନ୍ ସହ) ହାସଲ କଲେ । ୨୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଓକିଲ ଜିତେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବିଶ୍ୱାସଙ୍କୁ ବାହାହେଲେ । ଜିତେନ୍ଦ୍ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମୁନ୍‌ସିଫ୍ ଓ ସବ୍‌ ଜଜ୍‌ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ପିଲାମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନର୍ମଦା କଲିକତାଠାରେ ବାସ କଲେ । ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କଟକ ଫେରିବାର ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାହା ଫଳବତୀ ହୋଇପାରି ନ ଥିଲା । ଶେଷରେ ସେ ୧୯୮୦ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୩ ତାରିଖ ଦିନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।

## କୃତି 
ନର୍ମଦା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ ହେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କରି ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଧୁ  ଭାରତି ବିଶ୍ୱାସ ଏମ୍‌.ଏ. ପାସ୍‌ କରିଥିଲେ । ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟରେ ତାଙ୍କରି ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଥିଲା। ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କ ସାହିତ୍ୟର ଗୁଡିଏ ଅନୁବାଦ **ପ୍ରସାଦ** ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା
ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପ୍ରହରାଜ

**ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପ୍ରହରାଜ**, ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ । ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପରିଚିତ ।

ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପ୍ରହରାଜ, ୧୯୩୮ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୨୯ ତାରିଖରେ, ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତିର୍ତ୍ତୋଲ ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିଧାନପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଗୁଣନିଧି ପ୍ରହରାଜ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ରଙ୍ଗଲତା ଦେବୀ । ଓଡ଼ିଆରେ ସେ ସ୍ନାତ୍ତକ ଓ ବି.ଏଡ୍ କରିବା ପରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପି.ଏଚ.ଡି ହାସଲ କରିଛନ୍ତି । ଶିକ୍ଷକ ବୃତ୍ତିକୁ ଆବୋରୀଥିବା ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରି ୧୯୯୬ମସିହାରେ ସେବାନିବୃତ ହୋଇଛନ୍ତି । ସାହିତ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷକତା ବ୍ୟତିତ,  ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାରଙ୍କର ଗୀତ ଗାଇବା, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବଜେଇବା, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନାଟକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ମଧ୍ୟ ରୂଚି ରହିଛି । 

## ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅବଦାନ  
୧୯୬୪ ମସିହାରୁ ପ୍ରବନ୍ଧ  ଲେଖି ଆସୁଥିବା ରବୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏଯାବତ ୨୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ପ୍ରବନ୍ଧ ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି । ସେ ୧୯୮୯ ମସିହାରୁ ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ଓ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ୧୪ଟି ଅନୁବାଦ ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି ଓ ଆଉ ୫ଟି ପ୍ରକାଶ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି । ସର୍ବମୋଟ ତାଙ୍କର ୩୬ଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପ୍ରବନ୍ଧ ଥିଲା 'ସାରଳା ସାହିତ୍ୟରେ ଉତ୍କଳୀୟତା' ଓ ପ୍ରଥମ କବିତା ଥିଲା 'କବି ସମ୍ରାଟ' । ମୁଖ୍ୟତଃ ଇଂରାଜୀ ଓ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାର ପୁସ୍ତକ ଗୁଡିକୁ ଅନୁବାଦ କରୁଥିବା ରବୀନ୍ଦ୍ର, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ହିନ୍ଦୀ ଓ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ପୁସ୍ତକ ଅନୁବାଦ କରିବାର ଲକ୍ଷ ରଖିଛନ୍ତି । ୧୯୯୬ରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ସେ ଲେଖାଲେଖିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିମଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି ।

ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାରଙ୍କ ଅନୁବାଦ ପୁସ୍ତକ 'ଥିଲା ଘରର ଗେହ୍ଲାପୁଅ' ୨୦୧୫ ମସିହାର କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଛି । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଟେକଚାନ୍ଦ ଠାକୁରଙ୍କ ବଙ୍ଗଳା ପୁସ୍ତକ 'ଆଲାଲେର ଘରେର ଦୁଲାଲ'(୧୮୫୭ରେ ଲିଖିତ)ର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟିକୁ ଲେଖିବା ପାଇଁ, ରବୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ୮ମାସ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା ଓ ଏହା ୨୦୧୧ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୭୮ ପୃଷ୍ଠା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ବଙ୍ଗଳା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ଲେଖାଯାଇଛି ।

### ଅନୁବାଦ ପୁସ୍ତକ 
* ବେମନା( ଭି.ଆର୍. ନାରଳା)
* ଚଣ୍ଡୀଦାସ( ସୁକୁମାର ସେନ)
* ଆମ୍ବେଦକର ବାଣୀ ଓ ରଚନା
* ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଳ୍ପମାଳା
* ଟମାସ୍ ହାର୍ଡିଙ୍କ ଗଳ୍ପ ସମ୍ଭାର
* ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟ(ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଠାକୁର)
* ଭାରତ ଆମକୁ କଣ ଶିଖାଇପାରେ(ମ୍ୟାକ୍ସ ମୁଲାର)
* ଥିଲା ଘରର ଗେହ୍ଲାପୁଅ(ଟେକଚାନ୍ଦ ଠାକୁର)

### ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁସ୍ତକ 
* ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର (ପ୍ରବନ୍ଧ)

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ  
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ତରଫରୁ ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା - ୨୦୦୬
* ମକର ମିଳନ ମହୋତ୍ସବ ତରଫରୁ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା
* ପୂଜ୍ୟପୂଜା ସଂସଦ ତରଫରୁ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା
* ପୁନର୍ନବା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ତରଫରୁ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର ୨୦୧୫('ଥିଲା ଘରର ଗେହ୍ଲାପୁଅ' ପାଇଁ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦକ
ମା’ ଘର ଫାଉଣ୍ଡେସନ

**ମା’ ଘର ଫାଉଣ୍ଡେସନ** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ମହିଳା ସମାଜସେବୀ ସଂଗଠନ । ଏହା ୠତୁପର୍ଣ୍ଣା ମହାନ୍ତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୨୦୦୪ରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅସହାୟ ମହିଳା ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଆସୁଛି ।

## କାର୍ଯ୍ୟ 
ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ଥରରେ ଉଦ୍ଧାର, ଚାଲାଣ ଏବଂ ଦୁଷ୍କର୍ମ ପୀଡିତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାସ,ସାମୟିକ ବାସଗୃହ, ଖାଦ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ଆଇନଗତ ସହାୟତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତାବୃଦ୍ଧି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆଦିର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ ।  ଆବାସିକ ସ୍ଥାନଟି ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସାମୟିକ ଘର ଭାବେ ଧରାଯାଇଥାଏ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସହାୟଙ୍କୁ ସମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି ନମିଲିଛି ଏବଂ ସେ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ନହୋଇଛନ୍ତି । ପୀଡିତାଙ୍କ ପାଖ ପଡୋଶୀଙ୍କମାନଙ୍କୁ  ଏକତ୍ରିତ କରାଇ ଏକ କମ୍ୟୁନିଟି ଭିଜିଲାନ୍ସ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରାଯାଏ ।  ସେମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରି ଗଢିତୋଳି ନିଜ ଅଂଚଳରେ ମାନବ ଚାଲାଣ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଘଟୁଥିବା ଘରୋଇ ହିଂସା ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ଏହି ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ରୋକିବାକୁ ସଚେତନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହିସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ମାତ୍ର ୫ ବର୍ଷରେ ପାଖାପାଖି ସବୁ ବୟସବର୍ଗର ୧୫,୦୦୦ ଅସହାୟ ମହିଳାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାସ ଏବଂ ଥଇଥାନ  କରାଯାଇପାରିଛି । ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ମହିଳା ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ବାବଦରେ ସଚେତନ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ସହସ୍ରାଧିକ ବେରୋଜଗାରୀ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା, କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ତାପରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି । ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟା ମାନ ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଛି ଆସି ମା’ ଘରଠାରେ ପଂଜିକରଣ କରିଥାନ୍ତି । 

ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତରରେ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରାପ୍ତି, ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ, ଜନ ଶୁଣାଣୀ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ନିଷ୍ପତ୍ତିନେବା ପାଇଁ  ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି, ପୋଲିସ, ନ୍ୟାୟିକ ପଦାଧିକାରୀ, ଆଇନ ପରାମର୍ଶଦାତା, ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧ୍ୟାପକ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏବଂ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସମାଜିକ ଶାନ୍ତିପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା 
ଚଳେଇଥାନ୍ତି । ଅସହାୟମାନଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ  ମା’ ଘରର ମା'ମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟକରି ଅନେକ ଅନୁଭୁତି ସମ୍ପନ୍ନ ଅଟନ୍ତି । 

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଫଳତା
*ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥାନାରେ ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁ ଡେସ୍କ ସ୍ଥାପନ
*ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟର ଆଦେଶ କ୍ରମେ ବସ୍ତି ଥଇଥାନ ନୀତି 
*ଯୌନାଚାର/ଯୌନଉତ୍ପିଡନ ଅଭିଯୋଗ କମିଟି
*ସମସ୍ତ ଫର୍ମାଲ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀରେ ମାନବ ଚାଲାଣ ନିରୋଧ କକ୍ଷ 

## ମା' ଘର ଫାଉଣ୍ଡେସନ ତରଫରୁ ମା' ଘର ପିସ ମେକର ଆବର୍ଡ 
୨୦୧୪ ମସିହାଠାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାତୃଦିବସ (ମଇ ମାସ ୧୧ ତାରିଖ) ଅବସରରେ ପ୍ରଦାନକରାଯାଇଥାଏ । 

*୨୦୧୪ ମସିହାରେ ପାଇଥିବା ପିସ ମେକର ଆବର୍ଡ : ଶାନ୍ତି ଦେବୀ (ସେବା ସମାଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଗୁଣୁପୁର । ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସ୍କା ଗାନ୍ଧିବାଦୀ ସମାଜସେବୀ । *ସେବା ସମାଜ* ଅନାଥାଶ୍ରମରେ ଶିଶୁ କନ୍ୟାଙ୍କ ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଏବ ଛତିଶଗଡ଼ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ମାଓବାଦୀ ଅଂଚଳରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମହତ ଅବଦାନ କରିଥିବାରୁ । )

### ପୁରସ୍କାର
ଟ୍ରଫି, ମାନପତ୍ର ସହ ନଗଦ ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ।

## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
http://www.maaghara.org 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଯୋଜନା
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ

**ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ**, ୨୦୦୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖ, ଉତ୍କଳ ଦିବସ ଦିନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ରାଜ୍ୟ ଜନଶିକ୍ଷା ସାଧନା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଚାଲୁଅଛି । 

## ଦାୟିତ୍ୱ 
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଗବେଷଣା, ନୂତନ ଶବ୍ଦକୋଷ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ପୁସ୍ତକ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଭାଷା ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଓ କର୍ମଶାଳା ଆଦି ଆୟୋଜନ କରିବା, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ । ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ନଥିପତ୍ରକୁ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରୁ ଓଡ଼ିଆକୁ ଅନୁବାଦ ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ ।

## ପରିଚାଳନା 
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପରିଚାଳନା ଲାଗି ଏକ ସାଧାରଣ ପରିଷଦ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟି ରହିବ । ସାଧାରଣ ପରିଷଦରେ ମୂଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସଭାପତି ତଥା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଗଣଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଉପସଭାପତି ଭାବରେ ରହିବେ । ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଗଣଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକରିବେ । ସାଧାରଣ ପରିଷଦର ବୈଠକ ବର୍ଷକୁ ୨ଥର ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟିର ବୈଠକ ୪ମାସରେ ଥରେ ବସିବ । ବୈଠକର ନିଷ୍ପତି ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବିକାଶ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ୱେବସାଇଟ 

ଶ୍ରେଣୀ:Odia literature
ଅଙ୍କୋସର୍ସିଆସିସ

**ଅଙ୍କୋସର୍ସିଆସିସ** (ଇଂରାଜୀରେ **Onchocerciasis**), ବା **ନ‌ଦୀ ଅନ୍ଧତ୍ୱ**/ **ରିଭର ବ୍ଲାଇଣ୍ଡନେସ** (ଇଂରାଜୀରେ **river blindness**)  ବା **ରୋବ୍ଲ ରୋଗ** (ଇଂରାଜୀରେ **Robles disease**), ଏକ ରୋଗ ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ପୋକ *ଅଙ୍କୋସର୍କା ଭୋଲ୍‌ଭ୍ୟୁଲସ* (ଇଂରାଜୀରେ *Onchocerca volvulus*) ସଂକ୍ରମଣଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ । ଅତ୍ୟଧିକ ଗଲୁ (itching), ଚର୍ମ ତଳେ ଆବୁ (bump) ଓ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ । ଏହି ମାଛି ନ‌ଦୀ ତଟରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଏଣୁ ଏହାର ନାମ ନ‌ଦୀ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ବା ରିଭର ବ୍ଲାଇଣ୍ଡନେସ ହୋଇଛି । ଥରେ ଲୋକ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲାପରେ ପୋକ ଲାର୍ଭା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଚର୍ମକୁ ଆସନ୍ତି ।

 

ଟିକା ଏହି ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ଅଦ୍ୟାପି ବାହାରି ନାହିଁ । ପୋକ ଘଉଡ଼ାକାରୀ ଔଷଧ (insect repellent) ଓ ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ପୋଷାକ ବ୍ୟବ‌ହାର ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଡକ୍‌ସିସାଇକ୍ଲିନ (doxicycline) ଏହାର ସ‌ହ‌ଯୋଗୀ ଜୀବାଣୁକୁ (*Wolbachia*) ମାରି ଦେବାପରେ ଏହି ପୋକ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ଅନେକ ଏହାକୁ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ।

ନ‌aଦୀ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ରୋଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୧୭ରୁ ୨୫ ନିୟୁତ ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରୟ ୦.୮ ନିୟୁତ ସମ୍ୟକ୍ ଅନ୍ଧତ୍ୱର ଶୀକାର ହୁଅନ୍ତି । ଅବ‌ହେଳିତ ଗ୍ରଷ୍ମମଣ୍ଡଳୀୟ ରୋଗରେ ଏହାକୁ ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଚ୍.ଓ. (World Health Organization) ଏହାକୁ ନାମିତ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ରିଫ୍‌ଟ୍ ଭାଲି ଫିଭର

**ରିଫ୍‌ଟ୍ ଭାଲି ଫିଭର**(ଜ୍ୱର) (ଇଂରାଜୀରେ**Rift Valley fever** ବା**RVF**) ଗୋଟିଏ ଭୁତାଣୁ ରୋଗ ଯାହା ସାମାନ୍ୟରୁ ଉତ୍କଟ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଏ । ସାମାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ  ଜ୍ୱର, ମାଂସପେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବଥା ଏକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ । ଉତ୍କଟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ: ସଂକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ତିନି ସପ୍ତାହ ପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି କମିବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ‌ଯୋଗୁ ଉତ୍କଟ ମୁଣ୍ଡବଥା ହୁଏ, ମାନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ ଉପୁଜେ ଓ ପ୍ରଥମ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଯକୃତ ଅସୁବିଧା ସ‌ହ ରକ୍ରସ୍ରାବ ହୁଏ । ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହାର ପ୍ରାୟ ୫୦% । ଓ ରୋଗ ଭୁତାଣୁ ପ୍ରଥମେ ୧୮୩୧ ମସିହାରେ ପୃଥକ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ

**ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ** (ଇଂରାଜୀରେ**Schistosomiasis**) (ଅନ୍ୟନାମ ବିଲ୍‌ହାର୍ଜିଆ ବା ଗେଣ୍ଡା ଜ୍ୱର ବା କାଟାୟାମା ଇଂରାଜୀରେ ଯଥାକ୍ରମେ  **Schistosomiasis**, **bilharzia**, **snail fever**, and **Katayama fever**) ଏକ ରୋଗ ଯାହା ସିସ୍ଟୋସୋମା ଟାଇପର ଏକ ପରଜୀବୀପୋକଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏହା ମୂତ୍ରନଳୀ ଶୈଳୀ(urinary tract) ବା ଅନ୍ତନଳୀ(intestines) ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ରମଣ କରିପାରେ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ତରଳ ଝାଡ଼ା ଓ ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ଝାଡ଼ା ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ପରିସ୍ରା ହୁଏ । ଅନେକ ଦିନ ଧରି ରୋଗ ହୋଇଥିଲେ ଯକୃତ ନଷ୍ଟ, ବୃକ୍‌କ ବା କିଡ୍‌ନି ନଷ୍ଟ, ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ(infertility) କିମ୍ବା ମୂତ୍ରାଶୟ କର୍କଟ(bladder cancer) ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।  ପିଲାମାନଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ହେଲେ ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ହାର କମ ହୁଏ, ଶିଖିବା ଶକ୍ତି କମିଯାଏ ।

ପରଜୀବୀ ଅପମିଶ୍ରିତ ଜଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । ସଂକ୍ରମିତ ସଦ୍ୟଜଳ-ଗେଣ୍ଡାଠାରୁ ପରଜୀବୀ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ ।  ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ସାଧାରଣତଃ ପିଲାମାନେ ସଂକ୍ରମିତ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବାରୁ ସେଠାରେ ରୋଗ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ ।  ଚାଷୀ, ମାଛଧରାଳୀ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ କର୍ମରେ ସଂକ୍ରମିତ ଜଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଥାଏ ।  ଝାଡ଼ା ବା ପରିସ୍ରାରେ ପରଜୀବୀର ଅଣ୍ଡା ମିଳିଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ରକ୍ତରେ ଏହାର ଆଣ୍ଟିବଡି ମିଳିଲେ ରୋଗ ଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ।  ଓ ହିସାବ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦୦ରୁ  ୨୦୦,୦୦୦ ଲୋକ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମରନ୍ତି ।  ଏହି ରୋଗ ଆଫ୍ରିକା, ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଏ ।  ମ୍ୟାଲେରିଆ ପରେ ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ ହେଉଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘାତର କାରଣ ।  ପୁରାତନ କାଳରୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ ଯୋଗୁ ପୁରୁଷଙ୍କର ମୂତ୍ରରେ ରକ୍ତ ପଡ଼ିବାକୁ ଭୂଲରେ ଇଜିପ୍ଟରେ ପୁରୁଷ ମାସିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ବୋଲି ଧରାଯାଉଥିଲା ଓ ଏହାକୁ ବାଳକମାନଙ୍କର ମାସିକ ଧର୍ମ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ।  ଏହି ରୋଗକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ଅବ‌ହେଳିତ ରୋଗରୁପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଗୋଦର ରୋଗ

**ଲସିକା ଫାଇଲେରିଆ** ବା **ଗୋଦର** ରୋଗ ଏକ ପ୍ରକାର  ପରଜୀବୀ ପୋକ ଫାଇଲେରଏଡିଆଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏହି ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ।   କେତେକ ଲୋକଙ୍କର ବାହୁ, ଗୋଡ଼ ଓ ଯୌନାଙ୍ଗ ବ‌ହୁତ ଫୁଲିଯାଏ । ଚର୍ମ ମୋଟା ହୋଇଯାଏ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ‌ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।

ସଂକ୍ରମିତ ମଶା କାମୁଡ଼ିବାଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । ସାଧାରଣତଃ ପିଲା ବୟସରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।  ତିନି ପ୍ରକାର ପୋକଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ହୁଏ: ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚେରେରିଆବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ରଫ୍‌ଟି, ବ୍ରୁଗିଆମାଲୟି ଓ ବ୍ରୁଗିଆଟିମୋରି (ଇଂରାଜୀରେ ଯଥାକ୍ରମେ *Wuchereriabancrofti*, *Brugiamalayi*, ଓ *Brugiatimori*) । *ଉଚେରେରିଆବ୍ୟାଙ୍କରଫ୍‌ଟି* ଅତି ସାଧାରଣ ।  ଏହି ପୋକ ଲସିକା ସିଷ୍ଟମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ । 

ସମୁଦାୟ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଦଳକୁ ବାର୍ଷିକ ଚିକିତ୍ସା କରି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଏ ।  ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ୬ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲୁରହେ ।  ଔଷଧମାନଙ୍କ ନାମ ଆଲ୍‌ବେଣ୍ଡାଜୋଲ ସ‌ହ ଆଇଭର୍‌ମେକ୍‌ଟିନ୍ କିମ୍ବା  ଆଲ୍‌ବେଣ୍ଡାଜୋଲ ଓ ଡାଇଇଥାଇଲକାର୍‌ବାମାଜିନ. ଏହି ଔଷଧ ବ‌ୟସ୍କ ପରଜୀବୀଙ୍କୁ ମାରେନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱତଃ ମରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ବ୍ୟାପିବାରୁ ରକ୍ଷା କରେ ।  ମଶା କାମୁଡ଼ାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ହେଲେ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯିବା ଓ ମଶାରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ଉଚିତ । 

ପ୍ରାୟ ୧୨୦ ନିୟୁତ ଲୋକ ଏହି ରୋଗରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ।  ପ୍ରାୟ ୭୩ଟି ଦେଶର ୧,୪ ବିଲିଅନ ଲୋକ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟରେ ଅଛନ୍ତି ।  ଆଫ୍ରିକା ଓ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଏ ।  ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏହି ରୋଗ ଯୋଗୁ ଅନେକ ବିଲିଅନ ଡଲାର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ହୁଏ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଟ୍ରାଇଚୁରିଆସିସ୍

**ଟ୍ରାଇଚୁରିଆସିସ୍** (ଇଂରାଜୀରେ **Trichuriasis**) ବା **ହ୍ୱିପ୍‌ୱର୍ମ ସଂକ୍ରମଣ** (ଇଂରାଜୀରେ **whipworm infection**) ଏକ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ପୋକ ଟ୍ରାଇଚୁରିସ୍‌ଟ୍ରିକ୍‌ଚୁରିଆ (ଇଂରାଜୀରେ *Trichuristrichiura*) ବା ହ୍ୱିପ୍‌ୱର୍ମ (whipworm) ଯୋଗୁ ହୁଏ ।    ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ପରଜୀବୀ ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲେ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ରକ୍ତସ୍ରାବ ଯୋଗୁ ରକ୍ତରେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା କମ୍ ହୋଇପାରେ । ଏହି ଅଣ୍ଡାର ଆକାର ଦେଖିବାକୁ ବ୍ୟାରେଲ ଭଳି ।

ଉତ୍ତମରୁପେ ହାତ ଧୋଇବା ଓ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବାଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । ଉତ୍ତମ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିସ୍କାର ପାଇଖାନା ବ୍ୟବ‌ହାର କୌଣସି ଇଲାକାରେ ଏହି ସଂକ୍ରମଣ ହେଉଥିଲେ ସେହି ସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିୟମିତ ବ୍ୟବଧାନରେ ଏକାବେଳେକେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଆଲ୍‌ବେଣ୍ଡାଜୋଲ, ମେବେଣ୍ଡାଜୋଲ ବା ଆଇଭରମେକ୍‌ଟିନ ଔଷଧ ତିନି ଦିନ ଧରି ଦିଆଯାଏ । ଲୋକମାନେ ଚିକିତ୍ସା ପରେ ପୁନର୍ବାର ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇପାରନ୍ତି  ।

 
ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାୟ ୬୦୦ରୁ ୮୦୦ ନିୟୁତ ଲୋକ ହ୍ୱିପ୍‌ୱର୍ମ ଯୋଗୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି । ଗ୍ରୀଷ୍ମମଣ୍ଡଳୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହା ଅତି ସାଧାରଣ ରୋଗ ହିସାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।  ଏହି ରୋଗ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଟିକା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଦ୍ୟମ ଚାଲୁ ରହିଛି ।.

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ପାଲ

**ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ପାଲ** (ଜନ୍ମ: ୨୪ ମେ ୧୯୫୪) ଏଭେରେଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗରେ ପାଦ ଥାପିଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ।
ସେ ଏହି ସଫଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାରେ ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ମହିଳା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଟାଟା ଷ୍ଟିଲ ଇସ୍ପାତ କମ୍ପାନୀରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଯେଉଁଠି ସେ କିଛି ବଛା ବଛା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃସାହସିକ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଅନ୍ତି । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଭୂଷଣରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ପାଲଙ୍କ ଜନ୍ମ ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରକାଶୀ ଜିଲ୍ଲାର ନକୁରୀ ଗାଁରେ ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ହେଇଥିଲା । କ୍ଷେତିହାର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିତ ବାଚେନ୍ଦ୍ରୀ ବି.ଏଡ ଯାଏଁ ପାଠ ପଢ଼ିଛନ୍ତି । ମେଧାବୀ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ହେଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଚାକିରୀ ମିଳିନଥିଲା । ଯାହା ବି ମିଳିଥିଲା ତାହା ଅସ୍ଥାୟୀ, ଜୁନିଅର ସ୍ତରର କିମ୍ବା କମ ଦରମାର ଥିଲା । ଏଥିରେ ନିରାଶ ହେଇ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ଚାକିରୀ କରିବା ବଦଳରେ ନେହେରୁ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ମାଉଣ୍ଟେନିଅରିଙ୍ଗରେ ପଢ଼ିବାପାଇଁ ଆବେଦନ କଲେ । ଏଠାରୁ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଜୀବନର ନୂଆ ବାଟ ମିଳିଗଲା । ୧୯୮୨ରେ ଅଗ୍ରୀମ ଅଭ୍ୟାସ ଶିବିରରେ ସେ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ (୬୬୭୨ ମିଟର) ଓ ଋଦୁଗେଇରା (୫୮୧୯ ମିଟର)ର ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଶିବିରରେ ବ୍ରିଗେଡିଅର ଜ୍ଞାନ ସିଂହ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷକଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ । ସେ ପର୍ବତାରୋହୀର ପେସା ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ପରିବାର ଓ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନଙ୍କ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିଲା ।

## ଜୀବିକା
ବଚେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପର୍ବତାରୋହଣର ପ୍ରଥମ ସୁଯୋଗ ତାଙ୍କୁ ୧୨ବର୍ଷ ବୟସ ହେଇଥିବା ବେଳେ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ସ୍କୁଲର ସହପାଠୀମାନଙ୍କସହ ୪୦୦ମିଟର ଉଚ୍ଚର ଏକ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିଥିଲେ । ୧୯୮୪ରେ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ଏଭେରେଷ୍ଟ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଏହି ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦଳ ଗଠନ କରାଗଲା ସେଥିରେ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କ ସମେତ ୭ ମହିଳା ଓ ୧୧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିଆଗଲା । ଏହି ଦଳଦ୍ୱାରା ୨୩ ମଇ ୧୯୮୪ରେ ଅପରାହ୍ନ ଗୋଟେ ସାତ ମିନିଟରେ ୨୯,୦୨୮ଫୁଟ (୮୮୪୮ ମିଟର) ଉଚ୍ଚତାରେ ସାଗରମଥା (ଏଭେରେଷ୍ଟ)ରେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ପତାକା ଉଡ଼ାଯାଇଥିଲା । ଏହା ସହ ଏଭେରେଷ୍ଟରେ ସଫଳତାର ସହ ପାଦ ରଖିବାରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ମହିଳା ହେଲେ। ଭାରତୀୟ ଅଭିଯାନ ଦଳର ସଦସ୍ୟ ରୂପେ ଏହି ଏହି ଯାତ୍ରା ସାରିବାର କିଛି ସମଯପରେ ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଏକ ଦଳ ଗଠନ କରି ଏହାର ସଫଳ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ପୁଣି ଏଭେରେଷ୍ଟ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ସେ ୧୯୯୪ରେ ହରିଦ୍ୱାରରୁ କଲିକତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଙ୍ଗାନଦୀରେ ୨୫୦୦ ଦୀର୍ଘ ଜଳପଥ ଯାତ୍ରାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ । ହିମାଳୟର ଗଳିରେ ଭୁଟାନ, ନେପାଳ, ଲେହ ଓ ସିଆଚେନ ଦେଇଯାଇଥିବା କାରାକୋରମ ପର୍ବତମାଳାର ୪୦୦୦ କି.ମି. ଲମ୍ବା ଗିରିପଥର ଯାତ୍ରା ସେ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଅଭିଯାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। 
## ସମ୍ମାନ/ପୁରସ୍କାର
*ଭାରତୀୟ ପର୍ବତାରୋହଣ ଫାଉଣ୍ଡେସନରୁ ପର୍ବତାରୋହଣରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ (୧୯୮୪)
*ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, (୧୯୮୪)ରେ ସମ୍ମାନିତ।
*ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ (୧୯୮୫)। 
*ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର (୧୯୮୬) ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। 
*କଲିକତା ଲେଡିଜ ଷ୍ଟଡି ଗ୍ରୁପ ପୁରସ୍କାର (୧୯୮୬)। 
*ଗିନିଜ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ (୧୯୯୦)ରେ ଲିପିବଦ୍ଧ। 
* ଜାତୀୟ ଦୁଃସହସିକତା ପୁରସ୍କାର ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା (୧୯୯୪)। 
*ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାରଦ୍ୱାରା ଯଶ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ (୧୯୯୫)। 
*ହେମବତୀ ନନ୍ଦନ ବହୁଗୁଣା ଗଢବାଲ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପି. ଏଚ.ଡି.ର ଉତ୍ପାଧି (୧୯୯୭)। 
*ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ପ୍ରଥମ ବୀରାଙ୍ଗନା ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ  ସମ୍ମାନ (୨୦୧୩-୧୪)
## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଟୋଗ୍ରାଫ୍ସ ପ୍ରୋଫାଇଲ 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହଗଲ

**ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହଗଲ** (୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୧୪ - ୨୩ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ । ୧୯୧୪ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୨୪ ତାରିଖରେ ତତ୍କାଳୀନ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତର ମାଡ୍ରାସଠାରେ ସେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।  ମାତା ଏ.ଭି.ଅମୁକୁଟ୍ଟୀ ଥିଲେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତାସଂଗ୍ରାମୀ ତଥା ସମାଜସେବୀ ଏବଂ ପିତା ଏସ. ସ୍ୱାମୀନାଥନ ଥିଲେ ମାଡ୍ରାସ ହାଇକୋର୍ଟର ଜଣେ ଓକିଲ । ପିଲାଦିନରୁ ଜାତି ପ୍ରଥାକୁ ବିରୋଧ କରି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ସାମାଜିକ କୁପ୍ରଥା ବିରୋଧରେ ସଂଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଡ଼ାକ୍ତରୀ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲାବେଳେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ଉଦ୍ୱୋଧ ହୋଇ ତାଙ୍କ ମାଆ ଓ  ନିଜରଦାମୀ ଗହଣା ଓ ଲୁଗାପଟା ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକି ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରେରଣା ସଦୃଶ ଥିଲା । ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଜଣେ ଡ଼ାକ୍ତର ହୋଇ ଗରୀବ ଓ ନିରାଶ୍ରୟମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା । ତେଣୁ ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ମାଡ୍ରାସ କଲେଜରୁ ସେ ଏମ୍.ବି.ବି.ଏସ୍ ଡ଼ିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ବର୍ଷକ ପରେ ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରସୂତି ବିଭାଗ ଉପରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଡ଼ିପ୍ଲୋମା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୦ରେ ଅଧିକ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ସିଙ୍ଗାପୁର ଯାଇଥିଲେ । ପରେ ସେଠାରେ ଏକ କ୍ଲିନିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକରି ଭାରତୀୟ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ରହି ସେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣକରିଥିଲେ ।

## ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଭୂମିକା
୧୯୪୨ରେ ବ୍ରିଟିଶ ସେନା  ସିଙ୍ଗାପୁରକୁ ଜାପାନ ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରାଇବା ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ବହୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କର ସେ ଚିକିତ୍ସା କରିଥିଲେ । ୧୯୪୩ ଜୁଲାଇ ୨ ତାରିଖରେ ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ଏକ ମହଳିା ରେଜିମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହଗଲ ଉକ୍ତ ରେଜିମେଣ୍ଟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ମହିଳା ରେଜିମେଣ୍ଟର ନାମ ରହିଥିଲା ଝାନ୍ସୀ ରାଣୀ ରେଜିମେଣ୍ଟ । ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଥିଲା ଏହା ପ୍ରଥମ ମହିଳା ରେହିମେଣ୍ଟ । ବ୍ରିଟିଶ ସେନା ବିରୋଧରେ ଏହି ବାହିନୀ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିଲା । ନେତାଜୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେହଗଲ ଏହିରେଜିମେଣ୍ଟରେ ରହି କାମ କରୁଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେହଗଲଙ୍କ ପେଶା ଡ଼ାକ୍ତରୀବିଦ୍ୟା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିଲାଦିନୁ ଦେଶ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ତାଙ୍କ ମନରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିଲା । ଆଜାଦ ହିନ୍ଦ ଫୌଜର ଝାନସୀ ରାଣୀ ରେଜିମେଣ୍ଟର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ବିପ୍ଳବନି ବହ୍ନୀକନ୍ୟା ଭାବେ ଏ ଦେଶରେ ସେ ପରିଚିତ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେହଗଲଙ୍କର ୨୩  ଜୁଲାଇ ୨୦୧୨  ତାରିଖ ସୋମବାର ଦିନ ପୂର୍ବାହ୍ନ ୧୧ ଟା ୨୦ ମିନିଟ ସମୟରେ ହୃଦଘାତରେ ୯୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । 
## ସମ୍ମାନ
୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କେ. ଆର. ନାରାୟଣନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* Lakshmi Sehgal: A life of struggle and sacrifice - by Sambhavika Sharma
* Rediff interview 2002
* The Pioneers: The Pioneers: Dr. Lakshmi Sehgal
* Indian Express Interview: Despite differences, India is one: Captain Laxmi Sehgal
* Freedom fighter Captain Lakshmi Sahgal dies, NDTV
* Captain Lakshmi, *The Economist*, 4 Aug 2012

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଓକିଲ ଦିବସ

** ଓକିଲ ଦିବସ** ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ବାରିଷ୍ଟର ତଥା ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥି(ଜୟନ୍ତୀ)ରେ ପାଳିତ ଏକ ବିଶେଷ ଦିବସ ଯାହା ମଧୁବାବୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଜୀବନ ଚରିତ ଉତ୍କଳର ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀର ଇତିହାସ । ସେ ହିଁ ଥିଲେ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ । କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏମ୍.ଏ, ବି.ଏଲ୍. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବାରେ ସେ ଥିଲେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ । ଓକିଲାତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଥିଲେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ତଥା ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତିଭା । ନିଜର ଓକିଲାତି ବାକ୍‌ ଚାତୁରୀ ଓ ତର୍କଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବରେ ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣୀ ପାଟମହାଦେଈଙ୍କ ପକ୍ଷ ରଖି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିଚାଳନାର ଭାର ସେ ତତ୍କାଳୀନ ସରକାରଙ୍କ ହାତମୁଠାରୁ ଛଡ଼ାଇ ଆଣିପାରିଥିଲେ । ସେ କେବଳ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ନ ଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ଯଥାର୍ଥରେ ଭାରତର ଗର୍ବ । ଓଡ଼ିଶାରେ ନାରୀଜାତିକୁ ଓକିଲାତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ । ସେହି ମହାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦିନକୁ ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ “ଓକିଲ ଦିବସ” ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ଏହି ଦିନକୁ *ସ୍ୱାଭିମାନ ଦିବସ* ରୂପେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଉଛି ।

## ଇତିହାସ 
## ପାଳନ 
ଏହି ଦିନ ରାଜ୍ୟର ବାର ଆସୋସିଏସନ୍ ଗୁଡିକରେ ତଥା ନ୍ୟାୟିକ ଦପ୍ତର ମାନଙ୍କରେ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ସଭା ସମିତି ତଥା ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଅପ୍ରେଲ ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ଦିବସ
ଜନନୀ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା

*ଜନନୀ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା* (JSY) ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର ଏକ ଯୋଜନା ଯାହା ୨୦୦୫ ଅପ୍ରେଲ ୧୨ରେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଘାଟନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏକ ନିରାପଦ ପ୍ରସବ ଯୋଜନା, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଶନ (NRHM) ଅଧିନରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି । ଏହା ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ଯୋଜନା । ଏହି ଯୋଜନାରେ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ବିନା ଖର୍ଚ୍ଚରେ ପ୍ରସବ, ଜନ୍ମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯତ୍ନ ସହିତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

## ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ 
ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ପ୍ରସବ ସହିତ ନବଜାତ ଶିଶୁ ଏବଂ ପ୍ରସବ ଜନିତ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର କମାଇବା । 
## ସହଯୋଗୀ
*ଆଶାକର୍ମୀ 
ଜନନୀ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନାରେଭାବେ ଆଶା(ଜଣେ ସମାଜିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ)ଙ୍କଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥାଏ । ସେ ଏକ ସଂଯୋଜକର ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇ ଗରିବ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କଠୁ ମିଳୁଥିବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାଗୁଡ଼ିକ ସହ ଯୋଡ଼ିବାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଡାକ୍ଟରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସବ କରାଇବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇ ଥାଆନ୍ତି  -

* ସହରାଂଚଳ ପାଇଁ: -

## ଯୋଜନା ରୂପାୟନ 
ଏହି ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ ପ୍ରତିମାସରେ ସମସ୍ତ ଆଶାକର୍ମୀ, ଏଏନଏମ ଅଧିନରେ କାର୍ଯ୍ୟକରୁଥିବା ସମସ୍ତ କର୍ମୀ ଏଏନଏମଙ୍କ ଅଧିନରେ ସମୀକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିମାସରେ କୌଣସି ଏକ ଦିନ ନିଜ ଏଏନଏମ ପରିଚାଳନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା  ଅଙ୍ଗନବାଡିକେନ୍ଦ୍ରରେ ସଭା ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି । ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସରକାର ପ୍ରଦତ୍ତ ଏକ ଫର୍ମାଟରେ ମାସିକ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ବାର୍ଷିକ ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ବିଭାଗରେ ପୈଠ କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ ।

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
#http://www.jsyup.org
#http://www.mohfw.nic.in 
#http://www.nrhm.gov.in

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ସରକାରୀ ଯୋଜନା
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଯୋଜନା
ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀ

## ଇତିହାସ 
ପୂର୍ବ କାଳରେ ମାଲକାନଗିରି କୋରୁକୋଣ୍ଡା ନକିଟରେ ଥିବା ସବୁଳୟାଠାରେ ଗୋଟଏି ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟର ରାଜାମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, କାହାର ଅଧୀନତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରୁ ନଥିଲେ । ସେ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଥିଲେ ଅର୍ଜୁନ ମଲ୍ଲିକ । ସେ ଜୟପୁର ରାଜାଙ୍କର ଅଧୀନତା ନକରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଗଲା । ନୂଆ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ହେଲା, ମଲ୍ଲିକ ମର୍ଦ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ । ସେ ମଲ୍ଲିକ ମର୍ଦ୍ଦନ ଗିରି ନାମକ ଉଆସ ତିଆରି କରି ଦେବଡଙ୍ଗରରେ ରହିଲେ । ଶୁଣାଯାଏ- ସେହି ଉଆସ ନାମରେ ରାଜ୍ୟର ନାମ ମାଲକାନଗିରି ହୋଇଗଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଚାରିଟି ମୁଠାରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବିଂଶର ଶେଷ ରାଜା ପରମାନନ୍ଦ ପାତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କର ଝିଅ ରାଜକୁମାରୀ ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀ ରାଜ୍ୟର ପରୋକ୍ଷ ଶାସନ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ସମୟରେ ୧୮୪୮ ମସହିାରେ ଇଂରେଜମାନେ ଜୟପୁର ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଶାସନ ଭାର ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଜଣେ ଇଂରେଜ ଏଜେଣ୍ଟ ସୋମଲେଟ ସାହେବ ଜୟପରୁରେ ରହିଲେ । ତାଙ୍କ ପରେ ରୀଡ ସାହେବ ଏଜେଣ୍ଟ ଥିବା ସମୟରେ ପ୍ରଜା ଓ ଜମିଦାରମାନେ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ସେମାନେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ରାଜକୁମାରୀ ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏରମା ରାଜୁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଷଡଯନ୍ତ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ୧୮୫୫ ମସିହାରେ ମେରଅିା ଏଜେଣ୍ଟ କ୍ୟାପ୍ଟେନ ମେକନେଲ ଦଳବଳ ଧରିବାଙ୍ଗରା ଦେବୀଙ୍କ ଉଆସରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀଙ୍କର ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ସୈନ୍ୟ ବନ୍ଧୁକଧାରୀ ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୁଚିଲେ । ବଳିପଥ୍ରାକୁ ବନ୍ଦ କରବିା ପାଇ ନିଦ୍ଦେର୍ଶ ଦେଇ କ୍ୟାପ୍ଟେନଫେରି ଆସିବା ପରେ ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଜା ଓ ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ସହତି ମଶିି ବିଦ୍ରୋହ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଚନ୍ତିାପାଲଠିାରେ ଇଂରେଜ ବାହିନୀ ସହିତ ତାଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ଚାଲିଲା । ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀ ଏଥିରେ ପରାସ୍ତ ହୋଇ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆଉ ବିଦ୍ରୋହ କରିବେ ନାହ ବୋଲି ଚୁକ୍ତବିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଏହି ପରାଜୟ ଓ ସନ୍ଧି ଫଳରେ ମାଲକାନଗିରି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସିଗଲା । ତଥାପି କେତେଜଣ ବିଦ୍ରୋହୀ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିରହି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସଂଗ୍ରାମ ଚଳାଇଥିଲେ । ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ତାମା ଦୋରା ପୁଣି ସଙ୍ଗଠନକୁ ସୁଦୃଢ କରି ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଅନ୍ଧ ବିଶ୍ୱାସର ବଶବର୍ତ୍ତୀ କୋୟା ସମାଜ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ କୋପଦୃଷ୍ଟିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଣେ ତେରବର୍ଷର ଯବୁତୀକୁ ବଳିଦେଇଦେଲେ । ଏଣେ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଗୁଣିଆ ବୋଲି ଭାବି ଚାରିଜଣ ଉଆସବାସୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସତୀ ନଦୀରେ ବୁଡାଇ ଦେଲେ । ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଏହି ଖବର ପହଞ୍ଚିବାରୁ ପୁଣି ରୀଡ ସାହେବ ମାଲକାନଗିରିରେ ପହଞ୍ଚି ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀଙ୍କୁ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ କରିଦେଲେ । ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପଣୁିଥରେ ଶାସନ ଗାଦିରେ ବସାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାମା ଦୋରା ବିଦ୍ରୋହ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ । ଥାନାରେ ଥିବା ପୁଲିସଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ । ୧୮୭୯ ମସହିାରେ ଇଂରେଜ ଏଜେଣ୍ଟ ବିଦ୍ରୋହ ଦମନ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ । ମୋଟୁ ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ପୁଲିସ ଫଉଜ ବିଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇନପାରି ଫେରି ଯାଇଥିଲେ । ତାମାଦୋରା ଓ ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀ କୋୟା ବିଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ରାଜଗାଦିରେ ଅଭଷିକ୍ତି ହେଲେ ।

୧୮୮୦ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ପୁଣି ଥରେ ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟ ଓ ବିଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ହେଲା । ତାମାଦୋରା ପରାସ୍ତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଲେ । ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଚାଲୁଥିବା ସଂଗ୍ରାମ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିସ୍ତେଜ ହୋଇ ପଡିଲା । ତାମା ଦୋରା ନିହତ ହେଲେ । ରାଣୀ ବାଙ୍ଗରା ଦେବୀ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କାରଣରୁ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ । କୋୟା ଜାତିର ଏହି ବୀରା ରମଣୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଯେଉଁ ସାହସ ଓ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିମହାଶକ୍ତଶିାଳୀ ଇଂରେଜ ବାହନିୀ ସହତି ଲଢିଥିଲେ, ତାହା ଯୁଗଯୁଗ ପାଇଁ ଇତିହାସରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଥିବ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ୟଜ

**ୟଜ** (ଇଂରାଜୀରେ**Yaws**) (ଅନ୍ୟ ନାମ ଫ୍ରାମ୍ବେସିଆଟ୍ରୋପିକା, ଥାଇମୋସିସ, ପୋଲିପାପିଲାମୋଟ୍ରୋପିକମ, ପରଙ୍ଗି, ବାଉବା, ଫ୍ରମ୍ବୋସି ଓ ପିଆନ; ଇଂରାଜୀରେ ଯଥାକ୍ରମେ  **frambesiatropica**, **thymosis**, **polypapillomatropicum**, **parangi**, **bouba**, **frambösie**, ଓ  **pian**) ଏକ ଗ୍ରଷ୍ମମଣ୍ଡଳୀୟ ସଂକ୍ରମଣ ରୋଗ ଯାହା ଚର୍ମ, ହାଡ଼ ଓ ଗଣ୍ଠିମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ଓ ସ୍ପାଇରୋକିଟ ଜୀବାଣୁ ଟ୍ରେପୋନେମା ପାଲିଡମ ପର୍ଟେନ୍ୟୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଚର୍ମରେ ୨ରୁ ୫ ସେମି ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଟିଏ ଟାଣ ଗୋଲାକାର ଫୁଲା (swelling) ହୁଏ ।  ସନ ୧୯୫୦ ଓ ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଚ.ଓ. ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରାୟ ନିର୍ମୂଳ କରିଦେଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟଠାରୁ ଏହି ରୋଗ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବାରୁ  ଆଉଥରେ ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଚ.ଓ. ଏହାକୁ ୨୦୨୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ନିର୍ମୂଳ କରିବା ଲକ୍ଷ ରଖିଛି ।  ଶେଷ ବିସାବ ଅନୁସାରେ ୧୯୯୫ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ୫୦୦୦୦୦ ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲେ ।  ଏହି ରୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ପ୍ରଥମେ ୧୬୭୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆର୍କିଓଲୋଜିକାଲ ସର୍ଭେଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ୧.୬ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ମାନବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଜ‌ଣାଯାଉଛି । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ପୀତ ଜ୍ୱର

**ପୀତ ଜ୍ୱର** (ଇଂରାଜୀରେ **Yellow fever**, ଐତିହାସିକ ନାମ **ୟେଲୋ ଜ୍ୟାକ** କିମ୍ବା **ୟେଲୋ ପ୍ଲେଗ୍** ।

ପୀର ଜର ନିମନ୍ତେ ଏକ ବିପଦମୁକ୍ତ ଓ ଫଳପ୍ରଦ ଟିକା ଅଛି ଯାହା କେତେକ ଦେଶରେ ଭ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯୦% ଆଫ୍ରିକାର ଅଧିବାସୀ ।  ସନ ୧୯୮୦ ପରଠାରୁ ଏହି ରୋଗ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି । ବିଶ୍ୱସ କରାଯାଏ ଯେ ଅଳ୍ପ ଲୋକ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ଥିବାରୁ, ଅଧିକ ସ‌ହର ଅଧିବାସୀ ହୋଇଥିବାରୁ, ବାରମ୍ବାର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବାରୁ ଓ ଜଳବାୟୁ ବଦଳୁଥିବାରୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ସେହି ଶତାବ୍ଦୀଠାଅରୁ ଆମେରିକା, ଆଫ୍ରିକା ଓ ୟୁରୋପରେ ଅନେକ ପୀତ ଜର ମଡ଼କ ହେଲାଣି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସେଫାଲେକ୍‌ସିନ୍

**ସେଫାଲେକ୍‌ସିନ୍** (ଇଂରାଜୀରେ **Cefalexin**)  (ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରୋପ୍ରାଇଟରୀବିହୀନ ନାମ INN), (ଇଂଲଣ୍ଡରେ BAN) କିମ୍ବା **cephalexin** (ଆମେରିକାରେ USAN), (ଅଷ୍ରେଲିଆରେAAN) ଏକ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକର ନାମ ଯାହା ଆନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ଜୀବାଣୁ ଜନିତ ସଂକ୍ରମଣର ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ ।  ଏହାକୁ ପାଟିବାଟେ ଦିଆଯାଏ, ଗ୍ରାମ ପଜିଟିଭ ଓ କେତେକ ଗ୍ରାମ ନେଗେଟିଭ ଜୀବାଣୁ ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ । 

ଅନେକ ସଂକ୍ରମଣ ରୋଗରେ ଏହା ଦିଆଯାଏ ଯଥା ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣ ସଂକ୍ରମଣ, (middle ear infections), ତଣ୍ଟି ସଂକ୍ରମଣ (strep throat), ଅସ୍ଥି ଓ ଗଣ୍ଠି ସଂକ୍ରମଣ (bone ଓ joint infections), ନିମୋନିଆ pneumonia, ଚର୍ମ ଓ ପରିସ୍ରାନଳୀ ଶୈଳୀ ସଂକ୍ରମଣ ।  ଅନ୍ତଃହୃଦଶୋଥ/ ଏଣ୍ଡୋକାର୍ଡାଇଟିସ ରୋଗ ନ ହେବା ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ ।  ମେଥିସିଲିନ ରେଜିସ୍ଟାଣ୍ଟ ସ୍ଟାଫିଲୋକୋକସ ଅରିଅସ ଜୀବାଣୁ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଔଷଧ ଅତି ଉପ‌ଯୋଗୀ ।  ସାମାନ୍ୟ ପେନିସିଲିନ ଆଲର୍ଜି ଥିଲେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ଆଲର୍ଜିରେ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଭଳି ଏହା ସର୍ଦ୍ଦି ବା ଭୁତାଣୁ ସଦୃଶ ଭୁତାଣୁ ରୋଗରେ କାମଦିଏ ନାହିଁ ।  ସ୍ତନ୍ୟପାନ ନିମନ୍ତେ ଏହା ବିପଦମୁକ୍ତ ।  ପିଲା ଓ ୬୫ ବର୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଦ୍ୱ ଲୋକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଉପାଦେୟ ।  ବୃକ୍‌କ ବା କିଡନି ରୋଗ ଥିଲେ ମାତ୍ରା କମ ଦିଆଯାଏ । 

ଆମେରିକାରେ ସନ ୨୦୧୨ରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରେସକ୍ରିପସନ କରାଯାଇଥିବା ୧୦୦ଟି ଔଷଧ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ।  ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ୧୫ଟି ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରେସକ୍ରିପସନ କରାଯାଇଥିବା ଔଷଧ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ।  ଏହା ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ୧୯୬୯- ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ଯଥା  ଗ୍ଲାକ୍ସୋ ୱେଲକମ ଓ ଏଲି ଲିଲି ଏହାକୁ କେଫ୍ଲେକ୍ସ ଓ ସେପୋରେକ୍ସ ନାମରେ ବିକ୍ରି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।  ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ହିସାବରେ କମ୍ପାନୀ ଟ୍ରେଡ ନାମରେ ମିଳେ ଓ ଅତି ଦାମିକା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ ।  ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ନିମିତ୍ତ ଅତିଦରକାରୀ ଔଷଧ ତାଲିକାରେ ଏହାର ନାମ ଅଛି । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
ଅମୃତା ଦେବୀ

ଅମୃତା ଦେବୀ (ବେନିୱାଲ) ରାଜସ୍ଥାନର ଖେଜାର୍ଲି ଗ୍ରାମର ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ । ନିଜ ଗ୍ରାମର ବୃକ୍ଷ ଗୁଡିକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯାଇ ସେ ନିଜ ଜୀବନର ବଳିଦାନ ଦେଇଥିଲେ । ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପରିପେକ୍ଷୀରେ ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରାୟତଃ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ

## ଜୀବନ
ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥି ଅଜ୍ଞାତ । ସେ ରାଜସ୍ଥାନର ଖେଜାର୍ଲି ଗ୍ରାମର ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ । ଗ୍ରାମର ନାଁଟି ସେଠି ପ୍ରଚୁର ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିବା ଖେଜ୍ରି ବୃକ୍ଷ (Prosopis cineraria) ନାମାନୁସାରେ ହୋ‍ଇଛି । ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କର ତିନି ଝିଅ ଥିଲେ: ଆସୁ, ରତ୍ନି ଓ ଭାଗୁ ।

## ଚିପ୍‌କୋ ଆନ୍ଦୋଳନ
ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ପ୍ରଥମ କରି ବୃକ୍ଷ ବଞ୍ଚାଇବା ଲାଗଇ ଚିପ୍‍‍କୋ ଆନ୍ଦୋଳନର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ ୧୭୩୦ ମସିହାର ଭାଦ୍ରବ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମ ଦିନ (ମଙ୍ଗଳବାର) ଦିନ ଅମୃତା ଦେବୀ ନିଜ ଘରେ ଥିବା ବେଳେ କିଛି କୋଳାହଳ ଶୁଣିଲେ । ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ପ୍ରକୃତରେ ମାରୱାଡ୍ (ଯୋଧପୁର)ର ଶାସକ ମହାରାଜ ଅଭୟ ସିଂହଙ୍କ ଲୋକ ଗ୍ରାମର ଖେଜ୍ରି ଗଛ କାଟିନେବା ଲାଗି ଆସିଛନ୍ତି ।  ରାଜାଙ୍କ ନୂଆ ପ୍ରାସାଦ ତିଆରି ଲାଗି ଚୂନ ପୋଡିବା ଲାଗି ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଜାଳ ହୋ‍ଇଥାନ୍ତା । ଥର୍ ମରୁଭୂମି ପରି ଥୁଣ୍ଟା ଅଞ୍ଚଳରେ ଖେଜାର୍ଲି ଗ୍ରାମରେ ଏତେ ସଂଖ୍ୟକ ବୃକ୍ଷ ଥିବାରୁ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ ।

### ଆନ୍ଦୋଳନର ଅୟମାରମ୍ଭ
ଅମୃତା ଦେବୀ ବିଶ୍ନୋ‌ଈ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଥିଲେ । ଧର୍ମର ୨୯ଟି ନିୟମଗୁଡିକରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି କଞ୍ଚା ବା ଜୀଅନ୍ତା ଗଛ ନ କାଟିବାର । ଏଣୁ ସେ ଗଛକଟାର ବିରୋଧ କଲେ । ରାଜାଙ୍କ ଲୋକ କହିଲେ ଯେ ଯଦି ସେ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଗଛ ନ କାଟନ୍ତୁ ତେବେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଞ୍ଚ ଦେବାକୁ ପଡିବ । କିନ୍ତୁ ଏପରି କରିବା ନିଜ ଧର୍ମବିଚାରକୁ ଅପମାନ କରିବା ହେବ ବୋଲି ଭାବି ସେ ଲାଞ୍ଚଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଲେ । କିନ୍ତୁ ଗଛଗୁଡିକର ସୁରକ୍ଷାଲାଗି ସେ ଯେ ଦୃଢପ୍ରତିଜ୍ଞ ତାହା ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଦେଇ କହିଥିଲେ 
"सर सान्टे रूख रहे तो भी सस्तो जाण" (ଯଦି ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ବଞ୍ଚିବା ଲାଗି ଜଣକର ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପଡେ, ତେବେ ତାହାର ବି ମୂଲ୍ୟ ଅଛି )

ଏପରି କହି ସେ ଗଛକୁ କାଟିବାରୁ ରୋକିବା ଲାଗି ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ କୁଣ୍ଢାଇ ଧରିଲେ । ଏଇଠୁ ହିଁ ’ଚିପ୍‌କୋ’ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି । ଗଛ କାଟିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ହେବ ବୋଲି ସେ ଦାବୀ କଲେ । ଆଶା କରିଥିଲେ ଏହାଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ନିବୃତ୍ତ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଷ୍ଠୁର ଲୋକଙ୍କ କୁରାଢୀ ଚୋଟରେ ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଗଣ୍ଡିରୁ ଅଲଗା ହୋ‍ଇଗଲା । ନିଜ ମାଆଙ୍କ ପଦାନୁସରଣରେ ତାଙ୍କ ତିନି ଝିଅ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ଦେଲେ ।

### ଆନ୍ଦୋଳନ ତେଜିଲା
ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କ ବଳିଦାନ କଥା ବିଜୁଳି ବେଗରେ ଆଖପାଖ ଗାଁକୁ ଖେଳି ଗଲା । ସେ ଗାଁ ଛଡା ଆଉ ୮୩ଟି ବିଶ୍ନୋ‍ଈ ଗାଁର ଲୋକେ ଏକାଠି ହେଲେ । ଚାରିଟି ଜୀବନର ବଳିଦାନ ପରେ ବି ଗଛକଟା ଚାଲୁ ରହିଥିବାରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଗଲା ଯେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅମୃତା ଦେବୀଙ୍କ ଭଳି ଗଛକୁ କୁଣ୍ଢାଇ ଧରିବେ । ଗୋଟିଏ ଗଛ ପିଛା ଜଣେ ବିଶ୍ନୋ‌ଈ ପ୍ରାଣ ଦେବ ।

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ବୁଢ଼ା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନିଜର ଜୀବନ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ କିଛି ହେଲାନାହିଁ । ବରଂ ରାଜାଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀର ମୁଖିଆ ’ହାକିମ’ ଓଲଟି କହିଲେ ଯେ ବୁଢ଼ାମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ ବିଶ୍ନୋ‌ଈମାନେ ନିଜ ନିଜ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଭାର କମେଇ ଦ‍ଉଛନ୍ତି । ପରେପରେ ଯୁବକ, ଯୁବତୀ ଏପରିକି ବାଳୁତ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଜୀବନ ଦେଲେ । ଏପରି ମାତ୍ରାରେ ଗଣହତ୍ୟା ହେଲା ଯେ ଶେଷକୁ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜ କାମ ରୋକି ଯୋଧପୁର ଫେରିଯିବାକୁ ହେଲା । ସେଯାଏ ସର୍ବମୋଟ ୩୬୩ ଜଣ ବିଶ୍ନୋ‌ଈ ବୃକ୍ଷର ସୁରକ୍ଷା ଲାଗି ଶହୀଦ୍ ହୋ‍ଇଥିଲେ । ଏହା ଶୁଣିବା ପରେ ମହାରାଜ ଆଉ ଗଛକଟା ବନ୍ଦ କରିବା ଲାଗି ଆଦେଶ ଦେଲେ ।

## ଅମୃତା ଦେବୀ ବିଶ୍ନୋ‌ଈ ପୁରସ୍କାର
ରାଜସ୍ଥାନ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ ଅମୃତା ଦେବୀ ବିଶ୍ନୋ‌ଈ ପୁରସ୍କାର ଆରମ୍ଭ କରିଛଅନ୍ତି । ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗି ଅବଦାନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ୨୫୦୦୦ ଟଙ୍କା ଓ ପ୍ରଶସ୍ତିପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ୧୯୯୯ରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗି ସ୍ୱର୍ଗତ ଶ୍ରୀ ରାମନାରାୟଣ କଡୱାସରାଙ୍କୁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ‎