open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ମଞ୍ଜୁ ବର୍ମା

**ମଞ୍ଜୁ ବର୍ମା** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ ଏବଂ ବିହାର ବିଧାନସଭାର ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟା । ସେ ବିହାର କ୍ୟାବିନେଟରେ ସାମାଜିକ କଳ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ବର୍ମା କୁଶୱାହା କିମ୍ବା କୋଏରୀ ଜାତିର ସଦସ୍ୟା । ଭାରତ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପାଖରେ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କର ଶପଥପତ୍ର ଅନୁସାରେ, ସେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜଣେ କୃଷକ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ନେତା ସୁଖଦେଵ ମାହତୋଙ୍କର ବୋହୁ (ପୁତ୍ର ବଧୁ) ଅଟନ୍ତି ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ମଞ୍ଜୁ ବର୍ମା ବେଗୁସରାଇ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ଅଧୀନରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଚେରିଆ-ବାରିଆରପୁର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ଦୁଇଥର ବିଧାୟିକା (ଏମଏଲଏ) ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଏହି ଆସନ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଇଥିଲା, ଯିଏ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍)ର ଜଣେ ନେତା, ଯାହା ସହ ସେ ପୂର୍ବରୁ ସଂପୃକ୍ତ ଥିଲେ । ୨୦୧୦ ଏବଂ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସେ ବିଧାୟିକା ଥିଲେ । ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସେ ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳର ଏକମାତ୍ର ମହିଳା ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ ।

ମୁଜଫଫରପୁର ଶେଲ୍ଟର ହୋମ୍ କାଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଜଡ଼ିତ ଥିବା ଅଭିଯୋଗ ପରେ ସେ ଜେଡି(ୟୁ) ଠାରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ । ଯେଉଁ ଆଶ୍ରୟଗୃହରେ ଅବାଳିକା ଝିଅମାନେ ରଖାଯାଇଥିଲେ, ସେହି ଆଶ୍ରୟଗୃହର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ପରେ “ଆର୍ମସ୍ ଆକ୍ଟ” ଅନୁଯାୟୀ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମାମଲା ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଶେଲ୍ଟର କେସ୍‌ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ପୈତୃକ ଘରେ ସିବିଆଇ ଛାପାମାରି କରିଥିଲା । ଏହି କାଣ୍ଡରେ ଅବାଳିକା ଅନାଥ ଝିଅମାନଙ୍କ ସହ ଯୌନ ଶୋଷଣର ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା । ପୋଲିସ ମାମଲା ରୁଜୁ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆଶ୍ରୟଗୃହର ମାଲିକ ବ୍ରଜେଶ ଠାକୁର ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ତିନି ମାସ ପରେ ସେ ଆଦାଲତରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜେଡି(ୟୁ) ଓ ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ।

ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୯ରେ ପଟନା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଉଭୟ ମାମଲାରେ ତାଙ୍କୁ ଜାମିନ ଦେଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କାରାଗାରରେ ରହିଥିଲେ ।[9] ଏହି ମାମଲା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ସାମାଜିକ କଳ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ, ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ଷଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ କୃଷ୍ଣନନ୍ଦନ ୱର୍ମାଙ୍କୁ ସାମାଜିକ କଳ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ମୁକଦ୍ଦମା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ମଞ୍ଜୁ ୱର୍ମା ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଜାତି କାରଣରୁ ସେ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛନ୍ତି । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କୃଷ୍ଣନନ୍ଦନ ୱର୍ମାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବାକୁ ଜେଡି(ୟୁ) ନେତୃତ୍ୱର ଏକ ସମନ୍ୱୟ ପ୍ରୟାସ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୮ରେ ‘ଦ ଟେଲିଗ୍ରାଫ’କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦୋଷ ବୋଲି ଦାବି କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ସେ କେବଳ ଗୋଟେ ଥର ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ ଆଶ୍ରୟଗୃହକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଝିଅମାନେ ମଲିନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ରାନ୍ଧଣା କରୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଚାରାଉଚାର କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କିଛି କହିନଥିଲେ ।

୨୦୨୦ ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ, ଯେଉଁ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍) ଦଳରୁ ସେ ପୂର୍ବରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେହି ଦଳ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଚେରିଆ-ବାରିଆରପୁର ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲା ।

ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପୂର୍ବତନ ସାଂସଦ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଜନତା ଦଳର ନେତା ରାଜ ବଂଶୀ ମାହତୋଙ୍କ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ସୁପ୍ରିୟା ସୁଲେ

**ସୁପ୍ରିୟା ସଦାନନ୍ଦ ସୁଲେ** (ଜନ୍ମନାମ ପାୱାର; ଜନ୍ମ 30 ଜୁନ 1969) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞା ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲିଷ୍ଟ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି (Sharadchandra Pawar) ର ସଦସ୍ୟା। ସେ ୨୦୦୯ ଠାରୁ ବାରାମତି ରୁ ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ଭାବେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି । ୨୦୧୪ ଠାରୁ ଲୋକସଭାରେ ନ୍ୟାସନାଲିଷ୍ଟ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି (ଏସ୍‌ପି) ର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ୨୦୨୦୩ ଠାରୁ ଦଳର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ। ସଂସଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ପାଇଁ ସେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସଂସଦ ରତ୍ନ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ।

ପୂର୍ବରୁ ସେ ୨୦୦୬ ରୁ ୨୦୦୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ଥିଲେ । ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସେ କନ୍ୟା ଭ୍ରୂଣ ହତ୍ୟା ବିରୋଧରେ ଏକ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସମ୍ପ୍ରତି ସେ ସାମାଜିକ ସେବା ପାଇଁ ଅଲ୍‌ ଲେଡିଜ୍‌ ଲିଗ୍‌ ଦ୍ୱାରା “ମୁମ୍ବାଇ ଉମେନ୍‌ ଅଫ୍‌ ଦ ଡିକେଡ୍‌ ଅଚିଭର୍ସ ଅୱାର୍ଡ” ରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ସୁଲେଙ୍କ ଜନ୍ମ ୩୦ ଜୁନ ୧୯୬୯ ରେ ପୁନେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲିଷ୍ଟ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିର ସ୍ଥାପକ ଶରଦ ପାୱାର ଓ ପ୍ରତିଭା ପାୱାରଙ୍କ କନ୍ୟା। ସେ ସେଇଣ୍ଟ କଲୁମ୍ବା, ଗାମଦେବୀ, ମୁମ୍ବାଇରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ। ପରେ ସେ Jଜୟ ହିନ୍ଦ୍ କଲେଜ, ମୁମ୍ବାଇରୁ ମାଇକ୍ରୋବାୟୋଲୋଜିରେ ବି.ଏସ୍‌.ସି. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ।

## ରାଜନୀତିକ ଜୀବନ 
ସେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୬ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇର ନେହେରୁ ସେଣ୍ଟରର ଟ୍ରଷ୍ଟି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।

୨୦୧୨ ମସିହାରେ ସୁଲେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ “ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ ଯୁବତୀ କଂଗ୍ରେସ” ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଯୁବତୀମାନଙ୍କୁ ରାଜନୀତିରେ ମଞ୍ଚ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରିଥିଲା। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କନ୍ୟା ଭ୍ରୂଣ ହତ୍ୟା, ଦାହିଜ ପ୍ରଥା ଏବଂ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଉପରେ ରାଲି ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା।

ସେ ଲୋକସଭାରେ ସକ୍ରିୟ ସଂସଦୀୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଏବଂ ଅନେକ ସମୟରେ “ଲୋକସଭାର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶକ” ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି।

## ଆଇପିଏଲ୍‌ ଅନିୟମିତତା ସହ ସଂପୃକ୍ତି 
ଜୁନ ୨୦୧୦ରେ Indian Premier League (ଆଇପିଏଲ୍‌) ସମ୍ପର୍କିତ ମାଲିକାନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀରେ ଅନିୟମିତତା ନେଇ ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ, ସୁଳେ ସେଥିରେ ନିଜ ସଂପୃକ୍ତିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଥିଲେ। ଏହି ବିବାଦ ପରେ ସେତେବେଳର ବିଦେଶ ରାଜ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶଶି ଥରୁର ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ତଥାପି, କିଛି ଖବରରେ ଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଫର୍ମର 10% ଅଂଶୀଦାର ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଆଇପିଏଲ୍‌ ମ୍ୟାଚ୍‌ର ଏକାଧିକ ବର୍ଷର ପ୍ରସାରଣ ଅଧିକାର ମିଳିଥିଲା।

ଜୁନ ୨୦୧୦ରେ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଦ ଇକୋନୋମିକସ ଟାଇମସ୍‌ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଶରଦ ପାୱାର ଓ ସୁପ୍ରିୟା ସୁଳେ ଆଇପିଏଲ୍‌ର ପୁଣେ ଫ୍ରାଞ୍ଚାଇଜି ପାଇଁ ବୋଲି ଦେଇଥିବା ଏକ ଫର୍ମରେ 16.22% ଅଂଶ ରଖିଥିଲେ। ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ସୁଲେ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ପରିବାରର ଏହି ବିଷୟସମୂହ ସହ କିଛି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ମାତ୍ର ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଭାଗର ଅଂଶୀଦାର।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସେ ୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୧ରେ ସଦାନନ୍ଦ ଭାଲଚନ୍ଦ୍ର ସୁଳେଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜଣେ ପୁଅ ବିଜୟ ଓ ଜଣେ କନ୍ୟା ରେବତୀ ଅଛନ୍ତି। ବିବାହ ପରେ ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆ ୟୁନିଭରସିଟି, ବେର୍କେଲେରେ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ଇଣ୍ଡୋନେଶିଆ ଓ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ବସବାସ କରି ପୁଣି ମୁମ୍ବାଇକୁ ଫେରିଥିଲେ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୯ ଜନ୍ମ
ଅଞ୍ଜଳି ପେଣ୍ଢାର୍କର

ଅଞ୍ଜଳି ପେଣ୍ଢାର୍କର (ଜନ୍ମ ୭ ଜୁଲାଇ ୧୯୫୯) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ଦିନିକିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟର ଯିଏ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ । ଜଣେ ଡାହାଣହାତୀ ଓପନର ଭାବେ, ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ୧୯ ଟି ଦିନିକିଆ ଖେଳିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ୧୯୮୩-୮୪ ରେ ଶ୍ରୀ ଶିବ ଛତ୍ରପତି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

## କ୍ୟାରିଅର୍
ଅଞ୍ଜଳି ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଟେଷ୍ଟରେ ଦୁଇଟି ଅର୍ଦ୍ଧଶତକ ସହିତ ୨୭.୨୫ ହାରରେ ୨୧୮ ରନ୍ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଫ୍-ବ୍ରେକ୍ ସହିତ ସେ ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଅଧିନାୟିକା 'ଡେବି ହକଲି'ଙ୍କ କେବଳ ଗୋଟିଏ ୱିକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ , କିନ୍ତୁ ଏହା ଦଳ ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ୱିକେଟ୍ ଥିଲା।

## ପୁରସ୍କାର
ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୩-୧୯୮୮ ମସିହା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ
ନିଳିମା ଜୋଗାଲେକର

ନିଳିମା ଜୋଗାଲେକର (ଜନ୍ମ ୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି । ସେ ଜଣେ ୱିକେଟ୍-କିପର ଏବଂ ଜଣେ ମଧ୍ୟକ୍ରମ ବ୍ୟାଟ୍ସମ୍ୟାନ୍ ଭାବରେ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ମହିଳା ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ, ୧୯୭୮ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ବିଶ୍ୱକପରେ ନିଳିମା ବର୍ଭେ (ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନାମ) ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ।

## କ୍ୟାରିଅର୍
ନିଳିମା ଜୋଗାଲେକର ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଚାରୋଟି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସିରିଜରେ ୬ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୨୦ଟି ODI ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ସେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସିରିଜରେ ଖେଳିଥିଲେ:

* ୧୯୭୮ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପ୍ (୧ ଦିନିକିଆ)
* ୧୯୮୨ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପ୍ (୧୨ ଟି ଦିନିକିଆ)
* ୧୯୮୩/୮୪ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ମହିଳା ଭାରତରେ (୪ଟି ଦିନିକିଆ ଏବଂ ୪ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍)
* ୧୯୮୪/୮୫ ଭାରତରେ ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ ମହିଳା (୩ଟି ଦିନିକିଆ ଏବଂ ୨ ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍)
* ନିଳିମା ଜୋଗାଲେକର ଗୋଟିଏ ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ (ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିପକ୍ଷରେ)ରେ ଭାରତର ଅଧିନାୟକ ଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଡାଏନା ଏଡୁଲଜିଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ।

୨୦୧୬ ମସିହାରେ, ଗ୍ରୀନ୍ ପାର୍କ ଷ୍ଟାଡିୟମରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିପକ୍ଷରେ ଭାରତ ୫୦୦ତମ ଟେଷ୍ଟ ଖେଳିବା ଅବସରରେ ଜୋଗାଲେକରଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସମ୍ମାନିତ ହେବାକୁ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳା କ୍ୟାପସନ ମଧ୍ୟରେ ଡିଆନା ଏଡୁଲଜି , ପ୍ରୋମିଳା ରାଓ ଏବଂ ଶାନ୍ଥା ରଙ୍ଗସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ଜନ୍ମ
ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଗ୍ରୱାଲ

ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଗ୍ରୱାଲ (ଜନ୍ମ: ୯ ମଇ ୧୯୬୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପୂର୍ବତନ କ୍ରିକେଟର ଏବଂ ଭାରତ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳର ପୂର୍ବତନ ଅଧିନାୟିକା। ସେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଇନ୍ଦୋରରୁ ଆସିଛନ୍ତି ।

## କ୍ୟାରିଅର୍
ସେ ୧୯୮୪ ରୁ ୧୯୯୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୩ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ , ୫୦.୪୫ ବ୍ୟାଟିଂ ହାରରେ ୧ ,୧୧୦ ରନ୍ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ୪ଟି ଶତକ ଥିଲା। ସେ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ବିପକ୍ଷରେ ୧୯୦ ରନ୍ କରି ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍କୋର କରିଥିଲେ, ଯାହା ୧୯୩୫ ମସିହାରୁ ମହିଳା ଟେଷ୍ଟ କ୍ରିକେଟରେ ବେଟି ସ୍ନୋବଲଙ୍କ ୧୮୯ ରନ୍ ରେକର୍ଡକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଥିଲା। ତଥାପି, ତାଙ୍କ ରେକର୍ଡ ଡେନିସ୍ ଆନେଟ୍ସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇଥିଲା , ଯିଏ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ୧୯୩ ରନ୍ କରିଥିଲେ।

ଅଗ୍ରୱାଲ ମଧ୍ୟ ୨୧ଟି ମହିଳା ODI ଖେଳି ୩୧.୫୦ ହାରରେ ୫୬୭ ରନ କରିଥିଲେ। 

ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ଏବଂ ରେଳବାଇ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ
## ଅବସର ପରେ
ଅବସର ପରେ, ଅଗ୍ରୱାଲ ଜଣେ ଚୟନକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ କ୍ରିକେଟରେ ଅବଦାନ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ସେ MPCA ର ବାଳିକା U-19 ଏବଂ ବରିଷ୍ଠ ମହିଳା ଦଳର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ BCCI ର ମହିଳା କମିଟିର ସଦସ୍ୟ।  ୨୦୧୭ ମସିହାରେ, ଅଗ୍ରୱାଲଙ୍କୁ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ବିଶିଷ୍ଟ ସେବା ପାଇଁ ମେରିଲେବୋନ୍ କ୍ରିକେଟ୍ କ୍ଲବ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନଜନକ ଆଜୀବନ ସଦସ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୩ ଜନ୍ମ
ଅରୁଣାଧତୀ ସନ୍ତୋଷ ଘୋଷ

ଅରୁଣାଧତୀ ସନ୍ତୋଷ ଘୋଷ (ଜନ୍ମ: ୧୯୬୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପୂର୍ବତନ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ଅଟନ୍ତି, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) କ୍ରିକେଟରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୁଗର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଭାବେ ପରିଚିତ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ପରିଚୟ
ଅରୁଣାଧତୀ ଘୋଷ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଛୋଟବେଳୁ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ଥିଲା ଏବଂ ସେ କ୍ରମେ ଦେଶୀୟ ସ୍ତରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଜାତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ କ୍ୟାରିୟର
ଅରୁଣାଧତୀ ସନ୍ତୋଷ ଘୋଷ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ମୋଟ ୮ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୧୧ଟି ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଦଳର ଏକ ନିୟମିତ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ବିକାଶରେ ନିଜ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।

## ଖେଳ ଶୈଳୀ ଓ ଅବଦାନ
ସେ ତାଙ୍କ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଖେଳ ଶୈଳୀ ଏବଂ ଦଳୀୟ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ପାଇଁ ସୁବିଧା ସୀମିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ୀର ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ।

## ଉତ୍ତରାଧିକାର
ଅରୁଣାଧତୀ ଘୋଷଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅଗ୍ରଦୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଟନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ଉନ୍ନତି ଓ ପ୍ରଚାରରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୦ ଜନ୍ମ
ଅନ୍ନୁ ଟଣ୍ଡନ

**ଅନ୍ନୁ ଟଣ୍ଡନ** (ଜନ୍ମ: ୧୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ । ସେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଉନ୍ନାଓଁ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ୧୫ମ ଲୋକସଭାର ସାଂସଦ ଥିଲେ । ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ସେ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ଟଣ୍ଡନ ହୃଦୟ ନାରାୟଣ ଧାୱାନ ଚ୍ୟାରିଟେବଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟର ସଂସ୍ଥାପକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା, ଯାହା ୨୦୦୦ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ସମୟରୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ପରୋପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛି । ପ୍ରାୟତଃ ପରିବାରର ଧନରେ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଟ୍ରଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିଛି ଏବଂ ନିରକ୍ଷର ପିତାମାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ପାଠକାମରେ ସହାୟତା କରିବା ପରି ନବୀନ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।

## ଜୀବନ ଓ ପରିବାର 
ଅନ୍ନୁ ଟଣ୍ଡନଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୭ ରେ ଉନ୍ନାଓରେ ହୃଦୟ ନାରାୟଣ ଧାୱାନ ଓ କୃପାବତୀ ଧାୱାନଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଉନ୍ନାଓର ରାଜକୀୟ ବାଳିକା ଇଣ୍ଟର କଲେଜରୁ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଉନ୍ନାଓର ଦୟାନନ୍ଦ ସୁଭାଷ ନ୍ୟାଶନାଲ ପୋଷ୍ଟ ଗ୍ରାଜୁଏଟ କଲେଜରୁ ବିଜ୍ଞାନ ସ୍ନାତକ (ବି.ଏସ୍‌.ସି.) ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

୨୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୬ ରେ ସେ ସନ୍ଦୀପ ଟଣ୍ଡନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ସହ ସେଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି । ଏନଫୋର୍ସମେଣ୍ଟ ଡିରେକ୍ଟୋରେଟ୍‌ର ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଏସ୍. ଟଣ୍ଡନ ରିଲାୟାନ୍ସ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ବିଦେଶୀ ଫ୍ରଣ୍ଟ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ତଦନ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଟିନା ଆମ୍ବାନୀଙ୍କ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଛାପାମାରି କରିଥିଲେ ।

ସମଗ୍ର ପରିବାରର ମୁକେଶ ଆମ୍ବାନୀଙ୍କ ସହ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି; ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ରିଲାୟାନ୍ସର କର୍ମଚାରୀ ଥିଲେ ।

୨୦୦୯ ମସିହାର ନିର୍ବାଚନୀ ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ସେ ୪୧ କୋଟି ଟଙ୍କା (ଆନୁମାନିକ ୧୦ ମିଲିୟନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର) ସମ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାର ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ସେ ୪୨ କୋଟି ଟଙ୍କା (୧୦ ମିଲିୟନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ) ସମ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।

## ୨୦୧୪ ନିର୍ବାଚନ 
୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଅନ୍ନୁ ଟଣ୍ଡନ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାର୍ଥୀ ହୋଇଥିଲେ । ଉନ୍ନାଓ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ, ଏବଂ ୨୦୦୯ ମସିହାର ପୂର୍ବତନ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଏହି ଆସନରୁ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ ଉନ୍ନାଓରୁ ଭାରୀ ପରାଜୟ ଭୋଗ କରିଥିଲେ — ଫଳାଫଳରେ ସେ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ୧୬% ମତ ପାଇ ଜମାନତ ରକ୍ଷା କରିପାରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ରେ କଂଗ୍ରେସର ଭାରୀ ପରାଜୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନୁ ଟଣ୍ଡନ ଏହା ପାଇଁ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଦୋଷ ଦେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ।

## ୨୦୦୯ ନିର୍ବାଚନ 
୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଅନ୍ନୁ ଟଣ୍ଡନଙ୍କୁ ଏକ ନବୀନ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହାର ପୂର୍ବତନ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଉନ୍ନାଓରେ କଂଗ୍ରେସ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା ଏବଂ ଏହି ଆସନ ବହୁଜନ ସମାଜ ପାର୍ଟି (ବିଏସପି) ଜିତିଥିଲା । ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକା ସଲମାନ ଖାନ ସହିତ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ ।

## ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି 
ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୦ରେ ଟଣ୍ଡନ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ସେ ୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୦ରେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୭ ଜନ୍ମ
ଶଶି ଗୁପ୍ତା

ଶଶି ଗୁପ୍ତା (ଜନ୍ମ: ୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୬୪) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ଦିନିକିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟର ଏବଂ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ (BCCI)ରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳର ପୂର୍ବତନ ଜାତୀୟ ଚୟନକର୍ତ୍ତା। ସେ ୧୯୮୪-୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟ ୧୩ ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ୨୦ ଦିନିକିଆ ଖେଳିଛନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ୧୯୯୩ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପ୍ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି। ସେ ୨୦୧୦-୨୦୧୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଲ୍ଲୀ ବିକାଶ କ୍ରିକେଟ ସଂଘ (DDCA)ର ବରିଷ୍ଠ ମହିଳା ଚୟନ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ। ସେ ପଞ୍ଜାବ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

## କ୍ୟାରିଅର୍
ଶଶିଙ୍କୁ ୧୯୮୨-୧୯୮୫ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଜାବରେ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଦଳରେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳରେ ମଧ୍ୟ ଖେଳିଥିଲେ।

ତା’ପରେ ତାଙ୍କୁ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳରେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ୧୯୮୫-୧୯୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳରେ ଖେଳିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଗୋଟିଏ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପରେ ଦେଶକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ, ୧୩ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୨୦ଟି ଦିନିକିଆ (ODI) ଖେଳିଥିଲେ। ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ସେ ଖେଳିଥିବା ବିଶ୍ୱକପ୍ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲା।

ଶଶି ୨୦୧୫ ମସିହାରୁ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ (BCCI)ରେ ମହିଳା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ୨୦୧୬ ରୁ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ BCCI ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଚୟନ କମିଟିରେ ଭାରତ ଉତ୍ତର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଚୟନକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ମହିଳା କ୍ରିକେଟରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଶଶିଙ୍କୁ ମେରିଲେବୋନ୍ କ୍ରିକେଟ୍ କ୍ଲବ୍ (MCC)ର ସମ୍ମାନଜନକ ଆଜୀବନ ସଦସ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। .

ଗୁପ୍ତା ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୧୧ତମ ସର୍ବାଧିକ ରନ୍ କରିଛନ୍ତି।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୪ ଜନ୍ମ
ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର

ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର (; ଜନ୍ମ: ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୧) ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ଅଟନ୍ତି, ଯିଏ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଣେ ଫାସ୍ଟ-ମିଡିୟମ ବୋଲର ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉନ୍ନତି ଯୁଗରେ ସେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଦଳକୁ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ପରିଚୟ
ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୧ ରେ ହୋଇଥିଲା। ଶିଶୁକାଳରୁ ସେ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଖେଳି ନିଜ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲିଂ ଦକ୍ଷତା ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ କ୍ୟାରିୟର
ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଟେଷ୍ଟ ଓ ୱାନ୍ ଡେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) କ୍ରିକେଟ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ମୋଟ ୩ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ ଓ ୬ଟି ୱାନ୍ ଡେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମ୍ୟାଚରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୋଲିଂ ଶୈଳୀ ଦଳ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଗତି ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ବୋଲିଂ କରୁଥିଲେ।

## ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ସହିତ ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର ଭାରତର ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟରେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ତାମିଳନାଡୁ ଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ। ଘରୋଇ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ନିୟମିତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା।

## ଖେଳ ଶୈଳୀ
ସେ ଜଣେ ଡାହାଣହସ୍ତୀୟ ଫାସ୍ଟ-ମିଡିୟମ ବୋଲର ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୋଲିଂର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଥିଲା ଗତି, ସଠିକ୍ ଲାଇନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ। ଦଳର ବୋଲିଂ ବିଭାଗକୁ ସେ ଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।

## ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ଅବଦାନ
ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଖେଳିଥିବା ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ସୁବିଧା ସୀମିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ଖେଳି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ୀର ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ହୋଇଥିଲେ।

==ଆଧାର== ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଣେ ଫାସ୍ଟ-ମିଡିୟମ ବୋଲର ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉନ୍ନତି ଯୁଗରେ ସେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଦଳକୁ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ପରିଚୟ
ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୧ ରେ ହୋଇଥିଲା। ଶିଶୁକାଳରୁ ସେ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଖେଳି ନିଜ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲିଂ ଦକ୍ଷତା ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ କ୍ୟାରିୟର
ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଟେଷ୍ଟ ଓ ୱାନ୍ ଡେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) କ୍ରିକେଟ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ମୋଟ ୩ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ ଓ ୬ଟି ୱାନ୍ ଡେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମ୍ୟାଚରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୋଲିଂ ଶୈଳୀ ଦଳ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଗତି ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ବୋଲିଂ କରୁଥିଲେ।

## ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ସହିତ ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର ଭାରତର ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟରେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ତାମିଳନାଡୁ ଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ। ଘରୋଇ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ନିୟମିତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା।

## ଖେଳ ଶୈଳୀ
ସେ ଜଣେ ଡାହାଣହସ୍ତୀୟ ଫାସ୍ଟ-ମିଡିୟମ ବୋଲର ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୋଲିଂର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଥିଲା ଗତି, ସଠିକ୍ ଲାଇନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ। ଦଳର ବୋଲିଂ ବିଭାଗକୁ ସେ ଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।

## ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ଅବଦାନ
ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଖେଳିଥିବା ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁଜାତା ଶ୍ରୀଧର ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ସୁବିଧା ସୀମିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ଖେଳି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ୀର ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ହୋଇଥିଲେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ଜନ୍ମ
ରୀତା ଦେ

ରୀତା ଦେ ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି ଓ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରଶାସିକା, ଯିଏ ଭାରତ ମହିଳା ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଟେଷ୍ଟ ଓ ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ଜଣେ ଡାହାଣହସ୍ତୀୟ ବ୍ୟାଟ୍ସୱମ୍ୟାନ୍ ଓ ଉଇକେଟ୍-କିପର୍ ଭାବେ ଦଳରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବଧିରେ ସେ ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଓ ଅଭିଜ୍ଞତା ଦ୍ୱାରା ଦଳକୁ ସେବା ଯୋଗାଇଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ରୀତା ଦେ ଛୋଟବେଳୁ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଓ ପରେ ପେଶାଦାର ଭାବେ ଏହି ଖେଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ମୋଟ ୨ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଓ ୬ଟି ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ଉଇକେଟ୍-କିପର୍ ଭାବେ ତାଙ୍କର ସଚେତନତା ଓ ବ୍ୟାଟିଂ କୌଶଳ ଦଳକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରଚାର ଓ ବିକାଶ ଅଧିକ ନ ଥିବା ସତ୍ୱେ ସେ ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ଦାଖଲ କରି ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।

## ପ୍ରଶାସନିକ ଭୂମିକା
ଖେଳ ଜୀବନ ପରେ ରୀତା ଦେ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରଶାସନରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଯୋଗଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ BCCI (Board of Control for Cricket in India) ର ଜାତୀୟ ଚୟନକାରୀ (Central Selector) ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ସେ UPCA (Uttar Pradesh Cricket Association) ର ମହିଳା ଚୟନ ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ପ୍ରତିଭା ଚୟନ ଓ ବିକାଶରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅବଦାନ ରଖୁଛନ୍ତି।

## ଅବଦାନ ଓ ପ୍ରଭାବ
ରୀତା ଦେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଖେଳାଳି ଓ ପ୍ରଶାସିକା — ଉଭୟ ଭୂମିକାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ରଖିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅଭିଜ୍ଞତା ନୂତନ ପିଢ଼ିର ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି ଏବଂ ଭାରତରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ଉନ୍ନତିରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ନେଇଛନ୍ତି।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
କୋଣ୍ଡା ସୁରେଖା

**କୋଣ୍ଡା ସୁରେଖା** (ଜନ୍ମ: ୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ, ଯିଏ ବର୍ତ୍ତମାନ ତେଲେଙ୍ଗାନା ସରକାରରେ ବନ ଓ ପରିବେଶ ଏବଂ ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ୍‌ (ଧର୍ମଦାୟ) ବିଭାଗର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଟନ୍ତି । ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ବିଧାନସଭାରେ ୱାରଙ୍ଗଲ ପୂର୍ବ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ସେ ଶ୍ୟାମପେଟ ଏବଂ ପାରକାଲା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ମଧ୍ୟ ତେଲେଙ୍ଗାନା ବିଧାନସଭାରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ସଦସ୍ୟା ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
କୋଣ୍ଡା ସୁରେଖା ଭାରତର ୱାରଙ୍ଗଲ ସହରରେ ଥୁମ୍ମା ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳୀ ଓ ଥୁମ୍ମା ରାଧାଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କୋଣ୍ଡା ମୁରଳୀଙ୍କ ସହ ବିବାହିତା ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
କୋଣ୍ଡା ସୁରେଖା ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ମଣ୍ଡଳ ପରିଷଦ ସଦସ୍ୟା ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ ପିସିସି (ପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସ କମିଟି) ସଦସ୍ୟା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ଶ୍ୟାମପେଟ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ବିଧାୟିକା (ଏମଏଲଏ) ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ସେ କଂଗ୍ରେସ ବିଧାୟକ ଦଳର ରାଜସ୍ୱାଧ୍ୟକ୍ଷ ହେବା ସହିତ ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ କଳ୍ୟାଣ ସମିତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସ୍ଥାୟୀ ସମିତିର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ । ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସେ ଏଆଇସିସି ସଦସ୍ୟା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ଶ୍ୟାମପେଟରୁ ବିଧାୟିକା ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ବର୍ଷ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଆଧିକାରିକ ପ୍ରକ୍ତା ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ସେ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନର ଏକ୍ସ-ଅଫିସିଓ ସଦସ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ସେ ପାରକାଲାରୁ ବିଧାୟିକା ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ମହିଳା ବିକାଶ ଓ ଶିଶୁ କଳ୍ୟାଣ, ନିର୍ବଳ ଓ କିଶୋର କଳ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ୟାଇ.ଏସ୍. ରାଜଶେଖର ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନରେ ମହିଳା ବିକାଶ ଓ ଶିଶୁ କଳ୍ୟାଣ, ନିର୍ବଳ ଓ କିଶୋର କଳ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ୟାଇଏସଆରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ୟାଇ.ଏସ୍. ଜଗନମୋହନ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରାଯାଇନଥିବାରୁ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଧିକାଂଶ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଥିଲା, ସେ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।

୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୧ରେ ସେ ଜଗନଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ ତାଙ୍କ ବିଧାୟକ ପଦରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଏଫଆଇଆରରେ ୟାଇଏସଆରଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହେବା ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପଦ ଛାଡ଼ିଥିଲେ । ୧୨ ଜୁନ ୨୦୧୨ରେ ହୋଇଥିବା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପାରକାଲା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ୟାଇଏସଆର କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରିଥିଲେ ।

ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩ରେ ସେ ୟାଇଏସଆରସିପି ଦଳରୁ ଜଗନମୋହନ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ଦଳୀୟ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଚିତ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରି ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଷ୍ଟ୍ର ସମିତି (ଟିଆରଏସ୍) ଦଳରେ ଯୋଗଦେଇ ୱାରଙ୍ଗଲ ପୂର୍ବ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରିଥିଲେ । ସେ ୫୫,୦୮୫ ମତର ଅଧିକ୍ୟତା ସହ ଓରଙ୍ଗଲ ପୂର୍ବରୁ ବିଧାୟିକା ଭାବେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।

୨୦୧୮ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ଟିଆରଏସ୍ ଦଳ ଛାଡ଼ି ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ।

୭ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୩ରେ ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୯ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ରେଭନ୍ଥ ରେଡ୍ଡୀ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଶ ଓ ବନ ଏବଂ ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ୍ ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୫ ଜନ୍ମ
ସାନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରଗାଞ୍ଜା

ସାନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରଗାଞ୍ଜା ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି, ଯିଏ ଡାହାଣହସ୍ତୀ ମିଡିୟମ୍-ପେସ୍ ବୋଲର୍ (Right-arm medium bowler) ଭାବେ ଭାରତୀୟ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୧ ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ଉନ୍ନତି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସେ ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲର୍ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ କ୍ରିକେଟ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ
ସାନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରଗାଞ୍ଜା ଛୋଟବେଳୁ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେଶୀୟ ସ୍ତରରେ ତାଙ୍କର ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଦଳକୁ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବୋଲିଂ ଓ ଦଳପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟରେ ସୁବିଧା କମ୍ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ନିଜ ପ୍ରତିଭା ଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିଥିଲେ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ କ୍ୟାରିୟର
ସାନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରଗାଞ୍ଜା ୧୯୮୪ ରୁ ୧୯୯୩ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ମୋଟ ୬ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୯ଟି ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ଭାରତଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୋଲିଂ ଶୈଳୀ ଦଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟମ ଗତିର ସଠିକ୍ ଓ ନିୟମିତ ଆକ୍ରମଣ ଦେଇଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଦଳଙ୍କୁ ଚାପରେ ରଖୁଥିଲା।

୧୯୮୨ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପ୍ ସମୟରେ ସେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ XI ଦଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଖେଳିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ୧୧ଟି ODI ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ଏହା ତାଙ୍କର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ଅନୁଭବକୁ ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲା।.

## ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟ କ୍ୟାରିୟର
ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟରେ ସାନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରଗାଞ୍ଜା ଆନ୍ଧ୍ର ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ଏବଂ ରେଲୱେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦଳ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ଦେଶୀୟ କ୍ୟାରିୟର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ଥିଲା।

## ଉତ୍ତରାଧିକାର
ସାନ୍ଦ୍ରା ବ୍ରଗାଞ୍ଜା ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୁଗର ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଓ ଅବଦାନ ଆଜିର ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ଭିତିକୁ ମଜବୁତ କରିଛି। ତାଙ୍କର କ୍ୟାରିୟର ଆଗାମୀ ପିଢ଼ୀର ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ମିଥୁ ମୁଖର୍ଜୀ (କ୍ରିକେଟର)

ମିଥୁ ମୁଖର୍ଜୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୬୫) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ଥିଲେ, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳ ପାଇଁ ଟେଷ୍ଟ କ୍ରିକେଟରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନଗୁଡିକରେ ଦଳର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଓ ସମର୍ପଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଦଳକୁ ସେବା ଯୋଗାଇଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ପରିଚୟ
ମିଥୁ ମୁଖର୍ଜୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଅତ୍ୟଳ୍ପ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଭାରତରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ଉନ୍ନତି କାଳରେ ଜଣେ ସକ୍ରିୟ କ୍ରିକେଟର ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ପାଇଁ ସୁବିଧା ଓ ସୁଯୋଗ ସୀମିତ ଥିଲା, ତଥାପି ସେ ନିଜ ପ୍ରତିଭାର ଆଧାରରେ ଜାତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିଥିଲେ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଜୀବନ
ମିଥୁ ମୁଖର୍ଜୀ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ମୋଟ ଚାରିଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ ଖେଳିଥିଲେ। ସେହି ମ୍ୟାଚଗୁଡିକରେ ସେ ସମୁଦାୟ ୭୬ ରନ୍ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ। ବ୍ୟାଟିଂ ସହିତ ସେ ବୋଲିଂରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ୨ଟି ୱିକେଟ ଦଖଲ କରିଥିଲେ। ସେ ଦଳରେ ଏକ ଅଲ୍ ରାଉଣ୍ଡର ଭୂମିକାରେ ଯୋଗଦାନ କରି ଦଳର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

## ଖେଳ ଶୈଳୀ ଓ ଅବଦାନ
ମିଥୁ ମୁଖର୍ଜୀଙ୍କ ଖେଳ ଶୈଳୀ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦଳମୁଖୀ ଥିଲା। ସେ ଦଳର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଟିଂ ଓ ବୋଲିଂ ଉଭୟରେ ଅବଦାନ ରଖୁଥିଲେ। ମହିଳା କ୍ରିକେଟ ଆରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଖେଳିଥିବା ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଜଣେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ନାମ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୫ ଜନ୍ମ
ଜୟଶ୍ରୀ ବାନାର୍ଜୀ

**ଜୟଶ୍ରୀ ବାନାର୍ଜୀ** (ଜନ୍ମ: ୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୩୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ୧୯୭୨ ମସିହାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନ ସଂଘର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଜବଲପୁର କଣ୍ଟାନମେଣ୍ଟ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ, ମାତ୍ର ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୭ ମସିହାରେ, ସେ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଜବଲପୁର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୦ ଓ ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ପଶ୍ଚିମ ଜବଲପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ମଧ୍ୟ ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୭ରୁ ୧୯୮୦ ଯାଏଁ ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସରକାରରେ ଜଣେ କ୍ୟାବିନେଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୯ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, ସେ ଜବଲପୁର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୩ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ବିଜେପି ନେତା ଜେ. ପି. ନଡ୍ଡାଙ୍କ ଶାଶୁ ଅଟନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜନ ସଂଘର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୩ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ବୃନ୍ଦା ଭଗତ

ବୃନ୍ଦା ଭଗତ (ଜନ୍ମ: ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୯) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଟେଷ୍ଟ ଓ ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୁଗର ଜଣେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଖେଳାଳି ଭାବେ ପରିଚିତ ଓ ଦେଶର ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଉନ୍ନତିରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ସ୍ମରଣୀୟ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ବୃନ୍ଦା ଭଗତଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୯ ରେ ହୋଇଥିଲା। ଛୋଟବେଳୁ ସେ କ୍ରିକେଟ୍‌ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରିକେଟ୍‌ର ସୁଯୋଗ ସୀମିତ ଥିବା ସତ୍ୱେ ସେ ଖେଳରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିପାରିଥିଲେ। ଭାରତରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ତେବେ ଆରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବାରୁ ଖେଳାଳିମାନେ ବହୁତ ସମସ୍ୟା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରୟାସ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଦଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଇଥିଲା।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ବୃନ୍ଦା ଭଗତ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଖେଳି ମୋଟ ୨ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୧୧ଟି ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଖେଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଦଳକୁ ସ୍ଥିରତା ଦେବାରେ ଏବଂ ଦଳୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ସୁଦୃଢ କରିବାରେ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୁଯୋଗ କମ୍ ଥିବା ସତ୍ୱେ ତାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଭାରତୀୟ ଦଳ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

## ୧୯୮୨ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ବିଶ୍ୱକପ୍
ବୃନ୍ଦା ଭଗତ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଆୟୋଜିତ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ବିଶ୍ୱକପ୍‌ରେ ଭାରତୀୟ ଦଳର ସଦସ୍ୟା ଭାବେ ଖେଳିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରିଚୟ ବୃଦ୍ଧିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ବିଶ୍ୱକପ୍‌ରେ ତାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ଇତିହାସରେ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

## ଖେଳ ଶୈଳୀ ଓ ଅବଦାନ
ବୃନ୍ଦା ଭଗତ ଦଳୀୟ ଖେଳ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ପାଇଁ ପ୍ରଚାର ଓ ସୁବିଧା ସୀମିତ ଥିଲା, ତଥାପି ସେ ନିଜ ପ୍ରତିଭା ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଓ ଅବଦାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି।

## ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ପ୍ରଭାବ
ଭାରତରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ଉନ୍ନତିର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୁଗରେ ଖେଳିଥିବା ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃନ୍ଦା ଭଗତଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ। ସେମାନଙ୍କ ପରି ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ଅବଦାନରେ ଆଜି ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ବିଶ୍ୱମଞ୍ଚରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ଥାନ ଦାଖଲ କରିପାରିଛି। ତାଙ୍କ ଖେଳଜୀବନ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଇତିହାସର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଂଶ ଭାବେ ରହିଛି।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ
ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବ

**ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ। ସେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ। ସେ କନ୍ନୌଜ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ଲଗାତାର ଦୁଇଥର ସାଂସଦ ରହିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ୨୦୨୪ରୁ ମୈନପୁରୀ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ସଦସ୍ୟ ଅଟନ୍ତି।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପୁଣେ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର)ରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଭାରତୀୟ ସେନା କର୍ଣ୍ଣେଲ୍ ଆର୍.ଏସ୍. ରାୱତ ଏବଂ ଚମ୍ପା ରାୱତଙ୍କ ତିନିଜଣ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟମା କନ୍ୟା। ତାଙ୍କ ପରିବାର ମୂଳତଃ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର। ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପୁଣେ, ବଠିଣ୍ଡା ଏବଂ ଅଣ୍ଡମାନ-ନିକୋବାର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଆର୍ମି ପବ୍ଲିକ୍ ସ୍କୁଲ୍, ନେହରୁ ରୋଡରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।

ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବଙ୍କ ବିବାହ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ଅଖିଲେଶ୍ ଯାଦବଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା। ଅଖିଲେଶ୍ ଯାଦବଙ୍କୁ “ଭଇୟା” ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଯୁବମାନେ ତାଙ୍କୁ “ଡିମ୍ପଲ୍ ଭାବି” ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବ ଫିରୋଜାବାଦ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ଉପନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଭିନେତା ରାଜ ବାବର ଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଅଖିଲେଶ୍ ଯାଦବ ଦ୍ୱାରା 2009 ମସିହାର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଫିରୋଜାବାଦ ଓ କନ୍ନୌଜ—ଉଭୟ ସ୍ଥାନରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିବାରୁ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ସେ କନ୍ନୌଜ ଆସନ ରଖିଥିଲେ।

୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଅଖିଲେଶ୍ ଯାଦବ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ପରେ କନ୍ନୌଜ ଆସନ ଖାଲି ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ହୋଇଥିବା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବ କନ୍ନୌଜରୁ ନିର୍ବିରୋଧ ଭାବେ ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଚୟନିତ ହୋଇଥିଲେ।

ସେ ଦେଶର 44ତମ ନିର୍ବିରୋଧ ଭାବେ ଚୟନିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଚତୁର୍ଥ ନିର୍ବିରୋଧ ସାଂସଦ ଥିଲେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥ ସିଂହ ଶଂଖୱାର (ସଂଯୁକ୍ତ ସମାଜବାଦୀ ଦଳ) ଓ ସଞ୍ଜୁ କଟିୟାର (ନିର୍ଦଳୀୟ) ନାମାଙ୍କନ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦାଖଲ କରିନଥିଲେ।

ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରଥମ ନାରୀ ଥିଲେ ଯିଏ ଲୋକସଭା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ନିର୍ବିରୋଧ ଭାବେ ଚୟନିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେହିପରି ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ପ୍ରୟାଗରାଜ (ଆଲାହାବାଦ ପଶ୍ଚିମ) ଠାରୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦାସ ଟଣ୍ଡନଙ୍କ ପରେ ଏପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଘଟଣା ଥିଲା। ସେ ଏକମାତ୍ର ଏମିତି ନାରୀ ସାଂସଦ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଶ୍ୱଶୁର ମଧ୍ୟ ସେହି ସଦନର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।

୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଜନସାଧାରଣ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ।

ଡିମ୍ପଲ୍ ଯାଦବ ଦେଶରେ ନାରୀ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ସର୍ବଦା ସକ୍ରିୟ ରହନ୍ତି। ସେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭିତ ନାରୀ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ 1090 ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ।

୨୦୧୯ ମସିହାରେ ସେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ଓ ବହୁଜନ ସମାଜ ପାର୍ଟିର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ କନ୍ନୌଜରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୁବ୍ରତ ପାଠକଙ୍କ ନିକଟରେ 10,000ରୁ ଅଧିକ ମତରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୨୨ ମସିହାରେ ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେବାରୁ ମୈନପୁରୀ ଲୋକସଭା ଆସନ ଖାଲି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଉପନିର୍ବାଚନରେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲା ଏବଂ ସେ 2,88,461 ମତରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ତୃତୀୟଥର ପାଇଁ ଲୋକସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

## ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
## ଆଧାର 
{{}ମୁଣ୍ଡିଆ}
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୮ ଜନ୍ମ
ଗିରିଜା ବ୍ୟାସ

**ଗିରିଜା ବ୍ୟାସ** (୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୪୬– ୧ ମେ ୨୦୨୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ, କବୟିତ୍ରୀ ଏବଂ ଲେଖିକା ଥିଲେ। ସେ 15ତମ ଲୋକସଭାର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ ଏବଂ ଚିତ୍ତୋରଗଡ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାହା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଉଦୟପୁର ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ଚାରିଥର ସାଂସଦ ରହିଥିଲେ। ସେ ଭାରତର ପଞ୍ଚମ ଜାତୀୟ ମହିଳା ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଥିଲେ ଏବଂ ଆଠଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗିରିଜା ବ୍ୟାସଙ୍କ ଜନ୍ମ ୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୪୬ ରେ ରାଜସ୍ଥାନର ଉଦୟପୁରଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଶର୍ମା ଏବଂ ଜମୁନା ଦେବୀ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ନାଥୱାରାରେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସେନାନୀ ଏବଂ ମାତା ଜଣେ ଶିକ୍ଷିକା ଓ ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣର ପକ୍ଷପାତୀ ଥିଲେ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ପଡ଼ିଥିଲା।

ସେ ମୋହନଲାଲ ସୁଖଦିଆ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ (ପୂର୍ବରୁ ଉଦୟପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)ରୁ ସ୍ନାତକ ଏବଂ ଦାର୍ଶନିକ ବିଷୟରେ ଏମ୍‌.ଏ. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ “ଗୀତା ଓ ବାଇବେଲର ନୀତିଶିକ୍ଷାର ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ” (1973) ବିଷୟରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ମୋହନଲାଲ ସୁଖାଡିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନ କରିଥିଲେ ଏବଂ 1979–80 ମଧ୍ୟରେ ପୋଷ୍ଟ-ଡକ୍ଟରାଲ୍ ଫେଲୋଶିପ୍ ଅନୁସାରେ ଆମେରିକାର ୟୁନିନ୍ଭରସିଟି ଅଫ ଡେଲୱାରେରେ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।

ଗିରିଜା ବ୍ୟାସ ଆଠଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହାରୁ ତିନୋଟି କବିତା ସଂଗ୍ରହ ଉର୍ଦ୍ଦୁ, ହିନ୍ଦୀ ଓ ଇଂରାଜୀରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ କୃତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ *Ehsaas Ke Par* (ଉର୍ଦ୍ଦୁ କବିତା), *Seep, Samundar Aur Moti* (ହିନ୍ଦୀ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ କବିତା) ଏବଂ *Nostalgia* (ଇଂରାଜୀ କବିତା) ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।

## ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଗିରିଜା ବ୍ୟାସ ଉଦୟପୁରରୁ ରାଜସ୍ଥାନ ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ହରିଦେବ ଯୋଶୀଙ୍କ ସରକାରରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଅନୁମାନ କମିଟିର ସଦସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ରାଜସ୍ଥାନ ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପରେ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସେ 10ତମ ଲୋକସଭାରେ ଉଦୟପୁର ଆସନରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପି ଭି ନରସିଂହା ରାଓଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାରରେ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ବିଭାଗର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଉପମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ୧୯୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ 1996, 1998 ଓ 1999 ମସିହାରେ ପୁନର୍ବାର ଉଦୟପୁରରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ଏହି ଆସନରୁ ଚାରିଥର ସାଂସଦ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୦୯ ମସିହାରେ ସେ ଚିତ୍ତୌଡ଼ଗଡ଼ରୁ 15ତମ ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ମୁଖ୍ୟ ହ୍ୱିପ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ସରକାରରେ ଆବାସନ ଓ ସହର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନିରାକରଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। 2005 ରୁ 2011 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପଞ୍ଚମ ଜାତୀୟ ମହିଳା ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ନାରୀ ଅଧିକାର ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ ପାଇଁ କାମ କରିଥିଲେ।

୨୦୧୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଚିତ୍ତୋରଗଡ଼ରୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରକାଶ ଯୋଶୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

୧୯୯୩ ମସିହାରେ ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କଂଗ୍ରେସର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ହୋଇ ନାରୀମାନଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ସହଭାଗିତା ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ସେ ରାଜସ୍ଥାନ ପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ୧୯୯୦ରୁ ତାଙ୍କ ଦେହାବସାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ତାହାର ମିଡିଆ ବିଭାଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଇଣ୍ଡୋ–ଇଉରୋପିୟ ସିଭିଲ୍ ସୋସାଇଟିର ସଦସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୬ ଜନ୍ମ
ଆବିଦ୍ଜି ଭାଷା

ଆବିଦ୍ଜି ( ଆବିଜି ଏବଂ ଆମ୍ବିଦ୍ଜି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ) ନାଇଜର-କଙ୍ଗୋ ପରିବାରର କ୍ୱା ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ବର୍ଗୀକରଣର ଏକ ଭାଷା । ଏହା ଆଇଭରି କୋଷ୍ଟରେ କୁହାଯାଏ ।

ଏହାର ଦୁଇଟି ଉପଭାଷା ଅଛି: "ଏନୟେମ୍ବେ" ଏବଂ "ଓଗ୍ବ୍ରୁ"। ଏହି ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଏହି ଆବିଦ୍ଜି-ଭାଷୀ ଜାତିଗତ ଗୋଷ୍ଠୀର ସଦସ୍ୟମାନେ ନିଜକୁ ସୂଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକର ପଡ଼ୋଶୀମାନେ ଏହି ଭାଷାକୁ ଆମ୍ବିଦ୍ଜି ନାମ ଦେଇଥିଲେ।

## ଗ୍ରାମ
ଏହି ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ଆବିଦ୍ଜି ଭାଷା କୁହାଯାଏ:

## ଲେଖିବା ପ୍ରଣାଳୀ
ଆବିଦ୍ଜିକୁ ଲାଟିନ୍ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ସହିତ ଲେଖାଯାଇଛି, ଆଇଭୋରି କୋଷ୍ଟର ଭାଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାରିକ ଲେଖାର ଗ୍ରାଫିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି। ଅପସିଲନ୍ ⟨Ʊ, ʊ⟩ ଅକ୍ଷରକୁ ପ୍ରାୟତଃ ହୁକ୍ ⟨Ʋ, ʋ⟩ ସହିତ V ସହିତ ବଦଳାଯାଇଥାଏ ।

ନାସିକା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ⟨n⟩ ( ⟨p⟩ ଏବଂ ⟨b⟩ ପୂର୍ବରୁ ⟨m⟩ ) ସହିତ ଲେଖାଯାଏ : ⟨an, en, an, in, on, on, un, ʊn କିମ୍ବା ʋn, ɩn⟩ ।

## ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ
### ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି
### ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
/ e / ବ୍ୟତୀତ ସମସ୍ତ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ବିପରୀତ ନାସିକା ସ୍ୱର ଅଛି। 

ଆବିଦ୍ଜିର ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ ସ୍ୱର ସମନ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ : ଏହାର ୯ଟି ସ୍ୱରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସମୟରେ ଜିଭର ମୂଳର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଆଧାର କରି ଦୁଇଟି ସେଟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

/i, e, u, o/ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ସାମ୍ନାରେ ଥାଏ କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ଜିଭର ମୂଳ ସହିତ ମୁଖର ଆଗ ଭାଗରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।
ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ /ɩ, ɛ, ʋ, ɔ/ କୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଏ କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ପଛପଟେ ମୂଳ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।
କ୍ରିୟାଗତ ରୂପରେ /a/ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପ୍ରତ୍ୟାହାରିତ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପରି ବ୍ୟବହାର କରେ, କିନ୍ତୁ ନାମମାତ୍ର ରୂପରେ, ଏହା ସମ୍ମୁଖ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟାହାରିତ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଉଭୟ ସହିତ ଦେଖାଯାଇପାରେ (ଉଦାହରଣ: atingbre: "trail"; abrɛbɛ: "ପାଇନାସ")
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଦୁଇଟି ସେଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ଅଟେ: yɔfʋ: ପ୍ରେମ; kikeu: "ହଲାଇବା"।
ଏହି ସମସ୍ତ ୯ଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣକୁ ଅନୁନାସିକା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆବିଦ୍ଜିରେ କେବଳ ଖୋଲା ସିଲେବଲ୍ ଅଛି, ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଉଛି ଡାର୍ ସାɛ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମ ସିଲେବଲ୍ : "ଧାତୁ ପାତ୍ର", ସମ୍ଭବତଃ ଏକ ଋଣ ଶବ୍ଦ।

## ଟୋନ୍
ଆବିଦ୍ଜି ଏକ ସ୍ୱର ଭାଷା । ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦାଂଶର ପିଚ୍ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କିମ୍ବା କ୍ରିୟାର ସଂଯୁକ୍ତ ରୂପରେ ଏକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଆବିଦ୍ଜି ଦୁଇଟି ଧ୍ୱନିମୟ ସ୍ୱର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଉଚ୍ଚ / ˦ / ଏବଂ ନିମ୍ନ / ˨ / ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ସ୍ୱର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ (ଯଥା kpan (H): "ସମସ୍ତ"; kpan (HL): "ମାନବ")।

## ବ୍ୟାକରଣ
ଭାଷାର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟାକରଣଗତ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାର ଵାଚ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂରଚିତ। ଆବିଦ୍ଜିରେ ୪ଟି କ୍ରିୟା ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛି ଯାହା ସ୍ୱର ଏବଂ ସିଲାବିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମିଶ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ।

ପ୍ରଥମ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏକକ ଶବ୍ଦ ମୂଳ ସହିତ କ୍ରିୟା ଅଛି ଯାହା ମଡ୍ୟୁଲେଟେଡ୍ ସ୍ୱରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ ନାହିଁ (ଯଥା mɩkan: " ମୁଁ କହୁଛି" (L - H))

ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏକକ ଶବ୍ଦ ମୂଳ ସହିତ କ୍ରିୟା ଅଛି ଯାହା ଏକ ମଡ୍ୟୁଲେଟେଡ୍ ସ୍ୱର ବହନ କରିପାରେ (ଯଥା mɩkan: "ମୋ ପାଖରେ ଅଛି" (L - HL))

ତୃତୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏକ ପଲିସିଲାବିକ୍ ମୂଳ ସହିତ କ୍ରିୟା ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସିଲାବଲ୍ କେବଳ ଏକକ ସ୍ୱର ବହନ କରିପାରିବ (ଯଥା ମୁବୁଟୁ: "ମୁଁ ପଚାରୁଛି" (L - H - L))

ଚତୁର୍ଥ ଗୋଷ୍ଠୀରେ କେବଳ ୫ଟି ସାଧାରଣ କ୍ରିୟା ("ଯିବା"; "ଆସିବା"; "ଖାଇବା"; "ମରିବା"; ଏବଂ "ଲଢ଼ିବା") ଅଛି ଯାହା ପାଇଁ କ୍ରିୟା ମୂଳ h ର ଏକ କ୍ରମ ପରେ ଏକ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ('hi'), ଦୁଇଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ('ie') ର ଏକ କ୍ରମ ଏବଂ ʔ ର ଏକ କ୍ରମ ପରେ ତିନୋଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ଯାହା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗ/କାଳରେ କ୍ରିୟାର ସଂଯୋଜନ ଉପରେ ଆଧାରିତ (ଯଥା mehi: "ମୁଁ ଆସିବି"; mie : "ମୁଁ ଆସିବି"; ʔieu: "ଆସିବା" (ଅସୀମ))

## ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତ୍ମକ ପାର୍ଥକ୍ୟ
ଏନିମ୍ବେ ଏବଂ ଓଗ୍ବ୍ରୁ ଉପଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଶବ୍ଦଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ :

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା
ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତ

**ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତ ରୋନକନ** (ଜନ୍ମ ୨୮ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଓ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ । ସେ ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁମ୍ବାଇ ନର୍ଥ-ୱେଷ୍ଟ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ୧୪ତମ ଲୋକସଭାକୁ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୦୯ ରୁ ସେ ମୁମ୍ବାଇ ନର୍ଥ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ୧୫ତମ ଲୋକସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ୨୦୧୪ ଓ ୨୦୧୯ ମସିହାର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପୂନମ ମହାଜନ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)ଙ୍କ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତଙ୍କ ଜନ୍ମନାମ ପ୍ରିୟା ବଲରାଜ ଦତ୍ତ । ସେ ଅଭିନେତା ଓ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ସୁନିଲ ଦତ୍ତ ଏବଂ ଅଭିନେତ୍ରୀ ନର୍ଗିସ ଦତ୍ତଙ୍କ କନ୍ୟା । ସେ ପଞ୍ଜାବୀ ମୂଳର ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବମ୍ବେ (ମୁମ୍ବାଇ)ରେ ଜନ୍ମ ଓ ଲାଳିତ-ପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା-ମାତା ଉଭୟେ ଇଣ୍ଡିଆନ ନ୍ୟାସନାଲ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପିତା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।

ସେ ଅଭିନେତା ସଞ୍ଜୟ ଦତ୍ତ ଙ୍କ ଭଉଣୀ ଏବଂ ନମ୍ରତା ଦତ୍ତଙ୍କ ସହୋଦରୀ । ସଙ୍ଗୀତ ସୃଷ୍ଟା ଯାଦନବାଇ ତାଙ୍କ ଆଇ ଥିଲେ ଏବଂ ଅଭିନେତା ଅନୱର ହୁସେନ ତାଙ୍କ ମାମା ଥିଲେ । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସହିତ *Mr and Mrs Dutt: Memories of our Parents* ନାମକ ସ୍ମୃତିଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।

ସେ ସୋଫିଆ କଲେଜ ଫର ଉଇମେନ, (University of Bombay) ରୁ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଏ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ନ୍ୟୁୟର୍କ ସିଟିର Center for the Media Arts ରୁ ଟେଲିଭିଜନ ପ୍ରଯୋଜନାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିପ୍ଲୋମା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ।

## ରାଜନୀତି 
୧୯୮୭ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ମୁମ୍ବାଇରୁ ଅମୃତସର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥିବା ‘ମହାଶାନ୍ତି ପଦଯାତ୍ରା’ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ପିତା ସୁନିଲ ଦତ୍ତଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ଲୋକସଭା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଶିବ ସେନା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ୧,୭୨,୦୪୩ ଭୋଟରେ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ ।

୨୦୦୯ ମସିହାରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ଜିତି ମୁମ୍ବାଇ ନର୍ଥ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲର ସାଂସଦ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଅଲ୍-ଇଣ୍ଡିଆ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ସଚିବ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୪ ଓ ୨୦୧୯ ମସିହାର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପୂନମ ମହାଜନଙ୍କ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 
ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପରେ ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତ ଟେଲିଭିଜନ ଓ ଭିଡିଓ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ମିଡିଆ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବମ୍ବେ ଦଙ୍ଗା ସମୟରେ ଓ ପରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇରେ ମୁସଲିମ ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ସହ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଧମକମୂଳକ ଫୋନ କଲ୍ ଓ ସାଧାରଣ ଉତ୍ପୀଡନ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିବା କହିଥିଲେ ।

ସେ ନର୍ଗିସ ଦତ୍ତ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା । ଏହି ସଂସ୍ଥାକୁ ତାଙ୍କ ପିତା ସୁନିଲ ଦତ୍ତ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ମା’ ନର୍ଗିସ ଦତ୍ତଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତ ଏହାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଆଗେଇ ନେଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତ ୨୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୩ ରେ ଓୱେନ ରୋନକନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ରୋନକନ ‘ଓରେଞ୍ଜୁସ୍ ଏଣ୍ଟରଟେନମେଣ୍ଟ’ ଓ ‘ଫାଉଣ୍ଟେନହେଡ୍ ପ୍ରୋମୋସନ୍ସ ଏଣ୍ଡ ଇଭେଣ୍ଟସ୍ ପ୍ରା.ଲି.’ ନାମକ କମ୍ପାନୀ ସହ ସଂପୃକ୍ତ । ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି—ସିଦ୍ଧାର୍ଥ (ଜନ୍ମ ୨୦୦୫) ଏବଂ ସୁମୈର (ଜନ୍ମ ୨୦୦୭) ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ ଜନ୍ମ
ମୈଥିଳୀ ଠାକୁର

**ମୈଥିଲୀ ଠାକୁର** (ଜନ୍ମ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟିକା ଓ ରାଜନେତ୍ରୀ। ସେ ମୈଥିଲୀ ଓ ଭୋଜପୁରୀ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଯାହାରେ ଛଠ ଗୀତ ଓ କଜରୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷାର ବଲିଉଡ୍ କଭର୍ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକସଙ୍ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଗାଇଥାନ୍ତି। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟା ଭାବେ ଅଲିନଗର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ୨୦୨୫ ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଜିତି ୨୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସ୍କ ବିଧାୟିକା ହୋଇ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

## ଜୀବନ ପରିଚୟ 
ମୈଥିଲୀ ଠାକୁରଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୫ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୦ ରେ ବିହାରର ମଧୁବନି ଜିଲ୍ଲାର ବେନିପଟ୍ଟି ନାମକ ଛୋଟ ଶହରରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ରମେଶ ଠାକୁର ସେଠାକାର ଜଣେ ଲୋକପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗୀତକାର ଥିଲେ ଏବଂ ମାତା ଭାରତୀ ଠାକୁର ଜଣେ ଗୃହିଣୀ । ତାଙ୍କ ନାମ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଛୋଟ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି—ଋଷଭ ଓ ଆୟାଚୀ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଯାତ୍ରାରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି; ଋଷଭ ତବଲା ବଜାନ୍ତି ଏବଂ ଆୟାଚୀ ଗାୟନରେ ସହଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭାକୁ ଅନୁଭବ କରି ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ପାଇବା ପାଇଁ ରମେଶ ଠାକୁର ପରିବାର ସହ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ନିକଟର ଦ୍ଵାରକାରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ। ମୈଥିଲୀ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସେଠାର ବାଲ ଭବନ ଇଣ୍ଟରନେସନାଲ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପଢ଼ାଶୁଣା ସହ ସେମାନେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, ହାର୍ମୋନିଅମ୍ ଓ ତବଲାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପାଇଥିଲେ।

## ସଙ୍ଗୀତ ଜୀବନ 
ମୈଥିଲୀଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଯାତ୍ରା ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ସା ରେ ଗା ମା ପା ଲିଟିଲ୍‌ ଚାମ୍ପ୍ସରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ରିଆଲିଟି ଶୋ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ପରିଚିତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଚାରି ବର୍ଷ ପରେ ସେ *ଇଣ୍ଡିଆନ ଆଇଡଲ ଜୁନିଅର*ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପରେ *ରାଇଜିଂ ଷ୍ଟାର*ରେ ରନର୍-ଅପ୍ ହୋଇ ସେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

୨୦୧୭ ମସିହାରେ *ରାଇଜିଙ୍ଗ୍ ଷ୍ଟାର* ସିଜନ୍–1 ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ସେ ପ୍ରଥମ ଫାଇନାଲିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ‘ଓମ୍ ନମଃ ଶିବାୟ’ ଗୀତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେ ସିଧାସଳଖ ଫାଇନାଲ୍‌କୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ଦୁଇଟି ଭୋଟ୍‌ର ଅନ୍ତରରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ତାଙ୍କର ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଭିଡିଓଗୁଡ଼ିକ ଯୁଟ୍ୟୁବ୍ ଓ ଫେସବୁକ୍‌ରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଦର୍ଶନ ପାଇଛି।

ସେ ସାଧାରଣତଃ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଋଷଭ ଓ ଆୟାଚୀଙ୍କ ସହ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ମଧୁବନୀର ବ୍ରାଣ୍ଡ ଏମ୍ବାସାଡର୍ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ “ଆଇ ଜିନିଅସ୍ ୟଂ ସିଙ୍ଗିଂ ଷ୍ଟାର” ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ “ହାଁ ରବ୍ବା” ନାମକ ଏକ ସଙ୍ଗୀତ ଆଲ୍ବମ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ମାଧ୍ୟମରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଅନୁସରଣକାରୀ ଅଛନ୍ତି।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
ମୈଥିଲୀ ଠାକୁର ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନରେ ବହୁ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି।

*ନ୍ୟାସନାଲ୍ କ୍ରିଏଟର୍ସ ଅୱାର୍ଡ***:** ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ପ୍ରଥମ ନ୍ୟାସନାଲ୍ କ୍ରିଏଟର୍ସ ଅୱାର୍ଡ ଅବସରରେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ “କଲ୍ଚରାଲ୍ ଏମ୍ବାସାଡର୍ ଅଫ୍ ଦ ଇୟର୍” ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ।

*ଏନ୍‌ଏଚ୍‌ଆର୍‌ସିସିବି ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରାଇଡ୍ ଅୱାର୍ଡ***:** National Human Rights and Crime Control Bureau ଦ୍ୱାରା ୩୦ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୨ ରେ ସେ NHRCCB ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରାଇଡ୍ ଅୱାର୍ଡରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ଅଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୦ ଜନ୍ମ
ଅବନୟୋମ ଭାଷା

ଅବନୟୋମ ଭାଷା, (ଯାହା ବାକୋର୍ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ), ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାରେ କଥିତ ଏକ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର ଅଂଶ ଏବଂ ଏକୋଇଡ଼ ଭାଷା ଉପପରିବାରରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଅବନୟୋମ ଭାଷା ପ୍ରାଧାନତଃ ନାଇଜେରିଆର କ୍ରସ ରିଭର ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଅବନୟୋମ ଜନଜାତି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୁଏ ।

## ଭାଷା ପରିବାର ଏବଂ ବର୍ଗୀକରଣ
ଅବନୟୋମ ଭାଷା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ପରିବାରର ବିଶାଳ ଶାଖାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ବାଣ୍ଟୋଇଡ୍ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀର ସଦସ୍ୟ ଓ ବାଣ୍ଟୁ ଭାଷା ସହ ବହୁତ ନିକଟତର ଅଟେ । ଯଦିଓ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣ୍ଟୁ ଭାଷା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଧ୍ୱନି, ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଶବ୍ଦଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବାଣ୍ଟୁ ଭାଷାମାନଙ୍କ ସହ ସାମ୍ୟ ରଖିଥାଏ ।

ଏହାର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଜନ ଭାଷାବିଦ୍ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧ୍ୟୟନର ବିଷୟ ରହିଛି, କାରଣ ଏକୋଇଡ୍ ଭାଷା ଦକ୍ଷିଣ ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା ବିଭିନ୍ନତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ।

## ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରସାର ଓ ବକ୍ତା ସଂଖ୍ୟା
ଅବନୟୋମ ଭାଷା ପ୍ରଧାନତଃ କ୍ରସ୍ ରିଭର୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ର ଇକୋମ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ହୁଏ । ୧୯୮୬ ମସିହାର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୧୨,୫୦୦ ଲୋକ ଏହି ଭାଷା କଥା ହେଉଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଖ୍ୟା କେତେ ଅଛି ତାହା ପାଇଁ ନୂତନ ତଥ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଉଛି । ଅବନୟୋମ ଜନଜାତି ଏକ ସଂଘଟିତ ସାମୁଦାୟିକ ଗଠନ ରଖେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି ।

## ସାମାଜିକ ଗଠନ ଓ ସମୁଦାୟ
ଅବନୟୋମ କେବଳ ଭାଷା ନୁହେଁ, ଏକ ବଂଶ କିମ୍ବା ୱାର୍ଡ୍ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଇକୋମ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବନୟୋମ ସମୁଦାୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ କିଛି ଗ୍ରାମ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ହେଲେ – ଏଡୋର, ଆବାଙ୍ଗୋର୍କ, ଆକୁମାବାଲ, ଆବିଣ୍ଟି, ଙ୍କିମ୍, ଙ୍କାରାସି ୧, ଙ୍କାରାସି ୨, ଆବାଙ୍କାଙ୍ଗ, ଏଟିକ୍ପେ ଏବଂ ଙ୍କୋନଫାପ୍ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆବାଙ୍କାଙ୍ଗକୁ ଅବନୟୋମ ସମୁଦାୟର “ମାତୃଭାଷା” ବୋଲି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ସାମୁଦାୟିକ ଗଠନ ଭାଷାର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପରମ୍ପରା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଭାଏ ।

## ଭାଷାଗତ ବିଶେଷତା
ଅବନୟୋମ ଏକ ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ଭାଷା । ଅର୍ଥାତ୍, ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚତା ଓ ନିମ୍ନତା ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ । ଏଥିରେ ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷାମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ବିଶେଷ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଖାଯାଏ । ବିଶେଷ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ଗଠନରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ସମନ୍ୱୟ ରହିଥାଏ । କ୍ରିୟାପଦର ରୂପାନ୍ତରଣ ଓ ବଚନ ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଗଠନ ରଖେ । ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ଓ.ଇ. ଆସିନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାକୋର ଭାଷାର ଧ୍ୱନିତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଏହି ଭାଷାର ଗଠନ ଓ ଧ୍ୱନି ବିଶ୍ଳେଷଣକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ ।

## ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ଅବନୟୋମ ଭାଷା ସେହି ସମୁଦାୟର ଲୋକକଥା, ପାରମ୍ପରିକ ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଧାର୍ମିକ ଆଚାର-ବିଚାରର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ପିଢି ଦର ପିଢି ଐତିହ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁସରଣ ହୁଏ । ଏହା ଭାଷା ସମୁଦାୟର ପରିଚୟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ଦୃଢ଼ କରେ ।

## ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ
ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ଓ ସହରୀକରଣର ପ୍ରଭାବରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଭଳି ଅବନୟୋମ ମଧ୍ୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ । ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଯୁବ ପିଢି ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତୃଭାଷା ବ୍ୟବହାର କମିଛି । ତଥାପି ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟ ଓ ଭାଷା ଗବେଷକମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଭାଷାର ଲିପିବଦ୍ଧକରଣ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଚାଲିଛି । ଭବିଷ୍ୟତର ପିଢି ପାଇଁ ଏହାକୁ ସଜୀବ ରଖିବାରେ ସମୁଦାୟ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।ସମଗ୍ର ଭାବେ, ଅବନୟୋମ ଭାଷା ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା ବିବିଧତାର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଂଶ ଓ ଏହାର ଗଭୀର ଭାଷାତ୍ମକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟ ରହିଛି ।

## ଉତ୍ସଗୁଡିକ
*Asinya, O.E. 1987. A reconstruction of the Segmental phonology of Bakor (an Ekoid Bantu language). M.A. Linguistics, University of Port Harcourt

## ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ
* Abanyom basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
* Listen to a sample of Abanyom from Global Recordings Network

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା
ଆବୁଆ ଭାଷା

ଆବୁଆ ଭାଷା, (ଯାହା: ଆବୁଆନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ), ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାର ନାଇଜେରିଆର ରିଭରସ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ରେ କଥିତ ଏକ ମୂଳ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହି ଭାଷା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ଡେଲ୍ଟା ଶାଖାର ଅଂଶ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାର ISO 639-3 କୋଡ୍ “abn” ଅଟେ । ଆବୁଆ ଭାଷା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଆବୁଆ ଜନଜାତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭାଷା ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିକ ଅଟେ । 

## ଭାଷା ପରିବାର ଏବଂ ବର୍ଗୀକରଣ
ଆବୁଆ ଭାଷା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏବଂ ଏହାର ଅନ୍ୟତମ ବଡ଼ ଶାଖା ଏଟଲାଣ୍ଟିକ–କଙ୍ଗୋ, ବେନୁଏ–କଙ୍ଗୋ ଓ କ୍ରସ୍ ରିଭର ଶାଖା ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାପିଛି । ଏହି ପରିବାରର ଭାଷା ଆଫ୍ରିକାର ଭାଷା ବିଭିନ୍ନତାର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ । ଆବୁଆ ଦକ୍ଷିଣ ନାଇଜେରିଆର ଆବୁଆ-ଓଡୁଆଲ୍ ଲୋକାଲ ଗଭର୍ନମେଣ୍ଟ ଏରିଆରେ ବିଶେଷ ଭାବେ କଥିତ ହୁଏ ।

## ପ୍ରଚଳନ ଓ ଜନସଂଖ୍ୟା
ଆବୁଆ ଭାଷା ଆନୁମାନିକ ଭାବେ ଅନେକ ହଜାର (ଅନୁମାନ ୨୦,୦୦୦-୩୦,୦୦୦) ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୁଏ, ବେଶିଭାଗ ଲୋକ ଗ୍ରାମୀଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ, ପରମ୍ପରାଗତ କାର୍ଯ୍ୟ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ମହୋତ୍ସବରେ ଏହି ଭାଷା ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ନାଇଜେରିଆର ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଟିଙ୍ଗ ଭାଷାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆବୁଆ ଭାଷା ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ ଭାବେ ରହିଛି ।

## ଭାଷାର ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରସାର
ଆବୁଆ ଭାଷା ପ୍ରାଧାନତଃ ନାଇଜେରିଆର ରିଭର୍ସ ଷ୍ଟେଟ୍ ର ଆବୁଆ-ଓଡୁଆଲ୍ ଏଲାକା, ସହର ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଉଭୟରେ କଥିତ ହୁଏ । ଏହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପାରମ୍ପରିକ ସଂସ୍କୃତି, କୃଷି, ମାଛ ଚାଷ, ଓ ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ଶୈଳୀରେ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥାଏ ।

## ଭାଷା ଗଠନ ଓ ବ୍ୟାକରଣ
ଆବୁଆ ଭାଷାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଟୋନାଲ୍ (ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ, ନିମ୍ନ) ପ୍ରଣାଳୀ ଅଛି, ଯାହା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିବାହ କରେ । ଆବୁଆର ଧ୍ୱନି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଅକ୍ଷରମାଳାର ଗଠନ ଲାଟିନ୍ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରିଛି, ଯାହାକୁ ପ୍ରଥମେ ୧୯୭୧ ରେ ପ୍ରକାଶିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏକ ଶବ୍ଦକୋଷ ଓ ବାଇବେଲ୍ ଅନୁବାଦ ଭି ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ଯାହା ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । 

## ଲେଖିବା ପ୍ରଣାଳୀ
## ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ
##### ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ
##### ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
## ଟୋନ୍
* ଆବୁଆର ତିନୋଟି ସ୍ୱର ଅଛି: ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ ଏବଂ ନିମ୍ନ।
ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରକୁ ଏକ ତୀବ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ (á) ସହିତ ସୂଚିତ କରାଯାଇପାରିବ, ଏବଂ ନିମ୍ନ ସ୍ୱରକୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଉଚ୍ଚାରଣ (à) ସହିତ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇପାରିବ। ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱର ଚିହ୍ନିତ ନୁହେଁ।
* ତାଳଧ୍ୱନି ସୂଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ପରେ ' ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ k' = [kʲ]

## ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ
ଆବୁଆ ଭାଷା ସଂପୃକ୍ତ ଜନଜାତି ମାନଙ୍କର ସଂସ୍କୃତି, କଥାକାହାଣୀ, ଗୀତ, ନାଚ ଓ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଏକ ମୂଳ ଭାଗ ଅଟେ । ଏହା ସମୁଦାୟର ପରମ୍ପରାଗତ ମୂଲ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ଶୈଳୀକୁ ପରିଚୟ କରାଇ ଦେଇଥାଏ । ଭାଷାରେ ସଂଗୀତ ଓ କଥା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଲୋକଙ୍କର ଆଧାତ୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରେ । ଆବୁଆ ଭାଷା ହେଉଛି ଆବୁଆ ଲୋକଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପରିଚୟର ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଂଶ। ଏହାର ଏକ ଜଟିଳ ଭାଷାଗତ ଗଠନ ଅଛି, ଯାହା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ତଥାପି, ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାଇଜେରିଆନ୍ ଭାଷାର ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ ଏହି ଭାଷା ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ଜଣେ ଭାଷାଗତ ନୃବିଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ, ଆବୁଆ ଭଳି ଛୋଟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଚିହ୍ନିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଭାଷାଗତ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଭାବରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

## ଅଧିକ ପଠନ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା
ତୃପ୍ତି ଦେଶାଇ

**ତୃପ୍ତି ଦେଶାଇ** (ଜନ୍ମ ୧୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଏବଂ ଭୂମାତା ବ୍ରିଗେଡ଼ ଓ ଭୂମାତା ଫାଉଣ୍ଡେସନର ସ୍ଥାପିକା । ପୁଣେ ଆଧାରିତ ଏହି ସଂଗଠନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ ଅଧିକାର ଦେବା ପାଇଁ ଅଭିଯାନ ଚାଲାଇଛନ୍ତି । ସେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶନି ସିଗ୍ନାପୁର ମନ୍ଦିର, ହାଜି ଅଲି ଦରଘା, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର, କୋହ୍ଲାପୁର ଏବଂ ତ୍ରୟମ୍ବକେଶ୍ଵର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଭଳି ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ । ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ସେ କେରଳର ଶବରୀମାଳା ମନ୍ଦିର ରେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।

୨୦୧୨ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ପୁଣେ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଥିଲେ । ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ସେ ବିଗ୍‌ ବସ୍‌ ମରାଠୀ-୩ ରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଭାବେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୪୯ତମ ଦିନରେ ବାହାର ହୋଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ତୃପ୍ତି ଦେଶାଇଙ୍କ ଜନ୍ମ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ନିପାଣୀ ତହସିଲରେ ୧୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୫ ରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ପରିବାର ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ତାଙ୍କ ମା’ ତାଙ୍କୁ ଓ ଦୁଇ ଭାଇ-ଭଉଣୀଙ୍କୁ ପାଳନପୋଷଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ପୁଣେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀମତି ନାଥୀବାଇ ଠାକରେସେ Women's University ର କ୍ୟାମ୍ପସରେ ହୋମ ସାଇନ୍ସ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରିବାରିକ ସମସ୍ୟା କାରଣରୁ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ପରେ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ କରିଥିଲେ । ଦେଶାଇ ୨୦୦୬ ମସିହାରୁ ବିବାହିତ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଶାନ୍ତଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ କୋଲହାପୁରର ଗଗନଗିରି ମହାରାଜଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ।

## କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 
୨୦୦୩ ମସିହାରେ ସେ ‘କ୍ରାନ୍ତିବୀର ଝୋପଡ଼ି ବିକାସ ସଂଘ’ ସହିତ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଝୋପଡ଼ିବାସୀମାନଙ୍କ ପୁନର୍ବାସ ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୭ ରୁ ୨୦୦୯ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅଜିତ କୋ-ଅପରେଟିଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅନିୟମିତତା ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୯ ଜାନୁଆରୀରେ ସେ ତାତ୍କାଳିକ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ Ajit Pawar ବିରୋଧରେ ଦଳକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ।

୨୦୧୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଗିରଫ ପରବାନା ଜାରି ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ଜାମିନରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦ ରେ ସେ ‘ଭୂମାତା ବ୍ରିଗେଡ୍’ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯାହାର ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫,୦୦୦ କୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସେ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ ଆନ୍ଦୋଳନ 
୨୦୧୫ ନଭେମ୍ବରରେ ଶନି ଶିଙ୍ଗଣାପୁର ମନ୍ଦିରରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ନିଷେଧ ଥିବା ସମୟରେ ଏକ ମହିଳା ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଦେଶାଇ ଓ ତାଙ୍କ ବ୍ରିଗେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ । ପରେ ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲା ଆଦାଲତ ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶକୁ ସଂବିଧାନିକ ଅଧିକାର ଆଧାରରେ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ୮ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୬ (ଗୁଡ଼ି ପାଡ଼ୱା ଦିନ) ସେ ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।

ପରେ ସେ କୋଲହାପୁରର ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ଓ ନାଶିକ ନିକଟସ୍ଥ ତ୍ରିମ୍ବକେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୬ ଏପ୍ରିଲରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇର ହାଜି ଅଲି ଦରଘାହରେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ; ପ୍ରଥମ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ୧୨ ମେ ୨୦୧୬ ରେ ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଥିଲେ, ଯଦିଓ ଅନ୍ତର୍ମହଳରେ ପ୍ରବେଶ ମିଳିଲା ନାହିଁ।

୨୦୧୮ ନଭେମ୍ବରରେ ସେ କେରଳର ଶବରୀମାଳା ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ୨୦୧୮ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ରାୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିବାଦ ହେତୁ ସେ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚି ପାରିନଥିଲେ ଏବଂ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଅବରୋଧ ହେବା ପରେ ଫେରି ଯାଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ