କୌମୁଦୀ କାହାଣୀ (ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ)

thumb|1. Vikramaditya Memorial, Ujjain
**କୌମୁଦୀ କାହାଣୀ** ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନର ସପ୍ତମ ପ୍ରତିମା କହିଥିବା କାହାଣୀ । ସେ ରାଜା ଭୋଜଙ୍କୁ ରାଜା ବିକ୍ରମଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ଏବଂ ଏହି ସିଂହାସନ ପ୍ରାପ୍ତିର କଥା କହିଥିଲା  । ତେବେ ଭାଷାଭେଦରେ ଏହି କାହାଣୀ ଗୁଡିକରେ ବିଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ରାଜା ଭୋଜ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣ ସଂପନ୍ନ ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ବିସ୍ତୃତ ପୂଜା-ଉପାସନା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ । କିନ୍ତୁ ସପ୍ତମ ଦିନ ଯେତେବେଳେ ସେହି ସିଂହାସନର ସପ୍ତମ ପାହାଚ ଚଢି ସିଂହାସନରେ ବସିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଅନ୍ତେ, ସେଥିରେ ଥିବା ପ୍ରତିମା ହସିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଅବାକ ହୋଇ ରାଜା ଭୋଜ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କାହିଁକି ହସୁଛ?” ରତ୍ନ ମଞ୍ଜରୀ ନମକ ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିମା କହିଲେ — “ମହାରାଜ, ଏହି ସିଂହାସନ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ ।  ଆପଣ ଏହାକୁ ପାଇବାରେ ଧନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ମହାନ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ ହେବାକୁ ପଡିବ। ସେତେବେଳେ ଯାଇ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ । ନଚେତ ଏଥିରେ ବସିବା ପ୍ରୟାସ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ଜନ୍ମାଉଥିବ।”

ରାଜା ଭୋଜ ଏହା ଶୁଣି ଚକିତ ହେଲେ ଓ ସେହି ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ବିନମ୍ରତାପୂର୍ବକ ଅନୁରୋଧ କଲେ — “ମତେ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ, ତାଙ୍କ ଶାସନ ଓ ମହିମା ସମ୍ପର୍କରେ ସବୁ କଥା କହ ।” ତା’ପରେ ସପ୍ତମ ପ୍ରତିମା କୌମୁଦୀ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହା ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନର ସପ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲା । ସେ ରାଜା ବିକ୍ରମଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଏବଂ ଏହି ସିଂହାସନ ପ୍ରାପ୍ତିର କଥା କହିଥିଲା ।

## ସପ୍ତମ କାହାଣୀ 
ସପ୍ତମ ପ୍ରତିମା କୌମୁଦୀ କହିଥିବା କଥା ଏପରି ଥିଲା — ଗୋଟେ ରାତିରେ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ନିଜ ଶୟନକକ୍ଷରେ ଶୋଇଥିଲେ । ହଠାତ୍ ସେ ଦୁଃଖଭରା କାନ୍ଦଣାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ନିଦରୁ ଉଠିଲେ । ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣିଲେ, ଶବ୍ଦଟି ଖିପ୍ରା ନଦୀ ଆରପାରରୁ ଆସୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଗୋଟେ ନାରୀ ବିଲାପ କରୁଥିଲା । ସେ ତୁରନ୍ତ ରାଜପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ତରବାରୀ ସହ ଶବ୍ଦର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଖିପ୍ରା ନଦୀ ତଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଶବ୍ଦଟି ନଦୀର ଆରପାରିରୁ ଆସୁଛି । ସେ ନଦୀ ଆର ପାରି ଯାଇ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ନାରୀ କାନ୍ଦୁଛି । ରାଜା ତାକୁ ପଚାରିଲେ କାହିଁକି ସେ ଏପରି କାନ୍ଦୁଛି । ନାରୀ କହିଲେ ଯେ ସେ ଅନେକଙ୍କୁ ନିଜ ଦୁଃଖ କହିଛି କିନ୍ତୁ କେହି ସହାୟତା କରିନାହାନ୍ତି । ରାଜା ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ ଯେ ସେ ଯଥା ସମ୍ଭବ ସବୁ ସହାୟତା କରିବେ । ନାରୀ କହିଲା ଯେ ସେ ଗୋଟିଏ ଚୋରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ଵାମୀକୁ ନଗର କଟୁଆଳ ଧରି ଗଛରେ ଟାଙ୍ଗିଦେଇଛନ୍ତି । ରାଜା ପଚାରିଲେ — “ତାହେଲେ ତୁମେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କି?” ସେ କହିଲା , “ନା, ନ୍ୟାୟ ଠିକ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ସ୍ଵାମୀକୁ ନ ଖାଇ ନ ପିଇ ରହିବା ଦେଖି ସହି ପାରୁନି । ନ୍ୟାୟରେ ଏହା କୁହାଯାଇନାହିଁ ଯେ ସେ ଭୋକରେ ରହିବାକୁ ପଡିବ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।” ରାଜା ପଚାରିଲେ ଯେ ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କରିନାହାନ୍ତି କାହିଁକି । ନାରୀ କହିଲେ, “ସେ ଗଛ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ଯେ ମୁଁ ଏକା ଗଛ ଉପରକୁ ଯାଇପାରୁନି, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଭୟରେ କେହି ମୋର ସହାୟତା କରୁନାହାନ୍ତି ।” ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ, ଚାଲ, ମୋ ସହ ଆସ ଏବଂ ମୋ କାନ୍ଧରେ ଚଢି ତୁମ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ।” କିନ୍ତୁ ସେ ନାରୀ ବାସ୍ତବରେ ପିଶାଚିନୀ ଥିଲା ଏବଂ ଲଟକିଥିବା ଲୋକ ତାଙ୍କ ସ୍ଵାମୀ ନୁହେଁ । ସେ ରାଜାଙ୍କ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏହି ଲୋକକୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଗଛ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ପିଶାଚିନୀ ସେହି ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଇଦେଲା । ତୃପ୍ତ ପାଇ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା , “ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା ଦାନ ମା ଗ।” ବିକ୍ରମ କହିଲେ — “ମୋ ପ୍ରଜା କେବେ ଭୋକ ଉପାସରେ ନ ରହୁନ୍ତୁ, ମୋତେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପାତ୍ର ଦିଅ, ଯଦ୍ୱାରା ମୁଁ  ମୋ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବି ।” ସେ ପିଶାଚିନୀ କହିଲା — “ମୁଁ ଦେଇପାରିବିନି, କିନ୍ତୁ ମୋ ଭଉଣୀ ଦେଇପାରିବ।” ସେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ନଦୀ ଆରପାରେ ଗୋଟିଏ ଝୁମ୍ପୁଡିକୁ ନେଲା । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ଡାକି ସେ ରାଜାଙ୍କ ପରିଚୟ ଦେଲା ଓ କହିଲା — “ଏହି ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପାତ୍ର ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ।” ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପାତ୍ର ଦେଲେ। ରାଜା ତାହା ନେଇ ମହଳକୁ ଫେରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲେ । ରାଜା ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପାତ୍ରକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ — “ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ ।” ମହୁର୍ତ୍ତକରେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପେଟ ଭରି ଖାଇଲେ । ପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଆପଣ ଯଦି ସତରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏହି ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପାତ୍ରକୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋତେ କେବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ନ ପଡ଼େ।” ବିକ୍ରମ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ତକ୍ଷଣେ ସେହି ପାତ୍ର ଦେଇଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ରାଜା ମହଳକୁ ଫେରିଲେ । ଏକଥା କହି ସପ୍ତମ ପ୍ରତିମା ରାଜା ଭୋଜଙ୍କୁ ପଚାରିକା କ'ଣ ଆପଣ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟନଙ୍କ ଭଳି ଏଭଳି ଦାନୀ ? ତେବେ ଯାଇ ଆପଣ ଏହି ସିଂହାସନର ଅଧିକାରୀ  ହୋଇପାରିବେ 

ଏହିପରି କହିବା ପରେ ସପ୍ତମ ପ୍ରତିମା ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗାରୋହଣ କଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ