ଶାରୀରିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ

**ଶାରୀରିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **bodily fluids** or **biofluids**) କ‌ହିଲେ ଜୀବନ୍ତ ମାନବ ଶରୀରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତରଳ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଏ । ଏହି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଶରୀରର ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଓ କ୍ଷରଣ/ସ୍ରବଣ (secreted) ବା ନିଷ୍କାସନ (excreted) ଜନିତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । 

ଶରୀରରେ ପ୍ରାୟ ୬୦ରୁ ୬୫% ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଜୀବକୋଷ ଭିତରେ ଥାଏ ଯାହାକୁ ଦେହ ଜଳ କୁହାଯାଏ ଓ ବଳକା ୩୫ରୁ୪୦% କୋଷ ବାହାରେ ଥାଏ । କୋଷ ବ‌ହିର୍ଭୁତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତରାଳୀୟ ତରଳ ପଦାର୍ଥ (interstitial), ଲସିକା (lymph) ଓ ରକ୍ତ (blood) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।  ଶରୀରରେ ପ୍ରାୟ ୬ରୁ ୧୦ ଲିଟର ଲସିକା ଓ ୩.୫ରୁ ୫ ଲିଟର ରକ୍ତ ଥାଏ ।

## ଶାରୀରିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କର ତାଲିକା 
* ଉଲ୍ୱଜଳ (Amniotic fluid)
* ଜଳୀୟ ଦ୍ରବ (Aqueous humour) ଓ ଭିଟ୍ରିଅସ ଦ୍ରବ (vitreous humour)
* ପିତ୍ତ (Bile)
* ରକ୍ତ ଲସ (Blood serum)
* ସ୍ତନ ଦୁଗ୍ଧ (Breast milk)
* ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ତରଳ ପଦାର୍ଥ (ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ ପନ୍‌ସୀୟ) (Cerebrospinal fluid)
* କର୍ଣ୍ଣମଳ/କାନଗୁହ (Cerumen)/ (earwax)
* କାଇଲ୍/ବାସାଲସୀକା  (Chyle)
* ପଚନ ମଣ୍ଡ/କାଇମ୍ (Chyme)
* ଏଣ୍ଡୋଲିମ୍ଫ ଓ ପେରିଲିମ୍ଫ (Endolymph) and (perilymph)
* ନିଃସ୍ୟନ୍ଦ (Exudates)
* ମଳ (Feces)  
* ମହିଳା ଇଜାକୁଲେଟ (Female ejaculate)
* ଜଠର ଏସିଡ/ଅମ୍ଳ (Gastric acid)
* ଜଠର ରସ (Gastric juice)
* ଲସିକା (Lymph)
* ଶ୍ଳେଷ୍ମ (Mucus) (including *nasal drainage* and *phlegm*)
* ପରିହୃତ (Pericardial fluid)
* ପର୍ଯ୍ୟୁଦର (Peritoneal fluid)
* ଫୁସଫୁସ ଆବରଣ ତରଳ ପଦାର୍ଥ (Pleural fluid)
* ପୂଜ Pus
* ରିଉମ (ନିଦ୍ରା ସମୟରେ ଆଖି, ପାଟି ଓ ନାକରୁ ନିର୍ଗତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ) (Rheum)
* ଲାଳ (Saliva)
* ତ୍ୱଗ ବସୀୟ (Sebum) (skin oil)
* ସେରସୀୟ (Serous fluid)
* ବୀର୍ଯ୍ୟ (Semen)
* ସ୍ମେଗ୍ମା (Smegma)
* କଫ (Sputum)
* ସନ୍ଧିରସ (Synovial fluid)
* ଝାଳ (Sweat)
* ଲୁହ (Tears)
* ମୂତ୍ର (Urine)
* ଯୋନୀସ୍ରାବ (Vaginal secretion)
* ବାନ୍ତି (Vomit)

ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ:
* କୋଷିକାଭ୍ୟନ୍ତର ତରଳ ପଦାର୍ଥ (Intracellular fluid)
* ବ‌ହିଃକୋଷିକା ତରଳ ପଦାର୍ଥ (Extracellular fluid)
** ବାହିକାଭ୍ୟନ୍ତର ତରଳ ପଦାର୍ଥ (Intravascular fluid)  
** ଅନ୍ତରାଳୀୟ (Interstitial fluid)
** ଲସିକା (Lymphatic fluid) (sometimes included in interstitial fluid)
** ଟ୍ରାନ୍ସସେଲ୍ୟୁଲାର (Transcellular fluid)

## ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ରୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଶାରୀରିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ । ଆଧୁନିକ ମେଡିକାଲ, ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କୀୟ କଥାରେ ଏହାକୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅପରିଷ୍କାର କୁହାଯାଏ । କାରଣ ଏଥିରେ ସଂକ୍ରମଣ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପଦାର୍ଥ (ଭେକ୍ଟର ) ଯେପରିକି ଯୌନ ସଞ୍ଚାରିତ ରୋଗ ବା ରକ୍ତବାହୀ ରୋଗ ଥାଇପାରେ । ସାର୍ବଜନୀନ ସାବଧାନତା (Universal precautions) ଓ ବିପଦମୁକ୍ତ ଯୌନ‌କ୍ରିୟା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ଶାରୀରିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବିନିମୟ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ । ଶାରୀରିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ମେଡିକାଲ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଅନୁଶୀଳନ କରି ଅଣୁଜୀବ, ପ୍ରଦାହ, କର୍କଟ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ । 

### ନିଦାନୀୟ ନମୁନା
ସଂଜ୍ଞାନୁସାରେ ଅଣ-ସଂକ୍ରମଣକ୍ଷମ ମାନବ ବା ପଶୁ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ନିଦାନୀୟ ନମୁନା କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଥାଏ ରକ୍ତ, ଲାଳ (saliva), ନିଷ୍କାସିତ ଦ୍ରବ୍ୟ (excreta), ଶାରୀରିକ ତନ୍ତୁ (tissue), ତନ୍ତୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥ (tissue fluid) ଓ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାରଣ ନିମନ୍ତେ ରକ୍ତ ପଦାର୍ଥ (blood products) । ଡାକ୍ତରୀ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟକାରୀ ପରୀକ୍ଷା, ନିସ୍କର୍ଷ ଓ ରୋଗ ଚିହ୍ନଟର ଅନୁଶୀଳନ ନିମନ୍ତେ ନମୁନା ନିଆଯାଏ । 

### ନମୁନା
ନମୁନା ପଦ୍ଧତି:
* *ରକ୍ତ ନମୁନା* ନିଆଯାଏ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ: 
** ଧମନୀୟ ରକ୍ତ ନମୁନା: ଯେପରିକି ରାଡିଆଲ ଧମନୀ (radial artery puncture) ଛିଦ୍ର କରି ନିଆଯାଏ ।
** ଶିରା ରକ୍ତ ନମୁନା, (venipuncture) ଶିରା ଛିଦ୍ର କରି ନିଆଯାଏ ।
* କଟି ବେଧନ (Lumbar puncture): ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ (cerebrospinal fluid) ନମୁନା ନିମନ୍ତେ ।
* ବକ୍ଷ ବେଧନ (Thoracocentesis): ପ୍ଲୁରା ତରଳ ପଦାର୍ଥ (pleural fluid) ନମୁନା ନିମନ୍ତେ ।  
* ଉଲ୍ୱ ବେଧନ (Amniocentesis): ଉଲ୍ୱଜଳ ନିମନ୍ତେ (amniotic fluid) ନମୁନା ନିମନ୍ତେ ।

## ଏହା ଦେଖନ୍ତୁ
* Blood-borne diseases
* Clinical pathology
* Fluid bonding, unprotected sex in long-term relationships
* Humorism
* Hygiene
* Ritual cleanliness

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* Paul Spinrad. (1999) *The RE/Search Guide to Bodily Fluids*. Juno Books. 
* John Bourke. (1891) * Rites of All Nations*. Washington, D.C.: W.H. Lowdermilk.

## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ