ଇରଫାନ ଖାନ

**ସାହାବଜାଦେ ଇରଫାନ ଅଲ୍ଲୀ ଖାନ** (୭ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୬୭୨୯ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା ଥିଲେ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ହିନ୍ଦୀ ବ୍ୟତୀତ ସେ ବହୁ ବ୍ରିଟିଶ ଓ ଆମେରିକୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଗଣିତ  ଇରଫାନଙ୍କର ୩୦ବର୍ଷର ଅଭିନୟ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର, ଏସୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର, ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଭଳି ଅନେକ ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଛି । ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ଇରଫାନ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରାରେ ଅଭିନୟ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଆସି ସୁଟିଂ କରିଥିଲେ । ପାରିବାରିକ ଅସୁବିଧା ଯୋଗୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଧାରୁ ଛାଡିବାକୁ ପଡିଥିଲା ଓ ସେହି ଚରିତ୍ରରେ ଅଜିତ ଦାସ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

୧୯୮୮ ମସିହାରେ, 'ସଲାମ ବମ୍ବେ' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରୁ ଇରଫାନ ନିଜର ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ବ କରିଥିଲେ । ତାପରେ କିଛି ବର୍ଷର ସଂଘର୍ଷ ପରେ, ସେ ୨୦୦୧ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ଦ ୱାରିୟର', ୨୦୦୩ରେ 'ହାସିଲ', ୨୦୦୪ରେ 'ମକବୁଲ', ୨୦୦୬ରେ 'ନେମସେକ', ୨୦୦୭ରେ 'ଲାଇଫ ଇନ ଏ ମେଟ୍ରୋ', ୨୦୧୧ରେ 'ପାନ ସିଂ ତୋମାର' , ୨୦୧୩ରେ 'ଲଞ୍ଚ ବକ୍ସ', ୨୦୧୫ରେ 'ପିକୁ' ଓ 'ତଲୱାର' ଆଦି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ପାନ ସିଂ ତୋମାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରି ସେ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ହଲିଉଡ଼ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ଦ ଆମେଜିଂ ସ୍ପାଇଡ଼ର ମ୍ୟାନ ( ୨୦୧୨), 'ଲାଇଫ ଅଫ ପାଇ' (୨୦୧୨), 'ଜୁରାସିକ ୱାର୍ଲଡ଼' (୨୦୧୫), 'ଇନଫର୍ଣୋ ( ୨୦୧୬), 'ସଲ୍ମଡଗ ମିଲିନୟାର ( ୨୦୦୮), ନ୍ୟୁୟୋର୍କ ( ୨୦୦୯), ହୈଦର ( ୨୦୧୪), 'ଗୁଣ୍ଡେ' (୨୦୧୪) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକ 'ଇନ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ' (୨୦୧୦) ଆଦିରେ ସେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । '୨୦୧୭ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ହିନ୍ଦୀ ମିଡିୟମ' ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟିକ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ ସେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତା ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ଏହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ 'ଅଂରେଜୀ ମିଡିୟମ' ୨୦୨୦ରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କିଛି ଦିନ ଆଗରୁ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

୨୦୧୭ ବର୍ଷ ସୁଦ୍ଧା, ତାଙ୍କର  ସମସ୍ତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମିଶି ସମୁଦାୟ ୩.୬ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ବ୍ୟବସାୟ କରିସାରିଥିଲା । ୨୦୧୮ରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ନ୍ୟୁର-ଏଣ୍ଡୋକ୍ରୀନ ଟ୍ୟୁମର ଦେଖା ଯାଇଥିଲା । ୨୦୨୦ ଅପ୍ରେଲ ୨୯ ତାରିଖରେ ସେ କଲୋନ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ୟାସିର ଅଲ୍ଲୀ ଖାନ ଓ ମା ସୟିଦା ବେଗମ ରାଜସ୍ଥାନର ଟଙ୍କ ଜିଲ୍ଲା ନିକଟସ୍ଥା ଖଜୁରିୟା ଗ୍ରାମର ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଗାଡି ଟାୟାର ବ୍ୟବସାୟ ଥିଲା । ଇରଫାନ ଜଣେ ଭଲ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ଥିଲେ ଓ ୨୩ ବର୍ଷରୁ କମ ଦଳରେ ସି କେ ନାଇଡୁ ଟ୍ରଫି ପାଇଁ ଚୟିତ ହୋଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥାଭାବରୁ ସେ ଖେଳି ପାରି ନଥିଲେ ।

ଇରଫାନ ଜୟପୁରରୁ ନିଜର ସ୍ନାତକତ୍ତୋର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି, ଅଭିନୟ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

## ବୃତିଗତ ଜୀବନ 
### ଟେଲିଭିଜନରେ ଅଭିନୟ(୧୯୮୭-୨୦୦୧) 
୧୯୮୭ରେ ଇରଫାନଙ୍କୁ ମୀରା ନାୟାରଙ୍କ 'ସଲାମ ବମ୍ବେ' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶେଷ ସମ୍ପାଦନା ପରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଦୂରଦର୍ଶନର ଟେଲି ଫିଲ୍ମ 'ଲାଲ ଘାସ ପର ନୀଲେ ଘୋଡେ'ରେ ସେ ଲେନିନ ଭୂମିକାର ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଷ୍ଟାର ଟିଭିର 'ଡର' ଧାରାବାହିକରେ ସେ ଏକ ମାନସିକ ବିକୃତ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ । 'କହକସାଁ' ଧାରାବାହିକରେ ସେ ଉର୍ଦ୍ଦୁ କବି ମଖଦୂମ ମୋହିଉଦ୍ଦିନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୯ରେ ସେ 'କମଲା କି ମୌତ'ଓ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ଚାଣକ୍ୟ, ଭାରତ ଏକ ଖୋଜ, ସାରା ଜାହାନ ହମାର, ବନେଗୀ ଆପନି ବାତ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତା, ଶ୍ରୀକାନ୍ତ, ଅନୁଗୁଞ୍ଜ, ଷ୍ଟାର ବେଷ୍ଟ ସେଲର, ସ୍ପର୍ଶ ଆଦି ଧାରାବାହିକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ସେ 'ଏକ ଡକ୍ଟର କି ମୌତ, 'ସଚ ଏ ଲଙ୍ଗ ଜର୍ଣ୍ଣୀ' ଓ 'ଜୟ ହନୁମାନ' ଧାରାବାହିକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

### ୨୦୦୧-୨୦୦୮ 
[thumb|*ନେମସେକ* ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରିମିୟରେ [ତବୁଙ୍କ ସହ ଇରଫାନ|alt=Irfan Khan with Tabbu]]
୨୦୦୧ରେ ଅସିଫ କାପାଡିଆଙ୍କ 'ଦ ୱାରିୟର'ରେ ଅଭିନୟ ଏବଂ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପରେ ଇରଫାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତ ବାହାରେ ପରିଚିତି ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ୨୦୦୩ରୁ ୨୦୦୪ ମଧ୍ୟରେ ସେ 'ରୋଡ଼ ଟୁ ଲଦାଖ' ଓ 'ମକବୁଲ' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ରୋଗ'ରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ନାୟକ ଭୂମିକାରେ ଆସିଥିଲେ । ୨୦୦୪ରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ହାସିଲ'ରେ ଖଳନାୟକ ଭୂମିକା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ସେ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ସୈନିକୁଡୁ'ରେ ଖଳନାୟକ ଭୂମିକାରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୭ରେ 'ମେଟ୍ରୋ' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସହ-ଅଭିନେତା ଭାବରେ ସେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ଏ ମାଇଟି ହାର୍ଟ' ଓ 'ଦ ଦାର୍ଜିଲିଂ ଲିମିଟେଡ଼'ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସଫଳତା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ 'ମାନୋ ୟା ନା ମାନୋ' ଓ 'କ୍ୟା କହେଁ' ଭଳି ଟେଲିଭିଜନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରୁଥିଲେ ।

### ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଫଳତା(୨୦୦୮-୨୦୨୦) 
୨୦୦୮ରେ ଇରଫାନ 'ସ୍ଲମଡଗ ମିଲେନୟାର', ୨୦୦୯ରେ 'ଏସିଡ଼ ଫ୍ୟାକ୍ଟରୀ', 'ନ୍ୟୁୟର୍କ', 'ନ୍ୟୁୟର୍କ ଆଇ ଲଭ ୟୁ', 'ପାନ ସିଂ ତୋମାର' ଆଦି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୦ରେ ସେ ଏଚବିଓ ଚ୍ୟାନେଲର 'ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ' ଧାରାବାହିକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୨ରେ 'ଆମାଜିଂ ସ୍ପାଇଡରମ୍ୟାନ', , 'ଲାଇଫ ଅଫ ପାଇ', ୨୦୧୩ରେ 'ଲଞ୍ଚ ବକ୍ସ' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ରେ ସେ 'ଗୁଣ୍ଡେ', 'ଏକ୍ସପୋଜ', 'ହୈଦର' , ୨୦୧୫ରେ 'ପିକୁ' ,'ଜଜୱା' ଓ 'ତଲୱାର' , ୨୦୧୬ରେ 'ଇନଫର୍ଣ୍ଣୋ' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୭ରେ ସେ 'କରିବ କରିବ ସିଙ୍ଗଲ', 'ହିନ୍ଦୀ ମିଡିୟମ' ଓ 'ଲଞ୍ଚ ବକ୍ସ'

ଇରଫାନଙ୍କର ଶେଷ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା 'ଅଂରେଜୀ ମିଡିୟମ' । ଏହା ୨୦୨୦ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୩ ତାରିଖରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହାକୁ ହୋମି ଆଡାଜାନିଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ 
୨୦୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ ସେ ରାଜସ୍ଥାନ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର 'ବ୍ରାଣ୍ଡ ଆମ୍ବାସିଡ଼ର ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଜୟପୁରର ବିଧାନ ସଭା ମାର୍ଗରେ ଥିବା 'ୱାର ମେମୋରିୟାଲ'ରେ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟଶ୍ରାବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ରେକଡିଂ କରା ଯାଇଥିଲା । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ରାଜସ୍ଥାନୀ ସୈନ୍ୟଙ୍କର ବିରତ୍ୱ ଦର୍ଶାଯାଏ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
୧୯୯୫ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଇରଫାନ ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନାଟ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ସହପାଠୀ 'ସୁତପା ସିକଦାର'ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଆୟାନ ଓ ବବିଲ ନାମରେ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଅଛନ୍ତି ।

୨୦୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଇରଫାନଙ୍କ ଦେହରେ 'ନ୍ୟୁରଏଣ୍ଡୋକ୍ରୀନ ଟ୍ୟୁମର' ଦେଖା ଦେଇଥିଲା । ସେ ଲଣ୍ଡନରେ ୧ ବର୍ଷ ଚିକିତ୍ସା ପରେ ୨୦୧୯ ଫେବୃଆରୀରେ ଭାରତ ଫେରିଥିଲେ । ୨୦୨୦ ଅପ୍ରେଲ ୨୯ତାରିଖରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇର କୋକିଲା ବେନ ଅମ୍ବାନୀ ହାସପାତାଲରେ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । 

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
thumb|୨୦୧୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଉଥିବା ଅବସରରେ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

* TIME Magazine coverage of Irrfan Khan
* TIME Magazine photo feature
* Irrfan Khan takes the comic turn
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା