ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପାଳିତ ଦୈନିକ ନୀତି

ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ୨୨ଟି ନୀତି ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ।

* **ଦ୍ୱାର ଫିଟା**: ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପ୍ରଥମ ନୀତି । ପୂର୍ବରାତ୍ର ପହୁଡ଼ ବେଳେ ତଳିଚ୍ଛ ମହାପାତ୍ର ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରରେ ଯେଉଁ ମୁଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ପରଦିନ ସକାଳେ ଉକ୍ତ ମୁଦ ଠିକ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଭିତରଚ୍ଛ ମହାପାତ୍ର ତଦାରଖ କରି ଦେଖନ୍ତି ।
* **ଭିତର ଶୋଧ**: ଦ୍ୱାରଫିଟା ପରେ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଲ ସିଞ୍ଚନପୂର୍ବକ ମନ୍ଦିର ଭିତର ଶୋଧନ କରାଯାଏ ।
* **ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି**: ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଦେବ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର ନିଦ୍ରାତ୍ୟାଗ ସୂଚକ ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ କରାଯିବା ଆରତି ବା ଦୀପାଦି ପ୍ରଦର୍ଶନଦ୍ୱାରା ପୂଜା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଦିନ ମୋଟ ୭ ଥର ଆଳତି କରାଯାଇଥାଏ ଯଥା: ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି, ସକାଳ ଧୂପ ଆଳତି, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ଆଳତି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି, ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ଆଳତି ବା ଜୟମଙ୍ଗଳ ଆଳତି, ବଡ଼ସିଂହାର ଆଳତି ଓ ପହୁଡ଼ ଆଳତି । 
* **ମଇଲମ**: ପୂର୍ବ ରାତ୍ରର ସିଂହାର ବେଶରେ ପରିଧାନ କରିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ଓ ଅଳଙ୍କାର ବାହାର କରିବା ।  
* **ତଡ଼ପଲାଗି**: ଦେବତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ ନୀତି । ଅବକାଶ ନୀତି ନିମନ୍ତେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ପ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧାଇ ଦିଆଯାଏ । 
* **ଅବକାଶ**: ଠାକୁରମାନଙ୍କର ଦନ୍ତ ଧାପନ ଓ ସ୍ନାନ ବିଧି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ସାମନାରେ ପିତଳ ଦର୍ପଣ ରଖି, କର୍ପୁର, ଚନ୍ଦନ, ଦହି ଓ ଅଁଳା ମିଶ୍ରିତ ସୁବାସିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଏବଂ ମୁତୁରି ଦାନ୍ତକାଠିରେ ଦନ୍ତଧାପନ ନୀତି କରାଯାଏ ଓ ତାପରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ଶୁଖିଲା ଲୁଗା ପିନ୍ଧାଇ ଦିଆଯାଏ ।
* **ସାହାଣମେଲା (ପ୍ରଥମ)**: ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ସାହାଣମେଲାରେ ସର୍ବସାଧାରଣ ଦର୍ଶନ ହୋଇଥାଏ । ସାହାଣ ମେଲା ସମୟରେ ସାଧାରଣ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଗର୍ଭଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରତ୍ନବେଦୀ ନିକଟରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅବାଧରେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । 
* **ମଇଲମ ଓ ବେଶ**: ସାହାଣମେଲା ପରେ ବେଶଲାଗି ହୁଏ ଓ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ବର୍ଣ୍ଣିତ ମତେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଋତୁରେ ଠାକୁରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି । 
* **ରୋଷହୋମ**: ରୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ମଣୋହି ରନ୍ଧନ ନିମନ୍ତେ ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନ । ରୋଷହୋମ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଚୁଲିକୁ ଅଗ୍ନି ନିଆଯାଇ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ । 
* **ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା**: ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ନିକଟରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।
* **ଦ୍ୱାରପାଳ ପୂଜା**: ଜୟ ବିଜୟ ଦ୍ୱାରରେ ହୁଏ । 
* **ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ**: ପ୍ରଥମ ଶୁଖିଲା ଭୋଗ ।
* **ସକାଳଧୂପ**: ଏହା ଦିନର ପ୍ରଥମ ସଙ୍ଖୁଡ଼ି ନୈବେଦ୍ୟ, ଷୋଡ଼ଶପଚାର ବିଧିରେ ରତ୍ନବେଦିରେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ଏହା କୋଠଭୋଗ ବା ରାଜ ଭୋଗ ଭାବେ ପରିଚିତ । 
* **ମଇଲମ ଓ ବେଶ**:
* **ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଭୋଗ**: *ବଡ଼ସଙ୍ଖୁଡ଼ି ଭୋଗ* ବା *ଛତ୍ର ଭୋଗ* ଭାବେ ପରିଚିତ ଏହି ଭୋଗର କୌଣସି ଖର୍ଚ୍ଚଭାର ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ବହନ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ବିଭିନ୍ନ ମଠ ତଥା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣର ଭୋଗ ଯୋଗାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହା ସୁଆରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ରୋଷଶାଳାରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତିଦିନ ଥରେ ହୋଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ ଦିନମାନଙ୍କରେ ଭୋଗର ଚାହିଦା ମୁତାବକ ଏକାଧିକ ଥର ହୋଇଥାଏ । 

* **ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ**: ଦ୍ୱିତୀୟ ସଙ୍ଖୁଡ଼ି ନୈବେଦ୍ୟ, ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାରରେ ଅର୍ପନ କରାଯାଏ ।
* **ମଧ୍ୟାହ୍ଣ ପହୁଡ଼**: ଠାକୁରମାନଙ୍କର ବିଶ୍ରାମ
* **ପହୁଡ଼ ଫିଟା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି**: 
* **ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ**:ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି ପରେ ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାରରେ ଅର୍ପନ କରାଯାଏ ।
* ଜୟମଙ୍ଗଳ ଆଳତି: ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଳତି ।
* **ସାହାଣମେଲା (ଦ୍ୱିତୀୟ)**: ସାନ୍ଧ୍ୟ ସାହାଣମେଲା, ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ସର୍ବସାଧାରଣ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଗର୍ଭଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରତ୍ନବେଦୀ ନିକଟରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅବାଧରେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । 
* **ମଇଲମ ଓ ବେଶ**
* **ବଡ଼ସିଂହାର ବେଶ**: ଏହା ଦିନର ଶେଷ ବେଶ, ପ୍ରତ୍ୟେହ ରାତ୍ରରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନଙ୍କ ଚନ୍ଦନଲାଗି ନୀତି ପରେ ହୋଇଥାଏ । ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଖଣ୍ଡୁଆ ବଡ଼ସିଂହାର ବେଶରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ଲାଗିହେଲା ।
* **ବଡ଼ସିଂହାର ଭୋଗ**: ଦିନର ସର୍ବଶେଷ ଭୋଗ ।
* **ଖଟଶେଯ ଲାଗି ଓ ରାତ୍ରପହଡ଼**: ଠାକୁରଙ୍କର ଖଟ ଶେଜ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଶୟନ ନୀତି । ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ ଓ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ପାଠ ସହ ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ ଓ ପଇଡ଼ ପାଣି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ ଯୁଗ୍ମମୂର୍ତ୍ତି (ଶୟନଠାକୁର ନାମରେ ପରିଚିତ)ଙ୍କୁ ପୂଜା, ଆଳତି ଓ ଭୋଗ କରାଯାଇ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାର ଜଉମୁଦ ହୁଏ । 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* www.jagannathchetana.org: Rituals 
* www.jagannathtemplepuri.com: Puja Timing in Jagannath Temple
* www.shreekhetra.com: DAILY RITUALS OF JAGANNATH TEMPLE

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ଧର୍ମର ପର୍ବ