କୋଲେଷ୍ଟେରୋଲ

.]]

**କୋଲେଷ୍ଟେରୋଲ** ହେଉଛି ଏକ ସ୍ନେହସାର ବା ମହମ ଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ । ଏହା ଜଳରେ ଅଦ୍ରବଣୀୟ । ଏହା ରକ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରବଣୀୟ ନୁହେଁ । କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍‌ ପ୍ରୋଟିନ ସହ ମିଶି ଲିପୋପ୍ରୋଟିନ ତିଆରି କରେ । ଏହି ପ୍ରୋଟିନ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଆବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଯେତେବେଳେ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲରେ ପ୍ରୋଟିନର ପରିମାଣ ଅଧିକ ହୁଏ, ଏହା ଯକୃତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଏକ ପ୍ରକାର ପିତ୍ତରସଯୁକ୍ତ ଅମ୍ଲ ତିଆରି କରେ । ଏହାକୁ *ହାଇ-ଡେନ୍‌ସିଟି-ଲିପୋପ୍ରୋଟିନ* ବା ଏଚ୍.ଡି.ଏଲ୍ କୁହାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏହାକୁ ଉପକାରି କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ଲିପୋପ୍ରୋଟିନରେ ପ୍ରୋଟିନର ପରିମାଣ କମ୍‌ ହୋଇ ସ୍ନେହସାରର ପରିମାଣ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ଏହା ରକ୍ତରେ ଅଧିକ ଦୂର ଗତି କରିପାରିନଥାଏ । କୋଷରେ ଥିବା କେତେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗ୍ରାହୀ ଅଙ୍ଗ ସହ ଏହା ବାନ୍ଧି ହୋଇ *ଲୋ-ଡେନ୍‌ସିଟି-ଲିପୋପ୍ରୋଟିନ* ବା ଏଲ୍‌.ଡି.ଏଲ୍‌ ଗଠନ କରେ । ସାଧାରଣତଃ ଏହା  ଶରୀର ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅପକାରୀ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ପ୍ରାୟ ୭୫ଭାଗ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଯକୃତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଶରୀରର କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ କିଛି ପରିମାଣର କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ତିଆରି କରିବା ସହ ଏହାର ଶୋଷଣ କରିଥାଏ । ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ୩୦୦ରୁ ୫୦୦ ମିଲିଗ୍ରାମ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସାଧାରଣତଃ ମାଂସ ଓ କ୍ଷୀର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟରୁ ଆସିଥାଏ । ଏପରିକି ଆମ ଖାଦ୍ୟ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍‌ ରହିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ଶ୍ୱେତସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର ଓ ସ୍ନେହସାରର ବିଘଟନ ଘଟି ଅଙ୍ଗାରକ ବା କାର୍ବନ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଯକୃତ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଥାଏ ।

ଜଣେ ମଣିଷ ସାରା ଜୀବନ ପାଇଁ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇ ନଥାଏ । ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? ପ୍ରଥମତଃ ଆମ ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ । ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷ ଏହାର ଚାରିପଟେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା ଆବରଣ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟିତ ଥାଏ । ଶରୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥାଏ । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଏକ କୋଷରେ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଏ ସେତେବେଳେ ଅଧିକ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହା କୋଷକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ । ଯଦିଓ ସସସ୍ତ କୋଷ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ବେଳେବେଳେ କେତେକ କୋଷ ବାହ୍ୟ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଆନ୍ତି। ଏଥିନିମନ୍ତେ ଯକୃତ ସହାୟତା କରିଥାଏ ।

କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ବଂଶାନୁକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୂଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ସ୍ନେହସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ଶରୀରର ନିଜସ୍ୱ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସୃଷ୍ଟି  କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କେତେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ହୋଇନଥାଏ । ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ସ୍ନେହସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଶରୀରର ନିଜସ୍ୱ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସୃଷ୍ଟି  କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ପାଇ ନଥାଏ । ବୟସର ବୃଦ୍ଧି ସହ ଏହି କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ରକ୍ତନଳୀରେ ରହି ଏହାକୁ ସଂକୁଚିତ କରି ଥାଏ। ଫଳରେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡକୁ ରକ୍ତପ୍ରବାହରେ ବାଧାସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

ଶରୀର କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍‌ର ବ୍ୟବହାର କରି କୋଷଝିଲ୍ଲୀ ତିଆରି କରିବା ସହିତ ଚର୍ମରେ ଭିଟାମିନ ଡିର ରୂପାନ୍ତରଣ ଘଟାଇଥାଏ, ଖାଦ୍ୟ ହଜମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ଓଭାରୀ ଓ ଟେଷ୍ଟିସ୍‌ରୁ  ଯଥାକ୍ରମେ ଇଷ୍ଟୋଜେନ ଓ ଟେଷ୍ଟୋଷ୍ଟିରନ କ୍ଷରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ହାଇ-ଡେନ୍‌ସିଟି-ଲିପୋପ୍ରୋଟିନ ବା ଏଚ୍.ଡି.ଏଲ୍ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ । ଏଚ୍.ଡି.ଏଲ୍ ମଧ୍ୟ ଏଲ୍‌.ଡି.ଏଲ୍‌କୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

## ଶରୀରରେ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପାୟ 
# **ଏଇରୋବିକ ବ୍ୟାୟାମ**: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ୫ରୁ ୩୦ ମିନିଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଇରୋବିକ୍‌ ବ୍ୟାୟାମ କରିବାଦ୍ୱାରା  ଶରୀରରେ ଏଚ୍.ଡି.ଏଲ୍‌ର ମାତ୍ରା ୫ରୁ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
# **ଓଜନ ହ୍ରାସ**: ଯଦି ଆପଣ ମୋଟାପଣ ବା ଓବେସିଟିର ଶିକାର ହୋଇଥାଆନ୍ତି ତେବେ ପ୍ରତି ୭ ପାଉଣ୍ଡର ହ୍ରାସଦ୍ୱାରା 1mg/Dl    ପରିମାଣର ଏଚ୍.ଡି.ଏଲର ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ ।
# **ଧୂମପାନ ପରିତ୍ୟାଗ**: ଧୂମପାନ ପରିତ୍ୟାଗଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ ୧୫ରୁ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଚ୍.ଡି.ଏଲ୍‌ର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।
# **ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ଖାଦ୍ୟ**: ଦୈନନ୍ଦୀନ ଖାଦ୍ୟରେ ଉଦ୍‌ଜାନୀକରଣ ସ୍ନେହସାରର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରି ଆପଣ ଏଲ୍.ଡି.ଏଲ୍‌ର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରିବେ । ରିଫାଇନ ଚାଉଳ ଓ ଗହମ ପରି ଖାଦ୍ୟକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ ।
# **ପ୍ରାଣାୟମ**: କପାଳଭାତି ଓ ଅନୁଲୋମ ବିଲୋମ ପରି ପ୍ରାଣାୟମର ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଶରୀରରେ ଏଚ୍.ଡି.ଏଲ୍‌ର ପରିମାଣକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ।
# **ଉପଯୁକ୍ତ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର**: ନିଆସିନ ଜାତୀୟ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାର କରି ଆପଣ ଏଚ୍.ଡି.ଏଲର ମାତ୍ରାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ ।

## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଅତିରିକ୍ତ ଚିତ୍ର 

File:Steroidogenesis.svg|Steroidogenesis, using cholesterol as building material
Image:Cholesterol_Spacefill.jpeg|Space-filling model of the Cholesterol molecule
Image:Trimethyl_steroid-nomenclature.png|Numbering of the steroid nuclei

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
*GMD MS Spectrum
* Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults US National Institutes of Health Adult Treatment Panel III
* American Heart Association – "About Cholesterol"
* Cholesterol at Lab Tests Online  
* Cholesterol: analyte monograph from The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine
ଶ୍ରେଣୀ:ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ