open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଆଣ୍ଟିବଡି

; an interaction similar to a lock and key.]]
**ଆଣ୍ଟିବଡି** ବା **ପ୍ରତିଦ୍ରବ୍ୟ** ବା **ପ୍ରତିପିଣ୍ଡ** ବା **ଏବି** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ An **antibody** (**Ab**)), ଆଉ ମଧ୍ୟ **ଇମ୍ମୁନୋଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ** ବା **ଆଇଜି** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **immunoglobulin** (**Ig**)), ଏକ ବଡ଼ 'Y' ଆକାରର ପୁଷ୍ଟିସାର ବା ପ୍ରୋଟିନ ଯାହା ମୂଖ୍ୟତଃ ପ୍ଲାଜମା ଜୀବକୋଷଦ୍ୱାରା (plasma cell) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଓ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ସିସ୍ଟମଦ୍ୱାରା (immune system) ରୋଗସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଜୀବାଣୁ ବା ଭୂତାଣୁମାନଙ୍କୁ (viruses) ନିଷ୍ଟ୍ରଭ କରିଦିଏ ।  

ପାଥୋଜେନର ଏକ ଅତୁଳନୀୟ ମଲିକ୍ୟୁଲକୁ ଆଣ୍ଟିବଡି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରେ ଯାହାକୁ ଆଣ୍ଟିଜେନ କୁହାଯାଏ ଓ ଏହା ଫ୍ରାଗମେଣ୍ଟ ଆଣ୍ଟିଜେନ-ବାଇଣ୍ଡିଙ୍ଗ (fragment antigen-binding (Fab)) ଭାରିଏବଲ ସ୍ଥାନରେ ସାଧିତ ହୁଏ ।  ଆଣ୍ଟିବଡିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଏକ ପାରାଟୋପ ଥାଏ ଯାହା ତାଲା ଭଳି  କେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏପିଟୋପ ପାଇଁ ଥାଏ ଯାହା ଚାବି ଭଳି କାମକରେ; ଫଳରେ ଉଭୟ ଅନୁବନ୍ଧିତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଏହି ବନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ଆଣ୍ଟିବଡ ଏକ ଅଣୁଜୀବ ବା ସଂକ୍ରମିତ ଜୀବକୋଷକୁ ଟ୍ୟାଗ କରିଦେବା ଫଳରେ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ସିସ୍ଟମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଓ ବଞ୍ଚିରହିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଏହି ଟାରଗେଟକୁ ନିଉଟ୍ରାଲାଇଜ କରିଦିଅନ୍ତି । ଆଣ୍ଟିଜେନ ଅନୁସାରେ ଏହି ବନ୍ଧନ ଯୋଗୁ ଜୈବିକ କ୍ରିୟା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବା ବାହ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । "Y"ର ବେସରେ ଥିବା ଫ୍ରାଗମେଣ୍ଟ କ୍ରିସ୍ଟାଲାଇଜେବ୍ଲ ସ୍ଥାନ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ସିସ୍ଟମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ସ‌ହିତ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିପାରେ ଓ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟେ ସଂରକ୍ଷିତ ଗ୍ଲାଇକୋସିଲାସନ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୁଏ ।  ହ୍ୟୁମୋରାଲ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ସିସ୍ଟମର (humoral immune system) ମୁଖ୍ୟ କାମ ହେଉଛି ଆଣ୍ଟିବଡି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ।

ପ୍ଲାଜ୍ମା ଜୀବକୋଷ (plasma cells) ଭିନ୍ନତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବି ଜୀବକୋଷରେ (B cells) ପରିଣତ ହୋଇ ଆଣ୍ଟିବଡି କ୍ଷରଣ କରେ । ଆଣ୍ଟିବଡି ଦୁଇ ଭୌତିକ ଆକାରରେ ମିଳେ, ପ୍ରଥମଟି ଦ୍ରବୀଭୂତ ଆକାରରେ ପ୍ଲାଜ୍ମାରେ ଥାଏ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବି ଜୀବକୋଷ ଆସ୍ତରଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଯାହାକୁ ବି ଜୀବକୋଷ ରିସେପ୍ଟର ବା ବିସିଆର (:en:B-cell receptor (BCR)) କୁହାଯାଏ । ବିସିଆର କେବଳ ବି ଜୀବକୋଷ ପୃଷ୍ଠରେ ଥାଏ ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ପ୍ଲାଜ୍ମ ଜୀବକୋଷ କାରଖାନାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ବା ମେମୋରି ବି ଜୀବକୋଷ ହୋଇ ଆଣ୍ଟିଜେନ‌କୁ ସ୍ମରଣ ରଖେ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।  ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବି ଓଟି ଜୀବକୋଷର (T helper cell) ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହେବାପରେ ବି ଜୀବକୋଷ ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ହୁଏ ।   ଦ୍ରବୀଭୂତ ଆଣ୍ଟିବଡି, ତନ୍ତୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥ, ରକ୍ତ ଓ ଅନେକ ରକମରେ କ୍ଷରଣରେ (secretions) ସଞ୍ଚାଳିତ ହୁଏ । 

ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ, ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ ସୁପରପରିବାରରେ ଥିବା ଏକ ଗ୍ଲାଇକୋପ୍ରୋଟିନ (immunoglobulin superfamily) । ରକ୍ତ ପୁଷ୍ଟିସାରରେ ଥିବା ଗାମାଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନର (gamma globulin) ଅଧିକାଂଶ ଭାଗରେ ଏହି ଗ୍ଲାଇକୋପ୍ରୋଟିନ ଥାଏ । ଏଥିରେ ମୌଳିକ ଭାବରେ ଗଠିତ  ଦୁଇଟି ହେଭି ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ ବା ଓଜନିଆ ଚେନ (heavy chains) ଓ ଦୁଇଟି ହାଲୁକା ଚେନ ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ (light chains) ଥାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବୀଜାଣୁ

**ଜୀବାଣୁ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Bacteria** (;  ବିଶେଷ୍ୟ **ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ**, ଏକବଚନ **ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ**)) ଏକ ପ୍ରକାର ଜୀବକୋଷ  । ଏହା ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରୋକାରିଓଟିକ  ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର  ସମଷ୍ଟି । ସ୍ୱଭାବିକ ଭାବରେ ଏମାନଙ୍କର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଅଳ୍ପ କେତେକ ମାଇକ୍ରୋମିଟ ହୋଇଥାଏ ଓ ବାସିଲସ ବା କୋକସ ହେଉ, ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଜୀବକୋଷର ଆକୃତି ଥାଏ । ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଜୀବାଣୁ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ଓ ଏବେ ସୁଦ୍ଧ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାସସ୍ଥାନରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏମାନେ ମାଟିରେ, ଜଳରେ, ଉଷ୍ଣପ୍ରସ୍ରବଣରେ , ତେଜସ୍କ୍ରିୟ-ବର୍ଜ୍ଯବସ୍ତୁରେ  ରହନ୍ତି, ଭୂ-ପୃଷ୍ଠର  ଗଭୀର ଜୈବମଣ୍ଡଳରେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି ।  ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍‌ଭିଦମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ପରଜୀବୀ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି । ଅଧିକାଂଶ ଜୀବାଣୁଙ୍କର ପରିଚୟ ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୭% ଜୀବାଣୁଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ରଖି ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇ ପାରୁଛି । ଜୀବାଣୁମାନଙ୍କ ଅନୁଶୀଳନ କରାଯାଉଥିବା ବିଜ୍ଞାନ‌କୁ ଜୀବାଣୁ ବିଜ୍ଞାନ  ଯାହା ଅଣୁଜୀବ ବିଜ୍ଞାନର  ଏକ ଶାଖା ।

ସାରା ଜୀବଜଗତ ବଞ୍ଚିବା ନିମନ୍ତେ ଜୀବସାର ଖ୧୨ ବା କୋବାଲାମିନ  ଆବଶ୍ୟକ କରେ ଯାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ନିମନ୍ତେ  ଜୀବାଣୁଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ । ଖାଦ୍ୟ-ଶ୍ରୁଙ୍ଖଳ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଏହି ଜୀବସାର ଜଳରେ ଦ୍ରବଣୀୟ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବକୋଷର ଚୟାପଚୟରେ  ଏହା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଡିଏନଏ ସଂଶ୍ଳେଷଣ, ଫ୍ୟାଟି-ଅମ୍ଳ ଚୟାପଚୟ ତ‌ଥା ଆମିନୋ-ଅମ୍ଳ ଚୟାପଚୟରେ  ଏହା ସହକାରକ  ଭାବରେ କାମକରେ । ସ୍ନାୟୁର କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ ଯେହେତୁ ଏହା ସ୍ନାୟୁ ମାୟେଲିନ  ତିଆରି କରିବାରେ ଭୂମିକା ଥାଏ ।

ପ୍ରତି ଏକ ଗ୍ରାମ ମାଟିରେ ପ୍ରାୟ ୪୦ ନିୟୁତ ଜୀବାଣୁ ଜୀବକୋଷ ଥାଏ ଓ ଏକ ମି:ଲି: ସଜ ପାଣିରେ ଏକ ନିୟୁତ ଜୀବାଣୁ ଜୀବକୋଷ ଥାଏ । ଭୂମିରେ ପ୍ରାୟ ୫×୧୦୩୦ ଜୀବାଣୁ ଥାଏ, ଓ ଏମାନେ ଏକ ବାୟୋମାସ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଯାହାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ  ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ଅଧିକ ହୁଏ । ପୋଷକ ଚକ୍ର  ତିଆରି ସୋପାନରେ ଜୀବାଣୁର ଅନେକ ଭୂମିକା ଥାଏ; ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ  ଏହା ଯୋଗୁଁ ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଏହି ପୋଷକ ଚକ୍ରରେ ମୃତ ଶରୀର ସଢ଼ିବା   ଓ ପଚିବାରେ ଜୀବାଣୁର ଭୂମିକା ଥାଏ । 

ସର୍ବାଧିକ ଜୀବାଣୁ ଖାଦ୍ୟନଳୀରେ ଥାଏ ଓ ଚର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ବ‌ହୁତ ଜୀବାଣୁ ରହନ୍ତି । ମନୁଷ୍ୟର ସୁରକ୍ଷାଦାୟୀ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ସିସ୍ଟମ ଯୋଗୁ ଜୀବାଣୁ କ୍ଷତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଖାଦ୍ୟନଳୀରେ ଅନେକ ଉପକାରୀ  ଜୀବାଣୁ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି । ଅନେକ ପ୍ରଜାତିରେ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଯେପରିକି କଲେରା, ସିଫିଲିସ୍, ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ, କୁଷ୍ଠ ଓ ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ଇତ୍ୟାଦି । ସବୁଠାରୁ ସାଂଘାତିକ ଜୀବାଣୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସଂକ୍ରମଣ  ହୁଏ । ସଂକ୍ରମଣ  ଚିକିତ୍ସାରେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଦିଆଯାଏ, କୃଷିରେ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ଓ ଏହା ଫଳରେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ପ୍ରତିରୋଧ  ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । କାରଖାନାର ଦୂଷିତ ଜଳ ପରିଷ୍କାର କରିବା ନିମନ୍ତେ, ଇଡ଼ିଯାଇଥିବା ତେଲକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ, ଛେନା ଓ ଦ‌ହି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ; ସୁନା, ପାଲିଡିଅମ, ତମ୍ବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାତୁ ତିଆରିରେ ଜୀବାଣୁ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବାଣୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ

ଜ୍ୟାମିତିରେ **ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ** କ‌ହିଲେ ଦୁଇଟି ସମାନ ଲମ୍ବ ବିଶିଷ୍ଟ ବାହୁ ଥିବା ତ୍ରିଭୁଜକୁ ବୁଝାଏ । ବେଳେ ବେଳେ ଅତି କମ୍‌ରେ ଦୁଇଟି ବାହୁ ସମାନ ଥିବା କୁହାଯାଏ ଓ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ସମ‌ବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।  
ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟରେ ସମଦ୍ୱିବାହୁ ସମକୋଣୀ ତ୍ରିଭୁଜ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ତ୍ରିଭୁଜ (golden triangle) ଓ ବାଇପିରାମିଡର (bipyramids) ମୁଖ ଓ କେତେକ ସେଟାଲାନ ଘନ (Catalan solids) ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ।    
 
ସମଦ୍ୱିବାହୁର ଗାଣିତିକ ଅନୁଶୀଳନ ପୁରାତନ ମିଶର ଗଣିତ (ancient Egyptian mathematics) ଓ ବେବିଲୋନିଆନ ଗଣିତରେ (Babylonian mathematics) ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି । ସାଜସଜ୍ଜା ନିମନ୍ତେ ଏହା ବ‌ହୁତ ପୁରାତନ କାଳରୁ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଉଛି; ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା ଓ ନ‌କ୍ସାରେ ଏହା ପୁନଃ ପୁନଃ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଛି ଯେପରିକି ବିଲ୍ଡିଙ୍ଗର ପେଡିମେଣ୍ଟ (pediments) ଓ ଗ୍ୟାବଲରେ (gables) ଅଛି ।   

ସମାନ ଥିବା ଦୁଇ ପାର୍ଶକୁ ବାହୁ କୁହାଯାଏ ଓ ତୃତୀୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ବେସ କୁହାଯାଏ । ବାହୁ ଓ ବେସର ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ ନେଇ ଏପରି ତ୍ରିଭୁଜର ଉଚ୍ଚତା, କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଓ ପେରିମିଟର ଇତ୍ୟାଦି ସାଧାରଣ ଫର୍ମୁଲା ସାହାଯ୍ୟରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରେ । 
ବେସ ଉପରେ ଏକ ଅଭିଲମ୍ବ ରେଖା (perpendicular bisector) ଟାଣି ଏହି ତ୍ରିଭୁଜକୁ ସମାନ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ ।  ସମଦ୍ୱିବାହୁର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଥିବା କୋଣଦ୍ୱୟ ସମାନ ଓ ଆକ୍ୟୁଟ ରହନ୍ତି ଓ ବର୍ଗୀକରଣରେ ଏହାକୁ ଆକ୍ୟୁଟ, ସମ ବା ବିଷମ କୋଣ ବିଶିଷ୍ଟ କୁହାଯାଏ ।  

## ଶବ୍ଦ ବିଶେଷ, ବର୍ଗୀକରଣ ଓ ଉଦାହରଣ 
ଇଉକ୍ଲିଡଙ୍କ (Euclid) ସଂଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ତ୍ରିଭୁଜର ଦୁଇଟି ବାହୁ ସମ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ କୁହାଯାଏ,  କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ  ସମୟରେ ଅତି କମ୍‌ରେ ଦୁଇଟି ବାହୁ ସମ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ କୁହାଯାଉଛି । ଏହାର କାରଣ ରୂପେ ସମ‌ବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଧରଣର ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି । ତ୍ରିଭୁଜର କୌଣସି ବାହୁ ସମ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ନହେଲେ ତାହାକୁ ସ୍କାଲିନି ତ୍ରିଭୁଜ scalene ବା ବିଷମ ବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ କୁହାଯାଏ ।  ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ ଆଇସୋସ ଅର୍ଥ ସମାନ ଓ ସ୍କେଲୋସ ଅର୍ଥ ଗୋଡ଼, କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାହାକୁ ବାହୁ ଭାବରେ ଲେଖୁଛୁ । ସମଦ୍ୱିବାହୁ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବ‌ହାର ହେଉଛି ଯଥା ସମଦ୍ୱିବାହୁ ଟ୍ରାପିଜଏଡ଼ ଯାହାର ଦୁଇଟି ବାହୁ ସମାନ ଥାଏ  ଓ ସମ‌ବାହୁ ସେଟ । 

ଏକ ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜରେ ଦୁଇଟି ରେଖାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସମାନ ରହେ, ଯାହାକୁ ଜ୍ୟାମିତିରେ ବାହୁ କୁହାଯାଉଛି ଓ ତୃତୀୟ ବାହୁକୁ ଭୂମି କୁହାଯାଉଛି । ଦୁଇ ବାହୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ କୋଣକୁ ଶୀର୍ଷ କୋଣ କୁହାଯାଏ ।  ଭୂମିର ଦୁଇ ପର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା କୋଣମାନଙ୍କୁ ଭୂମି କୋଣ କୁହାଯାଏ ।  ଭୂମିର ବିପରୀତ ସ୍ଥାନ‌କୁ ଶୀର୍ଷ କୁହାଯାଏ (apex) । ତିନି ବାହୁ ସମାନ ଥିବାରୁ ସମ‌ବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜର ଭୂମି ନଥାଏ । 

## ପ୍ରୟୋଗ
### In architecture and design
ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପୁରାତନ ଗ୍ରୀକ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ (architecture) ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ସ୍ଥୁଳ କୋଣ ବିଶିଷ୍ଟ ସମଦ୍ୱିବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ଭଳି ଆକାର (gables ଓ pediment) ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଗୋଥିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ (Gothic architecture) ଏହା ସୁକ୍ଷ୍ମ କୋଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଆକାର ଧାରଣ କଲା । 

 with verticals]] 

 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତ୍ରିଭୁଜ
ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ

**ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ** (୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୦ - ୭ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୦୭) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଜା ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଓ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ତଥା ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ମାହାଙ୍ଗା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ହୋଇଥିବା ଉପ-ନିର୍ବାଚନରେ ୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୫୭ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ସାଲେପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଏବଂ ୧୯୭୭ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ମାହାଙ୍ଗା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୨ୟ ଓ ୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ ୧୯୨୦ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସ ୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ କାର୍ତ୍ତିକେଶ୍ୱର ଦାସ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ସ୍ନେହଲତା ଦାସ । ପ୍ରଦୀପ୍ତଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଥିଲା କଳାରେ ସ୍ନାତକ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଜା ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଓ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ତିନିଥର ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଏବଂ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ ୨୦୦୭ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୬ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ବାଲ୍ମିକୀ

ବାଲ୍ମିକୀ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କବି ତଥା ସଂସ୍କୃତ ରାମାୟଣର ସ୍ରଷ୍ଟା । ରାମାୟଣ ମହାକାବ୍ୟରେ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଜୀବନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କୁ ମାନବ ଜୀବନର ସତ୍ୟ ତଥା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କୃତ ମହାକାବ୍ୟ ଭାବେ ରାମାୟଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିବରୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଆଦିକବି ଭାବେ ଖ୍ୟାତ । 

## ଜୀବନୀ 
ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଠିକ ପ୍ରାମାଣିକ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ । ତେବେ ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣର ପ୍ରାଚୀନତା ବିଷୟରେ ଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ହିଁ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ । ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ରଚିତ ରାମାୟଣ ମହାକାବ୍ୟ ସାତ କାଣ୍ଡ ବା ସାତ ଭାଗ ବିଶିଷ୍ଟ । ଉତ୍ତରା କାଣ୍ଡ ସହ ଏହା ପ୍ରାୟ ୨୪,୦୦୦ ଶ୍ଳୋକ ବିଶିଷ୍ଟ । ଐତିହାସିକଙ୍କ ମତରେ ରାମାୟଣର ରଚନା ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୫୦୦ରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୧୦୦ ମଧ୍ୟରେ । ରାମାୟଣ ମହାକାବ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ କବି ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ତଥା ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ମୂଳ କାବ୍ୟର ରଚନା କାଳ ତଥା ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ସଠିକ ଭାବେ ନିରୂପଣ ହୋଇପାରିନାହିଁ ।

ଭାରତୀୟ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ଇଂରାଜୀ ଲେଖକ ମେନେନ୍‌ଙ୍କ ମତରେ ବାଲ୍ମିକୀ ହେଉଛନ୍ତି ମାନବ ଇତିହାସର ପ୍ରଥମ କବି ଯେ କି ରାମାୟଣ କାଳରେ ହିଁ ପ୍ରଥ୍ମ ମହାକାବ୍ୟ ରାମାୟଣ ରଚନା କରିପାରିଥିଲେ । କଥିତ ଅଛି ବାଲ୍ମିକୀ ରାମଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ନିର୍ବାସନ କାଳରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କୁଟୀରରେ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଏପରିକି, ସୀତାଙ୍କ ଯମଜ ପୁତ୍ର ଲବ ଓ କୁଶ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କଠାରୁ ରାମାୟଣ ଶୁଣି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଦରବାରରେ ଗାନ କରିଛନ୍ତି, ରାମ ମଧ୍ୟ ଏହି ତଥ୍ୟ ସତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଭାବରେ କେତେକଙ୍କ ମତରେ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମସାମୟିକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ।

ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସୁମାଳୀ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଅଗ୍ନି ଶର୍ମା । ଥରେ ଅଗ୍ନିଶର୍ମାଙ୍କର ଭେଟ ହୁଏ ଋଷି ନାରଦଙ୍କ ସହ । ଋଷି ନାରଦଙ୍କ କଥାରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣି ଋଷିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ **ମରା** ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚରଣ ପୂର୍ବକ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତପସିଦ୍ଧି ଫଳରେ ଏହି ମରା ଶବ୍ଦ ରାମ ଶବ୍ଦରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଅଗ୍ନିଶର୍ମା ବାଲ୍ମିକୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।

## ପ୍ରଥମ ଶ୍ଳୋକ 
 at the white-bearded Valmiki's hermitage]]
ବାଲ୍ମିକୀ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହ ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମାପନ ନିମିତ୍ତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଅଭିମୁଖେ ଯାଉଥାନ୍ତି । ବାଟରେ ତମସା ଝରଣାର ନିର୍ମଳ ଜଳ ଦେଖି ସେଠାରେ ଗାଧୋଇ ବାକୁ ଇଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ । ଏହି ସଯୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ମୈଥୁନ ରତ ଏକ ସାରସ ଯୋଡ଼ାକୁ ବ୍ୟାଧଟିଏ ଶର ମାରନ୍ତେ ପୁରୁଷ ପକ୍ଷିଟି ନିହତ ହେଲା । ଏଥିରେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ମାତା ସାରସ ପକ୍ଷିଟି ବିଳାପ କରିବାରେ ଲାଗିଲା । ଏହି ଶୋକ ସନ୍ତପ୍ତ ଦୃଶ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମାହତ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ବାହାରି ଆସିଲା ।

: मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः।
: यत्क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम्॥'
:*mā niṣāda pratiṣṭhā tvamagamaḥ śāśvatīḥ samāḥ*
:*yat krauñcamithunādekam avadhīḥ kāmamohitam*

:*ଅର୍ଥ: ହେ ନିଷାଦ, ତୁମକୁ ଅନନ୍ତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତି(ପ୍ରତିଷ୍ଠା) ମିଳିବ ନାହିଁ,*
:*କାରଣ ତୁମେ ପ୍ରଣୟ କ୍ରୀଡାରେ ଲିପ୍ତ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ଯୋଡାରୁ ଗୋଟିକର ହତ୍ୟା କରିଦେଲ* 

ଏହାହିଁ ସସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଶ୍ଳୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଅତଏବ ରାମାୟଣ ପ୍ରଥମ ମହାକାବ୍ୟ ଏବଂ ବାଲ୍ମିକୀ ହେଉଛନ୍ତି ଆଦିକବି ।

## ଅଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ: ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
କଣାଦ (ମୁନି)

କଣାଦ (ମୁନି) ହେଉଛନ୍ତି ବୈଦିକ ଭାରତର ଜଣେ ମୁନି ତଥା ବିଶିଷ୍ଟ ଦାର୍ଶନିକ ଗ୍ରନ୍ଥ **ବୈଶେଷିକ**ର ପ୍ରଣେତା । ବୈଶେଷିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଯେଉଁଥିରେ ଧର୍ମ, ବିଜ୍ଞାନ ତଥା ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନର ଅଦ୍ଭୁତ ସମନ୍ୱୟ ଘଟିଛି । ଗ୍ରନ୍ଥଟିରେ ମୂଳତଃ ବସ୍ତୁତତ୍ତ୍ୱ ତଥା ଆଣବିକ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ରହିଛି । ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁସାରେ, ସମକାଳୀନ ପୃଥିବୀରେ ଆଣବିକ ତତ୍ତ୍ୱ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯାହାସବୁ ପ୍ରଚଳିତ ଧରଣା ରହିଥିଲା କଣାଦଙ୍କ ସୂତ୍ର ସେସବୁ ତୂଳନାରେ ବହୁ ଉନ୍ନତ ତଥା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଣବିକ ତତ୍ତ୍ୱର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ । 
## ପରିଚୟ 
କଣାଦଙ୍କ ଜୀବନୀ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ କିଛି ପ୍ରାମାଣିକ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ । ତେବେ ସେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ତାଙ୍କ ନାମ କଣାଦର ମୂଳ ଶବ୍ଦ "କଣ" ଅର୍ଥ ଅଣୁ । ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ କଣାଦ ହିଁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଯାଇଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦାର୍ଥର ମୂଳ କଣିକା ହେଉଛି ଅଣୁ । ଅତଏବ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜନ ଡାଲଟଙ୍କ ବହୂ ପୂର୍ବରୁ ଋଷି କଣାଦ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ପରିପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବାସ୍ତବରେ ଅଣୁମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି ।  ତେବେ ଅଣୁ, ପରମାଣୁ ସହ ଜଗତର ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଏହାର ଦାର୍ଶନିକ ତତ୍ତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଗ୍ରନ୍ଥ ବୈଶେଷିକ ସୂତ୍ରରେ ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି । ସେ ଗ୍ରନ୍ଥ କଣାଦ ସୂତ୍ର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । 

## କଣାଦଙ୍କ ଅଣୁ ତତ୍ତ୍ୱ 
କଣାଦଙ୍କ ଦାର୍ଶନିକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି ତଥା ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ କୁହାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଳ କଣିକା ଯେ ଅଣୁ ଏହା ତର୍କ ତଥା ବାସ୍ତବିକ ସ୍ଥିତି ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଇଦିଆଯାଇଛି । ସେ ଏକଥା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁକୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ କଣିକା ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ କରାଯାଇପାରିବ । ସେହି କ୍ଷୁଦ୍ରତମ କଣିକା ହେଉଛି ପରମାଣୁ ଯା କି ଆଉ ଅଧିକ ଭାଗ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।

ଏହିପରିଭାବେ ସେ ପରମାଣୁ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଆତ୍ମା ବା ଆତ୍ମନ୍‌କୁ ଅନୁଭବ କରିବା ତଥା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିବା ନିମିତ୍ତ ଏକ ଅଣପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆଲୋଚନା କରିଯାଇଛନ୍ତି । ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଯାଇ କଣାଦ ଛଅଟି ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ସେଗୁଡିକ ହେଲା, ଦ୍ରବ୍ୟ, ଗୁଣ, କର୍ମଣ,ସାମାନ୍ୟ, ବିଶେଷ ଏବଂ ସମବାୟ । ତାଙ୍କ ମତରେ ଏହି ଛଅଟି ତତ୍ତ୍ୱ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ବର୍ଣ୍ନନ ତଥା ଅନୂଶୀଳନ କରିହେବ । ପୁଣି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ହେଉଛି ନଅ ପ୍ରକାରର । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଅଣୂ ସମ୍ପନ୍ନ, କିଛି ଅଣୁ ବିହୀନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସବୁ ସର୍ବ ବ୍ୟାପକ ।

କଣାଦଙ୍କ ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ପରମାଣୁ ହେଉଛି ଏକ ଅକ୍ଷୟ କଣିକା ଯାହାକୁ ଆଉ ଭାଗ କରିହେବ ନାହିଁ ।  ତାଙ୍କ ମତରେ ପରମାଣୁ ମାତ୍ର  ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିପାରିବେ , ଯଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥିର ଏବଂ  ଚଳନଶୀଳ । କଣାଦଙ୍କ ଅଣୁତତ୍ତ୍ୱ ଏହି ଯେ ଅଣୁସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ତେଣୁ ଅମର । ଅଣୁସବୁ ଏତେ ଛୋଟ ଯେ ଖାଲି ଆଖିକୁ ଦେଖଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ  । ନିମିଷକରେ ଏହା ପଦାର୍ଥ ଗଠନ କରି ନିଜର ସ୍ଥିତି ଜାହିର କରିବା ସହ ନିମିଷକରେ ସେ  ଉଭେଇ ଯାଆନ୍ତି । ବୈଶେଷିକରେ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ପୁଣି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏକ ପ୍ରକାରର ଅଣୁ ପରସ୍ପର ସହ ସଂଯୋଗ ହୋଇ ଦ୍ୱିଅଣୁକ, ତ୍ରିଅଣୁକ ଭଳି ଯୌଗିକ ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି । ସେ ପୁଣି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ  ପରମାଣୁସବୁ ଉତ୍ତାପର ଉପସ୍ଥିତିରେ ପରସ୍ପର ସହ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରେ ଯୋଡି ହୋଇ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମତରେ ମାଟିହାଣ୍ଡି କଳା ପଡିଯିବା ଏବଂ କଞ୍ଚା ଫଳ ପାଚିବା ଏହାର ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ । କଣାଦଙ୍କ ଏକ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ପରମାଣୁର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସହ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁତ୍ୱ ବିହୀନ ।  ତେବେ ଉଭୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଚାରୋଟି ପରମାଣୁ ବିଶିଷ୍ଟ । କଣାଦଙ୍କ ଏହି ପରମାଣୁ ତତ୍ତ୍ୱ ତତ୍‌କାଳୀନ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକରେ ପ୍ରଚଳିତ ପରମାଣୁ ତତ୍ତ୍ୱଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ଥିଲା । ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକରେ ପ୍ରଚଳିତ ଧାରଣା ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ପରମାଣୁର ନିଜସ୍ୱ ଧର୍ମ ଏକାପରି ହେଲେ ଏମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଭେଦରେ ଦ୍ରବ୍ୟର ଗୁଣ ଭେଦ ପରିଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ କଣାଦଙ୍କ ପରମାଣୁ ତତ୍ତ୍ୱ କହେ, ଅଲଗା ଅଲଗା ଦ୍ରବ୍ୟର ପରମାଣୁର ନିଜସ୍ୱ ଧର୍ମ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ
ବଟକୃଷ୍ଣ ଜେନା

**ବଟକୃଷ୍ଣ ଜେନା** (୧୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୪୦ - ୨୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ, ଉତ୍କଳ କଂଗ୍ରେସ ଓ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ବଟକୃଷ୍ଣ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ତଥା ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧ ମସିହା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସଲେପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଏବଂ ପରେ ୧୯୭୧, ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୮୫ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କିଶାନ ନଗର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ମ, ୬ଷ୍ଠ, ୭ମ ଓ ୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ବଟକୃଷ୍ଣ ଜେନା ୧୯୪୦ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୧୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଭୋଳାନାଥ ଜେନା ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ପୁଷ୍ପଲତା ଜେନା ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ବଟକୃଷ୍ଣ ଜେନା ୨୦୧୧ ମସିହାର ଜୁଲାଇ ମାସ ୨୪ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୧ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଲିଓ ଟଲଷ୍ଟୟ

**ଲିଓ ଟଲଷ୍ଟୟ** (୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୮୨୮-୨୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୦) ଉନ୍ନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ ।  ଋଷର ଏକ ସଂପନ୍ନ ପରିବାରରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ । ଋଷରେ ସେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେ କ୍ରିମିୟା ଯୁଦ୍ଧରେ(୧୮୫୫) ଭାଗନେଇଥିଲେ, ତେବେ ତତ ପରବର୍ଷ ସେ ସେନାବାହିନୀ ତ୍ୟାଗକରି ଫେରିଆସିଲେ । ସେନାବାହିନୀରେ ଯୋଗ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଋଚି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ରଚନା ମଧ୍ୟରେ **ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶାନ୍ତି** (୧୮୬୫-୬୯) ତଥା **ଆନ୍ନା କରେନୀନା** (୧୮୭୫-୧୮୭୭) ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ କ୍ଳାସିକାଲ ରଚନା ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇସାରିଛି ।

ପ୍ରଚୁର ଧନ ଦୌଲତ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରତିଭା ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ ପାରି ନ ଥିଲା । ଅନ୍ତତଃ ୧୮୯୦ ମସିହା ବେଲକୁ ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ । ନିଜର ପରିବାରକୁ ଛାଡି ସେ ଈଶ୍ୱର ତଥା ଗରୀବଙ୍କ ସେବା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବାହାରିପଡିଲେ । ତେବେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏଥିପାଇଁ ଅନୁକୁଳ ହେଲା ନାହିଁ । ପରିଶେଷରେ ସେ ୨୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୦ ଦିନ ଅଷ୍ତାପବା ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ଏହି ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଏକ ଗରୀବ, ନିରାଶ୍ରୟ, ରୋଗୀଣା ବୃଦ୍ଧ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ । 
## ଜୀବନୀ 
ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଋଷର ୟାସ୍ନାୟା ପୋଲ୍ୟାନ୍ୟା ନାମକ ସହରରେ, ଯାହାକି ମୋସ୍କୋଠାରୁ ୨୦୦ କି. ମି. ଦକ୍ଷିଣକୁ ଅବସ୍ଥିତ, ହୋଇଥିଲା । ପିତା କାଉଣ୍ଟ ନିକୋଲାଇ ଏବଂ ମାତା ମାରିୟା ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କର ସେ ଥିଲେ ଚତୁର୍ଥ ସନ୍ତାନ । ତାଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ମାତ୍ର ଦୁଇ ବର୍ଷ ସେ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ । ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ନଅ ବର୍ଷ ବେଲକୁ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେଲା । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଲାଲନ ପାଲନ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ ତାଙ୍କ ଜଣେ ସମ୍ପର୍କୀୟ କାକି ତତ୍ୟାନା । ତେବେ ଉଚ୍ଚ ବର୍ଗର ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦୀକ୍ଷା ନିମିତ୍ତ ସୁଦକ୍ଷ ବିଦ୍ୱାନ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପାଠ ସହ ଖେଳ କୁଦ, ଘୋଡାସବାରୀ, ଶିକାର, ନାଚଗାନା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୮୪୪ ମସିହାରେ ସେ  କାଯାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆଇନ ଓ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଭାଷା ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତେବେ ପାଠ ପଢ଼ା ଅଧାରୁ ଛାଡି ସେ ନିଜ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ୟାସ୍ନାୟା ପୋଲ୍ୟାନ୍ୟା ଫେରି ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ବିଳାସ ତଥା ଆଳସ୍ୟପୂର୍ଣ ଜୀବନ ବିତାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ ସହ ନିଜ ଯୁବାବସ୍ଥାର କିଛି କାଳ୍ପନିକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ନେଇ ରଚନା ମଧ୍ୟ ଲେଖିଥିଲେ ଯାହାକି ୧୮୫୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଭାଲୁଭାରଙ୍କ ଲିଖିତ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଉପନ୍ୟାସ **ତିରୁକୁରାଲ**(Tirukkural)ର ଏକ ଜର୍ମାନୀ ସଂସ୍କରଣ ପଢ଼ିବା ପରେ ସେ "ଅହିଂସା" ଶବ୍ଦଟି ତାଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ରେଖାପାତ କରିଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମହତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଲିଖିତ ଏକ ପତ୍ରରେ ସେ ଏହି ଭାବନାକୁ ପରିପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । କହିବାକୁ ଗଲେ ଅହିଂସାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କର ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ପଛରେ ପ୍ରେରଣା ଥିଲା ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କର ।

## ବିଚାର ଏବଂ ଦର୍ଶନ 
ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କର ଧାର୍ମିକ ଭାବନା ଥିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦାର ତଥା ବ୍ୟାପକ । ତତକାଳୀନ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ବିରୋଧାଭାସ ଥିଲା ସ୍ପଷ୍ଟ । ନିଜ ବିଚାରରେ ସେ ଏକ ପ୍ରକାର ସର୍ବଦେବବାଦୀ ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ମନେହେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ମଣିଷ ଜୀବନର ଅନ୍ତିମ ଏବଂ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ପରିଣତି । ତାଙ୍କ ମତରେ ନିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ବିଚାରହୀନ ତଥା ଆତ୍ମକୈନ୍ଦ୍ରିକ ଜୀବନକୁ ଥିଲା ଏକ ପ୍ରକାର ପାପ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କର ୨୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୦ରେ ୮୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁପୂର୍ବରୁ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଚିନ୍ତାଜନକ ହୋଇପଡିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଅନେକ କଥା କହିଥିଲେ ଏବଂ ଲେଖିଥିଲେ । ନିଜ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ  ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ଏକ ଶୀତକାଳୀନ ରାତ୍ରିରେ ଗୃହତ୍ୟାଗ କଲେ ।

ଟଲଷ୍ଟୟ  ଟ୍ରେନରେ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ବେଳେ ଅସ୍ତାପୋଭୋ ରେଲଷ୍ଟେସନରେ ନ୍ୟୁମୋନିଆ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୨୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୦ ମୃତ୍ୟୁ
ବସବେଶ୍ଵର

thumb|ବସବେଶ୍ୱର
ଗୁରୁ ବସବ ବା ବସବେଶ୍ୱର ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ତଥା ସମାଜ ସୁଧାରକ । ସେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଥିବା ଜାତି ପ୍ରଥା ଭଳି କୁବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରି ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସାମଜିକ୍ତା ସୁଧାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ସେ ବିଶ୍ୱ ଗୁରୁ ଏବଂ ଭକ୍ତି ଭଣ୍ଡାରୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ  । ସେ ଜାତି, ଧର୍ମ ,ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ସାମଜିକ ସ୍ଥିତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନ ଅବସର ଦେବାକୁ ଦାବୀ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ନିମନ୍ତେ ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ଗୁରୁ ବସବେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ବସବ ଧର୍ମର ଅନୁଗାମୀ ବା ଲିଙ୍ଗାୟତ ବା ଲିଙ୍ଗାବତ ନାମରେ ପରିଚିତ । ଲିଙ୍ଗାୟତ ବା ବୀରଶୈବ୍ୟମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ବସବେଶ୍ୱର ହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ତାଙ୍କ ମତବାଦ ବା ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା  । ତେବେ କେତେକ ଆଧୁନିକ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମତରେ, କାଳଚୁରୀ ଶୀଳାଲେଖ ଅଧ୍ୟୟନ ପୂର୍ବକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ୟେ ବସବେଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ କବି ତଥା ଦାର୍ଶନିକ ଯିଏକି ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ରହି ଆସିଥିବା ଲିଙ୍ଗାୟତ ବା ବୀରାଶୈବ୍ୟ ମତବାଦୀଙ୍କ ମତର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ତଥା ଲିଙ୍ଗାୟତ ମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ସାଧନ କରିଥିଲେ । 

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଗୁରୁ ବସବେଶ୍ୱର ୧୧୦୫ ମସିହାରେ ଅର୍ଥାତ ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ ଆନନ୍ଦ ନାମ ସମ୍ବତ୍ସର, ବୈଶାଖ ମାସ, ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ତିଥି, ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଉତ୍ତର କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଏକ ଛୋଟ ସହର ବାସବନ ବାଗେୱାଡି ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ସହରରେ ଏକ କମ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କୃଷ୍ଣା ନଦୀ କୂଳରେ କୁଡାଲସଙ୍ଗାମ ନାମକ ଏକ ଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କ ପିଲାଦିନ କଟିଥିଲା । ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର ତଥା ତଦ୍‌ ସନ୍ନିକଟ ଏକ ଶୈବ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରରେ ସେ ୧୨ ବର୍ଷ କାଳ ଶିକ୍ଷା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । 

ବାସବ ତାଙ୍କ ମାତୃ କୁଳର ଏକ ସମ୍ପର୍କୀୟା, ଗଙ୍ଗମ୍ବିକେ ନାମ୍ନୀ ଏକ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ବିଜାଲାର କଳଚୁରୀ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରୋଭିନ୍‌ସିଆଲ ପ୍ରାଇମ ମିନିଷ୍ଟର । ତେବେ ବସବ ରାଜାଙ୍କ ଦରବାରରେ ଏକ ହିସାବ ରକ୍ଷକ ଭାବେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ମାମୁଁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜାଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ସମ୍ଭାଳିଲେ । ରାଜା ମଧ୍ୟ ବସବଙ୍କ ପଦ୍ମାବତୀ ନାମ୍ନୀ ଭଉଣିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।

ରାଜାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ସମ୍ଭାଳିବା ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟରେ ସାମାଜିକ ସୁଧାର ଆଣିବା ସହ ଶୈବ ଧର୍ମର ଉତଥାନ ପାଇଁ ଅନେକ ପଦେକ୍ଷେପ ନେଲେ ଏବଂ ରାଜକୋଷରୁ ଏଥି ନିମିତ୍ତ ପ୍ରଚୁର ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କଲେ । ତାଙ୍କ ସମୟରେ ସେ ଜାଙ୍ଗାମ ଜାତିର ପ୍ରପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସାମଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା ସହ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ ।  ତାଙ୍କ ସମୟରେ ସେ ଏକ ଅଭିନବ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସୂତ୍ରପାତ କରିଥିଲେ ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ଅନୁଭବ ମାଣ୍ଟପ (Anubhava Mantapa) । ଏହା ଥିଲା ଏକ ସାଧାରଣ ଜନ ସଭା ଯେଉଁଥିରେ ଦୂର ଦୂରାନ୍ତରୁ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ପୁରୁଷ ତଥା ସ୍ତ୍ରୀ ଆସି ଯୋଗ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଧାର୍ମିକ, ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ନେଇ ଖୋଲା ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା । ସେ ମଧ୍ୟ ଲୌକିକ ଭାଷାରେ କବିତା ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଧାର୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ତଥା ସାମାଜିକ ସନ୍ଦେଶ ବିତରନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନା ମଧ୍ୟରେ "Káyakavé Kailása" (work is worship) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଲାଭ କରିଥିଲା ।
## ସମାଜ ସଂସ୍କାର 
ବସବଙ୍କ ମତ ଥିଲା, ଜାତି ଧର୍ମ ତଥା ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ସମାନ ଏବଂ କର୍ମ ଭେଦରେ କହି ବି ଅନ୍ୟଠାରୁ ନ୍ୟୂନ ନୁହଁ । କେବଳ ମଣିଷର ଜନ୍ମ  ନୁହେଁ, ମଣିଷର କର୍ମ ହିଁ ତାହାର ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ତଥା ମଣିଷ ପଣିଆ ସ୍ଥିର କରିଥାଏ ।

## ଆଧାର
ଚିତି ସାପ

**ଚିଟି ସାପ** ବା **ଚିତି ସାପ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Common Krait**, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ *Bungarus caeruleus*) ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବଙ୍ଗାରସ୍ ପ୍ରଜାତିର ଏକ ବିଷଯୁକ୍ତ ସାପ । ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଏହି ସାପର ଆଉ କିଛି ସାଧାରଣ ନାମ ହେଲା - **ଇଣ୍ଡିଆନ୍ କ୍ରେଟ୍** ଓ **ବ୍ଲୁ କ୍ରେଟ୍** । ଭାରତରେ ଯେଉଁ ୪ ପ୍ରଜାତିର ସାପ କାମୁଡ଼ାରେ ସର୍ବାଧିକ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିତି ସାପ ଅନ୍ୟତମ । ଏମାନଙ୍କର ଫଣା ନାହିଁ ।

## ବର୍ଣ୍ଣନା 
ବାଆଁ|thumb|ଚିତି ସାପ
ଚିତି ସାପର ହାରାହାରି ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୦.୯ ମିଟର୍ । କିନ୍ତୁ କିଛି ସାପ ୧.୭୫ ମିଟର୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ହେବା ଦେଖାଯାଇଛି ।

ଚିତିର ରଙ୍ଗ କଳା ବା ନୀଳ ମିଶା କଳା । କିଛି ସାପଙ୍କ ଶରୀରରେ ୪୦ଟି ପତଳା ଦାଗ ରହିଥାଏ ଓ କିଛି ସାପର ଶରୀରରେ ଏହି ଦାଗ ଦେଖାଯାଇ ନଥାଏ । କିଛି ଚିତିର ଦେହ ଖଇରା ରଙ୍ଗ ଓ ଦେହରେ ସାଧା ଦାଗମାନ ରହିଥାଏ ।

ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ପରିବାସରେ ଚିତି ସାପ ରହିପାରେ । ପଡ଼ିଆ, ବୁଦାଳିଆ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜନ ବସତି ନିକଟରେ ଚିତି ସାପଙ୍କୁ ଦେଖି ହେବ । ଊଈ ହୁଙ୍କା, ଇଟା ଗଦା, ମୂଷା ଗାତ ଓ ଏପରିକି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଚିତି ସାପ ଲୁଚି ରହିପାରେ । ଚିତି ସାପର ହାରାହାରି ୧୦ ମିଲିଗ୍ରାମ୍ ବିଷ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ ।
 
ଚିତି ସାପ ରାତ୍ରିଚର ଏବଂ ଦିନ ବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ସହିତ କମ୍ ସମୟରେ ମୁହାଁ ମୁହିଁ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଚିତି ସାପ କାମୁଡ଼ା ଘଟଣା ସବୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ରାତିରେ ହୋଇଥାଏ । ଚିତି ସାପ କାମୁଡ଼ିଲେ ବେଶୀ ଦଂଶନ ପୀଡ଼ା ହୁଏନାହିଁ ଯାହା ଫଳରେ ମନୁଷ୍ୟ କିଛି କ୍ଷତି ନହୋଇଥିବା ଭାବେ । କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ ଭୀଷଣ ପେଟ ବ୍ୟଥା ଓ ଶରୀର ଅଚଳ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଚିତି ସାପ କାମୁଡ଼ାର ୪-୮ ଘଣ୍ଟାରେ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିପାରେ ।

ବର୍ଷା ଦିନେ ଚିତି ସାପ ନିଜ ଲୁଚିଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ବାହାରି କୌଣସି ଶୁଷ୍କ ସ୍ଥାନ ବା ଘରେ ପଶିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ଶୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମଣିଷକୁ ଚିତି ସାପ କାମୁଡ଼ିଲେ ମଶା ବା ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ିବା ପରି ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିବାରୁ ଲୋକକୁ ଜଣା ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ଯେ ସାପ କାମୁଡ଼ିଛି । ଶୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ସମ୍ଭବପର । 

ଚିତି କାମୁଡ଼ିଲେ ୧-୨ ଘଣ୍ଟା ପରେ ମାଂସପେଶୀ ଭିଡ଼ିହେବା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବାକ୍ ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହେବା ପରି ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ । ସର୍ପ ଦଂଶ ରୋଗୀକୁ ସେପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଶ୍ୱାସ ଅବରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ୪-୫ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବା ସମ୍ଭବପର । ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ବିନା ଆଶୁ ଚିକିତ୍ସାରେ ଚିତି ସାପ କାମୁଡ଼ାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ପ୍ରାୟ ୭୦-୮୦% । ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ସାପ କାମୁଡ଼ାଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟାର ୫୦%ରୁ ଅଧିକ ମୃତ୍ୟୁ ଚିତି ସାପ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ଜଣାଯାଏ ।

## ସାହିତ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ 
ଇଂରାଜୀରେ ଲିଖିତ *ଦ ଜଙ୍ଗଲ ବୁକ୍* ଗଳ୍ପରେ “ରିକି ଟିକି ଟେଭି” ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏକ ଚିତି ସାପ କରୈଟ୍‍ର ଧମକ ଓ ଯୁବା ନେଉଳ ରିକିର ତା’ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଚିତି ସାପଟି ନାଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଯୁବା ନେଉଳ ରିକି ତାହାକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିବା ଏହି କାହାଣୀରେ କୁହାଯାଇଛି ।

ଜେମ୍‍ସ୍ ପ୍ୟାଟର୍ସନ୍‍ଙ୍କ ଲିଖିତ *ୱିମେନ୍ସ ମର୍ଡରର୍ କ୍ଲବ୍* ଉପନ୍ୟାସର ୮ମ ସଂଖ୍ୟା “ଏଇଟ୍‍ଥ୍ କନଫେସନ୍”ରେ ହତ୍ୟାକାରିଣୀ ଚିତି ବିଷର ବ୍ୟବହାର କରି ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ବିଷୟ ଲିଖିତ । 

ରୋଆଲ୍‍ଡ୍ ଡାଲ୍‍ଙ୍କ *ସମ୍‍ୱନ୍ ଲାଇକ୍ ୟୁ (ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ)*ରେ “ପୋଇଜନ୍” ନାମକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ରହିଛି ଯେଉଁଥିରେ ଖଟରେ ଶୋଇ ବହି ପଢ଼ୁଥିବା ଲୋକର ପେଟ ଉପରକୁ ଏକ ଚିତି ସାପ ଚଢ଼ିବା ବର୍ଣ୍ଣିତ ।

## ଆଧାର 
## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ସର୍ପ
ମାୟାଧର ସେଠୀ

**ମାୟାଧର ସେଠୀ** (୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୨ - ୨୦ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ମାୟାଧର ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୮୫ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ମାୟାଧର ସାଲେପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୮ମ ଓ ୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ମାୟାଧର ସେଠୀ ୧୯୪୨ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ୧୮ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ବଳରାମ ସେଠୀ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଉର୍ମିଳା କୁମାରୀ ସେଠୀ । ମାୟାଧରଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଥିଲା ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ମାୟାଧର ସେଠୀ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ମାୟାଧର ସେଠୀ ୨୦୦୫ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୨୦ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୨ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ନିକିତା କୃସ୍ଚେଭ

**ନିକିତା କୃସ୍ଚେଭ** ବା **ନିକିତା ସର୍ଜେୟେଭିଚ କୃସ୍ଚେଭ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Nikita Sergeyevich Khrushchev** (୧୫ ଏପ୍ରିଲ, ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସ ୩ ଏପ୍ରିଲ, ୧୮୯୪ – ୧୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୧) ଜଣେ ସୋଭିଏଟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ (Soviet statesman) ଥିଲେ ଯିଏ କମ୍ମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର (Communist Party of the Soviet Union) ପ୍ରଥମ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଭାବରେ ସୋଭିଏଟ ୟୁନିଅନ‌କୁ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ (Cold War) ସମୟରେ କମ୍ମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ପ୍ରଥମ ସେକ୍ରେଟାରୀ (first secretary) ଭାବରେ  ସନ ୧୯୫୩ରୁ ୧୯୬୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ଓ ସନ ୧୯୫୮ରୁ ୧୯୬୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୋଭିଏଟ ୟୁନିଅନର ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ଋଷିଆରେ ସ୍ଟାଲିନ ରାଜତ୍ୱର ଅନ୍ତ (de-Stalinization) କରିବାରେ ସେ ଦାୟୀ ଥିଲେ, ସୋଭିଏଟ ସ୍ପେସ ପ୍ରୋଗ୍ରମକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ ଓ କେତେକ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଘରୋଇ ପଲିସିରେ ଉଦାରତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଧାର ଆଣିଥିଲେ । ସନ ୧୯୬୪ରେ ତାଙ୍କର ପାର୍ଟି ସ‌ହକର୍ମୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ କରିଦେଇଥିଲେ  ଓ ତାଙ୍କ ବଦଳରେ ଲିଓନିଦ ବ୍ରେଜନେଭଙ୍କୁ (Leonid Brezhnev) ପ୍ରଥମ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଓ ଆଲେକ୍ସି କୋସିଜିନଙ୍କୁ (Alexei Kosygin) ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବୀରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରେଇଥିଲେ ।  

କୃସ୍ଚେଭଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏପ୍ରିଲ ୧୫, ୧୮୯୪ରେ ( ) ହୋଇଥିଲା, ଜନ୍ମସ୍ଥାନ କାଲିନୋଭକା (Kalinovka,) ଯାହା ଏବେକାର କୁର୍ସକ ଓବ୍ଲାସ୍ଟ ନାମରେ ପରିଚିତ ଓ ଉକ୍ରାନିଆନ ସୀମାରେ () ଅବସ୍ଥିତ । ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ନାମ ସର୍ଜେଇ କୃସ୍ଚେଭ ଓ ଜେନିୟା କୃସ୍ଚେଭ ଥିଲା ଓ ସେମାନେ ଋଷିଆର ଗୋଟିଏ ଗରିବ ଚାଷୀ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।  ତାଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ସେ ଧାତୁ ଶ୍ରମିକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ଋଷିଆର ଗୃହ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସେ ରାଜନୀତିକ କମିସାର (political commissar) ହୋଇଥିଲେ । ଲାଜର କାଗାନୋଭିଚଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସୋଭିଏଟ ଶାସନ କଳର ଉପରକୁ ଉଠିଲେ । ଜୋସେଫ ସ୍ଟାଲିନ‌ଙ୍କର (Joseph Stalin's) ଗ୍ରେଟ ପର୍ଜକୁ (purges) ବୈଧ କ‌ହୁଥିଲେ ଓ ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କର ଗିରଫଦାରୀଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ । ଉକ୍ରେନିଆନ ଏସଏସଆରକୁ ଶାସନ କରିବାକୁ ସ୍ଟାଲିନ କୃସ୍ଚେଭଙ୍କୁ ପଠେଇଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ ସେ ପର୍ଜେସ ଚଲେଇଲେ । ସୋଭିଏଟ ୟୁନିଅନର ଗ୍ରେଟ ପାଟ୍ରିଓଟିକ ଯୁଦ୍ଧ (Great Patriotic War (Eastern Front of World War II)) ସମୟରେ କୃସ୍ଚେଭ ପୁନର୍ବାର କମିଶାର ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ତ‌ଥା ସ୍ଟାଲିନ ଓ ଓ ତାଙ୍କର ଜେନେରାଲଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗସୂତ୍ର କାମ କରୁଥିଲେ । ରକ୍ତାକ୍ତ ସ୍ଟାଲିନ‌ଗ୍ରାଡ ପ୍ରତିରୋଧ (defense of Stalingrad) ସମୟରେ କୃସ୍ଚେଭ ସେଠାରେ ଥିଲେ ଓ ସାରା ଜୀବନ ସେ ଏଥିପାଇଁ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେ ଉକ୍ରେନ ଫେରିଆସିଲେ ଓ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଟାଲିନଙ୍କର ଏକ ନିକଟ ଉପଦେଷ୍ଟା ଭାବରେ କାମ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଡାକରା ପାଇ ଯାଇଥିଲେ ।  
 
ମାର୍ଚ୍ଚ ୫, ୧୯୫୩ରେ ସ୍ଟାଲିନ‌ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କ୍ଷମତା କନ୍ଦଳରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସେକ୍ରେଟାରୀଙ୍କୁ କାଉନସିଲ ଅଫ ମିନିଷ୍ଟରରେ ରଖିବା ପରେ କୃସ୍ଚେଭ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ । ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୫, ୧୯୫୬ରେ ହୋଇଥିବା ପାର୍ଟି କଂଗ୍ରେସରେ ସେ ଏକ ସିକ୍ରେଟ ସ୍ପିଚ ବା ଗୁପ୍ତ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସ୍ଟାଲିନ‌ଙ୍କର ପର୍ଜେସକୁ ସେ ଭର୍ତ୍ସନା କରିଥିଲେ ଓ ଏହା ପରେ ସୋଭିଏଟ ୟୁନିଅନରେ ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ନିକିତା କୃସ୍ଚେଭ
ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା

**ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା ସାପ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **bamboo pit viper** ବା **Indian green pit viper** ବା **common green pit viper**, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ **Trimeresurus gramineus**) ଏକ ବିଷାକ୍ତ ବୋଡ଼ା ସାପ । ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ, ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଂଶରେ ଏହି ସାପ ଦେଖାଯାନ୍ତି । *ଟ୍ରାଇମେରେସରସ୍* ଜାତିର ଜୀବଙ୍କର ଏହା ପ୍ରକାର ଜାତି (type species) ।

File:Bamboo pit viper - head profile.jpg|ମୁଣ୍ଡ
File:Bamboo Pit.jpg|ଲୋନାୱଲାର ରାଜମଛିରେ ଏକ ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା
File:Trimeresurus gramineus.jpg|ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସତାରାର ଏକ ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା

## ବର୍ଗୀକରଣ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ 
୧୮୦୨ ମସିହାରେ ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ *କୋଲ୍ୟୁବର୍ ଗ୍ରାମିନିୟସ୍ (Coluber graminaeus)* ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲା । ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଟ୍ରି ଭାଇପର୍, ବାମ୍ବୁ ସ୍ନେକ୍, ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଗ୍ରୀନ୍ ଟ୍ରି ଭାଇପର୍, ଗ୍ରୀନ୍ ଟ୍ରି ଭାଇପର୍, ବାମ୍ବୁ ଭାଇପର୍, ବାମ୍ବୁ ପିଟ୍ ଭାଇପର୍, *ବୁଡ୍ରୋ ପାମ୍*, ଗ୍ରାସ୍-ଗ୍ରୀନ୍ ସ୍ନେକ୍, ଏବଂ ଗ୍ରୀନ୍ ପିଟ୍ ଭାଇପର୍ ।

## ବ୍ୟବହାର 
ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା ରାତ୍ରିଚର ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗଛର ଡାଳରେ ବିଚରଣ କରିଥାଏ । ବିପଦ ଆଶଙ୍କା କଲେ ଏହି ସାପ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଭଙ୍ଗୀ ଦେଖାଏ ଓ ଶତ୍ରୁକୁ କାମୁଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ । ଏହାର ବିଷ ମୁଖ୍ୟତଃ ରକ୍ତ ନଷ୍ଟକାରୀ (hemotoxic) ଓ ସ୍ନାୟୁ ତନ୍ତ୍ରିକା ନଷ୍ଟକାରୀ (neurotoxic) । 

## ଆହାର 
ଏଣ୍ଡୁଅ, ଝିଟିପିଟି ଓ ସାନ ପକ୍ଷୀ ଇତ୍ୟାଦି ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ାର ପ୍ରମୁଖ ଆହାର ।

## ପ୍ରଜନନ 
ମାଈ ଡାଳୁଆ ବୋଡ଼ା ଏକା ଥରକେ ୬ରୁ ୧୧ଟି ସାପକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ । ନବଜାତ ସାପ ୪.୫ ଇଞ୍ଚ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ହୋଇଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ 
*Cantor, T.E. 1839. *Spicilegium serpentium indicorum* [parts 1 and 2]. Proc. Zool. Soc. London **7**: 31–34, 49–55.
*Gumprecht, A.; Tillack, F.; Orlov, N.L.; Captain, A. & Ryabow, S. 2004. *Asian Pit Vipers*. Geitje Books. Berlin. 368 pp.
*Russell, P. 1796. *An Account of Indian Serpents, Collected on the Coast of Coromandel; Containing Descriptions and Drawings of Each Species, Together with Experiments and Remarks on Their Several Poisons*. George Nicol. London. viii + 91 pp. + Plates I.- XLVI.
*Shaw, G. 1802. *General Zoology, or Systematic Natural History: Vol. III., Part II*. G. Kearsley. (Thomas Davison, Printer). London. iv + pp.&nbsp;313–615 + Plates 87–140. (*"Coluber Gramineus"*, pp.&nbsp;420–421.).
*Stejneger, L. 1927. The green pit viper, *Trimeresurus gramineus*, in China. Proceedings of the United States National Museum **72** (19): 1–10.

ଶ୍ରେଣୀ:ସର୍ପ
ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା

**ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା** (ଜନ୍ମ: ୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୫୩) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ରବୀନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ସାଲେପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା ୧୯୫୩ ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ବାଇଧର ବେହେରା ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ମଞ୍ଜୁବାଳା ବେହେରା । ରବୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା କଳାରେ ସ୍ନାତକ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କାଳନ୍ଦୀ ଚରଣ ବେହେରା

**କାଳନ୍ଦୀ ଚରଣ ବେହେରା** (୨୫ ମଇ ୧୯୪୪ - ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । କାଳନ୍ଦୀ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ତଥା ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୭, ୧୯୯୦, ୨୦୦୦ ଓ ୨୦୦୪ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ସାଲେପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୭ମ, ୧୦ମ, ୧୨ଶ ଓ ୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କଟକ ସଦର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । 
ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ, ଜନତା ପାର୍ଟି ଓ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ୫ଥର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ୧୯୭୯ରୁ ୧୯୮୯, ୧୯୯୧ରୁ ୧୯୯୫ ଏବଂ ୨୦୦୨ରୁ ୨୦୦୬ ମସିହାଯାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୦ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୨ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶୈଶବ ବିକାଶ

]]

**ଶୈଶବ ବିକାଶ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Child development**) କ‌ହିଲେ ଜନ୍ମ ହେବାଠାରୁ କିଶୋର ଅବସ୍ଥାର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁର ଜୈବିକ, ମାନସିକ ଓ ଭାବନାର ବ୍ୟକ୍ତି କୈନ୍ଦ୍ରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ‌ ବା ବିକାଶକୁ (biological) ବୁଝାଏ ଯାହା ନିର୍ଭରଶୀଳତାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁରହେ । ଏହା ଏକ ଧାରାବାହିକ କ୍ରିୟା ଯାହାର ଏକ ଆଶାଜନ‌କ ଅନୁକ୍ରମ ଥାଏ କିନ୍ତୁ କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁର ନିଜସ୍ୱ ଅତୁଳନୀୟ ଧାରା ଥାଏ । ଏହି ବିକାଶ ସମ ହାରରେ ହୁଏନି ଓ ବିକାଶର ଅନୁଭୁତି ଗ୍ରହଣ କରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ । ଜେନେଟିକ କାରକ ଓ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବର ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିକାଶ ଶକ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜେନେଟିକଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ସଂଘଟିତ ହୁଏ ଯାହାକୁ ବିକାଶ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ (maturation) କୁହାଯାଏ, ବା ଶିକ୍ଷା ଓ ପରିବେଶ କାରକ ବା ଉଭୟଙ୍କର ଭୂମିକା ରହେ । ମାନବ ଚରିତ୍ର ଓ ଶିଖିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିକାଶ ନିର୍ଭର କରେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଶୁ ବିକାଶ
ସାରିପୁତ୍ତ

**ସାରିପୁତ୍ତ** (ସାରିପୁତ୍ର), ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ତାଙ୍କର ପଟୁତା ନିମନ୍ତେ ସେ ବେଶ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ କୁହାଯାଏ ସେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ବଳରେ ନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରିପାରିଥିଲେ । ସେ ଏବଂ ମହାମୌଦଗଲ୍ୟାୟନ ନାମରେ ତାଙ୍କର ଆଉ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଉଭୟେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ହିଁ ଗୃହତ୍ୟାଗ ପୂର୍ବକ ସନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିନେଇଥିଲେ । କିଛି ଦିନ ଗୁରୁଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଭ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ସେ ଦୁହେଁ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବକ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ । ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟ ସାରିପୁତ୍ତ ଓ ମହାମୌଦଗଲ୍ୟାୟନ ଦୁଇଜଣ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାରିପୁତ୍ତ ନିଜର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଥିଲେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଅଧିକ ପ୍ରିୟ । ଏପରିକି ବୁଦ୍ଧଦେବ ତାଙ୍କୁ **ଧର୍ମ ସେନାପତି** ନାମକ ଉପାଧୀରେ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ । ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କିଛି ନ୍ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସାରିପୁତ୍ତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ
ଫସଫାଟେଜ

**ଫସଫାଟେଜ** ଏକ ଏନ‌ଜାଇମ ଯାହା ଜଳ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ଫସଫୋରିକ ଏସିଡ ଇସ୍ଟରକୁ (phosphoric acid monoester) ଭାଙ୍ଗି ଫସଫେଟ ଆୟନ ଓ ଆଲକୋହୋଲରେ (:en:alcohol) ପରିଣତ କରେ । ସବସ୍ଟ୍ରେଟକୁ କାଟାଲାଇଜ କରି ହାଇଡ୍ରୋଲିସିସ କରୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ହାଇଡ୍ରୋଲେଜର (hydrolases) ଉପଶ୍ରେଣୀ ବା ସବକାଟେଗୋରିରେ ଭାବରେ ନିଆଯାଏ ।  ଅନେକ ଜୈବିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଫସଫାଟେଜ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ହୁଏ କାରଣ ପ୍ରୋଟିନ କାଇନେଜ (protein kinases) ଯୋଗୁ ଫସଫୋରିଲେସନ ଓ ଫସଫାଟେଜ ଯୋଗୁ ଡିଫସଫୋରିଲେସନ ଭୂମିକାରେ ଜୀବକୋଷ ବିକାଶ (cellular regulation) ଓ ସିଗନାଲିଙ୍ଗ (signaling) ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ମଲିକ୍ୟୁଲରୁ ଫସାଫାଟେଜ ଫସଫେଟ ଦଳକୁ କାଢ଼ିନିଏ, ଫସଫେଟ ଦଳକୁ କାଇନେଜ କାଟାଲାଇଜ କରି ଏଟିପିର ମଲିକ୍ୟୁଲ ତିଆରି କରେ ।  କାଇନେଜ ଓ ଫସଫାଟେଜଦ୍ୱୟ ମିଳିମିଶି ପୋଷ୍ଟ-ଟ୍ରାନ୍ସଲେସନାଲ ମଡିଫିକେସନ (post-translational modification) ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି  ଯାହା ଜୀବକୋଷର ରେଗୁଲେଟରି ନେଟୱ‌ର୍କ ନିମନ୍ତେ ଅତ୍ୟବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।  ଫସଫାଟେଜ ଓ ଫସଫୋରିଲେଜ ଏନ‌ଜାଇମ ଦୁଇଟି ପୃଥକ ଓ ଏଥିରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିବା କଥା ନୁହେଁ; ଫସଫୋରିଲେଜ ଏନ‌ଜାଇମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ଫସଫେଟ ମଲିକ୍ୟୁଲରୁ ଫସଫେଟ ଦଳକୁ ଏକ ଆକସେପ୍ଟରକୁ ଟ୍ରାନସଫର କରେ । ଜୀବକୋଷର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଥିବାରୁ ଫର୍ମାସିଉଟିକାଲ ଗବେଷଣା ନିମନ୍ତେ ଫସଫାଟେଜ ଉପରେ ଅଧିକ ରୁଚି ରହେ । 

## ଜୀବ ରସାୟନ
ଫସଫୋମୋନୋଇସ୍ଟରର ହାଇଡ୍ରୋଲିସିସର ସବସ୍ଟ୍ରେଟରୁ ଫସଫେଟ ମଏଟିକୁ (phosphate moiety) ଫସଫାଟେଜ କାଢ଼ିଦିଏ । ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଜଳ ଦୁଇଭାଗ ହୋଇଯାଏ, ଏହାର -ଓଏଚ ଦଳ ଫସଫେଟ ସ‌ହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ହାଇଡ୍ରୋକ୍ସିଲ ଦଳକୁ ଏଚ+ ପ୍ରଟୋନେଟ କରିଦିଏ । ମୋଟ ଫଳରେ ଫସଫୋମୋନୋଇସ୍ଟର ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଏକ ଫସଫେଟ ଆୟନ ଓ ମୁକ୍ତ ହାଇଡ୍ରକ୍ସିଲ ଦଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଏ । ଅନୁଶୀଳନରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସବସ୍ଟ୍ରେଟ ବାଇଣ୍ଡିଙ୍ଗରେ ତ‌ଥାକଥିତ ଡକିଙ୍ଗ ଇଣ୍ଟରାକସନ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭୂମିକା ତୁଲଉଛି । ଡକିଙ୍ଗ ଇଣ୍ଟରାକସନ ମଧ୍ୟ ଆଲୋସ୍ଟେରିକ ରେଗୁଲେସନ ଜରିଆରେ ଫସଫାଟେନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ ।  

## କାର୍ଯ୍ୟ 
କାଇନେଜ ବିପରୀତ ହୋଇ ଫସଫାଟେଜ ଏନ‌ଜାଇମ ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ସବସ୍ଟ୍ରେଟ ଓ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି କାଟାଲାଇଜ କରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାନବରେ ଏସଇଆର/ଟିଏଚଆର ଫସଫାଟେଜ ଅପେକ୍ଷା ଏସଇଆର/ଟିଏଚଆର/ କାଇନେଜ ୧୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ଥାଏ ।  ଏଥି ଯୋଗୁ ମାନବ ଫସଫାଟୋମ ବା ଜୀବକୋଷ, ତନ୍ତୁ ବା ଜୀବ ଦେହରେ ଥିବା ଫସଫାଟେଜର ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ସେଟ ବିଷୟ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି ।  ଅନେକ ଫସଫାଟେଜ ଆହୁରି ଆବିଷ୍କାର କରିବାକୁ ବାକି ଅଛି ଓ ଅନେକ ଜଣାଶୁଣା ଫସଫାଟେଜର ସବସ୍ଟ୍ରେଟ ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ଅଛି ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବ ରସାୟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଅଜଗର

**ଅଜଗର** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Python**) ହେଉଛି *ପାଇଥନିଡାଏ* ପରିବାରର ଏକ ବିଷହୀନ ଓ ବୃହଦାକାର ସର୍ପ ପ୍ରଜାତି । ପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଓ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଜଳବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏହି ସାପ ପ୍ରଜାତି ନିଜ ଶିକାର ଚାରିପଟେ ଗୁଡ଼ାଇ ହୋଇ ତାକୁ ଚାପି ଶିକାର କରନ୍ତି ।

୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଫ୍ରାଙ୍କୋୟ ମେରି ଡୌଡିନ୍ ପ୍ରଥମେ ବିଷହୀନ ଓ ଚିତା ଦାଗଯୁକ୍ତ ସାପଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ *ପାଇଥନ୍ (Python)* ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ୧୦ଟି ଅଜଗର ପ୍ରଜାତି ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛନ୍ତି । ପୂର୍ବେ ଉପପ୍ରଜାତି ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିବା ତିନୋଟି ଅଜଗରଙ୍କୁ ପରେ ପ୍ରଜାତି ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା । 

## ନାମକରଣ 
ଇଂରାଜୀରେ ଅଜଗରକୁ ‘ପାଇଥନ୍’ କୁହନ୍ତି । ସର୍ପ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଲାଟିନ୍ ଭାଷାର ଶବ୍ଦରୁ ‘ପାଇଥନ୍’ ଶବ୍ଦ ଗୃହୀତ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ *ଅଜ* ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା ଛେଳି ଏବଂ *ଗୃ* ଧାତୁର ଅର୍ଥ ଗିଳିବା । ତେଣୁ, ଯିଏ ଛେଳିମାନଙ୍କୁ ଗିଳେ ତା’କୁ *ଅଜଗର* ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

## ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ ଓ ପରିବାସ 
ବାଆଁ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|ଅଙ୍ଗୋଲୀୟ ଅଜଗର ପ୍ରଜାତି *ପାଇଥନ୍ ଆନ୍‍ଚିଟାଏ*
ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶରେ ସାହାରାର ଦକ୍ଷିଣକୁ ରହିଥିବା କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାନୀୟ ସାପ ହେଉଛି ଅଜଗର । କିନ୍ତୁ ଆଫ୍ରିକାର ଦକ୍ଷିଣତମ ଅଂଶ ଓ ମାଡାଗାସ୍କାରରେ ଅଜଗର ସ୍ଥାନୀୟ ଜୀବ ନୁହଁନ୍ତି । ଏସିଆ ମହାଦେଶର ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ନେପାଳ, ଭାରତ, ପାକିସ୍ତାନ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ, ବ୍ରହ୍ମଦେଶ, ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ, ହଂକଂ, ହାଇନାନ, ମାଲେସିଆ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଓ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ପ୍ରଭୃତି ଦେଶରେ ଅଜଗର ସାପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ୧୦୬ ଅଜଗରରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସହସ୍ରାଧିକ ହେଲାଣି । ଅଜଗରମାନେ ଫ୍ଲୋରିଡ଼ାର ଥଣ୍ଡା ଜଳବାୟୁ ବେଶୀ ଦିନ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ରହିଥିବା ଧାରଣାକୁ ଅଜଗରମାନେ ଭୁଲ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି ଓ ବିବିଧ ପରିବେଶରେ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବା ଏମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବପର ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି ।

## ବର୍ଗୀକରଣ 
୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଫ୍ରାଙ୍କୋୟ ମେରି ଡୌଡିନ୍ ପ୍ରଥମେ ବିଷହୀନ, ଲମ୍ବା ଦୁଇ ଫାଳିଆ ଜିଭ ଓ ଚିତା ଦାଗଯୁକ୍ତ ସାପଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ *ପାଇଥନ୍ (Python)* ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।

## ବ୍ୟବହାର 
ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|ବଲ୍ ପାଇଥନ୍ ସାପର “ବୁଢ଼ିଆଣୀ” ରୂପ । ଦେହର ରୂପ ବଦଳାଇ ପାରୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସାପ ଧରାଳୀମାନେ ପୋଷା ମନାଇ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ରଖିଥାନ୍ତି
ଅଜଗରର ଚମଡ଼ାରୁ ବସ୍ତ୍ର, କମର ବନ୍ଧ (ବେଲ୍‍ଟ୍), ଯୋତା, ମୁଣା ଆଦି ତିଆରି କରାଯାଏ । କିଛି ତାରବିଶିଷ୍ଟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ମଧ୍ୟ ଅଜଗର ଚମଡ଼ା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

### ପୋଷା ଅଜଗର 
*ଆଫ୍ରିକୀୟ ବଲ୍ ଅଜଗର*, *ବ୍ରୋଙ୍ଗେରସ୍ମା ଛୋଟଲାଙ୍ଗୁଡ଼ିଆ ଅଜଗର*, *ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ଅଜଗର* ଓ *ମାଲେସୀୟ ରେଟିକ୍ୟୁଲେଟେଡ୍ ଅଜଗର* (Python reticulatus) ପ୍ରଭୃତିଙ୍କୁ ଲୋକ ପୋଷା ମନାଇ ରଖିବା ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବା ସହଜ, ଏମାନେ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନୁହଁନ୍ତି ଓ ଏମାନଙ୍କ ରୂପରଙ୍ଗ ବଦଳୁଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟରୁ ବହୁ ଲାଭ ମିଳିଥାଏ । ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପୋଷା ଅଡଗରଙ୍କଠାରୁ ରହିଥିବା ବିପଦ ବିଷୟରେ ଅନେକ ସମୟରେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ପୋଷା ଜୀବଙ୍କ (ଯଥା : କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଜାତିର କୁକୁର ଓ ଘୋଡ଼ା) ତୁଳନାରେ ଏମାନଙ୍କଠାରୁ କମ୍ ବିପଦ ଥାଏ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଆନାକୋଣ୍ଡା
* ଭାରତୀୟ ଅଜଗର
* ଅହିରାଜ
* ଢମଣା ସାପ

## ଆଧାର 
## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ସର୍ପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଥୁଡ଼ୁ

***ଶ୍ରୀମନ୍ଥୁଡ଼ୁ*** () ଏକ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର । କୋରତଲା ଶିବା ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ୱାଇ. ନବୀନ, ୱାଇ. ରବି ଶଙ୍କର ଏବଂ ସି. ଭି. ମୋହନ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ମାଇଥ୍ରି ମୁଭି ମେକର୍ସ ବ୍ୟାନରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ମହେଶ ବାବୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରର ସହ-ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ତାଙ୍କର ନିଜର ଫିଲ୍ମ ପ୍ରଡକ୍ସନ ବ୍ୟାନର୍ ଜି. ମହେଶ ବାବୁ ଏଣ୍ଟରଟେନ୍‌ମେଣ୍ଟ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ଲିମିଟେଡ୍‌ରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ମହେଶ ବାବୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ହର୍ଷ ବର୍ଦ୍ଧନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନାୟିକା ଚାରୁଶୀଳା ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଶ୍ରୁତି ହାସନ । ଜଗପତି ବାବୁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ, ସମ୍ପଥ ରାଜ, ମୁକେଶ ରିଶି, ସୁକନ୍ୟା, ବର୍ଣ୍ଣିଲା କିଶୋର ଏବଂ ହରିଶ ଉଥମନ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ସହଯୋଗୀ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିତରଣ କରିଥିଲେ ଇରୋଜ୍ ଇଣ୍ଟରନେସ୍‌ନ୍ୟାଲ୍ ।

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପୃଷ୍ଠ ଭୂମି ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀ ପରିବାରର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହର୍ଷ ବର୍ଦ୍ଧନ ଉପରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି । ହର୍ଷ ବର୍ଦ୍ଧନ ଜଣେ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀ ରବିକାନ୍ତଙ୍କର (ଜଗପତି ବାବୁ) ପୁଅ । ରବିକାନ୍ତ ହର୍ଷ ବର୍ଦ୍ଧନକୁ ତାଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସ୍ୱରୂପ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥାନ୍ତି, ମାତ୍ର ହର୍ଷ ବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କର ସେଥିରେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା । ରବିକାନ୍ତ ଗରିବ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବାବେଳେ ହର୍ଷ ବର୍ଦ୍ଧନ ତାଙ୍କୁ ଆପଣାର ଭାବୁଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସେ ଅର୍ବାନ୍ ଡେଭେଲପ୍‌ମେଣ୍ଟ ବିଷୟରେ ପଢ଼ିବାକୁ ଏକ କଲେଜରେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ତା'ର ଚାରୁଶୀଳା (ଶ୍ରୁତି ହାସନ) ସହ ଭେଟ ହେଲା ଏବଂ ପରେ ସେ ଚାରୁଶୀଳାଠାରୁ ତା'ର ନିଜ ଗାଁ ଦେବରକୋଟା ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇ ସେଠାକୁ ଗଲା । ସେ ଗାଁର ଅବସ୍ଥା ସେତେ ଭଲ ନଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ସେହି ଗାଁରେ ରହି ସେଠାକାର ଲୋକାମାନଙ୍କର ଚାଲିଚଳନ ଏବଂ ଅର୍ଥାବ୍ୟସ୍ଥାକୁ ଦୂର କରିବାରେ ଲାଗିଲା । ଫଳରେ ସେଠାକାର ଏକ ମଦ ବେପାରୀ ଶଶି (ସମ୍ପଥ ରାଜ) ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ତା' ଭାଇ ଭେଙ୍କଟ ରତ୍ନମ୍ (ମୁକେଶ ରିଶି) ତା' ବିରୋଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରନ୍ତି ।

*ଶ୍ରୀମନ୍ଥୁଡ଼ୁ* କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଥମେ ୟୁଟିଭି ମୋସନ୍ ପିକ୍ଚରସ୍ ବ୍ୟାନରରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବାର ଥିଲା, ମାତ୍ର ଶିବାଙ୍କ ସହ ମତଭେଦ ପାଇଁ ଏହି କମ୍ପାନୀ ନିଜ ତରଫରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଥିଲା । ଶିବା ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେବା ସହ ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ପ୍ରସାଦ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେବା ସହ ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । କଥାଚିତ୍ରଟିର ଚିତ୍ରଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଆର. ମାଢ଼ି । କୋଟାଗିରି ଭେଙ୍କଟେଶ୍ୱର ରାଓ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସମ୍ପଦାନ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାର ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ୧୧ ତାରିଖରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସୁଟିଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ରାମନାଇଡ଼ୁ ଷ୍ଟୁଡିଓରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । ୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୪ରୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରିନ୍ସପାଲ୍ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ସୁଟିଂ ୨୦୧୫ ମସିହାର ଜୁନ୍ ମାସର ମଧ୍ୟଭାଗଯାଏଁ ଚାଲିଥିଲା । ଯଦିଓ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ସୁଟିଂ କରାଯାଇଥିଲା, ମାତ୍ର ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ଓ ମାଲେଶିଆରେ ସୁଟ୍ କରାଯାଇଥିଲା ।

*ଶ୍ରୀମନ୍ଥୁଡ଼ୁ* ଏବଂ ଏହାର ତାମିଲ୍ ଡବିଂ ସେଲବାନ୍ଧନ ଏହା ଦିନେ ୭ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୫ରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପାଖାପାଖି ୨୫୦୦ ପ୍ରକ୍ଷାଳରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଆରମ୍ଭରୁ ସେତେଟା ଅଧିକ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମୁଦାୟ ୨୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବସାୟ କରିଥିଲା, ଯାହାକି ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ସର୍ବାଧିକ ଆୟ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୩ୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା । ଏହ କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ପାଖାପାଖି ୪୦ରୁ ୭୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ହୋଇଥିଲା । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁକ୍ତିଲାଭ ପରେ ଅନେକ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ, ରାଜନେତା ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ପଛୁଆ ବର୍ଗର ଗାଁମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର
କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

thumb|କେଦାରେଶ୍ୱର ଦେଉଳ
**କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର**, ହେଉଛି ଏକ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦିର, ଯାହାକି ଭୁବନେଶ୍ୱରରେସ୍ଥିତ ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଦେଉଳରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୁଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ, ଯିଏକି *କେଦାରେଶ୍ୱର* ନାମରେ ସମ୍ବୋଧିତ ।  ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ପୁରୀ ଯିବା ପୁରୁଣା ରାସ୍ତାର ଡାହାଣ ପଟେ କେଦାରଗୌରୀ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରର ୪୦ ମିଟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ପରିସରରେ ଥିବା ଦଶଟି ସ୍ମାରକ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ । ଏହି ପରିସରର ଏହା ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଅଟେ । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି । ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦେବତା, ବାଲୁକାଶିଳାରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ଯୋନିପୀଠ । ଶିଳାଟିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଲିଙ୍ଗ ନାହିଁ । ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି ୨.୫ ବର୍ଗମିଟର ସ୍ଥାନରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ, ଯାହାକି ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ୦.୮ ମିଟର ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ । ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରର ଅଗଣାରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ବହୁକାଳ ପୂର୍ବେ କେଦାର (ପୁରୁଷ) ଏବଂ ଗୌରୀ (ମହିଳା) ନାମକ ଦୁଇ ଜଣ ଥିଲେ । ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ଭଲ ପାଇ ବିବାହ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତି ନେଲେ । ସମାଜ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରିବାରୁ ଦୁହେଁ ତାଙ୍କର ଗାଁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ । ଗ୍ରାମରୁ ବାହାରକୁ ଯିବାବେଳେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଭୋକ ଲାଗିଲା । କେଦାର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଥିଲାବେଳେ, ଏକ ବାଘ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ । ପରେ ଗୌରୀ, ଏହି ଅଘଟଣ ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରି ଏକ ପୋଖରୀରେ ଡେଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ତତ୍କାଳୀନ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶର ରାଜା ଲଲାଟେନ୍ଦୁ କେଶରୀ ଏହି ବିଷୟରେ ଜାଣି କେଦାରେଶ୍ୱର ବା କେଦାରଗୌରୀ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରେମୀଯୁଗଳ ଭବିଷ୍ୟତର ବିପଦଆପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥାନ୍ତି । ପୋଖରୀଟିରେ କିଛି ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଥିବାର କୁହାଯାଇଥାଏ ।

## ପାରିପାଶ୍ୱିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ମନ୍ଦିରଟିର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ୫୦୦ ମିଟର ଛାଡ଼ିକି ଦ୍ୱିତୀୟ କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ୦.୫୦ ମିଟର ଛାଡିକି କେଦାର କୁଣ୍ଡ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ୬ ମିଟର ଛାଡ଼ି ଗୌରୀ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ପରିସରର କାନ୍ଥ ୨୦ ମିଟର ଉତ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ସ୍ଥାପତ୍ୟର ବିଶେଷତା 
ପ୍ରକଳ୍ପରେ ମନ୍ଦିରର ବିମାନ ଏବଂ ଜଗମୋହନ ୨୦.୪୦ ମିଟର ଲମ୍ବା ଏବଂ ୯.୬୦ ମିଟର ଚଉଡ଼ା ଓ ଗଣ୍ଠିଆଲ ୦.୬୦ ମିଟର । ବିମାନଟି ୯.୬୦ ବର୍ଗମିଟରର, ଜଗମୋହନଟି ୧୦.୮୦ ମିଟର ଲମ୍ବା ଏବଂ ୯.୬୦ ମିଟର ଚଉଡ଼ା । ମନ୍ଦିରଟି ପଞ୍ଚରଥ ଅଟେ । ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ ବିମାନଟି ପଭାଗ ଏବଂ କଳସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସରଳ ରେଖା ଭଳି ୧୩.୫୦ ମିଟର ଲମ୍ବର ଅବସ୍ଥାନ କରେ । ବାଡ଼ଟିର ପାଞ୍ଚ ଥର ବିଭକ୍ତିକରଣ ହୋଇ, ମନ୍ଦିରର ଏକ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ବାଡ଼ ୫.୪୦ ମିଟରର ରହିଛି ।  ପଭାଗର ତଳେ ପାଞ୍ଚଟି ଆଧାରଯୁକ୍ତ ଢଳାଇ ରହିଛି: ଖୁର, କୁମ୍ଭ, ପଟ୍ଟା, କାନି ଏବଂ ବସନ୍ତ ଯାହା ୧.୨୪ ମିଟର ମାପର ଅଟେ । ତଳ ଜଙ୍ଘ ୧.୧୮ ମିଟର, ବନ୍ଧନ ୦.୫୦ ମିଟର, ଉପର ଜଙ୍ଘ ୧.୧୮ ମିଟର ଆଉ ବାରଣ୍ଡା ୧.୩୦ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାର ଅଟେ । 

## ଆଧାର 
* *Lesser Known Monuments of Bhubaneswar* by Dr. Sadasiba Pradhan ()

## ବାହାର ଆଧାର 
* Virtual Lord Shiva Darshan and pilgrimage with videos and images
* Places of Worship in Orissa 
* Temples of Orissa 
* North Indian Temple Structure - Nagara Style
* History of Kedar and Gouri
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଶିବ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ

**ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ** (୨୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୪୭ - ୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଜଗବନ୍ଧୁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୮୦ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାସୁଦେବପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୬ଷ୍ଠ ଓ ୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ ୧୯୪୭ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୨୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା କରୁଣାକର ଦାସ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦାସ । ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା କଳାରେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଓ କଂଗ୍ରେସ (ଇ)ର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ୨ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ ୧୯୮୬ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ୫ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୩୯ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ମଧୁସୂଦନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ

**ମଧୁସୂଦନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ** (ଜନ୍ମ: ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୮) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ମଧୁସୂଦନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୮୫ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାସୁଦେବପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ମଧୁସୂଦନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ୧୯୪୮ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଉପେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ପାଣିଗ୍ରାହୀ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ତାଙ୍କର ନିକଟତମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟଙ୍କୁ ୧୭୫ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟରେ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏହି ବିଧାନ ସଭାରେ ସେ ୧୯୮୫ ମସିହାରୁ ୧୯୯୦ ମସିହାଯାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ବାବୁ ଭାଇଜାନ୍

**ବାବୁ ଭାଇଜାନ୍**, ୨୦୨୦ ମିସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ତରଙ୍ଗ ସିନେ ପ୍ରଡକ୍ସନ ବ୍ୟାନନରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସନ୍ତୋଷ ନାରାୟଣ ଦାସ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥଲେ ଏବଂ କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

## ଅଭିନୟ
*ଅରିନ୍ଦମ ରାୟ
*ଶିବାନୀ ସଙ୍ଗୀତା
*ମିହିର ଦାସ
*ବବି ମିଶ୍ର
*ସମରେଶ ରାଉତରାୟ
*ଶ୍ରୀତମ ଦାସ
*ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା
*ଚୌଧୁରୀ ବିକାଶ ଦାସ
*ସନ୍ତୋଷ ନାରାୟଣ ଦାସ
*ବିଦୁସ୍ମିତା
*ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଲେଙ୍କା
* ସୁରେଶ ମିଶ୍ର
* ଶୁଭଙ୍କରୀ
* ପୂଜା
* ଦେବ
*ଦୀପକ ମିଶ୍ର
*ରବି ମିଶ୍ର
* ସ୍ୱୟମ
* ଗୋଲକ ମହାରଣା
* କାବୁ

## କାହାଣୀ
## ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ମଳୟ ମିଶ୍ର । ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ, ନିର୍ମଳ ନାୟକ ଆଦି ଗୀତିକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସଂଗ୍ରାମ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ବେହେରା, ଶାନ୍, ଇରା ମହାନ୍ତି, ଅଭିଜିତ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।

### ଗୀତ
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୦ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌
ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ

**ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ** (୨୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୫୩ - ୨ ଜୁନ ୨୦୨୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ବିଜୟଶ୍ରୀ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଶେଷ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ତଥା ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୦, ୧୯୯୫, ୨୦୦୦, ୨୦୦୪, ୨୦୦୯ ଓ ୨୦୧୪ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବାସୁଦେବପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୦ମ, ୧୧ଶ, ୧୨ଶ, ୧୩ଶ, ୧୪ଶ ଓ ୧୫ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ ୧୯୫୩ ମସିହାର ଜୁଲାଇ ୨୮ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ନୀଳମଣି ରାଉତରାୟ ଓ ମାଆଙ୍କ ନାମ ନଳିନୀଦେବୀ ରାଉତରାୟ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ  ଜ୍ୟୋତି ରାଉତରାୟ । ବିଜୟଶ୍ରୀଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା କଳାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଏବଂ ପରେ ସେ ଓକିଲାତି ପଢ଼ିଥିଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ୬ ଥର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ୨୦୦୨ରୁ ୨୦୦୬ ଯାଏଁ, ୨୦୧୨ରୁ ୨୦୧୭ ଯାଏଁ ଏବଂ ୨୦୧୭ରୁ ୨୦୧୯ ଯାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୭ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୨ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୫ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ରାଜନେତା