କଜଳପାତି

**କଜଳପାତି** (ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Dicrurus macrocercus) ଡାଇକ୍ରୁରାଇଡି (Dicruridae) ଜାତିର ଏକ ଏସୀୟ ପକ୍ଷୀ । ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ କିଙ୍ଗ୍-କ୍ରୋ କୁହାଯାଏ । କଜଳପାତି ଏକ ପାସେରିନ୍ (Passerine) ଜାତୀୟ ପକ୍ଷୀ । ପୂର୍ବରୁ ଏମାନେ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦୁଇ କେନିଆ ଲାଞ୍ଜ ବିଶିଷ୍ଟ ଡ୍ରୋଙ୍ଗୋ (African Fork-tailed Drongo ବା Dicrurus adsimilis) ଜାତିର ଡାଇକ୍ରୁରସ୍ ଆଡ୍‌ସିମିଲିସ୍ ମାକ୍ରୋସେର୍‌କସ୍ (Dicrurus adsimilis macrocercus) ନାମକ ଏକ ଉପଜାତି ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।  କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏମାନେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାତି ଭାବରେ ପରିଚିତ ।

## ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଜନ (Taxonomy)
ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ଦୁଇ କେନିଆ ଲାଞ୍ଜ ବିଶିଷ୍ଟ ଡ୍ରୋଙ୍ଗୋ (Fork-tailed Drongo) ଏବଂ କଜଳପାତି (Black Drongo) ଭିତରେ ବିଶେଷ କିଛି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ । ଦୁଇ କେନିଆ ଲାଞ୍ଜ ବିଶିଷ୍ଟ ଡ୍ରୋଙ୍ଗୋ ସାଧାରଣତଃ ଆଫ୍ରିକାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ କଜଳପାତି ଏକ ଏସୀୟ ପକ୍ଷୀ । ଏହି ପକ୍ଷୀ ଜାତିର ସାତ ଗୋଟି ଉପଜାତି ଅଛନ୍ତି । ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆଲ୍‌ବିରିକ୍ଟସ୍ (Albirictus) ଜାତୀୟ କଜଳପାତି ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମାଇନର୍ (Minor) ଜାତୀୟ କଜଳପାତିଠାରୁ ଆକାରରେ ବଡ଼ ଏବଂ ନୋମିନେଟ୍ (Nominate) ଜାତୀୟ କଜଳପାତିର ଆକାର ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଅଟେ । କ୍ୟାଥୋଇକସ୍ (Cathoecus) ଜାତୀୟ କଜଳପାତି ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗ୍ କଙ୍ଗ୍ ଏବଂ ଚାଇନାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଏମାନ‌ଙ୍କର ପାଟି ଖୁବ୍ ଛୋଟ ଏବଂ ଡେଣା ଦୁଇଟି କଳା ହେବା ସ‌ହ ଏଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ଥାଏ । ଜାଭାନସ୍ (Javanus) ଜାତୀୟ କଜଳପାତି ଜାଭା ଦ୍ୱୀପ ତ‌ଥା ବାଳି ଦ୍ୱୀପରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଫର୍‌ମୋସାଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ହାର୍ଟର୍ଟି (Harterti) ଜାତୀୟ କଜଳପାତିମାନଙ୍କର ଲାଞ୍ଜର ଆକାର ଏମାନ‌ଙ୍କ ଡେଣାର ଆକାରଠାରୁ ସାନ ଅଟେ ।

## ବର୍ଣ୍ଣନା
ଏହି ପକ୍ଷୀର ଦେହର ରଙ୍ଗ ଚିକ୍କଣ କଳା ଏବଂ ଏମାନଙ୍କର ଲାଞ୍ଜ ଦୁଇ କେନିଆ ଅଟେ । ବୟସ୍କ କଜଳପାତିମାନଙ୍କର ପାଟି ପାଖରେ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଏକ ଛୋଟ ଚିହ୍ନ ଥାଏ । ଏମାନଙ୍କର ଆଖିର ସ୍ୱଚ୍ଛଳପଟର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ମାଟିଆ ଅଟେ । ଛୁଆ କଜଳପାତିମାନେ ସାଧାରଣତଃ ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଏମାନଙ୍କ ପେଟ ତ‌ଥା ଲାଞ୍ଜ ପାଖ ସାମାନ୍ୟ ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଏକ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ କଜଳପାତିମାନଙ୍କ ପେଟ ତ‌ଥା ଲାଞ୍ଜ ପାଖ ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ କଜଳପାତିମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଧଳା ରଙ୍ଗ କେବଳ ଲାଞ୍ଜ ପାଖରେ ହିଁ ଥାଏ ।

ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଲମ୍ବ ସାଧରଣତଃ ୨୮ ସେଣ୍ଟିମିଟର (୧୧ ଇଞ୍ଚ) ହୋଇଥାଏ । କଜଳପାତି ଏକ ରାଗୀ ତ‌ଥା ନିର୍ଭୀକ ପକ୍ଷୀ । ଏମାନେ ନିଜ ବସା ପାଖକୁ ଆସୁଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ, ଯଥା କାଉ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିକାରୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କର ଏହି ସାହସ ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କୁ କିଙ୍ଗ୍-କ୍ରୋ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏମାନେ ଉଡ଼ିବା ସମୟରେ ନିଜ ଡେଣାକୁ ଜୋର୍‌ରେ ବାଡ଼େଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଉଡ଼ୁଥିବା କୀଟ ପତଙ୍ଗଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ସ‌ହଜରେ ଧରି ପାରନ୍ତି ।

ଏମାନଙ୍କ ଗୋଡ଼ର ଆକାର ଛୋଟ ଅଟେ । ଏମାନେ ସାଧରଣତଃ ପଥୁରିଆ ବୁଦା, ଗଛ ଡାଳ ତ‌ଥା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରରେ ବସିବାକୁ ଭଲପାନ୍ତି । ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଚରୁଥିବା ଗାଈ ଗୋରୁ ତ‌ଥା ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି । କଜଳପାତିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ କରି ବୋବାଇ ପାରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣତଃ ଏମାନେ ଦୁଇ ଥର *ଟିହି* ଶବ୍ଦ କରି ବୋବାଇଥାନ୍ତି ।

## ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତୃତି
କଜଳପାତିମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଭୂମିର ନିକଟତର ହୋଇ ଶିକାର କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଉଡ଼ି ଉଡ଼ି କୀଟ-ପତଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଶିକାର କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୂମି କିମ୍ବା ଗଛ-ପତ୍ର ଉପରେ ବସିଥିବା କୀଟ-ପତଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କୁ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ବାଂଲାଦେଶଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭାରତ ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଇଣ୍ଡସ୍ ଉପତ୍ୟକାରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ତେବେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଏମାନେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ତ‌ଥା ଉତ୍ତର ପାକିସ୍ତାନ‌କୁ ଯାତ୍ରା କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ତୃଣଭୂମି, ଚାଷ ଜମି ତ‌ଥା ସ‌ହରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା କୋଠା ଘରମାନ‌ଙ୍କର କାନ୍ଥ ବାଡ଼ରୁ ନିଜର ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ କୀଟ-ପତଙ୍ଗ‌ଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ତାଇୱାନରୁ ରୋଟା ଦ୍ୱୀପକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା । ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ଏହି କଜଳପାତିମାନେ ସମୁଦ୍ର ଉପର ଦେଇ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଗୁଆମ ଦ୍ୱୀପ ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ । ୧୯୬୭ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଗୁଆମ ଦ୍ୱୀପର ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ବ‌ହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା  ପକ୍ଷୀମାନ‌ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଜଳପାତିମାନେ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁଆମ ଦ୍ୱୀପରେ ବ‌ହୁଳ ତ‌ଥା ସାଧାରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନ‌ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଜଳପାତି ଅନ୍ୟତମ ।

## ଜୀବନ ଶୈଳୀ
### ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ
କଜଳପାତିମାନେ ସାଧାରଣତଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୀଟ-ପତଙ୍ଗ, ଯଥା ଝିଣ୍ଟିକା, ଉଇ, ବିରୁଡ଼ି, ଗୋବର ପୋକ, ମହୁମାଛି, ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କୁ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ବେଳେବେଳେ ଗଛ ଉପରେ ବସିଥିବା କୀଟ-ପତଙ୍ଗଙ୍କୁ ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ଗଛ ଡାଳର ନୀକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ ଉଡ଼ିଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ନୂଆ ନୂଆ ହଳ ହୋଇଥିବା ଚାଷ ଜମିରେ ଉପରକୁ ଉଠିଆସିଥବା ଶଁବାଳୁଆ ତ‌ଥା ଗୋବର ପୋକମାନ‌ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି । ନିଆଁ ଲାଗିଥିବା ତୃଣଭୂମି ତ‌ଥା କ୍ଷୁଦ୍ର ଅରଣ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ କୀଟ-ପତଙ୍ଗମାନେ ଇତସ୍ତ‌ତଃ ହୋଇ ଉଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ କଜଳପାତିମାନେ ସେମାନ‌ଙ୍କୁ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ମାଛି ଖାଇବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।

କଜଳପାତିମାନେ ବଣି ତ‌ଥା ସମାନ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନ‌ଙ୍କ ସ‌ହ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ବନ୍ଧୁତା ରଖନ୍ତି । ଏହି ବନ୍ଧୁତାରୁ ସେମାନ‌ଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଖୁବ୍ ଲାଭ ମିଳେ । ଖୁବ୍ କ୍ୱଚିତ୍ ପରିସ୍ଥିତିରେ କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କୁ ବଣିମାନ‌ଙ୍କଠାରୁ କୀଟ-ପତଙ୍ଗ ଛଡ଼ାଇ ଖାଉଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । କଜଳପାତିମାନେ ଛୋଟ ଚଢ଼େଇ, ସରୀସୃପ ତ‌ଥା ବାଦୁଡ଼ିମାନ‌ଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଖୁବ୍ ବିରଳ । ଏମାନେ ବେଳେ ବେଳେ ମୃତ ମାଛ ମଧ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ଏରିଥ୍ରିନା (Erythrina) ଓ ବମ୍ବାକ୍ସ୍ (Bombax) ଫୁଲର ରସ ପିଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ଶସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଖୁବ୍ କ୍ୱଚିତ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏମାନ‌ଙ୍କୁ ବିଛା ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନ‌ଙ୍କୁ ଖାଉଥିବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଏମାନେ ସାଧାରଣତଃ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବିଜୁଳି ବତୀ ତଳେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପତଙ୍ଗମାନ‌ଙ୍କୁ ଖାଇଥାନ୍ତି ।

### ବାସସ୍ଥାନ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ
କଜଳପାତିମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଫେବୃଆରୀ ଓ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଦେଶର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତମାନ‌ଙ୍କରେ ଏମାନେ ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ପ୍ରଜନନ ସମୟରେ ଅଣ୍ଡିରା ଏବଂ ମାଈ କଜଳପାତି ଉଭୟ ପ୍ରାତଃ ସମୟରେ ବୋବାଇଥାନ୍ତି । ଉଭୟ ଅଣ୍ଡିରା ଏବଂ ମାଈ କଜଳପାତି ଏକାଠି ବସା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନ‌ଙ୍କ ବସା କପ୍ ଆକାରର ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହା କାଠି-କୁଟାର ଏକ ପତଳା ଆସ୍ତରଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏମାନେ ଗଛ ଡାଳର ସନ୍ଧିରେ ନିଜ ବସା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି ।

ଏପ୍ରିଲ ମାସର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ସମୟରେ କଜଳପାତିମାନେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ଥରକରେ ତିନିରୁ ଚାରିଟି ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ଅଣ୍ଡା ଦେବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ଗ‌ହଳିଆ ପତ୍ର ଥିବା ଗଛ, ଯଥା ପଣସ ଗଛକୁ ବାଛିଥାନ୍ତି । ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ନାଲି ମିଶା ଫିକା ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସାମାନ୍ୟ ଦାଗ ମଧ୍ୟ ଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବାରେ ୨୬ ମିଲିମିଟର (୧.୦୫ ଇଞ୍ଚ) ଓ ମୋଟେଇରେ ୧୯ ମିଲିମିଟର (୦.୭୫ ଇଞ୍ଚ) ହୋଇଥାଏ । ଉଭୟ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈ କଜଳପାତି ଅଣ୍ଡା ଉଷୁମାଇବା କାମ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୧୪ରୁ ୧୫ ଦିନ ପରେ ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ଫାଟି ସେଥିରୁ ଛୁଆ ବାହାରନ୍ତି । ଅଣ୍ଡାରୁ ଛୁଆ ବାହାରିବାର ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ ଶାବକଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରାକୁ ସ୍ଥାୟୀ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

ବେଳେବେଳେ କଜଳପାତିମାନେ ଟେଲିଫୋନ ଖୁଣ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବସା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି । ସମାନ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈ କଜଳପାତିଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା କଜଳପାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶାବକମାନଙ୍କୁ ଖୁଅଇଥାନ୍ତି । ଏମାନ‌ଙ୍କର ପ୍ରଜନନ ପ୍ରାୟ ୪୪ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଫଳ ହୋଇଥାଏ । ବୃଷ୍ଟପାତର ଅଭାବ ହେତୁ କମି କମି ଆସୁଥିବା କୀଟ-ପତଙ୍ଗମାନ‌ଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କ କ୍ଷୀଣ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ।

### ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କ ପାଟି ଲାଲ୍ ମିଶା ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଅଣ୍ଡାରୁ ଛୁଆ ବାହାରିବାର ଚାରି ଦିନ ବେଳକୁ ଛୁଆମାନ‌ଙ୍କ ଦେହରେ ପର ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ପାଖାପାଖି ଏକ ସପ୍ତାହ ବେଳକୁ ସେମାନ‌ଙ୍କ ଡେଣାରେ ପର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ୧୨ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନ‌ଙ୍କ ଓଜନ ଧିରେ ଧିରେ ବଢ଼ିଥାଏ । ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ କଜଳପାତି ଛୁଆମାନ‌ଙ୍କର ଅଖି ଫିଟିଥାଏ । ଏମାନ‌ଙ୍କର ଆଖି ଡୋଳା ଲାଲ୍ ମିଶା କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ୧୬ତମ ତ‌ଥା ୧୭ତମ ଦିନରେ କିଶୋର କଜଳପାତିମାନେ ବସା ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି । ତେବେ ତିନି ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନ‌ଙ୍କ ଲାଞ୍ଜ ଦୁଇ କେନିଆ ହୋଇ ନ ଥାଏ । ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈ କଜଳପାତି ନିଜ ଛୁଆମାନ‌ଙ୍କୁ ଖୁଆଇଥାନ୍ତି । ଦୁଇ ବର୍ଷର ହେବା ବେଳକୁ ଏହି କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ଆସିଯାଇଥାଏ ।

କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ କଜଳପାତିମାନେ ଥଣ୍ଟରେ ପତ୍ରକୁ ଉଉରକୁ ପକାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ପତ୍ରଟିକୁ ପୁଣି ଥଣ୍ଟରେ ଧରି ପକାନ୍ତି । ଏହି ପରି ଭାବରେ ଖେଳ ଖେଳି କିଶୋର କଜଳପାତିମାନେ ଉଡ଼ିବା କୌଶଳ ଶିଖିଥାନ୍ତି ।

ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଜୁନ ମାସରୁ ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ପର ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ବଦଳରେ ଏମାନ‌ଙ୍କ ଦେହରେ ନୂଆ ପର ଉଠିଥାଏ । ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଏମାନେ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ପର ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି । ଅଗଷ୍ଟ ମାସରୁ ଏମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ପରଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି । ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ଏମାନେ ନିଜର ଲମ୍ବା ପରଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । ମେଲାନିନ୍ ସଂଶ୍ଲେଷଣ ଯୋଗୁଁ କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କ ଅଣ୍ଡକୋଷର ଟିସୁରେ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ତେବେ ପ୍ରଜନନ ସମୟରେ ମେଲାନିନ୍ କଣିକାଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏହି ଦାଗ‌ଗୁଡ଼ିକ ଧିରେ ଧିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।

### ରୋଗ
କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କ ଦେହରେ ଅନେକ ବାହ୍ୟ ପରଜୀବୀ (Ectoparasite) ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରଜୀବୀ (Endoparasite) ଦେଖାଯାନ୍ତି । ତେବେ ଏମାନ‌ଙ୍କୁ ସେପରି କୌଣସି ବିଶେଷ ତ‌ଥା ମାରାତ୍ମକ ରୋଗ ହୋଇ ନ ଥାଏ ।

## ମଣିଷଜାତି ସ‌ହ ସମ୍ପର୍କ
କଜଳପାତିମାନେ ମହୁମାଛିମାନ‌ଙ୍କୁ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏମାନ‌ଙ୍କର ଏହି ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ମହୁମାଛି ପାଳକମାନେ ବ‌ହୁ ଅସୁବିଧା ଭୋଗିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ କୃଷକମାନେ ନିଜ ଚାଷ ଜମିରେ ପକ୍ଷୀମାନ‌ଙ୍କ ପାଇଁ କୃତ୍ରିମ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ କରି କୀଟ-ପତଙ୍ଗ ଖାଇବା ପାଇଁ କଜଳପାତିମାନ‌ଙ୍କୁ ନିଜ ଚାଷ ଜମି ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି ।

ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପକ୍ଷୀ ହୋଇଥିବାରୁ କଜଳପାତିକୁ ଲୋକେ ଅନେକ ନାମରେ ଜାଣନ୍ତି । କଜଳପାତିକୁ *ବୁଚଙ୍ଗ* ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ନାମଟି ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ *ଭୁଜଙ୍ଗ*ରୁ ଆସିଛି । କଜଳପାତିକୁ ପାକିସ୍ତାନରେ *ଥାମ୍ପାଲ*, ବେଲୁଚିସ୍ତାନରେ *ଗୋହାଲୋଲ୍‌କୋଲାହୋ*, ସିନ୍ଧିରେ *କାଲ୍‌କାଲାଚି*, ହିନ୍ଦୀରେ *କୋଟ୍‌ୱାଲ୍* (ଅର୍ଥାତ୍ ପୋଲିସ୍), ବଙ୍ଗଳାରେ *ଫିଙ୍ଗା*, ଆସାମରେ *ଫେଞ୍ଚୁ*, ମଣିପୁରରେ *ଚେଇରୋଇ*, ଗୁଜରାଟରେ *କୋସିଟାଲ୍ କାଲୋ କୋଶି*, ମରାଠୀରେ *ଘୋସିଆ*, ଓଡ଼ିଆରେ *କଜଳପାତି*, ତାମିଲରେ *ଏରେଟ୍ଟାଇ ବାଲାନ୍*, ତେଲୁଗୁରେ *ପାସ୍ସାଲା ପୋଲି ଗାଦୁ*, ମାଲାୟାଲାମରେ *କାକା ଟାମ୍ପୁରାଟ୍ଟି* (ଅର୍ଥାତ୍ କାଉମାନ‌ଙ୍କ ରାଣୀ), କନ୍ନଡ଼ରେ *କାରି ଭୁଜଙ୍ଗ*, ଏବଂ ସିଙ୍ଘଳରେ *କାଉଡ଼ା* କୁହାଯାଏ ।

## ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:କଳା ପକ୍ଷୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଏସୀୟ ପକ୍ଷୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ‌ହରିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଇୱାନର ପକ୍ଷୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପକ୍ଷୀ