ରଜନୀଶପୁରମ୍‌

thumb|1983 festival at Rajneeshpuram
**ରଜନୀଶପୁରମ୍‌** ଉତ୍ତର–ପଶ୍ଚିମ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଓରେଗନ୍‌ ସହରର ୱାସ୍କୋ କାଉଣ୍ଟିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଧାର୍ମିକ ସମୁଦାୟ ଥିଲା । ୧୯୮୧ ଠାରୁ ୧୯୮୮ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଏକ ସହର ଭାବେ ଗଢିଉଠିଥିଲା । ଏହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ରଜନୀଶ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ସମୂହ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ ରଜନୀଶଙ୍କ (ପରେ ଓଶୋ ନାମରେ ପରିଚିତ) ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ସମର୍ଥକ ଥିଲେ । ଏହାର ନାଗରିକମାନେ ଓ ପଦସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ମାନେ ୧୯୮୪ରେ ଘଟିତ ରଜନୀଶ-ଜୈବ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ୧୯୮୫ ରଜନୀଶୀ ହତ୍ୟା ଷଢ଼ଯନ୍ତ୍ର (ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ଓରେଗନ୍‌ ଜିଲ୍ଲାର ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆଟର୍ନୀ ଚାର୍ଲସ୍ ଟର୍ନରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ) ପାଇଁ ଦାୟୀ ଥିଲେ।

## ବସତିସ୍ଥାପନା 
ଭାରତୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ଧମକ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ କରପାତ୍ରୀ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ ସଂଗଠନ ଦ୍ଵାରା ବିବାଦାଷ୍ପଦ ଯୋଗୁଁ ରଜନୀଶୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ସ୍ଥାପକ ଓ ମୁଖିଆ ରଜନୀଶ ଓ ମା ଆନନ୍ଦ ଶୀଲା ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ିଥିଲେ । ସେମାନେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ଧାର୍ମିକ ସମୁଦାୟ ଗଢ଼ିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ । ନୂତନ ସମୁଦାୟ ଗଢିବା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଲୋଚନା ୧୯୮୦ରୁ ଯଦିଚ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ରଜନୀଶ ମେ ୧୯୮୧ରେ ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଭିସାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଯିବା ପରେ ସେଠାରେ ଏଥି ନିମିତ୍ତ ରଜନୀଶ ସମ୍ମତ ହେଲେ । ରଜନୀଶପୁରମକୁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରଜନୀଶଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଘର ଭାବେ ଗଢ଼ିବା ଯୋଜନା ହୋଇଥିଲା, ତେବେ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାଂଶଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ବିକ୍ରି କରି ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ଏକ ସହର ଭାବେ ପଞ୍ଜିକୃତ କରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରମୁଖତଃ ଏହିପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ରଜନୀଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ କୌଣସି କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଚାପ ରହିବ ନାହିଁ ।

ରଜନୀଶପୁରମ 64,281 ଏକର (100 ବର୍ଗ ମିଲ୍ / 260 କି.ମି²) ଜମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ଯାହା ଏଣ୍ଟିଲୋପ୍, ଓରେଗନ୍‌ର ନିକଟରେ "ବିଗ୍ ମଡ଼ି ରାଞ୍ଚ" ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ଏହି ଜମି 1981 ମସିହାରେ ଶୀଲାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜନ୍ ସ୍ଚେଲଫର୍‌ ଦ୍ୱାରା 5.75 ମିଲିଆନ୍ ଡଲାରରେ କିଣାଯାଇଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ଆଗମନ ପରେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ମୁଖିଆମାନେ ପଡ଼ୋଶୀ ଜମି ମାଲିକ ମାନଙ୍କ ସହ ଭୂମି ବ୍ୟବହାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବହୁ ଆଇନିଗତ ମାମଲାରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସେମାନେ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଏକ ଛୋଟ କୃଷି ସମୁଦାୟ ସ୍ଥାପନ କରିବେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା ଯେ ସେମାନେ ପ୍ରକୃତପକ୍ଷେ ଏକ ସହରର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଢାଞ୍ଚା ଓ ତତ୍‌ ସମ୍ପର୍କୀୟ ସେବା ବିକଶିତ କରୁଛନ୍ତି । ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ରଜନୀଶୀ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଲାଗିପଡି (ନିଓ-ସନ୍ନ୍ୟାସୀ) ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦାୟ ଗଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ଖାଲି ଜମିକୁ 7,000 ଲୋକ ପାଇଁ ରହିବା ଯୋଗ୍ୟ ଏକ ସହରରେ ପରିଣତ କଲେ । ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଶମ ବିଭାଗ, ପୋଲିସ୍, ରେସ୍ତୁରା, ମଲ୍, ଟାଉନହାଉସ୍, 4,200 ଫୁଟ୍‌ର ଏକ ବିମାନ ପଥ, ବସ୍‌ ସେବା, ମଲମୁତ୍ର ପରିଶୋଧନା କେନ୍ଦ୍ର, ଜଳାଶୟ, ଏବଂ ZIP କୋଡ୍ 97741 ସହ ଏକ ଡାକଘରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଏଠାକାର ପ୍ରକୃତ ଜନସଂଖ୍ୟା ତାଙ୍କ ଦାବିଠାରୁ ଅଧିକ ଥିବାର କୁହାଯାଉଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭୂମି ବ୍ୟବହାରକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ବିଭିନ୍ନ ଆଇନିଗତ ମାମଲା ସ୍ଥାନୀୟ ନିବାସୀମାନେ ଓ ଏହି ସ୍ଦମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତାକୁ ତୀବ୍ର କରିଦେଲା ।

## ୧୯୮୪ ଜୈବ-ଆକ୍ରମଣରେ ଭୂମିକା 
ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ 1984ରେ, ଶୀଲା ସିଲଭରମାନ୍ ଏବଂ ରଜନୀଶପୁରମର ନାଗରିକମାନେ ସାଲମୋନେଲା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ୱାରା ଓରେଗନ୍‌ର ୱାସ୍କୋ କାଉଣ୍ଟିର କମ୍ ସେ କମ୍ 10ଟି ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟର ସାଲାଡକୁ ବିଷାକ୍ତ କରିବା ଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା—ସହରର ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ଅସୁସ୍ଥ କରିବା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ରଜନୀଶପୁରମର ନାଗରିକ ମାନେ କେବଳ ନିଜ ସମର୍ଥନର ପ୍ରାର୍ଥୀମାଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେବେ ଓ ଫଳରେ 1984 ୱାସ୍କୋ କାଉଣ୍ଟି ନିର୍ବାଚନରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଥୀ ବିଜୟୀ ହେବେ । ଏହି ଷଡଯନ୍ତ୍ରରେ 751 ଲୋକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, 45 ଜଣ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନି । ଏହାକୁ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଜୈବ- ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ରଜନୀଶୀମାନେ ଏହା କରିଥିବା ସନ୍ଦେହ କରି, ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦିନରେ ଏକତ୍ର କରିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ରଜନୀଶୀମାନେ କୌଣସି ପଦ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ । ଶେଷରେ, ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୪ ଭୋଟ ଆଗରୁ ରଜନୀଶୀମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥୀକୁ ହଟାଇ ନେଲେ, ଏବଂ ଯୋଜନା ବିଫଳ ହୋଇଗଲା ।

## ଆଧାର