ସୁମନ କଲ୍ୟାଣପୁର

**ସୁମନ କଲ୍ୟାଣପୁର** (ଜନ୍ମ ନାମ **ସୁମନ ହେମ୍ମାଦୀ**; ୨୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟିକା । ତାଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ସବୁବେଳେ ଲତା ମଙ୍ଗେସକରଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଥାଏ । ୧୯୫୪ ମସିହାରୁ ସୁମନ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଓ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ସେ ଜଣେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟା ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟିକା ଥିଲେ । ସେ ହିନ୍ଦୀ, ବଙ୍ଗଳା, ମରାଠୀ, ଅସମୀୟା, ଭୋଜପୁରୀ, ପଞ୍ଜାବୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନେକ ଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି । ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
;ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ସୁମନ ୧୯୩୭ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଢାକାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପରିବାର ସାଙ୍ଗିଆ ହିସାବରେ ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଥମେ *ସୁମନ ହେମ୍ମାଦୀ* ଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ *ଶଙ୍କର ରାଓ ହେମ୍ମାଦୀ* ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ *ସୀତା ହେମ୍ମାଦୀ* ଥିଲା । କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ଉଡ଼ୁପି ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ *କୁଣ୍ଡପୁର* ତାଲୁକରେ ତାଙ୍କର ପୈତୃକ ଗ୍ରାମ ଥିଲା । ପିତା ଶଙ୍କର ରାଓ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଚାକିରୀ କରୁଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ବର୍ଷ ଢାକାରେ ବିତାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ସେମାନେ ୫ ଭଉଣୀ ଓ ଜଣିଏ ଭାଇ ଥିଲେ । ସୁମନ ଥିଲେ ପରିବାରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ । ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ହେମ୍ମାଦୀ ପରିବାର ଢାକାରୁ ମୁମ୍ବାଇକୁ ଚାଲି ଆସିଥିଲେ । 

ସୁମନ ପିଲାଦିନୁ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ଥିଲେ । ସେ ମୁମ୍ବାଇର *ଷେଣ୍ଟ କଲମ୍ବା ହାଇସ୍କୁଲ*ରୁ ନିଜ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷାପରେ ସେ *ଜେ ଜେ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଆର୍ଟସ*ଚିତ୍ରକଳାରେ ଅଧିକ ଶିକ୍ଷା ଆହରଣ ପାଇଁ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ସେ ପୁନେର ପଣ୍ଡିତ *କେଶବ ରାଓ ଭୋଲେ*ଙ୍କଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆକର୍ଷଣ ବଢ଼ିବାରୁ ସେ ପରେ ଉସ୍ତାଦ ଖାନ, ଅବଦୁଲ ରେହମାନ ଖାନ ଓ ଗୁରୁ ମାଷ୍ଟର ନବରଙ୍ଗଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ସୁମନଙ୍କ ସାନ ଭଉଣୀ ଶ୍ୟାମା ହେମ୍ମାଦୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ।

;ବୈବାହିକ ଜୀବନ
୧୯୫୮ ମସିହାରେ ସୁମନ ମୁମ୍ବାଇର ବ୍ୟାପାରୀ *ରାମାନନ୍ଦ କଲ୍ୟାଣପୁର*ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ବିବାହ ପରେ ନିଜ ନାମ ସୁମନ ହେମ୍ମାଦୀରୁ ସୁମନ କଲ୍ୟାଣପୁରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତୀତ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ କନ୍ୟା *ଚାରୁଲ ଅଗ୍ନୀ* ବିବାହ କରି ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ରହନ୍ତି । ତାଙ୍କ ନାତୁଣୀ *ଐଶାଣୀ ଅଗ୍ନୀ* ମୁମ୍ବାଇଠାରେ ସୁମନଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ଏନଜିଓ ସଂସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ସୁମନ, ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଆକାଶବାଣୀର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ସେ *ଶୁକ୍ରାଚୀ ଚାନ୍ଦନୀ* ନାମକ ଏକ ମରାଠୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ । ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଯୋଜକ ଶେଖ ମୁଖତାର ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି ନିଜ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ମଙ୍ଗୁ*ରେ ତାଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ମଙ୍ଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ୩ଟି ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରିଶେଷରେ ତାଙ୍କର କେବଳ ଗୋଟିଏ ନାନାବାୟ ଗୀତ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଗୀତଟି ଥିଲା *କୋଇ ପୁକାରେ ଧିରେ ସେ ତୁଝେ* । ମଙ୍ଗୁରେ ପ୍ରଥମ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ *ଦରୱାଜା* ଥିଲା ତାଙ୍କର ରିଲିଜ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର । ପରେ ସେ ହିନ୍ଦୀ ସମେତ ଅନେକ ଭାଷାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଲତା ମଙ୍ଗେସକରଙ୍କ ସହ ସୁମନଙ୍କ କଣ୍ଠ ମିଶିଯାଉଥିବାରୁ, ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଲତା ଯେଉଁ ଗୀତ ଗାଇ ପାରୁନଥିଲେ ସେ ସବୁ ଗୀତ ସୁମନ ଗାଉଥିଲେ । ସେ ୭୪୦ରୁ ଅଧିକ ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ମହମ୍ମଦ ରଫିଙ୍କ ସହ ୧୪୦ରୁ ଅଧିକ ଦ୍ୱେତ ସଙ୍ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

ଓଡ଼ିଆରେ ସେ ଅନେକ ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଗାଇଥିବା ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା ୧୯୭୫ ମସିହାର ସମୟ ଓ ପ୍ରଥମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗୀନ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗପ ହେଲେ ବି ସତ । ସେ ଗାଇଥିବା କିଛି ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତ :
* ଗୁହାରୀ ଶୁଣ ଭଗବାନ
* ଜୟ ଯଦୁ ନନ୍ଦନ
* ସଜନୀରେ କାହିଁ ଗଲେ ଶ୍ୟାମ
* ସାଥିରେ ମୁଁ ଯେ ଜାଣେନା କାହା ବାଟ
* ଏ ବନର ଛାଇ
* ଗପ ହେଲେ ବି କଥାଟି ସତ

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
* ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ - ୨୦୨୩
* ସୁର ଶ୍ରୀନଗର ସଂସଦ ସମ୍ମାନ ୩ଥର
* ଲତା ମଙ୍ଗେସକର ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୯( ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ )
* ଗା ଦି ମା ସମ୍ମାନ

## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
* 
* Suman Kalyanpur: voice of sweetness
* Portrait at Kamat's Potpourri
* Career Woman

ଶ୍ରେଣୀ: ୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ: ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ