ପ୍ରତିଭା ରାୟ

**ପ୍ରତିଭା ରାୟ** (ଜନ୍ମ:  ୨୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଲେଖିକା । ସେ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ସାହିତ୍ୟିକା । ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଚତୁର୍ଥ ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ଭାରତର ସପ୍ତମ ମହିଳା ଲେଖିକା । ୧୯୭୪ରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ 'ବର୍ଷା, ବସନ୍ତ ଓ ବୈଶାଖ' ପାଠକୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଲାଭ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ରଚିତ "*ଯାଜ୍ଞସେନୀ*" (୧୯୮୫) ପୁସ୍ତକ ଲାଗି ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ସେ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ଓ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଭାବେ ମୂର୍ତ୍ତୀଦେବୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭକରିଥିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହ ପୁସ୍ତକଟି ସାତଟି ଭାଷାରେ ଅନୂଦିତ ହୋଇଥିଲା । ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ସେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ପ୍ରାଧ୍ୟ୍ୟାପକ ଭାବେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରି ଓଡ଼ିଶା ଲୋକ ସେବା ଆୟୋଗରେ (ଓପିଏସସି) ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବାଲିକୁଦାଠାରେ ୨୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
ପ୍ରତିଭା ରାୟ ୨୦ଟି ଉପନ୍ୟାସ, ୨୪ଟି କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ସଂକଳନ, ୧୦ଟି ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ, ୨ଟି କବିତା ସଂକଳନ ଓ ଅନେକ ପ୍ରବନ୍ଧର ରଚୟିତା ।
### ଉପନ୍ୟାସ 
*ଦୁଇଟି ଢେଉ,୧୯୬୬(ବିସ୍ମୃତି ପ୍ରାୟ) 
* ବର୍ଷା ବସନ୍ତ ବୈଶାଖ, ୧୯୭୪ 
* ଅରଣ୍ୟ, ୧୯୭୭
* ନିଷିଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ, ୧୯୭୮
* ପରିଚୟ, ୧୯୭୯ 
* ଅପରିଚିତା, ୧୯୭୯
* ଉପନାୟିକା, ୧୯୭୯
* ପୂଣ୍ୟତୋୟା, ୧୯୭୯
* ମେଘମେଦୁର, ୧୯୮୦
* ଆଶାବରୀ, ୧୯୮୦
* ଅୟମାରମ୍ଭ, ୧୯୮୧
* ନିଳତୃଷ୍ଣା, ୧୯୮୧
* ସମୁଦ୍ରର ସ୍ୱର, ୧୯୮୨
* ଶିଳାପଦ୍ମ, ୧୯୮୩
* ଯାଜ୍ଞସେନୀ, ୧୯୮୪ 
* ଦେହାତୀତ, ୧୯୮୬ 
* ଉତ୍ତରମାର୍ଗ, ୧୯୮୮
* ଆଦିଭୂମି
* ମହାମୋହ, ୧୯୯୮
* ମଗ୍ନମାଟି, ୨୦୦୪
* ମହାରାଣୀର ପୁତ୍ର (୨୦୦୮)
*ଶେଷ ଈଶ୍ୱର 
* ପ୍ରାପ୍ତେଷୁ ପୃଥିବୀ (୨୦୧୯ )
* ଦୟାନଦୀରୁ ନିରଞ୍ଜନା (୨୦୨୫)

.

### ଗଳ୍ପ 
* ସାମାନ୍ୟ କଥନ, ୧୯୭୮
* ଗଙ୍ଗଶିଉଳି, ୧୯୭୯
* ଅସମାପ୍ତ, ୧୯୮୦
* ବାବୁ ବାଥ୍‌‌-ରୁମ୍ରେ ଅଛନ୍ତି
* ଐକତାନ, ୧୯୮୧
* ଅନାବନା, ୧୯୮୩
* ହାତବାକ୍ସ, ୧୯୮୩
* ଘାସ ଓ ଆକାଶ 
* ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା, ୧୯୮୪
* ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ, ୧୯୮୪
* ଅବ୍ୟକ୍ତ, ୧୯୮୬
* ଇତିବୃତି, ୧୯୮୭ 
* ହରିତପତ୍ର, ୧୯୮୯
* ପୃଥକ ଇଶ୍ୱର, ୧୯୯୧
* ଭଗବାନର ଦେଶ, ୧୯୯୧
* ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର, ୧୯୯୨
* ସ୍ୱନିର୍ବାଚିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ, ୧୯୯୪
* ଷଷ୍ଠସତୀ, ୧୯୯୬
* ମୋକ୍ଷ, ୧୯୯୬
* ଉଲ୍ଲଂଘନ, ୧୯୯୮
* ନିବେଦନମିଦମ, ୨୦୦୦
* ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଗାଁ ୨୦୦୩
* ଝୋଟି ପକା କାନ୍ଥ, ୨୦୦୬

### ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ 
* ମୈତ୍ରୀ ପାଦପର ଶାଖା ପ୍ରଶାଖା (ଋଷିଆ), ୧୯୯୦
* ଦୂର ଦ୍ୱିବିଧ (ଇଂଲଣ୍ଡ, ଫ୍ରାନ୍ସ), ୧୯୯୯ 
* ଅପରାଧିର ସ୍ୱେଦ (ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ), ୨୦୦୦
* ମଧୁ କ୍ଷରନ୍ତି ସର୍ବତ୍ର, ୨୦୦୨
* ରକ୍ତାକ୍ଷର
* ମେରୁ ଅଭିସାର
* ଆଫ୍ରିକାର ନାୟିକା ନୀଳନଦୀ
* ସ୍ୱପ୍ନର ଆଲାକ୍ସା

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ପଦ୍ମଭୂଷଣ, ୨୦୨୨
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୨୦୦୭
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୦ (ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ) 
* ଜ୍ଞାନପୀଠ, ୨୦୧୧
* ମୂର୍ତ୍ତୀଦେବୀ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୧ (ଯାଜ୍ଞସେନୀ)
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୬ (ଶିଳାପଦ୍ମ)
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ), ୧୯୮୯ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୫ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୦ (ଯାଜ୍ଞସେନୀ)
* ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୫ (ଶ୍ରୀ ଗଂଗାଧର ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୮
* କଳିଙ୍ଗ ରତ୍ନ, ୨୦୧୪ (ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଦତ୍ତ) 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Prof. (Smt.) Pratibha Ray receives Padma Shri award in 2007 for Literature and Education, Orissa

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ