open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ

thumb|ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ
ଦେବୀଙ୍କ ଶରୀରର କାନ୍ତି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ସୁନ୍ଦର I ଦେବୀଙ୍କ କପାଳରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ମସ୍ତକରେ ମୁକୁଟ, ଦୁଇବକ୍ଷୋଜ ଉଚ୍ଚ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଓ ସବୁବେଳେ ହସହସ ମୁହଁ, ଚାରିହାତରେ ବର, ଅଙ୍କୁଶ, ପାଶ ଓ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରାରେ ବିଦ୍ୟମାନ I ଦେବୀ ଭାଗବତରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଯୋଗମାୟା, ଚିନ୍ମୟୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କଠାରୁ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି କାଳରେ ପ୍ରାଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ରାଧା ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ଆବିର୍ଭୂତା ହୋଇଥିଲେ I ମା’ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଧାମକୁ ମଣିଦ୍ୱୀପ କୁହାଯାଏ I ସେଠାରେ ‘ ଚିନ୍ତାମଣି ’ ନିବାସରେ ମାଆ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି I ମା’ଙ୍କର ହ୍ରାଁ, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ସିନୀ, ଅମ୍ବିକା, ଆହ୍ଲାଦିନୀ ଆଦି ବତ୍ରିଶ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି I ଏମାନେ ଆଦେଶ ପାଇବା ମାତ୍ରେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି I ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ଦାସଦାସୀ ସହିତ ଷୋଡଶ ଶକ୍ତି, ଅଷ୍ଟବସୁ, ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି I ସମସ୍ତ ଶାକ୍ତତନ୍ତ୍ରରେ ଏକାକ୍ଷରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଦେବୀପ୍ରଣବ,ଶକ୍ତିବୀଜ,ସର୍ବମନ୍ତ୍ରର ହୃଦୟରୂପିଣୀ ହୃଲ୍ଲେଖା ନାମରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି I ସେହି ଦେବୀ ଭାଗବତରେ ମାତା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣବ ରୂପିଣୀ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି I ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ରାତ୍ରୀଦେବୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ପରମ ବୈଷ୍ଣବୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ I ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାରୁ ଦେବୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଅନ୍ୟ ନାମ ହୃଲ୍ଲେଖା । ମା' ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମଧ୍ୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ତ୍ରବୀଜଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା । ଓଡ଼ିଶାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଧାମରେ ବିମଳାଙ୍କ ପୀଠରେ  ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ରୂପରେ, ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୂଜାରେ  ୟୋଗମାୟା ରୂପରେ,କଟକର କଟକଚଣ୍ଡୀ ପୀଠରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଦେବୀ ରୂପରେ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥ ଗୋପାଳିନୀଙ୍କ ପୂଜାରେ  ଶମ୍ଭୁବନିତା ରୂପରେ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜା ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ I ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଚତୁର୍ଭୁଜା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅଛି I ଶାରଦୀୟ ଓ ବାସନ୍ତିକ ପୂଜା ବେଳେ ସେଠାରେ ବିଶେଷ ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ I ଓଡ଼ିଶାର ଷୋହଳ ଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସନମାନଙ୍କରେ ସ୍ମାର୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦଶ ମହାବିଦ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଚତୁର୍ଥ ମହାବିଦ୍ୟା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ କୁଳଦେବୀ ବା ଇଷ୍ଟଦେବୀ ରୂପେ ପୂଜା କରନ୍ତି I ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ଦେବୀ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ଗୋପାଳିନୀ ବା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ରୂପରେ I ମୂଳାଷ୍ଟମୀଠାରୁ ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ I ଏହାବ୍ୟତୀତ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗରୀରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ଓ ଉପାସନାର ପରମ୍ପରା ପ୍ରଚଳିତ I ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ବୈଷ୍ଣବ ଶକ୍ତିର ପରମ ପୁରୁଷ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ଓ ମା’ବିମଳା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ତତ୍ତ୍ୱର ସାଦୃଶ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଉଭୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ରାଷ୍ଟ୍ରଦେବୀ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ I 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Tantric Yoga and the Wisdom Goddesses: David Frawley
* *Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions* () by David Kinsley

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାବିଦ୍ୟା
କଣ୍ଟାକୁସୁମ

thumb

***କଣ୍ଟାକୁସୁମ*** ହେଉଛି ଖାଲି ପଡ଼ିଆ ଓ ବିଲରେ ଖରାଦିନେ ଉଠୁଥିବା ବର୍ଷାୟୁ ଗୁଳ୍ମଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ ମେକ୍ସିକାନ ପପି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହା‌ଯାଏ । ଏହି ଗୁଳ୍ମ ଜଳାଭାବ, ଅନୁର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ପରି ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ । ଏହାର ଡେମ୍ଫ ଧଳା, ପତ୍ର ଇଷତ୍ ସବୁଜ, କଣ୍ଚାଳିଆ ଓ ଦନ୍ତୁରିତ, ଫୁଲ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଓ ଛଅ ପାଖୁଡ଼ା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ଏ ଗଛର କ୍ଷୀର ହଳଦିଆ ଓ ଫଳ କଣ୍ଟକାକୀର୍ଣ୍ଣ ବାଇଗବା ଫଳ ପରି। ଏହାର ମଞ୍ଜି ସୋରିଷ ପରି । ମଞ୍ଜିରୁ ତେଲ ବାହାରେ। କାଛୁରେ ଏହି ଗଛର ନିର୍ଯ୍ୟାସ ଓ ମଞ୍ଜିର ତେଲକୁ ଲଗା‌ଯାଏ। ଏହି ଗଛଟି ବିଷାକ୍ତ ଓ ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ୱଚିତ୍ ଏହାକୁ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ମେକ୍ସିକୋ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି । ମେକ୍ସିକୋ ତଥା ପଶ୍ଚିମ ଆମେରିକାର ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଔଷଧରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଗୁଳ୍ମଟି ପ୍ରାୟ ୧ ମିଟର ଯାଏଁ ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହା କ୍ରାନ୍ତିୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। 
## ଗୁଣ 
ଏହାର ଚେର ତିକ୍ତ, ରେଚକ, ଭେଦକ, ଉତ୍‌କ୍ଳେଶଜନକ ଓ ବମନବେଗକାରକ। ଏହା କୃମି, କଣ୍ଡୁ, ବିଷଦୋଷ, ଅନାହ, କଫ, ରକ୍ତପିତ୍ତ ଓ କୁଷ୍ଠ ନାଶକ।
## ବିବିଧ ଭାଷାରେ ନାମ 
## ରାସାୟନିକ ତତ୍ତ୍ୱ 
ଗୋଟିଏ କଣ୍ଟାକୁସୁମ ମଞ୍ଜିରେ ୨୨ରୁ ୩୬% ‌ଯାଏଁ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ତୈଳ ରହିଥାଏ ‌ଯାହାକୁ ଆଗ୍ରାମନ ତେଲ ବା କଟକର ତେଲ କୁହା‌ଯାଏ। ଏଥିରେ ସାଙ୍ଗୁଇନାରାଇନ (sanguinarine) ଓ ଡିହାଇଡ୍ରୋସାଙ୍ଗୁଇନାରାଇନ (dihydrosanguinarine) ନାମକ ବିଷାକ୍ତ ଆଲ୍କାଲଏଡ (alkaloid) ରହିଥାଏ। ଏହି ଗୁଳ୍ମରେ ଚାରିଟି କ୍ୱାଟରନେରି ଆଉସୋକ୍ୱିନୋଲିନ ଆଲକାଲଏଡ ‌ଯଥା ଡିହାଇଡ୍ରୋକୋରିଡାଲମାଇନ, ଜାଟ୍ରୋରାଇଜିନ, କଲୁମ୍ବାମାଇନ ଓ ଅକ୍ସିବର୍ବରାଇନ ରହିଥିବାର ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣା ପଡ଼ିଛି।

## ବିଷ 
ସୋରିଷ ସହିତ ଏହାର ମଞ୍ଜି ମିଶିଯାଉଥିବାରୁ ଭେଜାଲ କରିବାପାଇଁ ସହଜ ହୋଇଥାଏ । ଭାରତ, ଫିଜି, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ କଣ୍ଟାକୁସୁମ ମଞ୍ଜି ଜନିତ ବିଷକ୍ରିୟାର ଅନେକ ନଜିର ରହିଛି। ଏକ ଭାଗ ଏହି ମଞ୍ଜିର ତେଲକୁ ୯୯ ଭାଗ ସୋରିଷ ତେଲରେ ମିଶାଇ ଭେଜାଲ କରିବାଦ୍ୱାରା ଭାରତରେ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଡ୍ରପ୍ସି ନାମକ ଭୟାନକ ରୋଗ ଜନ ସାଧାରଣଙ୍କୁ ଆତଙ୍କିତ କରିଦେଇଥିଲା।

## ଉପଯୋଗ 
### ଔଷଧୀୟ 
ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ ନିମ୍ନଲିଖିତ ରୋଗ ବା ଅବସ୍ଥାରେ କରା ଯାଇଥାଏ।
# ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚର୍ମରୋଗ (ଚେର ଓ କାଣ୍ଡ) (ହଳଦିଆ କ୍ଷୀର)
# ମୂତ୍ରସଂସ୍ଥାନର ରୋଗ 
# କାମଳ (ହଳଦିଆ କ୍ଷୀର)
# ଚକ୍ଷୁରୋଗ (ହଳଦିଆ କ୍ଷୀର)
# ସର୍ପବିଷ ନାଶନ (ମଞ୍ଜି)
# ବିରେଚକ
# ଯକ୍ଷ୍ମା
# ଖାଦ୍ୟନଳୀର ରୋଗ
# ଶ୍ୱାସ (ମଞ୍ଜି)

ଏହି ଗୁଳ୍ମର ସର୍ବାଙ୍ଗକୁ ଔଷଧ ରୂପେ ଉପଯୋଗ କରା‌ଯାଏ। ମେକ୍ସିକୋ ଓ ସୋନୋରାର ସେରି ଜନଜାତିମାନେ ଏହାକୁ ବୃକ୍​କର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରୋଗ ତଥା ଶରୀରର ଶୁଦ୍ଧିକରଣରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି।

ମାଲିରେ କଣ୍ଟାକୁସୁମକୁ ପାରମ୍ପରିକ ବୈଦ୍ୟମାନେ ମ୍ୟାଲେରିଆ ଜର ନିବାରଣାର୍ଥେ ଉପଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି।

### ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
କଣ୍ଟାକୁସୁମ ମଞ୍ଜିରୁ ଜୈବ-ଡିଜେଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ବୋଲି ପ୍ରୟୋଗ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ହୋଇ ସାରିଲାଣି। 

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଔଷଧୀୟ ଗଛଲତାମାନଙ୍କର ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ଗଛ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଉଦ୍ଭିଦ
ଭାନୁମତୀ ଦେବୀ

ଭାନୁମତୀ ଦେବୀ (୧୯୩୪ - ୨୦୧୩) ଓଡ଼ିଆ ମଞ୍ଚ ଓ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ । ସେ ମଞ୍ଚଶ୍ରୀ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପଣ୍ଡାଙ୍କଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଆସ୍କା ଗ୍ରାମର ସାରଥି ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ମାତା ପାଟ୍ଟଦେଇଙ୍କ ଔରସରୁ ଭାନୁମତୀ ବର୍ମାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭାନୁମତୀ ଉଭୟ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଥିଏଟର ଏ ଓ ବି ଗ୍ରୁପରେ ୧୫୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ମଞ୍ଚନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । 

୧୯୫୩ ମସିହାରେ ୧୯ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଆମରି ଗାଁ ଝିଅ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଜୟଦେବ ଥିଲା ତାଙ୍କର ଶେଷ କଥାଚିତ୍ର । ୨୦୧୩ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୪ତାରିଖ ଦିନ, ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ପୁରୀଠାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

### ଅଭିନୀତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର 
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଓଡ଼ିଶା ସିନେ ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ଆସୋସିଏସନଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ୨୦୦୮
* ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୩
* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୧ 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରୀରାଧା

**ଶ୍ରୀରାଧା**, ୧୯୮୪ରେ ରମାକାନ୍ତ ରଥଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ କବିତା ସଙ୍କଳନ । କବି ରମାକାନ୍ତ ରଥଙ୍କୁ ଏଥି ପାଇଁ ୧୯୯୨ରେ ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଭରତବର୍ଷର କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟରେ 'ଶ୍ରୀରାଧା' ଏକ କ୍ଲାସିକ ସୃଷ୍ଟିର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । ଏହା ଇଂରାଜୀ ଓ ଆଠଟି ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁଦିତ ହୋଇ ବିପୁଳ ପାଠକୀୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଲାଭ କରିଛି । ଇଂରାଜୀ ଭାଷାକୁ ଅନୁବାଦ ନିଜେ ଲେଖକ ରମାକାନ୍ତ ରଥ କରିଛନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀରାଧାରେ, ରାଧାଙ୍କୁ କବି କେବଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମିକା ଭିନ୍ନ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାରୀର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି । 
## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା 
## ପ୍ରଶଂସା
# ଇଂରାଜୀ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଆଲୋଚିକା 'କ୍ୟାଥ୍‌ଲୀନ୍‌ ରାଇନ୍' କହିଛନ୍ତି,"ଭାରତୀୟ କାବ୍ୟମାନସରେ ଦିବ୍ୟସତ୍ତା ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣର ଯେଉଁ ପରମ୍ପରା ରହିଛି ଓ ଯେଉଁ ଆକର୍ଷଣଦ୍ୱାରା କାଳିଦାସ, କବୀର, ମୀରାବାଈ ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ କବିତା ଅନୁପ୍ରାଣିତ, ରମାକାନ୍ତ ସେହି ପରମ୍ପରାର କବି । 'ଶ୍ରୀରାଧା' ପରି ପ୍ରଗାଢ ଓ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମର କବିତା, ଏକଧାରେ ଦେହଜ ଓ ଦେହତୀତ ପ୍ରେମର କବିତା, ଇହଜୀବନ ବାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦିବ୍ୟଭାବ ସହିତ ଏକକାର ହେବା ପାଇଁ ଆସ୍ପୃହାର କବିତା ଅନେକ ଦିନରୁ ମୋର ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇନାହିଁ ।"

# ମାଲୟାଲମ ଭାଷାର ବିଖ୍ୟାତ କବୟିତ୍ରୀ ସୁଗାତା କୁମାରୀ କହନ୍ତି, “ ‘ଶ୍ରୀରାଧା’ ପଢିସାରିଲା ପରେ ଟିକିଏ କାନ୍ଦି ପକେଇବାକୁ କେତେ ଚାହିଁଲି ! ରାତି ପରେ ରାତି ଅନିଦ୍ରାରେ, ନିସ୍ତବ୍ଧ ଅସ୍ଥିରତାରେ ବିତିଗଲା.... ନା ଦି’ପଦ ଲେଖିପାରିଲି, ନା ଦି’ ଟୋପା ଲୁହ ବୁହାଇ ପରିଲି... ମୁଁ ଭାବିଥିଲି ବୃନ୍ଦାବନନିବାସିନୀ ରାଧାଙ୍କ ସବୁ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମତେ ଜଣା, କିନ୍ତୁ ଏ ରାଧା ! ମର୍ମନ୍ତୁଦ ପୀଡାର ଓ ଆନନ୍ଦପ୍ଳୁତ ଦିବ୍ୟପ୍ରେମର ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ଏ ରାଧାଙ୍କୁ ଭେଟି ମୋ ଆଖି ଝଲସି ଗଲା.... ତାଙ୍କର ପ୍ରସାରିତ ଦୁଇବାହୁ ଭିତରେ ଥିବା ଉଦଗ୍ରୀବ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନର ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି ମୋର ସର୍ବାଙ୍ଗ କମ୍ପିଉଠିଲା.... ଦ୍ୱୈତଭାବର ଅତଳତଳ ବିଷାଦ ଅଦ୍ୱୈତଭାବର ଉନ୍ମାଦକାରୀ ପୁଲକରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା ।

## କିଛି ପଦ 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଶ୍ରୀ ପଳାତକ
* ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ବହି ଓ ଲେଖକ
ମାଡ୍ରିଦ

**ମାଡ୍ରିଦ**, ସ୍ପେନର ରାଜଧାନୀ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* City of Madrid
* Official website of Madrid on tourism and business
* Official Website Of Tourism in Spain: Tourism in Madrid
* Metro of Madrid 
* Transport Information System of Madrid 
* 
* WikiSatellite view of Madrid at WikiMapia
* OPENCities participant 
* History of Madrid (Spanish)
* A guide to the natural history of Madrid  (Spanish)
* Website about Madrid Tourist Top Attractions
* Gay Madrid 
* Madrid Tourist Attractions

ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ପେନ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ସାଇଗନ

**ସାଇଗନ**, ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Official website  (in Vietnamese and English)
* Ho Chi Minh City People's Council 
* Ho Chi Minh City People's Committee 
* History of Ho Chi Minh City 
*
ଜୁନୋ

**ଜୁନୋ**, ଆଲାସ୍କାର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Juneau Webcams 
* City and Borough of Juneau
* Borough map: Alaska Department of Labor 
* Visit Juneau
* Picture of Juneau and Douglas Island, 1914
* Juneau Public Libraries
* Juneau Wiki: Help your Local Wiki Grow
* National Weather Service Juneau office 
* JuneauWiki.org 
* Juneau Alaska Trails: Walking, Biking and Hiking 

* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଜାକର୍ତା

**ଜାକର୍ତ୍ତା**, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ରାଜଧାନୀ। 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Official website 
* Jakarta Official Travel Website 
* An Account of Exploring Jakarta by Bicycle
*  *Resep masakan khas Jakarta* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ମେକ୍ସିକୋ ସହର

**ମେକ୍ସିକୋ ସିଟି**, ମେକ୍ସିକୋର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Federal District Government 
* Mexico City Tourism Ministry  
* Mexico City Experience  – An English-language website operated on behalf of the Mexico City government
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ମେକ୍ସିକୋ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଆଲାସ୍କା

**ଆଲାସ୍କା** ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଏକ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ 
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* 
* Alaska Community Database System
* Alaska's Digital Archives
* Alaska , project area of the American Land Conservancy
* Alaska Inter-Tribal Council
* 

; U.S. Government
* Alaska State Guide from the Library of Congress
* Energy & Environmental Data for Alaska
* USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Alaska
* US Census Bureau 
* Alaska State Facts 
* Alaska Statehood Subject Guide from the Eisenhower Presidential Library
* Alaska Statehood documents, Dwight D. Eisenhower Presidential Library

; State government
* State of Alaska website
* Alaska State Databases &nbsp;– Annotated list of searchable databases produced by Alaska state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
* Alaska Department of Natural Resources, Recorder's Office
ଟିରାନା

**ଟିରାନା**, ନାଇଜେରିଆର ରାଜଧାନୀ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Municipality of Tirana  
* In Your Pocket City Guide
* Travel guide by Metrolic 
* Minibus departure times 
* Official map  PDF
* Tirana nightlife guide
* Heritage guide 
* Historical maps 
* Transport timetables 
* Travel guide 

ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ

ଭାଦ୍ରବ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ **କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ** ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏହି ବେଶରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବଳରାମ ଭାବରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ । ସୁଭଦ୍ରା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଧାରଣ କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆୟୁଧ ସହ ପଦ୍ମାସନରେ ଉପବେସନ କରନ୍ତି । ଉଭୟ କୃଷ୍ଣ (ଜଗନ୍ନାଥ) ଏବଂ ବଳରାମ (ବଳଭଦ୍ର) କାଷ୍ଠ ନିର୍ମିତ ଦୁଇ ଗୋଡ଼ ଛନ୍ଦି ଛନ୍ଦପୟର ମୁଦ୍ରାରେ ରହିଥାନ୍ତି । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଗୋଟିଏ ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବଂଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଥାଏ । ବଳରାମଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ଶିଙ୍ଘା ଓ ବାମ ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଥାଏ । କିରୀଟ ଉପରେ ସୋଲରେ ନିର୍ମିତ ସପ୍ତଫେଣିଆ ସର୍ପ ବିରାଜମାନ କରିଥାଏ । ହସ୍ତ ମଧ୍ୟ କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ବେଶରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳଭଦ୍ର ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ପାଗ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି । ସେହି ପାଗ ଦ୍ୱୟ କିରୀଟଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ରତ୍ନ ସିଂହାସନ ଉପରେ ଖଞ୍ଜାଯାଇଥିବା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରକାଷ୍ଠ ନିର୍ମିତ ତଥା ଜରି ଜମ୍ବୁରାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସିଂହାସନରେ ଚକାମୁଣ୍ଡି ପକାଇ ପ୍ରଭୁ (ପଦ୍ମାସନ) ଉପନିବଶ କରନ୍ତି । ବାଙ୍କଚୂଳ କିରୀଟ ଉପରେ ପତ୍ରଲଗା କଦମ୍ବ ଫୁଲ ଶୋଭାପାଏ । ଶ୍ରୀପୟର, ପାଉଁଜି,ବାଙ୍କି,ପାହୁଡ଼, ଗୋଡ଼ମୁଦି,ମଲ୍ଲୀକଢ଼,ଚନ୍ଦ୍ର, ଚିତା,ନାକଚଣା,ହାତଫେର,ଖଡୁ ଇତ୍ୟାଦିରେ ସାରା ଶରୀର ଶୋଭା ପାଇଥାଏ । ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ମଧ୍ୟ ଏକ କିରୀଟ ଶୋଭାପାଏ । ସବୁ ଠାକୁରଙ୍କ କିରୀଟରେ କଦମ୍ବ ଫୁଲ ଆଉ ପତ୍ର ବହୁ ପରିମାଣରେ ଲାଗିଥାଏ । ବଳଭଦ୍ର ଓ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ବସୁଦେବ, ଗୋପାଳ ବାଳକମାନେ ଗୋପୀ, ବ୍ରହ୍ମା ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ନାରଦ, ରୋହିଣୀ, ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଭଙ୍ଗୀରେ ରଖାଯାଏ । ଠାକୁରଙ୍କ ଆଗରେ ଚାରିଗୋଟି ଗାଈ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଭଙ୍ଗୀରେ ଠିଆ ହୋଇଥାନ୍ତି । କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ ଦ୍ୱିପହର ଧୂପ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ । ଏହି ବେଶରେ ଖିରି ଓ ଅମାଲୁ ଭୋଗ ଲାଗେ । 

ଏହି ବେଶ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଖଣ୍ଡସାହିର ଜମିଦାରଙ୍କଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସତ୍ତ୍ୱଲିପିରୁ ସୂଚିତ ହୁଏ । ଏହି ବେଶର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କୁଶଳୀ କାରିଗରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ବେଶ ସାମଗ୍ରୀର ମରାମତି କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିସରରେ କରାଯାଏ ।  

ରତ୍ନ ସିଂହାସନସ୍ଥ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନଙ୍କର କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥା ମନୋରମ ବେଶ । ଉକ୍ତ ବେଶରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ୨ ହସ୍ତ, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କର ୨ ହସ୍ତ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର ୪ ହସ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ପୂର୍ବେ ଏହି ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଗିରିଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ବେଶ ହେଉଥିଲା । ୧୯୪୭ ମସିହା ପରେ ଗିରିଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ବେଶ ପରିବର୍ତ୍ତେ କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି । 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶର ଛବି]
* ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶର ଛବି 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବେଶ
ଜେରୁସାଲେମ

**ଜେରୁଜେଲମ** , ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Official website of Jerusalem Municipality
* Jerusalemp3, offers free virtual tours in mp3 format from the Jerusalem Municipality
* 
* 

**Government**
* , United Nations document related to the recent dispute over Jerusalem
* *Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel, Government of Israel*, the Israeli law making Jerusalem the capital of Israel

**Culture**
* Israel Museum, one of Jerusalem's premier art museums
* Yad Vashem , Israeli memorial to victims of The Holocaust

**Education**
* Hebrew University of Jerusalem, Jerusalem's foremost institution of higher learning
* al-Quds University, the only Palestinian university in Jerusalem

**Maps**
* Modern-day map of Jerusalem, from City of Jerusalem.
* Ancient Maps of Jerusalem , from the Jewish National Library at the Hebrew University of Jerusalem
* Modern maps, post-1947  from PASSIA
* Maps of Jerusalem , from Israel Star News

ଶ୍ରେଣୀ:ଇସ୍ରାଏଲ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଓଟାୱା

**ଓଟାୱା**, କାନାଡାର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* City of Ottawa's website
* City of Ottawa's info page
* Ottawa Tourism
* 

ଶ୍ରେଣୀ:କାନାଡା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଆକ୍ରା

**ଆକ୍ରା**, ଘାନାର ରାଜଧାନୀ । 
thumb|ଆକ୍ରା

## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Google Earth image of Accra, Ghana
* Photo-stream of Accra
* Interesting pictures of Accra

ଶ୍ରେଣୀ:ଘାନା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଗୁରୁ ନାନକ

**ଗୁରୁ ନାନକ** ଲାହୋର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଅଲ୍ପ ବୟସରେ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରି ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଲାଭ ନିମିତ୍ତ ଭାରତର ନାନା ସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । କଥିତ ଅଛି, ସେ ଇସଲାସ ଧର୍ମର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ ଅବଗତ ହେବା ନିମିତ୍ତ ସୁଦୂର ମକ୍କା ଓ ବାଗଦାଦକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ଶେଷ ଜୀବନରେ ସେ ପଞ୍ଜାବର କର୍ତ୍ତତପୁର ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ସ୍ୱ ଧର୍ମମତ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ୧୫୩୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । 
## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ 
## ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର
ହିନ୍ଦୁ ଓ ଇସଲାମର ମୌଳିକ ସତ୍ୟଗୁଡିକ ଏକତ୍ର କରି ସେ ଶିଖ ନାମକ ନୂତନ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ଏହାର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ ହେଲା ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନମାନେ ଅଭିନ୍ନ ଏବଂ ଇଶ୍ୱର ଏକ ଓ ଇଶ୍ୱରପ୍ରେମ ହିଁ ମୋକ୍ଷଲାଭର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ । ନାମ (ଈଶ୍ୱର ନାମକୀର୍ତ୍ତନ) , ଦାନ ଓ ସ୍ନାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ସାରମର୍ମ । ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନ ଉକ୍ତ ଧର୍ମରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Guru Nanak Dev Ji 
* First Sikh Guru Nanak Dev Ji 
* 
* Guru Nanak by Jyotsna Kamat
* http://www.youtube.com/user/GAGANJAKHU#p/u/14/MdPutY2H3ko
* http://www.sikhnugget.com/2010/09/new-documentary-on-guru-nanak.html 
* Shree Guru Nanak Dev Quotes in English and Hindi

ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଖ ଗୁରୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪୬୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୫୩୯ ମୃତ୍ୟୁ
ବୁଏନ୍ସ ଏଆରସ

**ବୁଏନ୍ସ ଏଆରସ**, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନାର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* 
* Official tourism website
*  Official government website
* [OPENCities Monitor 

ଶ୍ରେଣୀ:ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା(https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%B6%E0%AD%8D%E0%AC%B0%E0%AD%87%E0%AC%A3%E0%AD%80:%E0%AC%86%E0%AC%B0%E0%AD%8D%E0%AC%9C%E0%AD%87%E0%AC%A3%E0%AD%8D%E0%AC%9F%E0%AC%BF%E0%AC%A8%E0%AC%BE)
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଜିବ୍ରାଲ୍ଟର

**ଜିବ୍ରାଲେଟର** ୟୁରୋପର ଏକ ସ୍ୱଂୟ ଶାସିତ ଉପଖଣ୍ଡ ।

## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Interactive Map of Gibraltar
* Gibraltar.com – Complete information portal for Gibraltar
* Government of Gibraltar

ଶ୍ରେଣୀ:ଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ରବୋଟ

**ରବୋଟ** ମୋରୋକୋର ରାଜଧାନୀ। 
thumb|ରବୋଟ

## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Places in Rabat 

* Rabat: History 
* Rabat Touristic Portal
* Rabat Portal 
* Entry in Lexicorient 
* Rabat photo gallery
* Rabat Post 
* http://www.alittihad.press.ma/def.asp?codelangue=29&id_info=104486&date_ar=2010-2-27%2011:49:00 

ଶ୍ରେଣୀ:ମୋରୋକୋ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଗାୟନା

**ଗାଇଓନା**, ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାର ଏକ ଦେଶ।

## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ 
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Office of the President, Republic of Guyana (official website).
* Parliament of the Cooperative Republic of Guyana (official website).
* 
* 
* 
* 
* Guyana Tourism and Travel Network 
* Country Profile from the BBC News.
* Guyana from the *Encyclopaedia Britannica*.
* Guyana  at *UCB Libraries GovPubs*.
*  Derechos Venezolanos de Soberania en el Esequiboo , Ministerio del Poder Popular para Relaciones Exteriores.
*  Venezuelan rights of sovereignty in the Essequibo, Ministry of Popular Power for Foreign Affairs (translated by Google).
* 
* The State of the World's Midwifery, Guyana Country Profile .
* A picture of Myriophyllum sp Guyana, http://i544.photobucket.com/albums/hh360/CrispinoRamos/Myriophyllum%20sp%20Guyana/MyriophyllumspGuyana.jpg.
* Key Development Forecasts for Guyana from International Futures.

ଶ୍ରେଣୀ:ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାର ଦେଶ
ଜର୍ଜଟାଉନ

**ଜର୍ଜଟାଉନ**, ଗାଇଓନାର ରାଜଧାନୀ ।

## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Site with photos and maps of Guyana and Georgetown 
* http://www.princesshotelguyana.com/ 
* Georgetown Chamber of Commerce & Industry 
* Hotels in Georgetown, Guyana 
* Tour of Georgetown with images
* Site about Georgetown with many images 
* Photo gallery
* Photo gallery of Georgetown and Guyana
* Photo gallery of Georgetown and Guyana
* The Tramways of Georgetown, British Guiana 
* Article about the 1945 fire, with images
* Article: Guyana's Capital, Tropical Victorian

ଶ୍ରେଣୀ:ଗାଇଓନା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଲାପାଜ

**ଲାପାଜ** , ବୋଲିଭିଆର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Municipality of La Paz 
* La Paz Travel Guide 
* Weather in La Paz 
* 
* Bolivia Weekly 
* La Paz Walking Tours 

ଶ୍ରେଣୀ:ବୋଲିଭିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ରାମସ୍ୱାମୀ ଭେଙ୍କଟରମଣ

**ରାମସ୍ୱାମୀ ଭେଙ୍ଗଟରମଣ** (୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୦ - ୨୭ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୯) ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଆଇନଜୀବୀ ଓ ରାଜନେତା ଥିଲେ । ସେ ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଅଷ୍ଟମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୧୦ ଡିସେମ୍ବର ୪ ତାରିଖରେ ତାମିଲନାଡୁର ତାଞ୍ଜୋରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ମାଡ୍ରାସର ଲୋୟଲା କଲେଜରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ଓ ଆଇନରେ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବା ପରେ ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଦୁଇବର୍ଷ କାରାବରଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୪ରେ ଜେଲରୁ ବାହାରିବା ପରେ ତାମିଲନାଡୁ ପ୍ରାଦେଶିକ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ଶ୍ରମିକ ସଂଗଠନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ । ୧୯୫୨ରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୫୭ରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ପରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ।
କେ କାମରାଜଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ସେ ମାଡ୍ରାସ ରାଜ୍ୟ ସରକାରରେ ଶ୍ରମ, ସମବାୟ, ଶିଳ୍ପ, ଶକ୍ତି ଓ ପରିବହନ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୬୭ରେ ସେ ଯୋଜନା କମିଶନର ସଦସ୍ୟ ହେବା ସହ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳର ଶିଳ୍ପ, ଶ୍ରମିକ, ଶକ୍ତି, ପରିବହନ, ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ରେଳ ବିଭାଗ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ୧୯୭୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
୧୯୭୭ରେ ମାଡ୍ରାସ (ଦକ୍ଷିଣ) ଆସନରୁ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସରକାରରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୩ରେ ସେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ମିଶାଇଲ ମ୍ୟାନ ଭାବେ ପରିଚିତ ଅବଦୁଲ କଲାମଙ୍କୁ ସେ ମହାକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଆଣିଥିଲେ । 
୧୯୮୪ରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ୧୯୮୭ରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୦୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ରଚନାବଳୀ 
* *Role of Planning in Industrial Development*, by Ramaswami Venkataraman. Published by Govt. of India Press, 1969.
* *The Role of a Private Member of Parliament*, by Ramaswami Venkataraman. Published by Harold Laski Institute of Political Science, 1986.
* *My Presidential Years - R Venkataraman*, by R Venkataraman. 1995. HarperCollins/Indus. .
* *R. Venkataraman on Contemporary Issues*, by Ramaswami Venkataraman, K. Venkatasubramanian. Published by Variant Communications, 1996.
* *Relevance of Gandhi: And Other Essays*, by K Swaminathan, Ramaswami Venkataraman. Published by Gandhigram Trust, 1998.

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* '''Late R.Venkatraman's Journey'''
* Post - presidential Career of R. venkatraman
* maintained by RV Foundation , a Trust founded by him and administered by the family.

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଷଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସପ୍ତମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
କୁଆଲାଲୁମ୍ପୁର

**କୁଆଲାଲୁମ୍ପୁର** , ମାଲେସିଆର ରାଜଧାନୀ। 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Kuala Lumpur City Hall 
* ITIS Kuala Lumpur 
* Kuala Lumpur Deals 
* Kuala Lumpur 
* KLIA
* WE!Come KL Travelguide
* Panoramio
* 
* Video about Kuala Lumpur

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
କାଶଗର

**କାଶଗର** ଚୀନର ପଶ୍ଚିମଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶିକିୟାଙ୍ଗର ଏକ ବଡ଼ ସହର ।
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* 
* Interactive Maps and Slide Shows comparing Old and New Kashgar 
* Explore Kashgar's Old Town on Global Heritage Network (GHN)
* Kashgar City government website
* Photos of Kashgar  *Kashgar Pamir Youth Hostel*
* Photos of Kashi  *dheera.net*
* Kashgar *berclo.net*
* T. Digby, Nests of the Great Game spies  Shanghai Star, 9 May 2002.
* Images and travel impressions along the Silk Road – Kashgar

ଶ୍ରେଣୀ:ଚୀନ
କାରାକାସ

**କାରାକାସ**,ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ଅବସ୍ଥିତ  ଭେନେଜୁଏଲାଦେଶର ରାଜଧାନୀ  ଓ ବୃହତ୍ତମ ସହର ଅଟେ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭେନେଜୁଏଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଲୁସାକ

**ଲୁସାକ**, ଜାମ୍ବିଆର ରାଜଧାନୀ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Lusaka City Council
* Zambia Tourism page on Lusaka
* Map of Lusaka
* Lusaka Social Centre 
* Lusaka Times 
* Zambia Online
* The Lowdown, "What's on?" magazine 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜାମ୍ବିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଟାସମାନିଆ

**ଟାସମାନିଆ** , ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ମହାଦେଶର ଏକ ଉପଖଣ୍ଡ ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Tasmania Online—the main State Government website 
* Discover Tasmania—official tourism website
* University of Tasmania Tasmanian photograph collection
* Watch historical footage of Hobart, Launceston, Burnie and the rest of Tasmania  from the National Film and Sound Archive of Australia's collection.

ଶ୍ରେଣୀ:ଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ
ହଂକଂ

**ହଂକଂ** କିମ୍ବା ହଂକଂ ବିଶେଷ ପ୍ରଶାଶନିକ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ଚୀନର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶାସନିକ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଚୀନର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାନଗର। 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
୧୯୯୭ ମସିହା ଯାଏଁ ଏହା ଇଂରେଜ ଶାସନରେ ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଚୀନ ଅଧୀନରେ। 
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Hong Kong at Encyclopædia Britannica
* HongKong at *UCB Libraries GovPubs*
* 
* 
* Hong Kong from the BBC News
* 
* Key Development Forecasts for Hong Kong from International Futures
; Government
* Discover Hong Kong  – Official site of the Hong Kong Tourism Board

ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆର ଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନ ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚାଇନା ଭାଷାଭାଷୀ ଦେଶ ଓ ଅଞ୍ଚଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଂରାଜୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଦେଶ ଓ ଅଞ୍ଚଳ
ବ୍ରାସିଲିଆ

**ବ୍ରାସିଲିଆ**, ବ୍ରାଜିଲର ରାଜଧାନୀ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Page of the Regional Administration of Brasília 
* Page of the Government of the Federal District 
* Download Free Brasília App Guide 
* Brasília's Official Guide 
* GigaPan Panoramic Photographs and Info About Brasilia 
*  Official Brasília site 
*  Photos 360° of Brasilia – GUIABSB
*  About Brasilia 

ଶ୍ରେଣୀ:ବ୍ରାଜିଲ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଗୁଡଭେଲି ପଦର

**ଗୁଡଭେଲି ପଦର**, ବୌଦ୍ଧ  ଜିଲ୍ଲାର କଣ୍ଟାମାଳ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ଗ୍ରାମ। ଏହି ଗ୍ରାମ ତମ୍ବା ନାଗ   ମୁର୍ତ୍ତୀ  ପାଇଁ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ  ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲାଭ କରିଛି। ଏହି ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରାୟ ୭ ରୁ୮ ପରିବାର ତମ୍ବା ନାଗ କାମକୁ ବୄତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଏହି କାମ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ତମ୍ବା,ରଙ୍ଗ, ହୁଆଟ ମେଟାଲ ଆଦି ସମ୍ବଲପୁର ଓ ରେଙ୍ଗାଲିରୁ ଅଣାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ବର୍ଷ ହେବ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ତମ୍ବା ନାଗ ମୁର୍ତି କାମ କରାଯାଉଛି। ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବରାଦ ଅନୁଯାୟୀ ୩ ଫେଣୀ, ୭ଫେଣୀ, ଏବଂ ୧ଫେଣୀ ନାଗ ମୁର୍ତି ତିଆରି କରାଯାଏ  ବୋଲି । ଏହି ମୁର୍ତି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କୌଣସି ଛାଞ୍ଛର  ବ୍ୟବହାର  କରାଯାଇନଥାଏ । ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିର ଯଥା : ସମଲେଇ ମନ୍ଦିର, ବିନିକାର ଚରଦା ମନ୍ଦିର  ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ଏହି  ଗ୍ରାମରୁ ତିଆରି  କରଯାଇଥିବା ନାଗ ମୁର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପୂଜା ପାଉଛି । 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଏଚ.ଆଇ.ଭି.

**ଏଚ.ଆଇ.ଭି.**  (ହ୍ୟୁମ୍ୟାନ ଇମ୍ୟୁନୋ ଡେଫିସିଏନ୍ସି ଭାଇରସ)  ମାନବ  ଶରୀରରେ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ କରିପାରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରକାର  ଭୁତାଣୁ  । ଏହା ଏତେ କ୍ଷୁଦ୍ର   ଯେ  ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ଏହି ଭୂତାଣୁ ଯୋଗୁଁ ଏଡସ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ ।

ଏହି ଭୂତାଣୁ ୨  ପ୍ରକାରର । ଯଥା:-
ଏଚ.ଆଇ.ଭି. -୧ 
ଏଚ.ଆଇ.ଭି -୨ ।

ଏଡସ୍ ହେଉଛି ଆକ୍ୱାର୍ଡ୍ ଇମ୍ୟୁନୋ  ଡେଫିସିଏନ୍‌ସି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ।  ଏହାର ଅର୍ଥ ଯଥାକ୍ରମେ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କଠାରୁ  ଏଚ.ଆଇ.ଭି. ଭୁତାଣୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ  ଶକ୍ତି ହ୍ରାସକରିବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷଣ | ଏଚ.ଆଇ.ଭି. ଭୁତାଣୁ ଏଡସରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ୮ରୁ ୧୦ ବର୍ଷ  ସମୟ ଲାଗେ |

## ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଚ.ଆଇ.ଭି ସଙ୍କ୍ରମିତ ହେଲେ କଣ ହୁଏ ? 
ଏହି ଭୁତାଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶରୀରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଅର୍ଥାତ  ସିଡି ୪ (CD 4 ) ସେଲ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରି କ୍ଷୀପ୍ର ଗତିରେନିଜର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରେ | ସେଲ ଭିତରେ ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ନୂଆ ଭୁତାଣୂ   ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ  ସେଲଟି ଫାଟିଯାଏ | ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଭୁତାଣୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହର ଧାରାରେ ମିଶି ଯାଇଥାନ୍ତି | ପରେ ଅନ୍ୟ ସିଡି୪ ସେଲ ଗୁଡିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି | ସମୟ କ୍ରମେ ଏଚ.ଆଇ.ଭି. ଅନ୍ୟ ସିଡି୪ ସେଲକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦିଏ |  ଏହା ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତିକୁ ସିଧା ସଳଖ ଆକ୍ରମଣ କରେ | 

### ଏଚ.ଆଇ.ଭି. କାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପେ ? 
ସଧାରଣତଃ ଏଚ.ଆଇ.ଭି. ୪ଟି ଉପାୟରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ | ସେଗୁଡିକ ହେଲା - 
# ଅସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ
# ଏଚ.ଆଇ.ଭି. ସଂକ୍ରମିତ ରକ୍ତ ଅଥବା ରକ୍ତ ଉପାଦାନ ଗ୍ରହଣ 
# ଅଶୋଧିତ ଛୁଞ୍ଚିର ବ୍ୟବହାର
# ଜଣେ ମାଆଠାରୁ ତାଙ୍କ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଏଚ.ଆଇ.ଭି. ସଂକ୍ରମଣ

ଯଦି ଜଣେ ପୁରୁଷ ବା ମହିଳା ଏଚ.ଆଇ.ଭିଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ କୌଣସି ପୁରୁଷ ବା ମହିଳାଙ୍କ ସହ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି ତେବେ ଏଡସ ହୋଇଥାଏ | ଏଚଆଭି ସଂକ୍ରମିତ ରକ୍ତ ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଗଲେ   , ଅଶୋଧିତ ଛୁଞ୍ଛି ବା ସିରିଞ୍ଜ୍ ବ୍ୟବହାର କଲେ , ସଂକ୍ରମିତ ମାଆଠାରୁ ତାର ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ବା ସ୍ତନ୍ୟ ପାନ ସମୟରେ  ବ୍ୟାପିଥାଏ |ଅସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କଦ୍ୱାରା ୮୫ ପ୍ରତିଶତ , ରକ୍ତ ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱରା ୫ ପ୍ରତିଶତ, ସଂକ୍ରମିତ ମାଠାରୁ ଶିଶୁକୁ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ ଓ ଛୁଞ୍ଛିଦ୍ୱାରା ୮ ପ୍ରତିଶତ ଏଚଆଭି ସଙ୍କ୍ରମଣ ହୋଇଥାଏ|

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
କୋଣାର୍କ ସଂଗ୍ରହାଳୟ

**କୋଣାର୍କ ସଂଗ୍ରହାଳୟ** ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ୍ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା କୋଣାର୍କର ଏହି ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ୍ ସଂଗ୍ରାହାଳୟ।  ଦେଶବିଦେଶର କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି ଏହି ସଂଗ୍ରାହାଳୟରେ। ବିଶେଷ ଭାବରେ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ସ୍ଥାପତ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଏହି ସଂଗ୍ରାହାଳୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ରହିଛି ତ୍ରୟୋଦସଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଅଶୋକଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଲିପି଼। ସେହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତର ମୂର୍ତ୍ତୀ ,ଗୋଟିଏ ପୁନଃନିର୍ମିତ ରଥର ଚକ୍ର ଏବଂ ବରାହ ଓ ନରସିଂହଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତର ମୂର୍ତ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗ୍ୟାଲେରୀରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି଼। ସେହିପରି ପୁନଃନିର୍ମିତ ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥ ସହିତ ଦୁଇଜଣ ସଂଗୀତଜ୍ଞ,କେତେକ ପଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥର ନିର୍ମିତ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ବିହିନ ସ୍ଥାପତ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗ୍ୟାଲେରୀର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହୋଇଛି। ତୃତୀୟ ଗ୍ୟଲେରୀର ସ୍ଥାନ ପାଇଛି ମୁଣ୍ଡ ବିହିନ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ସହ ଦୁଇଟି ପଶୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବାର ଜଣା ଯାଇଛି। ଏହାଛଡା ଏଠାରେ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଓ ନରସିଂହଦେବଙ୍କ ଶିବଲିଙ୍ଗ ,ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଏବଂ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଶୋଭା ପଉଅଛି଼।ସେହିପରି ଚତୁର୍ଥ ଗ୍ୟାଲେରୀରେ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାଙ୍କଦ୍ୱାରା ନୃତ୍ୟରତ ରାଜସଭାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ରହିଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଚାଲୁଥିବା ହାତୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗୀରେ ଥିବା କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥାଏ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ସଂଗ୍ରହାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
ଜାହାଙ୍ଗୀର

୧୬୦୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଆକବରଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସେଲିମ ନୁରଉଦ୍ଦିନ ମହମ୍ମଦ **ଜାହାଙ୍ଗୀର** ଉପାଧୀ ଧାରଣ କରି ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ ।

## ଖୁସ୍ରୁଙ୍କ ବିଦ୍ରୋଦ 
ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଗୁଣବାନ ଓ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖୁସ୍ରୁ ଆକବରଙ୍କ ପରେ ସମ୍ରାଟ ହେବେ ବୋଲି ଆଶାକରିଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀର ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିବା ପରେ ସେ ପଞ୍ଜାବକୁ ପଳେଇଯାଇ ସେଠାରେ ସେ ବିଦ୍ରୋହ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଶିଖମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ ତାଙ୍କଉ ଅର୍ଥ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀର ସୈନ୍ୟ ପଠେଇ ଖୁସ୍ରୁଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ ଓ ବନ୍ଦୀ କଲେ । ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଆଗଲା । ପରେ ସାନଭାଇ ଶାହା ଜାହାନ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ ଖୁସ୍ରୁଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଥିଲେ ।

## ନୂରଜାହାନ 
ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କର ନୂରଜାହାନଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଘଟଣା । ନୂରଜାହାନଙ୍କର ପିଲାଦିନର ନାମ ଥିଲା **ମେହେର-ଉନ୍ନିସା** । ତାନକ ପିତା ମିର୍ଜା ଗିୟାସ ବେଗ ଆକବରଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ପାରସ୍ୟ ଦେଶରୁ ଭାରତକୁ ପଳେଇଆସି ଆକବରଙ୍କ ଦରବାରରେ ଚାକିରି କଲେ । ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ହେଲାପରେ ମେହେର-ଉନ୍ନିସାଙ୍କୁ ଆଲିକୁଲି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରେଇଦିଆଗଲା । ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ଆରମ୍ଭରେ ଆଲିକୁଲି ବର୍ଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଜାଗିରଦାର ନିଯୁକ୍ତି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଉପାଧୀ ଶେର ଆଫଗାନ ରଖାଗଲା । ଶେର ଆଫଗାନ ବିଦ୍ରୋହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁଣି ଜାହାଙ୍ଗୀର ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ବଙ୍ଗର ଶାସନକର୍ତ୍ତା କୁତବୁଦ୍ଦିନଙ୍କୁ ପଠେଇଲେ । ଶେର ଆଫଗାନ କୁତବୁଦ୍ଦିନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ କୁତବୁଦ୍ଦିନଙ୍କର ଅନୁଚରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ । ମେହେର-ଉନ୍ନିସା ଓ ତାଙ୍କ କ୍ନ୍ୟାଙ୍କୁ ରାଜଧାନୀକୁ ନିଆଯାଇ ମୋଗଲ ରାଜପ୍ରସାଦରେ ରଖାଗଲା। ଏହାର ଚାରିବର୍ଷ ପରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ୧୬୧୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ମେହେର-ଉନ୍ନିସାଙ୍କର ଅସାମାନ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ତାହାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ବିବାହ ପରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ମେହେର-ଉନ୍ନିସାଙ୍କ ନାମ ନୁରମହଲ (ପ୍ରାସାଦର ଆଲୋକ) ରଖିଲେ । 

## ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଯୁଦ୍ଧ 
ଜାହାଙ୍ଗୀର ବଙ୍ଗଦେଶର ବିଦ୍ରୋହୀ ଆଫଗାନମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲେ । ରାଣାପ୍ରତାପଙ୍କ ପରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅମର ସିଂହ ମିବାରର ରାଣା ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପିତାଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ପ୍ରତିଜ୍ଞ ନଥିବାରୁ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କର ବଶତା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀର ପିତାଙ୍କ ପରି ରାଜପୁତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଦାର ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ ।

ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ଆହମ୍ମଦନଗରର ସୁଦକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାଲିକ ଅମ୍ବର ଆହମ୍ମଦନଗରର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଖଳାଶିକ୍ଷା ଦେଇ ଆକବରଙ୍କ ସମୟରେ ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟମାନ ପୁନଃଦଖଲ କରିବା ପାଇଁ ଲାଗିପଡ଼ିଥିଲେ । ଫଳରେ ମୋଗଲ ସେନା ଖାନ୍ଦେଶର ରାଜଧାନୀ ବରହାନପୁରକୁ ଫେରି ଗଲେ । ୧୬୧୬ରେ ରାଜପୁତ୍ର ଖୁରମ ମାଲିକ ଅମ୍ବରଙ୍କର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆହମ୍ମଦନଗରର କେତେକ ଅଂଶ ପୁନର୍ବାର ଦଖଲ କଲେ । ଖୁରମଙ୍କର ବୀରତ୍ୱରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଜାହାଙ୍ଗୀର ତାଙ୍କୁ **ଶାହା ଜାହାନ (ପୃଥିବୀର ରାଜା) ** ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୬୨୦ରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ପଞ୍ଜାବର ପାର୍ବତ୍ୟ କାଙ୍ଗ୍ରାଦୁର୍ଗ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ୧୬୨୨ରେ ପାରସ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସୀମାନ୍ତ ଦୁର୍ଗ କାନ୍ଦାହାର ଦଖଲ କରିନେଇଥିଲେ ।  ଏହି ଦୁର୍ଗକୁ ପୁବର୍ବାର ଦଖଲ ପାଇଁ ଜାହାଙ୍ଗୀର ଶାହା ଜାହାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ନୂରଜାହାନଙ୍କ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଆଶଙ୍କା କରି ଶାହା ଜାହାନ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ନ ମାନି ବିଦ୍ରୋହ କଲେ । ଫଳରେ କାନ୍ଦାହାର ଚିରଦିନ ପାଇଁ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରୁ ଅଲଗା ହୋଇଗଲା । ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମରିକ ଓ ବଣିଜ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର ଥିବାରୁ ଏହା ହରାଇବାଦ୍ୱାରା ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ବ୍ୟାହତ ହେଲା । ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଶାହାଜାହାନ ଓ ମହବତ ଖାଁ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Jehangir and Shah Jehan 
* The World Conqueror: Jahangir 
* Tūzuk-i-Jahangīrī Or Memoirs of Jahāngīr
* Jains and the Mughals 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୫୬୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୬୨୭ ମୃତ୍ୟୁ
ମୃଗବିହାର

**ମୃଗବିହାର**, ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଦଶପଲ୍ଲାବ୍ଲକର କୁଆଁରିଆ ଡ୍ୟାମ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ମୃଗ ଅଭୟାରଣ୍ୟ।। କୁଆଁରିଆ ଡ୍ୟାମ୍ ଅଞ୍ଚଳର ୬ ଏକର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୃଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ। ୧୯୮୫ ମସିହାରେ  ତତ୍କାଳୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ହରିହର କରଣଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଦ ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା ଏହି ମୃଗବିହାର।

ଦଶପଲ୍ଲାଠାରୁ ୮କିମି ଦୂରରେ ଥିବା ଏହି ବିହାରଟି ୨୨୪ ନମ୍ବର ନୟାଗଡ଼ ଜାତୀୟ ରାଜପଥକୁ ତଥା ନୟାଗଡକୁ ସମ୍ପୁର୍ଣ ଭାବେ ସଂଯୋଗ କରୁଛି। ୧୧ଟି ଜିଲ୍ଲା ସହ ବୌଦ୍ଧ ଏନ୍ ଏଚ ରାସ୍ତାର ସଂଯୋଗ ସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୃଗବିହାର। ଏଠାରେ ରହିଛନ୍ତି୧୮୫ଟି ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ମୃଗ। ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୧୩୩ କିମି ଏବଂ ପୁରୀର  ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ରହିଛି ଏହି ବିହାର। କୁଆଁରିଆ ଡ୍ୟାମ୍ର ମୃଗବିହାରଟି ମହାନଦୀ  ୱ୍ଆଈଲ୍ଡ ଲାଇଫ ଡିଭିଜନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଡିଭିଜନଟି ରିଜଲ୍ୟୁସନ୍ ନମ୍ବର ୧୩୦୬୦/f  ଅନୁଯାୟୀ ଜୁଲାଇ ୧୨, ୧୯୯୯ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ବୌଦ୍ଧ, ନୟାଗଡ଼ ଓ ବାଇଶୀପଲ୍ଲୀ ଆଦି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସାତକୋଶିଆ ୱ୍ଆଇଲ୍ଡ୍ ଲାଇଫ ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷଭାବେ ମହାନଦୀ ୱ୍ଆଇଲ୍ଡ୍ ଲାଇଫ୍ ସହ ଯୋଗଯୋଗ କରିଥାଏ। ଦଶପଲ୍ଲା ମୃଗବିହାର ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧିନ । ଏଠାରେ ହରିଣମାନେ ବେଶ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିଯାଆନ୍ତି। ମୃଗବିହାରର ଊଦ ଘାଟନୀ ପରେ,ଏଠାରେ ୬ଟି ବାଲିହରିଣ ଛଡାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଜଳବୟୁ ସହ ସେମାନେ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିନପାରିବାରୁ ମରିଯାଇଥିଲେ। ପରେ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ନନ୍ଦନକାନନରୁ ସମୁଦାୟ୯ଟି ଚିତ୍ରାହରିଣ ଏଠାରେ ରଖାଗଲା।ବର୍ତ୍ତମାନରେ ମୃଗଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୯ରୁ ୧୮୫କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେଣି। ମୃଗମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଈଁ ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁ ତଥା ଶିକରୀ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷାକରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତକଣ୍ଟର ବାଡ ଦିଆଯାଇଛି। ଖରା,ବର୍ଷା ଓ ଶୀତକୁ ଆଖିଆଗରେ ରଖି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଊତ୍ତମ ଧରଣର ପ୍ରକୋଷ୍ଠମାନ ନିର୍ମାଣ କରଯାଇଛି। ଶବ୍ଦପ୍ରଦୂଷଣକୁ ରୋକିବ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରଯାଇଛି। ହରିଣ ମନଙ୍କର ଯତ୍ନନେବ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗାର୍ଡଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ମୃଗବିହାରରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଠ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ପନୀୟ୍ ଜଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ଶୁଲିଆ ଯାତ୍ରା

**ଶୁଲିଆ ଯାତ୍ରା** ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ମୂଖ୍ୟପର୍ବ । ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା ସଦରମହକୁମାଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗଲେ ପଡେ ସାନ ଶୁଲିଆ ଘାଟି ବା ଗାଏଖାଇ ଘାଟି। ଲୋକମୁଖରେ ଏହାକୁ ମାକ୍ରି,ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଆଦି ପର୍ବତମାଳା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଦକ୍ଷିଣକୁ ଗଲେ ପଡେ ଶୁଲିଆ ଡଙ୍ଗର। ଶୁଲିଆ ଡଙ୍ଗର ତଳେ ବାମ ଆଡକୁ ଖଇରଗୁଡା ବା ଖଇରଗୁହ ଗାଁ। ଗାଁର ପୂର୍ବଦିଗକୁ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ କି.ମି ଦୂରରେ ଜୁହ୍ନାଁଶଲା-ଶୁଲିଆଙ୍କ ପୀଠ ବଲାଙ୍ଗୀରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୩ କି.ମି ବାଟ। ଶୁଲିଆ ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହନ୍ତି ଆଂଭାୟା କନ୍ଧ। କଅଁର, ମାଝୀ, ପ୍ରଧାନୀ,ଶିକା,ବେଶ୍କା, ବଣ୍ଡିଆ, ତୁର୍କିଆ ଓ କୁଦୁରୁକିଆ ଭେଦରେ ଏମାନେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଲିଆ ବୁଢ଼ାଙ୍କ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ରହିଛି। ଏହାଙ୍କୁ ଜୁହାର ମାଁ ଶୁଲିଆ ବୁଢ଼ା କହି ସେମାନେ ଡାକିଥାନ୍ତି।
## ଭୋଗ ଓ ପରମ୍ପରା 
ଶୁଲିଆଙ୍କ ଭୋଗରଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ତିନୋଟି ପଥରକୁ ଇଟା କରି ତିଆରିହୋଇଥିବ ଚୁଲିରେ ନୂଆଁ ମାଟିପାତ୍ରରେ କଲୁଁଆଁ ଫୁଟାଯାଏ । ସେହି ତିନିପଥର ଉପରେ ଆଡ଼କରି ତିନୋଟି କଞ୍ଚାବାଉଁଶନଳି ରଖାଯାଏ । ଏହି ଭିତରେ ଅରୁଆ ଚାଉଳ ଓ ପାଣି ଦିଆଯାଇ ଭୋଗ ରନ୍ଧାଯାଏ । ଏହି ବାଉଁଶନଳିରେ ରନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଭାତ ଓ କଞ୍ଚାଗୋରସ ହିଁ ଶୁଲିଆଙ୍କ ଭୋଗ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଶୁଲିଆଙ୍କ ପାଖରେ ନଡ଼ିଆ ଓ ଜୁଗାର ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଛି। ଆଗରୁ ଶୁଲିଆଯାତ୍ରା ଦେଖିବାକୁ ମହିଳାମାନେ ଯାଉନଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ କିନ୍ତୁ କେବଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବାପାଇଁ ମହିଳାମାନେ ଯାଆନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ପାଟଦେହେରିଆ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଲଗ୍ନ ହୋଇ ପୂଜା କରୁଥିଲା। ପରେ ସିଆଳ ପତ୍ରର ଖଦିଆଖୁଛି ପାଟଦେହେରିଆ ପୂଜା କରୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଫୁଲ-ସିନ୍ଦୁର ଓ ପ୍ରସାଦ (ନଡ଼ିଆ ଓ ବଳିମାଂସ) ମଧ୍ୟ ମନାଥିଲା । ଏପରିକି ଶୁଲିଆବୁଢ଼ାଙ୍କ ପ୍ରସାଦକୁ ସବର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ଦୁ ଲୋକମାନେ ଘର ଭିତରକୁ ନେଉନଥିଲେ। ଏହାକୁ ବାହାରେ ବାହାରେ ଖାଇଦିଆଯାଉଥିଲା। 
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ବୈଦିକ ଶୁଲ୍ଗବ ଯଜ୍ଞ ପରବର୍ତ୍ତୀକାଳରେ ଶୁଲିଆଯାତ୍ରାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ହୋମକୁଣ୍ଡ ବା ଖାଲରେ ବିଭିନ୍ନ ବଳି ପଶୁଙ୍କ ମାଂସ ଆହୂତି ଦିଆଯାଉଥିବା ଶୁଣାଯାଏ। ବନଚାରୀ ମୁନିଋଷିଙ୍କଠାରୁ ପରମ୍ପରା ସୂତ୍ରରେ ଏହାକୁ ପରେ ଜନଜାତୀୟ ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିନେଇଥିବା ଅନୁମାନ କରଯାଏ। ଅନ୍ୟଏକ ଜନଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ପରେ ପରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ କାଳମୁଖ, କାପାଳିକ, ଭୈରବ, ରୁଦ୍ରଶୈବ, ଶୂନ୍ୟଶୈବ ଆଦି ସଂପ୍ରଦାୟର ସାଧକମାନେ ଶୈବଧର୍ମର ସଂସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଆଗମନ କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରୁଦ୍ରଶୈବ ସନ୍ୟାସୀ ଶୁଲିଆ ଡଙ୍ଗରରେ ମହାରୁଦ୍ର ଯଜ୍ଞ କରି ଶୁଲିଆଙ୍କଠାରେ ଏକ ସହସ୍ର ପୋଢ଼ (ମଇଁଷି) ବଳି ଦେଇଥିବା ଲୋକମୁଖରୁ ଶୁଣାଯାଏ । ଶୁଲିଆଯାତ୍ରାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗଢିଉଠୁଥିବା ନୂଆଖଲା ଗୁଡିକରେ ପ୍ରବଳ ବଳି ପଡେ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଶୁଲିଆ ବୁଢ଼ାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପୂଜକ ଓ ଶୁଲିଆ ବୁଢ଼ାଟ୍ରଷ୍ଟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବିରଞ୍ଚିନାରାୟଣ କଅଁର ଶୁଲିଆଯାତ୍ରା ପୂର୍ବଦିନ ବଳିନଦେବାକୁ ମନସ୍ଥ କରୁଥିଲେ । ମାତ୍ର ୨୦୧୧ ମସିହାରୁ ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ ବିରଞ୍ଚିନାରାୟଣ ପୁଣି ବଳି ଦେବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନେଇ ପୁଣି ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା
ବଉଳ ଅମାବାସ୍ୟା

ପୌଷମାସ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନଟି ବଉଳ ଅମାବାସ୍ୟା ଭାବେ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଘରେ ଘରେ ଏକ ସାମାଜିକ ଉତ୍ସବ ରୂପେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏହି ସମୟରେ ଆମ୍ବ ଓ ପଣସ ଗଛଗୁଡ଼ିକରେ ବଉଳ ବା ଫଳକଷି ଧରେ ।
ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ବଉଳ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଗଛମାନଙ୍କର ପୂଜା କଲେ, ଗଛରେ ବହୁତ ଫଳ ହୁଏ ।
## ପାଳନ
ବଉଳ ଅମାବାସ୍ୟା ପାଳନର ବିଧିବିଧାନ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦେଖାଯାଏ । ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସକାଳ ଧୂପରେ ଗଇଁଠା ପିଠା ସହ ବଉଳ ଲାଗିହୁଏ । ଓଡ଼ିଆ ଘରଣୀମାନେ ପବିତ୍ରତାର ସହିତ ଉତ୍ସବଟିକୁ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଘରେ ଗଇଁଠା ପିଠା ତିଆରି କରାଯାଏ । ଉକ୍ତଦିନ ବାଡ଼ିରେ ଥିବା ଆମ୍ବ, ପଣସ, ନଡ଼ିଆ, ଗୁଆ, ପିଜୁଳି ଆଦି ଗଛ ମୂଳରୁ ଘାସ, ଅନାବନା ଗଛ ଓ ଲତା ପରିଷ୍କାର କରାଯାଏ । ଗୋବର ପାଣିରେ ଗଛମୂଳକୁ ଲିପାଯାଇଥାଏ । ତା’ପରେ ସେହି ଗଛଗୁଡ଼ିକରେ ଚିତା ପକାଯାଏ । ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲେ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ହଳଦୀ ପାଣିରେ ଗାଧୋଇ ଦେଇ ସିନ୍ଦୂର, ଧୂପଦୀପ ଓ ଗଇଁଠା ପିଠାରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଗଇଁଠା ପିଠାକୁ **ବଉଳଗୁଡ଼** ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଆମ୍ବ ବଉଳ ସଂଗ୍ରହ କରି ପିଠା ସହିତ ରଖାଯାଏ । ବଉଳ ଧରିଥିବା ଆମ୍ବଗଛ ମୂଳେ ଗଇଁଠା ପିଠା ଭୋଗ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ଭୋଗ ଓ ଆମ୍ବ ବଉଳ ପାଖ ପଡ଼ିଶା ବନ୍ଧୁ କୁଟୁମ୍ବଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟି ପର୍ବଟିକୁ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଆଉ କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଈଷାଣ କୋଣରେ ଓ ରୋଷେଇ ଘରେ ପୂଜା କରି ଭୋଗ ବଣ୍ଟାଯାଏ । ଆଉ କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଘରେ କ୍ଷୀରପିଠା କରି ନୂଆ ବଉଳ ଆଣି ନିଜ ପରିବାରର ଇଷ୍ଟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଗୋଷ୍ଠିଗତ ଭାବେ ରହୁଥିବା କୁଟୁମ୍ବରେ ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁରୁଖା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଘରେ ଏହି ପୂଜା ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସମ୍ଭବ ସ୍ଥଳେ ଭାଇ ବିରାଦର ସମସ୍ତେ ଭୋଜିରେ ଏକାଠି ହୋଇ ପ୍ରଥମେ ବଉଳ ମିଶ୍ରିତ ଭୋଗ ସେବନ କରିଥାନ୍ତି ଓ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ସୁମିଷ୍ଠ ଭୋଜନରେ ଆପ୍ୟାୟିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଉକ୍ତ ସାମାଜିକ ପର୍ବଟିର ନାମ ଏବଂ ପାଳନ ବିଧିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁମେୟ ଯେ ନୂତନ ବଉଳକୁ ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇ ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ଏହା ପର୍ବ ରୂପେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଅମାବାସ୍ୟା
ହରିହର ମିଶ୍ର

**ହରିହର ମିଶ୍ର** (୧୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୦ - ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୪)  ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଗାଳ୍ପିକ, ଅନୁବାଦକ ଓ ନାଟ୍ୟକାର ଥିଲେ । ବୃତ୍ତିରେ ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ଅଧ୍ୟାପକ । ସେ ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ସହିତ ସେ ବେତାର ନାଟକରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୧୬ମସିହାରେ, ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମିର ୩୧ତମ ସଭାପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । । ୧୯୭୦/୮୦ ଦଶକରେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ଥାର କରିଥିବା ଅନାମ କବିତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଠ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
### ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ହରିହର ମିଶ୍ର ୧୯୪୦ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୯ ତାରିଖରେ ପୁରୀର ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର ସାହିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ମଣିରାମ ମିଶ୍ର (ଓରଫ ଚିନ୍ତାମଣି ମିଶ୍ର) ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ସେବତୀ ଦେବୀ ଥିଲା । ସେ  ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଅଧ୍ୟାପନା ବୃତ୍ତିରେ ଥିଲେ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ନହରକଣ୍ଟାରେ ଥିବା ଜୟଦେବ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦରେ ଥାଇ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 

ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ ପତ୍ନୀ ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଶ୍ର, ୩ ଝିଅ ରୀତିମୁକ୍ତା ରାଜଗୁରୁ, ମୋନାଲିସା ମିଶ୍ର, ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଦାଶ ଓ ପୁତ୍ର ରୂପକଳ୍ପ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ଅଛନ୍ତି ।

### ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନ
ସେ କବିତା, ଏକାଙ୍କିକା, ନାଟକ, ଉପନ୍ୟାସ, ଗଳ୍ପ ଓ ସମାଲୋଚନା ଆଦି ବିଭାଗରେ ନିଜ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରିଛନ୍ତି । *ସମାବେଶ* ପତ୍ରିକା ସେ ସମ୍ପାଦନା କରିଛନ୍ତି ।
### ମୃତ୍ୟୁ
୨୦୨୪ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୩ ତାରିଖରେ ହରିହର ମିଶ୍ରଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ରଚନାବଳୀ
### କବିତା ସଙ୍କଳନ 
* ଶଙ୍ଖନାଭି (୧୯୭୩)
* ଅକ୍ଷମଦେବତା(୧୯୭୮)
* ସୂକ୍ତ ଶତକ(୧୯୭୮)
* ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ (୧୯୮୧)
* ଲାଲକଢ଼ର ତପସ୍ୟା (୧୯୮୨)
* ଚାହାଣୀ ମଣ୍ଡପ (୧୯୮୩)
* ସ୍ୱପ୍ନ ବିନିମୟ (୧୯୯୨)
* ଭିତିରି ଚନ୍ଦନ(୧୯୯୪)
* ଦର୍ପଣ ଶୀଳା (୧୯୯୫)
* ଶବ୍ଦ ଏକାଏକା ଏକତ୍ର (୧୯୯୫)
* ସନ୍ଧ୍ୟାଦର୍ଶନ(୧୯୯୮)
* ଅଣଅକ୍ଷର(୧୯୯୮)
* ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ (ଗୀତିକବିତା-୧୯୯୯)
* ଶଙ୍ଖନାଭି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା (୨୦୦୨)
* ଦିବ୍ୟ ଅସନ୍ତୋଷ (୨୦୦୯)

### ନାଟକ 
* କାଗଜ ଡ଼ଙ୍ଗା (୧୯୬୦)
* ରାତିର ଦୁଇଟି ଡେଣା (୧୯୭୪)
* ହେ ନିଷାଦ ନିବୃତ୍ତ ହୁଅ (୧୯୭୩)
* ନିନ୍ଦିତ ଗଜପତି(୧୯୭୬)
* ହଂସଧ୍ୱନୀ (୧୯୭୮)
* ମଝିଦରିଆ (୧୯୭୮)
* ମଧୁଲିତା (୧୯୮୦)
* ସମ୍ଭବ ଅସମ୍ଭବ (୧୯୮୩)
* ଏବେ ନୁହେଁ ତ କେବେ ନୁହେଁ (୧୯୯୦)
* ଅଦୃଶ୍ୟ ନଟ (୧୯୮୦)
### ଗଳ୍ପ 
* ମୂକ ଡାହୁକ(୧୯୭୫)
* ବୃଷଭର ଏକପାଦ (୧୯୭୭)
* ଇଚ୍ଛାର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ(୧୯୯୦)

### ଉପନ୍ୟାସ 
* ବନବିହଙ୍ଗୀ (୧୯୬୦)
* ନୀଳ ହ୍ରଦର ରକ୍ତ କମଳ (୧୯୬୧)
### ସମାଲୋଚନା 
* ସ୍ୱର ସାଧକ (୧୯୮୧)
### ଏକାଙ୍କିକା 
* ବନାଗ୍ନି (୧୯୭୮)
### ଅନୁବାଦ 
* ଗରିଲା (ମୂଳ ଲେଖା: ଜାଁପଲ ସର୍ତ୍ତଙ୍କ Crimipassional)

## କଥାଚିତ୍ରରେ ଭୂମିକା
ହରିହର ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ପତିତପାବନ (୧୯୬୨) କଥାଚିତ୍ରର ଗୀତ ଓ ସଂଳାପ ରଚୟିତା ଓ ସହ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ।
ପରେ ଚିଲିକା ତୀରେ (୧୯୭୮) କଥାଚିତ୍ରର ସଂଳାପକାର ଓ ସହ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ଓ ତପସ୍ୟା (୧୯୮୦) କଥାଚିତ୍ରର ଗୀତ ଲେଖିଥିଲେ ।  
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର (ରାତ୍ରିର ଦୁଇଟି ଡେଣା ପାଇଁ), ୧୯୭୭
* ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର (ଦିବ୍ୟ ଅସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ), ୨୦୧୧
* ଭାନୁଜୀରାଓ ସ୍ମାରକୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୭
* ଜୀବନ ରଙ୍ଗ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୩
* ଝଙ୍କାର ବିଷୁବ ଗଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୬୦
* ଝଙ୍କାର ବିଷୁବ କବିତା ପୁରସ୍କାର, ୧୯୬୯ 
* ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର (ସାମଗ୍ରିକ କୃତି ପାଇଁ), ୧୯୭୪
* ଧରିତ୍ରୀ ସମ୍ମାନ, ୧୯୭୭

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ସାମୁଏଲ ସାହୁ

**ସାମୁଏଲ ସାହୁ** (୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୮- ୨୦୦୦)(ବାବି ଭାବେ ଅଧିକ ଜଣାଶୁଣା)  ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଓ ନାଟକ ଅଭିନେତା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୮ରେ ବାବି ଏକ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ପିଲାଟିଦିନରୁ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବାରୁ ସେ ତାଙ୍କ ମାଉସୀ ମିନିକା ସାହୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ । ମିଶନ ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ସେ 'ମାଙ୍କଡ଼' ନାମକ ନାଟକରେ, ମାଙ୍କଡ଼ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହିଠାରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ମିଶନ ସ୍କୁଲରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କଲାପରେ, ସେ ଓଡ଼ିଶା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସ୍କୁଲରୁ ଡିପ୍ଲୋମା ହାସଲ କରିଥିଲେ । 

## କର୍ମଜୀବନ 
ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଡିପ୍ଲୋମା ପାଠ ସମାପ୍ତ କରିସାରି ସାମୁଏଲ ବିହାରର ଚକ୍ରଧରପୁରଠାରେ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଚାକରି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ବେଳକୁ, ସେ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଜନ୍ମମାଟି ଓଡ଼ିଶାକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ନାଟ୍ୟସଂସ୍ଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୦ ମସିହାରେ କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ  ଓଡ଼ିଶା ଥିଏଟର୍ସ ନାମରେ ଏକ ନାଟ୍ୟସଂସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ସାମୁଏଲ ଏହି ସଂସ୍ଥାରେ ଯୋଗଦେଇ ବହୁ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ସାମୁଏଲ ବାବୁ 'ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ବି'ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ଓ ପ୍ରାୟ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଏହି ନାଟ୍ୟସଂସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ । ସେ ନିଜ ନାଟ୍ୟଜୀବନରେ ପ୍ରାୟ ୧୫୦ରୁ ଅଧିକ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ ଓ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ନାଟକରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି ।

୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ପାଦ ରଖିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 
* ହାକିମ ବାବୁ, ୧୯୮୫
* ଶୀତ ରାତି, ୧୯୮୧
* ତଅପୋଇ, ୧୯୭୮ 
* ସୁନା ସଂସାର, ୧୯୭୭
* ଅଭିମାନ, ୧୯୭୭
* ଅନୁତାପ, ୧୯୭୭
* ଯାଯାବର, ୧୯୭୫
* ଘର ବାହୁଡ଼ା, ୧୯୭୩
* ସଂସାର, ୧୯୭୧
* ବନ୍ଧନ, ୧୯୬୯
* କିଏ କାହାର, ୧୯୬୮
* ଭାଇ ଭାଉଜ, ୧୯୬୭
* ଅଭିନେତ୍ରୀ, ୧୯୬୫
* ସାଧନା, ୧୯୬୪
* ଜୀବନସାଥୀ, ୧୯୬୩
* ମାଣିକ ଯୋଡ଼ି, ୧୯୬୩
* ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ, ୧୯୬୩
* ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ୧୯୬୨
* ଜୟଦେବ, ୧୯୬୨
* ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ, ୧୯୬୦
* ଭାଇ ଭାଇ, ୧୯୫୬
* ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ, ୧୯୫୦

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୪
* କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୦-୯୧
* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୮ 
* କେନ୍ଦ୍ର ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୧
* ଓଡ଼ିଶା ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୭୦-୭୧
* ବୈଷ୍ଣବ ପାଣି କଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୦ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ (କବିରାଜ)

**କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ** (୨୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୧୪ - ୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୬) ଜଣେ କବିରାଜ, ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରଯୋଜକ, ଲେଖକ ଓ ରାଜନେତା ଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରଯୋଜନା, ବିତରଣ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ଗଠିତ ପ୍ରଥମ ସମବାୟ ସଂସ୍ଥା ଉତ୍କଳ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ସଂସ୍ଥାପକ । 
୧୯୭୧ରୁ ୧୯୭୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପଞ୍ଚମ ବିଧାନ ସଭାରେ ଆସିକା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧି ଥିଲେ ।
ସେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସିନେଟ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ଉତ୍କଳ ଆୟୁର୍ବେଦିକ କୋ-ଅପରେଟିଭ ଫାର୍ମାସୀ ଲିମିଟେଡ଼, ଆସିକା, ଉତ୍କଳ କେମିକାଲ କମ୍ପାନୀ ଓ କବିରାଜ ଭବନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଟନ୍ତି । 
## ପ୍ରଯୋଜିତ କଥାଚିତ୍ର 
* ଦସ୍ୟୁ ରତ୍ନାକର, ୧୯୬୨
* ପରିଣାମ, ୧୯୬୧ 
* ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା, ୧୯୫୯ 

## ରଚନାବଳୀ
* ପୂର୍ବାର୍ଦ୍ଧ ଆୟୁର୍ବେଦ ଚିକିତ୍ସା ସଂଗ୍ରହ
* ଉତ୍ତରାର୍ଦ୍ଧ ଆୟୁର୍ବେଦ ଚିକିତ୍ସା ସଂଗ୍ରହ
* ଆୟୁର୍ବେଦ ଚିକିତ୍ସା ସଂଗ୍ରହ ପରିଶିଷ୍ଠ ଭାଗ
* ଜ୍ୱର ଚିକିତ୍ସାର୍ଣ୍ଣବ
* ଜ୍ୱର ଚିକିତ୍ସା ସଂଗ୍ରହ ପରିଶିଷ୍ଠ ଭାଗ
* ସ୍ୱପ୍ନଦୋଷ ଚିକିତ୍ସା
* କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା
* ବେଦ ବାକ୍ୟ

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୧
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ବଳରାମ ମନ୍ଦିର, ଢେଙ୍କାନାଳ

ଉତ୍କଳ ଭୁଖଣ୍ଡରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଚେତନାର କ୍ରମବିକାଶ ଘଟି ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ରୂପେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଛି । ସେହିପରି ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ବଳରାମ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥ ଚେତନାର ଏକ ଅଂଶ । 
## ଇତିହାସ
ପ୍ରାଚୀନ ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜ୍ୟର ନାଧରା ନିକଟସ୍ଥ ଭିମନଗରି ଏକ ପୁରୁଣା ଜନପଦ ସ୍ଥାନ ଥିଲା । ଏଠାରେ ଏକ ଦୁର୍ଗ ରହିଥିଲା ଏବଂ ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗ ଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁବରାଜ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାରୁ ଏହାର ନାମ ଭିମନଗରୀ ହୋଇଥିଲା । ଦ୍ୱାଦଶ ଶତବ୍ଦୀରେ ତଳମୁଳ ଗଡଜ ଦଶଖମ୍ବ ମଣ୍ଡପରେ ପୁଜିତ ସପ୍ତଫେଣି ଅନନ୍ତ ଅବତାର ବିଷ୍ନୁଙ୍କୁ ବଳଭଦ୍ର ରୁପରେ ପୂଜା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ ଭିମନଗରୀକୁ ଆଣିଥିଲେ । ତାହାକୁ ନିଳଚଳ ଧାମ ପୁରୀକୁ ନେବାର କମନା କରି ନେବା ରାସ୍ତାରେ ହିନ୍ଦୋଳ ଚିତଲ ପୁରଠାରେ ଦଶଖମ୍ବ ମଣ୍ଡପ କରି ପୁଜ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲେ । ସମୟାନୁ କ୍ରମେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀବଳଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଥେମେ ଡେଙ୍ଗ ବୋରେଇଠାରେ ଓ ପରେ ଯବନ ଆକ୍ରମଣ  ଭୟରେ କଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଠାକୁର ପୋଖରି ହୁଡାରେ ଗାତ ଖୋଳାଇ କାଠ ପଟା ଦେଇ ପାତାଳି କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ବେଶାଳିଆଗଡ଼ର ରାଜା ଶ୍ରୀଧର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ କତିପୟ ଶବର ମାଟି ଖୋଳିବା ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଧର ଭଞ୍ଜଙ୍କୁ ଜନନ୍ତେ ସେଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । 

୧୫୮୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ କରମୁଳ ପାଟଣାର ଶାସକ ହରି ସିଂ ବିଦ୍ୟାଧର ଶ୍ରୀଧର ଭଞ୍ଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ବଳଦେବଙ୍କୁ ଢେଙ୍କାନାଳ ଆଣି ଏକ ମନୋରମ ବକୁଳବନରେ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ପୂଜା କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳୁ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ପୂଜା ପାଇଆସୁଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା
ନୂରଜାହାନ

**ନୂରଜାହାନ** ହେଉଛନ୍ତି ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କର ପତ୍ନୀ । ନୂରଜାହାନଙ୍କର ପିଲାଦିନର ନାମ ଥିଲା ମେହେର-ଉନ୍ନିସା । ତାନକ ପିତା ମିର୍ଜା ଗିୟାସ ବେଗ ଆକବରଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ପାରସ୍ୟ ଦେଶରୁ ଭାରତକୁ ପଳେଇଆସି ଆକବରଙ୍କ ଦରବାରରେ ଚାକିରି କରୁଥିଲେ ।
## ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ସହ ବିବାହ 
ତାଙ୍କ ପିତା ମେହେର-ଉନ୍ନିସାଙ୍କୁ ଆଲିକୁଲି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରେଇଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ଆରମ୍ଭରେ ଆଲିକୁଲି ବର୍ଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଜାଗିରଦାର ନିଯୁକ୍ତି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଉପାଧୀ ଶେର ଆଫଗାନ ରଖାଗଲା । ଶେର ଆଫଗାନ ବିଦ୍ରୋହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁଣି ଜାହାଙ୍ଗୀର ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ବଙ୍ଗର ଶାସନକର୍ତ୍ତା କୁତବୁଦ୍ଦିନଙ୍କୁ ପଠେଇଲେ । ଶେର ଆଫଗାନ କୁତବୁଦ୍ଦିନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ କୁତବୁଦ୍ଦିନଙ୍କର ଅନୁଚରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ । ମେହେର-ଉନ୍ନିସା ଓ ତାଙ୍କ କ୍ନ୍ୟାଙ୍କୁ ରାଜଧାନୀକୁ ନିଆଯାଇ ମୋଗଲ ରାଜପ୍ରସାଦରେ ରଖାଗଲା। ଏହାର ଚାରିବର୍ଷ ପରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ୧୬୧୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ମେହେର-ଉନ୍ନିସାଙ୍କର ଅସାମାନ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ତାହାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।ବିବାହ ପରେ ଜାହାଙ୍ଗୀର ମେହେର-ଉନ୍ନିସାଙ୍କ ନାମ ନୁରମହଲ (ପ୍ରାସାଦର ଆଲୋକ) ରଖିଲେ । ପରେ ତାଙ୍କୁ ନୂରଜାହାନ ( ଜଗତର ଖ୍ୟାତି) ନାମ ଦିଆଗଲା। 

## ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ 
ନୂରଜାହାନ ସୁନ୍ଦରୀ, ବୁଦ୍ଧିମତୀଓ ଗୁଣବତୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କଠାରେ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ ପୁରି ରହିଥିଲା । ସାମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେବା ପରେ ସେ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ଉପରେ ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀର ମ୍ଦ୍ୟପାନ ଓ ବିଳାସ ବ୍ୟସନରେ କାଳାତିପାତ କରିବାରୁ ନୂରଜାହାନ ଶାସନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରି ସର୍ବେସର୍ବା ହୋଇଉଠିଲେ । ସେ ତାନକ ପିତା ମିର୍ଜାଗିୟାସ ବେଗ ଓ ଭ୍ରାତା ଆସଫ ଖାଁଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ରାଜଦରବାରରେ ବସି ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ସହିତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଲନା କରୁଥିଲେ । ମୁଦ୍ରାମାନଙ୍କରେ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା ।  ଜୀବନର ଶେଷଭାଗରେ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ କାଶ୍ମୀର ସୁରମ୍ୟ ଉପତ୍ୟକାରେ ଭୋଗବିଳାସରେ କାଲାତିପାତ କରିବାରୁ ନୂରଜାହାନ ସମସ୍ତ ଶାସନ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥିଲେ । ନୂରଜାହାନଙ୍କ କ୍ଷମତା ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରୁ ଅମୀରମାନେ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଶାହରିୟରଙ୍କ ସହିତ ଶେର ଆଫଗାନଙ୍କ ଔରଷରୁ ଜାତ ନିଜର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରେଇ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ଅନ୍ତେ ଶାହରିୟରଙ୍କୁ ସମ୍ରାଟ କରିବା ପାଇଁ ନୂରଜାହାନ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ । ଫଲରେ ଯୁବରାଜ ଖୁରମ ଓ ସେନାପତି ମହବତ ଖାଁ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ । ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା ଅପ୍ରତିହତ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁପରେ ନୂରଜାହାନ ରାଜକୋଷରୁ ବୃତ୍ତିପାଇ ୧୬୪୫ରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ କଟାଇଥିଲେ । 

## ମୃତ୍ୟୁ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* The World Conqueror: Jahangir 
* http://www.kahany.com/writing/0198nurjahan.shtml

ଶ୍ରେଣୀ:୧୫୭୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୬୪୫ ମୃତ୍ୟୁ
ବୁଢ଼ୀଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର

**ବୁଢ଼ୀ ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର** ଏକ ଭାରତୀୟ ମନ୍ଦିର । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଗୋଳ ସହର ମଧ୍ୟସ୍ଥଳରେ ଥିବା ସୁନାଶଗଡ଼ ପାହାଡ଼ରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ବିଗ୍ରହ କଳାମୁଗୁନି (ମ୍ୟାଗନେଟାଇଟ) ପଥରରେ ନିର୍ମିତ । ମନ୍ଦିରର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଦନମୋହନ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ, ଗାୟତ୍ରୀ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଦୁର୍ଗାମଣ୍ଡପ ରହିଛି । ସୁନାଶଗଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶୀର୍ଷ ଦେଶରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଶୈଳଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ୨୦୦୨ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ସୁନାଶ ନାମକ ଜଣେ କନ୍ଧଲୋକ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଗଡ଼ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ସେ ବୁଢ଼ୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ନିଜର ଇଷ୍ଟଦେବୀ ରୂପେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।

## ପୂଜାବିଧି 
କନ୍ଧ ସଂସ୍କୃତିରେ କରାଯାଉଥିବା ବୁଢ଼ା-ବୁଢ଼ୀ ଠାକୁରଙ୍କ ପୂଜନ ଶୈଳୀ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଥା ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ଓଗି, ପରା ଓ ଗେଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ । ଏହିସବୁ ଗ୍ରାମରେ ବୁଢ଼ା ଠାକୁର ପୂଜା ପାଇଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦେବୀ ମନ୍ଦିର
ଛବିଳ ମଧୁ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ

**ଛବିଳ ମଧୁ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଶିଶୁ ପୁସ୍ତକ ଅଟେ । ଏହା ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୮୯୫ ମସିହାରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା ।  ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଶିଖିବା ପାଇଁ (ବିଶେଷ କରି ପିଲାମାନଙ୍କପାଇଁ) ଏକ ସଂପୂର୍ଣ ପୁସ୍ତକ ଅଟେ । ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ସହ ମାତ୍ରା ଓ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ରହିଛି, ଯାହାକି ପିଲାଙ୍କ ମନେରହିବା ପରି ଲେଖାମାନଙ୍କରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଏହି ବହିଟିରେ ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏଥିସହିତ ବହି ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ପଣକିଆ ବହିଟିକୁ ଏକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଥମିକ ପୁସ୍ତକ କରିଛି ।

ଛବିଳ ମଧୁ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ଲଣ୍ଡନଠାରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୬୦ ବେଳକୁ ଏହି ବହି ବଜାରରେ ଆଉ ମିଳୁ ନଥିଲା । ଏହାର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଛବିଳ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ, ମଧୁ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ ଓ ସହଜ ମଧୁ ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ ନାମରେ ଅନେକ ବହି ବିକ୍ରୀ ହେଉଥିଲା । ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ବ୍ରେଲୀ ଅକ୍ଷରରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯିବାକୁ ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିଲା । ସେହିପରି ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବହିଟିକୁ ପୁନଃପ୍ରକାଶନ କରି ଅନେକ ତୃଟି ବିଚ୍ୟୁତି ଯୋଗୁ ବିବାଦଘେରକୁ ଆସିଥିଲା ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଇନ୍ଦୋର

**ଇନ୍ଦୋର**, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଓ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ।
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* City portal at Govt. of India info. website 
* 
* 
* People and culture 

ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ
ସୁନା କୂଅ

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢା ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଶୀତଳା ଓ ବାହନ ସିଂହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ସୁନାକୂଅ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାକୁ ଅନେକ ପ୍ରଣୀତ କୂଅ ବୋଲି କୁହନ୍ତି । ଏହିକୂଅର ରକ୍ଷକ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ଶୀତଳା । ଦେବ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପରେ ବସାଇ ୧୦୮ କଳସରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ବିଧି ଅଛି । ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୂର୍ବଦିନ ସୁନାକୂଅରୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଅଣାଯାଏ । ସିଂହଦ୍ୱାର ପ୍ରବେଶପଥର ଦକ୍ଷିଣ ପଟ ବେଢା ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ ପାତାଳ ସମ୍ଭୂତା ମା’ଶୀତଳାଙ୍କର କେବଳ ମସ୍ତକଟି ଦେଖାଯାଏ । କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ ଦେବୀ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବିର୍ଭାବ ହେବେ ବୋଲି ଜନଶ୍ରୁତି ରହିଛି । ବର୍ଷକରେ ଥରୁଟିଏ ମାତ୍ର ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୂର୍ବଦିନ ସୁନାକୂଅର ଅଭ୍ୟନ୍ତର ପରିଷ୍କାର କରାଯାଇ ଜଳ ଅଭିମନ୍ତ୍ରୀତ ହୋଇ ୧୦୮କଳସରେ ଜଳ ଅଣାଯାଏ । ଏହିଜଳକୁ କେବଳ ସୁନାଗୋସେଇଁ , ମୁଦିରସ୍ତ ଓ ଗରାବଡୁ ସେବକମାନେ ଆଣିଥାନ୍ତି । ଜଳ ଆଣିସାରିବା ପରେ ପୁନର୍ବାର କୂଅକୁ ଘୋଡାଇ ଦିଆଯାଏ । ବର୍ଷେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଉ ସେ କୂଅର ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଠାକୁରଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ । ତେଣୁ ମହାରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏହି ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସୁନାକୂଅରୁ ୧୦୮କଳସ ଜଳ ଆଣି ଠାକୁରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଥିଲେ । ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥଜଳ ଅଛି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଜଳ ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୂର୍ବଦିନ ଏହି ସୁନାକୂଅକୁ ଆସିଥାନ୍ତି । ଜଗତର ଠାକୁର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସ୍ନାନପରେ ସବୁତୀର୍ଥଜଳ ସେ ସୁନାକୂଅରୁ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତି । ତେଣୁ ସେ କୂଅରୁ ଆଉ ଜଳ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନଥାଏ । ବର୍ଷକ ପରେ ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ସେ କୂଅରୁ ଜଳ ଆସେ । ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସୁନାକୂଅର ବିଶେଷତ୍ୱ । 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଦେବ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷା

**ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷା** ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ଥାନ ଉଭୟ ଦେଶରେ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ ସରକାରୀ ଭାଷା । ଏହାର ଶବ୍ଦକୋଷ ପାରସୀ ଭାଷା, ଆରବୀ ଭାଷା ଓ ଟର୍କିସ ଭାଷାଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ହୋଇଛି । ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସମୟରେ ୧୫୨୬- ୧୮୫୮ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ଏହାର ବିକାଶ ହୋଇଥିଲା । 
## ଇତିହାସ 
## ଭାଷାର ସୃଷ୍ଟି
ମୁସଲମାନ ଶାସକ ଓ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକମାନେ କାଳକ୍ରମେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ଯୋଗ ଓ ବେଦାନ୍ତ ପ୍ରଭୃତି ଦର୍ଶନଶାସ୍ତ୍ର, ଚିକିତ୍ସାଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ । ଏ ଯୁଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫାର୍ସୀକବି ଅମୀର ଖୁସ୍ରୋ ଭାରତୀୟ କାବ୍ୟ ଅନୁସରଣରେ କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଉତ୍ତର ଭାରତର ବହୁପ୍ରଚଳିତ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ଓ ମୁସଲମାନ ସୁଲତାନମାନଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଲାଭ କରୁଥିବା ଫାର୍ସୀଭାଷାର ସମ୍ମିଶ୍ରଣରେ ସେ ଯୁଗରେ **ଉର୍ଦ୍ଦୁ** ନାମକ ଏକ ନୂତନ ଭାଷା ଉତ୍ପତ୍ତି ଘଟିଥିଲା । ଏହାହିଁ ଭାରତୀୟ ମୁସଲମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଭାଷାରେ ପରିଣତ ହେଲା ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଏଥିରେ ବହୁ ପୁସ୍ତକ ରଚିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* UrduUnicode
* History of Urdu  (Urdu Site)

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାଷା