ରମାକାନ୍ତ ରଥ

**ରମାକାନ୍ତ ରଥ** (୧୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୩୪ - ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୫) ଜଣେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କବି ତଥା ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଜଣାଶୁଣା ରଚନା ମଧ୍ୟରେ *କେତେ ଦିନର* (୧୯୬୨), *ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମୃଗୟା* (୧୯୭୧), *ସପ୍ତମ ରତୁ* (୧୯୭୭), *ସଚିତ୍ର ଅନ୍ଧାର* (୧୯୮୨), *ଶ୍ରୀରାଧା* (୧୯୮୫) ଏବଂ *ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବିତା* (୧୯୯୨) ନାମରେ ସାତଟି କବିତା ସଂକଳନ ଅନ୍ୟତମ । ସେ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ କବିତା ସଂକଳନ *ସପ୍ତମ ଋତୁ* ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପାଇଥିଲେ । ୧୯୮୪ରେ *ସଚିତ୍ର ଅନ୍ଧାର* ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଇଂରାଜୀ ତଥା ଆଠଟି ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁଦିତ । ୧୯୯୨ ମସିହା ପାଇଁ ସେ ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୭ରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗଦେଇ ୧୯୯୨ ମସିହା ଯାଏ କାର୍ଯ୍ୟକରିଥିଲେ ଓ ଚାକିରି ଶେଷ ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଥିଲେ । ୧୯୯୩ରୁ ୧୯୯୮ ଯାଏଁ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଉପ-ସଭାପତି ଓ ୧୯୯୮-୨୦୦୩ ଯାଏଁ ତାହାର ସଭାପତି ଭାବରେ କାମ ତୁଲାଇଥିଲେ । ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୯ରେ ସେ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିବାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ୩ୟ ଓଡ଼ିଆ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ସେ ୧୯୩୪ ମସିହା ଡ଼ିସେମ୍ବର ମାସ ୧୩ ତାରିଖରେ କଟକ ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୈତୃକ ଘର ପୁରୀରୁ ୪-୫ କିମି ଦୂରରେ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଯିବା ରାସ୍ତାରେ ଥିବା ଦାମୋଦରପୁର ଗ୍ରାମରେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଲୋକନାଥ ମହାପାତ୍ର । ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ଥିଲେ ତୃତୀୟ । ତାଙ୍କ ଅଜା ବିଶ୍ଵନାଥ ରଥ ଥିଲେ ଜଣେ ସଂସ୍କୃତ ପଣ୍ଡିତ ଓ ସେ କଟକରେ ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ । ନିଜର ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ନଥିବା ହେତୁ ସେ ରମାକାନ୍ତଙ୍କୁ ପୌଷ୍ୟପୁତ୍ର ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେହି ଦିନଠାରୁ ସେ ରମାକାନ୍ତ ରଥ ନାମରେ ନାମିତ ହେଲେ। ସେ ନିଜ ଗାଁରେ ହିଁ ବଢ଼ିଥିଲେ ଓ ପଢ଼ିଥିଲେ । ଗାଁରେ ୧ ବର୍ଷ ପଢ଼ିବା ପରେ ସେ ପୁରୀସ୍ଥିତ ଆଂଗ୍ଲୋ-ବେଙ୍ଗଲୀ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱମ୍ବର ବିଦ୍ୟାପୀଠ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ । ସେ ତିନ ବର୍ଷ ଭବାନୀପାଟଣାର ବ୍ରଜମୋହନ ସ୍କୁଲ୍ ଓ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବଲାଙ୍ଗୀରର ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ି ପରେ କଟକରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଥିଲେ । ପରେ ୧୯୫୭ରେ ସେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗଦେଇ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଚାକିରି କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୨ରେ ଏହି ସେବାରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ଅବସର ପୂର୍ବରୁ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
ରମାକାନ୍ତ ରଥଙ୍କ ଲେଖାରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ଆଦିଭୌତିକ କଳ୍ପନାର ବ୍ୟବହାର ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ତାଙ୍କର ରାଧାଙ୍କୁ ନେଇ ଲେଖା *ଶ୍ରୀରାଧା* ଓ *ସପ୍ତମ ଋତୁ*ରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।

### କବିତା ସଂକଳନ 
* *କେତେ ଦିନର (* (୧୯୬୨)
* *ଅନେକ କୋଠରୀ (* (୧୯୬୭)
* *ସନ୍ଧିଗ୍ଧ ମୃଗୟା (* (୧୯୭୧)
* *ସପ୍ତମ ଋତୁ (* (୧୯୭୭)(କେ.ସା.ଏ-୧୯୭୮)
* *ସଚିତ୍ର ଅନ୍ଧାର (* (୧୯୮୨)
* *ସୀମାନ୍ତ ବାସ*
* *ଫେରି ଚାହିଁଲେ*
* *ସବୁଦିନେ ସେପାଖେ*
* *ନ ଯା ନ ଯା କହୁ କହୁ*
* *ସରଳ ହୃଦଗଣିତ*
* *ଜାହାଜ ଆସିବ ଓ ଆଉ କେତୋଟି*
* *ଧର୍ମପଦର ଆତ୍ମହତ୍ୟା* (କବିତା)
* *କବିତା ସମଗ୍ର — ୧ମ, ୨ୟ ଓ ୩ୟ*
* *ସେବେ, ଏବେ, ସବୁବେଳେ : କବୀରଙ୍କ କବିତା* (ଅନୁବାଦ)
* *ଶ୍ରୀରାଧା* (୧୯୮୪)
* *ଶ୍ରୀ ପଳାତକ* (୧୯୯୭)

## ଗଳ୍ପ 
* *ମେଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଳ୍ପ*

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ, ୨୦୦୬
* ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୮
* ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନ- *ଶ୍ରୀରାଧା*, ୧୯୯୨
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - *ସପ୍ତମ ଋତୁ*, ୧୯୭୮
* ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୧ 
* ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, ସଚିତ୍ର ଅନ୍ଧାର , ୧୯୮୪ 
* ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କବିତା), ୧୯୭୦
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୧
* ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୬
* କଳିଙ୍ଗ ରତ୍ନ, ୨୦୦୯
* ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ, ୨୦୧୭

## ମୃତ୍ୟୁ 
୨୦୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୧୬ ତାରିଖରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଖାରବେଳନଗରସ୍ଥିତ ବାସଭବନରେ ରମାକାନ୍ତଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* "Ramakant Rath - Oriya Poet: The South Asian Literary Recordings Project (Library of Congress New Delhi Office)"

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଙ୍ଗାଧର ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ