open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାଥ

**ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାଥ** (୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୧୫ – ୧୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଶିକ୍ଷାବିତ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ଜଣେ ଗାନ୍ଧିବାଦୀ ପରୋପକାରୀ, ଦିଗଦର୍ଶକ, ସଂଗଠକ ଓ ସମାଜସେବୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ରହିଛି । ସେ ମହିମା ଧର୍ମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ । ଭୀମ ଭୋଇଙ୍କ ଉକ୍ତି, "ମୋ ଜୀବନ ପଛେ ନର୍କେ ପଡିଥାଉ, ଜଗତ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ"କୁ ସେ ନିଜର ଜୀବନ ଆଦର୍ଶ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି ନେଇଥିଲେ । 

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାଥ, ୧୯୧୫ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧ରେ ଭଦ୍ରକର ପୁରୁଣା ବଜାରସ୍ଥିତ ଉତ୍ତରବାହିନୀ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଭିକାରୀ ଚରଣ ନାଥ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଗଣ୍ଡେଇ ଦେଈ ଥିଲା । ଭଦ୍ରକରୁ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି, ସେ କଟକର ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରି ଆଇ.ଏସ.ସି ଓ ବି.ଏ ପାସ କରିଥିଲେ । କଟକ ଟ୍ରେନିଂ କଲେଜରୁ ବି.ଇଡି ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ୧୯୪୦ ମସିହାରେ, କଟକ ଟ୍ରେନିଂ କଲେଜରୁ ବି.ଇଡି ପାସ କରି, ଶିକ୍ଷକତା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ଲୋକ ସଭା ଆୟୋଗଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବେଚିତ ହୋଇ,  ବିଲାତ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଲଣ୍ଡନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶିକ୍ଷା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସେ ବିଲାତରୁ ଫେରି, କଟକ ଟ୍ରେନିଂ କଲେଜ ଓ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଚାକିରି କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେ ରାଧାନାଥ ଟ୍ରେନିଂ କଲେଜ, ଭଦ୍ରକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅନୁଗୁଳ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଦିରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହା ବ୍ୟତିତ, ସେ ରାଜ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଉନ୍ନୟନ ଅଧିକାରୀ, ରାଜ୍ୟ ସାକ୍ଷରତା ସାଧନ କେନ୍ଦ୍ରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

## ସାହିତ୍ୟକୃତି
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାଥ, ତାଙ୍କ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ୪୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଯାଇଛନ୍ତି । 
* ଶିକ୍ଷାର ଧାରା
* ବିଶ୍ୱବନ୍ଧୁ
* ଜଗତର ଭାରତ
* ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷାନୀତି
* ଆମ ଭାଷା ବିଭବ
* ସଦାଚାର ଶିକ୍ଷା
* ମହିମା ଧର୍ମ ପ୍ରକାଶ ବିକାଶ
* ନବ ଅଭିଧାନ
* ବିଶ୍ୱ ଓ ବ୍ୟକ୍ତି
* ଜୀବନ ଶିକ୍ଷା
* ଅନେକରେ ଏକ

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ  
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୪ (ବିଶ୍ୱ ଓ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ)
* ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ 
* ଭୀମଭୋଇ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ
* ମହାପୁରୁଷ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ଧର୍ମଚକ୍ର ସମ୍ମାନ
* ଉତ୍କଳ ଜ୍ୟୋତି ଉପାଧି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ପଦ୍ମଶ୍ରୀ

**ପଦ୍ମଶ୍ରୀ,** ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ । ଭାରତ ରତ୍ନ, ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ଏବଂ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ  ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ  । ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ଉପଲକ୍ଷେ ପ୍ରଦାନ କରାହୋଇଥାଏ।

## ଇତିହାସ
୧୯୫୪ ମସିହାରେ ପଦ୍ମ ସମ୍ମାନର ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥଲା। କଳା, ଶିକ୍ଷା, ବିଜ୍ଞାନ, ଖେଳ, ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ ସେବା, ଔଷଧ, ସାହିତ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ଅବଦାନ ପାଇଁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହା କେବଳ ଭାରତୀୟ ନାଗରୀକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ଅନେକ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି । 

୨୦୧୭ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସମୁଦାୟ ୨୮୪୦ଟି ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇସାରିଛି।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର

**ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର**, ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ନାଟ୍ୟକାର । ମଞ୍ଚ ଓ ବେତାର ମାଧ୍ୟମରେ, ତାଙ୍କ ରଚିତ ବହୁ ସାମାଜିକ, ଐତିହାସିକ ଓ ରହସ୍ୟଧର୍ମୀ ନାଟକ ପରିବେଷିତ ହୋଇ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଲାଭ କରିଛି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା  
ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର, ୧୯୨୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୫ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ବୀରନରସିଂହପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ନରସିଂହ ମହାପାତ୍ର ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଥିଲା । ପିତା ନରସିଂହ ଶିକ୍ଷକତା ବୃତ୍ତିରେ ଥିଲେ ଓ କଟକର ପ୍ୟାରିମୋହନ ଏକାଡେମୀରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଶିକ୍ଷକତା କରିଥିଲେ । ଭୁବନେଶ୍ୱର, ନିଜ ଗାଁରେ ଥିବା ଭାର୍ଗବୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ପ୍ୟାରିମୋହନ ଏକାଡେମୀରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନରୁ, ସେ ନାଟକ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ଥିଲେ । ଥରେ ସେ, ନିଜ ଭଉଣୀର ବାକ୍ସରୁ ବଟଫଳ ଚୋରୀ କରି, ଯାତ୍ରା ଅଭିନେତ୍ରୀଙ୍କୁ ମେଡାଲ କରି ପିନ୍ଧାଇ ସମ୍ମାନୀତ କରିଥିଲେ ।

## ନାଟ୍ୟକାର ଜୀବନ 
"ତୁଠ ପଥର" ନାଟକ ଥିଲା ଭୁବନେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ନାଟକ । ଏହି ନାଟକଟି ଖୁବ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା ଓ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ଇତିହାସରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୃଷ୍ଠା ଯୋଡିଥିଲା । ତାଙ୍କ ନାଟ୍ୟପ୍ରତିଭା ଏପରି ପ୍ରଖର ଥିଲା ଯେ, ସମକାଳୀନ ନାଟ୍ୟକାର ଭଂଜକିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନାଟକ "ତୋଫାନ" ଦେଖିବା ପରେ, ଭଂଜକିଶୋରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ବିଷୟବସ୍ତୁର ସମକ୍ରମରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାଟକ "ତୋଫାନ ପରେ" ରଚନା କରିଥିଲେ । ପ୍ରଭେଦ ଥିଲା, "ତୋଫାନ"ରେ ଚରିତ୍ର ଚୂଡାମଣି ଛନ୍ନଛଡା ଥିଲା ଓ "ତୋଫାନ ପରେ"ରେ ସେ ଏକ ସଂସାରୀ ଚରିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ସମକ୍ରମ ଅନୁସରଣ ନାଟକର ଏହି ପରମ୍ପରା ବୋଧହୁଏ ଭାରତର ଅନ୍ୟ କେଉଁ ସାହିତ୍ୟରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥିଲା । ଭୁବନେଶ୍ୱରଙ୍କ ନାଟକରେ ଚମତ୍କାର କାହାଣୀ ଓ ମଞ୍ଚ ସହିତ ନୃତ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା । ତାଙ୍କ ରଚିତ ନାଟକ "ବାହୁଡା ବିଜେ"ରୁ ଦୁଃଖୀରାମ ସ୍ୱାଇଁ ଖଳନାୟକ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେହି ନାଟକରେ ନାୟିକାର ବଢନ୍ତା ନଈକୁ ଡେଇଁବା ଦୃଶ୍ୟ ହେଉ ଅବା "ବାଡୁଅ ଝିଅ" ନାଟକର ନାୟିକାର ଟ୍ରେନ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାର ଦୃଶ୍ୟ ହେଉ, ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ମନରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟ ଖେଳାଇ ଦେଉଥିଲା । ୧୯୫୮ରେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ପରେ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଆକାଶବାଣୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ତାଙ୍କରି କାହାଣୀ ଆଧାରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ରଚିତ ନାଟକ 
### ମଞ୍ଚରେ ପରିବେଷିତ 
* ତୋଫାନ ପରେ - ୧୯୫୮
* ତୁଠ ପଥର - ୧୯୫୮
* କିଏ କାହାର - ୧୯୫୮
* କାଚ କାଞ୍ଚନ - ୧୯୫୯
* ଜମାନବନ୍ଦୀ - ୧୯୬୧
* ବାଟବରଣ - ୧୯୬୩
* ମୋତିମହଲ - ୧୯୬୩
* ବାହୁଡା ବିଜେ - ୧୯୬୪
* ବାଡୁଅ ଝିଅ - ୧୯୬୪
* ବାଧା ବନ୍ଧନ - ୧୯୬୪
* ସେଇ ଦିନ ସେଇ ରାତି - ୧୯୬୫
* ଅପରାଜିତା - ୧୯୬୫
* ଅପବାଦ - ୧୯୬୫
* ଦେଖିଲେ ଜାଣିବେ - ୧୯୬୮
* ପରୀକ୍ଷା - ୧୯୭୦
* କିଛି ବୁଝିଲେ - ୧୯୭୪
* ମନ ଦେଉଳ - ୧୯୭୫
* ମୋ ଘର ନାଟକ - ୧୯୭୬
* ଅନାଟକ  - ୧୯୭୮
* ଅସ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରମା
* ଘର ଘରଣୀ 
* ସାଉଁଟା ଫୁଲ 
* ଗୋଟିଏ ରାତି 
* କଥାଟି ସତ 
* ନାଁ ଦେବେ ଆପଣ
* ସୁନା ଶିକୁଳି
* ଦିନଟି ଥିଲା ରବିବାର 
* ଗୋଲକ ଧନ୍ଦା
* ରାଜ ମୁକୁଟ
### ଆକାଶବାଣୀରେ ପରିବେଷିତ 
* ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପରା ଭାଇ
* ଏ ଘର ମାଉସୀ ସେ ଘର ପିଉସୀ
* ସେମାନେ ଓ ଆମେ
* ବଧୂବରଣ
* ପବିତ୍ର ପାପୀ

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ  
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ
* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୪

୨୦୦୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୮ତାରିଖ ଦିନ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର ଇହଲିଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଜୈଲ ସିଂହ

**ଜୈଲ ସିଂହ** (; ୫ ମଇ ୧୯୧୬ –  ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୪) ଭାରତର ସପ୍ତମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିଲେ । ସେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ନେତା ଏବଂ ଗୃହ ବିଭାଗ ସହ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗରେ କ୍ୟାବିନେଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।

ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିବା ସମୟରେ ଅପରେସନ ବ୍ଲୁ ଷ୍ଟାର, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନିଧନ ଓ 'ଶିଖ ଦଙ୍ଗା' ଭଳି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଏକ କାର ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ସେ ନିଜ ଜୀବନ ହରେଇଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
ସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମ ୫ ମଇ ୧୯୧୬ ମସିହାରେ ଫରୀଦକୋଟ ଜିଲ୍ଲାର ସାନ୍ଧୱନରେ ହେଇଥିଲା। ସେ ଶିଖ ଧର୍ମରୁ ଥିଲେ ଏବଂ ସହିଦ ଶିଖ ମିସନାରି କଲେଜରୁ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବର ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିବାରୁ ଜ୍ଞାନୀ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ଼।

## ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତି (୧୯୪୭-୧୯୭୧)
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଫରିଦାକୋଟର ତତ୍କାଳୀନ ଶାସକ ହରିନ୍ଦର ସିଂହଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଅଧିନିୟମରେ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ, ସେଥିପାଇଁ କଠୋର ଦଣ୍ଡାଦେଶ ସହ ୫ ବର୍ଷ ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରିଥିଲେ।  ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ସେ ପଞ୍ଜାବର ରାଜସ୍ୱ ବିଭାଗର ମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ପରେ ୧୯୫୧ରେ କୃଷି ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୫୬ରୁ ୧୯୬୨ ଯାଏଁ ରାଜ୍ୟ ସଭାର ସାଂସଦ ହୋଇଥିଲେ।

## ପଞ୍ଜାବର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (୧୯୭୨-୭୭)
ଜୈଲ ସିଂହ ୧୯୭୨ ମସିହାରେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳରୁ ପଞ୍ଜାବର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କୁ ମରିବା ଯାଇଁ ପେନସନ ଯୋଗାଇବା ଯୋଜନା କରିଥିଲେ। ସିଂହ ଲଣ୍ଡନରୁ ଉଧମ ସିଂହଙ୍କ ଅବଶେଷ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀତ କରିଥିଲେ।

## କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର
୧୯୮୦ ମସିହାରେ ସପ୍ତମ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଥିଲେ, ପରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସରକାରରେ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଇଥିମଧ୍ୟରେ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
## ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ଉଦାଶନୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁ ସିଂହଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ବିବାଦମୟ ଥିଲା। ସିଂହ ୧୯୮୬ ମହିହାରେ ଭାରତୀୟ ଡାକଘର ସଂଶୋଧନ ବିଲକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ପରେ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଭି. ପି. ସିଂହ ସରକାର ଏହି ବିଲକୁ ଓହରେଇ ନେଇଥିଲେ ।

## ଆଘାତ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ
୨୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ କିରତପୁର ସାହିବଠାରେ ଏକ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ୨୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୪ରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ରାଜଘାଟ ସ୍ମାରକଠାରେ ସିଂହଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା।

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜ୍ୟ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଏମ ଏନ ଶ୍ରୀନିବାସ

**ମହୀଶୁର ନରଶିଂହଚାର ଶ୍ରୀନିବାସ** (୧୯୧୬-୧୯୯୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ । . ସେ ତାଙ୍କର ଭାରତୀୟ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ କାମ ପାଇଁ ପରିଚିତ । ସେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନକୁ ସଂସ୍କୃତକରଣ ଓ ପ୍ରଧାନ ଜାତି (ଡମିନାଣ୍ଟ୍ କାଷ୍ଟ୍) ଆଦି ଧାରଣା ଦେଇଅଛନ୍ତି ।

## କର୍ମ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ଜନ୍ସରେ ଜାତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଉପାଧି ଲାଭ କରିସାରିଲା ପରେ ସେ ଇଂଲଂଡ୍ର  ଅକ୍ସଫର୍ଡ୍ ବିଶ୍ୟବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଶିକ୍ଷାଳାଭ ପାଇଁ ଗଲେ । ଅକ୍ସଫର୍ଡ୍ରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ତାଙ୍କର ବିଚାର ଓ ମାନସର ବିକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱୁ୍ପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ତୁଲାଇଲା । ଶ୍ରୀନିବାସ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯଥା ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ବରୋଦାର ମହାରାଜା ସୟାଜୀରାଓ ବିଶ୍ସବିଦ୍ୟାଳୟ, ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଫର୍ ସୋସାଲ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଇକନମିକ୍ ଚେଞ୍ ଓ ନାଶନାଲ୍ ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ ଆଦିରେ କାମ କରିଥିଲେ ।  ତାଙ୍କର ବିଜ୍ଞାନୀ ମାନସିକତା ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଓ କଳ୍ପନାପ୍ରବଣ ନ ଥିଲା । ନ୍ୟାୟ ଓ ସମାନତା ଆଦି ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ଅବଧାରଣା ଥିଲା ଭୂମିଜ । ସଂସ୍କୃତକରଣ ଓ ପ୍ରଧାନ ଜାତି (ଡମିନାଣ୍ଟ୍ କାଷ୍ଟ୍)ଆଦି ଧାରଣାଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀନିବାସ ଗୋଟିଏ ସାମାଜିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ଜାତିର ତରଳ ଓ ଗତିଶୀଳ ମୂଳସୂତ୍ରକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । 
## ବହି
* *ମ୍ୟାରେଜ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଫାମିଲି ଇନ୍ ମହିଶୁର୍* (୧୯୪୨)।
* *ରିଲିଜିଅନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ସୋସାଇଟି ଏମଂଗ୍ ଦ କୁ୍ର୍ଗସ୍ ଅଫ୍ ସାଉଥ୍ ଇଣ୍ଡିଆ* (୧୯୫୨)।
* *କାଷ୍ଟ୍ ଇନ୍ ମଡର୍ଣ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର୍ ଏସେଜ୍* (୧୯୬୨), ଏସିଆ ପବ୍ଲିଶିଂଗ୍ ହାଉସ୍ ।
* *ଦ ରିମେମ୍ବର୍ଡ୍ ଭିଲେଜ୍ *(୧୯୭୬, ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ଦ୍ୱାରା ୨୦୧୩ରେ ପୁନଃପ୍ରକାଶିତ)।
* *ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ସୋସାଇଟି ଥ୍ରୁ ପର୍ସନାଲ୍ ରାଇଟିଂଗ୍ସ୍* (୧୯୯୮)।
* *ଭିଲେଜ୍, କାଷ୍ଟ୍, ଜେଣ୍ଡର୍ ଆଣ୍ଡ୍ ମେଥଡ୍* (୧୯୯୮)।
* *ସୋସାଲ୍ ଚେଞ୍ ଇନ୍ ମଡର୍ଣ୍ ଇଣ୍ଡିଆ*।
* *ଦ ଡମିନାଣ୍ଟ୍ କାଷ୍ଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର୍ ଏସେଜ୍* (ସମ୍ପାଦିତ)।
* *ଡାଇମେନସନ୍ସ୍ ଅଫ୍ ସୋସାଲ୍ ଚେଞ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ*।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନୀ
ମହାମାୟା ମନ୍ଦିର

**ମହାମାୟା ମନ୍ଦିର**, ଭାରତରେ ଥିବା ୫୨ଟି ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପୀଠ । ଏହା ଛତିଶଗଡ଼ ରାଜ୍ୟର ବିଲାସପୁର ଜିଲ୍ଲାର ରତନପୁରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  ଏଠାରେ ମହାମାୟାଙ୍କୁ( ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଯୁଗଳ ଅବତାର) ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ କଳଚୁରି ବଂଶର ରାଜା ରତ୍ନଦେବ(ପ୍ରଥମ) ଦ୍ୱାଦଶ-ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।. ରତ୍ନଦେବ(ପ୍ରଥମ) ହଇହଇ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ ଓ ରତନପୁର ତାଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । "ମହାମାୟା", ରତନପୁର ରାଜ୍ୟର କୂଳଦେବୀ ଥିଲେ । ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟରେ ସଜ୍ଜିତ ମହାମାୟା ମନ୍ଦିର, "ନାଗରା" ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି । ମନ୍ଦିରଟି ଉତ୍ତର ମୁହାଁ ଓ ଏହା ନିକଟରେ ଏକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି । ମନ୍ଦିରରେ ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ରହିଛି । ମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହ ଓ ମଣ୍ଡପ ଅଷ୍ଟଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷଭାଗରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

ମହାମାୟା ମନ୍ଦିର ବେଢା ମଧ୍ୟରେ ଶିବ, ହନୁମାନ ଓ କାନ୍ତିଦେବଲଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।  କାନ୍ତିଦେବଲ ମନ୍ଦିରକୁ ତପସ୍ୱୀ "ସନ୍ତୋଷ ଗିରି" ୧୦୩୯ ମସିହାରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଓ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କଳଚୁରି ବଂଶର ରାଜା ପୃଥିବୀଦେବ(ଦ୍ୱିତୀୟ) ଏହାକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲେ ।  ମହାମାୟା ମନ୍ଦିରର ଅନତୀ ଦୂରରେ କାଳଭୈରବ ମନ୍ଦିର ଓ କଡେଇଡିଅଲ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । କାଳଭୈରବଙ୍କୁ ମହାମାୟା ମନ୍ଦିରର ରକ୍ଷକ ମନେ କରାଯାଏ । କାଳଭୈରବ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ ନକଲେ ମହାମାୟା ଦର୍ଶନ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ ବୋଲି ଲୋକକଥା ରହିଛି । ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ବହୁ ପୂରାତନ ମନ୍ଦିର, ରାଜପ୍ରସାଦ ଓ ଦୁର୍ଗ ଘେରି  ରହିଛନ୍ତି । ନବରାତ୍ର ଅବସରରେ ମହାମାୟା ମନ୍ଦିରକୁ ବହୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଆସିଥାନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ
ଆଶିଷ ନନ୍ଦୀ

ଆଶିଷ ନନ୍ଦି (ଜନ୍ମ ୧୯୩୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍, ସମାଜ ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଓ ସମାଲୋଚକ । କ୍ଲିନିକାଲ୍ ମନୋସ୍ତତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପରେ ନନ୍ଦି ୟୁରୋପୀୟ ଉପନିବେଶବାଦ, ବିକାଶ, ଆଧୁନିକତା, ସେକ୍ୟୁଲାର୍ ବାଦ, ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ, ବିଜ୍ଞାନ, ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦିର ତାତ୍ୱିକ ସମାଲୋଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ପରମ୍ପରା ଓ ବିଶ୍ୱମାନବବାଦ ସମ୍ପର୍କରେ ବିକଳ୍ପ ତାତ୍ୱିକ ଅବଧାରଣାର ସୂତ୍ରପାତ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।  ଏହା ଛଡା ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟିକ ସିନେମା ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ହିଂସାର ମୌଳିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଓ ବର୍ଣ୍ଣନା ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଇଛନ୍ତି । 

## କର୍ମ ଜୀବନ 
ସେ ଦିଲ୍ଲୀର ସେଣ୍ଟର୍ ଫର୍ ଦ ଷ୍ଟଡି ଅଫ୍ ଡେଭଲପିଂଗ୍ ସୋସାଇଟିଜ୍ (ସି.ଏସ୍.ଡି.ଏସ୍.)ରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିନିଅର୍ ଫେଲୋ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଠାରେ ସିନିଅର୍ ଅନରାରି ଫେଲୋ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ଛଡା ସେ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥ କମିଟି ଫର୍ କଲଚରାଲ୍ ଚଏସେଜ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଫ୍ୟୁଚର୍ସ୍ର ଚେଆର୍ପସନ୍ର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ତୁଲାନ୍ତି । 

## କିଛି ବହି
୧୯୮୦ - କ୍ରିଏଟିଭିଟି ଏଣ୍ଡ୍ ଅଥେଣ୍ଟିସିଟି ଇନ୍ ଟୁ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ସାଇଣ୍ଟିଷ୍ଟ୍ସ୍ । ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ: ଆଲାଏଡ୍. ଦିଲ୍ଲୀ:ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୧୯୯୫ ।

୧୯୮୩ – ଦ ଇଣ୍ଟିମେଟ୍ ଏନେମି: ଲସ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ରିକଭରି ଅଫ୍ ସେଲ୍ଫ୍ ଅଣ୍ଡର୍ କଲୋନିଆଲିଜମ୍ । ଦିଲ୍ଲୀ: ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ ୧୯୮୩, ୧୯୮୮ । 

୧୯୮୯ – ଦ ଦାଓ ଅଫ୍ କ୍ରିକେଟ୍: ଅନ୍ ଗେମ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଡେଷ୍ଟିନି ଆଣ୍ଡ୍ ଦ ଡେଷ୍ଟିନି ଅଫ୍ ଗେମ୍ସ୍ । ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ନ୍ୟୁ ୟର୍କ୍: ଭାଇକିଙ୍ଗ୍, ୧୯୮୯ ଏବଂ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ନ୍ୟୁ ୟର୍କ୍: ପେଂଗୁଇନ୍, ୧୯୮୯ । 

୧୯୯୪ – ଦ ଇଲ୍ଲିଜେଟିମାସୀ ଅଫ୍ ନାଶନାଲିଜିମ୍: ରବିନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଦ ପଲିଟିକ୍ସ ଅଫ୍ ସେଲ୍ଫ୍ । ଦିଲ୍ଲୀ: ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୧୯୯୪ ।

୧୯୯୫ - ଦ ସ୍ୟାଭେଜ୍ ଫ୍ରଏଡ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର୍ ଏସେଜ୍ ଅନ୍ ପସିବଲ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ରିଟ୍ରିଭେବଲ୍ ସେଲଭ୍ ସ୍ । ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ଲଣ୍ଡନ୍: ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୧୯୯୫ ଏବଂ ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍, ନ୍ୟୁ ଜର୍ସି: ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୧୯୯୫ ।

୨୦୦୭ - ଏ ଭେରି ପପୁଲାର୍ ଏକ୍ଜାଇଲ୍ । ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ: ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୨୦୦୭ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଅମର୍ତ୍ୟ ସେନ

ଅମର୍ତ୍ୟ ସେନ୍ (ଜନ୍ମ ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୈତିଜ୍ଞ ଓ ଦାର୍ଶନିକ । ସେ ୧୯୭୨ ମସିହାରୁ ୟୁନାଇଟେଡ୍ କିଙ୍ଗଡମ୍ (ୟୁ.କି.) ଓ ଆମେରିକୀୟ ସଞୁକ୍ତ ଗଣରାଜ୍ୟ (ୟୁ.ଏସ୍.ଏ.)ରେ 
କର୍ମରତ । ଜନମଂଗଳ ଅର୍ଥନୀତି, ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ନ୍ୟାୟ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଅର୍ଥନୈତିକ ତତ୍ତ୍ୱ, ଓ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କର ଜନମଂଗଳ ମାପିବା ନିମନ୍ତେ ସୂଚକାଂଙ୍କ ନିର୍ମାଣ ଈତ୍ୟାଦିରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ । ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଜନମଂଗଳ ଅର୍ଥନୀତିରେ ତାଙ୍କର କାମ ପାଇଁ ଅର୍ଥନୀତି ବିଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କୁ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଅଛି । 

## କର୍ମ ଜୀବନ 
ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଆମେରିକାର ହାର୍ଭାଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଥମାସ୍ ଡବ୍ଲ୍ୟୁ. ଲାମୋନ୍ତ୍ ପ୍ରଫେସର୍ ଓ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଫେସର୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ସେ ଭାରତର ନାଳନ୍ଦା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳାଧିପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାନ୍ତି । କଲିକତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ୍ କଲା ପରେ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ସେ କେମ୍ବ୍ରିଜର ଟ୍ରିନିଟି କଲେଜକୁ ଉଚ୍ଚତର ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଲେ । କେମ୍ବ୍ରିଜ୍  ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଦ୍ୱୀତିୟ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କଲେ ।  କେମ୍ବ୍ରିଜ୍  ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପି.ଏଚ୍.ଡି. ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ କଲିକତାସ୍ଥ ନବନିର୍ମିତ ଜାଦବପୁର୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରଫେସର୍ ଓ ବିଭାଗ ମୂଖ୍ୟର ପଦ ଦିଆଗଲା ।   ସେ ସେହି ପଦବୀରେ ୧୯୫୬ ମସିହାରୁ ୧୯୫୮ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ । ୧୯୬୩ ମସିହାରୁ ୧୯୭୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଇକନମିକ୍ମରେ ପ୍ରଫେସର୍ ଭାବରେ କାମ କଲେ ।   ସେ ଏହାପରେ ୧୯୭୨ରୁ ୧୯୭୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଣ୍ଡନ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଇକନୋମିକ୍ସରେ, ୧୯୭୭ରୁ ୧୯୮୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ସଫର୍ଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ, ୧୯୮୭ରୁ ୧୯୯୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାର୍ଭାଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କାମ କଲେ । ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ସେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍  ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଟ୍ରିନିଟି କଲେଜରେ ମାଷ୍ଟର୍ ଭାବରେ ନିୟୋଜିତ ହେଲେ । ୨୦୦୪ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ସେ ପୁଣି ହାର୍ଭାଡ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ
ଲେଉଟି ଆସିଲେ । 

## ଗବେଷଣା
୧୯୬୦ ଓ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ସେନଙ୍କର ପ୍ରବନ୍ଧାବଳୀ ସାମାଜିକ ଚଏସ୍ ତତ୍ତ୍ୱର ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା । ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶିତ ବହି "ପଭର୍ଟି ଆଣ୍ଡ୍ ଫାମିନ୍ସ୍ : ଆନ୍ ଏସେ ଅନ୍ ଏଣ୍ଟାଟେଲମେଣ୍ଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଡେପ୍ରିଭେସନ୍"ରେ ସେନ୍ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କଲେ ଯେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ବଡ଼ କାରଣ ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱର ଅଭାବ । ବିକାଶର ଅର୍ଥନୀତିର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ (କାପାବିଲିଟି)ର ଅବଧାରଣା ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ । ୟୁ. ଏନ୍. ଡି. ପି.ର ମାନବ ବିକାଶ ରିପୋର୍ଟ୍ ଗୁଡିକୁ ଏହି ଅବଧାରଣାର ଫଳଶୃତି ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରେ । 

## ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର
ନବକଳେବର ୨୦୧୫

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ ପୁରୁଣା ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ନୂତନ ଶରୀର ଧାରଣ କରିବାକୁ ନବକଳେବର କୁହାଯାଇଥାଏ । ବିଧି ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ବର୍ଷ ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଜିରେ ବର୍ଷକୁ ଦୁଇଟି ଆଷାଢ଼ ମାସ ବା ଯୋଡ଼ା ଆଷାଢ଼ ପଡେ, ସେଇ ବର୍ଷ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନବକଳେବର ହୋଇଥାଏ। ଏଥି ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀଜିଉମାନଙ୍କର ନବକଳେବର ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ହେଇଥିଲା। 
## ଦାରୁ ଚିହ୍ନଟ
### ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦାରୁ
୧୧ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫ ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ,
ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ବାଳକାଟୀ ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗଡ଼କଣ୍ଟୁଣିଆ ଗ୍ରାମରେ କୁଆଖାଇ ନଦୀବନ୍ଧ ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏକ ଲିମ୍ବ ଗଛକୁ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦାରୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିବା ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । 
### ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଦାରୁ
୧୬ ଅପ୍ରେଲ ରାତିରେ
ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଶାରଳା ମନ୍ଦିର (କନକପୁର ଗ୍ରାମ) ନିକଟରେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଦାରୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିବା ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । 
## ୨୦୧୫ ନବକଳେବର କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ନବକଳେବରର କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ:

* ୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୫, ରବିବାର: ବନଯାଗ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ, ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠରେ ରହଣୀ
* ୩୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୫, ସୋମବାର: ବିଳମ୍ବିତ ରାତିରେ ଦଇତାପତିମାନେ ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠରୁ ଦେଉଳି ମଠ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କୋଣାର୍କ କିମ୍ବା ରାମଚଣ୍ଡୀରେ ରାତ୍ରୀଯାପନ
* ୧ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫, ବୁଧବାର: ନରୁଆ ଶଙ୍କରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରରେ ରାତ୍ରିଯାପନ
* ୨ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫, ଗୁରୁବାର: ଦେଉଳି ମଠରେ ରାତ୍ରିଯାପନ
* ୩ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫, ଗୁରୁବାର: କାକଟପୁର ମା'ମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା
* ୪ ଅପ୍ରେଲ- ୧୭ ମଇ: ଦାରୁ ଅନ୍ୱେଷନ ଓ ଆନୟନ
* ୨୯ ମଇ ୨୦୧୫, ଶୁକ୍ରବାର: ରୁକ୍ମିଣୀ ହରଣ ଏକାଦଶୀ
* ୩୦ ମଇ ୨୦୧୫, ଶନିବାର: ଚମ୍ପକ ଦ୍ୱାଦଶୀ
* ୩୧ ମଇ ୨୦୧୫, ରବିବାର: ଦଇତାପତିଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ
* ୧ ଜୁନ ୨୦୧୫, ସୋମବାର: ଚତୁର୍ଥୀ ହୋମ ଓ ସେନାପଟ୍ଟା ଲାଗି
* ୨ ଜୁନ ୨୦୧୫, ମଙ୍ଗଳବାର: ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, 
* ୩ ଜୁନ ୨୦୧୫, ବୁଧବାର: ମହାଅଣସର ଆରମ୍ଭ
* ୫ ଜୁନ - ୧୫ ଜୁନ ୨୦୧୫: ଶ୍ରୀ ଦାରୁବିଗ୍ରହ ଗଠନ ଓ ଯଜ୍ଞ
* ୧୫ ଜୁନ ୨୦୧୫, ବୁଧବାର: ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ପ୍ରଦାନ, ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ ଠାକୁରଙ୍କ ବାହୁଡା ବିଜେ, ବିଳମ୍ବିତ ରାତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ପାତାଳୀ ଲୀଳା
* ୨୫ ଜୁନ ୨୦୧୫: ଦଇତାପତି ସେବକମାନେ ମାର୍କଣ୍ଡ ପୁଷ୍କରଣୀରେ ଦଶା ଖଟିବେ, ଲକ୍ଷେ ଲୋକ ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ କରିବେ 
* ୧୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଶନିବାର: ଚକାବିଜେ
* ୧୨ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ରବିବାର: ଖଳିଲାଗି ଏକାଦଶୀ
* ୧୬ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଗୁରୁବାର: ନେତ୍ରୋତ୍ସବ
* ୧୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଶୁକ୍ରବାର: ଉଭାଯାତ୍ରା, ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ
* ୧୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଶନିବାର: ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା
* ୨୨ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ବୁଧବାର: ହେରାପଞ୍ଚମୀ
* ୨୩ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଗୁରୁବାର: ରଥ ଦକ୍ଷିଣ ମୋଡ଼
* ୨୫ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଶନିବାର: ସଂଧ୍ୟା ଦର୍ଶନ
* ୨୬ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ରବିବାର: ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା
* ୨୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ସୋମବାର: ବଡ଼ତଢାଉ ସୁନାବେଶ
* ୨୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ମଙ୍ଗଳବାର: ଅଧର ପଣା ନୀତି
* ୩୦ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫, ଗୁରୁବାର: ନିଳାଦ୍ରୀ ବିଜେ

## ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତି
### ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ଦର୍ଶନ
* ଚକା ଅପସର
* ମଙ୍ଗଳ ଅଳତୀ
* ମଇଲମ
* ଅବକାଶ
*ଦଶ ଅବତାର ଠାକୁର ବାହୁଡା ବିଜେ
*ତାଟି ଫିଟିବା
*ଧୂଆ ଧୋଇ ହୋଇ ଚୂନ ପାନି ପଡିବା
*ଦଇତାପତି ସର୍ବାଙ୍ଗ,ବନ୍ଦାପନା
*ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ବନ୍ଦାପନା
*ରୋଷହୋମ
*ରାଜନୀତି
*ଯିତ୍ରାଙ୍ଗୀ ମହାସ୍ନାନ
*ମଇଲମ
*ଘଣ୍ଟଛତା ସର୍ବାଙ୍ଗ
*ସୁର୍ଯପୂଜା
*ଦ୍ୱାରପାଳ ପୂଜା
*ବେଶ ଶେଷ
*ଗୋପାଳବଲ୍ଳଭ ଓ ଘଣ୍ଟଛତା
*ସକାଳ ଧୂପ(କେବଳ କୋଠଭୋଗ)
*ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ ଉଠିବା
*ରଥଆଜ୍ଞାମାଳ ବିଜେ
*ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଶେଷ
*ମଇଲମ,ଯାତ୍ରାଙ୍ଗୀ ମହାସ୍ନାନ
*ଘଣ୍ଟ ଛତା ସର୍ବାଙ୍ଗ ଓ ବେଶ ଶେଷ
*ଘଣ୍ଟଛତା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୁପ(କେବଲ କୋଠଭୋଗ)
*ଦ୍ୱାଦଶ ଯାତ୍ରା ବନ୍ଦାପନା
*୨ୟ ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ(ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ)
*ଦକ୍ଷିଣ ଘର ଭୋଗ
*ମଇଲମ ଓ ବେଶ ଶେଷ
*ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି
*ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ(କେବଳ କୋଠଭୋଗ)
*ଅଙ୍କୁରାରୋପଣ
*୩ୟ ଭୋଗମଣ୍ଡପ(ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ)
*ମଇଲମ
*ଚନ୍ଦନ ଲାଗି
*ବଡସିଂହାର ବେଶ
*ବଡସିଂହାର ଭୋଗ
*ପହୁଡ ଆଳତି
*ଶ୍ରୀମୁଖ ଖଣ୍ଡଆ
## ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି
* ବିଭୂତି କାନୁନଗୋ ଚାରୁ ଓ କାରୁକଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସାହୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତିକ ଚିହ୍ନ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫, ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଉନ୍ମୋଚନ କରାଯାଇଥିଲା ।
## ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଟକଳ
* ୧୩୦୦ କୋଟି
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ଧର୍ମର ପର୍ବ
କଡ଼ଲେକାଇ ପରିସେ

**କଡ଼ଲେକାଇ ପରିସେ** () ବେଙ୍ଗାଳୁରୁରେ ହେଉଥିବା ଏକ ବାର୍ଷିକ ଚିନାବାଦାମ ମେଳା । ଏହା ବାସବନଗୁଡ଼ିର ଦୋଡ଼ ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଦୁଇଦିନ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ମେଳାରେ ଚିନାବାଦାମ ଛଡ଼ା ଚୁଡ଼ି, ପାରମ୍ପରିକ କଣ୍ଢେଇ, ଗହଣା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଓ କାଚ କଣ୍ଢେଇ, ମେହେନ୍ଦି ଚିତା  ତଥା  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଠାଦୋକାନମାନ ମଧ୍ୟ ଲାଗିଥାନ୍ତି ।  ଏଠାରେ ଆଳୁଚପ, ପକୁଡ଼ି ଓ ବଠା (ରଙ୍ଗୀନ କ୍ୟାଣ୍ଡି), କଲ୍ୟାଣ ସେଓ ବା ବେନ୍ଦୁ (ଚିନି ଲେପିତ ବୁଟ) ଏବଂ ପିଇବା ପାଇଁ ରଙ୍ଗୀନ ସୋଡ଼ା  ମିଳିଥାଏ । ଏହି ମେଳାକୁ ପରିବେଶ ଉପଯୋଗୀ କରିବା ନିମନ୍ତେ ବିଏମେସ କଲେଜରେ ଛାତ୍ରମାନେ ୨୦୧୫ରେ ଦୋକାନୀମାନଙ୍କୁ ୫୦,୦୦୦ କନା ବ୍ୟାଗ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ ।

## ନାମକରଣ
*କଡ଼ଲେକାଇ ପରିଷେ* ଏକ କନ୍ନଡ଼ ଶବ୍ଦ । ଏହାର ଅର୍ଥ ଚିନାବାଦାମ ମେଳା । 

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଅତୀତରେ ସୁଙ୍କେନହଳି, ଗୁଟନହଳି, ମବଳି, ଦସରାହଳି ଏବଂ ଚିନାବାଦାମ ଚାଷ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗାଁ ବାସବନଗୁଡ଼ି ଚାରିପଟେ ବେଢ଼ି ରହିଥିଲେ ।  ପ୍ରତି ପୁର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଷଣ୍ଢଟିଏ ଚିନାବାଦାମ ଖେତରେ ପଶି ଫସଲ ଉଜାଡ଼ି ହେଉଥିଲା । ଚାଷୀମାନେ ବାସବ (ନନ୍ଦୀ)ଙ୍କୁ ଫସଲର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ।  ଏହା ପରେ ଏକ ବାସବ ମୂର୍ତ୍ତି ନିକଟରେ ମିଳିଲା । କଥିତ ଅଛି ଯେ ମୂର୍ତ୍ତିଟି ଅତି ଶୀଘ୍ର ବଢ଼ିଲା । ଚାଷ କଲାବେଳେ ଚଷାମାନଙ୍କ ଲଙ୍ଗଳ ମୂର୍ତ୍ତି ମୁଣ୍ଡରେ ବାଜନ୍ତେ ତାହା ସେଦିନୁ ତ୍ରିଶୁଳ ରୂପେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ 
ମୂର୍ତ୍ତି ମିଳିବା ପରେ ୧୫୩୭ ମସିହାରେ କେମ୍ପେ ଗଉଡ଼ "ଦୋଡ଼ ବାସବ" (ବଡ଼ ବାସବ)ଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ବାସବନଗୁଡ଼ି ମୁଣ୍ଡିଆ ଉପରେ ମୂର୍ତ୍ତି ସମେତ ମନ୍ଦିରଟିଏ ତୋଳାଇଥିଲେ । ଏହି ମନ୍ଦିର "ବୁଲ ଟେମ୍ପଲ" ନାମରେ ଜଣା । ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ପରେ ଆଖପାଖର ଚାଷୀମାନେ  ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଠାକୁ ଆସି  ନିଜ ନିଜ ଅମଳ ଚିନାବାଦାମ ବାସବଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏହା ପରେ ଏହି ବାର୍ଷିକ ମେଳା "କଡ଼ଲେକାଇ ପରିସେ" ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବେଙ୍ଗାଳୁରୁରେ ପାଳିତ ମେଳା ମହୋତ୍ସବ
ଆଡାମ୍ ସ୍ମିଥ୍

**ଆଡାମ ସ୍ମିଥ** (୧୬ ଜୁନ ୧୭୨୩ - ୧୭ ଜୁଲାଇ ୧୭୯୦) ଜଣେ ସ୍କଟୀୟ ଦାର୍ଶନିକ, ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥନୀତିର ପୂରୋଗାମୀ ଓ ସ୍କଟୀୟ ନବଜାଗରଣର ପ୍ରବକ୍ତା ।
ସ୍ମିଥ ନିଜର "ଥିଓରୀ ଅଫ୍ ମୋରାଲ୍ ସେଣ୍ଟିମେଣ୍ଟସ୍" (୧୯୫୯) ଓ "ଆନ୍ ଇନକ୍ୱାରୀ ଇଣ୍ଟୁ ଦ ନେଚର୍ ଆଣ୍ଡ୍ କଜେସ୍ ଅଫ୍ ଦ ୱେଲ୍ଥ୍ ଅଫ୍ ନେସନ୍ସ୍" (୧୭୭୬) ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ଏଥିରୁ ଦ୍ୱୀତିୟ ବହିଟି ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୁର୍ଣ ଅବଦାନ ଓ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଆଧୁନିକ ଅର୍ଥନୀତି ବିଜ୍ଞାନର ମୂଳପାଠ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । ସ୍ମିଥି୍ "ଆଧିନିକ ଅର୍ଥନୀତି ବିଜ୍ଞାନର ପିତା" ବୋଲି ଖ୍ୟାତ । ଅର୍ଥନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଏବେ ବି ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ ଚିନ୍ତାନାୟକମାନଙ୍କମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବୋଲି ଧରାଯାଏ ।
ନିଜର କାମଦ୍ୱାରା ସ୍ମିଥ୍ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମୁକ୍ତ ବଜାର ଅର୍ଥନୈତିକ ତତ୍ତ୍ୱର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଲେ । ତାଙ୍କର ମତ ଅନୁସାରେ ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ଭାବରେ ପରିଚାଳିତ ହୋଇ ଲୋକମାନେ ନିଜର ସ୍ୱସ୍ୱାର୍ଥ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କଲେ ତାହାଫଳରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୃଦ୍ଧି ଜାତ ହେବ ।

## କର୍ମ ଜୀବନ 
ଆଡାମ୍ ସ୍ମିଥ୍ ପ୍ରଥମେ ଗ୍ଲାସ୍ଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସାମାଜିକ ଦର୍ଶନ ପଢ଼ିଲେ । ଏହାପରେ ଉଚ୍ଚତର ଶିକ୍ଷାପାଇଁ ସେ ଅକ୍ସ ଫର୍ଡ୍  ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ବାଲିଓଲି କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ । ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ସେ ଏଡିନବରା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ କେତେଗୁଡିଏ ପବ୍ଲିକ୍ ଅଭିଭାଷଣ ଦେଲେ । ଏହାପରେ ସେ ୧୭୫୧ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭକରି ଅନେକ ବର୍ଷ ଗ୍ଲାସ୍ଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାମ କଲେ ।

## ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
* ଦ ଥିଓରୀ ଅଫ୍ ମୋରାଲ୍ ସେଣ୍ଟିମେଣ୍ଟସ୍ (୧୭୬୯)
* ଆନ୍ ଇନକ୍ୱାରୀ ଇଣ୍ଟୁ ଦ ନେଚର୍ ଆଣ୍ଡ୍ କଜେସ୍ ଅଫ୍ ଦ ୱେଲ୍ଥ୍ ଅଫ୍ ନେସନ୍ସ୍ (୧୭୭୬)

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
* 
* Adam Smith  at the Adam Smith Institute
* 
* 
* 
* 
* 
* Contains Theory of Moral Sentiments, slightly modified for easier reading
* Adam Smith Awards at Treasury Today
* Wealth of Nations lecture by Economist Tyler Cowen, May 2013
* References to Adam Smith in historic European newspapers

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୨୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୯୦ ମୃତ୍ୟୁ
ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନ

**ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନ** ସାମାଜିକ ବ୍ୟବହାର ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଏକାଡେମିକ୍ ପାଠ ଅଟେ ।  ଗୋଟିଏ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଏହା ଅନୁଭବଜନ୍ୟ ଓ ସମୀକ୍ଷାତ୍ମକ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରି ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା,ସାମାଜିକ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ତଥା ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।  ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ସମାଜବିଜ୍ଞାନର ଫୋକସ୍ ସାମାଜିକ ସ୍ତରୀକରଣ, ସାମାଜିକ ବର୍ଗ, ସାମାଜିକ ଗତିଶିଳତା, ଧର୍ମ, ଆଇନ୍, ଯୌନତା ଓ ବିପତତା ଆଦି ବିଷୟରେ ରହିଆସିଅଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିକ୍ଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଜ୍ଞାନ
ରୋହିଦାସ ସିଂ ନାଗ

**ରୋହିଦାସ ସିଂ ନାଗ**, ମୁଣ୍ଡାରୀ ଭାଷାର ଲିପି ମୁଣ୍ଡାରୀବାନିର ସ୍ରଷ୍ଟା । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ, ଭାରତ ମୁଣ୍ଡା ସମାଜ ଏହି ଲିପିକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛି ଓ ରୋହିଦାସ ସିଂ ନାଗଙ୍କୁ "ଅଲଗୁରୁ" ଉପାଧୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛି ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ରୋହିଦାସ, ୧୯୩୪ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୫ତାରିଖରେ, ମୟୁରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଚାନ୍ଦୁଆ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଗୋରା ସିଂ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ରଇବାରୀ ସିଂ । ରୋହିଦାସଙ୍କ ବାଲ୍ୟଶିକ୍ଷା ଗୟଲକଟା ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଦେଉଳି ମଧ୍ୟ ଇଂରାଜୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବାରିପଦାର ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଦ୍ୟାପୀଠରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ନବମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଠ ଛାଡିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ ରଙ୍ଗାମାଟିଆ ଗ୍ରାମର ରତ୍ନମଣି ସିଂଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା । ମାତ୍ର ବାରବର୍ଷ ସମୟରେ ସେ, ମୁଣ୍ଡାରୀବାନି ଲିପି ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ । କାନ୍ଥରେ କାଦୁଅ ଲିପି, ସେ ଏହି ଲିପିର ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।     

## ମୁଣ୍ଡାରୀବାନି ଲିପି
ମୁଣ୍ଡାରୀବାନି ଲିପିରେ ୫ଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବାଇଶଟି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଚାରୋଟି ଧ୍ୱନି ସଂକେତ ରହିଛି । ରୋମାନ ଲିପି ସଦୃଶ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ମାତ୍ରା, ଫଳା ଓ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ପ୍ରଚଳନ ନାହିଁ । ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ରୋହିଦାସ ସିଂ ଏହି ଲିପିର ନାମ "ମୁଣ୍ଡାରୀବାନି" ରଖିଥିଲେ । ଭାରତ ମୁଣ୍ଡା ସମାଜ ଏହି ଲିପିର ପ୍ରଚାର ଓ ବ୍ୟବହାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାପକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ପ୍ରାଥମିକ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡାରୀ ଭାଷାରେ ପୁସ୍ତକ ଉପଲବ୍ଧ କରାଗଲାଣି ।  ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ଏହି ଲିପି ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଣ୍ଡାରୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷାଦାନ କରାଯାଉଛି । ଏହି ଲିପି କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇପାରୁଛି । ମୁଣ୍ଡାରୀ ଭାଷା ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତି ଲାଭ କରିପାରିନାହିଁ । 

## ଉପାଧୀ ଓ ସମ୍ମାନ
* ଭାରତ ମୁଣ୍ଡା ସମାଜ ତରଫରୁ "ଅଲଗୁରୁ" ଉପାଧୀ - ୨୦୦୪
* ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଏକାଡେମୀ ତରଫରୁ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ସବରେ ସମ୍ମାନୀତ - ୧୯୯୬

୨୦୧୨ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୩୦ତାରିଖରେ ରୋହିଦାସ ସିଂ ନାଗ ଇହଲିଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ମିଶେଲ୍ ଫୁକୋ

ଡାହାଣ|thumb
ମିଶେଲ୍ ଫୁକୋ (୧୫ ଅକ୍ଚୋବର୍ ୧୯୨୬ – ୨୫ ଜୁନ୍ ୧୯୮୪) ଜଣେ ଫରାସୀ ଦାର୍ଶନିକ, ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍, ଅବଧାରଣାର ଐତିହାସିକ, ତଥା ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ ଥିଲେ ।  ତାଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ, ଓ ଏହି ସମ୍ପର୍କଗୁଡିକଦ୍ୱାରା କିପରି ସାମାଜିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ସାମାଜିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଇ ଥାଏ । ଯଦିଓ ଅନେକେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର-ସଂରଚନାବାଦୀ ଓ ଉତ୍ତର-ଆଧୁନିକତାବାଦୀ ବୋଲି ଧରନ୍ତି, ସେ ନିଜର ଚିନ୍ତନକୁ ଆଧୁନିକତାର ଏକ ଆଲେଚନାତ୍ମକ ଇତିହାସ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର କାମ ଉଭୟ ସାମାଜିକ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଏକାଡେମିକ୍ ମହଲରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି ।
ଡାହାଣ|thumb

## ଜିବନୀ
## ଅଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଦାର୍ଶନିକ
ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ

ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ଅତୀତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ମଣିଷମାନଙ୍କର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନର ବିଦ୍ୟା ଅଟେ । ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ସମାଜଶାସ୍ତ୍ର, ମାନବିକୀ ଶାସ୍ତ୍ର, ତଥା ବିଜ୍ଞାନୱର ନାନା ବିଦ୍ୟାଲୋଚନାର ପରମ୍ପରାର ଭିତ୍ତିରେ ଜ୍ଞାନନିର୍ମାଣ କରେ ।  ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରୁ, ଅର୍ଥାତ୍, ଫ୍ରାଞ୍ଜ୍ ବୋଆସ୍ ଓ ବ୍ରୋନିସ୍ଲ୍ ମାଲିନସ୍କି ଙ୍କର ସମୟରୁ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଆମେରିକାରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବିଲାତରେ ସାମାଜିକ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ନିଜକୁ ଏଥ୍ନୋଲୋଜି  ଓ ଅନ୍ୟ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ରଠାରୁ ପଦ୍ଧତିରେ ଆନ୍ତର୍ସାଂସ୍କୃତିକ ତୁଳନା, ସନ୍ଦର୍ଭର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଓ ଗଭୀର ପରୀକ୍ଷା, ଓ ଗବେଷଣାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଭାଗୀ ନୀରିକ୍ଷଣର ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ କରି ଆସିଛି ।
### ଅଧିକ ବର୍ଣ୍ଣନା
ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ସାମାଜିକ ପ୍ରାଣୀ । ସମାଜରେ ବଞ୍ଚି ରହିବା ସହିତ ତା'ର ଦୈନଦିନ ଜୀବନର ଆବଶ୍ୟକତାଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କରିବା ପାଇ ସେ ସମାଜରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟତ୍କି ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ରୁତିକ ପରିବେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ । ଜୀବନକୁ ସରଶ ସୁନ୍ଦର କରିବା ପାଇ ସେ ସମୂହର ସହଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ । ମାନବ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଚଳିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଅଛି । ଏହା ମାନବର ଶାରୀରିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କ୍ରୁତିକ ବିକାଶ ସଂପର୍କରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥାଏ । 
ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋଲୋଜି (Anthropology)‌ ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ 'ଆନ୍ଥ୍ରୋପସ୍' (Anthropos) ଅର୍ଥ 'ମାନବ' ଏବଂ "ଲୋଗସ୍" (Logos) ଅର୍ଥ 'ବିଜ୍ଞାନ' ଶବ୍ଦଦ୍ୱୟର ସମ୍ମିଶଣରେ ଗଠିତ । ସୁତରାଂ ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋଲୋଜିର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଲା ମାନବ ବିଜ୍ଞାନ ବା Science of Humanbeing or Study of man,  ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ ନୃତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଏ । ପୁନଶ୍ଚ ଏଠାରେ 'ନୃ"ର ଅର୍ଥ ହେଲା ନର ବା ମାନବ ଏବଂ 'ତତ୍ତ୍ୱ'ର ଅର୍ଥ ହେଲା ଜ୍ଞାନ ବା ଗବେଶଣା । ତେଣୁ ନୃତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମାନବ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟଯନ କରୁଥିବା ବିଜ୍ଞାନ ।
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିକ୍ଷା
## ଆଧାର
ରବି ସିଂ

**ରବି ସିଂ** (୨୭ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୧ - ୨ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୦) ଜଣେ ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନପ୍ରାପ୍ତ  ତଥା ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ରାଜନେତା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ  
ରବି ସିଂ, ୧୯୩୧ ମସିହାରେ, ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ନବାପାଟଣା ଅନ୍ତର୍ଗତ ସିଂହାରପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ପିତା , ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସିଂ ଓ ମାତା ଶାରଦା ଦେବୀ , ଉଭୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ପିତାମତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ରବି ସିଂ ପିଲାଟି ଦିନରୁ ରାଜନୀତି ସହିତ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟ ଥିଲେ । ଖୁବ କମ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଓଡ଼ିଆ, ଇଂରାଜୀ ଓ ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟ ବହୁଳ ଭାବରେ ପଢୁଥିଲେ । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ, ସେ କଂଗ୍ରେସ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିରେ ଓ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ଅବିଭାଜିତ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ, ସେ "ଗୋଆ ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ"ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୫ରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ସେ ବହୁଦିନ କାରାବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନ  
ରବି ସିଂଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନ ୧୯୫୫ ମସିହା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସେ, ଜଣେ ବୈପ୍ଲବିକ ଓ ବାମପନ୍ଥୀ ଚିନ୍ତାଧାରର ବିଦ୍ରୋହୀ କବି ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।  ଶୋଷିତ, ନିଷ୍ପେସିତ, ଆର୍ତ୍ତ, ପୀଡ଼ିତ ତଥା ନିର୍ଯାତିତ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଏବଂ ଜୀବନ ସଂଗ୍ରାମ ତାଙ୍କ କବିତାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା । ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ସେ କେବଳ ଏକମାତ୍ର କବିତା ସଂକଳନ 'ଚରମପତ୍ର' ରଚନା କରିଥିଲେ । "ଚରମ ପତ୍ର"ରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାଦୀୟ ସ୍ୱରୋତ୍ତଳନ କରି ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରତିପାଦନ ସହ ମାନବିକତାର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସେ ପଂକ୍ତି ଏହିପରି ଥିଲା :- "ଚରମ ପତ୍ର ଦେଲି ଭଗବାନ, ଚରମ ପତ୍ର ଘେନ/ ଆଗାମୀ ଚବିଶ ଘଣ୍ଟା ଭିତରେ/ ଆଗାମୀ କାଲିର ଏଇ ପ୍ରଭାତରେ/ ଖାଲି କର ତମେ ଗୋଲୋକ-ସିଂହାସନ/ ଘେନ ଭଗବାନ, ଚରମ ପତ୍ର ଘେନ ।" ବିବାହପରେ ପତ୍ନୀ ବକୁଳଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହନରେ ସେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସବୁ କବିତାରେ ପ୍ରଗତିଶିଳତାର ଭାବ ଓ ସମାଜର ଧରାବନ୍ଧା ନିତିନିୟମ ପ୍ରତି ବିଦ୍ରୋହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ଓ ଛନ୍ଦର ସଂଯୋଜନା ତାଙ୍କ କବିତାର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟତା । ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ଥିଲା  । ସେ ବହୁ ଋଷିୟ ସାହିତ୍ୟକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ଜଣେ ସୁବକ୍ତା ଭାବରେ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଇଂରାଜୀ ଖବର କାଗଜ ଓ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।  

## ରଚନାବଳୀ  
### କବିତା ସଂକଳନ  
* ପଥପ୍ରାନ୍ତର କବିତା - ୧୯୫୯
* ଚରମ ପତ୍ର - ୧୯୬୨
* ଶିଥିଳ ବଳ୍ଗ - ୧୯୬୧
* ଲାଲ ପଗୋଡାର ପ୍ରେତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା - ୧୯୬୩
* ଭୃକୁଟି - ୧୯୬୩
* ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ - ୧୯୬୪
* ଅପ୍ରୀତିକର କବିତା - ୧୯୬୬
* ଜ୍ୱାଳାର ମାଳା - ୧୯୬୭
* କ୍ଷତ - ୧୯୬୮

* ବିଷବାଣୀ - ୧୯୬୯
* ଦୁର୍ଗମ ଗିରି - ୧୯୭୧
* ଝଡ଼ - ୧୯୭୩
* ସର୍ବହରା - ୧୯୭୪
* ବନ୍ୟା - ୧୯୭୭
* ଅନ୍ୟାୟର ଚର୍ଯ୍ୟାପଦ - ୧୯୭୮
* କେବଳ ସଂଗ୍ରାମ, ୧୯୮୯
* ଝଡ଼ ଗାନ୍ଧାର, ୧୯୯୧
* ନବମ ସ୍ୱର୍ଗ, ୧୯୯୪

### ଅନୁବାଦ ପୁସ୍ତକ  
* ଅନ୍ଧକାରର ସଙ୍ଗୀତ
* ବିରସ କଷଣି
* ନାୟକ ଆମ ସମୟର
* ବୋତଲ ଭୂତ
* ପୂର୍ବ କ୍ଷଣ
### ଆତ୍ମଜୀବନୀ  
* ନିଃସଙ୍ଗ ପଦାତିକ 

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ  
* ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୭
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୬୨ (ଚରମ ପତ୍ର ପାଇଁ)
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୯
* ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର କବିତା ସମ୍ମାନ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ), ୧୯୯୬
* ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ (ଶ୍ରୀ ଗଙ୍ଗାଧର ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସନ), ୨୦୧୪ 
* କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ଶତବାର୍ଷିକୀ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୨
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଡିମସ ଭାଷା

**ଡିମସ ଭାଷା** ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ଆସାମ ଓ ନାଗାଲାଣ୍ଡରେ ଡିମସ ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏକ ସିନୋ-ତିବ୍ୱତୀୟ ଭାଷା । ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହା "ଗ୍ରାଓ-ଡିମା" ନାମରେ ଜଣା । ଡିମସ ଭାଷା ଟୁଇପ୍ରାସ (ତ୍ରିପୁରୀ) ଭାଷାମାନଙ୍କ ପାଖାପାଖି ।

ଡିମସ ଭାଷା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତରେ୦୦୦୦୦ (ବିଶେଷ କରି ଆସାମ) କଥିତ ସର୍ବ-ପୁରାତନ ଭାଷାମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ । 

## ନାମକରଣ 
ଡିମସ ଶବ୍ଦର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ "ବଡ଼ ନଦୀ-ପୁଅ" ("ଡି"ର ଅର୍ଥ ପାଣି, "ମା" ବିଶାଳ ପାଇଁ ଉପସର୍ଗ, "ସ"ର ଅର୍ଥ ପୁଅଗଣ)। ବଡ଼ ନଦୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରକୁ ବୁଝାଏ । 

## ଲିଖନ ଶୈଳୀ
ଡିମସ ଭାଷାର ସରକାରୀ ଲିପି ନଥିଲେ  ମଧ୍ୟ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ମିଥିଳାକ୍ଷରରେ ଲିଖିତ ହୋଇଥାଏ ।

## ଆଧାର
ରଣଜିତ ଗୁହା

ରଣଜିତ ଗୁହା ଜଣେ (ଜନ୍ମ ୨୩ ମେ ୧୯୨୩) ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଜଣେ ଐତିହାସିକ । ତାଙ୍କର କାମର  ପ଼୍ରଭାବ ସବଲ୍ଟନ୍ ଗୋଷ୍ଠୀର ବିଚାରଧାରା ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ । ]],  ସେ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅନେକ ସଂକଳନର ସଂପାଦକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥ "ଏଲିମେଣ୍ଟାରୀ ଆସ୍ପେକ୍ଟସ୍ ଅଫ୍ ପେଜାଣ୍ଟ୍ ଇନ୍ସର୍ଜେନ୍ସୀ ଇନ୍ କଲୋନିଆଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ"କୁ ଗୋଟିଏ କ୍ଲାସିକ୍ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ । 

## କର୍ମଜୀବନ 
ସେ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ବିଲାତକୁ ଦେଶାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ଓ ସସେକ୍ସ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ରୀଡର୍ ଭାବରେ କାମ କଲେ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ ଦେଶର ଭିଏନା ସହରରେ ରହନ୍ତି ।  .

## ନିର୍ବାଚିତ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
* ୧୯୬୩ । ଏ ରୁଲ୍ ଅଫ୍ ପ୍ରପର୍ଟି ଫର୍ ବେଙ୍ଗଲ୍ : ଆନ୍ ଏସେ ଅନ୍ ଦ ଆଇଡିଆ ଅଫ୍ ପର୍ମାନେଣ୍ଟ୍ ସେଟେଲମେଣ୍ଟ୍, ପ୍ୟାରିସ୍ ଇତ୍ୟାଦି : ମୌଟନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ କୋ । ନୂଆ ସଂସ୍କରଣ : ଡ୍ୟୁକ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ । 

* ୧୯୮୩ । ଏଲିମେଣ୍ଟାରୀ ଆସ୍ପେକ୍ଟସ୍ ଅଫ୍ ପେଜାଣ୍ଟ୍ ଇନ୍ସର୍ଜେନ୍ସୀ ଇନ୍ କଲୋନିଆଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ।  ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, ଦିଲ୍ଲୀ । ନୂଆ ସଂସ୍କରଣ : ଡ୍ୟୁକ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୧୯୯୯ । 

* ୧୯୮୮ । ଆନ୍ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ହିଷ୍ଟରିଓଗ୍ରାଫୀ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ : ଏ ନାଇଣ୍ଟିନ୍ଥ୍ ସେଂଚୁରୀ ଆଜେଣ୍ଡା ଆଣ୍ଡ୍ ଇଟ୍ସ୍ ଇମ୍ପ୍ଲିକେଶନ୍ସ୍ । କଲିକତା : କେ.ପି. ବାଗ୍ଟୀ ଆଣ୍ଡ୍ କମ୍ପାନୀ । 

* ୧୯୯୮ । ଡମିନାନ୍ସ୍ ୱିଦାଉଟ୍ ହେଜେମନି : ହିଷ୍ଟ୍ରୀ ଆଣ୍ଡ୍ ପାୱାର୍ ଇନ୍ କଲୋନିଆଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ, ହାର୍ଭାଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ । 

* ୨୦୦୯ । ଦ ସ୍ମଲ୍ ଭଏସ୍ ଅଫ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରୀ, ପର୍ମାନେଣ୍ଟ୍ ବ୍ଲାକ୍ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଐତିହାସିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ପାର୍ଥ ଚାଟାର୍ଜୀ

ପାର୍ଥ ଚାଟାର୍ଜୀ (ଜନ୍ମ ୧୯୪୭) ସବଲ୍ଟନ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ ଓ ଉତ୍ତରଉପନିବେଶୀୟ ବିଚାରଧାରାର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଶାସ୍ତ୍ରୀ । ତାଙ୍କର କାମ ବହୁବିଷୟକ ତଥା ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ, ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଇତିହାସ ଆଦି ଏକାଡେମିକ୍ ବିଭାଗ ଆଦି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ସମାଜ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ନିଜର ଅବଦାନ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୯ ମସିହା ପାଇଁ ଫୁକୁଓକା ଏସୀୟ ସଂସ୍କୃତି ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଅଛି । 

## କର୍ମଜୀବନ 
ପାର୍ଥ ଚାଟାର୍ଜୀ ବର୍ତ୍ତମାନ କଲମ୍ବିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ଏହାଛଡା ସେ କଲିକତାସ୍ଥ ସେଣ୍ଟର୍ ଫର୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ ଇନ୍ ସୋସାଲ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ରେ ଅବୈତନିକ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି । ସେ ଏହା ଆଗରୁ ଏହି ସେଣ୍ଟର୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ।  

## ନିର୍ବାଚିତ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
*୧୯୮୬ । *ନାଶନାଲିଷ୍ଟ୍ ଥଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଦ କଲୋନିଆଲ୍ ୱର୍ଲଡ୍* । ଲଣ୍ଡନ୍ : ଜେଡ୍ ବୁକ୍ସ୍ । 

*୧୯୯୩ । *ଦ ନେଶନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଇଟ୍ସ୍ ଫ୍ରାଗ୍ମେଣ୍ଟ୍ସ୍ : କଲେନିଆଲ୍ ହିଷ୍ଟୋରିଜ୍" ।  ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ । 

*୧୯୯୫ । *ଟେକ୍ସଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ପାୱାର୍ । ମିନାପୋଲିଜ୍  : ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଅଫ୍ ମିନେସଟା ପ୍ରେସ୍ । 

*୧୯୯୭ । *ଏ ପସିବଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ* । ନ୍ୟୁ ଦିଲ୍ଲୀ : ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ । 

*୧୯୯୭ । *ଦ ପ୍ରେଜେଣ୍ଟ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରୀ ଅଫ୍ ୱେଷ୍ଟ୍ ବେଙ୍ଗଲ୍* । ନ୍ୟୁ ଦିଲ୍ଲୀ : ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ । 

*୨୦୦୩ । *ଏ ପ୍ରିନ୍ସଲି ଇମ୍ପୋଷ୍ଚର୍ ? ଦ ଷ୍ଟ୍ରେଞ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସାଲ୍ ହିଷ୍ଟ୍ରୀ ଅଫ୍ ଦ କୁମାର୍ ଅଫ୍ ଭୱାଲ୍*. ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍।

*୨୦୦୪ । *ଦ ପଲିଟିକ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଦ ଗଭର୍ଣ୍ଡ୍ : ପପୁଲାର୍ ପଲିଟିକ୍ସ୍ ଇନ୍ ମୋଷ୍ଟ୍ ଅଫ୍ ଦ ୱର୍ଲଡ୍*, କଲମ୍ବିଆ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍।

*୨୦୧୦ । *ଏମ୍ପାୟର୍ ଆଣ୍ଡ୍ ନେଶନ୍ : ସିଲେକ୍ଟେଡ୍ ଏସେଜ୍ ୧୯୮୫ - ୨୦୦୫*, କଲମ୍ବିଆ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍।

*୨୦୧୧ । *ଲିନିଏଜେସ୍ ଅଫ୍ ପଲିଟିକାଲ୍ ସୋସାଇଟି : ଷ୍ଟଡିଜ୍ ଇନ୍ ପୋଷ୍ଟକଲୋନିଆଲ୍ ଡେମୋକ୍ରାସୀ*, କଲମ୍ବିଆ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍।

*୨୦୧୨ । *ଦ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଅଫ୍ ଏମ୍ପାୟର୍ : ହିଷ୍ଟ୍ରୀ ଅଫ୍ ଏ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ପ୍ରାକ୍ଟିସ୍ ଅଫ୍ ପାୱାର୍*, ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଶାସ୍ତ୍ରୀ
ପାଳଙ୍ଗ

thumb|ଡାହାଣ|ପାଳଙ୍ଗ
ପାଳଙ୍ଗ ଏକ ପ୍ରକାର ଶାଗ । ଏହାର ବହୁତ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଅଛି ।
## ବ୍ୟବହାର
ପାଳଙ୍ଗ ଶାଗରେ ଭଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣାରେ ଏହା ଛଡା ପକୁଡି, ବରା, ରାଇ, ତରକାରୀ ଇତ୍ୟାଦିରେ ମଧ୍ୟ ପାଳଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ବିଶେଷତଃ ଖଟା ପାଳଙ୍ଗ ତରକାରୀ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କାମରେ ଲାଗେ । 
## ରୋଷେଇ ପ୍ରଣାଳୀ
ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣାରେ ସାଧା ପାଳଙ୍ଗକୁ କାଟି, ଭାଜି, ଖାସି ମାଂସ ସହିତ ମିଶାଇ ଭଜା ଓ ତରକାରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।
## ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାଗ
ଚଣା

ଚଣା ଏକ ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଜାଗାରେ ଚାଷ କରାଯାଏ ।

File:Cicer arietinum 003.JPG|
File:Chickpea pods.jpg
File:Cicer arietinum20100417 08.jpg

## ବ୍ୟବହାର
ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଡାଲି ଭାବେ ଖିଆଯାଏ । ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରୁ ଭଲ ହେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
## ରୋଷେଇ ପ୍ରଣାଳୀ
## ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ
## ବ୍ୟବସାୟ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶସ୍ୟ
ଏ କେ ରାମାନୁଜନ୍

ଏ କେ ରାମାନୁଜନ୍ (୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୯ - ୧୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କବି ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ । ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟର ଚର୍ଚ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ପ୍ରବେଶ ଥିଲା । ସେ ଉଭୟ ଇଂରାଜୀ ଓ କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାରେ ଲେଖାଲେଖି କରୁଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ବହୁମୁଖି ପ୍ରତିଭା ଥିଲେ । କବିତା ଲେଖିବା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଛଡା ଭାଷାବିଜ୍ଞାନ, ଲେକସାହିତ୍ୟ, ଅନୁବାଦ ଓ ନାଟକ ରଚନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଏକାଡେମିକ୍ ଗବେଷଣା ପାଞ୍ଚଟି ଭାଷା ସାହିତ୍ୟ - ଇଂରାଜୀ, କନ୍ନଡ଼, ତାମିଲ, ତେଲଗୁ ଓ ସଂସ୍କୃତ -ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା । ସେ ଏହି ସାହିତ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକର ଉଭୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓ ଆଧୁନିକ ବିଭାବମାନଙ୍କର ଉପରେ ଲେଖା ପ୍ରକାଶିତ କରିଥିଲେ । ସେ ସ୍ଥାନୀୟ, ଅଣ-ମାନକ ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ ତର୍କ କରୁଥିଲେ । ଯଦିଓ ସେ ବହୁସ୍ରାବୀ ଥିଲେ ଓ ବହୁ ଜନ୍ରାରେ କାମ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର କବିତାଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମୌଳିକତା, ପରିଷ୍କରଣ ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କଳାତ୍ମକତା ପାଇଁ ଆମ ସ୍ମୃତିରେ ଭାସି ବୁଲନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥ "ଦ କଲେକ୍ଟେଡ୍ ପୋଏମ୍ସ୍" ପାଇଁ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । 

### ଶିକ୍ଷା
ରାମାନୁଜନ୍ ମହୀଶୁରର ମରିମଲ୍ଲପ୍ପାସ୍ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାରାଜା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଠାରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିସାରିଲା ପରେ ମହୀଶୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କଲେ । ପରେ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଆମେରିକାର  ଇଣ୍ଡିଆନା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଭାଷାବିଜ୍ଞାନରେ ପି.ଏଚ.ଡି. ଉପାଧି ଲାଭ କଲେ । 

## କର୍ମଜୀବନ
ରାମାନୁଜନ୍ ପ୍ରଥମେ କୁଇଲନ୍ ଓ ବେଲଗାଓଁରେ ଇଂରାଜୀର ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାମ କଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ବରୋଦାର ମହାରାଜା ସୟାଜୀରାଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆଠ ବର୍ଷ କାଳ ଶିକ୍ଷାଦାନ କଲେ । ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ସେ ଶିକାଗୋ ବିଶ୍ସବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସହାୟକ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କଲେ । ଶିକାଗୋ ଛଡ଼ା ସେ ଆମେରିକାର ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଯଥା ହାର୍ଭାଡ୍, ୱିସ୍କନ୍ସିନ୍, ମିଶିଗାନ୍, ବର୍କ୍ଲିସ୍ଥ କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଓ କାର୍ଲଟନ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ାଇଛନ୍ତି । 

## ନିର୍ବାଚିତ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ 
; ଅନୁବାଦ  
**ଦ ଇଣ୍ଟିରିଅର୍ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍କେପ୍: ଲଭ୍ ପୋଏମ୍ସ୍ ଫ୍ରମ୍ ଏ କ୍ଲାସିକାଲ୍ ତାମିଳ୍ ଆନ୍ଥୋଲଜି, 1967
**ସ୍ପିକିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ଶିବ*, ପେଙ୍ଗୁଇନ୍ । ୧୯୭୩ ।
**ହାଇମ୍ସ୍ ଫର୍ ଦ ଡ୍ରାଉନିଙ୍ଗ୍, ୧୯୮୧
**ପୋଏମ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲଭ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ୱାର୍* । ନ୍ୟୁ ୟର୍କ୍ : କଲମ୍ବିଆ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍, ୧୯୮୫
**ଫୋକ୍ ଟେଲ୍ସ୍ ଫ୍ରମ୍ ଇଣ୍ଡିଆ, ଓରାଲ୍ ଟେଲ୍ସ୍ ଫ୍ରମ୍ ଟ୍ୱେଣ୍ଟି ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଲାଙ୍ଗୁଏଜେସ୍*, ୧୯୯୧

; କବିତା, ଫିକ୍ସନ୍ ଓ ନାଟକ 
**ଇଂରାଜୀ**
**ଦ ଷ୍ଟ୍ରାଇଡର୍ସ୍*। ଲଣ୍ଡନ୍ : ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, ୧୯୬୬
**ରିଲେସନ୍ସ୍*। ଲଣ୍ଡନ୍, ନ୍ୟୁ ୟର୍କ୍ : ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, ୧୯୭୧
**ସିଲେକ୍ଟେଡ୍ ପୋଏମ୍ସ୍*। ଦିଲ୍ଲୀ: ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, ୧୯୭୬
**ସଂସାର*। (ୟୁ. ଆର୍, ଅନନ୍ତମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର କନ୍ନଡ ଉପନ୍ୟାସର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ)। ଦିଲ୍ଲୀ:ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, ୧୯୭୬ 
**ସେକେଣ୍ଡ୍ ସାଇଟ୍*। ନ୍ୟୁ ୟର୍କ୍ : ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ, ୧୯୮୬

**କନ୍ନଡ଼**
**ହୋକୁଲଲ୍ଲି ହୁଭିଲ୍ଲା* । ଧାରୱାଡ୍, ୧୯୬୯
**ମତ୍ତୁ ଇତର ପଦ୍ୟଗଳୁ* । ଧାରୱାଡ୍, ୧୯୭୭
**କୁନ୍ତୋବିଲ୍ଲେ* 
**ମତ୍ତୋବନ ଆତ୍ମ ଚରିତ୍ରେ* 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଦୈତାରୀ

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗଳିକ ମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗସମୂହ
ଜି ଏସ୍ ଘୁର୍ୟେ

ଗୋବିନ୍ଦ ସଦାଶିବ ଘୁର୍ୟେ (୧୨ ଡିସେମ୍ବର୍ ୧୮୯୩ – ୨୮ ଡିସେମ୍ବର୍ ୧୯୮୩) ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଫେସର୍ ଥିଲେ ।  ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ସେ ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗୀୟ ମୂଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।

## ଶିକ୍ଷା ଓ କର୍ମଜୀବନ
ବମ୍ବେର ଏଲ୍ଫିନଷ୍ଟୋନ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସଂସ୍କୃତରେ ସ୍ନାତକ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଉପାଧିମାନ ଲାଭ କଲା ପରେ ଘୁର୍ୟେ ଉଚ୍ଚତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଲାତ ଯାତ୍ରା କଲେ । ବିଲାତର କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ୧୯୨୨ ମସିହାରେ ପି.ଏଚ୍.ଡି. ଉପାଧି ଲାଭ କଲେ ।  

୧୯୨୪ ମସିହାରେ ଘୁର୍ୟେ ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗୀୟ ମୂଖ୍ୟ ବନିବା ସମୟରେ ବିଭାଗଟି ବନ୍ଦ ହେବାକୁ ବସିଥିଲା । ଘୁର୍ୟେ ଯୋଗ ଦେଲା ପରେ ବିଭାଗଟି କର୍ମଚଂଚଳ ହୋଇଉଠିଲା । ଏବେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ବିଭାଗଟିର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବୋଲି ଧରାଯାଏ ।   ଏହାଛଡା ସେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନ ସୋସାଇଟି ଓ ଏହାର ସୂଚନାପତ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।  .  ସେ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କଲେ । 

## ନିର୍ବାଚିତ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
*୨୦୦୮ (୧୯୩୨) । ଜି.ଏସ୍. ଘୁର୍ୟେ । କାଷ୍ଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ରେସ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ । ପପୁଲାର୍ ପ୍ରକାଶନ । 
*୧୯୫୭ । ଜି.ଏସ୍. ଘୁର୍ୟେ । କା।ଷ୍ଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ କ୍ଲାସ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ । ପପୁଲାର୍ ବୁକ୍ ଡିପୋ । 
*୧୯୭୪ । ଜି.ଏସ୍. ଘୁର୍ୟେ । ହ୍ୱିଦର୍  ଇଣ୍ଡିଆ? ପପୁଲାର୍ ପ୍ରକାଶନ
*୧୯୮୦ (୧୯୬୩)।  ଜି.ଏସ୍. ଘୁର୍ୟେ । ଦ ସିଡ୍ୟୁଲ୍ଡ୍ ଟ୍ରାଇବ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନୀ
ବୋଟୁଲିଜ୍ମ

**ବୋଟୁଲିଜ୍ମ** (ଇଂରାଜୀରେ **botulism**) ଏକ ବିରଳ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମାରାତ୍ମକ ପାରାଲିସିସ ଅସୁସ୍ଥତା ଯାହା କ୍ଲସ୍ଟ୍ରିଡିଅମ ବୋଟୁଲିନମ ନାମକ ଜୀବାଣୁର ଟକ୍ସିନ ବା ବିଷଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।  ଆରମ୍ଭରେ ଦୁର୍ବଳ ଲାଗେ, ଦେଖିବା ଅସୁବିଧା ହୁଏ, ଥକ୍କା ଲାଗେ ଓ କ‌ହିବା ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।  ପରେ ପରେ ଅବୟବ ଓ ଛାତିର ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ ।  ଏଥିରେ ସାଧାରଣତଃ ଜ୍ୱର ବା ଚେତନଶୂନ୍ୟତା ହୁଏ ନାହିଁ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ** କିମ୍ବା **ନିଦ୍ରାରୋଗ** ମାନବଙ୍କୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଯଥା ଟ୍ରିପାନୋସୋମାବ୍ରୁସିଗାମ୍ବିଏନ୍‌ସ (ଟିବିଜି/ Tbg) ଓ ଟ୍ରିପାନୋସୋମାବ୍ରୁସିରୋଡେସିଏନ୍‌ସ (ଟିବିଆର/ Tbr) । ସଂକ୍ରମିତ ସିସି ମାଛି tsetse fly କାମୁଡ଼ିବାଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇ ପରଜୀବୀ ରୋଗ ହୁଏ ଓ ଏହା ଗ୍ରମାଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ହୁଏ । ମେଲାର୍ସୋପ୍ରୋଲ ଔଷଧ ଦୁଇଟିଯାକ ନିମନ୍ତେ କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହେଉଥିବାରୁ କେବଳ ଟିବିଆର ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଏହି ରୋଗମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ୩୪,୦୦୦ ଥିବାବେଳେ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଏହା କମିଯାଇ ୯୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।  ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ୩୦,୦୦୦ ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୭୦୦୦ ନୂଆ ରୋଗୀ ଅଟନ୍ତି ।  କଙ୍ଗୋରେ ୮୦%ରୁ ଅଧିକ ରୋଗୀ ଅଛନ୍ତି ।  ଇତିହାସରେ ୩ଟି ମୂଖ୍ୟ ରୋଗ ସ୍ରୋତ ହୋଇଛି, ୧୮୯୬ରୁ ୧୯୦୬ ମଧ୍ୟରେ ଉଗାଣ୍ଡା ଓ କଙ୍ଗୋ ବେସିନରେ ଗୋଟିଏ ଓ ଆଉ ଦୁଇଟି ୧୯୨୦ ଓ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଆନେକ ଆଫ୍ରିକା ଦେଶମାନଙ୍କରେ ହୋଇଥିଲା । ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯଥା ଗୋଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଭୋଗନ୍ତି ଓ ବାହକ ରୂପେ ରହିଯାଆନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବୁରୁଲି ଘାଆ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ବୁରୁଲି ଘାଆ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଯଥା ବେର୍ନସଡେଲ ଘାଆ (**Bairnsdale ulcer**), ସର୍ଲ ଘାଆ (‌**Searls ulcer**) କିମ୍ବା ଡେନ୍‌ଟ୍ରି ଘାଆ (**Daintree ulcer'*)) ଏକ ସଂକ୍ରମଣକାରୀ ରୋଗ ଯାହା ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଅଲସରାନ୍‌ସ  (*Mycobacterium ulcerans'') ଜୀବାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।. ପ୍ରାରମ୍ଭ କାଳରେ ଏହା ଏକ ନୋଡ୍ୟୁଲ ବା ଆବୁ ବା ଏକ ଫୁଲିଥିବା ସ୍ଥାନ ଆକାରରେ ବାହାରେ । ଶୁଖିଗଲା ପରେ ଗୋଟିଏ କ୍ଷତଦାଗ (ସ୍କାର) ରହିଯାଏ ।

ଅଧିକାଂଶ ବୁରୁଲି ଘାଆ ସବ୍ ସାହାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୋଟ ଡି ଇଭେର ସ୍ଥାନରେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏସିଆ, ପଶ୍ଚିମ ପାସିଫିକ ଓ ଆମେରିକାରେ ହୋଇପାରେ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ୫ରୁ ଛଅ ହଜାର ରୋଗି ହୁଅନ୍ତି ।   ମାନବ ଅତିରିକ୍ତ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ପଶୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଆଲ୍‌ବର୍ଟ ରସ୍କିନ କୁକ (Albert Ruskin Cook) ୧୮୯୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଡ୍ରାକୁନ୍‌କୁଲିଆସିସ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ଡ୍ରାକୁନ୍‌କୁଲିଆସିସ**, ଅନ୍ୟ ନାମ ଗିନି ପୋକ ରୋଗ ବା ଇଂରାଜୀରେ (**guinea worm disease**) (**GWD**), ଏକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଯାହା ଡ୍ରାକୁନ‌କୁଲସ୍‌ ମେଡିନେନ୍‌ସିସ ବା ଗିନି ପୋକଦ୍ୱାରା ହୁଏ । During this time, it may be difficult to walk or work. ଏହି ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ଏକ ଅସାଧାରଣ କଥା । ୱାଟର ଫ୍ଲିଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । 
 ଏହାର ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହୁଏ ।

ଶୀଘ୍ର ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି କ୍ଷତକୁ ପିଇବା ପାଣି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ନ ଆସିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ହୁଏ । ସନ ୧୯୮୬ରେ ହୋଇଥିବା ୩.୫ ନିୟୁତରୁ ଏହା କମିଯାଇଥିଲା । ପୁରାତନ କାଳରୁ ଏହି ରୋଗ ଅଛି । ୟୁରୋପ ଲୋକମାନେ ୧୭ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାର ଗିନି ଉପକୂଳରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ପୋକ‌ ଦେଖି ଗିନି ପୋକ ନାମକରଣ କରିଥିଲେ ।  ଏହିଭଳି ଏକ ପ୍ରକାର ପୋକ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । .  ଏହା ଅବ‌ହେଳିତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ରୋଗ ନାମରେ ଅଭହିତ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ** ଏକ ତନ୍ତୁ ସଂକ୍ରମଣ ରୋଗ ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାର ଘୁଷୁରୀ ଫିତା କୃମି ଟିନିଆସୋଲିଅମରର ଛୁଆ ବା ଲାର୍ଭା
ସିସ୍ଟିସର୍କସଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହାର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ନ ପାଇବା ପରେ ଏହା ଚର୍ମ ଓ ମାଂସପେଶିରେ ୧ରୁ ୨ ସେମି ବିଶିଷ୍ଟ ଯନ୍ତ୍ରଣାବିହୀନ ଟାଣ ଆବୁ ଆକାରରେ ବାହାରେ କିମ୍ବା ଯଦି ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥାଏ ତେବେ ସ୍ନାୟବିକ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ମାସାଧିକ ବା ବର୍ଷାଧିକ କାଳ ପରେ ଏହି ଆବୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ, ଫୁଲିଯାଏ ଓ ତାପରେ ଏହା କମିଯାଏ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବାତ ଅପସ୍ମାର (seizure) ମାରିବାର ଏହା ଏକ ପ୍ରଧାନ କାରଣ । ଟିନିଆସିସ ଏକ ଅନ୍ୟ ରୋଗ ଯାହା ଭଲରୁପେ ରନ୍ଧା ହୋଇନଥିବା ଘୁଷୁରୀ ମାଂସ ଖାଇଲେ ହୁଏ । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ୨୫ % ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହେବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ ରୋଗ ଘୁଷୁରୀ ଓ ଗୋଜାତୀୟ ଜୀବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ବେଶୀଦିନ ବଞ୍ଚୁ ନ ଥିବାରୁ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏନି ।  ଆଉ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ହେଳା କରାଯାଉଥିବା ରୋଗ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଏକିନୋକୋକୋସିସ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ଏକିନୋକୋକୋସିସ** ବା **ହାଇଡାଟିଡ ରୋଗ** ବା **ହାଇଡାଟିଡୋସିସ** ବା **ଏକିନୋକୋକାଲ ରୋଗ** (ଇଂରାଜୀରେ ଯଥାକ୍ରମେ **Echinococcosis**,  **hydatid disease**, **hydatidosis**, or **echinococcal disease**), ଏକ ପ୍ରକାର ଏକିନୋକୋକୋସ ଟାଇପର ଫିତାକୃମି ଜାତୀୟ ପରଜୀବୀ ରୋଗ ।  ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୋଗ ହୁଏ ଯଥା ସିସ୍ଟିକ ଏକିନୋକୋକୋସିସ ଓ ଆଲ୍‌ଭିଓଲାର ଏକିନୋକୋକୋସିସ । ସ୍ୱଳ୍ପ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୋଗ ନାମ ପଲିସିସ୍ଟିକ ଏକିନୋକୋକୋସିସ ଓ ୟୁନିସିସ୍ଟିସେକିନୋକୋକୋସ ।  ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆରମ୍ଭରୁ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ ଓ ଏହା ବର୍ଷେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ ।  ସିସ୍ଟର ସ୍ଥାନ ଓ ଆକାର ଅନୁସାରେ ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।  ଆଲ୍‌ଭିଓଲାର ରୋଗ ଯକୃତରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଫୁସ‌ଫୁସ ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପିପାରେ । 
ଯକୃତରେ ରୋଗ ହେଲେ ପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ, ଓଜନ ହ୍ରାସ ହୁଏ ଓ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ ।  ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ରୋଗ ହେଲେ ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଛୋଟ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା, କାଶ ଓ କଫ ହୁଏ । 

 

ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁଙ୍କ ନିକଟ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ବା ପରଜୀବୀର ଅଣ୍ଡା ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପେ ।  ସାଧାରଣତଃ କୁକୁର, କୋକିଶିଆଳି ଓ ଗଧିଆ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ।  ଆଲ୍‌ଭିଓଲାର୍ ଟାଇପ୍‌କୁ ଅପରେଶନ କଲାପରେ ଔଷଧ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଏହି ରୋଗର ବାର୍ଷିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ହିସାବ କରି ଦେଖାଯାଇଛି ଯେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୩ ବିଲିଅନ ଆମେରିକିୟ ଡଲାର ।  ଏହା ଘୁଷୁରୀ, ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ଚାଗାସ୍ ରୋଗ**, ଇଂରାଜୀରେ **Chagas disease** , ବା ଆମେରିକାନ୍ **ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ୍** (**American trypanosomiasis**), ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ଓ ପରଜୀବୀ ରୋଗ ଯାହା ଟ୍ରିପାନୋସୋମାକୃଜି ନାମକ ଏକ ପ୍ରୋଟୋଜୋଆଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।  ବଳକା ୩୦-୪୦% ରୋଗୀ ପ୍ରଥମ ସଂକ୍ରମଣର ୧୦ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି । ଏହି କୀଟଗୁଡ଼ିକର ଆନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ ଥାଏ ଯେପରିକି ଭିଞ୍ଛୁଆ ନାମ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା, ବୋଲିଭିଆ, ଚିଲି ଓ ପାରାଗୁଏ; ବ୍ରାଜିଲରେ ବାର୍ବିରୋ, କୋଲୋମ୍ବିଆରେ ପିଟୋ, ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାରେ ଚିଞ୍ଚେ ଓ ଭେନେଜୁଏଲାରେ ଚିପୋ । ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍‌ସଫ୍ୟୁଜନ, ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣ, ପରଜୀବୀ ଅପମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ, ମାଆଠାରୁ ଶିଶୁକୁ ଏ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । 

ହିସାବ କରି ଦେଖାଯାଇଛି, ୭ରୁ ୮ ନିୟୁତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ମେକ୍ସିକୋ, ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ଅଛି ।  ଏହା ଯୋଗୁ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ୧୨,୫୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଘନ ଜନବସତି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ହେଉଥିବାରୁ ଅଧୁନା ୟୁରୋପ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି ।  କାର୍ଲୋସ ଚାଗାସ୍ ପ୍ରଥମେ ୧୯୦୯ ମସିହାରେ ଏହି ରୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗ ନାମିତ ହୋଇଛି । ଏହି ରୋଗ ୧୫୦ରୁ ଉରଦ୍ଧ୍ୱ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
କୁଷ୍ଠ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

**ଲେପ୍ରୋସି**  (**ହାନ୍‌ସେନ୍ ରୋଗ** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା)ଏକ କ୍ରନିକ ରୋଗ ଯାହା ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଲେପ୍ରି (ଇଂରାଜୀରେ *Mycobacterium leprae*)  ଆରମ୍ଭରୁ ଏହାର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ଓ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ୫ରୁ ୨୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ । ସ୍ନାୟୁ, ଚର୍ମ, ଶ୍ୱାସ ନଳୀ, ଚକ୍ଷୁ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଏହି ରୋଗ ଗ୍ରାନୁଲୋମା ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଏ । ଓ ଏହି ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଇ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ପୃଥିବୀରେ ୧,୮୯,୦୦୦ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଷ୍ଠ ରୋଗୀ ଥିଲେ ଓ ୨,୩୦,୦୦୦ ନୂଆ ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ ଭାରତରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଲେପର କଲୋନି ତିଆରି କରି ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ରଖାଯାଉଛି; ଓ ଶହ ଶହ ଅଛି ଚୀନ ଦେଶରେ;  ଓ ଆଫ୍ରିକାରେ ଅଛି । ଯାହାହେଉ, ଅନେକ କଲୋନି ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲାଣି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଲିସମାନିଆସିସ

**ଲିସମାନିଆସିସ** ବା **ଲିସମାନିଓସିସ** (ଇଂରାଜୀରେ ଯଥାକ୍ରମେ  **Leishmaniasis** କିମ୍ବା  **leishmaniosis**)  ଏକ  ରୋଗ  ଯାହା ଏକ ପ୍ରୋଟୋଜୋଆ ପରଜୀବୀ ଜିନସ ଲିସମାନିଆଦ୍ୱାରା ହୁଏ ଓ ଏହା କେତେକ ପ୍ରକାର  ସ୍ୟାଣ୍ଡଫ୍ଲାଇ କାମୁଡିଲେ ବ୍ୟାପେ ।  ଚର୍ମ ଲିସମାନିଆସିସରେ ଚର୍ମରେ ଘାଆ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଝିଲ୍ଲୀଚର୍ମରେ ଚମ, ପାଟି ଓ ନାକରେ ହୁଏ । ଭିସେରାଲ ରୋଗରେ ଆରମ୍ଭରୁ ଚର୍ମରେ ହୁଏ ଓ ପରେ ଜ୍ୱର ହୁଏ, ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା କମିଯାଏ, ପ୍ଲୀହା ଓ ଯକୃତ ବଢ଼ିଯାଏ ।  ବା ମିଲ୍‌ଟେଫୋସିନ ଦିଆଯାଏ ।   ଚର୍ମ ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ପାରୋମୋମାଇସିନ, ଫ୍ଲୁକୋନାଜୋଲ କିମ୍ବା ପେଣ୍ଟାମିଡିନ ଦିଆଯାଏ । 

ଅଧୁନା ୧୨ ନିୟୁତ ଲୋକ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ୯୮ଟ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୨ନିୟୁତ ନୂଆ ରୋଗୀ ରୋଗ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏସିଆ, ଆଫ୍ରିକା, ଦକ୍ଷିଣ ତ‌ଥା ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପର ୨୦୦ ନିୟୁତ ଲୋକ ବାସକରନ୍ତି । ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ କେତେକ ଔଷଧ ପାଇଁ ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଚ.ଓ. (World Health Organization) କନସେସନ କରେଇଛି ।  ଏହି ରୋଗ କେତେକ ପଶୁଙ୍କ ଦେହାରେ ହୁଏ ଯଥା କୁକୁର (dogs) ଓ ରୋଡେଣ୍ଟ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ତାରାଶଙ୍କର ବନ୍ଦୋପାଧ୍ୟାୟ

**ତାରାଶଙ୍କର ବନ୍ଦୋପାଧ୍ୟାୟ** (୨୩ ଜୁଲାଇ ୧୮୯୮ - ୧୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୧) ଜଣେ ବଙ୍ଗଳା ଔପନ୍ୟାସିକ ଥିଲେ । ସେ ୬୫ ଗୋଟି ଉପନ୍ୟାସ, ୫୩ ଗୋଟି ଗପବହି, ୧୨ ଗୋଟି ନାଟକ, ୪ ଗୋଟି ରଚନା, ୨ ଗୋଟି ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ରଚନା କରଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ସେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ, ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ । 
## ରଚନାବଳୀ 
ବନ୍ଦୋପାଧ୍ୟାୟ ନିଜ ସମସାମୟିକ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ କାଳର ଚିତ୍ରଣ କରି ଉପନ୍ୟାସ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପମାନ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରଚନାବଳୀ "ବଙ୍ଗଶ୍ରୀ" ଓ "ପ୍ରବାସୀ" ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ସୁକୁମାର ସେନଙ୍କ ମତ ରେ:  ବାନାର୍ଜୀ ତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳିକ ଗପ ଓ ଉପନ୍ୟାସମାନଙ୍କରେ ଖୁବ ଆନନ୍ଦିତ ଲାଗନ୍ତି । ସେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ବୀରଭୂମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଓ ପରିବେଶକୁ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ । ତାଙ୍କ କଥା ଓ କାହାଣୀ ଅତି ମନଲୋଭା ।

### କବିତା
**ତ୍ରିପାତ୍ର* (୧୯୨୬)
## ଆଧାର
## ଅଧିକ ପଠନ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଲୋକ
ଲେପ୍ଟୋସ୍ପାଇରୋସିସ୍

**ଲେପ୍ଟୋସ୍ପାଇରୋସିସ୍** (ଇଂରାଜୀରେ **Leptospirosis**) ବା କ୍ଷେତ୍ର ଜ୍ୱର (ଇଂରାଜୀରେ **field fever**), ବା ମୂଷା ଧରାଳିଙ୍କ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ (ଇଂରାଜୀରେ '''rat catcher's yellows**), ବା ପ୍ରିଟିବିଆଲ ଜ୍ୱର (ଇଂରାଜୀରେ **pretibial fever'*) ଏକ ପ୍ରକାର ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ଠିପି ଖୋଲିବା କର୍କସ୍କ୍ରୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜୀବାଣୁ ଲେପ୍ଟୋସ୍ପାଇରାଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ସାମାନ୍ୟ ମୁଣ୍ଡବଥା, ଜ୍ୱର ଓ ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତଣାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରୋଗ ଗମ୍ଭୀର ହେଲେ ଫୁସଫୁସରୁ ରକ୍ତ କ୍ଷରଣ ହୁଏ ଓ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ ହୋଇପାରେ । ଫୁସଫୁସରେ ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ତାହାକୁ ଗମ୍ଭୀର ଫୁସଫୁସୀୟ ରକ୍ତସ୍ରାବ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହୁହାଯାଏ ।   ଉଭୟ ଗୃହପାଳିତ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପିପାରେ । ମାନବ ଦେହର ଚର୍ମ, ଆଖି, ପାଟି ଓ ନାକର ଖଣ୍ଡିଆ ସ୍ଥାନ ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁ ମୁତ୍ର କିମ୍ବା ମୂତ୍ର ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ବା ମୃତ୍ତିକା  ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କର ସ‌ହରରେ ବାସକରୁଥିବା ଚାଷୀ ଓ ଗରିବ ଲୋକମାନେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ଭୋଗନ୍ତି ।

ମାନବ ଶରୀରରେ ୧୩ ଜେନେଟିକ୍ ଟାଇପର *ଲେପ୍‌ଟୋସ୍ପାଇରା'' ରୋଗ କରାଇପାରନ୍ତି । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କର ସ‌ହରରେ ବାସକରୁଥିବା ଚାଷୀ ଓ ଗରିବ ଲୋକମାନେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ଭୋଗନ୍ତି । ଏହି ରୋଗର ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟାର ସଠିକତା ଜଣାପଡ଼ୁନାହିଁ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସୌମ୍ୟା ମିଶ୍ର

**ସୌମ୍ୟା ମିଶ୍ର**, ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ଆଇ.ପି.ଏସ(ଭାରତୀୟ ପୁଲିସ ସେବା) ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ପୁଲିସ ସେବାରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟର ଗୃହ ବିଭାଗର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ସେ ପୁଲିସ ବିଭାଗରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦବୀରେ ରହି, ବିଜୟୱାଡ଼ା, କରିମନଗର, ସାଇବରାବାଦ, ବିଶାଖାପାଟଣା, ବିଜୟନଗରମ ଓ ୱାରଙ୍ଗଲ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିସାରିଛନ୍ତି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
କଟକରେ ଜନ୍ମିତ ସୌମ୍ୟା, ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ ସ୍କୁଲ ଓ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପାଠ ପଢ଼ିବା ସହ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସମାଜତତ୍ତ୍ୱରେ ପି.ଏଚ.ଡି ହାସଲ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଜଣେ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ ଓ ଜୁନିୟର ରିସର୍ଚ୍ଚ ସ୍କୋଲାରସିପ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସିଭିଲ ସର୍ଭିସ ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳ ହେବା ପରେ, ସେ ରିସର୍ଚ୍ଚ କାମ ଛାଡି ପୁଲିସ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।। ପିଲାଟିଦିନରୁ ସୋମ୍ୟାଙ୍କର ଜଣେ ଆ.ପି.ଏ.ସ ଅଫିସର ହେବା ଉଚ୍ଛା ଥିଲା।

## ପରିବାର 
ପତି ଦେବବ୍ରତ କଣ୍ଠ ଓ ଦୁଇଟି ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ନେଇ ସୌମ୍ୟାଙ୍କ ପରିବାର । ସୋମ୍ୟାଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପୁଅ।  ଦେବବ୍ରତ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ, ସେ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି । ସୌମ୍ୟାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭଗ୍ନୀ ତଦାଶା ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପୁଲିସ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଓ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ରାଞ୍ଚିରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।

## ଉପାଧୀ ଓ ସମ୍ମାନ
* ପୁଲିସ ପଦକ - ୨୦୧୪
* ଲିଡ଼ ଇଣ୍ଡିଆ ଟେଲିଭିଜନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଠଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନିତ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା
୨୦୧୫

**୨୦୧୫** ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |

## ଘଟଣା 
### ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ 
### ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ 
### ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର 
### ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର 
## ଅଜ୍ଞାତ ତିଥି ଘଟଣା 
## ଜନ୍ମ 
### ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ 
### ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ 
### ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର 
### ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର 
## ମୃତ୍ୟୁ 
### ଜାନୁଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ 
* ୨୭ ଫେବୃଆରୀ: ଗୋପାଳ ଘୋଷ, ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୧ ମଇ ୧୯୨୦)
### ଅପ୍ରେଲ-ଜୁନ 
### ଜୁଲାଇ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର 
### ଅକ୍ଟୋବର-ଡିସେମ୍ବର 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫
ରଜନୀ କୋଠାରୀ

**ରଜନୀ କୋଠାରୀ** (୧୯୨୮ - ୨୦୧୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନୀ, ରାଜନୈତିକ ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ତଥା ଏକାଡେମିକ୍ ଲେଖକ ।
ସେ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନର ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମହାନ ଚିନ୍ତାନାୟକମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣେ । ସେ ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ମାନବ ବିଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଗବେଷଣା ନିମନ୍ତେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଖୋଲା ଯାଇଥିବା ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ଦ ଷ୍ଟଡି ଅଫ୍ ଡେଭଲପିଙ୍ଗ୍ ସୋସାଇଟିଜ୍ (ସି.ଏସ୍.ଡି.ଏସ୍.)ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ।
ଏହାଛଡା ବୁଦ୍ଧିଜୀବି ଓ ସାମାଜିକ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚାର ଆଲୋଚନା ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଲୋକାୟନର ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଥିଲା । ଏହା ଛଡା ସେ ଇଣ୍ଡିଆନ କାଉନସିଲ୍ ଅଫ ସୋସାଲ୍ ସାଇନ୍ସ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ୍ (ଆଇ. ସି. ଏସ୍. ଏସ୍. ଆର୍.), ଇଣ୍ଟର୍ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଫର୍ ଡେଭେଲପ୍ମେଣ୍ଟ୍ ଅଲ୍ଟର୍ନେଟିଭ୍ସ୍ ଓ ପିପୁଲ୍ସ୍ ୟୁନିଅନ୍ ଅଫ ସିଭିଲ ଲିବର୍ଟିଜ (ପି.ୟୁ.ସି.ଏଲ୍.) ଆଦି ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଥିଲେ । ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଲୋକାୟନକୁ ବିକଳ୍ପ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ଭାବରେ ପରିଚିତ ରାଇଟ୍ ଲାଇଭ୍ଲିହୁଡ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

## କର୍ମ ଜୀବନ 
କୋଠାରୀ ନିଜର କର୍ମ ଜୀବନ ବରୋଦାର ମହାରାଜା ସୟାଜୀରାଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଠାରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଇକନୋମିକ ଆଣ୍ଡ ପଲିଟିକାଲ ୱିକ୍ଲୀ ପତ୍ରିକାରେ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ଛଅ ଅଂଶ ବିଶିଷ୍ଟ, ଫର୍ମ ଆଣ୍ଡ ସବଷ୍ଟାନ୍ସ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆନ ପଲିଟିକ୍ସ ନାମକ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖି ପରିଚିତି ଲାଭ କଲେ । ସେ ଏହି ସମୟରେ ସେମିନାର୍ ପତ୍ରିକା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲେଖାଲେଖି ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହାପରେ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ୟାମାଚରଣ ଦୁବେଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ସେ ମସୁରୀସ୍ଥ ନାଶନାଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ କମ୍ୟୁନିଟି ଡେଭେଲପମେଣ୍ଟ୍ର ସହନିର୍ଦ୍ଦଶକ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ସେ ଏସିଆ ଫାଉଣ୍ଡେଶନର ଭାରତ ଚାପ୍ଟରର ମୂଖ୍ୟ ପ୍ରଫେସର ରିଚାର୍ଡ ଏଲ୍. ପାର୍କଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗ୍ରାଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରି ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥ ଇଣ୍ଡିଆନ ଆଡଲ୍ଟ ଏଡୁକେଶନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ର ପରିସରରେ ସି.ଏସ୍.ଡି.ଏସ୍.ର ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହା ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ସିଭିଲ ଲାଇନସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଆସିଲା । ସି.ଏସ୍.ଡି.ଏସ୍.ରେ ଆଶିଷ ନନ୍ଦୀ, ଡି.ଏଲ୍. ସେଠ୍, ରାମାଶ୍ରୟ ରାୟ ଓ ବଶିରୁଦ୍ଦିନ ଅହମଦ ଆଦି ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଠିଆ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମାଜତାତ୍ତ୍ୱିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ କାମର ଅନୁସୃଜନ ଘଟିଲା ।

## ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
* ପଲିଟିକ୍ସ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆ (୧୯୭୦) ।
* ଷ୍ଟେଟ ଏଗେନେଷ୍ଟ ଡେମୋକ୍ରାସୀ: ଇନ ସର୍ଚ୍ଚ ଅଫ ହ୍ୟୁମେନ ଗଭର୍ନାନ୍ସ (୧୯୮୯)।
* ରିଥିଙ୍କିଙ୍ଗ ଡେଭେଲପମେଣ୍ଟ : ଇନ ସର୍ଚ୍ଚ ଅଫ ହ୍ୟୁମେନ ଅଲଟର୍ନେଟିଭ୍ସ ।
* କମ୍ୟୁନାଲିଜମ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆନ ପଲିଟିକ୍ସ( ୧୯୯୮) ।
* ମେମୁଆର୍ସ :ଅନିଜି ଇଜ ଦ ଲାଇଫ ଅଫ ଦ ମାଇଣ୍ଡ (୨୦୦୨)। 
* ରିଥିଙ୍କିଙ୍ଗ ଡେମୋକ୍ରାସୀ (୨୦୦୫)।

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
*Centre for the Study of Developing Societies, Official Website
* Lokayan - Dialogue of the people, website 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମୃତ୍ୟୁ