open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଆଡାରା ଭାଷା

ଆଡାରା ଭାଷା (Adara), (ଯାହା: ଏଡା କିମ୍ବା କାଡାରା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ), ନାଇଜେରିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା। ଏହା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ପ୍ଲାଟିଉ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଂଶ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଡାରା ଜାତିଗତ ସମୁଦାୟ ଦ୍ୱାରା କଥିତ। ଆଡାରା ଲୋକମାନେ ପ୍ରଧାନତଃ ନାଇଜେରିଆର କାଦୁନା ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ନାଇଜର ରାଜ୍ୟର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରନ୍ତି। “ଆଡାରା” ଶବ୍ଦଟି ଭାଷା ଓ ଜାତିଗତ ପରିଚୟ ଉଭୟକୁ ସୂଚିତ କରେ।

କିଛି ଅନୁମାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଡାରା ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୫,୦୦,୦୦୦ ଅଟେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୮୦ ଶତାଂଶ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି,ଯେତେବେଳେ କିଛି ଲୋକ ଇସ୍ଲାମ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଧାର୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିବେଶ ଏହି ଭାଷାର ସାଂସ୍କୃତିକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।

## ଭାଷା ପରିବାର ଓ ବର୍ଗୀକରଣ
ଆଡାରା ଭାଷା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର ଅଂଶ, ଯାହା ଆଫ୍ରିକାର ସର୍ବବୃହତ୍ ଭାଷା ପରିବାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା ଅଟଲାଣ୍ଟିକ–କଙ୍ଗୋ ଶାଖା ଓ ବେନୁଏ–କଙ୍ଗୋ ଉପଶାଖାର ଅଧୀନରେ ଥିବା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ପ୍ଲାଟିଉ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଶାମିଲ। ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ପ୍ଲାଟିଉ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ନାଇଜେରିଆର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥିତ ଓ ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ଜାତିଗତ ସମୁଦାୟଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ଏହି ଭାଷାର ଗଠନ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ଲାଟିଉ ଭାଷାମାନଙ୍କ ସହିତ କିଛି ସାମ୍ୟ ରଖିଥାଏ। ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ପରିବାରର ଅନେକ ଭାଷା ପରି, ଆଡାରା ଭାଷାରେ ବିଶେଷ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ସ୍ୱରାଧାରିତ ଧ୍ୱନି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

## ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ
ଆଡାରା ଭାଷା ପ୍ରଧାନତଃ କାଦୁନା ରାଜ୍ୟର କାଚିଆ ଓ କାଜୁରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ଅଞ୍ଚଳ ଭିତରେ କଥିତ। ଏହା ସହିତ ଚିକୁନ ଓ କାଗାର୍କୋ ଅଞ୍ଚଳର କିଛି ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଦେଖାଯାଏ। ନାଇଜର ରାଜ୍ୟର ପାଇକୋରୋ ଓ ମୁନ୍ୟା ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଆଡାରା ଭାଷା କଥିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ନାଇଜେରିଆର ମିଡଲ ବେଲ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳର ଅଂଶ। ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର ଆଡାରା ଭାଷାକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାର ରୂପ ଦେଇଛି।

## ଉପଭାଷା
ଆଡାରା ଭାଷାର ଅନେକ ଉପଭାଷା ରହିଛି। ପ୍ରମୁଖ ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – ଆଡାରା ଉପଭାଷା, ଏନେଜେ, ଆଡା, ଏଖ୍ୱା ଏବଂ ଆଜିୟା। କିଛି ଗବେଷକ, ବିଶେଷକରି ବ୍ଲେଞ୍ଚ, ୨୦୧୯, ଏଡା, ଏଡ୍ରା ଏବଂ ଏନେଜେକୁ ମଧ୍ୟ ଉପଭାଷା ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଶବ୍ଦକୋଷ ଓ ବ୍ୟାକରଣରେ ଛୋଟ-ମୋଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରଖିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ଆଡାରା ଭାଷାର ଅଂଶ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

## ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ
##### ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି
##### ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ
## ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ଆଡାରା ଭାଷା ଆଡାରା ଲୋକଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ମୂଳ ଆଧାର। ପାରମ୍ପରିକ ଗୀତ, ଲୋକକଥା, ଧାର୍ମିକ ଆଚାର-ବିଚାର ଓ ସାମାଜିକ ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଜନ୍ମରୁ ପ୍ରଜନ୍ମକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ଗ୍ରାମ୍ୟ ସମୁଦାୟରେ ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ ସଂଯୋଗ ଭାଷା ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ।

ତଥାପି, ନାଇଜେରିଆର ଆଧିକାରିକ ଭାଷା ଇଂରାଜୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳୀୟ ଭାଷାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଆଡାରା ଭାଷାର ବ୍ୟବହାର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ କମିପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ଭାଷାଟିର ସଂରକ୍ଷଣ, ଲିପିବଦ୍ଧକରଣ ଓ ଶିକ୍ଷାମୂଳକ ପ୍ରଚାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।

ସମଗ୍ରରୁପେ, ଆଡାରା ଭାଷା ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଅଟେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା
ଭି. ଏସ୍. ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖା

**ଭି. ଏସ୍. ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖା** (ଜନ୍ମ ୧୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା ଓ ପୂର୍ବତନ ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭାଣ୍ଟ। ସେ ଜନତା ପାର୍ଟି ର ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟ ଇଉନିଟ୍‌ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ, ଯାହା ୧୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୩ରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ସହିତ ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଏମ୍ ଜି ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍‌ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଦ୍ୱିତୀୟ ମହିଳା କଲେକ୍ଟର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ; ୧୯୫୧ ବ୍ୟାଚର ଆନ୍ନା ରାଜମ ମାଲହୋତ୍ରା ପରେ ସେ ଏହି ପଦବୀରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ଅନ୍ନା ରାଜମ ମାଲହୋତ୍ରା ଦେଶର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଆଇଏଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ଓ କଲେକ୍ଟର ଥିଲେ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖାଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୪  ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୭ ରେ ତତ୍କାଳୀନ ମଦ୍ରାସ୍ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଦିନ୍ଦିଗୁଳରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ମଦ୍ରାସ୍‌ରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମାଡ୍ରାସର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ହୋଇ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।

## ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭିସ୍ ଜୀବନ 
ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖା ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ୧୯୭୩ ରୁ ୧୯୭୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଚେଙ୍ଗାଲପଟ୍ଟୁ ଓ ଚେରନମହାଦେବୀର ସବ୍-କଲେକ୍ଟର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ୧୯୭୬ ରୁ ୧୯୮୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସିଭିଲ୍ ସପ୍ଲାଇଜ୍ କର୍ପୋରେସନ୍‌ର ସାଧାରଣ ପ୍ରବନ୍ଧକ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବିଭାଗର ଉପ-ସଚିବ ଥିଲେ।

୧୯୮୦ରୁ ୧୯୮୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପ୍ରଥମେ ସାଉଥ୍ ଆର୍କଟ୍ ଓ ପରେ ମଦୁରାଇର ଜିଲ୍ଲାପାଳ (ଡିଷ୍ଟ୍ରିକ୍ଟ କଲେକ୍ଟର) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୫ରୁ ୧୯୮୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାମିଳନାଡୁର ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ। ୧୯୮୮ ରୁ ୧୯୯୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାମିଳନାଡୁ ମହିଳା ବିକାଶ କର୍ପୋରେସନ୍‌ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ୧୯୯୧ରୁ ୧୯୯୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାମିଲନାଡୁ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ କର୍ପୋରେଶନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପ୍ରବନ୍ଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ। ସେ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭିସ୍ ପଦବୀରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

## ଏସିଡ଼ ଆକ୍ରମଣ 
ଟିଆଇଡିସିଓ (TIDCO) ର ପ୍ରବନ୍ଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ସମୟରେ, ସେ ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜୟଲଳିତାଙ୍କ ବିନିବେଶ ନୀତିର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ଏହାର ପରିଣାମରୂପେ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ଚେନ୍ନାଇର ଏଗମୋର୍‌ରେ ସେ ଏସିଡ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
୧୯୯୨ ମସିହାରେ ଆମ୍ଲ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖା ଜନତା ପାର୍ଟିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହିବର୍ଷରୁ ତାମିଳନାଡୁ ଇଉନିଟ୍‌ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ ମଦୁରାଇ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଫଳ ହୋଇପାରିନଥିଲେ।

ସେହି ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ ଦ୍ରାବିଡ ମୁନ୍ନୀତ୍ର କାଜଘାମ ର ଏମ୍ କେ ଷ୍ଟାଲିନଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଚେନ୍ନାଇ କର୍ପୋରେସନ୍‌ର ମେୟର ପଦବୀ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସେ ମାଇଲାପୋର୍ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହୋଇ 2,897 ମତ ପାଇ ପଞ୍ଚମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ।

ସେ ସୁବ୍ରମନ୍ୟମ ସ୍ୱାମିଙ୍କ ନିକଟ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟନ୍ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିରାଟ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ସଂଗମ (ଭିଏଚଏସ୍) ର ତାମିଳନାଡୁ ରାଜ୍ୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ଜନ୍ମ
ବୈଶାଳୀ ଡ଼ାଲମିଆ

**ବୈଶାଳୀ ଡ଼ାଲମିଆ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ କମ୍ପାନୀ M L Dalmiya & Co. Ltd**.** ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା। ସେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭାର ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟା। ୨୦୧୬ ରୁ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବାଲି ବିଧାନସଭା ଆସନ ର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରଶାସକ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ଜଗମୋହନ ଡ଼ାଲମିଆ ଙ୍କ କନ୍ୟା।

୨୦୧୬ ମସିହାରେ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ସେହି ବର୍ଷରେ ବାଲି ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ଟିକେଟ୍ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୨ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୧ ରେ ଦଳବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅଭିଯୋଗରେ ବୈଶାଳୀ ଡାଲମିଆଙ୍କୁ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା। ୩୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୧ ରେ ସେ **ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି** ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଅମିତ ଶାହା ଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରାଜୀବ ବାନର୍ଜୀ, ପ୍ରବୀର ଘୋଷାଳ, ରଥିନ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ରୁଦ୍ରନୀଲ ଘୋଷ ମଧ୍ୟ ଭାଜପାରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।

ସେ ୨୦୨୧ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବାଲି ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାଜପା ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଡା. ରାଣା ଚାଟର୍ଜୀଙ୍କ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ବିବାଦ 
୧୩ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୫ ରେ କଲକାତା ଲେଦର କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଟ୍ୟାନର୍ସ ଆସୋସିଏସନ୍ **ଏ***ମ୍ ଏଲ ଡାଲମିଆ ଏଣ୍ଦ କୋ***.** ଓ ତାହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଠକେଇ ଏବଂ ଧନର ଦୁରୁପଯୋଗ ଅଭିଯୋଗ ରଖିଥିଲା। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶାଳୀ ଦାଲମିଆ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଅଭିଷେକ ଦାଲମିଆ ଥିଲେ। ସାଧାରଣ ସଚିବ ଇମ୍ରାନ ଆହମେଦ ଖାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ପୋଲିସ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ସ୍ଥଳ ପରିଦର୍ଶନ କରି ଅଭିଯୋଗକୁ ଏଫ୍‌ଆଇଆର୍‌ (ନଂ ୯୦/୧୫) ରୂପେ ରଜିଷ୍ଟର କରିଥିଲା।

୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୧ ରେ ସେତେବେଳେର ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ନିର୍ବାଚନ ଏଜେଣ୍ଟ ରାଣା ଚଟର୍ଜୀ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରି ବୈଶାଳୀ ଦାଲମିଆଙ୍କ ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ରରେ ଆପରାଧିକ ପୂର୍ବଇତିହାସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ଲୁଚାଇଥିବା ଓ ଯଥାର୍ଥ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇନଥିବା ବିଷୟରେ କାର୍ଯ୍ୟନୁଷ୍ଠାନ ନେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୯ ଜନ୍ମ
ଭାବନା ଗୌର

**ଭାବନା ଗୌର** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ର ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟା। ସେ ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟି ର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀର ସପ୍ତମ ବିଧାନସଭାରେ ପାଲାମ ବିଧାନସଭା ଆସନର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ୨୦୨୫ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ, ୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ ରେ ଭାବନା ଗୌର ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ୧ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୫ ରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ଭାଜପାର ଜାତୀୟ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ପ୍ରଭାରୀ ବୈଜୟନ୍ତ ପଣ୍ଡା ଓ ରାଜ୍ୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବିରେନ୍ଦ୍ର ସଚଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ଦିଲ୍ଲୀର ଶାସନ ଗାଦିରେ ଅସୀନ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ନେତ୍ରୀ ଭାବନା ଗୌର ଉକ୍ତ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପରିଚିତ ମୁହଁ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୦୧୫ ମସିହାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଲଗାତାର ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଛନ୍ତି। 

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଭାବନା ଗୌର ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ରୋହତକରେ ନିଜ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିଥିଲେ। ସେ କଳା ସ୍ନାତକ (ବି.ଏ.) ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ସ୍ନାତକ (ବି.ଏଡ୍.) ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସେ ମଧୁ ବିହାର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଭାଜପା ଟିକେଟ୍‌ରେ ଏମ୍‌ସିଡି କାଉନ୍ସିଲର୍ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୩ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରି ୨୬.୭୯% ମତ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ଚାରିଥରର ଭାଜପା ବିଧାୟକ ଧର୍ମ ଦେବ ସୋଲଙ୍କୀଙ୍କ ପଛରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ।

୨୦୧୫ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଧର୍ମ ଦେବ ସୋଲଙ୍କୀଙ୍କୁ ୩୦,୮୪୯ ମତ (୨୦.୯୦%) ର ମତ ପାର୍ଥକ୍ୟରେ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ଷଷ୍ଠ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭାରେ ତାଙ୍କର ବିଧାୟକ ଭାବେ ଏହା ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଥିଲା। ୨୦୨୦ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

### ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ (୨୦୧୫–୨୦୨୦) 
୨୦୧୫ ରୁ ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଷଷ୍ଠ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭାରେ ପାଲମ ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ।

### ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ (୨୦୨୦–୨୦୨୫) 
୨୦୨୦ ରୁ ୨୦୨୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସପ୍ତମ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭାରେ ପାଲମ ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ।

### ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭାର କମିଟି ନିଯୁକ୍ତି 
* ସଦସ୍ୟା (୨୦୨୨–୨୦୨୩), ପବ୍ଲିକ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ସ କମିଟି
* ସଦସ୍ୟା (୨୦୨୨–୨୦୨୩), ଗଭର୍ଣ୍ଣମେଣ୍ଟ ଅଣ୍ଡରଟେକିଂସ୍ କମିଟି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୦ ଜନ୍ମ
ସାଗରିକା ଘୋଷ

**ସାଗରିକା ଘୋଷ** (ବଙ୍ଗଳା ଉଚ୍ଚାରଣ: [ʃagorika ɡʱoʃ]; ଜନ୍ମ ୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାଂସଦ, ସାମ୍ବାଦିକା, ସ୍ତମ୍ଭକାର ଏବଂ ଲେଖିକା। ସେ ୧୯୯୧ ମସିହାରୁ ସାମ୍ବାଦିକତାରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଦ ଟାଇମସ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ, ଆଉଟଲୁକ ଏବଂ ଦ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍‌ସପ୍ରେସ୍‌ ସହ କାମ କରିଛନ୍ତି। ସେ BBC World ର ‘Question Time India’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରାଇମ୍ ଟାଇମ୍ ଆଙ୍କର୍ ଥିଲେ ଏବଂ ସି ଏନ୍ ଏନ୍-ଆଇ ବି ଏନ୍ ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଇମ୍ ଟାଇମ୍ ଆଙ୍କର୍ ସହ ଉପ-ସମ୍ପାଦିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ଘୋଷ ସାମ୍ବାଦିକତାରେ ଅନେକ ସମ୍ମାନ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଦୁଇଟି ଉପନ୍ୟାସ ରଚନା କରିଥିବା ସହିତ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ଜୀବନୀ- ''Indira: India's Prime Minister* ର ଲେଖିକା। ୨୦୧୪ ରୁ ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ *The Times of India'' ର କନସଲ୍ଟିଙ୍ଗ ଏଡିଟର୍ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ। ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ସେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ଙ୍କ ଜୀବନୀ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

## ଶିକ୍ଷା 
ଘୋଷ ଦିଲ୍ଲୀର Delhi Public School, R. K. Puram ରେ ପାଠପଢ଼ା କରିଥିଲେ ଏବଂ St. Stephen's College, Delhi ରୁ ଇତିହାସରେ ବି.ଏ. ଡିଗ୍ରୀ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ସେ Rhodes Scholarship ପାଇଥିଲେ। ସେ Magdalen College, Oxford ରୁ ଆଧୁନିକ ଇତିହାସରେ ବି.ଏ. ଏବଂ St Antony's College, Oxford ରୁ ଏମ୍.ଫିଲ୍. ଡିଗ୍ରୀ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।

## କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
୧୯୯୧ ରୁ ସେ *The Times of India*, *Outlook* ପତ୍ରିକା ଏବଂ *The Indian Express* ରେ ସାମ୍ବାଦିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ସେ CNN-IBN ରେ ଉପ-ସମ୍ପାଦିକା ଏବଂ ପ୍ରାଇମ୍ ଟାଇମ୍ ଆଙ୍କର୍ ଥିଲେ। ୨୦୧୪ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ସେ ଏହି ଚ୍ୟାନେଲରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସେ ‘Question Time India’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ସଂଚାଳିକା ହେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଲେଖା ଓ ପ୍ରସାରଣ ତାଙ୍କୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଥିଲା, ଯଦିଓ ଡାହାଣପନ୍ଥୀ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ତରଫରୁ କିଛି ସମାଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା।

୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲ (ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି) ସହ ଟ୍ୱିଟର୍ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିଥିଲେ, ଯାହା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତାଙ୍କ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ପ୍ରଥମ ଉଦାହରଣ ଥିଲା। ୫ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୪ ରେ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିସ (ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ) ଦ୍ୱାରା CNN-IBN ଅଧିଗ୍ରହଣ ପରେ ସେ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
୨୦୧୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ‘Question Time Didi’ (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ସହ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନା) ‘Best Public Debate Show’ ପାଇଁ NT ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଥିଲା। ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ସେ GR8-ITA ‘Excellence in Journalism’ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ। ୨୦୦୫ ମସିହାରେ FICCI Ladies Organisation ତରଫରୁ ‘Excellence in Journalism (Aparajita Award)’ ରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୧୨ ମସିହାରେ ସେଇଣ୍ଟ ଷ୍ଟିଫେନ୍‌ସ କଲେଜ ତରଫରୁ ‘CF Andrews Distinguished Alumnus Award’ ପାଇଥିଲେ। ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଟେଲିଭିଜନ ଅକାଦମି (ITA) ତରଫରୁ ‘Best Anchor Award’ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ‘The Rhodes Project’ ତାଙ୍କୁ ୧୩ ଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହିଳା ରୋଡସ୍ ସ୍କଲାରମାନଙ୍କ ତାଲିକାରେ ସମ୍ମିଳିତ କରିଥିଲା। ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ସେ C.H. Mohammed Koya National Award (ସାମ୍ବାଦିକତା) ପାଇଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୪ ଜନ୍ମ
ଆଡେଲେ ଭାଷା

ଆଡେଲେ ଭାଷା, (ଯାହା: ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଗିଡିରେ ନାମରେ ପରିଚିତ, ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାର ଘାନା ଓ ଟୋଗୋର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ହୁଏ। ଏହା ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ଭାଷା ପରିବାରର କ୍ୱା ଶାଖାର ଏକ ଭାଷା, ଯାହା ଭୌଗୋଳିକ ଭାବରେ ଘାନା-ଟୋଗୋ ମାଉଣ୍ଟେନ୍ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଶାମିଲ। ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଏହି ଭାଷାମାନଙ୍କୁ ଟୋଗୋରେମ୍ନାଣ୍ଟ ଭାଷା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଆଡେଲେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଭାଷାକୁ ଗିଡିରେ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହି ଭାଷାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ଶବ୍ଦଗଠନ ନିଜର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଚରିତ୍ରକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ। ଆଡେଲେ ଭାଷା କ୍ୱା ଶାଖାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ଓ ନାଇଜର–କଙ୍ଗୋ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ଭାଷାମାନଙ୍କ ସହିତ ଧ୍ୱନି, ଶବ୍ଦକୋଷ ଓ ବ୍ୟାକରଣରେ କିଛି ସାମ୍ୟ ରଖେ।

ଆଡେଲେ ଭାଷାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକ ସାହିତ୍ୟ, କଥାକଳା ଓ ଉପକଥା ଗୁଡିକୁ ପ୍ରଜନ୍ମରୁ ପ୍ରଜନ୍ମକୁ ପ୍ରଚାର କରାଯାଏ। ଏହି ଭାଷା ଆଡେଲେ ସମୁଦାୟର ସାମାଜିକ ଏକତା, ପରମ୍ପରାଗତ ମୂଲ୍ୟ ଓ ଧାର୍ମିକ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଭାଏ। ଏହି ଲୋକ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

## ଲିପି ଓ ଲେଖା ପ୍ରଣାଳୀ
ଘାନାରେ Ghana Institute of Linguistics, Literacy and Bible Translation (GILLBT) ଆଡେଲେ ଭାଷା ପାଇଁ ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଲିପି ଉନ୍ନତ କରିଛି। ଏହି ଲିପିର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା ବାଇବେଲକୁ ଆଡେଲେ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିବା। ଏହି ଲିପି ଆଡେଲେ ଭାଷାର ଉଚ୍ଚାରଣ, ସ୍ୱର, ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣ ସଠିକ ଭାବରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରିଥାଏ। ଲେଖା ପ୍ରଣାଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷା, ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସହଜ କରେ।

## ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରସାର
ଆଡେଲେ ଭାଷା ଆଡେଲେ ଲୋକଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ମୂଳ ଆଧାର। ପାରମ୍ପରିକ ଗୀତ, ନାଟକ, ଲୋକକଥା, ଉତ୍ସବ ଓ ଧାର୍ମିକ ଆଚାର ଏହି ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଜନ୍ମରୁ ପ୍ରଜନ୍ମକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ଏହି ଭାଷା ଆଡେଲେ ସମୁଦାୟର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ମୁଖ୍ୟ ସଂଯୋଗ ମାଧ୍ୟମ ଅଟେ। ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ କମିଛି, ତେବେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଲିପିବଦ୍ଧ ପ୍ରଚାର ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖାଯାଉଛି।

## ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ
ଆଡେଲେ ଭାଷା ଘାନାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଟୋଗୋର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କଥିତ। ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର ଆଡେଲେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଯୋଗ ଓ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

## ଲେଖିବା ପ୍ରଣାଳୀ
ଘାନାରେ, ଘାନାର ଭାଷାବିଜ୍ଞାନ, ସାକ୍ଷରତା ଏବଂ ବାଇବଲ ଅନୁବାଦ ସଂସ୍ଥାନ (GILLBT) ବାଇବଲକୁ ଆଡେଲେରେ ଅନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ବିକଶିତ କରିଥିଲା।

ଟୋଗୋରେ ବ୍ୟବହୃତ ଆଡେଲେ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ମୂଳତଃ ସମାନ, ତଥାପି ରୋଙ୍ଗିଅର୍ ତାଙ୍କ ଆଡେଲେ-ଫରାସୀ ଅଭିଧାନର ସୂଚୀରେ କମ୍ ଡିଗ୍ରାଫ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

## ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି ଓ ସଂରକ୍ଷଣ
ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ଏବଂ ନୂତନ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଚାର ଅତି ଆବଶ୍ୟକ। GILLBT ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଲିପିବଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଆଡେଲେ ସମୁଦାୟର ଐତିହ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତିକ ଧନ ଏବଂ ଭାଷାର ଅମୂଲ୍ୟ ଧନକୁ ସ୍ଥାୟୀ ରଖିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

## ଅଧିକ ପଢନ୍ତୁ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜାଧବ

**ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜାଧବ** (ଜନ୍ମ ପ୍ରାୟ ୧୯୬୪) ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବମ୍ବେ ନଗରରୁ ଜଣେ ଶିବ ସେନା ନେତ୍ରୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୯ ରୁ ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜଧାନୀ ମୁମ୍ବାଇର ମହାପୌର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ଏବଂ ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ (ବିଏମସି)ର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିଭାଇଥିଲେ। ବିଏମସି ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ସମ୍ପନ୍ନ ନଗର ନିଗମ ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେ ୧୯୯୨ ରୁ ୨୦୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗାତାର ଛଅ ମିୟାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନର କର୍ପୋରେଟର ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଜାଧବଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କୋଙ୍କଣ ଅଞ୍ଚଳର ସାଙ୍ଗମେଶ୍ୱର। ସେ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଅଧିଗତ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଶ୍ରୀଧର ଜାଧବଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ— ପବନ ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ ସାଗର ଅଛନ୍ତି। ସେ ପରେଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ମୁକୁନ୍ଦ ଜାଧବ, ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କର୍ପୋରେଟର ଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପରିବାର “ମନୋହର ଡେକୋରେଟର୍ସ” ଏବଂ ଏକ ଟ୍ରାଭେଲ ଏଜେନ୍ସି ଚଳାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି। ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ବିଏମସିରେ ନିର୍ବାଚିତ ସବୁଠାରୁ ସମ୍ପନ୍ନ କର୍ପୋରେଟରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଜଣେ ଥିଲେ।

ରାଜନୈତିକ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଜାଧବ ତାଙ୍କ “ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପରିଧାନ” ଏବଂ “ଫ୍ୟାଶନ ଜ୍ଞାନ” ପାଇଁ ପରିଚିତ, ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କର ସୁଚିତ୍ର କପାସ ଶାଡ଼ୀ ପାଇଁ।

ଜାଧବ ବିଏମସିର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବଜାର କମିଟି, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କାମ କରିଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ଥାୟୀ କମିଟି ଏବଂ ସୁଧାର କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ସେ ୱାର୍ଲ୍ଡ ମେୟର ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ୨୫ ଜଣ ଅନ୍ତିମ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ।

## ଧାରଣ କରିଥିବା ପଦବୀ 
* ୧୯୯୨: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନରେ କର୍ପୋରେଟର (ପ୍ରଥମ ମୟାଦ)
* ୧୯୯୭: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନରେ ପୁନର୍ନିର୍ବାଚିତ କର୍ପୋରେଟର (ଦ୍ୱିତୀୟ ମିୟାଦ)
* ୨୦୦୨: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନରେ ପୁନର୍ନିର୍ବାଚିତ କର୍ପୋରେଟର (ତୃତୀୟ ମିୟାଦ)
* ୨୦୦୭: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନରେ ପୁନର୍ନିର୍ବାଚିତ କର୍ପୋରେଟର (ଚତୁର୍ଥ ମିୟାଦ)
* ୨୦୦୯–୨୦୧୨: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନର ମହାପୌର
* ୨୦୧୨: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନରେ ପୁନର୍ନିର୍ବାଚିତ କର୍ପୋରେଟର (ପଞ୍ଚମ ମିୟାଦ)
* ୨୦୧୭: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନରେ ପୁନର୍ନିର୍ବାଚିତ କର୍ପୋରେଟର (ଷଷ୍ଠ ମିୟାଦ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୪ ଜନ୍ମ
ସରୋଜ ଖାପର୍ଦେ

**ସରୋଜ ଖାପର୍ଦେେ** ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ। ଖାପର୍ଦେ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ପାଞ୍ଚ ଥର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ସମୟର ସାଂସଦ ଥିଲେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ନଜମା ହେପତୁଲାଙ୍କ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଛଅଟି ମିଆଦ ସେବା କରିଥିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନିକଟ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଯାତ୍ରାରେ ସାଥୀ ହୋଇଥିଲେ।

## ଜୀବନୀ ଓ ରାଜନୀତିକ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ଖାପର୍ଦେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ। ସେ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ 1972–1974, 1976–1982, 1982–1988, 1988–1994 ଓ 1994–2000 ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ମିଆଦରେ ସେବା କରିଥିଲେ । 1986 ରୁ 1989 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତ ସରକାରର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରାଜ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ କରିଥିଲେ। 1994 ରୁ 2000 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାଜ୍ୟ ସଭାର ଉପ-ସଭାପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ। 1982–1984 ମଧ୍ୟରେ ସେ ହାଉସ୍ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଥିଲେ। 1996–1998 ମଧ୍ୟରେ ସେ ସରକାରୀ ଆଶ୍ୱାସନ ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଏବଂ 1996 ଓ 1998–2000 ମଧ୍ୟରେ ଉପନିୟମ ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଥିଲେ।

ଖାପର୍ଦେ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ୨୮ଟି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଦସ୍ୟ ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ତଥ୍ୟ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଅଟେ।

୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ “ଗୃହିଣୀମାନଙ୍କ (ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାପ୍ତାହିକ ଛୁଟି) ବିଲ୍” ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏହି ବିଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ପ୍ରଥା, ପରମ୍ପରା କିମ୍ବା ରୀତିନୀତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ, ବିଶେଷତଃ ପରିବାରମୁଖ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହିଣୀଙ୍କୁ ସପ୍ତାହର ଗୋଟିଏ ଦିନ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଛୁଟି ନିବାଚନ କରିବାକୁ କହିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ବିଶ୍ରାମ ନେବେ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁଯାୟୀ ଦିନଟି ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ। ଏହି ଦିନରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୃହଦାୟିତ୍ୱ ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ରହିବ। ବିଲ୍‌ରେ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବାଧିକ 1000 ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜରିମାନା ଦେବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆଲୋଚନା ଓ ଭାରତୀୟ ପରିବାର ପରିବେଶରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟୋଗିକ ଭାବେ ଲାଗୁ କରିବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ମନେ ହେବାରୁ ବିଲ୍‌ଟି ପାସ୍ ହୋଇପାରିନଥିଲା।

୧୯୮୭ ମସିହାରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ “Indian Medical Council Act, 1956” ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଶରେ ଚିକିତ୍ସା ଶିକ୍ଷାର ମାନଦଣ୍ଡରେ ଏକରୂପତା ଆଣିବା ଓ ମେଡିକାଲ୍ କଲେଜଗୁଡ଼ିକର ଭର୍ତ୍ତି, ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଓ ସ୍ଥାପନା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କିମ୍ବା ମେଡିକାଲ୍ କାଉନ୍ସିଲ୍‌ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଥିଲା। ବିଲ୍‌ରେ ଭାରତରେ ଚିକିତ୍ସା ପେଶାର ନିୟମନ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଥିଲା।

୧୯୯୫ ମସିହାରେ ସେ “ମହିଳାଙ୍କୁ ଅଶ୍ଳୀଳ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶନ (ନିଷେଧ) ଅଧିନିୟମ, ୧୯୮୬” ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୧ ଜନ୍ମ
ସୁଚିସ୍ମିତା ମୌର୍ଯ୍ୟ

**ସୁଚିସ୍ମିତା ମୌର୍**ଯ୍ୟ ଭାରତର ଜଣେ ରାଜନୀତିଜ୍ଞା ଏବଂ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନ ସଭାର 17ତମ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟା। ସେ ମାଝୱାନ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି)ର ସଦସ୍ୟା । ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ମଝୱାନ ବିଧାନସଭା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଆଉଥରେ ଜିତି ଦ୍ୱିତୀୟ ମିଆଦ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନ ସଭାର ସଦସ୍ୟା ହେଲେ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ମୌର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନ ସଭାର 17ତମ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ । ୨୦୧୭ ମସିହାରୁ ସେ ମଝୱାନ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟା।

ମୌର୍ଯ୍ୟ ଜଣେ ରାଜନୈତିକ ପରିବାରରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ମୌର୍ଯ୍ୟ ମାଝୱାନ ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନ ସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମୌର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୁ। ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୭ ମସିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ବିଜେପି ଠାରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀତ୍ୱ ପାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ୨୦୧୭ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଜିତି ବିଧାୟିକା ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୨୨ ମସିହାରେ ମଝୱାନ ସୀଟ୍ ବିନୋଦ କୁମାର ବିନ୍ଦ ଜିତିଥିଲେ। ପରେ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ସେ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେବାରୁ ବିଧାନସଭା ସୀଟ୍ ଖାଲି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପାଇଁ ଉପନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥିଲା।

୨୦୨୪ ମସିହାର ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପୁଣିଥରେ ମୌର୍ୟଙ୍କୁ ମଝୱାନ ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲା। ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଜ୍ୟୋତି ବିନ୍ଦ (Samajwadi Party)ଙ୍କୁ 4,922 ମତର ତାଫାତରେ ପରାସ୍ତ କରି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସୁଚିସ୍ମିତା ମୌର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ରେବାରୁ ଏମ୍‌.ଏସ୍‌.ସି. (M.Sc.) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ନୌରୁ ଏମ୍‌.ବି.ଏ. (MBA) ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ଶପଥପତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ଦିଲ୍ଲିର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅଚଳ ସମ୍ପତ୍ତି ରହିଛି।

## ପଦ ପଦବୀ 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ପଙ୍କଜା ମୁଣ୍ଡେ

**ପଙ୍କଜା ଗୋପୀନାଥରାଓ ମୁଣ୍ଡେ** (ଜନ୍ମ 26 ଜୁଲାଇ 1979) ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞା। ସେ ଭାରତର ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୂର୍ବତନ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଗୋପିନାଥ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା। ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି)ର ଜାତୀୟ ସଚିବା ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଧାନ ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟା (MLC) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନବିସଙ୍କ ତୃତୀୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ପଶୁପାଳନ, ପରିବେଶ ଓ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଭାଗର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ଵ ବହନ କରିଛନ୍ତି।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ପଙ୍କଜା ମୁଣ୍ଡେ ୨୬ ଜୁଲାଇ ୧୯୭୯ ରେ ଗୋପିନାଥ ମୁଣ୍ଡେ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞା ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଜେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ। ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅଛନ୍ତି — ପ୍ରିତମ ମୁଣ୍ଡେ ଓ ଯଶଶରୀ। ସେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିବା ସହିତ United Statesରୁ ଏମ୍‌.ବି.ଏ. (MBA) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି।

ସେ ପ୍ରମୋଦ ମହାଜନଙ୍କ ଭାଣଜୀ ଏବଂ ରାହୁଲ ମହାଜନ ଓ ପୂନମ ମହାଜନଙ୍କ ସହୋଦରୀ ସମ୍ପର୍କୀୟ। ଏହାସହିତ Nationalist Congress Partyର ନେତା Dhananjay Munde ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହୋଦରୀ ସମ୍ପର୍କୀୟ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ପଙ୍କଜା ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ପିତା ଗୋପିନାଥ ମୁଣ୍ଡେ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ପଙ୍କଜା ମୁଣ୍ଡେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜନୀତିରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦବୀ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନବିସଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ। ରାଜନୀତିକ ଜୀବନ ସହିତ ସେ ଚିନି କରଖାନା ଓ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବ୍ୟବସାୟରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟିନୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ସେ “ପାୱରଫୁଲ୍ ପଲିଟିସିଆନ୍” ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଓ ସକ୍ରିୟ ନେତ୍ରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୧୨ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ଯୁବ ମୋର୍ଚ୍ଚା (BJYM)ର ରାଜ୍ୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ୨୦୦୯  ମସିହାରେ ସେ ପାର୍ଲୀ  ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀରୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୪ ରେ ସେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ପଙ୍କଜା ମୁଣ୍ଡେ ତାଙ୍କ ପିତା ଗୋପିନାଥ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ପାର୍ଲୀ(ବିଡ ଜିଲ୍ଲା)ରେ ଏକ ସ୍ମାରକ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। “ଗୋପୀନାଥ ଗଡ୍” ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ୨୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚ ମୂର୍ତ୍ତି ବୈଦ୍ୟନାଥ କୋ ଅପରେର୍ଟିଭ ସୁଗାର ମିଲ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏହାକୁ ଅମିତ ଶାହା ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ପୁଅଡନବିସ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ।

“ଗୋପୀନାଥ ଗଡ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ” ମାଧ୍ୟମରେ ଖରା ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା, କୌଶଳ ବିକାଶ ଓ ଶିକ୍ଷା ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ପରି ଅନେକ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି।

ଗୋପିନାଥ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ସପ୍ତମ ମୃତ୍ୟୁବାର୍ଷିକୀରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଏକ ବିଶେଷ ଡାକ ଆବରଣ (postal cover) ମୁକ୍ତ କରିଥିଲା। ଏହାକୁ ଜେ ପି ନଡ୍ଡା ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଦୂରସଂଚାର ମନ୍ତ୍ରୀ ରବି ଶଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଆଭାସୀ (ଭର୍ଚୁଆଲ୍) ଭାବେ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ଗୋପୀନାଥ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଦଳିତ ଓ ବଞ୍ଚିତ ବର୍ଗଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦଳକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରୟାସକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୯ ଜନ୍ମ
ସୁରଜିତ କୌର ବରନାଲ

**ସୁରଜିତ କୌର ବରନାଲ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ପଞ୍ଜାବ, ଭାରତର ଜଣେ ଶିଖ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ, ଯିଏକି ଶିରୋମଣି ଅକାଳୀ ଦଳ (ଲୋଙ୍ଗୋୱାଲ)ର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପତି ସୁରଜିତ ସିଂହ ବରନାଲ ଜଣେ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ।

## ପରିବାର 
ସୁରଜିତ ସିଂହ ଏବଂ ସୁରଜିତ କୌରଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ, ଅମ୍ରିତ କୌର ସାନ୍ଧୁ, ଯିଏକି ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସେନା ଅଧିକାରୀ ମେଜର ଆଧେଶପାଲ ସିଂହ ସାନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅମ୍ରିତ କୌର ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୨ରେ କର୍କଟ ରୋଗ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ, ଜସଜିତ ସିଂହ ବରନାଲା ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଗଙ୍ଗନଜିତ ସିଂହ ବରନାଲ ଜଣେ ରାଜନେତା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିରୋମଣି ଅକାଳି ଦଳର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ଶିଖ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବ, ଭାରତର ଲୋକ
ବିଭା ଦେବୀ ଯାଦବ

**ବିଭା ଦେବୀ ଯାଦବ** (ଜନ୍ମ ୧୨ ଜୁନ ୧୯୬୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ। ସେ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଜନତା ଦଳ (ଆରଜେଡି) ର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ନବାଦା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ବିହାର ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସେ ଆରଜେଡି ଛାଡି ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍) ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସେ ଏହି ଦଳର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ପୁଣିଥରେ ନବାଦା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ବିହାର ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଯାଦବ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ନବାଦା ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଜନତା ଦଳର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଚନ୍ଦନ ସିଂହ ଙ୍କ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

୧୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ରାଜ ବଲ୍ଲଭ ଯାଦବ—ଯିଏ ସେତେବେଳେ ନବାଦା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଧାୟକ ଥିଲେ—ଏକ ନାବାଳିକା ଝିଅଙ୍କୁ ଧର୍ଷଣ କରିଥିବା ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ପାଇଥିଲେ। ୨୦୨୦ ମସିହାର ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୦ ସମୟରେ ଆରଜେଡି ଧର୍ଷଣ ଅଭିଯୋଗରେ ଜଡିତ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଟିକେଟ୍ ଦେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ବିଭା ଦେବୀ ନବାଦା ଆସନରୁ ଆରଜେଡି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢି ମୋଟ ମତର ୪୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ମତ ପାଇ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ।

ପରେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସେ ପୁଣିଥରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍) ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ପୁନର୍ବାର ବିଧାୟକ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଛବି 
### କ୍ଷମତା ଓ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ଆଲୋଚନା 
ବିଭା ଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ଔପଚାରିକ ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ ଓ ବିଧାନସଭାର ଦଲିଲ ପଢ଼ିବା ଓ ବୁଝିବାର ଅସମର୍ଥତା ନେଇ ଅନେକ ସମାଲୋଚକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବିଧାୟକ ଭାବେ ସଠିକ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟ କି ନୁହେଁ। ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଆଲୋଚନାରେ ଏକଥା ବାରମ୍ବାର କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏକ ବିବାଦିତ ପୂର୍ବତନ ବିଧାୟକଙ୍କ ଅଶିକ୍ଷିତ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ବିଭା ଦେବୀଙ୍କ ଉଦୟ ବିହାରରେ ପରିବାରଭିତ୍ତିକ ଓ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ରାଜନୀତିର ଏକ ଉଦାହରଣ ।

### ଶପଥ ଗ୍ରହଣ ଘଟଣା (୨୦୨୫) 
୧୮ତମ ବିହାର ବିଧାନସଭାର ଉଦ୍ଘାଟନ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ବିଭା ଦେବୀ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଶପଥ ପତ୍ର ପଢ଼ିବାରେ ବହୁତ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ପୁନଃପୁନ ଅଟକି ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ପାଖରେ ବସିଥିବା ସହଯୋଗୀ ବିଧାୟକ ମନୋରମା ଦେବୀ ଙ୍କୁ ଶପଥର ପଙ୍କ୍ତିଗୁଡିକ କହିଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।

ତାପରେ ମନୋରମା ଦେବୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତାଙ୍କୁ କହିଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଭା ଦେବୀ ତଥାପି ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ସଠିକ ଭାବେ କହିବାରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣାର ଭିଡିଓ ଶୀଘ୍ର ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଭାଇରାଲ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବିହାରରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲା।

ତାଙ୍କର ଶପଥ ସମ୍ପର୍କିତ ବିବାଦ ପରେ ମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ଘୋଷିତ ସମ୍ପତ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ₹୩୧ କୋଟି, ଯାହା ତାଙ୍କର ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି, ଶିକ୍ଷା ଓ ବିଧାନମଣ୍ଡଳୀୟ କ୍ଷମତା ସମ୍ପର୍କରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଆଲୋଚନାକୁ ଆଉ ବଢ଼ାଇଥିଲା।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ ଜନ୍ମ
ଗ୍ରହ ବିଜ୍ଞାନ

ର ଫଲ୍ସ-କଲର ମୋଜାଇକ୍ ଚିତ୍ର, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ଭୂତତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଓ ଖଣିଜ ଭିନ୍ନତାକୁ ଦେଖାଏ।]]

**ଗ୍ରହ ବିଜ୍ଞାନ** ହେଉଛି ଖଗୋଳ ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଶାଖା, ଯାହାରେ ଗ୍ରହ, ଉପଗ୍ରହ, ଗ୍ରହାଣୁ, ଧୂମକେତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାକାଶୀୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଗଠନ, ଉତ୍ପତ୍ତି, ଗଠନାତ୍ମକ ବିଶେଷତା ଓ ବିକାଶ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ। 

## ଆଧାର
ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ

**ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ**, ଯିଏ ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କୁଶୱାହା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ। ସେ ବିହାରର ସିୱାନ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ୨୦୨୪ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍)ର ପ୍ରତୀକରେ ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

ସେ ପୂର୍ବତନ ଜେଡିଉ ବିଧାୟକ ରମେଶ ସିଂହ କୁଶୱାହାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ସିୱାନ ଲୋକସଭା ମଣ୍ଡଳୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜିରାଦେଇ ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ।

## ରାଜନୀତିକ ଜୀବନ 
୨୦୨୪ ମସିହାରେ ବିହାରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନୀତିଶ କୁମାର ତାଙ୍କୁ ଦଳରେ ନେଇଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରମେଶ ସିଂହ କୁଶୱାହା, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍)ର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁଶୱାହାଙ୍କ ଦଳ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଲୋକ ମୋର୍ଚ୍ଚାର ରାଜ୍ୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ। ପରେ ନୀତିଶ କୁମାର ଦୁହୋଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଜେଡିଉରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିଥିଲେ ଏବଂ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସାଂସଦ କବିତା ସିଂହଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରାଯାଇଥିଲା।

ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନୀ ହଲଫନାମାରେ ସେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ସେ କୁନାଲ କନଷ୍ଟ୍ରକ୍ସନ୍ସ ନାମକ ଏକ କମ୍ପାନୀର ସହଭାଗୀ ଅଟନ୍ତି।

ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ଖବର ମିଳିଥିଲା ଯେ ସିୱାନର କିଛି ଫରୱାର୍ଡ କାଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଳୀର ସମର୍ଥନ ସେ ପାଇନ ପାରନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବଧିରେ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି (ମାର୍କ୍ସବାଦୀ–ଲେନିନବାଦୀ) ଲିବରେସନ୍ ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲେ। ଏହି ଦଳ ସେଠାରେ ଫରୱାର୍ଡ କାଷ୍ଟର ଜମିଦାର ବର୍ଗ ସହିତ ବିରୋଧରେ ଥିଲା। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ଶାହାବୁଦ୍ଦିନ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଏକ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଉଦୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଧାରଣା କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଫରୱାର୍ଡ କାଷ୍ଟ ଭୋଟରମାନେ 2024ରେ ସେହି ମଣ୍ଡଳୀରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରୁଥିବା ଶାହାବୁଦ୍ଦିନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେନା ଶାହାବଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରନ୍ତି।

ଜେଡିଉ ଦ୍ୱାରା କବିତା ସିଂହଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରାଯିବା ପରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସାଂସଦ କବିତା ସିଂହ ସିୱାନ ଆସନ ପାଇଁ ଦାବି କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ଅନୁମାନ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପରେ କବିତା ସିଂହ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଅଜୟ ସିଂହ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମର୍ଥନ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।

୪ ଜୁନ ୨୦୨୪ରେ ଭୋଟ ଗଣନା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସିୱାନ ଲୋକସଭା ମଣ୍ଡଳୀରେ ଅବଧ ବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀ ଓ ହେନା ଶାହାବଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିବା ତ୍ରିକୋଣୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ରଞ୍ଜିତ ରଞ୍ଜନ

**ରଞ୍ଜିତ ରଞ୍ଜନ** (ଜନ୍ମ 7 ଜାନୁଆରୀ 1974), ଯିଏ **ରଞ୍ଜିତା** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ଭାରତର ଜଣେ ରାଜନୀତିଜ୍ଞା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ଛତିଶଗଡ଼ରୁ ସାଂସଦ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ପୂର୍ବରୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକ ସଭାରେ ସୁପାଉଲ (ବିହାର)ରୁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ସାଂସଦ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

ସେ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ରାଜେଶ ରଞ୍ଜନଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ, ଯିଏ ପପ୍ପୁ ଯାଦବ ନାମରେ ଅଧିକ ପରିଚିତ। ସେ ଚାରିଥର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଥିବା ସହିତ ଷୋଡଶ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ମାଧେପୁରା, ବିହାରରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ (Rashtriya Janata Dal ସମର୍ଥିତ) ଜିତିଥିଲେ।

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ରଞ୍ଜିତ ରଞ୍ଜନ ଜିତି ଉତ୍ତର ବିହାରର ସହରଶା ଅଞ୍ଚଳର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସ୍କ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ହୋଇଥିଲେ। ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ପରି କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଚାରକମାନେ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ପ୍ରଚାର କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ 3,32,927 ମତ ପାଇ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଥିଲେ। ସେ ଦିଲ୍ଲେଶ୍ଵର କାମୈଥ (Janata Dal (United)) ଓ କାମେଶ୍ଵର ଚୌପାଲ (ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି)ଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ।

## ଜୀବନ 
ରଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ରେବାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସେ ଜାମ୍ମୁରେ ବଡ଼ହୋଇଥିଲେ, ପଞ୍ଜାବରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀiରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ କଶ୍ମିରୀ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ, ପରେ ସେମାନେ ସିଖ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପପ୍ପୁ ଯାଦବ ମଧ୍ୟ ସିଖ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ବିବାହ ପରେ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, 1995 ମସିହାରେ ସେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ 1999 ମସିହାରେ ସେ ପପ୍ପୁ ଯାଦବଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାରରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।

୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସେ ପୁଣିଥରେ ଉତ୍ତର ବିହାରର ସହରସା ଅଞ୍ଚଳରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ, ଯାହା ପୁର୍ଣ୍ଣିଆ ନିକଟରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମର୍ଥକଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ।

୨୦୦୯ ମସିହାରେ ସେ ନିକଟସ୍ଥ ସୁପାଉଲ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବିଶ୍ଵ ମୋହନ କୁମାର (Janata Dal (United))ଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ 1.5 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ମତରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ ପୁଣିଥରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ସୁପାଉଲରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ି ଦିଲ୍ଲେଶ୍ଵର କାମାଇଥ (Janata Dal (United))ଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ 60,000 ମତର ତାଫାତରେ ପରାସ୍ତ କରି Lok Sabhaକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୧୬ ମସିହାର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମହିଳା ଦିବସ ଅବସରରେ ସେ ତାଙ୍କ Harley-Davidson ବାଇକ୍ ଚଳାଇ ସଂସଦକୁ ଆସିଥିବାରୁ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୪ ଜନ୍ମ
ହରିପ୍ରିୟା ବାନୋଥ

**ହରିପ୍ରିୟା ବାନୋଥ** (ପୂର୍ବନାମ ବଡ଼ାବଥ; ଜନ୍ମ 1 ମଇ 1985) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ, ଯିଏ ତେଲଙ୍ଗାନାରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ୨୦୧୮ ମସିହାର ତେଲେଙ୍ଗାନା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ରେ କଂଗ୍ରେସ ଟିକେଟରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ଭାରତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମିତି (ବିଆରଏସ୍) ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ୩୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ସମୟରେ ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ବିଧାନ ସଭାର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ସଦସ୍ୟା ଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସଭାର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ସଦସ୍ୟ ହେଲେ ମାନ୍ୟମପଲ୍ଲୀ ରୋହିତ ରାଓ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ହରିପ୍ରିୟା ବଡ଼ାବଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧ ମଇ ୧୯୮୫ରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ତେଲଙ୍ଗାନା (ତତ୍କାଳୀନ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ) ର କୋଥାଗୁଡେମ୍‌ରେ ସୀଥାରାମ ଓ ଦର୍ଜନଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ସିଙ୍ଗାରେନି କଲେରିଜ କମ୍ପାନୀରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ । ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ସେ ଟେକୁଲାପଲ୍ଲୀର ହରି ସିଂହ ବାନୋଥଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ।

ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ସେ ବି.ଟେକ୍ ଓ ପରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସାଇନ୍ସରେ ଏମ୍.ଟେକ୍ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ହାଇଦ୍ରାବାଦସ୍ଥିତ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ ଟେକନୋଲୋଜି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସେମାନେ “ହରି ସିଂହ ଏଡ୍ୟୁକେଶନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନ୍ସ” ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଟେକୁଲାପଲ୍ଲୀ ଓ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ଚାରିଟି ପବ୍ଲିକ ସ୍କୁଲ୍ ଓ ଚାରିଟି ଜୁନିୟର କଲେଜ୍ ପରିଚାଳନା କରେ। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତେଲଙ୍ଗାନାର ଟେକୁଲାପଲ୍ଲୀରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି।

ଜୁନ୍ ୨୦୨୧ ରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ କେ ଟି ରାମାରାଓଙ୍କ ଟ୍ୱିଟ୍‌ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ୱରୂପ, ବାନୋଥ ଯେଲ୍ଲାନ୍ଦୁର ଦୁଇଜଣ ଅନାଥ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପୋଷ୍ୟ ନେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଦୁହେଁ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ହରି ସିଂହ ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ ପାର୍ଟି (ଟିଡିପି) ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ହରିପ୍ରିୟା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ୨୦୧୪ ମସିହାର ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଟିଡିପି ମୁଖ୍ୟ ଏନ୍ ଚନ୍ଦ୍ରବାବୁ ନାଇଡ଼ୁ ଯେଲ୍ଲାନ୍ଦୁ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିଲେ, କାରଣ ଦଳ ଭାବିଥିଲା ଯେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଆସନ ଜିତିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାର୍ଥୀ କନକାୟ୍ୟ କୋରମଙ୍କ ପାଖରେ 11,507 ମତରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୧୭ ମସିହାରେ ତେଲଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପରେ, ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ୨୦୧୮ ମସିହାର ତେଲଙ୍ଗାନା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଯେଲ୍ଲାନ୍ଦୁ ଆସନରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଷ୍ଟ୍ର ସମିତି (ଟିଆରଏସ୍) ର ପ୍ରାର୍ଥୀ କନକାୟ୍ୟ କୋରମଙ୍କୁ 2,887 ମତରେ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। 33 ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ସେ ତେଲଙ୍ଗାନା ବିଧାନସଭାର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ବିଧାୟିକା ହୋଇଥିଲେ।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୯ରେ, ବାନୋଥ ବାୟ୍ୟାରମ୍‌ରେ ଏକ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନାର ଦାବିରେ ୩୬ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଅନଶନ କରିଥିଲେ।

ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୯ରେ, “ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ଉନ୍ନତିର ହିତ” ଦର୍ଶାଇ ସେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଷ୍ଟ୍ର ସମିତିi ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୯ ମସିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ର କୋରମ କନକାୟ୍ୟଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ 57,309 ମତରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାରୁପାଲ

**ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାରୁପାଲ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଦେସୁରି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ରାଜସ୍ଥାନ ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାକ୍ତର ସାଂସଦ ତଥା ରାଜନେତା ହୁକାମ ରାମଙ୍କ ଝିଅ ।

## ଶିକ୍ଷା 
ସେ ମହାଋଷି ଦୟାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କଳାରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜସ୍ଥାନର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଚନ୍ଦେରକାନ୍ତା କୌଲ

ଚନ୍ଦେରକାନ୍ତା କୌଲ (ଜନ୍ମ: ୨୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୧) ଭାରତର ଏକ ପୂର୍ବତନ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି । ସେ ଡାହାଣ ହାତରେ ବ୍ୟାଟିଂ କରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାଟର୍ ଥିଲେ । ୧୯୯୩ ରୁ ୨୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ୫ଟି ଟେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୩୧ଟି ଓନ୍-ଡେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ଦଳକୁ ୧ଟି ଟେଷ୍ଟ୍ ଏବଂ ୪ଟି ODI ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ନେତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଚନ୍ଦେରକାନ୍ତା କୌଲଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟର ଜଳନ୍ଧର ସହରରେ ହୋଇଥିଲା । ଛୋଟବେଳୁ ସେ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନିଷ୍ଠା ଓ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲା ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ଚନ୍ଦେରକାନ୍ତା କୌଲ ୨୦ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୩ ରେ ୱେଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଜ୍ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ODI ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ପରେ ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୫ ରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ ।

ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ମୋଟ ୫ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୩୧୮ ରନ୍ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାଟିଂ ମାଧ୍ୟମିକ ହାର ୩୫.୩୩ ଥିଲା । ଏହି ଫର୍ମାଟରେ ସେ ୩ଟି ଅର୍ଦ୍ଧଶତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ସ୍କୋର ୭୫ ରନ୍ ଥିଲା ।

ODI କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୩୧ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୬୧୬ ରନ୍ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବ୍ୟାଟିଂ ହାର ୨୩.୬୯ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ୩ଟି ଅର୍ଦ୍ଧଶତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଏହି ଫର୍ମାଟରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ସ୍କୋର ୮୦ ରନ୍ ଥିଲା ।

## ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ସହିତ ସେ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ଖେଳିଥିଲେ । ଭାରତରେ ସେ ରେଲୱେସ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ । ଏହା ସହିତ ସେ ଇଂଲାଣ୍ଡର ମିଡଲସେକ୍ସ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଏବଂ ପୁଣି ୨୦୦୭ ରୁ ୨୦୦୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳିଥିଲେ ।

## ଖେଳ ଶୈଳୀ
ଚନ୍ଦେରକାନ୍ତା କୌଲ ଡାହାଣହାତରେ ବ୍ୟାଟିଂ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦଳରେ ପ୍ରମୁଖତଃ ବ୍ୟାଟର୍ ଭାବେ ଖେଳୁଥିଲେ । କେତେକ ସମୟରେ ସେ ଡାହାଣ ହାତର ସ୍ଲୋ ବୋଲିଂ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଶକ୍ତି ବ୍ୟାଟିଂ ଥିଲା ।

## ଉପଲବ୍ଧି
ଚନ୍ଦେରକାନ୍ତା କୌଲ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନରେ ଦଳକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ । ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ଟେଷ୍ଟ୍ ଏବଂ ODI ଦୁଇଟି ଫର୍ମାଟରେ ଖେଳି ଦଳକୁ ଅନେକ ସମୟରେ ଦୃଢ଼ ଆରମ୍ଭ ଦେଇଥିଲେ ।
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୧ ଜନ୍ମ
ନୁପୁର ଶର୍ମା

**ନୁପୁର ଶର୍ମା** (ଜନ୍ମ ୨୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୮୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତ୍ରୀ। ସେ ଜୁନ ୨୦୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ର ଜାତୀୟ ପ୍ରବକ୍ତା ଥିଲେ। ସେ ଅଧିକାରିକ ପ୍ରବକ୍ତା ଭାବେ ଭାରତୀୟ ଟେଲିଭିଜନ ଆଲୋଚନାମାନଙ୍କରେ ବିଜେପି ସପକ୍ଷରେ ପ୍ରାୟତଃ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ। ଜୁନ ୨୦୧୧ ରେ ଇସ୍ଲାମୀ ପରମ୍ପରାର କିଛି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସହିତ ପୟଗମ୍ବର ମହମ୍ମଦ ଓ ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପତ୍ନୀ ଆଇଶାଙ୍କ ବିବାହ ସମୟର ବୟସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅବାଞ୍ଛିତ ଟୀକାଟିପ୍ପଣୀକୁ ନେଇ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ସେ ଦଳରୁ ସସ୍‌ପେଣ୍ଡ ହୋଇଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ନୁପୁର ଶର୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଏକ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ପରିବାରରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାତା ଡେରାଡୁନ ରୁ ଆସିଥିଲେ।

ସେ ମଥୁରା ରୋଡସ୍ଥିତ ଦିଲ୍ଲୀ ପବ୍ଲିକ ସ୍କୁଲରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧିନସ୍ଥ ହିନ୍ଦୁ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ କଳା ସ୍ନାତକ (ବି.ଏ.) ହାସଲ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଧି ସ୍ନାତକ (ଏଲଏଲବି) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ଛାତ୍ରଜୀବନରେ ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ପରିଷଦ (ଏବିଭିପି), ଯାହା ସଂଘ ପରିବାରର ଛାତ୍ର ଶାଖା, ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୦୮ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ର ସଂଘ ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦ ଜିତିଥିଲେ । ଏହି ଜିତିବା ଏବିଭିପି ପାଇଁ ଆଠ ବର୍ଷର ବିରତିକୁ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲା।

ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ‘Communalism, Fascism and Democracy: Rhetoric and Reality’ ବିଷୟରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାପକ ସେମିନାରରେ ଏସ୍ ଏ ଆର ଗିଲାନୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏବିଭିପି ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ପ୍ରତିବାଦ କରିବା ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଘଟଣା ଥିଲା। ପରେ ସେ ୟୁନିଭରସିଟି ଅଫ ଲଣ୍ଡନ ଅଧିନସ୍ଥ ଲଣ୍ଡନ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଇକୋନୋମିକସରୁ ବିଧି (ଆଇନ) ସ୍ନାତକୋତ୍ତର (ଏଲଏଲଏମ୍) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରି ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଲଣ୍ଡନରୁ ଫେରିବା ପରେ 2010–2011 ମଧ୍ୟରେ ଶର୍ମା ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।[12][8] 2013 ରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଜେପି କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ସମିତିର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।[8] ସେ ଅରବିନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ, ଅରୁଣ ଜେଟଲି ଏବଂ ଅମିତ ଶାହା ଭଳି ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନଙ୍କ ସହ କାମ କରିଥିବା କୁହାଯାଏ।

୨୦୧୫ ମସିହାରେ, ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟି (ଆପ୍) ପକ୍ଷରୁ ୨୦୧୫ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହେବା ପାଇଁ ଟିକେଟ୍ ପାଇଥିଲେ। ସେ 31,000 ଭୋଟ୍ ମାର୍ଜିନରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

ପରବର୍ତ୍ତୀକାଳରେ, ସେ ମନୋଜ ତିୱାରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିଜେପି ଦିଲ୍ଲୀ ଇଉନିଟ୍‌ର ଅଧିକାରିକ ପ୍ରବକ୍ତା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଜେ ପି ନଡ୍ଡାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ସେ ବିଜେପିଙ୍କ ଜାତୀୟ ପ୍ରବକ୍ତା ହୋଇଥିଲେ। ଦିଲ୍ଲୀ ବିଜେପି ନେତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ଇଉନିଟ୍‌ରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ଆଇନ ଜ୍ଞାନ, ଜାତୀୟ ବିଷୟରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଓ ଦ୍ୱିଭାଷୀ କୌଶଳ ଦରୁ ଟିଭି ଆଲୋଚନାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଠାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଯୁବ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ନେତୃତ୍ୱ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଟେଲିଭିଜନ ଆଲୋଚନାରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଟେଲିଭିଜନ ଚର୍ଚ୍ଚାମାନେ ସେ ବିପକ୍ଷ ପ୍ୟାନେଲିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ସହ କଠୋର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବାରୁ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଆଲୋଚନା ଓ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।

## ମୁହମ୍ମଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଟୀକାଟିପ୍ପଣୀ 
୨୬ ମଇ ୨୦୨୨ ରେ, ଶର୍ମା ଟାଇମସ ନାଉ ଟେଲିଭିଜନ ଚ୍ୟାନେଲରେ ଜ୍ଞାନବାପୀ ମସ୍ଜିଦ ବିବାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ପୟଗମ୍ବର ମୁହମ୍ମଦଙ୍କ ଘରଣୀ ଆଇଶାଙ୍କ ବିବାହ ସମୟର ବୟସ ଓ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ସମୟର ବୟସ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କଥିତ ଟୀକାଟିପ୍ପଣୀ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ
ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍

ନୀତୁ ଲରେନ୍ସ ଡେଭିଡ୍ (ଜନ୍ମ: ୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୭) ଭାରତର ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳର ଚୟନ କମିଟିର ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା । ସେ ଧୀର ବାମହାତ ଅର୍ଥୋଡକ୍ସ ସ୍ପିନ୍ ବୋଲର୍ ଭାବେ ଖେଳୁଥିଲେ । ୧୯୯୫ ରୁ ୨୦୦୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ୧୦ଟି ଟେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୯୭ଟି ଓନ୍-ଡେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ପରେ ରେଲୱେସ୍ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ନୀତୁ ଡେଭିଡଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର କାନପୁର ସହରରେ ହୋଇଥିଲା । ଛୋଟବେଳୁ ସେ କ୍ରିକେଟ୍‌ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ପିନ୍ ବୋଲିଂ ଦକ୍ଷତା ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍ ୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୫ ରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ODI ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୫ ରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ ।

ସେ ତାଙ୍କର କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନରେ ୧୦ଟି ଟେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୪୧ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ । ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ଆଙ୍କ ୮/୫୩ ଥିଲା, ଯାହା ମହିଳା ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍ ଇତିହାସରେ ଏକ ଇନିଂସ୍‌ରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ଅଙ୍କ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନ ସେ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଇଂଲାଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ କରିଥିଲେ । ସେହି ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ସେ ସମୁଦାୟ ୯/୯୦ ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ, ଯାହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ଦଳ କେବଳ ଦୁଇ ରନ୍‌ରେ ମ୍ୟାଚ୍ ହାରିଥିଲା ।

ODI କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍ ୯୭ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୧୪୧ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ । ସେ WTO କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବାଧିକ ସର୍ବକାଳୀନ ୱିକେଟ୍‌ ଟେକର ଏବଂ WTO କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ସର୍ବକାଳୀନ ୱିକେଟ୍‌ ଟେକର ଥିଲେ। ସେ ୧୦୦ WTO ୱିକେଟ୍‌ ଟେକର ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ବୋଲର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ଭାରତର ପକ୍ଷରୁ ମହିଳା ODI କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସର୍ବାଧିକ ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିବା ବୋଲର୍‌ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି ।

## ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ ବ୍ୟତୀତ ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଖେଳିଥିଲେ । ସେ ଆରମ୍ଭରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ । ପରେ ସେ ରେଲୱେସ୍ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ୧୯୯୬–୯୭ ରୁ ୨୦୧୨–୧୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳିଥିଲେ ।

## ଅବସର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ
ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ରାଣୀ ଝାନ୍ସୀ ଟ୍ରଫି ପରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରୁ ଅବସର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ସେହି ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟର ଫାଇନାଲରେ ସେ ରେଲୱେସ୍ ପାଇଁ ଏୟାର୍ ଇଣ୍ଡିଆ ବିରୁଦ୍ଧରେ ୩/୧୯ ଉଇକେଟ୍ ନେଇ ଦଳକୁ ଜିତାଇଥିଲେ । ପରେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କର ଅବସର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପୁନର୍ବିଚାର କରି ଭାରତର ଏସିଆ କପ୍ ଦଳରେ ଚୟନିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଇଂଲାଣ୍ଡ ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ ।

ସେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଘରୋଇ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରେଲୱେସ୍ ଦଳ ୨୦୧୨–୧୩ ସିନିୟର୍ ମହିଳା T20 ଲିଗ୍ ଫାଇନାଲ୍ ଜିତିଥିଲା ।

## ପ୍ରଶାସନିକ ଭୂମିକା
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍‌ଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳର ଚୟନ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପଦରେ ସେ ଦଳ ଚୟନ ଓ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରଶାସନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ ।

## ଉପଲବ୍ଧି
ନୀତୁ ଡେଭିଡ୍ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଇତିହାସର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ପିନ୍ ବୋଲର୍ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଏକ ଇନିଂସ୍‌ରେ ୮/୫୩ ଉଇକେଟ୍ ନେବାର ତାଙ୍କର ରେକର୍ଡ ଆଜିଯାଏ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ଇତିହାସରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ଜନ୍ମ
ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସ

ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସ (ଜନ୍ମ: ୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୩) ଭାରତର ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି ଅଟନ୍ତି । ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଡାହାଣହାତ ମଧ୍ୟମ ତୀବ୍ର ଗତିର ବୋଲର୍ ଭାବେ ଖେଳୁଥିଲେ । ୧୯୯୩ ରୁ ୧୯୯୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ୪ଟି ଟେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୧୧ଟି ୱାନ-ଡେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ପ୍ରଧାନତଃ ରେଲୱେସ୍ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟର ମୁମ୍ବାଇ (ପୂର୍ବରୁ ବମ୍ବେଇ) ସହରରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଛୋଟବେଳୁ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ନିଜ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଗତିର ବୋଲିଂ ଶୈଳୀ ତାଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସ ୨୦ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୩ ରେ ୱେଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଜ୍ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ODI ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ପରେ ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୫ ରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ ।

ଟେଷ୍ଟ୍ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୪ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୪ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ । ଟେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ଆଙ୍କ ୨/୨୦ ଥିଲା । ODI କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୧୧ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୭ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ । ODI ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ଆଙ୍କ ୨/୧୫ ଥିଲା ।

## ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍
ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସ ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ରେଲୱେସ୍ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଖେଳିଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୬–୮୭ ରୁ ୧୯୯୫–୯୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରେଲୱେସ୍ ଦଳର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।

ଲିଷ୍ଟ A କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୨୮ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୪୩ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ଫର୍ମାଟ୍‌ରେ ତାଙ୍କର ବୋଲିଂ ମଧ୍ୟମାଙ୍କ ୧୦.୮୦ ଥିଲା ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ଆଙ୍କ ୫/୮ ଥିଲା । ସେ ଏହି ଫର୍ମାଟ୍‌ରେ ଦୁଇଥର ପାଞ୍ଚ ଉଇକେଟ୍ ନେବାର ସଫଳତା ମଧ୍ୟ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

## ଖେଳାଳି ଭାବେ ଶୈଳୀ
ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସ ଏକ ଡାହାଣହାତ ମଧ୍ୟମ ତୀବ୍ର ଗତିର ବୋଲର୍ ଥିଲେ । ସେ ଦଳର ପ୍ରଧାନ ବୋଲିଂ ବିଭାଗର ଅଂଶ ଥିଲେ ଏବଂ ବିପକ୍ଷ ଦଳର ବ୍ୟାଟମ୍ୟାନ୍ସଙ୍କୁ ଆଉଟ୍ କରିବାରେ ତାଙ୍କର ବୋଲିଂ ଦକ୍ଷତା ଦଳକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା ।

## ଉତ୍ତରାଧିକାର
ଲାୟା ଫ୍ରାନ୍ସିସ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ଆରମ୍ଭିକ ଦିନଗୁଡିକରେ ଦଳକୁ ସେବା ଦେଇଥିବା ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ । ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଭାରତରେ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍‌ର ବିକାଶ ଓ ପ୍ରଚାରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୩ ଜନ୍ମ
ଆଫାଡେ ଭାଷା

ଆଫାଡେ ଭାଷା ହେଉଛି ଏକ ଆଫ୍ରୋ–ଏସିଆଟିକ ଭାଷା, ଯାହା ପ୍ରାଧାନତଃ ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାର ନାଇଜେରିଆ ଓ କାମେରୁନ ଦେଶର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ହୁଏ। ଏହି ଭାଷାଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ସେଠାକାର କୋଟୋକୋ ଜାତିଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା କଥିତ। ଆଫାଡେ ଭାଷାଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା ପରିବାରର ଅଂଶ ହେବା ସହିତ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତି, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହା ମୂଳତଃ ଏକ ମାତୃଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ଓ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ସାମାଜିକ ଯୋଗାଯୋଗର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ଅଟେ।

## ଭାଷା ବର୍ଗୀକରଣ
ଆଫାଡେ ଭାଷାଟି ଆଫ୍ରୋ–ଏସିଆଟିକ ଭାଷା ପରିବାରର ଏକ ସଦସ୍ୟ। ଏହି ବଡ଼ ଭାଷା ପରିବାରରେ ଆରବୀ, ହିବ୍ରୁ ଓ ଆମହାରିକ ଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଷାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଆଫାଡେ ଭାଷାଟି ବିଶେଷକରି ବିଉ-ମଣ୍ଡରା ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଟେ।

ଏହି ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ଆଫ୍ରିକାର ବହୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଭାଷାର ସଂଗ୍ରହ ଯାହା ପ୍ରାୟତଃ କାମେରୁନ ଓ ନାଇଜେରିଆର ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରେ କଥାହୁଅନ୍ତି। ଆଫାଡେ ଭାଷାର ସମ୍ପର୍କ କାମେରୁନର କିଛି ଅନ୍ୟ ଭାଷା ସହିତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମ୍ପାଦେ, ମାସଲାମ, ମାଲଗ୍ବେ, ମସେର ଓ ଲାଗୱାନ ଭାଷା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାର ଓ ବ୍ୟାକରଣର କିଛି ସାଧାରଣ ସାମ୍ୟତା ଦେଖାଯାଏ।

## ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର
##### ଜାତି ବିଜ୍ଞାନୀ
ଆଫାଡେ ଭାଷାର ଭାଷାଭାଷୀମାନେ କାମେରୁନ ଏବଂ ନାଇଜେରିଆର ଆଦିବାସୀ କୋଟୋକୋ ଲୋକ। ଏଥନୋଲୋଗ୍ ଅନୁଯାୟୀ, କାମେରୁନରେ ଏହା ଉତ୍ତର ଦିଗର ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରେ କୁହାଯାଏ: ଲୋଗୋନ-ଏଣ୍ଡ-ଚାରି ଡିଭିଜନ, ଦକ୍ଷିଣ ମାକାରି ଉପବିଭାଗ, ଆଫାଡେ ଅଞ୍ଚଳ। ଏହି ଭାଷା ୬,୭୦୦ କାମେରୁନ ଭାଷାଭାଷୀ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ନାଇଜେରିଆରେ, ବୋର୍ନୋ ରାଜ୍ୟ , ନଗାଲା LGA, ୧୨ଟି ଗ୍ରାମରେ ୪୦,୦୦୦ ଲୋକ ଆଫାଡେ ଭାଷାଭାଷୀ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। କୌଣସି ଜଣାଶୁଣା ଉପଭାଷା ନାହିଁ।

##### ଆଲକାମ୍ (୨୦୧୨)
କାମେରୁନରେ, ଆଫାଡେ ଭାଷା ମାକାରି କମ୍ୟୁନର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ କୁହାଯାଏ , ଯାହା ଆଫାଡେ ସହରକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଲୋଗୋନ-ବିରନି ( ଲୋଗୋନ-ଏଟ-ଚାରି ବିଭାଗ, ଉତ୍ତର ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ନାଇଜେରିଆରେ କୁହାଯାଏ।

## ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ
ଆଫାଡେରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ବିଶାଳ ତାଲିକା ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଇଜେକ୍ଟିଭ୍, ଇମ୍ପ୍ଲୋସିଭ୍ ଏବଂ ଲେବିଆଲ୍-ଭେଲାର୍ ଷ୍ଟପ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଆଫାଡେର ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ /i u e ɤ o ɛ ɔ a ɑ / । /a/ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନୁହେଁ ବରଂ ଆଗ ଅଟେ। 

## ଭାଷା ଭାଷୀ ସମୁଦାୟ
ଆଫାଡେ ଭାଷାର ମୁଖ୍ୟ ଭାଷୀମାନେ କୋଟୋକୋ ଜାତିଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକମାନେ ଅଟନ୍ତି। କୋଟୋକୋ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଲେକ୍ ଚାଡ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍କୃତି, ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବନ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ସାମାଜିକ ଚର୍ଯ୍ୟାରେ ଏହି ଭାଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁତ ଅଧିକ।

ଏହି ସମୁଦାୟର ଲୋକମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ପରିବାର ଜୀବନ, ଏବଂ ସାମାଜିକ ଅବସରରେ ଆଫାଡେ ଭାଷାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ତଥାପି ଶିକ୍ଷା, ପ୍ରଶାସନ ଓ ଆଧିକାରିକ କାମରେ ସାଧାରଣତଃ ନାଇଜେରିଆରେ ଇଂରାଜୀ ଓ କାମେରୁନରେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ଭାଷା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

## ଉପଭାଷା
ଉପଲବ୍ଧ ଭାଷାଗତ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଆଫାଡେ ଭାଷାର କୌଣସି ପ୍ରମୁଖ ଉପଭାଷା ନାହିଁ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଭାଷାଟି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ସମାନ ରୂପରେ କଥାହୁଅନ୍ତି। ଯଦିଓ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା କିଛି ଶବ୍ଦରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇପାରେ, ତଥାପି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଡାଇଲେକ୍ଟ ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଏନାହିଁ।

## ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ଆଫାଡେ ଭାଷା ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟର ସଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ଲୋକକଥା, ପାରମ୍ପରିକ ଗୀତ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ମୌଖିକ ସାହିତ୍ୟ ପିଢ଼ୀରୁ ପିଢ଼ୀକୁ ସଂଚାରିତ ହୁଏ।

ଯଦିଓ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ଓ ସହରୀକରଣ ଫଳରେ କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଭାଷାର ବ୍ୟବହାର କମିଛି, ତଥାପି ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଆଜିଯାଏଁ ଜୀବନ୍ତ ଅଟେ। ଭାଷା ଗବେଷକମାନେ ଏହାକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ଭାଷାର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନାଇଜେରିଆର ଭାଷା
ରେଣୁ ମାରଗ୍ରେଟ

ରେଣୁ ମାରଗ୍ରେଟ (ଜନ୍ମ: ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୭୫) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର, ଯିଏ ଡାହାଣହାତିଆ ମଧ୍ୟମ ଗତିର ବୋଲର୍ ଭାବେ ଖେଳୁଥିଲେ। ସେ ୧୯୯୫ ରୁ ୨୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ୟାରିୟରରେ ସେ ୫ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୨୩ଟି ମହିଳା ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (ODI) ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟରେ ସେ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ରେଳୱେସ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ରେଣୁ ମାରଗ୍ରେଟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ଅମୃତସର ସହରରେ ହୋଇଥିଲା। ଛୋଟବେଳୁ ସେ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ରେଣୁ ମାରଗ୍ରେଟ ୧୯୯୫ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିରୋଧରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ। ସେ ଟେଷ୍ଟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ୫ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୫୮ ରନ୍ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବୋଲିଂରେ ୧ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ।

ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୨୩ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୭୮ ରନ୍ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବୋଲିଂରେ ୧୦ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ପ୍ରଦର୍ଶନ ୨ ଉଇକେଟ୍ ପାଇଁ ୧୩ ରନ୍ ଥିଲା।

## ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ରେଣୁ ମାରଗ୍ରେଟ ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଜାବ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ। ପରେ ସେ ରେଳୱେସ୍ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଖେଳିଥିଲେ। ଦେଶୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦଳ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲର୍ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।

ପରେ ସେ ପୁଣିଥରେ ପଞ୍ଜାବ ଦଳକୁ ଫେରି ଖେଳିଥିଲେ ଏବଂ ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ତାଙ୍କର ଅନୁଭବ ଓ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।

## କ୍ରିକେଟ୍ ରେକର୍ଡ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ
ରେଣୁ ମାରଗ୍ରେଟ ଏକ ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟମ ଗତିର ବୋଲର୍ ଥିଲେ। ଦେଶୀୟ ଲିଷ୍ଟ-A କ୍ରିକେଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ସେ ୭୮ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୩୦ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲିଂ ପ୍ରଦର୍ଶନ ୭ ଉଇକେଟ୍ ପାଇଁ ୨୧ ରନ୍ ଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର କ୍ରିକେଟ୍ କ୍ୟାରିୟରର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା।

ତାଙ୍କର ଦେଶୀୟ ପ୍ରଥମ-ଶ୍ରେଣୀ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୨୦ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୫୫୪ ରନ୍ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୮ଟି ଉଇକେଟ୍ ନେଇଥିଲେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୫ ଜନ୍ମ
ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନ

ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନ (ଜନ୍ମ: ୧୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୪) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟର ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଣେ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳରେ ୱିକେଟ୍-କିପର ଏବଂ ଡାହାଣହାତିଆ ବ୍ୟାଟର ଭାବେ ଖେଳୁଥିଲେ। ୧୯୯୩ ରୁ ୨୦୦୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଖେଳ ଜୀବନରେ ୮ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ୍ ଏବଂ ୬୫ଟି ମହିଳା ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (WODI) ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ। ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଏୟାର୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଦଳ ପାଇଁ ଖେଳିଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ଦିଲ୍ଲୀ ସହରରେ ହୋଇଥିଲା। ଛୋଟବେଳରୁ ତାଙ୍କର କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଥିଲା। ପରେ ସେ ଦେଶୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳର ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖେଳାଳି ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଜୀବନ
ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନ ୨୦ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୩ ରେ ୱେଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଜ୍ ବିରୋଧରେ ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମ୍ୟାଚ୍ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୫ ରେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ବିରୋଧରେ ଟେଷ୍ଟ କ୍ରିକେଟରେ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରିକେଟ୍ କ୍ୟାରିୟର୍ ସମୟରେ ସେ ୮ଟି ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚରେ ୪୪୧ ରନ୍ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ସ୍କୋର ୧୧୦ ଥିଲା।

ଏକଦିନିଆ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ ସେ ୬୫ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳି ୧,୭୨୯ ରନ୍ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାଟିଂ ଔସତ ୨୯.୮୧ ଥିଲା। ସେ ଇଂଲଣ୍ଡ କ୍ରିକେଟର ଏସଜେ ଟେଲରଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ଭାବରେ ୫୧ଟି WODI ଷ୍ଟମ୍ପିଂ ରେକର୍ଡର ଅଧିକାରୀ। ଜୈନ ଅଧିନାୟକ, ୱିକେଟ-କିପର ଏବଂ ଓପନିଂ ବ୍ୟାଟ୍ସମ୍ୟାନ ଭାବରେ ସାତଟି WODI ଖେଳିଥିଲେ, ଯାହା ଏକ ରେକର୍ଡ।

## ନେତୃତ୍ୱ ଓ ବିଶ୍ୱକପ୍
ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନ ୨୦୦୦ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ବିଶ୍ୱକପ୍ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଦଳର ନାୟିକା (କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍) ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତୀୟ ଦଳ ସେହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେମିଫାଇନାଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ଦଳଙ୍କ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ରେକର୍ଡ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ — ଏକେ ସମୟରେ କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍, ୱିକେଟ୍-କିପର ଏବଂ ଓପେନିଂ ବ୍ୟାଟର ଭାବେ ଖେଳିଥିବା ମହିଳା କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଜଣେ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନଙ୍କୁ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପୁରସ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏ. ପି. ଜେ. ଅବଦୁଲ କଲାମଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

## ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଜୀବନ
କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳରୁ ଅବସର ନେବା ପରେ ଅଞ୍ଜୁ ଜୈନ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ତାଙ୍କର କ୍ୟାରିୟର୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ଦେଶୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳଗୁଡ଼ିକ — ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଆସାମ, ବିଦର୍ଭ ଏବଂ ବଡୋଦା — ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କାମ କରିଛନ୍ତି।

ସେ ୨୦୧୧ ରୁ ୨୦୧୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ପରେ ୨୦୧୮ ରୁ ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ମହିଳା କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୪ ଜନ୍ମ