ଜେମ୍‌ସ ଜଏସ

**ଜେମ୍‌ସ ଜଏସ** ବା **ଜେମ୍‌ସ ଅଗସ୍ଟାଇନ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **James Augustine Aloysius Joyce**) **ଆଲୋଏସିଅସ ଜଏସ** (୨ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୮୮୨ – ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୧) ଏକ ଆଇରିସ (Irish) ଉପନ୍ୟାସକାର, ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ଲେଖକ, କବି ଓ ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ ଥିଲେ । ଆଧୁନିକତାବାଦୀ ଅଣପରମ୍ପରାଗତ (modernist avant-garde) ଭାବ ନେଇ ସେ ଲେଖୁଥିଲେ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ଉଲିସେସ (୧୯୨୨) (Ulysses) ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ କାମ ଥିଲା ଯାହା ହୋମରଙ୍କ (Homer) ଲିଖିତ ଓଡିସି ଲେଖା ସ‌ହିତ ସମାନ୍ତରାଳ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଟାଇଲରେ ବିଖ୍ୟାତ ସ୍ଟ୍ରିମ ଅଫ କନସସ୍‌ନେସ (stream of consciousness) ଲେଖାହୋଇଥିଲା ଓ ସେଥି ପାଇଁ ସେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇଥିଲେ ।     ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଖ୍ୟାତ ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ ମଧ୍ୟରେ ଡବ୍ଲିନରସ (Dubliners) (୧୯୧୪), ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ଏ ପୋର୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ଦି ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ଆଜ ଏ ୟଙ୍ଗ ମ୍ୟାନ (A Portrait of the Artist as a Young Man) (୧୯୧୬) ଓ ଫିନେଗାନସ ୱେକ Finnegans Wake (୧୯୩୯) ଅନନ୍ୟ ଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ତିନୋଟି କବିତା ପୁସ୍ତକ, ଗୋଟିଏ ନାଟକ ଲେଖିଥିଲେ: ଚିଠିପତ୍ର ଛପେଇଥିଲେ ଓ ସାମ୍ବାଦିକ କାମ କେତେବେଳେ କେମିତି କରୁଥିଲେ । 

ଡବ୍ଲିନର ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରେ ଜଏସ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଦୀପ୍ତିମାନ ଛାତ୍ର ସ୍ୱଳ୍ପ କାଳ ପାଇଁ ଖୀରସ୍ଥାନ ଭାଇ-ପରିଚାଳିତ ଓ କୋନେଲ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କ୍ଲଙ୍ଗୋୱେସ ଉଡ କଲେଜ (Clongowes) ଓ ବେଲଭେଡେରେ (Belvedere) କଲେଜରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥା ଅତି ଅବ୍ୟବସ୍ଥାତ୍ମକ ଥିଲେ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିପାରିଥିଲେ । ତା'ପରେ ସେ ଯୁନିଭରସିଟି କଲେଜ ଡବ୍ଲିନରେ (University College Dublin) ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।  

ସନ ୧୯୦୪ରେ ପ୍ରାକ ବିଂଶ ବୟସରେ ସେ ତାଙ୍କ ସାଥୀ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପତ୍ନୀ ନୋରା ବାର୍ଣ୍ଣାକ୍ଲ) ସ‌ହିତ କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟାଲ ୟୁରୋପକୁ ଦେଶାନ୍ତର ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ । ସେ ସେଠାରେ ଟ୍ରିଏସ୍ଟ (Trieste), ପ୍ୟାରିସ୍ ଓ ଜୁରିକରେ ବାସ କରିଥିଲେ । ଯୁବାବସ୍ଥରେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ବିଦେଶରେ କଟିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଏସଙ୍କର କାହାଣୀ ଡବ୍ଲିନ ସ‌ହରରେ କେନ୍ଦ୍ରିଭୁତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ତାଙ୍କ ସମୟର ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିଲା । ସ‌ହରର ଗଳିକନ୍ଦିରେ ଉଲିସେସ କାହାଣୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ନ‌ଜର ଆସୁଥିଲା । ଉଲିସେସର ପ୍ରକାଶନ ପରେ ସେ କ‌ହିଥିଲେ ଯେ ଡବ୍ଲିନ ଉପରେ ସେ ତନ୍ମୟ ରହିବାର କାରଣ, "ମୋ ମତରେ ମୁଁ ଡବ୍ଲିନର ହୃଦୟକୁ ଯାଇପାରିଲେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ‌ହଞ୍ଚି ପାରିବି" ।  

## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ
ସନ ୨ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୮୮୨ରେ ୪୧ ବ୍ରାଇଟନ ସ୍କୋୟାର, ରାଥଗର, ଡବଲିନ, ଆୟାର୍ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସ‌ହରରେ ଜଏସ୍ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ   ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଜନ ସ୍ଟାନିସଲସ ଜଏସ ଓ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ନାମ ମେରୀ ଜଣେ ମଇ ମରେ ଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ୧୨ଟି ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟରୁ ୨ଟି ଟାଇଫଏଡ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ୧୦ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ କ୍ୟାଥିଲିକ ଚର୍ଚ୍ଚର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ସେଣ୍ଟ ଜୋସେଫ ଚର୍ଚ୍ଚରେ ୫ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୮୮୨ ତାରିଖ ଦିନ ରେଭ। ଜନ ଓ ମୁଲ‌ୟେଙ୍କଦ୍ୱାରା ବାପଟାଇଜ କରାଯାଇ ଥିଲା । 

## ସାହିତ୍ୟ କୃତି
### ଗଦ୍ୟ
* ଡବ୍ଲିନରସ *(Dubliners)* (ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହ ୧୯୧୪)
* ଏ ପୋର୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ଦି ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ଆଜ ଏ ୟଙ୍ଗ ମ୍ୟାନ (A Portrait of the Artist as a Young Man) (ଉପନ୍ୟାସ, ୧୯୧୬)
* ଉଲିସେସ (*Ulysses*) (ଉପନ୍ୟାସ, ୧୯୨୨)
* ଫିନେଗାନସ ୱେକ (*Finnegans Wake*) (୧୯୩୯, ପୁନର୍ବାର ୨୦୧୨)
 
### କବିତା ସଂଗ୍ରହ
* ଚ୍ୟାମ୍ବର ମ୍ୟୁଜିକ (*Chamber Music*), ଚାର୍ଲସ୍ ଏଲକିନ ମାଥିଉ (Elkin Mathews, 1907)
* ଗିଆକୋମୋ ଜଏସ (*Giacomo Joyce*) (ଲିଖିତ ୧୯୦୭, ପ୍ରକାଶିତ୧୯୬୮)
* *Pomes Penyeach* (poems, Shakespeare and Company, 1927)
* *Collected Poems* (poems, Black Sun Press, 1936, which includes *Chamber Music*, *Pomes Penyeach* and other previously published works)

### Play
* *Exiles* (play, 1918)

### Posthumous publications and drafts
**Fiction**
* *Stephen Hero* (precursor to *A Portrait*; written 1904–06, published 1944)
* *The Cat and the Devil* (London: Faber and Faber, 1965)
* *The Cats of Copenhagen* (Ithys Press, 2012)
* ''Finn's Hotel* (Ithys Press, 2013)

**Non-Fiction**
* *The Critical Writings of James Joyce* (Eds. Ellsworth Mason and Richard Ellmann, 1959)
* *Letters of James Joyce Vol. 1* (Ed. Stuart Gilbert, 1957)
* *Letters of James Joyce Vol. 2* (Ed. Richard Ellmann, 1966)
* *Letters of James Joyce Vol. 3* (Ed. Richard Ellmann, 1966)
* *Selected Letters of James Joyce'' (Ed. Richard Ellmann, 1975)
 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:କବି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୮୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଲୋକ