ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶତପଥୀ

**ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶତପଥୀ** (୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୭ - ୦୩ ଜୁନ ୨୦୨୦), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ, ସମଲୋଚକ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ ଥିଲେ । ଗଳ୍ପ, କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, ଜୀବନୀ ତଥା ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ଆଦି ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟ ବିଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ରହିଥିଲା ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ, ୧୯୩୭ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୫ତାରିଖରେ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତିର୍ତ୍ତୋଲ ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗରେଇ ଶାସନଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୬୦ ଓ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୬ମସିହାରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପି.ଏଚ.ଡି ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ପରିବାର 
ନିତ୍ୟାନନ୍ଦଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଦ୍ୟାଧର ଶତପଥୀ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଦୁର୍ଗାବତୀ ଦେବୀ । କବି ପ୍ରତିଭା ଶତପଥୀ ତାଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ । ପାରମିତା, ମଧୁବ୍ରତା, ଅସିତା ଓ ଇପ୍ସିତା ନାମରେ ତାଙ୍କର ଚାରି ଝିଅ ଅଛନ୍ତି ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଅଧ୍ୟାପନାକୁ ନିଜର ବୃତ୍ତି ଭାବରେ ଆବୋରୀ ଥିଲେ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ । ୧୯୬୨ରୁ ୧୯୬୯ ଯାଏଁ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓ ୧୯୭୬ରୁ ୧୯୯୨ ଯାଏଁ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଚେୟାରର ପ୍ରଫେସର ଥାଇ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସେବା ନିବୃତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନ 
୧୯୬୫ମସିହା ବେଳକୁ ସେ ରେଭେନ୍ସା ନୈଶ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରୁଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ପୂଜ୍ୟପୂଜା ସଂସଦ ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ, ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଜନ୍ମଦିବସରେ ସେ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳକୁ ଏକ ସଭାକାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ସେଠାରେ ଭାଷଣ ଦେବା ଅବସରରେ ଜଣେ ଶ୍ରୋତା ଅଭିଯୋଗ କଲେ ଯେ, ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନୀ ଲେଖାଯାଇନାହିଁ । ସେହି ସଭାରେ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ସେ ୩ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନୀ ଲେଖି ପ୍ରକାଶ କରାଇବେ । ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ନିତ୍ୟାନନ୍ଦଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁସ୍ତକ ଲିଖନ । ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି ଲେଖା ହୋଇଥିବା, *ହେ ସାଥୀ ! ହେ ସାରଥୀ* ନାମରେ ଏହି ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ପତ୍ନୀ ପ୍ରତିଭାଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଭାବରେ "ଆମ କବିତା" ନାମକ ଏକ କବିତା ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ତା ପରଠାରୁ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ନିରବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଆଧୁନିକ କବିତା ଉପରେ କୌଣସି ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ପୁସ୍ତକ ପାଇ ପାରୁନଥିଲେ । ସେହି ଅଭାବ ଦୂର କରିବାକୁ, ସେ ସମାଲୋଚନା ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।  

ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ବହୁ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାମାଜିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟରୁ ପୂଜ୍ୟପୂଜା ସଂସଦ, ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, ସାମ୍ପ୍ରତିକ, ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଆଦି ଅନ୍ୟତମ । ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ତାଙ୍କରି ସମ୍ପାଦନାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା ।

### ପ୍ରକାଶିତ ରଚନାବଳୀ 
**କବିତା:**
* *ଆମ କବିତା* ୧୯୬୨ (ଯୁଗ୍ମ - ପ୍ରତିଭା ଶତପଥି)
* *ସବାସାନ ପ୍ରେମିକା* ୨୦୧୨
* *ଅଗ୍ନିଶିଖା*
### ସମାଲୋଚନା 
* *ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ* ୧୯୭୭
* *କାବ୍ୟ ପ୍ରକରଣ* ୧୯୯୩
* *ସତୁରୀରୁ ସହସ୍ରାବ୍ଦୀ* ୨୦୦୩
* *ସତ୍ୟବାଦୀ ଯୁଗ: ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସୃଷ୍ଟି* ୧୯୯୯
* *ଓଡ଼ିଆ ମେଗା ଉପନ୍ୟାସ-ବୀକ୍ଷା ଓ ସମୀକ୍ଷା* ୨୦୧୫
* *ହୃଷୀକେଶୀୟ କଥାଶିଳ୍ପ* ୨୦୦୬
* *କାବ୍ୟଦୃଷ୍ଟି କାବ୍ୟବିଚାର* ୨୦୧୫
* *କବିତା ଯୁଗେ ଯୁଗେ* ୧୯୭୪
* *ସବୁଜରୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ* - ୧୯୭୯
* *ପ୍ରମୁଖ କବି କତିପୟ* - ୧୯୮୪
* *କବିତା ସେତୁ* ୨୦୦୯
* *ଗଳ୍ପ ଓ ଗାଳ୍ପିକ* - ୧୯୮୬
### ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
* *ୟୁରୋପ ସଂସ୍କୃତି ଓ ବିସ୍ମୟ* ୨୦୧୩ (ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ, ସଂସ୍କୃତି, ଆଲୋଚନା)
* *ପ୍ରେମ ଓ ପ୍ରତାରଣା*  (ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
* *ପ୍ରେମ ଓ ପରିତାପ*  (ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
* *ଶୈଶବରୁ ଅବସର* ୨୦୧୬ (ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
* *ଗଳ୍ପ ସମଗ୍ର* ୨୦୧୨
* *ହେ ସାଥୀ ! ହେ ସାରଥୀ !* ୧୯୬୯ (ଜୀବନୀ)
* *କାରୁଣ୍ୟର କାରୁଶିଳ୍ପ* ୨୦୦୬ (ଉପନ୍ୟାସ)
* *କାଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକା* (ଗଳ୍ପ)
* *ଅନିକେତ* (ଉପନ୍ୟାସ)
### ସଂପାଦନା 
* *ଇସ୍ତାହାର ରଜତ ଜୟନ୍ତୀ ଉଦ୍‌ଯାପନ ଉତ୍ସବ ୨୦୦୩* (ସ୍ମରଣିକା)
* *ଘନଶ୍ୟାମ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ* ୨୦୧୪
* *ଗୌରହରି ସ୍ମରଣିକା* ୨୦୧୬
* *ବୈକୁଣ୍ଠ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୮୧
* *ସତ୍ୟବାଦୀ ସାହିତ୍ୟ ଯୁଗ* ୧୯୮୯
* *ପାଠଚକ୍ର ପ୍ରବନ୍ଧାବଳୀ, ଭାଗ-୮* ୧୯୯୧
* *ଅନେକ ନଈର ସୁଅ (କବିତା)* ୨୦୦୯
* *ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଓଡ଼ିଆ କବିତା* ୧୯୯୭
* *ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଯୁଗେ ଯୁଗେ* ୧୯୯୪
* *ନୀଳକଣ୍ଠ ସ୍ମରଣିକା* ୧୯୬୯
* *କବି-ମନୀଷୀ* ୧୯୮୩
* *ଗୋଦାବରୀଶ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୮୬
* *ସାରସ୍ୱତ ଆକଳନ (ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶତପଥିଙ୍କ ସାରସ୍ୱତ କୃତିର ଆକଳନ)* ୨୦୦୦
* *ଗୋପବନ୍ଧୁ ସ୍ମରଣିକା* ୧୯୬୭
* *ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ପ୍ରଭା ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ*, *୧ମ ଓ ୨ୟ ଭାଗ* ୧୯୮୩
* *ଗୋପବନ୍ଧୁ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୬୭, ୧୯୭୭
* *ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅବମୂଲ୍ୟନ* ୨୦୦୧
* *ମାନସିଂହ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୭୯
* *ମଧୁ-ସ୍ମରଣିକା* ୧୯୬୬
* *ଗଜପତି ପରିକ୍ରମା* ୧୯୮୯
* *ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୭୫
* *ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୭୩
* *ଲଳିତ ନିବନ୍ଧ*
* *ଚଳିତ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଆ କବିତା*
* *ପ୍ରହରାଜ ପରିକ୍ରମା* ୧୯୭୦
### ପତ୍ରିକା 
* *ଇସ୍ତାହାର (ପତ୍ରିକା ସମ୍ପାଦନା)* - ୧୯୭୯ ମସିହାରୁ

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୦୨ ("ସତ୍ୟବାଦୀ ଯୁଗ - ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ" ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁରସ୍କାରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ)

୨୦୨୦ ଜୁନ ୩ ତାରିଖରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା