ଦୁର୍ଗାମାଧବ ମିଶ୍ର

**ଦୁର୍ଗାମାଧବ ମିଶ୍ର**(୧୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୯ - ୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୭), ୧୯୫୨ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ପୁଲିସ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଔଦ୍ୟୋଗୀକ ସୁରକ୍ଷା ବଳ(ସି.ଆଇ.ଏସ.ଏଫ)ର ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ । ସେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ "ନିଷାଦର ନିଃଶବ୍ଦ ବାରଣ" ପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।

ଦୁର୍ଗାମାଧବ, ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ନୟାଗଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣସାହିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଶୈଶବ କଟିଥିଲା କଟକରେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମିଶ୍ର ରେଭେନଶା କଲେଜର ହେଡ୍ କ୍ଲର୍କ ଥିଲେ ଓ ମାତା ଥିଲେ ଅପସରା ଦେବୀ । ପିତାମହ ଦୀନବନ୍ଧୁ କାବ୍ୟତୀର୍ଥ ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମା ପଣ୍ଡିତ, ବାମଣ୍ଡାର ରାଜା ସାର୍ ବାସୁଦେବ ସୁଢଳଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ରାଜସଭାରେ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ହୋଇଥିଲେ । ଦୁର୍ଗାମାଧବଙ୍କ ବାଲ୍ୟଶିକ୍ଷା କଟକ ଡଗରପଡ଼ା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ୬ଷ୍ଠରୁ ୧୧ଶ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜିଏଟରେ ପଢ଼ି ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଚ(୧୯୪୪)ରେ ମାଟ୍ରିକ୍ ପାସ୍ କଲେ । ସେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ଆଇଏ (୧୯୪୬), ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଅନର୍ସ ଓ ଡିଷ୍ଟିଙ୍କସନ୍ ରଖି ସ୍ନାତକ (୧୯୪୮) ଏବଂ ବୃତ୍ତି ପାଇ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଥିଲେ । ସମାଜରେ ଜଣେ ସହ ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଭାରତୀୟ ପୁଲିସ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଚୟନ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୬୯ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଠାରୁ ପୋଲିସ୍ ମେଡ଼ାଲ୍ ପାଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଶେଷରେ ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୭ରେ ସି.ଆଇ.ଏସ.ଏଫର ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ରେଳ ପରିଷଦର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀ ରହଣୀ କାଳରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଲେଖିକା ପତ୍ନୀ ଶୈଳରାଣୀ ମିଶ୍ର ଶିବାନନ୍ଦଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଚିଦାନନ୍ଦଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ନେଇ ଦିବ୍ୟ ଜୀବନ ସଂଘର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ଅବସର ପରେ ଏହାର ଭୁବନେଶ୍ୱର ଶାଖାର ସଭାପତି ରହିଥିଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହା ଫେବୃଆରି ୩ତାରିଖରେ ଦୁର୍ଗାମାଧବ ମିଶ୍ରଙ୍କର ମହାପ୍ରୟାଣ ଘଟିଥିଲା । 

## ରଚନାବଳୀ 
ସାହିତ୍ୟ ଥିଲା ଦୁର୍ଗାମାଧବଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଦିଗ । ଛାତ୍ର ଜୀବନରୁ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତିଭା ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା । ନବମ ଶ୍ରେଣୀରୁ କବିତା ଲେଖା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ହାତଲେଖା ପତ୍ରିକା 'ଜ୍ଞାନମଞ୍ଜରୀ' ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୪ରେ କଲେଜରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା 'ନବୀନ'ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ପରେ ଡଗର, ସହକାର, ନବଭାରତ, ଶଙ୍ଖ, ଝଙ୍କାର, ଚତୁରଙ୍ଗ, ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରରେ କବିତାମାନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା । ସମୟ କ୍ରମେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଗଳ୍ପ ହିନ୍ଦୀ ଓ ବଙ୍ଗଳାରେ ଅନୁବାଦ ହୋଇଛି । ସେ ଏକାଧାରରେ ଜଣେ ସମ୍ପାଦକ, କବି, ଗାଳ୍ପିକ ଓ ଅନୁବାଦକ ଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ର ପତ୍ରିକାରେ ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
 
 
### ଗଳ୍ପ/କାବ୍ୟ ସଂକଳନ 
* ତାରା ଓ ତିମିର (ଗଳ୍ପ) ୧୯୬୩
* ମନ୍ଦାକ୍ରାନ୍ତା (ଗଳ୍ପ) ୧୯୬୧
* ନିଷାଦର ନିଃଶବ୍ଦ ବାରଣ (ଗଳ୍ପ) ୧୯୮୧
* ଫଲଗୁରେ ବନ୍ୟା (ଗଳ୍ପ) ୧୯୭୬
* ଦୂରରୁ ଦୂରକୁ
* ଅପରାହ୍ନର ଗଳ୍ପ ୧୯୮୮
* ମୌନ ମୁଖର (କାବ୍ୟ ସଙ୍କଳନ) ୧୯୮୬
* ଜଉତିଷେ କହିଛନ୍ତି (ଗଳ୍ପ) ୧୯୫୭
* ମୁଠାଏ ମାଟି ଚେନାଏ ଆକାଶ (କବିତା) ୧୯୬୧
* ବୃତ୍ତ ଆବର୍ତ୍ତ (କବିତା) ୧୯୭୭
* ଉଗ୍ରସେନ ଉବାଚ (କବିତା) ୧୯୮୫
* ଅସମାପିକା (କବିତା) ୧୯୯୦
 
### ସମ୍ପାଦନା 
* ପ୍ରତିବେଶୀ
* ସମାରୋହ
* ଦିବ୍ୟ ସଂଦେଶ
* ସମାଜ
### ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ 
* ଅଜା ଆସୁଛନ୍ତି (ଗପ) ୧୯୯୧
* ଅସୁର ଟାପୁ (ଗପ) ୧୯୯୧
* ଠାକୁର ପୂଜା (କବିତା)୧୯୯୧
* ଛଅ ଋତୁ ଆମେ ଛଅ ଭାଇ (କବିତା) ୧୯୯୧
### ଅନୁବାଦ 
* ଜୀବନାନନ୍ଦ ଦାସ ୧୯୮୨
* ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ ୧୯୯୧
* ଅରକ୍ଷଣୀୟା ୧୯୯୩
* ଭଗବାନ ରମଣ ମହର୍ଷି ୧୯୯୬

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୨ (ନିଷାଦର ନିଃଶବ୍ଦ ବାରଣ ପାଇଁ)
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ), ୧୯୭୫ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଫକୀର ମୋହନ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୩ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଉତ୍କଳ ପାଠକ ସଂସଦ ସମ୍ମାନ ୧୯୯୫
* ନୀଳଶୈଳ ପୁରସ୍କାର
* ଶାରଳା ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ମାନ
* ସୁଧନ୍ୟା ସମ୍ମାନ
* ଶିଳାଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ