ଶେୟାର ବଜାର

**ଶେୟାର ବଜାର** ହେଉଛି ଶେୟାର କ୍ରେତା ଏବଂ ବିକ୍ରେତାଙ୍କର ଏକ ପେଣ୍ଠଘର&nbsp;ଯେଉଁଠାରେ ଶେୟାରଗୁଡିକର (କୌଣସି ଉଦ୍ୟୋଗର ଅଂଶଧନ ବା ମାଲିକାନା) କାରବାର ହୋଇଥାଏ&nbsp;। ଶେୟାର ବଜାରର ଅନ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ପୁଞ୍ଜି ବଜାର, ଷ୍ଟକ୍ ମାର୍କେଟ ବା ଶେୟାର ମାର୍କେଟ । 

## ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ 
**ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ** ହେଉଛି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଜାଗା ଯେଉଁଠାରେ ଶେୟାର କିଣାବିକା ହୋଇଥାଏ । ଭାରତରେ ପାଖାପାଖି ୨୧ଟି ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅଛି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଅନ୍ୟତମ । ଏହା ୫ ଜୁନ ୧୯୮୯ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଭାରତର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଓ ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ।

## ଷ୍ଟକ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ 
ପ୍ରତି **ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ** ନିଜର କିଛି ବଛା ବଛା ଶେୟାରକୁ ନେଇ ଏକ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ବା ସୁଚକାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି ତାହାକୁ ଷ୍ଟକ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସୁଚକାଙ୍କରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ କି ଶେୟାର ବଜାରରେ କିଭଳି କିଣାବିକା ଚାଲୁଛି ।  ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଆମେ ସେନସେକ୍ସକୁ ନେଇପାରିବା ।

### ସେନସେକ୍ସ 
ସେନସେକ୍ସ ହେଉଛି ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜର ଷ୍ଟକ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ । ବଛା ବଛା ୩୦ଟି ଉଦ୍ୟୋଗର ଶେୟାରକୁ ନେଇ ସେନସେକ୍ସ ତିଆରି ହୋଇଛି । ନିବେଶକମାନେ ଏହି ସେନସେକ୍ସକୁ ଦେଖି ଶେୟାର ବଜାରର ଏବଂ ପରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରଗତି ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ।

## କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିବା କଥା 
### ଆସେଟ 
ଆସେଟ ବା ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ଏକ ସମ୍ବଳ ଯାହା କୌଣସି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଉଦ୍ୟୋଗ, ସଂସ୍ଥା କିମ୍ବା ଦେଶ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ବା ମାଲିକାନା ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ । ଏହାର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦକୁ ଲାୟାବିଲିଟି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ସୁନାରୁପା, ଜମି, ଟଙ୍କାପଇସା ଇତ୍ୟାଦି ହେଉଛି ଆସେଟ । ମାତ୍ର ଗାଡ଼ିମଟର, ଋଣ କରଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଲୋଭନକାରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା ହାତଘଡ଼ି, ଲାପଟପ, ମୋବାଇଲ ଇତ୍ୟାଦି ହେଉଛି ଲାୟାବିଲିଟି । ଅର୍ଥାତ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାର ବିକ୍ରିମୂଲ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ ତାହାକୁ ଆସେଟ କୁହାଯାଇଥାଏ ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ମୋବାଇଲ କିଣୁ କିଣୁ ଏହାର ବିକ୍ରିମୂଲ୍ୟରେ ହ୍ରାସ ଦେଖାଯାଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଲାୟାବିଲିଟି ଅଟେ ।

### ଫନଯିବିଲିଟି 
ଗୋଟିଏ ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଗୁଣ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମାନ ପ୍ରକାରରର ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟସହ ଅଦଳବଦଳ କରିହୁଏ ତାହାକୁ ଫନଯିବିଲିଟି କୁହାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆସେଟ ଫନଯିବିଲ ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ବାବୁଶାନ, ଅନୁଭବଙ୍କୁ  ଗୋଟିଏ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କା ନୋଟ ଉଧାର ଦେଲେ । ଏବେ ଅନୁଭବ ସେହି ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାକୁ ଚାରୋଟି ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟକରି ବା ୨୦ଟି ୧୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ କରି ଫେରେଇପାରିବେ । ଏଠାରେ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ଫନଯିବିଲ ଅଟେ । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଧରନ୍ତୁ ଶିବାନୀ, ଭୂମିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କାର ଉଧାର ଦେଲେ । ଭୂମି ସେହି ମଡେଲର ଅନ୍ୟ ଏକ କାର ଶିବାନୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ କାର ଫନଯିବିଲ ନୁହେଁ । କାର ଫନଯିବିଲ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ପେଟ୍ରୋଲ ଯାହାଦ୍ୱାରା କାର ଚାଲେ ତାହା ଫନଯିବିଲ ଅଟେ ।

### ସିକ୍ୟୋରିଟି 
ସିକ୍ୟୋରିଟି (Security) ହେଉଛି ଏକ ଫନଯିବିଲ ଏବଂ ମୂଲଚାଲ ହୋଇପାରୁଥିବା ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯାହାର କିଛି ମୂଲ୍ୟ ଥାଏ । ଏହା ଶେୟାରଦ୍ୱାରା ଏକ କମ୍ପାନୀର ମାଲିକାନା ଜାହିର କରିବା ନିମିତ୍ତ ଉପଯୋଗ ହେଇପାରେ କିମ୍ବା ବଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ସରକାରଙ୍କୁ ଧାର ଦେଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଲୋକର ସମ୍ପର୍କକୁ ବୁଝାଇପରେ କିମ୍ବା ଅପ୍ସନଦ୍ୱାରା ମାଲିକାନା ବି ଦେଖାଇପାରେ । ସିକ୍ୟୋରିଟିରେ ହିଁ ଏହି ସବୁ ଶେୟାର, ବଣ୍ଡ, ଡେରିଭେଟିଭ ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅବସ୍ଥାପିତ ।

### ଶେୟାର 
ଶେୟାର ହେଉଛି କୌଣସି ଏକ ଉଦ୍ୟୋଗ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଏକ ମାଲିକାନା ଭାଗ ଯାହାକି ସେହି ସଂସ୍ଥାର ଲାଭରେ ସମାନ ପରିମାଣର ଅଂଶୀଦାର କରାଇଥାଏ । ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଶେୟାର ଅଛି ।

# ସାଧାରଣ ଶେୟାର 
# ପ୍ରିଫରଡ ଶେୟାର

### ଟ୍ରେଡିଂ 
ଶେୟାର ବଜାରରେ ଶେୟାରର ଦାମ ବିକ୍ରେତାଠାରୁ ନେଇ କ୍ରେତାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ଟ୍ରେଡିଂ ବା କିଣାବିକା କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଟ୍ରେଡିଂ କରିବା ନିମିତ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଯେପରି ସଞ୍ଚୟ ଖାତା ଖୋଲାଯାଏ ସେପରି ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତା ଖୋଲିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏକ ସାଧାରଣ ଲୋକ କିପରି ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତା ଖୋଲିପାରିବ, ତାହା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତରେ *ଶେୟାର କିଣାବିକା କରିବେ କିପରି* ବିଭାଗରେ ଲେଖାହୋଇଛି ।

### ଡେରିଭେଟିଭ ଜିନିଷ 
ଡେରିଭେଟିଭ ହେଉଛି ଏକ ଆର୍ଥିକ ସିକ୍ୟୋରିଟି ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଏକ ଆସେଟରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଡେରିଭେଟିଭ ସ୍ୱୟଂ ହେଉଛି ଦୁଇ ବା ତଦ୍ରୁଦ୍ଧ ପକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରକାର ରାଜିନାମା ଯାହା କୌଣସି ଏକ ଆସେଟର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ଆସେଟ ଗୁଡ଼ିକୁ ଡେରିଭେଟିଭରେ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ ଯଥା ଶେୟାର, ବଣ୍ଡ, ଡିବେଞ୍ଚର, କମୋଡିଟି, ମୁଦ୍ରା, ସୁଧହାର ଓ ବଜାର ସୁଚକାଙ୍କ ।  ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରିପ୍ରକାରର ଡେରିଭେଟିଭ ଜିନିଷ ଅଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
# ଫରୱାର୍ଡ 
# ଫ୍ୟୁଚର  
# ଅପ୍ସନ  
# ସ୍ୱାପ 

#### ଫରୱାର୍ଡ  
ଏହା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ସରଳ ଏବଂ ପୁରୁଣା ଡେରିଭେଟିଭ ଜିନିଷ । ଭବିଷ୍ୟତରେ କିଛି ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣାବିକା କରିବାର ଚୁକ୍ତି ବା ରାଜିନାମାକୁ ଫରୱାର୍ଡ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ କେତେ ଟଙ୍କାରେ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣାବିକା ହେବ ତାହା ଭବିଷ୍ୟତ ସମୟରେ ହିଁ କିଣାବିକା ହେବ ସମୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଥାଏ । କିଣାବିକା ହେବାକୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟର କମ ବେଶିନକରିବା ନିମିତ୍ତ ଏହି ଭଳି ଚୁକ୍ତି ସବୁ ସର୍ବ ସାଧାରଣରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ନାହିଁ । 

#### ଫ୍ୟୁଚର 
ଫ୍ୟୁଚର ଚୁକ୍ତିନାମା ଫରୱାର୍ଡ଼ ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ, ଏଠାରେ କେବଳ କିଣାବିକା ହେବାକୁ ଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଆଗୁଆ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଯଥା ଆଶଙ୍କାକୁ ଏଡ଼ାଇହୁଏ । ଯେହେତୁ ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଆଗୁଆ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ଫ୍ୟୁଚର ଚୁକ୍ତିନାମା ଗୁଡିକୁ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ ଟ୍ରେଡିଂ କରିବା ନିମିତ୍ତ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥାଏ । ଫ୍ୟୁଚର ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଦୁଇପକ୍ଷ୍ୟ ନିଜମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତି ନକରି  ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ସହ ଚୁକ୍ତି କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇନିସିଆଲ ପବ୍ଲିକ ଅଫରିଂ (ଆଇ.ପି.ଓ.)ର ରୂପ ନେଇଥାଏ । କୌଣସି ଏକ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ୍ୟର ସହାୟତାରେ, କମ୍ପାନୀଟି ତା ନିଜ ବିଷୟରେ ନିବେଶକାରୀମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଏକ ଲେଖା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ, ଯାହାକୁ ପ୍ରସପେକ୍ଟସ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ କମ୍ପାନୀରେ ନିବେଶ କରିଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଥିବା ସୁଯୋଗ, ମୂଲ୍ୟ, ଆଶଙ୍କା ଆଦି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ରୂପେ ଲେଖାହୋଇଥାଏ ।

### ମାଧ୍ୟମିକ ବଜାର 
କମ୍ପାନୀଟି ତାହାର ଷ୍ଟକ ସର୍ବସାଧାରଣାଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରିଦେଲାପରେ, ସର୍ବସାଧାରଣ ନିଜ ନିଜ ଭିତରେ ଶେୟାର କିଣାବିକା ନିମିତ୍ତ ମାଧ୍ୟମିକ ବଜାର ଉପଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ବଜାରରେ ଷ୍ଟକ କିଣାବିକା କରୁଥିବା ନିବେଶକାରୀମାନେ ସିଧାସଳଖରୂପେ କମ୍ପାନୀ ସଂପର୍ଶରେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ବଜାରରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ନିବେଶକାରୀଙ୍କୁ କିଣାବିକାରେ ସହାୟତା କରେ ଓ କିଛି କମିଶନ ରୋଜଗାର କରିଥାଏ । ହେଉ,  କି ୨୦୦୯ ମସିହା ସତ୍ୟମ ସ୍କାମ ହେଉ,  କି ନିକଟରେ ଘଟିଥିବା କିଙ୍ଗଫିସର କମ୍ପାନୀ ଦେବାଳିଆ ହେଇଯିବା ସମାଚାର ହେଉ ଏସବୁ ଘଟଣାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ କି ଶେୟାର ବଜାରରେ ଜଣେ ଟ୍ରେଡର ଆଖିବୁଜି ନିଶ୍ଚେତ ହୋଇ ନିବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ବିଭିନ୍ନ କଟକଣା ସୁଦ୍ଧା ଏଭଳି ଘଟଣା ଘଟିଛି ଏବଂ ଆଗକୁ ଘଟିବ ମଧ୍ୟ, ଏସବୁକୁ ବଜାରରୁ ପୋଛି ହେବନାହିଁ । ମାତ୍ର ଏହାରମାନେ ନୁହଁକି ଟ୍ରେଡର ହାର ମାନି ପୁଣି ସେହି ଚିରାଚରିତ ଏଫଡି ଜାବୁଡ଼ିକି ରହିଯିବେ । ଆଜିକାଲିକାର ବିଟକଏନ ଦୁନିଆରେ ଭଲ ଭାବରେ ସଜାଗ ରହି ଶେୟାର ବଜାରରେ ନିବେଶ କରିହେବ । କିଛି ଉପଦେଶ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା । 
* ଅନ୍ୟମାନଂକ କଥାରେ ଅନ୍ଧ ଭଳି ବିଶ୍ୱାସ ନକରି ନିଜେ ନିଜର ଗବେଷଣା କରି ନିବେଶ କରନ୍ତୁ ।
* କୌଣସି ଚମତ୍କାର କାହାଣୀରେ ଭାବ ବିହ୍ୱଳିତ ନହୋଇଯାଇ ନମ୍ବରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।
* ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ କଥାଟି ଅସମ୍ଭବମାନେ ହଉଛି ତେବେ ଏହା ସତରେ ସେୟା ହୋଇଥାଇପାରେ । 
* ମନେରଖନ୍ତୁ **ରାତାରାତି ଧନୀ** ହୋଇଯିବା ଅର୍ଥ **ରାତାରାତି ଗରିବ** ହୋଇଯିବ ସହ ସମାନ ।
* ନିଜର ସବୁତକ ଅଣ୍ଡା ଗୋଟିଏ ଝୁଡ଼ିରେ ନରଖି ଖେଳାଇ କରି ରଖନ୍ତୁ । ନିଜର ବିପତ୍ତିକୁ ଜଣକ ହାତରେ ଟେକି ନଦେଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ ।
* ଯେତିକି ଟଙ୍କା ଆପଣଙ୍କର ପାଣିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଚଳିବ, ସେତିକିହିଁ ନିବେଶ କରନ୍ତୁ । ଯେତିକି ହରିପାରିବେ ସେତିକି ଜିତିବା ନିମିତ୍ତ ଖେଳାନ୍ତୁ ।
* ଭିଡ଼ଠୁ ଦୂରରେ ରୁହନ୍ତୁ । ସମସ୍ତେ ଯାହା କଲେ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ସେଇଆ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଉପରଲିଖିତ ପ୍ରଥମ ବିନ୍ଦୁ ମନେରଖନ୍ତୁ ।
* ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଭାବନ୍ତୁ ।
* କାହାଠାରୁ କିଛି ଉପଦେଶ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । **ଏଠାରୁ** ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ ।

## ଶେୟାର ବଜାରରେ ନିବେଶ ନିମିତ୍ତ ଖାତାର ପ୍ରକାର 
ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିପ୍ରକାରର ଖାତାଦ୍ୱାରା ଶେୟାର ବଜାରରେ ନିବେଶ କରିହେବ । ସେଗୁଡିକ ହେଲା:
# ସଞ୍ଚୟ ଖାତା 
# ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତା 
# ଡିମାଟ ଖାତା 

### ସଞ୍ଚୟ ଖାତା 
ସଞ୍ଚୟ ଖାତା ହେଉଛି ସାଧାରଣ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାଟିଏ ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଟଙ୍କାପଇସା ରଖନ୍ତି । ଏହି ସଞ୍ଚୟ ଖାତାଟିକୁ ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତା ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

### ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତା 
ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତାରେ ଶେୟାର କିଣାବିକା ହୁଏ । ସଞ୍ଚୟ ଖାତା ଯୋଗ କରିବା ପରେ, ପ୍ରଥମେ ବା କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପାଣ୍ଠି ଏହି ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତାକୁ ପଠାଯାଏ, ପରେ ଶେୟାର କିଣା ହୁଏ । ସେହିପରି ଭାବେ ଶେୟାର ବିକ୍ରି ସମୟରେ ଶେୟାରର ବିକ୍ରି ମୂଲ୍ୟ ହିସାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥିବା ସଞ୍ଚୟ ଖାତାକୁ ଫେରିଆସିବ ।

### ଡିମାଟ ଖାତା 
ଡିମ୍ୟାଟରିଆଲାଇଜଡ ଖାତା ଏ ସଂକ୍ଷେପରେ ଡିମାଟ ଖାତା କହିଲେ ସେହି ଖାତା ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ଟ୍ରେଡର ଶେୟାର ଇଲେକଟ୍ରୋନିକ୍ସ ହିସାବରେ ଜମା କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଖାତାରେ ଟ୍ରେଡର ଶେୟର କିଣାବିକା କରିପାରିବେ ନାହିଁ କେବଳ ଶେୟାର ଗୁଡ଼ିକ ଯେତେଦିନ ପାରିବେ ସମ୍ଭବ ରଖିପାରିବେ ।

### ପାର୍ଥକ୍ୟ 
## ଶେୟାର କିଣାବିକା କରିବେ କିପରି 
୨୦୧୭ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରୁ ଭାରତରେ କିଭଳି ଶେୟାର କିଣାବିକା କରିବେ ତାହାର ପଦ୍ଧତି ନିମ୍ନରେ ଦିଆହେଲା:

### ପ୍ୟାନ କାର୍ଡ଼ କିମ୍ବା ଆଧାର କାର୍ଡ଼ 
ଶେୟାର ବଜାରରେ ନିବେଶ କରିବା ନିମିତ୍ତ ପ୍ୟାନ କାର୍ଡ଼ କିମ୍ବା ଆଧାର କାର୍ଡ଼ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହା ଖାତା ଖୋଲିବା ସମୟରେ କେ.ୱାଇ.ସି. (Know Your Client) ନିମିତ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହାଛଡ଼ା ସରକାର ଛଅ ମାସର ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଟଙ୍କା ଜମାଉଠା ଚିଠା (ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ) ଏବଂ ଏକ ରଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ଚେକବୁକ ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଯେହେତୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା ହିସାବ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ତେଣୁ ପାଖରେ **ସଞ୍ଚୟ ଖାତା** ରହିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ।

### ବ୍ରୋକର 
ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ସିଧାସଳଖ ଶେୟାର କିଣାବିକା କରିପାରିବ ନାହିଁ, ଏଥିପାଇଁ ଏକ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ୍ୟ, ବ୍ରୋକର ଆବଶ୍ୟକ । ଗୋଟିଏ ବ୍ରୋକର ଜଣେ ଏସଇବିଆଇ(SEBI) ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି, କମ୍ପାନୀ କିମ୍ବା ଏଜେନ୍ସି ହୋଇପାରେ । ବ୍ରୋକରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ନିମିତ୍ତ କିଛି ମୂଲ୍ୟ ନେଇଥାନ୍ତି । ବିନା ବା ଅତିକମ ମୂଲ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ବ୍ରୋକର ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି ।

### ଡିମାଟ ଖାତା 
ବ୍ରୋକର ମିଳିସାରିଲାପରେ ବ୍ରୋକର ସହାୟତାରେ ଡିମାଟ ଖାତା ଏବଂ ଟ୍ରେଡିଂ ଖାତା ଖୋଲିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ  ।

### କିଣାବିକା 
କେତେ ପରିମାଣର, କେଉଁ ଦାମରେ ଓ କେବେ ଶେୟାର କିଣିବାକୁ ବା ବିକିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବ୍ରୋକରମାନେ ସୁବିଧାନୁସାରେ କିଣାବିକା କରିଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶେୟାର ବଜାର