open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଇନ୍ଦୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା

ଭାଦ୍ରବ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଇନ୍ଦୁପୁନେଇଁ ବା '*ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା* ଭାବ ଖ୍ୟାତ । କୃଷିପ୍ରଧାନ ଭାରତବର୍ଷରେ ବୃଷ୍ଟିଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥିକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରୋତ୍ସବ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଆସୁଅଛି । ସାରାଭାରତବର୍ଷ କାହିଁକି ଏପରିକି ପୃଥିବୀର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଇନ୍ଦ୍ରପୂଜାର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ରହିଛି । ଇନ୍ଦୁ ସୋମ ଅର୍ଥ ଦ୍ୟୋତକ ‘ଇନ୍ଦ୍ରୌରମତେ ଇତି ଇନ୍ଦୁ’ । ଇନ୍ଦୁ ଅର୍ଥ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତ । ଯିଏ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ଈଶ୍ୱର ସେ ଇନ୍ଦ୍ରପଦବାଚ୍ୟ ଏବଂ ଯିଏ ପ୍ରଦୀପ୍ତ କରାନ୍ତି ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଟନ୍ତି । ଆଧିଭୌତିକ ଅର୍ଥପକ୍ଷେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବର୍ଷା, ଆଧିଭୌତିକ ଅର୍ଥପକ୍ଷେ- ଇନ୍ଦ୍ରଦେବତା ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅର୍ଥପକ୍ଷେ ଇନ୍ଦ୍ରମନ ଅର୍ଥ ପରକ । ଗୋପଥ ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରମନ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ- ‘ଯନ୍ ମନଃ ସଃ ଇନ୍ଦ୍ରଃ’ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅର୍ଥରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମନ ଓ ସୋମ ବା ଇନ୍ଦୁ ଆନନ୍ଦ ଅଟେ । ବୈଦିକ ଆର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଦେବତା ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେ ସମସ୍ତେ ସଂସାରର ଶାସକ ଏକ ଈଶାନ ଓଜସା (ରୁକ୍-୮ /୬ /୪୧) । ଏଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେବରାଜ ଉପାଧି ଯଥାର୍ଥ । ଅଥର୍ବ ବେଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି । ଶତପଥ ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ‘ଅୟଂ ବା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯ ଏଷପବତେ’ରୁ ବାୟୁ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତାଦାତ୍ମା ସୂଚିତ ହୋଇଥାଏ । ଏଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମରୁତ୍ୱାନ୍ ବିଶେଷଣ ଯଥାର୍ଥ । ରୁକ୍ ବେଦ ୧୦ /୫୪ /୨ରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି ।

## ଇତିହାସ ଓ ମନ୍ଦିର
ମହାଭାରତକାଳୀନ ‘ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ’ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପାସନାର ସଂକେତ ବହନ କରିଥାଏ । ‘ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସ୍ତ ଗମସ୍ତା ବତକାରୀ ମା’ ସନ୍ତୁ ଚେୟଦ’ (ଶିଶୁପାଳ- ମହାକାବ୍ୟ-୨ /୬୩) ।ଉଦିପୀର ୩ମାଇଲ ପୂର୍ବକୁ ଗଲେ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ମନ୍ଦିର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ସେଠାରେ ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ବୋଲି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅଛି । କୋଠିୟାର ଦୁଇ ମାଇଲ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବିରାଜମାନ । ବୁତ୍ରାସୁର ବଧପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହିଠାରେ ହିଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ନର୍ମଦା ନଦୀ ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଇନ୍ଦ୍ରବାଣ ବୋଲି ଏକ ଗ୍ରାମ ରହିଛି । ଯେଉଁଠାରେ କି ଶତ୍ରତୀର୍ଥ ବିଦ୍ୟମାନ । କଥିତଅଛି କି ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ଶକ୍ରେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । 

ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଥିବା ବୌଦ୍ଧକୀର୍ତ୍ତି ପରିପୂରିତ ଅମରାବତୀରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପାସନା ପ୍ରଚଳିତ ଥିବା କୁହାଯାଏ । ସେହିପରି ଓଡ଼ିଶାର ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଅମରାବତୀଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଉପାସନା ଲାଗି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବା କଥା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଇତିହାସମାନଙ୍କରେ ଚର୍ଚ୍ଚିତ । ନୟାଗଡ଼ର ଗୋଡ଼େଇ ପାଟଣା ଇନ୍ଦ୍ରଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଉପାସନା ଲାଗି ପରିଚିତ । ଜୁନାଗଡ଼ଠାରୁ ୬ମାଇଲ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ଶିବମନ୍ଦିର ବିଦ୍ୟମାନ । ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥାନ । ନରସୀ ମେହେଟ୍ଟା ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ଆମେରିକାର ହଣ୍ଡୁରାସ କୋପାଳ ବନାଞ୍ଚଳରେ ଗଜାରୂଢ଼ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କମନୀୟ ବିଗ୍ରହ ଉପଲ୍ଧ । ମାଲେସିଆର ରାଜବଂଶୀ ନିଜକୁ ‘ଇନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ମାଳୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପୁର ଭାବେ ଅଭିହିତ କରିଥାନ୍ତି । 

ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ବିଗ୍ରହ ଏବଂ ଏକ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ତାହାକୁ ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି । କୋଣାର୍କର ପତନପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତିକୁ  ଅଣାଯାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖାଯାଇଛି । କଳ୍ପବଟ ତଳେ ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ବିରାଜମାନ, ଯାହା ଘୁମୁଷର ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଅଧିନରେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖସ୍ଥ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପିଢ଼ୀକୁ ଦେବସଭା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଇନ୍ଦ୍ରୋତ୍ସବ ଦିନ ଲକ୍ଷେ ବଳିତା ଝାଡ଼ ଜଳାଯାଇ ଇନ୍ଦ୍ରୋତ୍ସବକୁ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଏ ।

ଇନ୍ଦ୍ରଗୋବିନ୍ଦ ମହୋତ୍ସବ ରାଜକୀୟ ଉତ୍ସବ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଓ ରାଜନବରରେ ପରିପାଳିତ । ଏପରି ଅନ୍ୟତ୍ର ପ୍ରାୟ ବିରଳ । ଏକ କାଠନିର୍ମିତ ଐରାବତ ହସ୍ତୀପୃଷ୍ଠରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହରଚଣ୍ଡି ସାହି ଆଖାଡ଼ାଘରଠାରୁ ବାଲିସାହି ମଧ୍ୟଦେଇ ସିଂହଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ଉଭୟଙ୍କୁ ବନ୍ଦାପନା କରାଯାଇ ଉତ୍ସବ ସମାହିତ ହୋଇଥାଏ । ବ୍ୟୟ ସାପେକ୍ଷ ହେତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଜଣେ ସେବକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ହସ୍ତୀପ୍ରତିମା ଆଣି ଏହି ସେବା ସମ୍ପନ୍ନ କରୁଛନ୍ତି ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
ଡୋକ୍ରିଚଞ୍ଚଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ

**ଡୋକ୍ରିଚଞ୍ଚଡ଼ା** କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକ ଜଳପ୍ରପାତ । ଏହା କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର କୋକସରା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଦକଠେଙ୍ଗା ଗାଁରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଉଦ୍ଗୀରଣ ଫଳରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗୁମ୍ଫା ତିଆରି ହୋଇ ପରେ ଜଳପ୍ରପାତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଜଳପ୍ରପାତକୁ ଲାଗିଥିବା ଡୋକ୍ରିଚଞ୍ଚଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଅମ୍ପାନି, ଟେମରା, କଭଦଳ, ଡାବ୍ରିଗଡ଼, ପୋଢ଼ାଗୁଡ଼ା, କୁତ୍ରୁ, ଘଣ୍ଟିଗୁଡ଼ା, ସିଉଣି ଓ ବିରିମାଲ ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ କନ୍ଧ, ଗଣ୍ଡ, ପରଜା, ଭାଟରା, ଗଢ଼ବା ଓ ସଉରା (ଶବର) ଆଦି ଅଦିମ ଜନଜାତି ବାସ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଜଳପ୍ରପାତକୁ ଲାଗି ଘନ ବନାନୀ ବେଢ଼ି ରହିଛି । ଏକ କିଲୋମିଟର ବ୍ୟାପୀ ଏକ ଗ୍ରାନାଇଟର ଚଟାଣ ଉପରେ ଏହି ଜଳପ୍ରପାତ ବ‌ହିଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଜଳପ୍ରପାତ
ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା
ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ

]]

**ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ** ହେଉଛି ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଶାଖା, ଯାହାକି ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ଦିଗକୁ ସୁଚାଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ର, ଉପକରଣ, ଆକୃତି, ସିଷ୍ଟମ ଓ ପଦାର୍ଥର ଗଠନ, ମରାମତି ଆଦି ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ବ୍ୟବହାରକୁ ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ ବା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କୁହାଯାଏ ।

## ଇତିହାସ
## ଆଧାର
## ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* National Society of Professional Engineers position statement on Licensure and Qualifications for Practice 
* National Academy of Engineering (NAE)
* American Society for Engineering Education (ASEE)
* The US Library of Congress *Engineering in History* bibliography
* ICES: Institute for Complex Engineered Systems, Carnegie Mellon University, Pittsburgh, PA 
* History of engineering bibliography at University of Minnesota
* A YouTube presentation that explains in simple terms what engineering is, and what engineering isn't

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଜ୍ଞାନ
ରାଜା ବଖରି ଓ ରାଣୀ ବଖରି ପରିସର, ସମ୍ବଲପୁର

**ରାଜା ବଖରି ଓ ରାଣୀ ବଖରି ପରିସର** ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗ । ଏହା ୧୬୫୦ ମସିହାରେ ସମ୍ବଲପୁରର ରାଜା ବଳିଆର ସିଂହଙ୍କଦ୍ୱାରା ତୋଳାଯାଇଥିଲା । ତିନି ମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପ୍ରାସାଦର କାନ୍ଥରେ ରାଜସ୍ଥାନୀ କଳା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ ଜାଣିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ଯେ ରାଜା ବଳିଆର ସିଂହ ନିଜ କନ୍ୟା ପାଇଁ ସ୍ନେହସ୍ୱରୂପ ଏହି ଦୁର୍ଗ ତୋଳାଇଥିଲେ । ରାଣୀ ବଖରା କୋଠାଟି ତିନିମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରାଜା ବଖରାଟି ଦୁଇ ବଖରା ବିଶିଷ୍ଟ । ରାଜା ବଖରାଟି ରାଜା ଛତ୍ର ସାଏଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୭ଶ ମସିହାରେ ତୋଳାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରାସାଦରେ ୪୦ଟି କୋଠରୀ ଅଛି । ଅଧୁନା ଏହାର ଭିତର ଅଂଶରେ ଅନେକ ଜବର ଦଖଲ ଘର ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ହେତୁ ଏହାର ଭିତର ଅଂଶ ବାହାରକୁ ପୁରା ଦିଶୁନାହିଁ ।

## ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
୧୮୫୭ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ ତାରିଖରେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ତାଙ୍କର ୧୨୦୦ ଜଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସମର୍ଥକଙ୍କ ସ‌ହ ବ୍ରିଟିସ ସରକାରଙ୍କ ଆଇନ ନମାନି ଏହା ଭିତରକୁ ପଶିଥିଲେ ଓ କିଛି ଦିନ ରାଜା ବଖରି ଭିତରେ ରହିଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ଏଠାରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉଡ଼ାଇଥିଲେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା
ମଡର୍ଣ୍ଣ ବୈଷୟିକ ଓ ପରିଚାଳନା ଅନୁଷ୍ଠାନ

ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ବୈଷୟିକ ଓ ପରିଚାଳନା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ  ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କଲେଜ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ଇରାବତୀ କର୍ବେ

**ଇରାବତୀ କର୍ବେ** ( Irawati Karve , Devanagari: इरावती कर्वे;  ଡିସେମ୍ବର ୧୫, ୧୯୦୫ - ଅଗଷ୍ଟ ୧୧-୧୯୭୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନୃତତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନୀ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଓ ଲେଖିକା  ଥିଲେ  । ତାଙ୍କ ଘର ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ  ଓ ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ନୃତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଥିଲେ ।  ସେତେବେଳେ ନୃତତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନ ଭଳି ବିଷୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଥିଲେ । 

## ପ୍ରାକ ଜୀବନ 
ଇରାବତୀ କର୍ବେ ବାପା ବର୍ମାର କଟନ କମ୍ପାନୀରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ଥିବା ଇରାୱତୀ ନ‌ଦୀ ଅନୁସାରେ ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଥିବା ଝିଅର ନାମ ଇରାବତୀ ରଖାଯାଇ ଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ୭ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପୁଣେର ହୁଜୁର ପଗା  ବୋର୍ଡିଙ୍ଗ ସ୍କୁଲକୁ ପଢ଼ିବା ନିମନ୍ତେ ପଠେଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଫର୍ଗୁସନ କଲେଜର ପ୍ରିନ୍ସିପାଲ ଆର .ପି.ପରଞ୍ଜପେଙ୍କ ଝିଅ ଶକୁନ୍ତଳା ପରଞ୍ଜପେ ତାଙ୍କର ସହପାଠିନୀ ଥିଲେ । ପାରିବାରିକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ମାତା ଦିନେ ଇରାବତୀଙ୍କୁ ସ୍କୁଲରେ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଝିଅ କରି ଘରକୁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ ଓ ପରିବାରରେ ରଖି ଥିଲେ । ସେଠାରେ ବିଚାରପତି ବାଳକ୍ରମ ତାଙ୍କୁ ନୃତତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନ  ସହ ପରିଚିତ କରେଇ ଥିଲେ । 

## ଶିକ୍ଷା ଓ ବୃତ୍ତି 
ଇରାବତୀ  ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନରେ ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ଓ ଜର୍ମାନୀର ବର୍ଲିନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ନୃତତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନରେ ଡକ୍ଟରେଟ ହାସଲ କରିଥିଲେ । 
ପୁଣେର ଡେକାନ କଲେଜରେ (ପୁଣେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ) ସେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ସମାଜ ଓ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟର ମୂଖ୍ୟ ହୋଇ ରହିଥିଲେ । 
ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ  ଅନୁଷ୍ଠିତ ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ କଂଗ୍ରେସର ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗର ସଭାପତି ପଦରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ । 
ସେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି ।

## କାର୍ଯ୍ୟ 
ଇରାୱତୀଙ୍କ ଲିଖିତ ବ‌ହି:
*  ହିନ୍ଦୁ ସମାଜ ‌- ଏକ ଅନୁବାଦ (୧୯୬୧)
ଏହି ବହିରେ ସେ ହିନ୍ଦୀ, ମରାଠୀ, ସଂସ୍କୃତ, ପାଲି, ପ୍ରାକୃତ ଭାଷାରୁ ଓ ନିଜେ ତାଙ୍କର ଗସ୍ତ ସମୟରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ହିନ୍ଦୁ ସମାଜ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ । ଜାତି ପ୍ରଥା ବିଷୟରେ ଆର୍ଯ୍ୟ ସଭ୍ୟତା ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତତ୍କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଥ୍ୟ ଦେଇ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । 
* ଭାରତରେ ସମ୍ପର୍କ ସଂସ୍ଥା (Kinship Organization in India -1953) 
ଏହି ବହିରେ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଅନୁସ୍ଠାନ ଓ ବିଧି ବିଧାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । 
*  ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭୂମି ଓ ଲୋକ (୧୯୬୮)
ଏଥିରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା ଓ ବିଧି ବିଧାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖିଥିଲେ । 
*  ଯୁଗାନ୍ତ
ଏହି ବହି ପ୍ରଥମେ ସେ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ଲେଖିଥିଲେ  ଓ ପରେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ।  ଏହି ବହିରେ ସେ ଚରିତ୍ର ଗୁଡ଼ିକୁ ପୁରାଣ ଯୁଗର ନ ଲେଖି ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଲେଖିଥିଲେ ।
* ପରିପୂର୍ତ୍ତୀ (ମରାଠୀ)
* ଭୋବାରା  (ମରାଠୀ)
* ଆମଚି ସଂସ୍କୃତି (ମରାଠୀ)
* ସଂସ୍କୃତି  (ମରାଠୀ)
* ଗଙ୍ଗାଜଳ  (ମରାଠୀ)

## ପରିବାର 
ମହର୍ଷି ଢୋନ୍ଡୋଙ୍କର ସେ ବୋହୁ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦିନାକର ଫର୍ଗୁସନ କଲେଜର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର  ପୁଅ ଆନନ୍ଦ ପୁଣେରେ ଆରତୀ ନାମରେ ଗୋଟିଏ ଏନ୍.ଜି.ଓ. ସଂସ୍ଥା ଖୋଲିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ସାନ ଝିଅ ଗୌରୀ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ମରାଠୀରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ଓ କବିତା ଲେଖିକା ହିସାବରେ ସୁବିଦିତା । ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଝିଅ ଜୟ ନିମ୍ବକାର ମଧ୍ୟ ନଭେଲ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ଲେଖନ୍ତି । ଜୟଙ୍କର ଝିଅ ନନ୍ଦିନୀ ଆମେରିକାର ଫୋରିଡା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଜଣେ ପୁର୍ବତନ ଛାତ୍ରୀ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଶୁଚିତ୍ୱ

ଜୀବାଣୁ ବଡ଼ ଆକାରରେ]]
**ଶୁଚିତ୍ୱ** ବା **ପରିମଳ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Sanitation) ଏକ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାହାର ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ମାନବ ମଳମୂତ୍ର ତ‌ଥା ନାଳ ପ୍ରବାହିତ ଦୂଷିତ ଜଳର ଯଥେଷ୍ଟ ବିଶୋଧନ ସ‌ହିତ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥାଏ । ବିପଦ ଜନ‌କ ମଳ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପ୍ରତିରୋଧ ( Preventing ) ଓ ସାବୁନ ସାହାଯ୍ୟରେ ହସ୍ତ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଶୁଚିତ୍ୱ ପ୍ରଣାଳୀରେ ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଏକ ପରିଷ୍କାର ପରିବେଶ ଦେବାକୁ ହୁଏ ଯାହା ରୋଗ ସଞ୍ଚାରଣ (transmission of disease) ବିଶେଷତଃ ମଳ-ମୁଖ ପଥ ବନ୍ଦ କରିବ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୁପ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାହାଯ୍ୟରେ ଅପ‌ପୁଷ୍ଟି ବା ମାଲନ୍ୟୁଟ୍ରିସନ (malnutrition) ଓ ପିଲାଙ୍କର ସ୍ୱଳ୍ପ ବିକାଶ (stunted growth) କମାଯାଇ ପାରିବ । ସାମାନ୍ୟ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲେ ଅନେକ ରୋଗ ପ୍ରତିଷେଧ ଯେପରିକି ଗୋଲ କୃମି (ଏକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ତନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ ବା ହେଲମିନ୍ଥିଆସିସ (helminthiasis), କଲେରା, ହେପାଟାଇଟିସ, ପୋଲିଓ, ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ ଓ ଟ୍ରାକୋମା ହୋଇପାରିବ । ଶାରୀରିକ, ଅଣୁଜୈବିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବିପଦଜନକ ହୋଇପାରେ । ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁଜାତ ମଳ, କଠିନ ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଘରୋଇ ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ, କାରଖାନା ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଓ କୃଷି ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପକ୍ଷେ ହାନିକାରକ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟହାନୀକର ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟ (ନାଳ, ଭୂତଳ ନାଳ ଓ ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ ପରିଷ୍କାର କର୍ମ), ସାଧାରଣ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ନିପୁଣତା (ପାଇଖାନା ଓ ସେପ୍ଟିକ ଟାଙ୍କି ତିଆରି) ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଅଭ୍ୟାସ (ସାବୁନଦ୍ୱାରା ହାତ ଧୋଇବା) ଆବଶ୍ୟକ ।

ଶୁଚିତ୍ୱ ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ପ୍ର‌ଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଅଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଗୋଷ୍ଠୀ-ନେତୃତ୍ୱ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପରିମଳ (community-led total sanitation), ପାତ୍ର ପରିମଳ (container-based sanitation), ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କୀୟ ପରିମଳ (environmental sanitation), ଆଶୁ ପରିମଳ (emergency sanitation), ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କୀୟ ପରିମଳ (ecological sanitation), ସ୍ଥାନ ପରିମଳ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ପରିମଳ (sustainable sanitation) । ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଭିନ୍ନ ସାଧନ - ଗ୍ରହଣ, ସଂରକ୍ଷଣ, ପରିବ‌ହନ, ପ୍ରଶୋଧନ ଓ ମଳ ତ‌ଥା ଦୂଷିତ ଜଳୀୟ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କର ନିଷ୍କାସନ ବା ପୁନଃବ୍ୟ‌ବ‌ହାର (reuse of human excreta and wastewater) ।   ପୁନଃ ବ୍ୟବ‌ହାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପୋଷକ, ଜଳ, ଶକ୍ତି ଓ ମଳ ତ‌ଥା ମଇଳା ଜଳ ଓ ଜୈବିକ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦିଆଯାଇଥାଏ ।  ଏହାକୁ ପରିମଳ ମୂଲ୍ୟ ଚେନ ବା ସାନିଟେସନ ଭାଲ୍ୟୁ ଚେନ ବା ସାନିଟେସନ ଇକୋନୋମି କୁହାଯାଉଛି ।  

ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବା ଦେଶ ବାହାରେ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ତୁଳନା କରିବା ନିମନ୍ତେ କେତେକ ସାନିଟେସନ ସୋପାନ ("levels") ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଛି ।  ଏହି ପରିମଳ ଶିଡ଼ି ସନ ୨୦୧୬ରେ ଯୁଗ୍ମ ନିରୀକ୍ଷଣ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଖୋଲା ମଳତ୍ୟାଗରୁ (open defecation) ଆରମ୍ଭ ହୋଇ କ୍ରମଶଃ ଉପରକୁ ଯାଇ ଅଣଉନ୍ନତ, ସୀମିତ, ମୌଳିକ, ସର୍ବାଧିକ ସୋପାନ "ନିରାପତ୍ତା ପରିଚାଳିତ"ରେ (safely managed) ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ।  ସନ ୨୦୧୭ରେ ଯୁଗ୍ମ ମନିଟରିଙ୍ଗ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଫର ୱାଟର ସପ୍ଲାଇ ଆଣ୍ଡ ସାନିଟେସନ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଅଧୁନା ପ୍ରାୟ ୪.୫ ଶହ କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ଉନ୍ନତ ପରିମଳ (safely managed sanitation) ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ ।  । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ : 

* ଉନ୍ନତ ଶୁଚିତ୍ୱ(ବା ଉନ୍ନତ ସ୍ୱଚ୍ଛତା)- ଏହା ଘରେ ମନୁଷ୍ୟ ମଳ ଦୂର କରିବା ପରିଚାଳନାକୁ ବୁଝାଏ ।  
* ଯଥା ସ୍ଥାନ ଶୁଚିତ୍ୱ(ବା ସ୍ୱଚ୍ଛତା)- ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯେଉଁଠାରେ ନିଷ୍କାସନ କରାଯାଏ, ସେହିଠାରେ ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ ।  
* ଖାଦ୍ୟ ଶୁଚିତ୍ୱ(ବା ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱଚ୍ଛତା)- ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ପ୍ରକ୍ରିୟା ।  
* ପରିବେଶ ଶୁଚିତ୍ୱ(ବା ପରିବେଶ ସ୍ୱଚ୍ଛତା)- ପରିବେଶଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମିତ ରୋଗ ନ ହେବା ନିମନ୍ତେ ପରିଚାଳନା । ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ, କାରଖାନା ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଓ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଶଣ ରୋକିବା ପରିଚାଳନା ।  
* ପରିସ୍ଥିତି ଶୁଚିତ୍ୱ(ବା ପରିସ୍ଥିତି ସ୍ୱଚ୍ଛତା)- ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ପଦାର୍ଥକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚଳଣି
ରବି ନାରାୟଣ ଏକାଦଶୀ

ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଓଡ଼ିଶାରେ ଯେତେଗୋଟି ଓଷା ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ ସେଥିରୁ ରବିନାରାୟଣ ବ୍ରତ ଅନ୍ୟତମ । ରବିବାର ଦିନ ଏକାଦଶୀ ତିଥି ପଡ଼ିଲେ ତାହା ହୋଇଯାଏ ରବିନାରାୟଣ ଏକାଦଶୀ । ମାତ୍ର ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ରବିବାର ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତାର ନାମ ବିରଞ୍ଚି ନାରାୟଣ ଏକାଦଶୀ ଏବଂ ପାଳନ କରାଯାଏ ବିରଞ୍ଚି ନାରାୟଣ ବ୍ରତ। 
## ବିଶ୍ୱାସ
ରବି ନାରାୟଣ ବ୍ରତ କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟ, ଧନସମ୍ପଦ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ନାରୀମାନେ ଆନ୍ତରିକତା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ରବିନାରାୟଣ ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ବୈଧବ୍ୟ ଦୋଷରୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ମିଳେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ବ୍ରତର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ରବି ନାରାୟଣ ବ୍ରତ କଥା ବହିରେ। ଏହି ବ୍ରତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅମର ବର ପାଇଛି ଜଣେ କୁମ୍ଭାରୁଣୀ ଏବଂ ନିଜର ଶକ୍ତି ବଳରେ ସେ ସାଧବାଣୀ ଓ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ରକ୍ଷା କରିଛି । ସାତ ପ୍ରକାର ଫୁଲ, ଫଳ, ସାତଖିଅ ସୂତା, ସାତଟି ଦୁବ, ବରକୋଳିପତ୍ର ଏବଂ ସାତଟି ଅକ୍ଷତକୁ ନେଇ ପୂଜା ହୁଏ। ପୂଜା ଶେଷରେ ବ୍ରତଧାରିଣୀ ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଗ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଖାଇବେ ନାହିଁ। ପରଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନପୂର୍ବକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ବ୍ରତ ଉଦ୍‌ଯାପନ କରାଯାଏ। 
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ସୁବ୍ରତ ନାମରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ସୁତପୀ । ସେମାନେ ସମସ୍ତ  ବ୍ରତ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ବ୍ରତ କରନ୍ତିନାହିଁ । ଏକଦା ତାଙ୍କ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କୋପଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା ।ଫଳରେ ସୁବ୍ରତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଅପୁତ୍ରିକ ଅବସ୍ଥା ଭୋଗକଲେ । ଯେତେ ଉପାୟ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେରେ ଧାନ ଓ ସେରେ ଚାଉଳରୁ ଅଧିକ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ । ବହୁ କାଷ୍ଠା ପୂଜା ପରେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ନହୋଇ ଝିଅ ଦୁଇଟି ପାଇଲେ । ଚାରିପ୍ରାଣୀ ଚଳିବା କଷ୍ଟକର ହେଲା । ଏହିପରି ସେମାନେ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଦିନ କାଟୁଥିଲେ । ଦିନେ ସୁବ୍ରତଙ୍କ ଦୁଇଝିଅ ପରିବାରର ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ସହିନପାରି ବୈଶାଖ ମାସରେ ଗୃହ ତ୍ୟାଗକରି ବଣକୁ ପଳାଇଗଲେ । ଯୋଗକୁ ସେଦିନ ଥିବା ରବିବାର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ । ଦୁଇଭଉଣୀ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ବଣରେ ବୁଲୁଥାଆନ୍ତି । ସେହି ବଣର ଏକସ୍ଥାନରେ ତୁଳସୀ, ଅଅଁଳା ବଣ ଥିଲା । ସେଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗର ନାରୀମାନେ ତୋରଣ କରି ଚାନ୍ଦୁଆ ଟାଣି କଦଳୀ ଗଛ ପୋତି ଦୋଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କନ୍ୟା ଦୁହିଁଙ୍କର ରୋଦନ ଶୁଣିଲେ । ଦୁହିଁଙ୍କୁ ସେମାନେ ଓଷା ସ୍ଥାନଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ । ଭୋଗ ଦେବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ଉଭା ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ କନ୍ୟା ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ନିମନ୍ତେ ମନାକଲେ । ସ୍ୱର୍ଗର ନାରୀମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାଗ୍ରସ୍ତ କନ୍ୟା ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ସ୍ତୁତି କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ । ଫଳରେ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ କନ୍ୟା ଦୁହେଁ ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ ବୋଲି ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ । କନ୍ୟା ଦ୍ୱୟ ପରିବାରର ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ଦୂର ହେବାର ଉପାୟ ପଚାରିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତା କହିଲେ-ତୁମ୍ଭ ବାପାମାଆ ମୋର ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ କରୁନଥିବାରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଛି । ତୁମ୍ଭ ମାତା ଯଦି ରବିନାରାୟଣ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ତେବେ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ହେବ । ସେ ପୁତ୍ରବତୀ ହେବା ସହିତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୋଷ କଟିଯିବ । ଏହା କହି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତା ସେଠାରୁ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ । ସ୍ୱର୍ଗର ନାରୀମାନଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରସାଦ ଖାଇ ଏବଂ ବ୍ରତ ବିଧି ଶୁଣି କନ୍ୟା ଦୁହେଁ ନିଜ ଘରକୁ ବାହୁଡ଼ିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କ କୃପାରୁ ବାଟରେ ଏକ ରାଜ୍ୟର ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଦୁଇ କନ୍ୟାଙ୍କର ଭେଟହେଲା । ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ର ଦୁଇ କନ୍ୟାଙ୍କ ରୂପରେ ମୁଗ୍‌ଧ ହୋଇ ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ । କିନ୍ତୁ ବାପାମାଆଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦୁହେଁ କହିବାକୁ ସୁବ୍ରତ ଓ ସୁତପୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଗଲା । କନ୍ୟା ଦୁହେଁ ଘରେ ପହଞ୍ଚି ବନସ୍ତରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ । ଉଭୟ ପକ୍ଷର ମାତାପିତାଙ୍କ ଅନୁମତିକ୍ରମେ ସେମାନଙ୍କର ବିବାହ ହେଲା । ସୁତପୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରତ କରି ପୁତ୍ରଲାଭ କଲେ ଓ ପତି ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ସୁଖରେ ରହିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ସୁନିଆଁ

ଓଡ଼ିଶାରେ ରାଜକୀୟ ନବବର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଭାଦ୍ରବ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସୁନିଆଁଠାରୁ। ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଜିର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି  ବା ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତିରୁ ଏବଂ ଏହି ଦିନଟି ସାଧାରଣରେ ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ ଭାବେ ଗୃହୀତ ହୋଇଛି।  ମାତ୍ର ସୁନିଆଁ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ରାଜାଙ୍କର ରାଜତ୍ୱର ଅଙ୍କ ଗଣନା ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନ । ପୁଣି ରାଜାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଓ ନୂଆ ଖାତା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏହି ସୁନିଆଁ ଦିନ। ସୁନିଆଁ ଦିନ ଗୋଟିଏ ସୁନା ମୋହର ଉପରେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ଅଙ୍କ ବା ବର୍ଷ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ।  ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ କହନ୍ତି ଅଙ୍କକଟା।  ଏହିଦିନଟି ରାଜକୀୟ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭର ପ୍ରଥମ ଦିନ ଏବଂ ସୁନା ଶବ୍ଦ ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥିବାରୁ ସମ୍ଭବତଃ ସୁନିଆଁ ଭାବେ ପାଳିତ ହେଉଛି । ପୁଣି ଏହି ଦିନ ସର୍ବତ୍ର ବାମନ ଜନ୍ମ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶ ଅବତାର ମଧ୍ୟରୁ ବାମନ ହେଉଛନ୍ତି ଏଭଳି ରାଜନୀତି ପ୍ରବଣ ଯେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ବିଚକ୍ଷଣତାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ତ୍ୟ, ପାତାଳ ତିନି ଭୁବନକୁ ନିଜ ପାଦତଳେ ରଖିବା ସହ ବଳୀ ପରି ଶାସକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାତାଳକୁ ଚାପି ଦେଇଥିଲେ। ତେଣୁ ଫସଲ ଅମଳ ପରେ ରାଜକୋଷକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରି ରାଜାମାନେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବାମନଙ୍କ ପରାକ୍ରମକୁ ପାଥେୟ କରି ବାହାରୁଥିଲେ ଦେଶଜୟ କରିବାକୁ । ସୁନିଆଁଠାରୁ ସନ ଓ ସାଲ ଗଣନା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।  
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଦୋଳମଣ୍ଡପ ସାହି, ପୁରୀ

ଅତୀତରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଅଗ୍ନିକୋଣରେ ଥିବା ଏକ ମଣ୍ଡପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୋଳ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା। ତେଣୁ ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ଦୋଳମଣ୍ଡ ଓ ଉକ୍ତ ସାହିକୁ ଦୋଳମଣ୍ଡପ ସାହି ନାମିତ କରାଯାଇଛି। ଏକଦା ଦୋଳଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଦୋଳି ଛିଡି ପଡ଼ିବାରୁ ବଡ଼ଠାକୁରଙ୍କ ଶ୍ରୀଭୂଜ ଭଗ୍ନ ହେବାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୋଳଯାତ୍ରାମାନଙ୍କର ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଦୋଳ ମଣ୍ଡପକୁ ବିଜେ କରିଥିଲେ। ଏହି ମଣ୍ଡପଟି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ ବୀର କିଶୋର ଦେବ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ ବାହାରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନୂତନ ମଣ୍ଡପ ଗଢାଇଥିଲେ, ଯାହାକି **ଦୋଳବେଦୀ** ନାମରେ ସୁପରିଚିତ। ସଂପ୍ରତି ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କର ଦୋଳଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି।
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
କାଳିଜାଈ

**କାଳିଜାଇ ମନ୍ଦିର** ଓଡ଼ିଶାର ଚିଲିକା ହ୍ରଦର ଏକ ଛୋଟ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ନୀଳ ଜଳର ଚଦରରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଏକ ଐତିହାସିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା। ପ୍ରାୟ ୨୯ ଏକର ପାହାଡରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏ ଦ୍ୱୀପରେ ମା’ କାଳିଜାଇ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । କାଳିଜାଇ ଚିଲିକାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆକର୍ଷଣ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଏଠାକୁ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଥନ୍ତି । ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ କାଳିଜାଇ ପୀଠରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମକରମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ପଡୁଥିବା ମକରମେଳା ଏଠାକାର ଏକମାତ୍ର ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ବ । ଏହି ପର୍ବରେ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଛଳର ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ । 

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ କାଳି ଓ ଜାଇ, ମା’ ଙ୍କର ଦୁଇ ପୃଥକ ପୃଥକ ସ୍ୱରୂପ । ମା କାଳୀ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଜାଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଛଳର ଜଣେ ସାଧାରଣ ଝିଅ ଥିଲା । ଯିଏକି କୈାଣସି ସମୟରେ ଚିଲିକାର ଗଭୀର ଗଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦ୍ୱୀପ ପାରିକୁଦକୁ ବିବାହ କରି ନିଜ ପିତାଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଝଡର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା । ଝଡର ପ୍ରଭାବ ଅତି ତୀବ୍ର ଥିବାରୁ ନାଆଟି ସେହି ଗଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଓଲଟି ପଡ଼ିଥିଲା । ପରେ ଜାଇର ପିତା ଓ ନାବିକ ଉଭୟ ବର୍ତ୍ତିଯାଇଥିଲେ , ମାତ୍ର ଜାଇର କୈଣସି ପତ୍ତା ମିଳିନଥିଲା । ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ଯେ ଏହି ଘଟଣାର କିଛିଦିନ ପରେ ସେହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ନାବିକମାନେ ଜାଇର କାନ୍ଦଣା ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଥିଲେ । ତେଣୁ ଧିରେ ଧିରେ ତାଙ୍କୁ ମା କାଳିଙ୍କ ଆଖ୍ୟା ଦେଇ ବିପଦ ସମୟରେ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ମା କାଳିଜାଇଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାୟ ୧୭୧୭ ମସିହାରେ ପାରିକୁଦର ରାଜା ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମାନସିଂହଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପରଠୁ ମା ସେଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ରୂପେ ପୂଜା ପାଇ ଆସୁଛନ୍ତି । 
## ବିଶ୍ୱାସ
ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଉପରେ ନିଜ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି । ମାଛ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିଲିକାର ଗଭୀର ଗଣ୍ଡ ମଧ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ସେହି ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କୁ ମା କାଳିଜାଇ ପ୍ରତି ବିପଦ ମୁହୁର୍ତ୍ତରେ ବିଭିନ୍ନ ଝଡଝଞାରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି । ତେଣୁ ଚିଲିକାର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ , ତାଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବୀ ରୂପେ ପୂଜା କରନ୍ତି ।
## ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା
କାଳିଜାଇକୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ , ପ୍ରଥମେ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ସଡକପଥରେ ବାଲୁଗାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୯୧ କିମି. ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏହା ପରେ ବାଲୁଗାଁଠାରୁ ୧୮ କିମି. ଦୂର କାଳିଜାଇକୁ ଜଳପଥ ଦେଇ ଯିବାକୁ ହେବ । ଏଥିପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଲଞ୍ଛର୍ ଓ ବୋଟ୍ର ସୁବିଧା ରହିଛି ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*the drowned bride worshipped as goddess
*map showing the place

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦେବୀ ମନ୍ଦିର
ସପ୍ତଶଯ୍ୟା, ଢେଙ୍କାନାଳ

**ସପ୍ତଶଯ୍ୟା**  ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । ଏହା  ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ । ସହରଠାରୁ  ମାତ୍ର ୧୨ କି.ମି ଦକ୍ଷିଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  ପ୍ରାକୃତିକ ସୈାନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ  ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରା ସାତଟି  ପାହାଡର ମିଶ୍ରଣ ସ୍ଥଳକୁ  ସପ୍ତଶଯ୍ୟା କୁହାଯାଏ । ଶଯ୍ୟା ପରି ସାତଟି ପାହାଡର ମିଶ୍ରଣ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ସପ୍ତଶଯ୍ୟା ହୋଇଛି । ବାଣୀ, ପାଣି, ଶିଳା, ତଗମରା, ଭୁଆଶୁଣି, ଦେଉଳ ଓ ଅନ୍ତୁଡି ନାମକ ସାତଗୋଟି ପହାଡ଼ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ରହିଛି । ଏକଦା ଏହା ମୂନୀଋଷିମାନଙ୍କ ସଧନା ସ୍ଥଳ ଥିଲା ପହାଡ଼ ଶିଖରରେ କେତେକ ଝରଣା ପ୍ରବାହିତ । ଏହାର ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟର ଦୃଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ  ଚିତାକର୍ଷକ ଓ ମନଲୋଭା ।  ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୯୦୦ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ପ୍ରଭୁ  ରାମ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ମନ୍ଦିରଠାରୁ ୨୦୦ ମିଟର ଉପରକୁ ଗଲେ ସୀତା ଦେବୀଙ୍କ ଏଂତୁଡିଶାଳ ଅଛି । ଏହି ପାହାଡର ମିଶ୍ରଣ ସ୍ଥଳରେ ସପ୍ତର୍ଷି ନାମକ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି । 
## ପୌରାଣିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ସପ୍ତଶଯ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏକ ପୈାରାଣିକ କାହାଣୀ ରହିଛି ,ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ୧୨ ବର୍ଷ ବନବାସ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବର୍ଷ ଅଜ୍ଞାତବାସ ଏହିଠାରେ କଟାଇଥିଲେ ।
## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ
ଢେଙ୍କାନାଳ ତତ୍କାଲିନ ରାଜମାତା ରତ୍ନପ୍ରଭା ଦେବୀ  ଏଠାରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ମନ୍ଦିର ଭିତରେ  ଶ୍ରୀ ରଘୁନାଥ ଜିଉ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ଏହାପରେ ସରକାର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପକ୍କା ସଡକ ସଂଯୋଗ କରିଥିଲେ । ପରେ ପରେ ସରକାର ଏଠାରେ କଳ୍‌କୀ ମନ୍ଦିର ୧୯୮୫ରେ, ଶ୍ରୀ ରାମେଶ୍ୱରମ୍ ଶିବ, ଶ୍ରୀଗଣେଶ  ମନ୍ଦିର, ଶ୍ରୀମହାବୀର ମନ୍ଦିର ଓ ନବଗ୍ରହ ମନ୍ଦିର ତିଆରି  ହେଲା ୧୯୮୨ରେ ମା ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର  ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ମହାକାଳୀ,ମାତା ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଝରଣା ବାହାରି ତଳକୁ ଝରି ଆସିଛି ଯାହାକି ସୌନ୍ଦର୍ଜ୍ୟକୁ ଆଉ ଟିକେ ମନଲୋଭା କରିଥାଏ । ଆଉ ଏଥିପାଇଁ ଏଠାରେ ବଣଭୋଜି  କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ । 
## ଏଠାରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ପର୍ବ ପର୍ବାଣି 
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀରେ ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ଓ ରଜ ପର୍ବ ପାଳିତ ହୁଏ ।
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ପାଟଣ ମଙ୍ଗଳା

ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିପୀଠ  ଭାବେ  ପରିଚିତ ଘଣ୍ଚେଶ୍ୱରର  ମା' ପାଟଣ ମଙ୍ଗଳା ପୀଠ । କାହିଁ କେଉଁ  କାଳରୁ ପୂଜା ପାଇ ଆସୁଛନ୍ତି ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ତିହିଡି ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାଟଣ ଅଂଚଳରେ । ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି,ମା'ଙ୍କ ପାଖରେ ଭକ୍ତି ମନରେ କିଛି ମାନସିକ କଲେ ,ତା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହୁଏ । ମା ଏଠାରେ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରୀ ନାମରେ ମଧ୍ଯ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ।  ମା' ଙ୍କର ଏହି ନାମ ଓ ତାଙ୍କର ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ରହିଛି ଏକ ସୁନ୍ଦର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ।
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଆଜକୁ ବହୁବର୍ଷ ତଳେ ନରେନ୍ଦ୍ରପୁର ଗ୍ରାମରେ ରହୁଥିଲେ ଅତ୍ଯନ୍ତ ଧର୍ମପରାୟଣ ବ୍ଯକ୍ତି ଧନେଶ୍ୱର ସୈଦାଗର । ସେ ବାଣିଜ୍ଯ କରିବାକୁ ଜଳପଥରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଥିଲେ । ଏକଦା ସେ ସିଂହଳ ଦ୍ୱୀପ କୁ(ଆଜିର ଶ୍ରୀଲଙ୍କା)  ଯିବା ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ଯରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ଯ ଦେଖିଲେ । ସମୁଦ୍ରର ଲୁଣିପାଣି ମଧ୍ଯରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଏବଂ ତା' ଉପରେ ଉପବେଷ୍ଟିତ ଏକ ଦିବ୍ଯ କନ୍ଯା। ସେହି ଦିବ୍ଯକନ୍ଯା ଜଣକ ନିଜକୁ ଆଦିମାତାଙ୍କ ଅଂଶ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେବା ସହ ସେ ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।  ଧନେଶ୍ୱର  ସୈଦାଗର ମା'ଙ୍କୁ ଆଣି  ନରେନ୍ଦ୍ରପୁର  ନିକଟସ୍ଥ ପାଟଣରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ପରେ ମା'ଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜର ଏକ ମାତ୍ର କନ୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଙ୍କୁ ଆଜୀବନ ଅବିବାହିତ ରହି ମା'ଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।
## ଇତିହାସ
କନିକା ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତକ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ମା'ଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ହୋଇ ଆସୁଛି। ସେତେବେଳର କନିକା ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ ମା'ଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।  ରାଜାଙ୍କ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ବା ଗୁମାସ୍ତା ମା'ଙ୍କ ରକ୍ଷଣା ବେକ୍ଷଣ କରିଆସୁଛନ୍ତି।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା
ତାଳଚେର ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର

**ତାଳଚେର  ତାପଜ  ବିଦ୍ୟୁତ  କେନ୍ଦ୍ର** ବା ତାଳଚେର ଥର୍ମାଲ୍‍ ଓଡ଼ିଶାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲୁଥିବା ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ  କେନ୍ଦ୍ର ମାନଂକ ଭିତରେ ସର୍ବ ପୁରାତନ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ  କେନ୍ଦ୍ର ଅଟେ ।  ଏହା ଭାରତ ସର୍ବ ବୃହତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତଥା ମହାରତ୍ନ କମ୍ପାନୀ "ଏନ୍‍‍‍ଟିପିସି"ର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ  । ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା  ତାଳଚେର ନିକଟରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ । 

## ଇତିହାସ 
୧୯୬୪ ମସିହା ଜାନୁଯାରୀ ୫ ତାରିଖରେ ଭାରତର ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଏହାର ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୭ ଫେବୃୟାରୀ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହାର ପ୍ରଥମ ୟୁନିଟ୍ ସିଙ୍କ୍ରୋନାଇଜେସନ୍ ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍  ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏହା ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ବୋର୍ଡ ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏହା ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ବୋର୍ଡ ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ପରେ ପରେ ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ କେଂଦ୍ରରେ ଆଉ ପାଂଚଟି ୟୁନିଟ୍ ଯୋଡି ହୋଇଥିଲା ।

୧୯୯୫ ମସିହା ଜୁନ ୩ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ କେଂଦ୍ରକୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଉପକ୍ରମ ଏନ୍‍‍ଟିପିସିକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଦେଇଥିଲେ  |  

## ବିଦ୍ୟୁତ୍  ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା
 ଏହି ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷମତା ୪୬୦ ମେଗାଓ୍ବାଟ । ଏଥିରେ  ୬ଟି ୟୁନିଟ ରହିଛି ।ggg

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ଭୁଜାଖିଆ ପୀର

**ଭୁଜାଖିଆ ପୀର** ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ବାଲେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଏକ ଆସ୍ଥାନ । ଏହା ପ୍ରଧାନତଃ ମୁସଲମାନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉପାସିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉପାସିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଜଣେ ମୁସଲମାନ ଫକୀରଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ଏହି ପୀରର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀରେ ରହିଛି ।

## ଇତିହାସ 
ଐତିହାସିକ ପ୍ରମାଣକୁ ଦେଖିଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଏହି ଆସ୍ଥାନ ପ୍ରାୟତଃ ୫୦୦-୬୦୦ ବର୍ଷ ତଳର । "ହଜତର ଶ୍ୱଲେହ ମହମ୍ମଦ" ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବାବା ଭୁଜଖିଆ ପୀର ନାମରେ ଜଣା ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ବାଗଦାଦରୁ ବାଲେଶ୍ୱର ଆସି 'ସୁନହଟ' ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରିଥିଲେ । ସେ ଏକ ନିମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ରହିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ସେହି ସ୍ଥାନଟି ଉଇକଲିପଟାସ ଓ କଣ୍ଟାଗଛରେ ଭରପୂର ଥିଲା । ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଫକିର ବାବା ବେଲି ଡାକୁଥିଲେ । ଫକୀର ବାବା ଭିକ ମାଗି ଚଳୁଥିଲେ । ବାବା ଯାହା ଭିକ୍ଷା କରି ଆଣୁଥିଲେ ସଂଧ୍ୟାରେ ସବୁତକ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟି ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଭିକ୍ଷାରେ ସେ ବାଲେଶ୍ୱରବାସୀଙ୍କ ନିତିଦିନିଆ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସବୁରି ଘରେ ସବୁବେଳେ ଉପଲବ୍ଦ୍ଧ ଥିବା କେବଳ ଭୁଜା (ମୁଢ଼ି) ହିଁ ମାଗୁଥିଲେ। ୧୮୦୦ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଭୁଜାଖିଆ ପୀର ବାବାଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ ପାଖକୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକେ ଆସି ପୂଜାକରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ପୋଖରୀ ପାଖରେ ଥିବା ପୀର ବାବାଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରାୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଲୋକ ବେଶୀ ଯାଉନଥିଲେ । ୧୯୫୨ ମସିହାଠାରୁ ଧାମନଗରର ବାବା "ହଜରତ୍ ମୌଲନା ମହମ୍ମଦ ହବିବୁର ରହେମାନଙ୍କ" ପରାମର୍ଶରେ ପ୍ରଥମେ "ଉରୁସ ବା ଉରୁସ" ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସେହି ଉରୁସ ଶବ୍ଦ ଆରବୀ ଶବ୍ଦ ଥିଲା । ସେ ଶବ୍ଦର ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ଥିଲା ପୂଜା ବା ମାନସିକ ପର୍ବ । ଉରୁସ ପ୍ରତ୍ୟକ ଗୁରୁବାର ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାସ ଓ ତାରିଖକୁ ଗଣିବା ପରେ ପ୍ରାୟତଃ ବର୍ଷକୁ ଥରେ "ଉରୁସ" ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯିବାର ବିଧି ପରମ୍ପରା ଥିଲା । ଏହି 'ଉରୁସ' ପର୍ବ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରାଯାଉଥିଲା ଓ ଏଥିରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଅଧିକ ଥିଲା । ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଏହା ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ କରାହେବା ବେଳକୁ ସୁନହଟର ବିଶିଷ୍ଟ କବିରାଜ ଲମ୍ବୋହର ଦାସ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ । ଏହାଛଡା ମହିନ୍ଦ୍ର ଦାସ, ଶିବ ପରିଡ଼ା ଓ କାଜି ମହମ୍ମଦ ରେଜା ଆଦି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଏହାକୁ ପାରମ୍ପାରିକ ରୀତିରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାଠାରୁ ଏହାକୁ ବାର୍ଷିକ ୩ ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ଉରୁସର ପ୍ରଥମ ଦିନ ଅର୍ଥାତ ବୁଧବାର ଦିନ ବୁଢାବଳଙ୍ଗ ନଦୀରୁ ୪୫ କଳସ ପାଣି ଆଣି ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ବାବାଙ୍କ ସ୍ଥାନଙ୍କୁ ଧୋଇଦିଆଯାଏ । ଏହାକୁ "ଗୋସାଲ ସ୍ନାନ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଗୁରୁବାର ଦିନ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏଠାରେ ମୁଢ଼ି ଭୋଗ ଲଗାଯାଏ ଓ ଅନେକ ଲୋକ ମାନସିକ କରି ମୁଢ଼ି ଲଗାନ୍ତି । ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ "ଲଙ୍ଗର" ବା ଭୋଜି ହୁଏ । ଏଥିରେ ଅରୁଆ ଚାଉଳରେ ତିଆରି ନିରାମିଷ ବିରିଆନି ଭୋଗ ଲାଗେ । ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନ ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକ ଏହାକୁ ଖାଆନ୍ତି ।

## ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ 
ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ନାମ ସହ ଫକୀର ନାମ ଯୋଡିବା ପରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ମୂଳ ନାମ ବ୍ରଜମୋହନରୁ ଫକୀର ମୋହନ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମୁସଲିମ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା
ଲୁଣିଆଁପାଟଣା

**ଲୁଣିଆଁପାଟଣା **, ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଘସିପୁରା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ  ଏକ ଗାଆଁ । ଏହି  ଘସିପୁରା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ।  ଏହି ଗାଁର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ  । ତନ୍ତି(ମାଟିବଂଶ), ଗୋପାଳ, ଭଣ୍ଡାରି ଜତିର ୯୦ଟି ପରିବାର  ଏଠାରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଗାଁ ଲୋକମାନେ ମୁଖ୍ୟତ  ଧାନ ଚାଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଚଳନ୍ତି। ଖୁବ କମ ଲୋକ  ସରକାରୀ ଚାକରୀ  ଓ ବ୍ୟବସାୟ  କରନ୍ତି । ଗାଁର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ ଆତ୍ମନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚେନ୍ନାଇ , କଲିକତା, ମୁମ୍ବାଇ ପ୍ରଭୃତି ସହରରେ ରହି କାମ କରୁଛନ୍ତି ।    ଗାଁର  ପ୍ରାକୃତାକ ପରିବେଶ ଖୁବ ମନୋରମ । ଗାଁର  ପୂର୍ବରେ  ପୂଣ୍ୟତୋୟା ବୈତରଣି ,ପଶ୍ଚିମରେ  ବିସ୍ତିଣ୍ଣ ଶସ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର । ଉତ୍ତରରେ  ମା ମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ମନ୍ଦିର  , ଦକ୍ଷିଣରେ  ଶିବ ମନ୍ଦିର  ଆବସ୍ଥାତ । 

## ଗମନାଗମନ
କେନ୍ଦୁଝରଠାରୁ  ଗାଁର ଦୂରତା ୧୧୦ କିଲୋମିଟର । ଗାଁରୁ ଘଟଗାଁର ଦୂରତା ୫୦ କିଲୋମିଟର । ୨୧୫ ନମ୍ବର ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ବରପଦା ଛକରୁ ଓହ୍ଲାଇ ୧୦ କିଲୋମିଟର ପୂର୍ବକୁ ଗଲେ ଏହି ଗାଁ ପଡେ । ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ  ଏହାର ଦୂରତା ୧୩୫ କିଲେମିଟର ହେବ । ଗାଁରୁ କଟକ , ଭୁବନେଶ୍ୱର ଯିବାକୁ ହେଲ  କମାଣ୍ଡର ,ମ୍ୟାଜିକ ଯୋଗେ ବରପଦା ଛକକୁ ଆସି ବାକୁ  ହୁଏ ।  ସେଇଠୁ ବସ ଯୋଗେ କଟକ , ଭୁବନେଶ୍ୱର ଯିବାକୁ ପଡେ । ପ୍ରତ୍ୟକ ଦିନ ଗାଁରୁ  ଗୋଚିଏ ବସ କେନ୍ଦୁଝକ ଯାଇ ସଂଧ୍ଯାରେ ଫେରେ । ଏତଦବ୍ୟତୀତ  କେଇଖଣ୍ଡ କମାଣ୍ଡର ,ମ୍ୟାଜିକଭ୍ୟାନ  ପଇ ଯାଜପୁର ରୋଡ, ଆନନ୍ଦପୁରକୁ ଆସନ୍ତି  । ଲୋକେ ରେଲ ସେବା ପାଇଁ ଯାଜପୁର -କେନ୍ଦୁଝର ରେଳ ଷ୍ଚେସନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି .। ଗାଁଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ୩୦ କିଲୋମିଟର ହେବ ।  ସଂଧ୍ୟାପରେ ଗାଁକୁ ଯିବା ପାଇଁ  ଆଟୋ ଉପରେ  ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡେ ।  
## ଶିକ୍ଷା
ଏହାର ଅନତି ଦୂରରେ  ମଧୁକେଶ୍ୱରୀ ପ୍ରଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଉଚ୍ଚପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ  ରହିଛି ।  ହାଇସ୍କୁଲ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ପିଲାମାନେ   ରଂଗାଧର ସ୍ମୃତୀ ବିଦ୍ୟାପିଠ , ଅତାକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଗାଁଠାରୁ ଅତାର ଦୂରତା ୨ କିଲୋମିଟର ହେବ । ଗାଁରୁ ୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ,୧୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର( ବରପଦାରେ ) ପତିତପାବନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ  ଆନନ୍ଦପୁର ଆଞ୍ଚଳିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ,ବ୍ୟାସନଗର ଅଟୋନୋମସ କଲେଜ, ଓ ଧରଣୀଧର ମହାବିଦ୍ୟା୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ପରିତାପର ବିଷୟ ଯେ  -ଏହି ଗାଁଟି ଏପଯ୍ୟନ୍ତ ପୋଷ୍ୟ ଗ୍ରାମ ଭାବେ ପାଖ ମଧୁକେସଶ୍ୱରି ଗ୍ରମ ସହିତ ରହିଛି  । ଫଳରେ ଏଯାବତ ଗ୍ରାମରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲଟିଏ ନାହିଁ  କି  ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରଟିଏ ନାହିଁ ।  

## ସଂସ୍କୃତି
ଏହି ଗାଆଁରେ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବପର୍ବାଣି ପାଳନ କରା୍ଯାଏ । ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ଯରୁ ରଜ, ଦଶହରା, ମକର, ଦୋଳପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପାଳନ ଅନ୍ୟତମ । ଦଶହରାକୁ ବଡ଼  ଧୁମ୍‌ଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏଥିପାଇଁ ୫ଦିନ ଧରି ଗାଁରେ  ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚାଲେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଦୂତୀ ଚାନ୍ଦ

**ଦୂତୀ ଚାନ୍ଦ** (ଜନ୍ମ- ୩ ଫେବୃୟାରୀ ୧୯୯୬ ମସିହା) ଜଣେ ମହିଳା ଧାବିକା ଅଟନ୍ତି। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୦୦ ମି. ଦୌଡ଼ରେ ଜାତୀୟ ଚ୍ୟାମ୍ପିୟନ ଅଟନ୍ତି । ୨୦୧୮ ଏସୀୟ କ୍ରୀଡାରେ ୧୦୦ମି ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେ ରୌପ୍ୟପଦକ ଜିତିଥିଲେ । ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।  
 
## ଜୀବନ 
ଦୂତୀ ଚାନ୍ଦ ୩ ଫେବୃୟାରୀ ୧୯୯୬ରେ ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥ ଗୋପାଳପୁରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ଚକ୍ରଧର ଆନନ୍ଦ ଓ ମାତା ଅଖୁଜି ଆନନ୍ଦ ବୁଣାକାର ପରିବାରର ଅଟନ୍ତି। ଭଉଣୀ ସରସ୍ୱତୀ ଚାନ୍ଦ ହେଉଛନ୍ତି ଦୂତୀଙ୍କର ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟତା ଓ ଅନିୟମିତ ତାଲିମ ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଜ ପରିଶ୍ରମ ବଳରେ ଅନେକ ପଦକ ହାସଲ କରିପାରିଛନ୍ତି। ସେ କିଟ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟିରେ ଲ’ ପଢୁଛନ୍ତି । ନିଜର ଘନିଷ୍ଠ ବାନ୍ଧବୀଙ୍କ ସହ ସମଲିଙ୍ଗୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଥିବା ଦୂତୀ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
 
## କ୍ୟାରିୟର୍ 
* ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଦୂତୀ ୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ୧୦୦  ମି. ଦୌଡ଼ରେ ଜାତୀୟ ଚ୍ୟାମ୍ପିୟନ ହେଲେ (ସମୟ:୧୧.୮  ସେ.)। 
* ସେ ପୁଣେରେ ଆୟୋଜିତ Asian Championshipsରେ  ୨୦୦  ମି. ଦୌଡ଼ ୨୩ . ୮୧୧ ସେ.ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପଦକ ଅକ୍ତିଆର କରିଥିଲେ । 
* ୨୦୧୩ରେ ଦୂତୀ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ଭାବେ  World Youth Championshipsର ଫାଇନାଲରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । 
* ସେହି ବର୍ଷ ରାଞ୍ଚିରେ ଆୟୋଜିତ National Senior Athletics Championshipsରେ ୧୦୦  ମି. ଦୌଡ଼  ୧୧.୭୩ ସେ.ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଅକ୍ତିଆର କରିଥିଲେ । 
* ସେ ମଧ୍ୟ ଉକ୍ତ କ୍ରୀଡ଼ାର ୨୦୦ ମି. ଦୌଡ଼ରେ ନିଜ କ୍ୟାରିୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ (ସମୟ ୨୧.୭୩ ସେ.) ରେକର୍ଡ କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । 
* ୨୦୧୮ ଏସୀୟ କ୍ରୀଡାରେ, ୧୦୦ମି ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେ ରୌପ୍ୟପଦକା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ୧୦୦ମି ଦୌଡ଼ ୧୧.୩୨ ସେକେଣ୍ଡରେ ଶେଷ କରିଥିଲେ ।
* ୨୦୧୯ରେ ହୋଇଥିବା ଫେଡେରେସନ କପରେ ସେ ୧୧.୪୫ ସେକେଣ୍ଡରେ ୧୦୦ ମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
* ୨୦୧୯ରେ ଇଟାଲିର ନାପୋଲିଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବିଶ୍ୱ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ମହିଳା ୧୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଏହି କୃତିତ୍ୱଦ୍ୱାରା, ବିଶ୍ୱ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଟ୍ରାକ ଇଭେଣ୍ଟରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ହାସଲ କରିବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ହେବାର ଗୌରବ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଏକଲବ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳା ଖେଳାଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଭାରତୀୟ ଖେଳାଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଖେଳାଳି
ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ

**ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ** (୧୯ ନଭେମ୍ବର ୧୮୨୮- ୧୮ ଜୁନ ୧୮୫୮),  ମରାଠା ଶାସିତ ଝାନ୍ସୀ ରାଜ୍ୟର ରାଣୀ ତଥା ୧୮୫୭ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଜଣେ ନାୟିକା ଥିଲେ । ସ୍ୱଦେଶ ଓ ସ୍ୱଜାତିକୁ ପରାଧୀନତାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିଲେ । ପେଶବା ବାଜିରାଓଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ତାଙ୍କ ପୌଷ୍ୟପୁତ୍ର ନାନା ସାହେବଙ୍କ ପାଖରେ ପିଲାଅଦିନୁ ଖଡ୍ଗଚାଳନା, ଅଶ୍ୱାରୋହଣ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ, ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ହସ୍ତୀମାନଙ୍କୁ ଆୟତ କରିବା ଆଦି କଳାରେ ସେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୮୨୮ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୯ ତାରିଖରେ ବାରଣାସୀରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିଲାବେଳର ନାମ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଓ ଡାକ ନାମ ମନୁ ଥିଲା ।  ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ମୋରପନ୍ତ ତାମ୍ବେ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଭାଗିରଥୀ ବାଈ ଥିଲା । ମନୁ, ମାତ୍ର ୪ବର୍ଷର ହେଇଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ମାତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ ଝାନସୀର ରାଜା ଗଙ୍ଗାଧର ରାଓଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର କୈଣସି ସନ୍ତାନ ନ ଥିଲେ । ୧୮୫୩ ମସିହାରେ ରାଜା ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କର ପୌଷ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଇଂରେଜମାନେ ସ୍ୱୀକାର ନକରି ଝାନସୀକୁ ନିଜ କବଳ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ଏହାର ଚାରିବର୍ଷ ପରେ ୧୮୫୭ରେ ଭାରତରେ ବିପ୍ଳବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ୧୮୫୭ ମସିହା ମେ ମାସ ୧୨ ତାରିଖରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଲାଲକିଲ୍ଲାରେ  ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ପତାକା ଉଡିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଝାନସୀର ଜନସାଧାରଣ ରାଣୀଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିରହିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ପରେ ଝାନସୀରେ ବିପ୍ଳବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଝାନସୀର ବିଭିନ୍ନ ଦୁର୍ଗ ମାନଙ୍କରେ ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କ ଡରରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିବା ଅଳ୍ପ କେତେକ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ହଟାଇ ଝାନସୀ ସେନା ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ବିଜୟ ପତାକା ଉଡାଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*Timeline from the birth of Lakshmibai until her death; Allen Copsey
*Lakshmibai, Rani of Jhansi; Allen Copsey
*John Lang's account of his meeting with the Rani; uploaded by Allen Copsey
*Rani Lakshmibai: warrior  queen of Jhansi ; Saints, Sisters, and Sluts
*Day-by-day account of Jhansi's role during the First Indian Rebellion 
*First Freedom War 1857: स्वातंत्र्यसमर १८५७ चा
*Rani Lakshmibai in Time's list of top 10 daredevil wives; uploaded by sameerjoshi0511atgmaildotcom

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୨୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୫୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଇତିହାସ
ନବଦୁର୍ଗା

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଶକ୍ତିରୂପିଣୀ ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ନଅ ରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।  ବସନ୍ତ  ଓ ଶରତ ଋତୁରେ ଦେବୀ ଆରାଧନା କରାଯାଏ । ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଏବଂ ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ପ୍ରତିପଦଠାରୁ ନବମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଗଗୌରୀ ବା ନବଦୁର୍ଗା (ଶୈଳପୁତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା, ସ୍କନ୍ଧମାତା, କାତ୍ୟୟନୀ, କାଳରାତ୍ରୀ, ମହାଗୌରୀ)ଙ୍କ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ୤
]]
### ନବଦୁର୍ଗା 
***ଶୈଳପୁତ୍ରୀ**: ଆଦିଶକ୍ତିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରୂପା ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ଉପାସନା ସହ ନବରାତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ।୤ପୌରାଣିକ ମତେ ହିମାଳୟଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବୀ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହିଦିନ ଭକ୍ତ ଓ ସାଧକ ନିଜର ମନକୁ ମୂଳାଧାର ଚକ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି।୤
***ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ**: ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ସ୍ୱରୂପରେ ନବରାତ୍ରର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସରେ ମାତା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଭକ୍ତମାନେ ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି।  ମାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଦୁଇନାମ ହେଲା ଅପର୍ଣ୍ଣା ଓ ଉମା। ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ରୂପ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ତେଜୋଦୀପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପାମାଳି ଓ ବାମ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ ଶୋଭାପାଏ। ଭକ୍ତ ନିଜ ମନକୁ ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନ ଚକ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରି ଆରାଧନା କରିଥାନ୍ତି।୤
***ଚିତ୍ରଘଣ୍ଟା**: ଏହା ଦେବୀଙ୍କ ଉଗ୍ରରୂପ । ଦେବୀ ଦଶଭୂଜା ଓ ବ୍ୟାଘ୍ର/ ସିଂହ ଉପରେ ବିରାଜମାନ। ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତା ଦେବୀଙ୍କର ମୁଦ୍ରା ଯୁଦ୍ଧାଭିମୁଖୀ।୤
***କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା**: ପୌରାଣିକ ମତେ ଦେବୀଙ୍କ ହସରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି। ଭକ୍ତ ନିଜ ମନକୁ ଅନାହତ ଚକ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରି ଆରାଧନା କରିଥାନ୍ତି।୤ ଏହି ରୂପରେ ଦେବୀ ଅଷ୍ଟଭୂଜା ଓ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ, ଧନୁ, କମଳ, ଅମୃତ କଳସ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଜପାମାଳି ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।୤
***ସ୍କନ୍ଧମାତା**: ନବରାତ୍ର ପଞ୍ଚମ ଦିବସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଉପାସନା କରାଯାଏ। କୁମାର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ମାତା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍କନ୍ଧମାତା କୁହାଯାଏ। ଦେବୀ ଚତୁର୍ଭୂଜା ଓ ସିଂହ ଉପରେ ବିରାଜମାନ। ଏହି ରୂପରେ ମାତା ପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଧକୁ କୋଳରେ ବସାଇଥାନ୍ତି ।୤
***କାତ୍ୟାୟନୀ**: ନବରାତ୍ର ଷଷ୍ଠ ଦିବସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ମହର୍ଷି କାତ୍ୟାୟନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେବୀ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୂପରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ କାତ୍ୟାୟନୀ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ପାଇବାକୁ ବ୍ରଜଗୋପୀମାନେ ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ ତେଣୁ ବିବାହ ହୋଇପାରୁନଥିବା
***କାଳରାତ୍ରୀ**: ନବରାତ୍ର ସପ୍ତମ ଦିବସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଉପାସନା କରାଯାଏ।ଏହା ଦେବୀଙ୍କ ବିକଟାଳ ରୂପ। ଏହି ରୂପରେ ତ୍ରୀନେତ୍ର ଧାରିଣୀ, ଶରୀରର ବର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧକାର ଭଳି ଗାଢ଼ କଳା ଚତୁର୍ଭୁଜା ଦେବୀ ଗର୍ଦଭ ଉପରେ ଆରୁଢ ହୋଇ ହାତରେ ଲୌହ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।୤
***ମହାଗୌରୀ**: ନବରାତ୍ର ଅଷ୍ଟମ ଦିବସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଉପାସନା କରାଯାଏ।ଏହା ଦେବୀଙ୍କ ସୌମ୍ୟ ରୂପ।  ଏହି ରୂପରେ ବୃଷଭ ବାହିନୀ ଦେବୀଙ୍କ ଶରୀରର ବର୍ଣ୍ଣ ଗୌର, ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପରିହିତା ଦେବୀ ଚତୁର୍ଭୂଜା ଓ ଦୁଇ ହାତରେ ଡମ୍ବରୁ ଓ ତ୍ରିଶୁଳ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ହାତରେ ଅଭୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।୤
***ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ**: ନବରାତ୍ରର ନବମ ବା ଶେଷ ଦିବସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଏହି ରୂପରେ ପଦ୍ମାସନା ଦେବୀ ଚତୁର୍ଭୂଜା ଓ ହାତରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।୤(କେତେକ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ତାଙ୍କର ବାହାନ ସିଂହ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ବେଳେ ସେ ପଦ୍ମ ଉପରେ ଉପବେଶନ କରିଥାନ୍ତି୤) ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀଙ୍କ ପୂଜା ସହିତ ନବରାତ୍ରରେ ନବଦୁର୍ଗା ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ।୤
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
**Dictionary of Hindu Lore and Legend* () by Anna Dhallapiccola

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ବଡ଼କାଠିଆ

**ବଡକାଠିଆ** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଗାଁ ଅଟେ । ଏହା ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଗାଁର ପରିବାର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ହେବ ଏବଂ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ପାଖାପଖି ୪୦୦୦ରୁ-୫୦୦୦ ହେବେ । ଏଠାର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକ ହେଉଛି ଚାଷ କିନ୍ତୁ ଏବେକାର ଯୁବପିଢିମାନେ ସହର ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ୮୦% ଲୋକ ଶିକ୍ଷିତ ।

## ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଏଠାରେ କେବଳ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି । ତେଣୁ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତି ପରେ ପାଖ ଗାଁରେ (ଓଡ଼ିଶ ) ଥିବା ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପଢିବାପାଇଁ ଯାନ୍ତି , ଯାହାକି ୫ କି.ମି. ଦୂର ହେବ ।

## ଆକର୍ଷଣ
ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ବଡ଼ ପୋଖରୀ ପାଖରେ ମାଁ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ଶାଳ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବଡ଼ ଧୁମ୍ ଧାମ୍ରେ ମାଁ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ହୁଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଭାରତରେ ଥିବା ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା

ଭାରତରେ ଥିବା କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ।

## ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ 
### ପରମାଣବିକ ଶକ୍ତି 
ତାପଜ ଶକ୍ତି, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ଶକ୍ତି ଓ ପବନ ଶକ୍ତି ପରେ ପାରମଣବିକ ଶକ୍ତି, ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ବୃହତ୍ତମ ବିଦ୍ୟୁତ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ଅଟେ । ୨୦୧୦ ସୁଦ୍ଧା, ଭାରତରେ ୧୬ଟି ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର ଥିଲା, ଯାହାକି ୪,୫୬୦ MW ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା । ଆଉ ୪ ଟିର ରିଆକ୍ଟର ତିଆରି ଚାଲିଛି, ଯାହାକି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାପରେ ୨,୭୨୦ MW ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇପାରିବ । ୧୯ଟି ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର ଛଅଟି ସ୍ଥାନରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆର୍ ପାୱାର୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି ।

### ତାପଜ ଶକ୍ତି
#### କୋଇଲା 
#### ଗ୍ୟାସୀୟ କିମ୍ବା ତରଳ ଇନ୍ଧନ ଶ୍ରେଣୀୟ
୨୦୧୧ ଜୁନ ୩୦ ତାରିଖ ସୁଦ୍ଧା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରାଧିକରଣ ଅନୁସାରେ ଭାରତରେ ଗ୍ୟାସ ଆଧାରିତ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମୋଟ ସ୍ଥାପିତ କ୍ଷମତା ୧୭,୭୦୬.୩୫ ମେଗାୱାଟ ।

## ଅଧିକ ପଠନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* List of HE Stations in India with station capacity above 25 MW, as on 31-01-2010 
* Coal based power plants in India on SourceWatch

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ସୋମନାଥ ରଥ

**ସୋମନାଥ ରଥ ** (୧୯୨୪-୨୦୧୩)  ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର  ସୋରଡା ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବଡ଼ଗଡ଼ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମିତ  ଜଣେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଓକିଲ ଓ ରାଜନୈତିକ ନେତା ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି ଭାବେ ୧୯୮୦ରୁ ୧୯୮୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ।  

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନି 
ତାଙ୍କ ପିତା କାଶୀନାଥ ରଥ ଓ ମାତା ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭଞ୍ଜନଗରରେ ଆସି ବାସ କରିବା ପରେ ସୋମନାଥ ତାଙ୍କର ସ୍କୁଲ ଜୀବନ ଭଞ୍ଜନଗରରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଭଞ୍ଜନଗର ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ହାଇସ୍କୁଲ ଓ ପରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଖଲ୍ଲିକୋଟ କଲେଜରେ ଗ୍ରାଜୁଏସନ୍ ପରେ କଟକ ମଧୁସୂଦନ ଲ'କଲେଜରେ ଓକିଲାତି ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୧ରୁ ଓକିଲାତିକୁ ପେସା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଛାତ୍ରଜୀବନରୁ କଂଗ୍ରେସ ରାଜନୀତିରେ ସଂପୃକ୍ତ ସୋମନାଥ ପ୍ରଥମେ ଆର୍‌ସିଏମ୍ଏସ୍‌ର ସଭାପତି ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଅନେକ ସାଂଗଠନିକ ପଦ ପଦବୀରେ ରହି ସେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ୧୯୭୧ରେ ଭଞ୍ଜନଗରର ବିଧାନ ସଭା ଆସନରୁ  ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ପୁଣିଥରେ ସେ ୧୯୭୪ରେ ଭଞ୍ଜନଗର ଆସନରୁ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗର ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୭ ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସର ପରାଜୟ ହୋଇଥିଲା ।  ସେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ତେବେ ୧୯୮୦ରେ ପୁନର୍ବାର ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ୧୯୮୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାନକୀବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀତ୍ୱରେ ବିଧାନ ସଭାରେ ବାଚସ୍ପତି ଆସନ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୪ରୁ ୧୯୮୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କୃଷିମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ସେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୫ରେ ଆସିକା ଲୋକ ସଭା ଆସନରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଲୋକ ସଭାର ପେନାଲ୍ ବୋର୍ଡ ଚେୟାରମେନ୍ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ ଭଞ୍ଜନଗର ସହରର ନବ ନିର୍ମାତା । ତାଙ୍କର ଶାସନ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ସହରର ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଭଞ୍ଜନଗରର ସାବିତ୍ରୀ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଦୂରଦର୍ଶନ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଥିଲେ । ସେ କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ତାଙ୍କରି ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା  କେଏସୟୁବି କଲେଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ସେହିପରି ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ପିଜି କ୍ଳାସ୍ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ କିଛିବର୍ଷ ଚାଲିବା ପରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଭଞ୍ଜନଗର କୃଷିବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର, ଦମକଳ କେନ୍ଦ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ ଜାଆଁଳ କେନ୍ଦ୍ର, ଡହ ମଧ୍ୟମ ଜଳସେଚନ ଯୋଜନା, ଭିତିରି ବେଡିଗୋବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳପକଳ୍ପ, ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ, କବିସମ୍ରାଟ ଷ୍ଟାଡିୟମ୍, ଭଞ୍ଜନଗରରେ ସିଭିଲ୍ କୋର୍ଟ, ଗ୍ୟାଲେରିଠାରେ ଉନ୍ନୀତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର  ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ଅବଦାନ ରହିଥିଲା । ବାଚସ୍ପତି କାଳରେ ସେ ଏକ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ସେକ୍ରେଟାରୀଏଟରୁ ବିଧାନ ସଭା ସେକ୍ରେଟାରୀଏଟକୁ ଅଲଗା କରିଦେଇଥିଲେ । ଯାହାକି ଦେଶର ପ୍ରଥମ ବିଧାନ ସଭା ସେକ୍ରେଟାରୀଏଟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଲାଭ କରିଥିଲା । ସେ ଲୋକ ସଭାରେ ସଦସ୍ୟ ଥିଲାବେଳେ ଏକ ବେସରକାରୀ ବିଲ୍ ଜରିଆରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ହାଇକୋର୍ଟର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ବେଞ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଇଥିଲେ । ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ସମୟରେ ପରିବାର ନିୟୋଜନ ଯୋଜନା ପ୍ରଣୟନରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି ସର୍ବଭାରତୀୟସ୍ତରରେ ସେ କାରୱେ ଆୱାଡରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ସ୍ୱନାମଧନ୍ୟ ଓକିଲ ଭାବେ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ଗତ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓକିଲ ଭାବରେ କଟକ ମଧୁଜ୍ୟୋତି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।  

୨୦୧୩ ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୭ତାରିଖ ରାତି ୮ଟା ବେଳେ ବରିଷ୍ଠ କଂଗ୍ରେସ ନେତା, ବିଧାନ ସଭାର ପୂର୍ବତନ ବାଚସ୍ପତି ଓ ସାଂସଦ ସୋମନାଥ ରଥଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି ।       

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ସଦସ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ରାଜନେତା
ଉଦ୍‌ବେଗ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା

**ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ** ବା **ଉଦ୍‌ବେଗ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା** ଏକ ପ୍ରକାର ମାନସିକ ବେମାରୀମାନଙ୍କର (mental disorder) ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବୁଝାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଭ‌ୟ (fear) ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠା (anxiety) ଦେଖାଯାଏ । ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଘଟଣାବଳୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣାବଳୀ ନିମନ୍ତେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ ହୁଏ । ଏହି ଅନୁଭବ ଯୋଗୁ ଶାରୀରିକ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ଯେପରିକି  ଦୃତ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଗତି ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଏ&nbsp;। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ ଅଛି ଯଥା:- ସାମୁହିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (generalized anxiety disorder), ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫୋବିଆ (specific phobia), ସାମାଜିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (social anxiety disorder), ବିଚ୍ଛେଦ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (:en:separation anxiety disorder), ଆଗୋରାଫୋବିଆ (agoraphobia), ଓ ଆତଙ୍କ ବେମାରୀ (panic disorder) । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ବେମାରୀରେ ଫରକ ହୁଏ । ଲୋକମାନଙ୍କର ଏକାଧିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ମାନସିକ ରୋଗ, ଶିଶୁ ଅତ୍ୟାଚାର (child abuse) ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ପାରିବାରିକ ଇତିହାସ ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ରହେ । ଏହି ରୋଗ ସ‌ହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନସିକ ରୋଗ ରହିପାରେ ଯେପରିକି (ପ୍ରମୁଖ ଅବସାଦ ବେମାରୀ), ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା (personality disorder) ଓ ସବସ୍ଟାନ୍ସ ୟୁଜ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର (substance use disorder) । ଯେ କୌଣସି ବର୍ଷରେ ଏହି ରୋଗଦ୍ୱାରା ୧୨% ଲୋକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ଫୋବିଆ ପ୍ରାୟ ୧୨% ଓ ସାମାଜିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ ପ୍ରାୟ ୧୦% ଲୋକଙ୍କୁ ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ । ଏହି ରୋଗଦ୍ୱୟ ୧୫ରୁ ୩୫ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ ଓ ୫୫ ବର୍ଷ ପରେ ଅସାଧାରଣ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ରୋଗ ହାର ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସୁଲୋଚନା ଗାଡ଼ଗିଲ

**ସୁଲୋଚନା ଗାଡଗିଲ** ଭାରତର ଜଣେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ବିଜ୍ଞାନୀ meteorologist  ଥିଲେ ଓ  ଭାରତର ବାଙ୍ଗାଲୋରସ୍ଥିତ ଜଳବାୟୁ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ବିଜ୍ଞାନୀ ପଦରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା ଥିଲେ । ମୌସୁମୀ 'କିପରି ଓ କାହିଁକି' ବିଷୟରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ଏହା ସହ ଅନିଶ୍ଚିତ ବୃଷ୍ଟି, ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ ସହ କୃଷି କିପରି କରାଯିବ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନୁଶୀଳନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଗବେଷଣା ଫଳରେ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ମେଘର ଅନୁ-ୠତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୂଳ ତଥ୍ୟ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ମୌସୁମୀ ଗୋଟିଏ ଅତିକାୟ ଜଳ-ସ୍ଥଳ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ ନୁହେଁ ଓ ଏହା ଋତୁଗତ ଗ୍ରହ ସ୍କେଲ ସିସ୍ଟମ୍ ପ୍ରବାହ (planetary scale system ) ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଥିଲେ । ଚାଷୀମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମରେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ଅନୁସାରେ କୃଷି ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
## ପ୍ରାକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପୁଣେରେ ସୁଲୋଚନା ୧୯୪୪ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଅତି ବିଶିଷ୍ଟ ବଂଶର ଦାୟାଦ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ ଟଙ୍କ (Tonk) ରାଜ୍ୟର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥାଇ ଲୋକଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଭୀଷଣ ମରୁଡ଼ିର ମୁକାବିଲା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ପିତାମହ ସେ ସମୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଚିକିତ୍ସକ ଥିଲେ । ପିତାମହ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସୁଲୋଚନାଙ୍କ ମାଆ ଜଣେ ମରାଠୀ ଲେଖିକା ଥିଲେ । 
ସୁଲୋଚନା ତାଙ୍କର ଆଦ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପୁଣେରେ ମରାଠୀ ଭାଷା ମାଧ୍ୟାମରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଋଷି ଭାଲି ବୋର୍ଡିଙ୍ଗ ସ୍କୁଲରେ (Rishi Valley, a boarding school)ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ହାଇସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ପୁଣେ ଫେରିଆସି ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ ଓ ନ୍ୟାଚୁରାଲ ସାଇନ୍ସରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କର ସହପାଠୀ ମାଧବଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଭାବରେ ବିଜ୍ଞାନକୁ ବୃତ୍ତି ହିସାବରେ ନେବାକୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କଲେ ।  ଦୁଇଜଣଯାକ ହାର୍ଭାର୍ଡରେ ବୃତ୍ତି ପାଇ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । 
## ଭାରତକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗମନ 
ହାର୍ଭାର୍ଡରୁ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ମାଧବଙ୍କ ସହ ଭାରତକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । ଦୁଇ ବର୍ଷ ନିମନ୍ତେ ସେ ସି.ଏସ୍.ଆଇ.ଆର. ପୁଲ ଅଫିସର ଭାବେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ଟ୍ରପିକାଲ ମେଟିଓରୋଲୋଜିରେ Indian Institute of Tropical Meteorology ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ଆର୍. ଅନନ୍ତକ୍ରିସ୍ନନ୍ ଓ ଦି.ଆର୍.ସିକ୍କାଙ୍କ ଭଳି ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ସହ କାମ କରିଥିଲେ । ଥିଓରିଟିକଲ୍ ସ୍ଟଡି ସେଣ୍ଟରରେ କାମ କରିନା ନିମନ୍ତେ ରଖାହୋଇଥିଲେ । ଏହିଠାରୁ ଏକ ନୂଆ ଅନୁସ୍ଠାନ Centre for Atmospheric and Oceanic Sciences (CAOS) ଜନ୍ମ ନେଲା। 
## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସେ ମାଧବ ଗାଡ଼ଗିଲଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ଓ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଚେତନ ଭଗତ

ପ୍ରଖ୍ୟାତ  ଔପନ୍ୟାସିକ ତଥା ଲେଖକ ଏବଂ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ବକ୍ତା **ଚେତନ ଭଗତ** ଆଜି ଭାରତୀୟ ଯୁବପିଢିଙ୍କ ରୋଲ୍ ମଡେଲ୍ । ଚେତନଙ୍କ ଲିଖିତ ୬ଟି ପୁସ୍ତକ* ଫାଇଭ୍ ପଏଣ୍ଟ ସମୱାନ୍ *, * ୱାନ୍ ନାଇଟ୍ ଆଟ୍ କଲ୍ ସେଣ୍ଟର୍ *,  *ଦ ଥ୍ରି ମିଷ୍ଟଟେକ୍ ଅଫ୍ ମାଇଁ ଲାଇଫ୍* ,* ଟୁ ଷ୍ଟେଟସ୍ , ଓ ରିଭଲ୍ୟୁସନ୍ ୨୦୨୦ : ଲଭ୍ , କରପସନ୍  ଆଣ୍ଡ ଆମ୍ବିସନ୍,ହାଫ୍ ଗାଲଫ୍ରେଣ୍ଡ୍ *। ୨୦୧୦ରେ ସେ ଟାଇମ୍ସର ୧୦୦ ଜଣ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ।  
## ଜୀବନ ଓ ପରିବାର
ଏପ୍ରିଲ ୨୨ , ୧୯୭୪ରେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା ଜଣେ ଆର୍ମି ମ୍ୟାନ ଓ ମା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଥିଲେ । 
## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଚେତନଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଦିଲ୍ଲୀ ଆର୍ମି ସ୍କୁଲ୍ରେ ହୋଇଥିଲା । ଏହାପରେ ସେ ଆଇଆଇଟି ଦିଲ୍ଲୀରୁ ମେକାନିକାଲ ଇଂଜିନିୟରିଂ ପାସ କରିବା ପରେ ସେ ଆଇଆଇଏମ୍ ଅହମଦାବାଦରେ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟରେ ଡିଗ୍ରି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଅହମ୍ମଦାବାଦରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ବ୍ୟାଚର ବେଷ୍ଟ ଆଉଟ୍ ଗୋଇଁ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ହେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଚେତନ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ସହପାଠିନୀ ଅନୁସା ସୁର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ୧୯୯୮ରେ ସେ ଅନୁସାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଚେତନ ଏହାପରେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ହଂକଂ ଯାଇ ଗୋଲମ୍ୟାନ ସାଚସରେ ଇନଭେଶ୍ଚମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କର ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ।୧୧ବର୍ଷ ହଂକଂରେ କାମ କରିବା ପରେ ଚେତନଙ୍କ କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାଭ୍କ ଚାକିରିରେ ମନ ଲାଗିନଥିଲା । ସେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଚାକିରି ଛାଡି ଲେଖାଲେଖି କରିବା ପାଇଁ ମୁମ୍ବାଇ ଚାଲିଅସିଥିଲେ ।
## ଲେଖକ ଜୀବନ
ଲେଖାଲେଖି  କରିବାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରବଳ ନିଶା ଥିବାରୁ ସେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଚାକିରି ଛାଡି ସିଧା ମୁମ୍ବାଇ ଚାଲିଆସିଥିଲେ । ୨୦୦୪ରେ ଚେତନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁସ୍ତକ *ଫାଇଭ ପଏଣ୍ଟ ସମୱାନ* ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଶ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ତାଙ୍କ ଆଇଆଇଟି ଛାତ୍ର ଜୀବନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଚେତନଙ୍କ ଜୀବନର ଟର୍ଣ୍ଣିଂ ପଏଣ୍ଟ ଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅମିର ଖାନଙ୍କ ଅଭିନୀତ *ଥ୍ରି ଇଡିଅଟସ* ଫିଲ୍ମ ଲୋକପ୍ରିୟତାର ଶିର୍ଷରେ ଥିଲା।  ୨୦୦୫ରେ ଚେତନଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ବହି *ୱାନ ନାଇଟ୍ ଆଟ୍ ଦ କଲ୍ ସେଣ୍ଟର *ବହି ଆସିଥିଲା । ସେହି ବହିକୁ ଆଧାର କରି ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ହ୍ୟାଲୋ* ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ତିନି ବର୍ଷ ପରେ *ଦ ଥ୍ରୀ ମିଷ୍ଚେକସ୍ ଅଫ୍ ମାଇଁ  ଲାଇଫ୍ *ବଜାରକୁ ଆସିଲା । ଏହି ବହି  କ୍ରିକେଟ୍, ରାଜନୀତି ଓ ପ୍ରେମର ତ୍ରିକୋଣୀୟ ପ୍ରେମ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ  । ଏହା ଉପରେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କାଇ ପୋଚେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ବେଶ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଥିଲା । ଚେତନଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଟୁ ଷ୍ଟେଟସ୍ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ହେଉଛି । ଏହା ୨୦୧୪ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିବ । ଏଥିରେ ଆଲିଆ ଭଟ୍ଟ ଓ ଅର୍ଜୁନ କପୁର ଅଭିନୟ କରୁଛନ୍ତି । ଏହାପରେ ଟୁ ଷ୍ଟେଟସ୍ - ଦ ଷ୍ଟୋରି ଅଫ୍ ମାଇଁ ମ୍ୟାରେଜ୨୦୦୯, ରିଭଲ୍ୟୁସନ୍ ୨୦୨୦ ୨୦୧୧ ଓ ହ୍ୟାଟ୍ ୟଙ୍ଗ ଇଣ୍ଡିଆ ଓ୍ୱାଣ୍ଟସ୍ ୨୦୧୨ ଆସିଥିଲା । ଚେତନଜଣେ ମୋଟିଭେସନାଲ ସ୍ପିକର ମଧ୍ୟ । ସେ ଆଇଆଇଟି ଓ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ସମୟରେ ଉଦବେଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ସେ କବଜା କରିସାରିଲେଣି । ହ୍ୟାଲୋ, ଥ୍ରି ଇଡିଅଟସ ଓ କାଇପୋଚେ ଫିଲ୍ମ ତାଙ୍କ ରଚିତ ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଚେତନ ହ୍ୟାଲୋ ଫିଲ୍ମ ପରେ ଏବେ କିକ୍ର କାହାଣୀ ଲେଖୁଛନ୍ତି।  ଚେତନ କେବଳ ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ସିମିତ ରଖିନାହାନ୍ତି ଜଣେ ସମାଜ ସଚେତକ ଭାବେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ବାଦପତ୍ରରେ ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଲେଖା ଉପରେ ଅନେକଥର ସଂସଦରେ ତର୍କ ବିତର୍କ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି । ଅତି ସାଧାରଣ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାର ଶୈଳି ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଯୁବପିଢି ଚେତନଙ୍କ ବହିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି । ତେବେ ଷ୍ଟାର ଆଙ୍କର ହଣ୍ଟ ନାମକ ଏକ ଟେଲିଭିଜନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ବିଚାରପତି ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ।କମେଡି ନାଇଟ୍  ଉଇଥ୍  କପିଲ୍ରେ  ମଧ୍ୟ  ସେ  ଅଂସଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* Chetan Bhagat's official site
* 
* &#91;Chetan Bhagat Novels&#93; 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଲେଖକ
ଫାଇଲିନ

**ଫାଇଲିନ** ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟ ଏକ ମହାବାତ୍ୟା ଯାହା ୨୦୧୩ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୧୧ ତାରିଖ ରାତି ୯ଟା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶାର ଗୋପାଳପୁର ପାଖରେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ଏହାର ତୀବ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଏହା ୧୯୯୯ ଓଡ଼ିଶା ମହାବାତ୍ୟା ସଙ୍ଗେ ତୁଳନୀୟ ଅଟେ। ସ୍ଥଳଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସମୟରେ ପବନର ବେଗ ହାରାହାରି ୨୦୦ କି.ମି. ଥିଲା।

## ଆଧାର
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* ୧୯୯୯ ଓଡ଼ିଶା ମହାବାତ୍ୟା

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* India Meteorological Department
* Joint Typhoon Warning Center 

ଶ୍ରେଣୀ:ବାତ୍ୟା
୧୯୯୯ ଓଡ଼ିଶା ମହାବାତ୍ୟା

**୧୯୯୯ ଓଡ଼ିଶା ମହାବାତ୍ୟା** ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଥିଲା। ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଏହି ଭାରତ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମୁଦ୍ରିକ ଝଡ଼ ଥିଲା।

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*US Navy report 
*Damage photos
*Damage video from CNN
ଅଚିହ୍ନା ବାସଭୂମି

**ଅଚିହ୍ନା ବାସଭୂମି** କଳ୍ପନା କୁମାରୀ ଦେବୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ । ୨୦୧୨ ମସିହା ପାଇଁ ଏହା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା । 

## ବିବାଦ
ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ପୁରସ୍କାର ପାଇବାକୁ ବୋରୋଧକରି କିଛି ଲେଖକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟଳୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହେବା ପରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମିର ସଭାପତି ନିଜ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ନ୍ୟାୟଳୟ ପୁରସ୍କାର ଉପରେ ବିରତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।    

## ପୁସ୍ତକ ସମୀକ୍ଷା
## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କାହାଣୀ
ଉପନ୍ୟାସଟିର ନାୟିକା "ନଳିନାକ୍ଷୀ"ର ଭାଇ "ଅତ୍ରିନାରାୟଣ" ହାଣବଂଶର ଅଷ୍ଟମ ପ୍ରଜନ୍ମର ପୁରୁଷ । ଏହି ବଂଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜନ୍ମର ପୁରୁଷ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରାଜାଙ୍କ ଦେୱାନ ଥିଲେ, ତେଣୁ କେହି କେହି ଦେୱାନବଂଶ ବି କହିଥାନ୍ତି । ଦେୱାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଏକ ଘଟନା ଯୋଗୁଁ ରାଜଦଣ୍ଡ - ମୁଣ୍ଡକାଟ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ରାଜାଜ୍ଞାରେ ଦେୱାନବଂଶର ମୂଳୋତ୍ପାଟନ ପାଇଁ ସୈନ୍ୟମାନେ ବଂଶର ଆବାଳବୃଦ୍ଧବନିତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୋଜିବୁଲି ନିପାତ କଲେ । ହେଲେ ସେ ବଂଶର ବୋହୁଟିଏ ସେତେବେଳକୁ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲା । ଗର୍ଭସ୍ଥ ସନ୍ତାନର ସଂହାର ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାନୁଯାୟୀ ପାପକର୍ମ, ଏଣୁ ରାଜଦରବାରରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଗଲା ଯେ ପିଲା ଜନ୍ମ ହେବାପରେ ଶେଷ କରିଦିଆଯିବ ମାଆପୁଅଙ୍କୁ । ବନ୍ଦୀଶାଳାରେ ଥାଇ ବୋହୁଟି ବାରମ୍ବାର ଡାକୁଥାଏ - "ବାପ ଗାଁ ଠାକୁର, ରକ୍ଷା କର" ! ଦିନେ ରାତିରେ ଘଟିଲା ଅଭାବିତ କାଣ୍ଡ । ବୋହୁଟି ଦୈବାତ୍ ଅଧନିଦରୁ ଉଠି ଦେଖିଲାବେଳକୁ ବନ୍ଦୀଶାଳାର କବାଟ ଖୋଲା ! ସେଇଦିନ ରାତିରେ ହିଁ ସେ ଲୁଚିଛପି ପଳେଇଆସିଲା ବାପଘର ଗାଁ ଝଙ୍କଡ - ଦେବୀ ଶାରଳାଙ୍କ ପୂଜାପୀଠ । ବାପଗାଁ ଠାକୁରାଣୀ ଶାରଳାଙ୍କ ପାଖରେ ବଂଶରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଧିଆ ପଡ଼ିଲା ବୋହୁଟି । କିଛିଦିନ ପରେ ତାର ପୁଅଟିଏ ହେଲା - ଜନ୍ମବେଳୁ ହାତରେ କଟାଚିହ୍ନଟାଏ ! ସେ ପୁଅର ବଂଶହିଁ ହେଉଛି ହାଣବଂଶ । ଏହି ବଂଶର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ହାତରେ ଜନ୍ମରୁ ଦେଖାଯାଏ ଏଇ କଟାଚିହ୍ନ !

ଏହାତ ଥିଲା ସେ ବଂଶର ଇତିହାସ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପନ୍ୟାସର ନାୟିକା 'ନଳିନାକ୍ଷୀ' ସାମ୍ନା କରୁଛି ନୂଆ ସମୟକୁ । ଆଉ ତାକୁ ହିଁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଗଢିଉଠିଛି ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ।

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ବହି ଓ ଲେଖକ
ମଲ୍ଟିପ୍ଲ ସ୍କ୍ଲେରୋସିସ

**ମଲ୍ଟିପ୍ଲସ୍କ୍ଲେରୋସିସ** ବା **ଏମଏସ** (ରୋଗର ଅନ୍ୟ ନାମ **ଡିସ୍ସେମିନେଟେଡ ସ୍କ୍ଲେରୋସିସ** ଓ **ଏନକେଫାଲାଇଟିସ ଡିସ୍ସେମିନାଟା**) ରୋଗରେ ମସ୍ତିସ୍କ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡରେ ଥିବା ସ୍ନାୟୁ କୋଷର ଇନ୍‌ସୁଲେଟିଙ୍ଗ ଆବରଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଫଳରେ ଆବରଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ନ ହୋଇ ପାରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଏହାଯୋଗୁ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ ଓ ସ୍ନାୟୁ ଜନିତ ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ । ଦ୍ୱିତ ଦୃଷ୍ଟି, ଗୋଟିଏ ଆଖରେ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ବା କଣାଦୋଷ, ଦୂର୍ବଳ ମାଂସପେଶୀ ସ୍ପର୍ଷ ସମସ୍ୟା ଓ ସମନ୍ୱୟ ଅଭାବ ଭଳି ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ । 

ଏହାର ସଠିକ କାରଣ ଅଜଣା ହୋଇ ରହିଛି, ଇମ୍ମ୍ୟନି ନଷ୍ଟ ବା ମାୟେଲିନ ଥିବା ସ୍ନାୟୁ କୋଷ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଅକ୍ଷମତା ହୋଇପାରେ । ଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ଟ୍ରିଗର ହୋଇ ଜେନେଟିକ, ପରିବେଶ କାରକ ଯୋଗୁ ହୋଇ ପାରେ । ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହେବା ଜଣା ଯାଇନାହିଁ । ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଫଳାଫଳ ଆଗରୁ କ‌ହିହୁଏନି, କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ ବୟସରୁ ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କର ବା ଆରମ୍ଭରୁ ଅଳ୍ପ କେତେକ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲେ ବା ପୁନଃପୁନଃ ହେଉଥିଲେ ଭଲ ଫଳ ମିଳେ । ରୋଗ ନ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଏହି ରୋଗୀମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ ହାରାହାରି ୫ରୁ ୧୦ ବର୍ଷ କମ୍ ହୁଏ ।  ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗହାର ଅଲଗା ହୁଏ, ସନ ୨୦୧୩ରେ ପୃଥିବୀରେ   ୨.୩ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିଲା । ସନ ୧୯୯୦ରେ ଏହି ରୋଗ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ୧୨,୦୦୦ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସନ ୨୦୧୩ରେ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଇ ୨୦,୦୦୦ ହୋଇଥିଲା ।  କୋଡ଼ିଏରୁ ପଚାଶ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ୨ଗୁଣ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସନ ୧୮୬୮ ମସିହାରେ ଜିନ୍ ମାର୍ଟିନ୍ ସାର୍କୋ (Jean-Martin Charcot) ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ । ଅନେକ ନୂଆ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଚାଲିଛି ।
 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ