open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଧାନ

right|thumb|200px|ଧାନ କେଣ୍ଡା
ଧାନ ହେଉଛି ଏକ ଶସ୍ୟ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଅଧିକ ଭାବେ ଚାଷ କରାଯାଏ। ଏହା ଏକ ମୂଳ ଶସ୍ୟ ଏଥିରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଧାନ ଚାଷ ସାଧାରଣତଃ ବର୍ଷାଋତୁରେ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଧାନ ଫସଲ ସବୁପ୍ରକାର ଜମିରେ ଚାଷ କରାଯାଇ ପାରିବ। ଧାନର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଲା ଓରିଇଜା ସାଟାଇଭା (*Oryza sativa)*। ଧାନ କିସମ ଅନୁସାରେ ସଅଳ, ମଧ୍ୟମ ଓ ବି‌ଳମ୍ବ କିସମର ଅଟେ।
## ଇତିହାସ
## ପ୍ରକାର

## ସଂସ୍କୃତି
### ଓଡ଼ିଶା
 ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ବିଲରେ ରୋପଣ କରାଯାଉଛି]]
ଧାନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଫସଲ । ଧାନ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଅଟେ । ମୁଖ୍ୟତଃ ୭୦ରୁ ୮୦ ଭାଗ ଚାଷୀ ଧାନ ଫସଲକୁ ମୁଖ୍ୟ ଚାଷ ରୂପେ ଚାଷ କରନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେଶୀ ଓ ଅଧିକ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହ୍‌ନର ବ୍ୟବ‌ହାର ବ‌ହୁଳ। ଶଙ୍କର କିସମ ବିହ‌ନ ଧିରେ ଧିରେ ଚଷୀମାନ‌ଙ୍କମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି । 
ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ପର୍ବ ଧାନ ଫସଲ ସହ ଜଡ଼ିତ । ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରୁ ଅଖି ମୁଠି ଅନୁକୂଳ ଧାନ ବୁଣାକୁ  ବୁଝାଏ ଓ ରଜ ପର୍ବରେ ଧାନ ବୁଣା ଶେଷ ହୁଏ । ଗର୍ଭଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଧାନ ଫସଲରେ ଗର୍ଭସଂଚାରକୁ ଓ ନୂଆଖାଇ ଫସଲ ଅମଳକୁ ବୁଝାଇ ଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ଧାନର ଅମଳ ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ କମ ।

## ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ 
ଏହି ଶସ୍ୟଟିକୁ ସାଧାରଣତଃ ବର୍ଷାଦିନେ ଚାଷ କରାଯାଏ ଓ ଶୀତରୁତୁରେ ଅମଳ କରାଯାଏ । ଭାରତରେ ଚାଷ ଜମିଗୁଡିକୁ ଭାଗ ଭାଗ କରି ଏହାକୁ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଧାନ ଫସଲରେ ଖାଦ୍ୟ ସାରର ସୁପରିଚାଳନାଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଅମଳ ମିଳେ ଓ ମାଟିର ଉର୍ବରତା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ସଠିକ ସମୟରେ ଏହି ସାରର ପ୍ରୟୋଗଦ୍ୱାରା ଧାନରେ ଅଧିକ ଅମଳ ମିଳିଥାଏ। ସାରର  ମାତ୍ରା ତଥା ପ୍ରୟୋଗର ସମୟ ଧାନରେ ଅମଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଧାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସାରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା : ଯବକ୍ଷାରଜାନ, ଫସଫୋରସ, ପୋଟାସ, ଜିଙ୍କ ଓ ସଲଫର।

ମଞ୍ଜିଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ  ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଅବସ୍ଥାରେ ଧାନର ସାରର ଆବଶ୍ୟକତା ଭିନ୍ନ ଏବଂ ପ୍ରତି ସମୟରେ ଏହି ଖାଦ୍ୟସାର ଧାନର  ଖାଦ୍ୟସାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦରକାର । ଅଙ୍କୁରୋଦଗମଠାରୁ ତଳି ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିମ୍ବା ବୁଣା ଧାନରେ ୨ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାନର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଅତି ଧୀର ଗତିରେ ହୁଏ। ତେଣୁ ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ  କମ୍ ଖାଦ୍ୟସାର ଦରକାର ହୁଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଫସଫୋରସ, ପୋଟାସ ଏବଂ ସଲଫର ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟସାର । କିନ୍ତୁ, ଯବକ୍ଷାରଜାନର ପ୍ରୟୋଗ ଏହି ସମୟରେ ବହୁତ କମ ହେବା ଉଚିତ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବୃଦ୍ଧି ସମୟରେ ଧାନକୁ  ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟସାର ଦରକାର ହୁଏ। ପୁରା ଫସଫୋରସର ମାତ୍ରା ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ହିଁ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯିବ ଦରକାର । ଏହା ଧାନ ଗଛର ଚେରକୁ ମଜବୁତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଗଛକୁ ସୁସ୍ଥ ସବଳ ହୋଇ ବଢିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଧାନର ପିଲ ବାହାରେ , ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟସାର ଦରକାର ହୁଏ ଓ  ଅଧିକ ଯବକ୍ଷାରଯାନ ଦରକାର ହୁଏ। ସେହିପରି କେଣ୍ଡା ବାହାରିବା ସମୟରେ ଯବକ୍ଷାରାଜାନର ପ୍ରୟୋଗ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଧିକ କେଣ୍ଡା ବାହାରେ ଯାହା ଅଧିକ ଅମଳ ଦେଇଥାଏ।
## ଉତ୍ପାଦିତ ଖାଦ୍ୟ 
ଏଥିରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ଖାଦ୍ୟ (ସାଧାରଣତଃ ଓଡ଼ିଶାରେ ମିଳୁଥିବା ଓ ତିଆରି କରାଯାଉଥିବା) ଚାଉଳ, ଚୁଡ଼ା, ମୁଢ଼ି, ଲିଆ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାକୁ ପୂଜାସମଗ୍ରୀ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
* Bale, Martin T. Archaeology of Early Agriculture in Korea: An Update on Recent Developments. *Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association* 21(5):77-84, 2001.
* Barnes, Gina L. Paddy Soils Now and Then. *World Archaeology* 22(1):1-17, 1990.
* Crawford, Gary W. and Gyoung-Ah Lee. Agricultural Origins in the Korean Peninsula. *Antiquity* 77(295):87-95, 2003.
* Kwak, Jong-chul. Urinara-eui Seonsa – Godae Non Bat Yugu [Dry- and Wet-field Agricultural Features of the Korean Prehistoric].In *Hanguk Nonggyeong Munhwa-eui Hyeongseong* [The Formation of Agrarian Societies in Korea]: 21-73. Papers of the 25th National Meetings of the Korean Archaeological Society, Busan, 2001.

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*How a paddy-field works

ଶ୍ରେଣୀ:ଫସଲ
ଶ୍ରେଣୀ:କୃଷି
ଶ୍ରେଣୀ:ଚାଉଳ
ପାଟକୁରା

ପାଟକୁରା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ୧୪୭ଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
## ଭୂଗୋଳ 
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ । ପାଟକୁରା ଏକ ନଦୀନାଳ ଘେରା ଅଞ୍ଚଳ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ମହାନଦୀ,ଚିତ୍ରୋତ୍ପଳା,ଲୁଣା,କରାଣ୍ଡିଆ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ । କୃଷି ପ୍ରଧାନ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ଲୋକମାନେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟକରି ଲୋକମାନେ ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
କିଛି ଖଟା କିଛି ମିଠା

ଜେମସ ଆନ୍ଥୋନୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର **କିଛି ଖଟା କିଛି ମିଠା** *୨୦୧୧* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । 

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘କିଛି ଖଟା କିଛି ମିଠା’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ପୁପିନ୍ଦର ସିଂହ
* ଗୁନ୍‌ଗୁନ୍‌
* ଅଜିତ ଦାସ
* ନମିତା ମିଶ୍ର
* ମୁନ୍ନା ଖାଁ
* ଜୀବନ ପଣ୍ଡା
* ସୁମନ
* ମଧୁମିତା
* ପ୍ରତିଭା ପଣ୍ଡା
* ସରୋଜ ଦାସ
* ପୂଜା ଥାପ୍ପା 

## ଟୀକା 
## ବାହାର ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଚଇତି ଘୋଡ଼ା ନାଚ

**ଚଇତି ଘୋଡ଼ା ନାଚ** (**ଘୋଡ଼ା ନାଚ, ଚଇତାଳି ଘୋଡ଼ା ନାଟ** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକନୃତ୍ୟ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଉଟମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସେହି ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ଚୈତ୍ର ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ    କେଉଟମାନେ ବାଉଁଶ ବତାରେ ଘୋଡ଼ାର ପାଦହୀନ ଦେହ ଓ ବେକ ଆକାରର ଗୋଟିଏ ଥାଟ ତିଆରି କରି ତା ଉପରେ ଲୁଗା ଆଦି ଘୋଡ଼ାନ୍ତି ଓ ବେକ ଉପରେ ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ପରି ଚିତ୍ରିତ ମୁଖାଟିଏ ଲଗାନ୍ତି ଉକ୍ତ ଚଇତିଘୋଡ଼ାର ପିଠିରେ ଗୋଟିଏ କଣା ଥାଏ ସେହି କଣାବାଟେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଶି କରି ଭୂମିରେ ଠିଆହୁଏ ଓ ଘୋଡ଼ାରୂପର ଆଗରୁ ଓ ପଛରୁ ଡ଼ୋରି ଲଟକା ଯାଏ ମନୁଷ୍ୟର ଅଣ୍ଟାଠାରୁ ନିମ୍ନ ଅଂଶ ଘୋଡ଼ା ଭିତରେ ଲୁଚି ଥାଏ ଓ ଅଣ୍ଟାଠାରୁ ଉପର ଅଂଶ ଘୋଡ଼ା ଭିତରେ ବସିବା ପରି ଅନୁମିତ ହୁଏ । ଏ ବ୍ୟକ୍ତି ନାଚିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ନାଚେ ଘୋଡ଼ାର ମୁହଁଆଡ଼େ ଲଗାମପରି କନାଡ଼ୋରି ବନ୍ଧା ହୋଇଥାଏ ଉକ୍ତ ଡ଼ୋରିକୁ ନାଚିବାବାଲା ଧରି ଘୋଡ଼ାର ଲଗାମ ଧରିବାର ଅଭିନୟ କରେ କେଉଟମାନେ ଏହି ପର୍ବ ଉପଲକ୍ଷରେ ଚଢ଼େଇବା ଓ ଚଢ଼ଉଣୀ ବେଶ ହୋଇ ନାଚନ୍ତି ଓ ଗୀତ ବୋଲନ୍ତି ।
ଘୋଡ଼ାନାଚରେ ଜଣେ ଲେଖାଏଁ ଗାୟକ, ପାଳିଆ, ଢୋଲକିଆ, ମହୁରିଆ, ରାଉତ, ରାଉତାଣୀ ଥାଆନ୍ତି । ଗାୟକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଗାଉଥିବା ବେଳେ ପାଳିଆ ପାଳିଧରେ, ଢୋଲକିଆ ବାଜା ବଜାଏ ଓ ରାଉତ ସଜ୍ଜିତ କାଠଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ରାଉତାଣୀ ସହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥାଏ । ମା’ ବାସେଳୀଙ୍କ ବନ୍ଦନାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଘୋଡ଼ାନାଚ, ପରେ ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା, ଶିବପାର୍ବତୀଙ୍କ କାହାଣୀକୁ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ । ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବହି ନଥାଏ କୈବର୍ତ୍ତ ଗୀତା, କୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ ଓ କୈବର୍ତ୍ତ ସଂହିତାରୁ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଗାୟକ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ୱରରେ ପଡ଼ିବା ଭଳି ଶବ୍ଦ ସଂଯୋଜନା କରି ସ୍ୱର ଦେଇଥାନ୍ତି ।

## ପୌରାଣିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଘୋଡ଼ା ନାଚର ମଞ୍ଚ ପରିବେଷଣ|411x411px|thumb
ପୌରାଣିକ ମତେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ପୃଥିବୀ ଜଳାର୍ଣ୍ଣବ ହୋଇଥିଲା । କଳ୍ପବଟ ଛଡ଼ା ଆଉସବୁ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ବୁଡ଼ିରହିଥିଲା । କଳ୍ପବଟରେ ଅନନ୍ତ ଶୟନରେ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ କର୍ଣ୍ଣମୂଳ ମଳିରୁ ପୁରୁଷ ତିଆରି କଲେ । ପାଣି ଭିତରେ ଥିବା ରାଘବ ମତ୍ସ୍ୟ ସେହି ପୁରୁଷକୁ ଗିଳିଦେଲା । ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିଦ୍ରାଭଙ୍ଗ ହେବାପରେ ସେ ରାଘବ ମତ୍ସ୍ୟକୁ ହତ୍ୟାକରି ପୁରୁଷକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ ଓ ସେ ପୁରୁଷ କୈବର୍ତ୍ତ ନାମରେ ନାମିତ ହେଲା । ପୃଥିବୀ ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଲା । ବିଷ୍ଣୁ କୈବର୍ତ୍ତକୁ ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ତାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ବାସେଳୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ କହିଲେ । ସେବେଠାରୁ କୈବର୍ତ୍ତ ମାଛ ମାରିଲା ଓ ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବାସେଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଘୋଡ଼ା ନାଚ କଲା । ଏହିଦିନ କୈବର୍ତ୍ତମାନେ ନୂଆବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ସହ ଡ଼ଙ୍ଗା ଓ ଜାଲ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି ।

ଅନ୍ୟ ଏକ ମତ ଅନୁସାର ରାମଚନ୍ଦ୍ର ବନବାସ କରିବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଧୀବର ବା ଦାସରାଜ ଡଙ୍ଗାରେ ବସାଇ ସରଯୁନଦୀକୁ ପାର କରାଇଥିଲା, ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାକୁ ଗୋଟିଏ ଘୋଡ଼ା ପୁରସ୍କାର ରୂପେ ଦେଇଥିଲେ; ସେହି ଦିନରୁ କେଉଟମାନେ ଘୋଡ଼ାର ରୂପ ନିର୍ମାଣ କରି ପୂଜା କରି ଆସୁଅଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* Ghoda Nacha fades by changing times in Odisha 
* orissa.oriyaonline.com 
* orissadiary.com 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଖୋର୍ଦ୍ଧା

**ଖୋର୍ଦ୍ଧା** ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ବଡ଼ ସହର । ୧୯୯୩ ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଥମେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିଲା । ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ସମୟରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଇତିହାସ 
ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସହର କଳିଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ୧୮୧୭ର ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ଓ ନିଜର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହି ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହଟି ସେହି ସମୟରେ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ, ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ତାପଙ୍ଗ ଦଲବେହେରାଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସହରଟି ବରୁଣେଇ ମନ୍ଦିର ପାଁଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ବରୁଣେଇ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଗୁରୁଜଙ୍ଗ ଗ୍ରାମଟି ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ  । ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୯୩ରେ ଏହା ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାଠାରୁ ବିଛିନ୍ନ ହେଇଥିଲା ।।
ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ହାରା ହାରି ଉଚ୍ଚତା । it's good

## ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ 
* ୦୨- ସବଡ଼ିଭିଜନ
* ୧୦- ତହସିଲ
* ୧୦ - ବ୍ଲକ
* ୦୨-ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ 
* ୦୨- ପୌର ପାଳିକା।
* ୦୧-ମହାନଗର ନିଗମ।

### ପଡ଼ୋଶI ଜିଲ୍ଲା‌ 
* କଟକ ଜିଲ୍ଲା
* ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
* ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
* ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
* ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା: ୨,୨୪୬,୩୪
** ପୁରୁଷ- ୧,୧୬୬,୯୪୯
** ମହିଳା- ୧,୦୭୯,୩୯୨
* ସାକ୍ଷାର ହାର: ୮୭.୫୧ %
** ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷାର-୯୨.୫୫ 
** ମହିଳା ସାକ୍ଷାର-୮୨.୦୬ 

## ଯାତାୟତ 
ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସହରଟି ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରୋଡ଼ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଠୁ ୧୧ K.M ଦୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାକୁ ଆସିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଜାତାୟତ ସୁବିଧା ଅଛି । ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସହରକୁ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୫ ସଞ୍ଜୋଗ କରେ । ନିକଟତମ ବିମାନ ବନ୍ଦର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଯାହା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାଠାରୁ ୩୦ କି.ମି. ଦୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

## ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ 
### ଅଟ୍ରି 
thumb
ଏହା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସହରଠାରୁ ୮ କି.ମି. ଦୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଜାଗାଟି ଉଷ୍ଣପ୍ରସ୍ରବଣ ଓ ହଟ୍ଟକେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

### ଭୁବନେଶ୍ୱର 
thumb|ଭୁବନେଶ୍ୱର

ଏହା ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ  । ଏହାକୁ ଭାରତର ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ ସହର କୁହାଯାଏ । ଦେଖଣୀୟ ସ୍ଥଳୀ ହେଲା ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, କେଦାର ଗୌରୀ ମନ୍ଦିର, ରାଜ୍ୟସଂଗ୍ରାଳୟ, ବିନ୍ଦୁ ସାଗର, ରବିନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡପ, ରାମ ମନ୍ଦିର, ବିଧାନ ସଭା ଓ ନନ୍ଦନକାନନ ଇତ୍ୟାଦି ।

### ବରୁଣେଇ 
thumb|Maa Barunei Temple, Khurda
ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ସ୍ଥଳୀ  ମା ବରୁଣେଇ କରୁଣେଇ ପାହାଡ଼କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ଗର୍ବିତ|ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ବରୁଣେଇ ପାହାଡ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମାଆ ବରୁଣେଇ କରୁଣେଇ ଖୋର୍ଦ୍ଦା ପାଇକ ବାସିଙ୍କ ଅରାଦ୍ଧ୍ଯ ଦେବୀ ଅଟନ୍ତି।ସ୍ୱର୍ନ ଗଂଗା ନାମ ସୁନ୍ଦର ଝରଣାଟି ଏଇ ପାହାଡରୁ ବହେ ।

### ଚିଲିକା 
ଏହା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସହରଠାରୁ ୭୦ କି.ମି ଦୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଭାରତର ବୃହତ୍ତମ ଲୁଣି ହ୍ରଦ  । ହ୍ରଦଟି ପ୍ରାକ୍ରୁତୀକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଭରପୁର । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
କଲମ

thumb|ଏକ କଲମ
alt=|thumb|A Luxury ballpoint pen
କଲମ କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଲେଖନୀକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହି ଲେଖନୀଦ୍ୱାରା କାଗଜ ବା ସେହିଭଳି କିଛି ଜିନିଷ ଉପରେ ଲେଖିହୁଏ ବା କିଛି ଚିହ୍ନ କରିହୁଏ ।
## ଇତିହାସ 
ପୂର୍ବ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ଏକ ଟାଣ ଧାତୁ ସାହାଯ୍ୟରେ ତାଳ ପତ୍ରରେ ଲେଖୁଥିଲେ । ଏହା ପରେ ପରେ ମୟୁର ପର ଓ ଦୁଆତରେ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ମୟୁର ପର ପରିବର୍ତେ କିଛିଦିନ ପରେ ଏକ ଲେଖନୀ ଯେଉଁଥିରେ କିଛି କାଳି ବା ଦୁଆତ ଭରା ଯାଇପାରିବ ତାହା ବ୍ୟବହାର କରାଗଲା । ଏହାକୁ ଫାଉଣ୍ଟେନ ପେନ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହାପରେ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର କଲମର ଉଦ୍ଭାବନ ହେଲା ।୧୭୭୦ ମସିହାରେ ସାର ଜୋସେପ ପରିସେଟଲି ବଲ  ପଏଣ୍ଟ କଲମ ଉଦ୍ଭାବନ କଲେ।

କଲମର ତିଆରି ପରେ ପରେ ପେନସିଲର ଉଦଭାବନ ହେଲା

## ପ୍ରକାର 
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କଲମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।

ଏହା ଜେଲ କଲମ ଓ ବଲ  ପଏଣ୍ଟ ଭାବରେ ମିଲିଥାଏ।

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ 
* Writing Instrument Manufacturers Association

ଶ୍ରେଣୀ:ଲିଖନ ସାଧନ
ସମୟମଣ୍ଡଳ

ଏକ **ସମୟ ମଣ୍ଡଳ** ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ଯେଉଁଥିରେ ସବୁଆଡ଼େ ମାନକ ସମୟ ସମାନ ଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ସମୟ ମଣ୍ଡଳର ସୀମାରେଖା ବାସ୍ତବ ଦେଶ ତଥା ଦେଶ ବିଭାଜନର ସୀମାରେଖା ସହ ସମାନ ଥାଏ । ଏପରି କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ହେଉଛି ବ୍ଯବସାୟ କରୁଥିବା ପାଖାପାଖି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ସମୟକୁ ପାଖାପାଖି ସମାନ ରଖିବା । ଫ୍ରାନ୍ସର ସର୍ବାଧିକ ୧୨ଟି ସମୟ ମଣ୍ତଳ ରହିଛି ।

ଅଧିକାଂଶ ସମୟମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବୈଶ୍ୱିକ ସମୟ (UTC)ଠାରୁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଣ୍ଟା ଆଧାରରେ ଆଗୁଆ ବା ପଛୁଆ ହୋଇଥାଏ; ବ୍ଯତିକ୍ରମ - ନବପ୍ରାପ୍ତଭୂମିର ମାନକ ସମୟ ହେଉଛି UTC−୦୩:୩୦, ନେପାଳ ମାନକ ସମୟ ହେଉଛି UTC+୦୫:୪୫, ଭାରତୀୟ ମାନକ ସମୟ ହେଉଛି UTC+୦୫:୩୦ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ମାନକ ସମୟ ହେଉଛି UTC+୦୬:୩୦ ।

କେତେକ ଉଚ୍ଚ ଅକ୍ଷାଂଶ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ ବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକରେ ବର୍ଷର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଦିବାଲୋକ ବଚତ ସମୟର ବ୍ଯବହାର କରାଯାଏ, ଏଥିପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୟରେ ପାଖାପାଖି ଏକ ଘଣ୍ଟାର ବଦଳ କରାଯାଏ ।

## ଇତିହାସ 
ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯେତେବେଳେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଘଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସାର ଲାଭ କଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ଯେକ ସହର ନିଜସ୍ବ ସ୍ଥାନୀୟ ହାରାହାରି ସୂର୍ଯ୍ୟକାଳ ବାହାର କରି ବ୍ଯବହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ବାସ୍ତବ ସୂର୍ଯକାଳ ମଧ୍ଯରେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ୧୫ ମିନିଟର ପାର୍ଥକ୍ଯ ରହିଲା ।

୧୬୭୫ ମସିହାରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ନାବିକଙ୍କ ଦ୍ରାଘିମା ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସହାୟତା ପାଇଁ ରୟାଲ ଅବ୍ଜର୍ଭେଟରୀ ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା । ଏଥିସହିତ ଗ୍ରିନ୍ୱିଚ ହାରାହାରି ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଗଲା ।

### ରେଳବାଇ ସମୟ 
ରେଳ ଓ ଅନ୍ଯାନ୍ଯ ଯୋଗାଯୋଗର ଉନ୍ନତି ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ସୌର୍ଯ୍ୟକାଳର ବ୍ଯବହାର ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଜଟିଳ ହୋଇଗଲା କାରଣ ପ୍ରତ୍ଯେକ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସହରର ନିଜସ୍ବ ସମୟ ରହୁଥିଲା ଯାହା ଅନ୍ୟ ସହରର ସମୟଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଥିଲା । ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ - ଇଂଲଣ୍ଡର ବ୍ରିଷ୍ଟୋଲ, ଗ୍ରିନ୍ୱିଚଠାରୁ ୨.୫ ଡିଗ୍ରୀ ପଶ୍ଚିମରେ ଥିଲା ଅର୍ଥାତ୍ ଯେତେବେଳେ ବ୍ରିଷ୍ଟୋଲରେ ମଧ୍ଯାହ୍ନ ହୁଏ ସେତେବେଳେ ଲଣ୍ତନରେ ୧୦ ମିନିଟ ବିତି ସାରିଥାଏ । ସମୟ ମଣ୍ଡଳର ବ୍ଯବହାର ଏହି ଭିନ୍ନତାକୁ ଦୂରେଇ ଦିଏ ଏବଂ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ଯରେ ସମୟ ସମାନ ରଖେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* LEGAL TIME 2013
* W3C Note Datetime
* US Official Time Clock  Java-enabled clock to graphically display night and day around the globe।

ଶ୍ରେଣୀ:ସମୟ
ମନେ ରହିବ ଏ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ

ନାରାୟଣ ଘଡ଼େଇଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର **ମନେ ରହିବ ଏ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ** *୨୦୧୧* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । 

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ମନେ ରହିବ ଏ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ରୁଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ 
* ରୁପାଲି ବିହାର
* ସମରେଶ ରାଉତରାୟ
* ନମିତା
* ଅଶୃମୋଚନ

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
* ଗୀତିକାର: ଡଃ ନିର୍ମଳ ନାୟକ
* କଣ୍ଠ: ଅରବିନ୍ଦ, ପମି
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର  
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ

**ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ** ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ । ସେ କଳାହାଣ୍ଡିର ନାଗବଂଶୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ଇଷ୍ଟଦେବୀ । ସେ ଭବାନୀପାଟଣାସ୍ଥିତ ରାଜଉଆସ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ।  ଏହି ରାଜ ବଂଶର ରାଜା ଉଦିତପ୍ରତାପ ଦେଓ ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର (ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୮୫୪-୧୮୮୧) ଅନ୍ତିମ ପାଦରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିରର ଭିତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ନାତି ରାଜା ବ୍ରଜମୋହନ ଦେଓଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ (ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୯୧୬-୧୯୩୯) ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା । ମନ୍ଦିରର ପଶ୍ଚାତ ଦେଶର ତିନି ଦିଗରେ ଥିବା ତିନିଟି କ୍ଷୁଦ୍ର ରେଖା ‘ଦଶ ମହାବିଦ୍ୟା ଦେବୀ’, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବରାହୀ ଓ ନରସିଂହଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା ପାଉଛି । ମହାକାଳ ଭୈରବ ବୁଢ଼ାରାଜା ନାମରେ ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି । ବୁଢ଼ାରାଜା ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ବର୍ଷସାରା ବନ୍ଦ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ଏହା କେବଳ ଦଶହରା ସମୟରେ ମହାସପ୍ତମୀ ଅର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରୀରେ ମନ୍ଦିର ଖୋଲାଯାଇଥାଏ ଓ ପୁଣି ବିଜୟା ଦଶମୀ ଦିନ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ । ମାଣୀକେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହରେ ସ୍ଥାପିତ ମାଣିକେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମୁର୍ତ୍ତି ଏକ ସ୍ତମ୍ବାକାର ଶରୀର ଉପରେ ମସ୍ତକ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିବା ପରି ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ । ମାଣିକେଶ୍ୱରୀଙ୍କ କୌଣସି ପ୍ରତିମା ନଥାଇ ବସ୍ତ୍ରର ଆବରଣ ତଳେ ଏକ ସ୍ତମ୍ବ ରହିବା ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୂଳାଷ୍ଟମୀ ରାତ୍ରିରେ ଦେବୀଙ୍କ ପୁରାତନ ମସ୍ତକକୁ ବିସର୍ଜିତ କରାଯାଇ ରତ୍ନଅଳଙ୍କାର ଖଚିତ ନୂତନ ମୃଣ୍ମୟ ମସ୍ତକ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ।

## ଛତର ଯାତ୍ରା 
ଛତର ଯାତ୍ରା ମୁଖ୍ୟତଃ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଭବାନୀପାଟଣା, ଥୁଆମୂଳ ରାମ‌ପୁର ଓ ଯୁଗସାଇପାଟଣାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ମାଆ ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ ମହାଷ୍ଟମୀର ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ ଗର୍ଭଗୃହରୁ ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ପାଖାପାଖି ୩କିମି ଦୂର ଜେନଖଳକୁ ଯାଆନ୍ତି । ମହାଷ୍ଟମୀର ସକାଳେ ନ‌ଗର ପରିଭ୍ରମଣରୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏକ ବାଉଁଶକୁ କଳା କପଡ଼ାରେ ଗୁଡ଼ାଯାଇ ମାଆ ମାଣୀକେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଏ । ଚାନ୍ଦିର ଏକ ପାତ୍ର ଯାହା ଉପରେ ଦଶମହାବିଦ୍ୟା ଯନ୍ତ୍ର ଖୋଦିତ ହୋଇଥାଏ ଯାହାକି ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ତାନ୍ତ୍ରିକ ରୂପ ଦେଖାଏ । ଏଦି ଚାନ୍ଦିର ପାତ୍ରଟି କଳା କପଡ଼ା ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଉଁଶର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଲଗାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମାଆ ମାଣୀକେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ପାରମ୍ପରିକ ଆଦିବାସୀ ନୃତ୍ୟ ଘୁମୁରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ଫଟୋ

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦେବୀ ମନ୍ଦିର
ମୁକ୍ତି (ବହୁବିକଳ୍ପ)

**ମୁକ୍ତି** ବୋଧେ ତଳଲିଖିତ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ବୁଝାଇଥାଏ;
* **ମୁକ୍ତି, ଛାଡ଼, ବା ବନ୍ଧନରୁ ରହିତାବସ୍ଥା
* **ମୁକ୍ତି (କଥାଚିତ୍ର)'''
ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା

ଓଡ଼ିଶାର ୧୪୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଓ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ତାଲିକା ।

**ସୂଚନା:**
ବି: ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ, ପୌ: ପୌର ପରିଷଦ, ମ: ମହାନଗର ନିଗମ
 ଚିହ୍ନିତ ସଭ୍ୟମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ଦଳ ତରଫରୁ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଥିଲେ । 

## ୧୪ଶ ବିଧାନ ସଭା ସଦସ୍ୟ 
## ୧୬ଶ ବିଧାନ ସଭା ସଦସ୍ୟଗଣ 
ସଂ: ସଂରକ୍ଷିତ

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
କଳସା ଚଉତିଶା

**କଳସା ଚଉତିଶା**ଟି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଚୀନତମ ରଚନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ରଚନାଟି ଶୈବ ଧର୍ମକୁ ଆଧାର କରି  ଗତିଶୀଳ। ଏହା ବଚ୍ଛା ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୩ଶ -୧୪ଶ ଶତକରେ ରଚିତ । ଚଉତିଶାଟି ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହକୁ ଆଧାରିତ କରି ରଚନା କରାଯାଇଅଛି ।  କବିଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ  ଶିବ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ରୂପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବିବାହ ମଣ୍ଡପରେ ବିରାଜିତ ହୋଇଅଛନ୍ତି । ନିଜର ଭାବୀ ପତିଙ୍କୁ ଏପରି ବେଶରେ ଦେଖି ପାର୍ବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କାତର ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି । ପରିଶେଷରେ ଶିବ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଖୁବ୍ ସମାରୋହରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । ସମଗ୍ର ଚଉତିଶାଟିରେ ଏହି କାହାଣୀକୁ ହାସ୍ୟରସର ସହିତ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଛି । ଏଥିରେ ୩୪ଟି ଚଉତିଶା ଅକ୍ଷର କ୍ରମରେ ରହିଛି । ଏଥିରେ ଉମା-ଶିବଙ୍କର କାହାଣୀ କମ ବୟସୀ ଦାସୀମାନଙ୍କୁ କାମାତୁର ବୁଢ଼ା ଧନିକମାନଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରାଯିବାର ସାମାଜିକ କୁସଂସକାରକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥାଏ ଯହିଁ ବର ମୃତ-ପ୍ରାୟ ହୋଇଥିବା ବୁଢ଼ା ଧନିକ ବରକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । 

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* **Istoriia indiiskikh literatur**. Moscow, 1964. (Translated from English.)
* **Contemporary Indian Literature**. New Delhi, 1957.
* **Aj ka bharatiya sahitya**. New Delhi, 1958.
* *Mayadhar Mansinha*. **History of Oriya Literature**. New Delhi, 1962.
* *Mahapatra, S*. O**riya: Tension Between Felt Experience and ‘Formal Structure**. Indian Literature, vol. 14, no. 1, 1971, pp.&nbsp;29–46.

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକସାହିତ୍ୟ
କୋଇଲି ଚଉତିଶା

**ଚଉତିଶା ଏବଂ କୋଇଲି** ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ପଦାବଳି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଚଉତିଶାରେ ‘କ'ରୁ ‘କ୍ଷ' ପର୍ଯନ୍ତ ୩୪ଟି ପଦରେ ରଚନା ଥିଲାବେଳେ କୋଇଲିଗୁଡ଼ିକ ଏକ କୋଇଲିକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ରଚନା କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରାଚୀନତମ କେତୋଟି କବିତା ଉଭୟ କୋଇଲି ଏବଂ ଚଉତିଶାକୁ ନେଇ ରଚିତ । କବି ମାର୍କଣ୍ଡ ଦାସଙ୍କ କେଶବ କୋଇଲି ଏଶ୍ରେଣୀର ସର୍ବ ପ୍ରଥମ ରଚନା । କଂସର ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ କୃଷ୍ଣ ଅକୃରଙ୍କ ସହ ମଥୁରା ଗଲାପରେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ବିଳାପକୁ ନେଇ ଏହା ରଚିତ । ଏହି ପଦ୍ୟାବଳିରେ ଓଡ଼ିଆ ସମାଜରେ ଲୋକକଥନରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା । ଆଦିମ କାଳରୁ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରଚଳନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାଟଶାଳୀରେ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଶିଖିବା ପରେ ପରେ ଏହାକୁ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା । କେଶବ କୋଇଲି ରଚିତ ହେବା ପରେ ପରେ ଅନେକ ଗୁଡିଏ କୋଇଲି-ଚଉତିଶା ଓଡ଼ିଆରେ ରଚିତ ହୋଇଛି । ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ କାନ୍ତ କୋଇଲି, ନାଥିଆ ଲୋକନାଥଙ୍କ ଜ୍ଞାନୋଦୟ କୋଇଲି ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ।

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକସାହିତ୍ୟ
ବିଦ୍ୟାଳୟ

thumb|right|ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକ ବିଦ୍ୟାଳୟ
**ବିଦ୍ୟାଳୟ** କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁଠି ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥାନ୍ତି । ବିଦ୍ୟାଦାନ ଓ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଗୃହ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ତାହାକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ କୁହାଯାଏ ।
## ଇତିହାସ 
ଭାରତରେ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁକୂଳକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । ପୂର୍ବକାଳରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚାଟଶାଳୀକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । କାଳକ୍ରମେ ଏହି ପ୍ରଥା ବଢ଼ି ଏବେକାର ଆଧୁନିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଥାର ପ୍ରଚାଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିକ୍ଷକ ଥାନ୍ତି, ଯିଏକି ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥାନ୍ତି ଏହାଛଡା ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ ଥାନ୍ତି ଯେଉମାନେ ଅନ୍ୟ କାମ କରିଥାନ୍ତି ।
## ଶିକ୍ଷା 
ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ । ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ମୂଳ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
## ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା 
ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆ ଯାଇଥାଏ । ୬ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ।
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା
ବିଅର

[thumb|upright|[ସ୍ଲେକେର୍ଲା  ରୌଚିବିଏର, ସିଧା କାସ୍କରୁ]]

**ବିଅର** ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପିଆଯାଉଥିବା,  ଓ ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ  ସୁରାସାର ଜାତୀୟ ପାନୀୟ; ପିଇବା ପାଣି ଓ ଚା' ପରେ ଏହା ୩ୟ ସବୁଠାରୁ ଜଣାଶୁଣା ପାନୀୟ । ଏହା ଶର୍କରାର ବ୍ରୁଇଙ୍ଗ ଓ ଫରମେଣ୍ଟେସନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକାରଣରୁ ବାହାରି ଥାଏ, ଏହା ମଲ୍ଟ ଶସ୍ୟ ଯଥା, ଯଅ, ଗହମରୁ ବାହାରି ଥାଏ । ଶର୍କରା ଭାବରେ ଦାମ କମ ଥିବାରୁ ମକା ଓ ଚାଉଳ ସାଧାରଣତ ଏହା ସହିତ ମିଶାଯାଇଥାଏ । ଅଧିକାଂଶ ବିଅର ହୋପରେ ମିଶାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ବିଅରରେ ପିତା ସୁଆଦ ଦେଇଥାଏ ଓ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ମାନବ ଜଗତର ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ ରଚନାରେ ବିଅରର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବଣ୍ଟନ ବାବଦରେ ବଖଣାଯାଇଛି: 
ହାମୁରାବିର ନୀତିରେ ବିଅରର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବିଅର ପାର୍ଲର ବାବଦରେ ନୀତିବଳି ଥିଲା । "ନିଙ୍କାସିର ମନ୍ତ୍ର",କେତେକ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କ ଚଳଣିରେ ମେସୋପଟାମିଆର ବିଅର ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ଗାନ କରି ବିଅର ପରସାଯାଇଥାଏ ।  ଆଜିକାଲି, ବ୍ରୁଇଙ୍ଗ ଶିଳ୍ପ ଏ ଜଗତସାରାର ବଣିଜ ପାଲଟିଛି । ଏଥିରେ ଅନେକ ବହୁଦେଶୀୟ କର୍ପୋରେସନ ଓ ହଜାର ହଜାର ଛୋଟ ଛୋଟ ଉତ୍ପାଦକ ବ୍ରୁପବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଞ୍ଚଳିକ ବ୍ରିଉଋରହିଛନ୍ତି ।

ବିଅରରେ ଆୟତନ ଅନୁସାରେ ୪ %- ୬ % ସୁରସର ଥାଏ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ୧ %ରୁ ୨୦ % ଯାଏଁ ହୋଇଥାଏ ।

ବିଅର, ବିଅର ପିଉଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ ସାମାଜିକ ଚଳଣିର ଏକ ଭାଗ ହୋଇଥାଏ ଯେଉଁଠାରେ ବିଅର ପର୍ବର ପ୍ରଥା ରହିଛି, ଏହା ସହ ପବ ଚଳଣିରେ ନାନାଦି ପବ କ୍ରଲ ଓ ପବ ଖେଳ ଓ ବାର ବିଲିଆର୍ଡ୍ସ ଆଦି ଖେଳାଯାଇଥାଏ ।

## ଇତିହାସ 
## ବ୍ରୁଇଙ୍ଗ 
## ଉତ୍ପାଦନ 
## ପ୍ରକାର 
## ମାପ 
### ରଙ୍ଗ 
### ଶକ୍ତି 
## ପରସା 
### ଡ୍ରଟ 
### ପ୍ୟାକେଜ 
### ତାପମାତ୍ରା 
### ଭେସେଲ 
## ବିଅର ଓ ସମାଜ 
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

## ଖାଦ୍ୟସାର ବିବରଣୀ 
## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାନୀୟ 
## ଆଧାର 
## ଗ୍ରନ୍ଥ ସୂଚି 

* .
* *Archeological Parameters For the Origins of Beer.* Thomas W. Kavanagh.
* *The Complete Guide to World Beer*, Roger Protz. .
* ''The Barbarian's Beverage: a history of beer in ancient Europe*, Max Nelson. .
* *The World Guide to Beer*, Michael Jackson. 
* *The New World Guide to Beer*, Michael Jackson. 
* *Beer: The Story of the Pint*, Martyn Cornell. 
* *Beer and Britannia: An Inebriated History of Britain*, Peter Haydon. 
* *The Book of Beer Knowledge: Essential Wisdom for the Discerning Drinker, a Useful Miscellany*, Jeff Evans. 
* *Country House Brewing in England, 1500–1900*, Pamela Sambrook. 
* *Ale, Beer and Brewsters in England: Women's Work in a Changing World, 1300–1600 *, Judith M. Bennett. 
* *A History of Beer and Brewing*, I. Hornsey. 
* *Beer: an Illustrated History*, Brian Glover. 
* *Beer in America: The Early Years 1587–1840—Beer's Role in the Settling of America and the Birth of a Nation*, Gregg Smith. 
* *Big Book of Beer*, Adrian Tierney-Jones. 
* *Gone for a Burton: Memories from a Great British Heritage*, Bob Ricketts. 
* *Farmhouse Ales: Culture and Craftsmanship in the Belgian Tradition*, Phil Marowski. 
* *The World Encyclopedia of Beer*, Brian Glover. 
* *The Complete Joy of Homebrewing*, Charlie Papazian 
* *The Brewmaster's Table*, Garrett Oliver. 
* 
* *Bacchus and Civic Order: The Culture of Drink in Early Modern Germany'', Ann Tlusty. 

ଶ୍ରେଣୀ:ମାଦକ ପାନୀୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଦ
ମାର୍କଣ୍ଡ ଦାସ

**ମାର୍କଣ୍ଡ ଦାସ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପୁରାତନ କବି ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଓ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟ ଆନୁମାନିକ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ରଚନା *କେଶବ କୋଇଲି* ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଛି । *କେଶବ କୋଇଲି* ଏକ *କୋଇଲି* ବା ପଦାବଳୀ । ପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଏହାର ଧର୍ମତାତ୍ତ୍ୱିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି *ଅର୍ଥ କୋଇଲି* ରଚନା କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସର୍ବପୁରାତନ ରଚନା ଭାବେ ଜଣା *ଶିଶୁ ବେଦ* ଓ *ସପ୍ତାଙ୍ଗ* ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଆ ରଚନା ଓ ମାର୍କଣ୍ଡ ଦାସଙ୍କ ରଚନାରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ ଦର୍ଶାଇଥାଆନ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ 
* *କେଶବ କୋଇଲି*

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:କବି
ମେରୀ କ୍ୟୁରୀ

**ମେରୀ କ୍ୟୁରି, ** (୭ ନଭେମ୍ବର ୧୮୬୭ - ୪ ଜୁଲାଇ ୧୯୩୪) ଜଣେ ଫରାସୀ ଭୌତିକବିଦ ଓ ରସାୟନବିଦ ଥିଲେ । ଦୁଇଟି ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇବାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ଓ ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି । 
ସେ ପ୍ୟାରିସ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପ୍ରଫେସର ଥିଲେ ।
ମେରୀ କ୍ୟୁରି ବାର୍ସାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଯାହା ସେତେବେଳେ ପୋଲାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା । ୧୮୯୧ରେ ୨୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଉଚ୍ଚତର ଉପାଧି ପାଇଁ ପ୍ୟାରିସ୍ ଗଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଗବେଷଣା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ କରିଥିଲେ । ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ସେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପିରେ କ୍ୟୁରି ଏବଂ ହେନ୍ରି ବକେରେଲ୍ ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇଲେ । କିନ୍ତୁ ୧୯୧୧ ରସାୟନ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ମେରୀ କ୍ୟୁରି ଏକକ ଭାବେ ପାଇଥିଲେ । ମେରୀ କ୍ୟୁରି ହେଉଛନ୍ତି ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇବାରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା, ଦୁଇଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୋବେଲ ପାଇବାରେ ଏକମାତ୍ର ମହିଳା ଓ ଏକାଧିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ୍ ପାଇବାରେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୬୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର
ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜଗୋପାଳାଚାରୀ

**ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜଗୋପାଳଚାରୀ** (୧୦ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୭୮ -  ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୨), ରାଜାଜୀ ବା ସିଆର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ରାଜନେତା ତଥା ଲେଖକ ଥିଲେ ।
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ ଭାରତରତ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତ ରାଜାଜୀ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସୀର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜ୍ୟପାଳ, ମାଡ୍ରାସ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଭାରତର ଶେଷ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି ନାମରେ ଏକ ଦଳ ଗଠନ କରିଥିଲେ । 

## ଜୀବନୀ 
ତାମିଲନାଡୁର କୃଷ୍ଣାଗିରୀ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥୋରାପଲିଠାରେ ୧୮୭୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୦ତାରିଖରେ ସେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ବାଲ୍ୟଶିକ୍ଷା ପରେ ବେଙ୍ଗାଲୂରୁର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କଲେଜ ଓ ମାଡ୍ରାସର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସୀ କଲେଜରୁ ସେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୦୦ରେ ସେ ଆଇନ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସାଲେମ ପୌରାଞ୍ଚଳର କାଉନ୍ସିଲର ଭାବେ ସେ ପ୍ରଥମେ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ସାଲେମ ପୌରାଞ୍ଚଳର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗ ଦେଇ ରାୱଲାଟ ଆଇନ, ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ, ଭାଇକୋମ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଓ ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୩୦ରେ ସେ ଜେଲ ଯାଇଥିଲେ । ୧୯୩୭ରେ ସେ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସୀର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଜର୍ମାନୀ ବିରୋଧରେ ବ୍ରିଟେନ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ ୧୯୪୦ମସିହାରେ ସେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରିଟେନକୁ ସହଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସେ କହିବା ସହ ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ । ସେ ମହମ୍ମଦ ଅଲି ଜିନା ଓ ମୁସଲିମ ଲିଗ ସହ ଆଲୋଚନା କରି କେତେକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ଯାହା ସି.ଆର ଫର୍ମୁଲା ନାମରେ ନାମିତ । ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ଦେଶର ଅନ୍ତରୀଣ ସରକାରରେ ସେ ଶିଳ୍ପ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ । ରାଜାଜୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତ କୁରାଇ ‘ଓନରୁମ ଇଲାଇ’ର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ୧୯୭୨ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୫ତାରିଖ ଦିନ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୭୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ
ଅଗ୍ନି

ପୌରାଣିକ ମତେ ଧର୍ମଙ୍କ ଔରସରେ ବସୁ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଥିଲେ ୤ ଦକ୍ଷ କନ୍ୟା ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା ଏହାଙ୍କର ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା ୤ ଏ ଦଶଦିଗପାଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ ଓ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ (ଅଗ୍ନି) କୋଣର ଅଧିପତି ଅଟନ୍ତି ୤ ଏହାଙ୍କ ବାହନ ଛାଗ ୤ ଏହାଙ୍କ ମୁଖରେ ଦିଆଯିବା ଘୃତକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗ୍ରହଣ କରି ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ୤ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କର ଦଶଗୋଟି ଅଙ୍ଗ ବା ଅବୟବ ଧୂମ୍ର; ଅର୍ଚ୍ଚି; ଋକ୍ଷ୍ମା; ଜ୍ୱଳିନୀ; ଜ୍ୱାଳିନୀ; ବିଷ୍ଫୁଲିଙ୍ଗିନୀ; ସୁଶ୍ରୀ; ସୁରୂପା; କପିଳା ଓ ହବ୍ୟକବ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିକଳା କୁହାଯାଏ ୤
ଅଗ୍ନିଙ୍କର ସପ୍ତଜିହ୍ୱା (କରାଳୀ, ଧୂମିନୀ, ଶ୍ୱେତା, ଲୋହିତା, ନୀଳଲୋହିତା, ପଦ୍ମରାଗା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣା) ଥିବାର କଳ୍ପିତ ହୋଇଛି ୤
* ମତାନ୍ତରେ ଏହା: କାଳୀ, କରାଳୀ, ମନୋଜବା, ସୁଲୋହିତା, ସୁଧୂସବର୍ଣ୍ଣା, ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗିନୀ ବା ଉଗ୍ରା, ବିଶ୍ୱନିରୂପିଣୀ ବା ବିଶ୍ୱନନ୍ଦା ବା ପ୍ରଦୀପ୍ତା ୤
* ମତାନ୍ତରେ ବାୟୂ ଅଗ୍ନିର ୭ଗୋଟି ଜିହ୍ୱା: ଅବହ, ପ୍ରବହ, ଉଦବର୍ହ, ସଂବହ, ବିବହ, ନିବହ ଓ ପରିବହ ୤
* କର୍ମବିଶେଷରେ ଏହି ସପ୍ତ ଜିହ୍ୱାଙ୍କର ନାମାନ୍ତର: ହରିଣ୍ୟା, କନକା, ରକ୍ତା, କୃଷ୍ଣା, ସୁପ୍ରଭା, ବହୁରୂପା ଓ ଅତିରିକ୍ତା
* ଶ୍ୱେତ, ପୀତ, ରକ୍ତ, କୃଷ୍ଣ, ନୀଳ, ଧୂମ୍ର, ପାଟଳ

ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ଔରସରେ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦକ୍ଷିଣ, ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଓ ଆବବନୀୟ ନାମକ ୩ଟି ବୈଦିକ ଅଗ୍ନି ଜାତ ହେଲେ ୤
ବେଦୋକ୍ତ ପାଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଯଥା: ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ, ପଚନ ବା ଗାର୍ହପତ୍ୟ, ଆହବନୀୟ, ସଭ୍ୟ ଓ ଅବସଥ୍ୟ ନାମ ତିନି ଗୋଟି ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିକୁ ସାଗ୍ନିକମାନେ ଗୃହରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି

ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, କଟକ

**ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଶୈବପୀଠ। ଏଠାରେ ଆଷାଢ ମାସରେ କାଉଡିଆମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି।

## ଅବସ୍ଥିତି 
କଟକର ବାଦାମ୍ବବାଡିଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୨୦ କି.ମି ହେବ।
## ବିଗ୍ରହ 
## ଭ୍ରମଣ ସମୟ
ବର୍ଷର ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିହେବ।ଏହା ବଣଭୋଜି ପାଁଇ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ।
## ଛବି ସମୂହ 

ଫାଇଲ:Sidheswar ,ସିଦ୍ଦେଶ୍ୱର.jpg|ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର
ଫାଇଲ:Sidheswar cuttack.jpg|ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରରେ ସଂନ୍ଧ୍ୟା

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି

**ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି** ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମୀ ଆଦିବାସୀ ସର୍ଦ୍ଦାର । ସେ ନିଜ ଭିଟାମାଟି ଏବଂ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ତଥା ଡଙ୍ଗରିଆ ଓ ଝରଣିଆ କନ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକା ପାଇଁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରି ବିଟିଶଙ୍କ ଗୁଳିମାଡ଼ରେ ୧୮୫୫ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୦ ତାରିଖ ଦିନ ସହିଦ ହୋଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ମଦନପୁର ରାମପୁର ବ୍ଳକର ଉର୍ଲାଦାନୀ ଗ୍ରାମରେ ବକେରକାୟା କନ୍ଧ ଡାବିଶ ମାଝିଙ୍କ ଔରସ୍ୟରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଇଂରାଜୀ ଉଚ୍ଚାରନ ଯୋଗୁ ସେ ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ପିଲା ଦିନରୁ ତୀର ଚାଳନା ଓ ନୌକା ଚାଳନା ଆଦିରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରି ଜଣେ ବଳିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଭାବେ ନିଜକୁ କନ୍ଧ ସମାଜ ସର୍ଦ୍ଦାର ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଥିଲେ ।

ସେତେବେଳେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ବିରୋଧୀ ଭୂରାଜସ୍ୱ ଆଇନ ବଳରେ ଚାଷଜମି ଉପରେ କର ବସାଯାଇଥିଲା । ସରକାରଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପଦ ଆଦିବାସୀମାନେ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ସୁଚନା ଜାରିକରି ଇଂରେଜମାନେ କନ୍ଧମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ । ଏହା ଫଳରେ ଆଦିବାସୀମାନେ ଏକପ୍ରକାର ଭୂମିହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ୧୮୪୦-୫୦ ମଧ୍ୟରେ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ବଦଳିଗଲାପରେ ଇଂରେଜ ଏବଂ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ରୋହର ସୂତ୍ରପାତ ହୋଇଥିଲା । ମାଝିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୮୩୭ରୁ ୧୮୫୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନ୍ଧମାନେ ଇଂରେଜ ସରକାର ବିରୋଧରେ ସଂଗ୍ରାମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ । କନ୍ଧମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ସହ ପାଳନ କରୁଥିବା ମେରିଆ ପୂଜା ବା ମଣିଷ ବଳିକୁ ଇଂରେଜ ସରକାର ଦମନ କଲାପରେ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ ଉଗ୍ରରୂପ ନେଇଥିଲା । ଇଂରେଜମାନେ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଜୁଲୁମ କରି ସେମାନଙ୍କ ଘର ଜାଳିଦେଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଡାକରା ଦେଇଥିଲେ । କନ୍ଧମାନେ ପ୍ରଥମେ ମଦନପୁର ରାମପୁର ରାଜାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯାଇ ଲୁବେନଗଡ଼ଠାରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସହ ଧନୁ ତୀର ସାହାଯ୍ୟରେ ଅନେକ ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ପ୍ରତିଶୋଧପରାୟଣ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ମ୍ୟାକନିଏଲ କନ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ହସ୍ତରେ ଦମନ କରି ଏକ କାରାଗାରରେ ବନ୍ଦୀ କରିବା ସହ ରେଣ୍ଡୋ ମାଝିଙ୍କୁ ଗୁଳି କରି ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୫୫ ମୃତ୍ୟୁ
କେପଲର ୨୨ବି

thumbnail|କେପଲର ୨୨ବି ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନା ଚିତ୍ର
**କେପଲର ୨୨ବି** ଏକ ମହାକାଶ ଜଗତର ଗ୍ରହ । ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହରେ ଜୀବନ ସନ୍ଧାନ କରୁଥିବା ନାସାକୁ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ମିଳିଛି । କେପଲର ୨୨ବି ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସମାନତା ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନେଇ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଆଶାବାଦୀ ଅଛନ୍ତି ।

## ସନ୍ଧାନ 
କେପଲର ୨୨ବି ଗ୍ରହର ସନ୍ଧାନ ପ୍ରଥମେ ୨୦୦୯ର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ମିଳିଥିଲା ମାତ୍ର ୨୦୧୧ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୫ ତାରିଖରେ ଏହି ଆବିଷ୍କାରର ଘୋଷଣା ନାସାଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା।
କେପଲର ଟେଲିଷ୍କୋପ୍ ଏହି ଗ୍ରହକୁ ଠାବ କରିଥିଲା।

## ଅବସ୍ଥିତି 
କେପଲର ୨୨ବି ପୃଥିବୀଠାରୁ ୫୮୭ ଆଲୋକ ବର୍ଷ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ତଥ୍ୟ 
ପୃଥିବୀ ସହ କେପଲର ୨୨ବିର ଅନେକ ସମାନତା ରହିଛି ତେଣୁ ଏହା ମଣିଷ ବାସ ଉପୋଯୋଗୀ ହୋଇପରିବ କି ନାହିଁ ସେ ନେଇ ଗବେଷଣା କାରାଯାଉଛି । ନାସାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଲ୍ବେରୁଚିଙ୍କ ମତରେ କେପଲର ୨୨ବିରେ ତାପମାତ୍ରା ୨୨ ଡିଗ୍ରୀ ହୋଇପାରେ । ଏହି ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଏକ ଗ୍ରହ ଯାହା ଜି-୫ ଚାରିପଟେ ଘୁରିବୁଲୁଛି ଅହି ଗ୍ରହର ଗୋଟିଅ ପରିକ୍ରମଣ ପାଁଇ ଅହାକୁ ୨୯୦ ଦିନ ଲାଗିଥାଏ ମାତ୍ର ଏହା ତା ନିଜ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଜି-୫)ଠାରୁ ପୃଥିବୀ ତୁଳନା ରେ୧୫ ଗୁଣ ପାଖରେ ରହିଛି । ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ଏଟି ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଏହି ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ୯୬ ମେଗାପିକସେଲ୍ କ୍ୟାମେର ରହିଛି । ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନର ବ୍ୟୟ ୬୦୦ ନିୟୁତ କୋଟି ଡଲାର ଅଟକଳ କରାଯାଇଛି 
।
## ଚିତ୍ର ସମୂହ 

ଫାଇଲ:Kepler22b-artwork.jpg|କେପଲର ଗ୍ରହର ପରିକଳ୍ପନା ଚିତ୍ର

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଗ୍ରହ
ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଓଝା

ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଓଝାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓଡ଼ିଶାର ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାରେ । ସେ ଡି.ଏ.ଭି ଚନ୍ଦ୍ରସେଖରପୁରର ଛାତ୍ର।ତାଙ୍କ କ୍ରିକେଟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସହିଦ୍ ସ୍ପୋର୍ଟିଙ୍ଗ୍ କ୍ଲବ୍ରୁ ପରେ ସେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳ ,ଡେକାନ୍ ଚାର୍ଜର୍,ହାଇଦରାବାଦ ପାଁଇ ଖେଳି ସାରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଓଝା ମୁରଲିଧରନ୍ଙ୍କ ଶେଷ ଓ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ୮୦୦ ତମ ଉଇକେଟ ହୋଇଥିଲେ।
   
**ରେକର୍ଡ୍**:
:

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି
ରାମାନନ୍ଦ ରାୟ

ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ବ୍ରହ୍ମଗିରି ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବେଣ୍ଟପୁର ଗାଁରେ ରାମାନନ୍ଦ ରାୟ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଭବାନନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ୫ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମାନନ୍ଦ ଉତ୍କଳ ସମ୍ରାଟ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ପ୍ରଶାସକ ଭାବେ ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରୀ (ବିଦ୍ୟାନଗରୀ)ରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା କବି 
ମାଧବୀ ଦାସୀ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭଉଣୀ । 
ରାମାନନ୍ଦ ରାଜନୀତି କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରଗାଢ଼ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ରହିଥିଲା । ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଯିବା ସମୟରେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୂଳରେ ନିତ୍ୟକର୍ମ ସାରି ଘାଟରେ ବସିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେହି ଘାଟକୁ ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ରାମାନନ୍ଦ ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଗୌରକାନ୍ତ ରୂପକୁ ଦେଖି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ । ରାମାନନ୍ଦଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣକୁ ରକ୍ଷାକରି ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଜଣେ ବୈଦିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ୧୦ଦିନ ରହିଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ନିଶାରାତ୍ରରେ ରାମାନନ୍ଦ ସାଧରଣ ଲୋକ ବେଶରେ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରନ୍ତି । ସେହି ସାକ୍ଷାତ ସମୟରେ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇଚାଲନ୍ତି ରାମାନନ୍ଦ । ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ୧୦ଦିନର କଥୋପକଥନ ‘ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଚରିତାମୃତ’ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । 

ବିଦ୍ୟାନଗରୀରୁ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁ ଫେରିବାପରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଥିଲେ । ଶେଷରେ ରାମାନନ୍ଦ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିରତି ନେଇ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଫେରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ ତଥା ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ରାମାନନ୍ଦଙ୍କ ଭୂମିକା ଥିବାରୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଜୀଉଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଜଗନ୍ନାଥବଲ୍ଲଭ ମଠକୁ ରାମାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ । ରାମାନନ୍ଦ ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ‘ଜଗନ୍ନାଥବଲ୍ଲଭ’ ନାମକ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଉକ୍ତ ନାଟକଟି ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବରେ ହିଁ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ରାମାନନ୍ଦଙ୍କ ଭୂମିକା ଥିଲା ଅନେକ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
* The Example of Ramananda Ray
ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ
ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ

***କବିକଳହଂସ*** **ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ** (୧୭୮୪ - ୧୮୬୨) ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତକାର କବି । ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଅନୁସରଣରେ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଓଡ଼ିଶୀ ପ୍ରବନ୍ଧ, ଛାନ୍ଦ, ଚଉତିଶା, ଭଜନ ଓ ଜଣାଣ, କୋଇଲି, ଚଉତିଶା ଆଦି ରଚନା କରିଛନ୍ତି । 'ଉଠିଲୁ ଏଡ଼େ ବେଗି କାହିଁକି ରେ', 'ଅନୁସରିତ ପ୍ରଭୋ କାଳଯାକ ଗଲା ସରିତ', 'ସଙ୍ଗିନୀରେ ରାସ ରଙ୍ଗିନୀରେ' ଇତ୍ୟାଦି ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଅଦ୍ୟାବଧି ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମେ ଗ୍ରାମେ ଲୋକମୁଖରେ ଶୁଣାଯାଏ । ତାଙ୍କ କବିତାଗୁଡ଼ିକ ସଂଗୃହିତ ହୋଇ ରଚନାବଳୀ ବା ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ ଭାବେ ଅନେକବାର ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ।

## ଜୀବନୀ 
ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ୧୭୮୪ ମସିହାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଧାନ ସଂସ୍କୃତି କେନ୍ଦ୍ର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ନାମ ବନବାସୀ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଲଳିତା ଦେଈ । ସେ ପ୍ରାୟ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ବୟସରେ ହୀରା ଦେଈଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପ୍ରଥମେ ପାରଳା ମହାରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଜିଆ କରଣ ହିସାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ପରେ ତାଙ୍କର କବି ପ୍ରତିଭାର ପରିଚୟ ପାଇ ମହାରାଜା ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଦରବାରରେ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ପଦବୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । 

### ବଂଶାବଳୀ 
ଗୋପାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ

 

## ରଚନାବଳୀ 
[thumb|432x432_ପିକସେଲ|କବିକଳହଂସ ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହସ୍ତଲିଖିତ [ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ତାଳପତ୍ର ପୋଥି]]

### ମୁଦ୍ରଣ 
ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ରଚନାବଳୀ ବହୁ ଗବେଷକଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଙ୍ଗୃହୀତ ହୋଇ ଅନେକ ଥର ତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀ ବା ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ତଳେ ତାହାର ତାଲିକା ଦିଆହୋଇଛି ।

## ଆଧାର 
thumb|୧୮୯୫ରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ଗଜପତି ପ୍ରେସରୁ ପ୍ରଥମବାର ପ୍ରକାଶିତ 'ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ କୋଇଲି' । ଏହା କବିଙ୍କ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରକାଶିତ ରଚନା ।|234x234_ପିକସେଲ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୮୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୬୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ଲୋକ
ଚତୁର ବିନୋଦ

**ଚତୁର ବିନୋଦ**, ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନାଙ୍କ  ରଚିତ  ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରଥମ ଗଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ । 
## କଥାବସ୍ତୁ
ଚତୁର ବିନୋଦର କଥାବସ୍ତୁ ଏହିପରି । ଥରେ ରସାଳକାଞ୍ଚନ ନାମକ ଏକ ନଗରରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକ ବୈଶ୍ୟକନ୍ୟା ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀ ନିଜ ସଖି ସୁହାଗୀ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଗଲା । ସେତିକିବେଳେ ତାକୁ ସେହି ନଗରର ରାଜପୁତ୍ର ମୋହନାଙ୍ଗ ଦେଖି ପକାଇ ତାପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀକୁ ଭେଟି ତା ଆଗରେ ନିଜର ମନକଥା ପ୍ରକାଶ କଲା । ଏହା ଶୁଣି, ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀର ଅନୁରୋଧରେ ସଖି ସୁହାଗୀ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଘରକୁ ଆସିବାପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲା । ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ମୋହନାଙ୍ଗ ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀ ସହିତ ପ୍ରଣୟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସି ତାକୁ ଗୋପନରେ ସାକ୍ଷାତ କଲା । ମୋହନାଙ୍ଗକୁ ନିଜ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି ଚଞ୍ଚଳକ୍ଷୀ ତାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଲା ତା ସହିତ ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗ କରିବାପାଇଁ ସେ ସମ୍ମତା । କିନ୍ତୁ ଗଉରୀ ବ୍ରତ କରୁଥିବାଯୋଗୁଁ ସେ ସେଦିନ ରାତ୍ରି ଉଜାଗର ରହିବ । ତା ପରଦିନ ସେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରିପାରିବ । ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀର ଅନୁରୋଧରେ ମୋହନାଙ୍ଗ ତା ସହିତ ରାତ୍ରି ଉଜାଗର ରହି ତାର ମନୋରଞ୍ଜନ ନିମନ୍ତେ ``ହାସ ବିନୋଦ, ରସ ବିନୋଦ, ନୀତି ବିନୋଦ ଓ ପ୍ରୀତି ବିନୋଦ" ନାମକ ଚାରୋଟି ଗଳ୍ପ କହିଲା ।

## ପ୍ରକାଶନ ଓ ସଂସ୍କରଣ 
ସ୍ୱର୍ଗତ ଦାମୋଦର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ଶ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ୧୯୨୨ ସାଲରେ କଟକ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ କୋମ୍ପାନୀ ଯନ୍ତ୍ରାଳୟରେ ଚତୁର ବିନୋଦ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇପାରିଲାନି । ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ କିଛିମାତ୍ର ମୁଦ୍ରଣ ପରିପାଟୀ ନ ଥିଲା । 

ଏହି ମୁଦ୍ରଣର ବାଇଶି ବର୍ଷ ପରେ ରାୟ ବାହାଦୁର ଶ୍ରୀ ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ୧୯୪୪ ସାଲରେ ଚତୁର ବିନୋଦର ନୂତନ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଏ । ପ୍ରାଚୀ ସମିତଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଚତୁର ବିନୋଦର ମୁଖବନ୍ଧରେ ତୁଳନା କରି ଏହି ସଂସ୍କରଣଟି ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣର ପ୍ରାୟତଃ ଆକ୍ଷରିକ ନକଲ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ।

ଏହାର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ୧୯୪୬ ସାଲରେ ରାୟ ବାହାଦୁର ଆର୍ତ୍ତବଲ୍ଲଭ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିର ପ୍ରାଚୀ ସମିତିର ଗ୍ରନ୍ଥମାଳାର ୫୨ ଖଣ୍ଡ ଓ ବ୍ରଜନାଥ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଭାବେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଶ୍ରୀ ସୁଧାକର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ ଓ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା । ପୁସ୍ତକଟିର ମୂଲ୍ୟ ଏକଟଙ୍କା ଚାରିଅଣା ଥିଲା ଓ ପ୍ରାଚୀ ସମିତି ପକ୍ଷରୁ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟସ୍ ଷ୍ଟୋର୍ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକର ମୁଖବନ୍ଧରେ ସମ୍ପାଦକ ପୂର୍ବ ସଂସ୍କରଣଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଇ ସଂସ୍କରଣର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଦର୍ଶାଇ ବିସ୍ତାରରେ ଲେଖିଅଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶାକାହାର

**ଶାକାହାର** ଉଦ୍ଭିଦ ଭିତ୍ତିକ (ଫଳ, ପରିବା, ଆଦି) ଖାଦ୍ୟାହାରକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏଥିରେ କ୍ଷୀର ଓ ଅଣ୍ଡାକୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଥାଏ ବା ନ ଥାଏ, ଏହା ମାଂସ (ଲାଲ ମାଂସ, କୁକୁଡ଼ା ମାଂସ, ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବ ମାଂସ). ପଶୁ ହତ୍ୟାର ସହ-ଉତ୍ପାଦରୁ ରହିତ ଖାଦ୍ୟ, ଯଥା ପଶୁଙ୍କଠାରୁ ତିଆରି ରେନେଟ ଓ ଜେଲାଟିନ,କୁ ଶାକାହାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ।

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Vegetarian and Vegan Information
* Resources/Support for Vegetarians 
* International Congress on Vegetarian Nutrition 
* Shattering The Meat Myth: Humans Are Natural Vegetarians by Kathy Freston, *The Huffington Post*, June 11, 2009
* Famous Vegetarians  – slideshow by *Life magazine*
* Simple and healthy vegetarian cooking by Cecilia Carvalho by Cecilia Carvalho, *My Veggie Recipes*, February 1, 2011

ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରାଣୀ ନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଆହାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧିକ ତତ୍ତ୍ୱ
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଛାକୃତ ଜିବନଯାପନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାକାହାର
ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ

**ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ** (୧୭୨୯-୧୮୧୩) ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତକର ଅନ୍ୟତମ କବି । ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନାମ ବୈରାଗୀ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ । ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମରେ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ନିଜକୁ ଭକ୍ତଚରଣ ଦାସ ନାମରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ । ଗୋପ ମଙ୍ଗଳ, ମଥୁରା ମଙ୍ଗଳ, କଳାକଳେବର ଚଉତିଶା ଓ ମନବୋଧ ଚଉତିଶା ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଚନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ସେ ଜଣେ ଭକ୍ତଭାବାପନ୍ନ କବି ଥିଲେ ଓ ସେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ରାଜସୁନାଖଳା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସାନପଦର ଗ୍ରାମରେ ଗୋଟିଏ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ସାହିତ୍ୟକୃତି 
ଭକ୍ତଚରଣ ଦାସ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ କାବ୍ୟକାର । ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଈଶ୍ୱରାନୁରକ୍ତ ଏହି କବି ଗାର୍ହ୍ୟସ୍ଥ ଜୀବନ ପରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରି ପରିଚିତ ହେଲେ ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ ନାମରେ । ସେ ଥିଲେ ମାଧ୍ଵାଚାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟପନ୍ଥୀ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ତାଙ୍କର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ଥିଲେ ବୃନ୍ଦାବନ ଚନ୍ଦ୍ର । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦତଳେ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରି  ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଛାନ୍ଦ, ଚଉତିଶା ଏବଂ କାବ୍ୟ ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲେଖନୀରୁ ନିଃସୃତ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟ କାବ୍ୟକୃତି ମଧ୍ୟରେ ‘ମଥୁରା ମଙ୍ଗଳ’, ‘ଗୋପ ମଙ୍ଗଳ’, ‘ମନଶିକ୍ଷା’, ‘ବୈଦ୍ୟଶାସ୍ତ୍ର’, ‘କଳାକଳେବର  ଚଉତିଶା’, ‘ମନବୋଧ ଚଉତିଶା’ ଇତ୍ୟାଦି  ଅନ୍ୟତମ।

ମଥୁରା ମଙ୍ଗଳ କବିଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଚନା । ମଥୁରା ବା ପକ୍ଷାନ୍ତରରେ ପୃଥିବୀର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କବିଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବାରୁ, ଏହାର ନାମକରଣ ଏପରି ହୋଇଥିବା ମନେହୁଏ । ଦୀର୍ଘ ୩୦ଟି ଛାନ୍ଦ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ଏହି କାବ୍ୟ  ଭାବବିଦଗଧତା ଓ ଭକ୍ତିପ୍ରାଣତା ବହନ କରୁଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ ।

‘ଗୋପ ମଙ୍ଗଳ’ କାବ୍ୟ ଗୋପଲୀଳା, ଗୋପକେଳି ଓ ବୃନ୍ଦାବନ ଲୀଳା ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ପୁଷ୍ଟ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୋପପୁରରେ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟର ସମସ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଏହି କାବ୍ୟର ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ସାଧନ କରେ । ‘କଳାକଳେବର ଚଉତିଶା’ ଏକଦା ଉତ୍କଳଖଣ୍ଡରେ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।

ମନଃଶିକ୍ଷା ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ – ଚୈତନ୍ୟଙ୍କୁ ବୈଦ୍ୟରୂପେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇ ଉପମା ଛଳରେ ବହୁ ରୋଗ, ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଣାଳୀ, ଔଷଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଇତ୍ୟାଦିର ବର୍ଣ୍ଣନା ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟ ଜଗତରେ କ୍ଵଚିତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ କବିତ୍ଵ, ପଦ ସଂଯୋଜନା, କଳ୍ପନା ବିଳାସ ସହ ସ୍ଵାଭାବିକ ବର୍ଣ୍ଣନା ଚାତୁରୀ ବାସ୍ତବରେ ଅତୁଳନୀୟ । ସଂଗୀତ ଧର୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଚଉତିଶା ଓ କାବ୍ୟ ସମୂହ। ଭକ୍ତିରସ ବା ସମର୍ପଣ ଭାବର ଏକ ମହାନ କାବ୍ୟକାର ସହିତ ଜଣେ ସାଧକ ଭାବେ ପରିଚିତ ଏହି ଜନପ୍ରିୟ କବିଙ୍କର ଦାର୍ଶନିକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ଦିଗଟି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
PETA (ବହୁବିକଳ୍ପ)

**ପେଟା (Peta)** ବୋଧେ ତଲାଲିଖିତ ଶବ୍ଦସବୁକୁ ବୁଝାଇଥାଏ:
* peta-, ଏକ SI ଉପସର୍ଗ ଯାହା ୧୦୧୫କୁ ବୁଝାଇଥାଏ
* ପିଟା, ଗ୍ରୀସ, ଗ୍ରୀସର ଏକ ସହର
* ପେତ, ପାଳି ଭାଷାରେ ପ୍ରେତକୁ  ବୁଝାଇଥାଏ, ବୌଦ୍ଧବାଦରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏକ ଭୋକିଲା ଭୁତ
* ପିଟା ଉଇଲସନ, ଜଣେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଅଭିନେତ୍ରୀ
* ପିଟା ଟଡ଼, ଇଂରେଜ ଗ୍ଲାମର ମଡ଼େଲ
* ପିଟା (Peta), ଏକ ଇଜିପ୍ଟର ଶବ୍ଦ ଯାହାର ଅର୍ଥ ତ୍ରିଭୁଜ

**PETA** ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଶବ୍ଦ ଯାହା ତଲାଲିଖିତ ଶବ୍ଦସବୁକୁ ବୁଝାଇପାରେ:
* ପିପଲ ଫର ଦି ଏଥିକାଲ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ଅଫ ଆନିମାଲ୍ସ, ଏକ ଆମେରିକୀୟ ପଶୁ ନ୍ୟାୟ ସଙ୍ଗଠନ
* PETA (ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ), ୧୯୪୩ରେ ଗଠିତ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଅଧିକାର କରୁଥିବା ଏକ ଜାପାନୀ ଜନ-ସେନା
* Pulse Ejector Thrust Augmentor, ଏକ ପ୍ରକାରର ପଲ୍ସ ଜେଟ ଇଞ୍ଜିନ
* People Eating Tasty Animals, ପଶୁ ନ୍ୟାୟ ସଙ୍ଗଠନମାନଙ୍କର ବିରୋଧରେ ସଙ୍ଗଠିତ ଏକ ସଙ୍ଗଠନ

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* Pita (ବହୁବିକଳ୍ପ)
କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ ଚମ୍ପୂ

**କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ ଚମ୍ପୂ** (ବା *କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂ *) କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ରଚିତ ଏକ ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ବଳଦେବ ହରି ଓ ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରେମଳୀଳା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ଗଦ୍ୟ ଏବଂ ପଦ୍ୟର ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଏହି ଚମ୍ପୂଟିର ସମଗ୍ର ଗଦ୍ୟାଂଶ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ରଚିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କବିତାଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆରେ ରଚନା କରାଯାଇଛି । 
  
**ସୂଚୀପତ୍ର**

"କ ଚମ୍ପୂ" - କି ହେଲାରେ କହିତ ନୁହଇ ଭାରତୀରେ

"ଖ ଚମ୍ପୂ" - ଖରାପ ତୁ ହେଲୁ ରେ

"ଗ ଚମ୍ପୂ" - ଗଲାଣି ତ ଗଲା କଥାରେ ସଙ୍ଗାତ

"ଘ ଚମ୍ପୂ" - ଘେନାଇ ଆମ୍ଭେ ଯେତେ କହିଲୁ ରେ

"ଙ ଚମ୍ପୂ" - ନୂଆ ନଟ ପଟଳୀ ମୁକୁଟ ହେଲ

"ଚ ଚମ୍ପୂ" - ଚାହିଁ ଚାହିଁ ତୋ ସରଣୀ କକୁଭକୁରେ ତରୁଣୀ

"ଛ ଚମ୍ପୂ" - ଛଳବାହିନୀଶ ହେ ଛାଡ଼ ଏ ସାହସ ହେୱ

"ଜ ଚମ୍ପୂ" - ଜାଣିଛି ମୁଁ ଏତେ ମାତ୍ର ଗୋ ଲଳିତେ

"ଝ ଚମ୍ପୂ" - ଝଗଡ଼ି ମାତ୍ର ହେଲ ହେ ଶ୍ୟାମ

"ଞ ଚମ୍ପୂ" - ନ ଭାଙ୍ଗରେ ଶୁଭାଙ୍ଗୀ ଭାରତୀ ହୁଅ ସାହା

"ଟ ଚମ୍ପୂ" - ଟାଣ ପଣ କର ସାର

"ଠ ଚମ୍ପୂ" - ଠିକ ଠ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଚନ୍ଦ୍ରାନନା ତୋ ଚିତ୍ତରେ

"ଡ ଚମ୍ପୂ" - ଡର ନାହିଁକି ହେ ପର ତରୁଣୀ ହରଣୁ

"ଢ ଚମ୍ପୂ" - ଢାଳେ ତ ଢାଳିଲୁ ନାହିଁ କୃପାସୁଧା ଝରିକି ରେ

"ଣ ଚମ୍ପୂ" - ଅତସୀ କୁସୁମ ସମ ଶ୍ୟାମ ହେ ମୁଁ ଗଲିଟି

"ତ ଚମ୍ପୂ" - ତୋ ଘେନି ତମାଳ ଶ୍ୟାମ ମୋ ମରଜି କଷିଲା ରେ

"ଥ ଚମ୍ପୂ" - ଥାପିରେ କହ ତଥାପିରେ ପ୍ରିୟସହି ଥିବି କି ଛାଡ଼ିବି ପ୍ରାଣ

"ଦ ଚମ୍ପୂ" -ରେ ଦୁଃଖୀଧନ ଦମ୍ଭ ଦେଖିବାକୁ ସିନା କଲି ଛନ

"ଧ ଚମ୍ପୂ" - ଧୀରାରେ କି ଧନ ତୁ ନ ଦେଲୁ ଆଜ

"ନ ଚମ୍ପୂ" - ନବ ବିଳାସିନୀରେ ନକ୍ଷତ୍ରେଶ ହାସିନୀ

"ପ ଚମ୍ପୂ" - ପ୍ରିୟସହି ପରମାଦ ବଡ଼ ତୁହି ଗୋ

"ଫ ଚମ୍ପୂ" - ଫାଟି ପଡ଼ିବାର ନିକୁଞ୍ଜ ସଞ୍ଚାର

"ବ ଚମ୍ପୂ" - ବିଚକ୍ଷଣାରେ ବିନା ତୋ ପ୍ରୀତି କେ ଗତି ଅଛି ଜଗତୀରେ

"ଭ ଚମ୍ପୂ" - ଭଙ୍ଗୀ ଚାହାଁ ଭୂରୁ ନୀଳ ଭୁଜଙ୍ଗୀ ଭ୍ରମର ଜୀବସଙ୍ଗୀ

"ମ ଚମ୍ପୂ" - ମଧୁରେ ମନ୍ଦ ମନ୍ଦ ହୋଇ

"ଯ ଚମ୍ପୂ" - ଯୋଷାବରରେ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣ ମୁଁ ତୋହର ରେ

"ର ଚମ୍ପୂ" - ରସାଳସାରେ ରସି ପୁଣି ଏ କି ଲୋକହସା ରେ

"ଲ ଚମ୍ପୂ" - ଲୀଳାନିଧି ହେ ଲାଜେ ମୁଁ ଗଲିଟି ସଢ଼ି

"ବ (ଅନ୍ତସ୍ଥ) ଚମ୍ପୂ" - ବିଚିତ୍ର ବେଶ ମଞ୍ଜୁଳାରେ ବାଳା ବିବିଧ ଚାତୁରୀଶୀଳା

"ଶ ଚମ୍ପୂ" - ଶ୍ୟାମ ଶିଖଣ୍ଡଚୂଳ ଶ୍ରମ କି ଆଜ ଯାକେ ହେଲା ସଫଳ

"ସ ଚମ୍ପୂ" - ସପତଟି ମୋରରେ ସହ ଏହି ଥର ରେ

"ଷ ଚମ୍ପୂ" - ଷଟପଦ ନୀଳକେଶା ଆଗୋ ଚାହଁ ଚାହଁ

"ହ ଚମ୍ପୂ" - ହରି ଆମ୍ଭର ଗୋ ଏ ତ ପ୍ରାଣର ଧନ

"କ୍ଷ ଚମ୍ପୂ" - କ୍ଷମାନୁକମ୍ପାଧର ହେ

ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ **ଶ** ପରେ **ଷ** ରହିବା ବିଧେୟ। କିନ୍ତୁ କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ମୂଳ ଲେଖାରେ ଭାବରକ୍ଷା କରି 'ଶ' ଗୀତ ପରେ 'ସ' ଗୀତ ଅବତାରଣା କରିଥିବାରୁ ଉକ୍ତ ବ୍ୟତିକ୍ରମକୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଛି।
### ଆଧାର 
## ରଚନା ବିଷୟବସ୍ତୁ 
ଯମୁନା ତୀରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବଲୋକନ କରି ବିମୁଗ୍ଧା ହୁଅନ୍ତି ରାଧା । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ରମଣୀୟ ରୂପ, ତାଙ୍କର କୋମଳ ବଂଶୀସ୍ୱର ରାଧାଙ୍କ ମାନସ ପଟଳରେ ବାରମ୍ବାର ନାଚିଉଠେ । ବିରହ ବେଦନାରେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ସେ ସଖୀ ଲଳିତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା କରନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ପାଇଁ । ଲଳିତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରି ଅବଗତ ହୁଅନ୍ତି ପ୍ରଣୟିନୀର ମିଳନ ସକାଶେ କାମୋପହତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବ୍ୟଗ୍ରତା । ଲଳିତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ନୀପକୁଞ୍ଜକୁ ଗମନ କରନ୍ତି ଅଭିସାରିଣୀ ରାଧା । ନିକୁଞ୍ଜସୀମାରେ ମୃଦୁମନ୍ଦ ସମୀରଣର ପ୍ରବହନ, ମଧୁବ୍ରତ ମଣ୍ଡଳୀର ଗୁଞ୍ଜରଣ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରପ୍ରକୃତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ହୋଇଉଠେ । ପ୍ରେମୀଯୁଗଳ ମଜ୍ଜିଯାଅନ୍ତି ମିଳନର ମାଧୁର୍ଯରେ । ପ୍ରଣୟର ପରିସମାପ୍ତିରେ ରତିକ୍ଳାନ୍ତା ରାଧାଙ୍କୁ ନିଜସ୍ୱ ଅଙ୍କରେ ଉପବେଶନ କରାଇ ମଧୁର ଚାଟୁକ୍ତି ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ । ଧୀରେ ଧୀରେ ରାତ୍ରିର ଅବସାନ ଘଟେ ଏବଂ ପୂର୍ବଦିଗ ରକ୍ତିମା ହୋଇଉଠେ । ସଖୀବୃନ୍ଦ ରସାଳସା ରାଧାଙ୍କୁ ରଜନୀ ଶେଷ ହେବାର ଅବଗତ କରାନ୍ତି । ପ୍ରେମୀଯୁଗଳ ପରସ୍ପରଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବାପରେ ଉପହାସିତ ହୁଅନ୍ତି ଆପଣା ଆପଣା ଅନୁଗାମୀଙ୍କ ସମୀପରେ । ପରିଶେଷରେ କବି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଚମ୍ପୂଟିର ସମାପ୍ତି କରିଛନ୍ତି ।
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ

thumb|240px|thumbtime=3|Inside Wikimedia video

**ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ, Inc.** ଏକ ଆମେରିକୀୟ ଅଣଲାଭକାରି ଦାତବ୍ୟ ସଙ୍ଗଠନ ଯାହା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ସାନଫ୍ରାନସିସ୍କୋ, କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଆଗରୁ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଫ୍ଲୋରିଡ଼ା ରାଜ୍ୟର ଅନୁଶାସନ ଦେଇ ପରିଚାଳିତ । ଏହା ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ମିଳିତ ଚେଷ୍ଟାରେ ପରିଚାଳିତ ଅନଲାଇନ ଉଇକି ପ୍ରକଳ୍ପ ଯଥା; ଉଇକିପିଡ଼ିଆ, ଉଇକିଅଭିଧାନ, ଉଇକିକଥା, ଉଇକିପୋଥି, ଉଇକିଉତ୍ସ, ଉଇକିମିଡ଼ିଆ କମନ୍ସ, ଉଇକିସ୍ପିସିସ, ଉଇକିଖବର, ଉଇକିମହାବିହାର, ,  ଓ ଏହାର ଅଚଳ ପ୍ରକଳ୍ପ, ନୁପିଡ଼ିଆ ଆଦିକୁ ପରିଚାଳନ କରିଥାଏ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଜଗତର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପଢ଼ାଯାଉଥିବା ୧୦ଟି ସାଇଟ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହି ସଙ୍ଗଠନର ଆରମ୍ଭ ବିଦ୍ଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ଜୁନ ୨୦, ୨୦୦୩ରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଜିମି ୱେଲ୍ସ,ଙ୍କ ଦେଇ ହୋଇଥିଲା ଯେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ନିଜ କମ୍ପାନୀ ବୋମିସ ସହ ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* 
* Wikimedia blog
* [irc://irc.freenode.net/wikimedia Wikimedia on freenode], irc.freenode.net
* Wikimedia Foundation mailing list archives

### ନଥି (ବିବରଣୀ,ଯୋଜନା ଆଦି) 
* Wikimedia Foundation 2010-11 Annual Plan (published on 29 June 2010)
* Wikimedia Foundation's financial report , wikimediafoundation.org
* The Wikimedia Foundation annual report , wikimediafoundation.org
* , wikimediafoundation.org
* , upload.wikimedia.org

### ବାକିସବୁ 
* Wikimedia-pedia, knowledge-base, strategy.wikimedia.org
* Public Record for Wikimedia Foundation Inc., Division of Corporations&nbsp;– Florida Department of State, sunbiz.org
* The Wikimedia Foundation profile at Charity Navigator, charitynavigator.org
* Sheldon Rampton's WikiEN-l post, mail.wikipedia.org
* en.Wikizine.org  (An independent internal news bulletin for the members of the Wikimedia community)

ଶ୍ରେଣୀ:Organizations established in 2003
ଶ୍ରେଣୀ:2003 establishments in the United States
ଶ୍ରେଣୀ:Educational foundations
ଶ୍ରେଣୀ:Foundations based in the United States
ଶ୍ରେଣୀ:Internet companies of the United States
ଶ୍ରେଣୀ:Non-profit organizations based in the United States
ଶ୍ରେଣୀ:Non-profit organizations based in San Francisco, California
ଶ୍ରେଣୀ:Non-profit organizations based in Florida
ଶ୍ରେଣୀ:501(c)(3) nonprofit organizations
ଶ୍ରେଣୀ:Nonprofit technology
ଶ୍ରେଣୀ:St. Petersburg, Florida
ଶ୍ରେଣୀ:Wiki communities
ଶ୍ରେଣୀ:Wikimedia Foundation
ଶ୍ରେଣୀ:Crowdsourcing
ପିପଲ ଫର ଦି ଏଥିକାଲ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ଅଫ ଆନିମାଲ୍ସ

**ପିପଲ ଫର ଦି ଏଥିକାଲ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ଅଫ ଆନିମାଲ୍ସ** (**PETA**) ଏକ ଆମେରିକୀୟ ପଶୁ ନ୍ୟାୟ ସଙ୍ଗଠନ ଯାହା ନରଫଲ୍କ, ଭର୍ଜିନିଆଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଇଙ୍ଗ୍ରିଡ଼ ନିଉକିର୍କଙ୍କ ଦେଇ ପରିଚାଳିତ ଯେ ଏହାର ବିଶ୍ୱସମ୍ପାଦକ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ଏକ ଅଣ-ଲାଭକାରୀ ସଙ୍ଗଠନ ଯେଉଁଥିରେ ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ କର୍ମଚାରୀ କାମ କରିଥାନ୍ତି ; ତାହାଛଡ଼ା ଏଥିରେ ୨ ମିଲିଅନ ସଭ୍ୟ ଓ ସହଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଜଗତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ ନ୍ୟାୟ ସଂଗଠନ ବୋଲି ଦାବି କରିଥାଏ । ଏହାର ସ୍ଳୋଗାନ "ପଶୁମାନେ ଆମର ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ,ପରଖ ବା ମନୋରଞ୍ଜନ ନିମନ୍ତେ ନୁହଁନ୍ତି ।" ("animals are not ours to eat, wear, experiment on, or use for entertainment.)"

ଇଙ୍ଗ୍ରିଡ଼ ନିଉକିର୍କ ଓ ସହଯୋଗୀ ପ୍ରାଣୀ ନ୍ୟାୟ କର୍ମୀ ଆଲେକ୍ସ ପାଚେକୋଙ୍କ ଦେଇ ମାର୍ଚ ୧୯୮୦ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ସଙ୍ଗଠନ ୧୯୮୧ରେ ସିଲଭର ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ ମଙ୍କିଜ ଘଟଣାରେ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଥିଲା । । ଏହି ଘଟଣା ଏକ ଜନସାଧାରଣ ବିବାଦ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ୧୭ଟି ମାକାକୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଇନଷ୍ଟିଚୁଟ ଅଫ ବିହେଭରିଆଲ ରିସର୍ଚ (Institute of Behavioral Research), ସିଲଭର ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ, ମେରିଲାଣ୍ଡଠାରେ ପରଖ ପାଇଉନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବିଚାର ୧୦ ବର୍ଷ କାଳ ଚାଲିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଥମ ଥର ଆମେରିକାରେ ଏକ ପ୍ରାଣୀ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ପୋଲିସ ଅଟକ ପଡ଼ିଥିଲା । ୧୯୮୫ରେ ଏହି ଦେଶର ପ୍ରାଣୀ କଲ୍ୟାଣ ନୀତିରେ ଏକ ଭାଗ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ PETA ଏକ ଜାଗତିକ ସଙ୍ଗଠନ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥିଲା । ତାହାପରେ, ଏହାର ଅଭିଯାନ ଓ ଗୋପନ ତଦନ୍ତରେ ଏହା ମୂଳ ଚାରୋଟି ବିଷୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ&mdash;କାରଖାନା ଚାଷକୁ ବିରୋଧ, ଲୋମ ଚାଷ, ପଶୁ ପରଖ, ଓ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ମନୋରଞ୍ଜନରେ ବ୍ୟବହାର&mdash;ଯଦିଓ ଏହା ମାଛଧରା, କ୍ଷତିକାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ପଶୁମରା, ଅଗଣାରେ ଶିକୁଳିରେ ବାନ୍ଧି କୁକୁର ପାଳିବା, କୁକୁଡ଼ା ଲଢ଼େଇ, କୁକୁର ଲଢ଼େଇ, ଓ ଷଣ୍ଢ ଲଢ଼େଇ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ କରିଥାଏ ।

## ଟୀକା 
## ଆଗକୁ ପଢ଼ିବେ 
* PETA homepage, accessed July 2, 2010.
* McCartney, Stella. "Fur farm investigation", PETAtv.com, accessed July 2, 2010.
* Morrison, A.R. Personal Reflections on the “Animal-Rights” Phenomenon, *The Physiologist*, Volume 44, Number 1, February 2001, accessed July 17, 2010.
* Pence, Gregory. *Classic Cases in Medical Ethics: Accounts of Cases That Have Shaped Medical Ethics*. McGraw-Hill, 2007.
* PETA. Meet Your Meat, a film about the egg and meat industries, narrated by Alec Baldwin, accessed July 2, 2010.
* *The Huffington Post*. The Sexiest PETA Ads Of All Time! a slideshow, accessed July 2, 2010.
* Workman, Dave P. *Peta Files: The Dark Side of the Animal Rights Movement*, Merril Press, 2003.

## ବାହାର ଆଧାର 
* FBI file on PETA

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସଙ୍ଗଠନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶୁ ନ୍ୟାୟ ଆନ୍ଦୋଳନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭର୍ଜିନିଆରେ ଥିବା ସଙ୍ଗଠନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପିପଲ ଫର ଦି ଏଥିକାଲ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ଅଫ ଆନିମାଲ୍ସ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ

[thumb|କେନ୍ଦୁସାହିର [ସ୍ଵପ୍ନେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର,କେନ୍ଦୁସାହି|ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱର **ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର**ରେ ପାର୍ଶ୍ୱଦେବତା ରୂପେ ବିରାଜିତ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ କଳାମୁଗୁନି ପଥର ବିଗ୍ରହ । ଉତ୍କଳୀୟ ଶୈଳୀରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଏହି ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଏ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବାମ ହାତରେ ତୀର ରହିଥାଏ । ହାତରେ ଧରିଥିବା କୁକୁଡ଼ା ତାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ ।]]
ପୁରାଣାନ୍ତର ମତରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହେବାର ଜାଣି ପାରି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାହାଦେବୀ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଛଅ ଜଣ ଋଷିପତ୍ନୀଙ୍କ ରୂପ ଛଅଥର ଧାରଣ କରି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ଛଥର ବିହାର କଲେ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ କାଞ୍ଚନ କୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିବାରୁ ସେହି ତେଜୋମୟ ରେତରୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜନ୍ମିଲେ ।
## ପୌରାଣିକ 
ପୁରାଣମତେ ମହାଦେବ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସହବାସ କରିବା ସମୟରେ ଅଗ୍ନି କପୋତରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୁଚି ରହିଥିଲେ । ମହାଦେବଙ୍କ ରେତ ସ୍ଖଳିତ ହେବାରୁ ପାର୍ବତୀ ସେହି ଉଗ୍ରତେଜଃସମ୍ପନ୍ନ ତେଗଃକୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେବାରୁ ତାହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପରେ ପତିତ ହେଲା । ଅଗ୍ନି ତାହା ସମ୍ଭାଳି ନ ପାରି ସ୍ୱର୍ଗଗଙ୍ଗାରେ ପକାଇଲେ । ଗଙ୍ଗା ତାହାକୁ ସମ୍ଭାଳି ନପାରି ଶରବଣରେ ପକାଇଲେ । ସେହି ସମୟରେ କୃତ୍ତିକାଦି ଛଅ ଜଣ ଋଷିପତ୍ନୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗାଧୋଇବାକୁ ଆସୁ ଆସୁ ଉକ୍ତ ରେତକୁ ଦେଖି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରଖିବାରୁ ସେଥିରୁ ଛଅଟି ମୁଖଯୁକ୍ତ ଗୋଟିଏ କୁମାର ଜାତ ହୋଇ ଛଅ ମାଆଙ୍କଠାରୁ ସ୍ତନ୍ୟ ପିଇଲେ । କାର୍ତ୍ତିକେୟ କୁମାରବ୍ରତଧାରୀ ଥିଲେ । ଏହାଙ୍କର ଅନ୍ୟନାମ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ସ୍କନ୍ଧ, କୁମାର, ଶରଜନ୍ମା, କ୍ରୌଞ୍ଚଦାରଣ, ଷଣୁଖ, ଷଡ଼ାନନ, ସେନାନୀ, ତାରକଜିତ୍, ଅଗ୍ନିକୁମାର, ଅଗ୍ନିଭୁ, ଗୁହ । ଏହାଙ୍କ ବାହାନ ମୟୂର । ଏ ଶରଦ୍ୱାରା କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ଏ ଦେବସେନାଙ୍କ ସେନାପତି ହୋଇ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲେ ।
## ବାହନ 
କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ବାହାନ ହେଉଛି ମୟୂର । ତାରକାସୁରର ବିନାଶ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବଦେବୀ ବିଭିନ୍ନ ଆୟୁଧ ଓ ଭୂଷଣ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ସେତିକି ବେଳେ ଗରୁଡ଼ ନିଜର ପୁତ୍ର ମୟୁରଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ । ସେହି ଗରୁଡ଼ ପୁତ୍ର ମୟୁର ହେଲେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ବାହନ ।
ଅନ୍ୟ ଏକ ପୌରାଣିକ ଉପାଖ୍ୟାନ ଅନୁସାରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ମୟୁରପୁର ପର୍ବତଠାରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାରକାସୁରକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାରକାସୁର ଏକ ମୟୂର ରୂପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା । ସ୍କନ୍ଧପୁରାଣର ବୀରମହେନ୍ଦ୍ର କାଣ୍ଡ ଅନୁସାରେ, ମୟୂର ଏକ ଅସୁର । ସେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲା । ମହାଭାରତ ଆଦିପର୍ବର ୬୫ ଅଧ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୟୂର ବିଶ୍ୱ ନାମକ ଏକ ରାଜା ରୂପେ ପୁନର୍ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ରହସ୍ୟ, ଧରିତ୍ରୀ
* Murugan Bhakti Website
* Subrahmanya Swami Temple of Payyanur
* http://www.highgatehillmurugan.org/ 
* Swami Sivananda's book on Lord Kartikeya; also available on PDF.

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା
ଥୁକୁଲ୍

ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ  ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର **ଥୁକୁଲ୍** *୨୦୧୨* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । 

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ବାବୁଶାନ୍ ମହାନ୍ତି ଓ ଅର୍ଚ୍ଚିତା ସାହୁ ।

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘ଥୁକୁଲ୍’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ:
* ବାବୁସାନ
* ଅର୍ଚ୍ଚିତା ସାହୁ
* ପ୍ରକୃତି ମିଶ୍ର
* ଇଲୁ ବାନାର୍ଜୀ
* ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି
* ମୀନକେତନ

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
* ସଙ୍ଗୀତକାର: ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ
* ଗୀତିକାର: ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ
* ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ: ଉଦିତ ନାରାୟଣ, ବାବୁଲ ସୁପ୍ରିଓ, କ୍ରିଷ୍ଣା, ସାଧନା ସରଗମ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ମୁଦୁଲି, ଶୁଭାଶିଷ ମହାକୁଡ଼, ସଂଗ୍ରାମ, ପମି, ଇରା ମହାନ୍ତି, ସୋହିନୀ, ସଙ୍ଗୀତା ଗୋସାଇଁ

## ଟୀକା 
## ବାହାର ଆଧାର 
* orissadiary.com: NRO to produce Odia film 'Thukulu'; Babusan, Archita, Prakruti Mishra in lead roles 
* articles.timesofindia.indiatimes.com: Prasanta Nanda set to direct film on triangular love story
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର