ମନୀଷା କୋଇରାଲା

**ମନୀଷା କୋଇରାଲା** (ଉଚ୍ଚାରଣ: [mʌnisa koirala]; ଜନ୍ମ: ୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୦) ଜଣେ ନେପାଳୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ, ବିଶେଷତଃ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ କରନ୍ତି। ସେ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୋଇରାଲା ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରକାଶ କୋଇରାଲାଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ କୋଇରାଲାଙ୍କ ନାତୁଣୀ। ନିଜ ସମୟର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଦରମା ପାଉଥିବା ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ସେ ତିନୋଟି ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର, ଗୋଟିଏ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ସାଉଥ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଫିଲ୍ମଫେୟାର OTT ପୁରସ୍କାର ସହିତ ଅନେକ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ। ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ନେପାଳ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଡର ଅଫ ଗୋର୍ଖା ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।

କୋଇରାଲା ନିଜର ଅଭିନୟ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ ନେପାଳୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଫେରି ଭେଟୌଲା (1989) ଦ୍ୱାରା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ହିନ୍ଦୀ ନାଟକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସୌଦାଗର (1991) ସହିତ ଭାରତୀୟ ସିନେମାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। କିଛି ସମୟର ବାଧା ପରେ ସେ ବଲିଉଡ୍ ଓ କୋଲିଉଡ୍ ଦୁଇଥିରେ ବ୍ୟାପାରିକ ସଫଳତା ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ **ବମ୍ବେ** (1995), **ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀ** (୧୯୯୬), **ଇଣ୍ଡିଆନ୍** (୧୯୯୬), **ଗୁପ୍ତ: ଦ ହିଡେନ୍ ଟ୍ରୁଥ** (୧୯୯୭), **କଚ୍ଚେ ଧାଗେ** (୧୯୯୯), **ମୁଧଲଭନ** (୧୯୯୯) ଓ **କମ୍ପାନୀ** (୨୦୦୨) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସମାଲୋଚନାମୂଳକ ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲେ—**1942: ଏ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ** (୧୯୯୪)ରେ ଏକ ସରଳ ଝିଅ, **ଅକେଲେ ହମ୍ ଅକେଲେ ତୁମ୍** (୧୯୯୫)ରେ ଏକ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ପତ୍ନୀ, **ଖାମୋଶୀ: ଦ ମ୍ୟୁଜିକାଲ** (୧୯୯୬)ରେ ବଧିର-ମୂକ ପିତାମାତାଙ୍କ ଝିଅ, **ଦିଲ ସେ..** (୧୯୯୮)ରେ ଜଣେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଏବଂ **ଲଜ୍ଜା** (୨୦୦୧)ରେ ନିର୍ଯାତିତ ନାରୀର ଭୂମିକା ପାଇଁ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଶକରେ ସେ କିଛି ଅସାମାନ୍ୟ ଓ କଳାଧାରା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରି ପ୍ରଶଂସା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ଯଥା ଏସ୍କେପ୍ ଫ୍ରମ ତାଲିବାନ (୨୦୦୩), ମଲୟାଳମ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ନାଟକ *ଇଲେକ୍ଟ୍ରା* (୨୦୧୦) ଏବଂ ଏନ୍ଥୋଲୋଜି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଆଇ ଆମ୍ (୨୦୧୦)। ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଶେଷ ଅବସ୍ଥାର ଓଭେରିଆନ୍ କ୍ୟାନ୍ସର ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ହେବା ପରେ ସେ ଅଭିନୟରୁ ବିରତି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଚିକିତ୍ସା ନେଇ ୨୦୧୪ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ ସେ ଡିଅର୍ ମାୟା (୨୦୧୭) ସହିତ ଫେରିଥିଲେ ଏବଂ *ସଞ୍ଜୁ* (୨୦୧୮)ରେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ନର୍ଗିସଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ। ସେହି ବର୍ଷ ସେ ନେଟଫ୍ଲିକ୍ସ ନିର୍ମାଣ *ଲସ୍ଟ ଷ୍ଟୋରିଜ୍*ରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। ପରେ ସେ *ହୀରାମଣ୍ଡି: ଦ ଡାୟମଣ୍ଡ ବଜାର* (୨୦୨୪) ନାମକ ପିରିଅଡ୍ ଡ୍ରାମା ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବ୍ୟତୀତ, କୋଇରାଲା ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏବଂ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ନେପାଳ ପାଇଁ ଜାତିସଂଘ ଜନସଂଖ୍ୟା ତହବିଲର ସଦଭାବ ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୫ ଏପ୍ରିଲ୍ ନେପାଳ ଭୂମିକମ୍ପ ପରେ ସହାୟତା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ସେ ଲେଖିକା ଭାବେ Healed: How Cancer Gave Me a New Life ନାମକ ପୁସ୍ତକରେ ମଧ୍ୟ ଅବଦାନ ରଖିଛନ୍ତି, ଯାହା ତାଙ୍କ କ୍ୟାନ୍ସର ସଂଘର୍ଷର ଏକ ବିବରଣୀ।

କୋଇରାଲାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସମୟର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବୋଲି ପ୍ରାୟତଃ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ମନୀଷା କୋଇରାଲା ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ। ସେ ୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୦ରେ ନେପାଳର ବିରାଟନଗରରେ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୋଇରାଲା ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରକାଶ କୋଇରାଲା ଜଣେ ରାଜନେତା, ପୂର୍ବତନ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ନେପାଳର ପ୍ରତିନିଧି ସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମାତା ସୁଷ୍ମା କୋଇରାଲା ଜଣେ ଗୃହିଣୀ। ତାଙ୍କ ଜଣେ ଭାଇ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କୋଇରାଲା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ବଲିଉଡ୍ ଅଭିନେତା। ତାଙ୍କ ଠାକୁରଦା ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ କୋଇରାଲା ୧୯୫୦ ଦଶକର ଶେଷ ଥରୁ ୧୯୬୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେପାଳର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ବଡ଼ କାକା ଗିରିଜା ପ୍ରସାଦ କୋଇରାଲା ଓ ମାତୃକା ପ୍ରସାଦ କୋଇରାଲା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ।

କୋଇରାଲା ତାଙ୍କ ଶୈଶବର କିଛି ଅଂଶ ଭାରତରେ କାଟିଥିଲେ। ସେ କିଛି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାରାଣସୀରେ ତାଙ୍କ ମାମାଘରେ ରହିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ମୁମ୍ବାଇରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ। ବାରାଣସୀରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ବସନ୍ତ କନ୍ୟା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଢ଼ିଥିଲେ। ଡାକ୍ତର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିବା ସେ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଯାଇ ଆର୍ମି ପବ୍ଲିକ୍ ସ୍କୁଲ୍, ଧୌଲା କୁଆଁରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ଗୋଟିଏ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଏକାକୀ ରହିବା ତାଙ୍କୁ “ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ” କରିଥିଲା। ପରେ ଅଭିନୟରେ କାରିଆର ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ସେ ମୁମ୍ବାଇକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥିଲେ।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
### ବିଜେତା 
୧୯୯୬: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର (ତାମିଳ), ବୋମ୍ବେ

୧୯୯୬: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ସମାଲୋଚକ ପୁରସ୍କାର, ବୋମ୍ବେ

୧୯୯୭: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ସମାଲୋଚକ ପୁରସ୍କାର – **ଖାମୋଶୀ: ଦ ମ୍ୟୁଜିକାଲ**[4]

୧୯୯୭: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ସ୍କ୍ରିନ ପୁରସ୍କାର – **ଖାମୋଶୀ: ଦ ମ୍ୟୁଜିକାଲ**

୨୦୦୧: ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶିଳ୍ପରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ନେପାଳ ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଦତ୍ତ **ଅର୍ଡର ଅଫ ଗୋର୍ଖା ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ** ସମ୍ମାନ

୨୦୦୩: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ସମାଲୋଚକ ପୁରସ୍କାର – **କମ୍ପାନୀ**

୨୦୦୪: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ବଙ୍ଗ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସାମ୍ବାଦିକ ସମିତି ପୁରସ୍କାର – **ଏସ୍କେପ୍ ଫ୍ରମ ତାଲିବାନ**[9]

୨୦୧୪: **ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ** ବର୍ଷର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାରୀ ପୁରସ୍କାର

୨୦୧୭: **ଦାଦାସାହେବ ଫାଲ୍କେ ସାହସିକତା ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପୁରସ୍କାର**

୨୦୧୭: ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ **ନବଭାରତ ଟାଇମ୍ସ ପୁରସ୍କାର**

୨୦୧୮: ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ବିବିଧମୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବେ **ଦାଦାସାହେବ ଫାଲ୍କେ ଫିଲ୍ମ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ପୁରସ୍କାର**

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୦ ଜନ୍ମ