open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ତିଳକ

ଭାରତୀୟ ପୂଜାବିଧିରେ ମଥାରେ ଅଙ୍କିତ ହେଉଥିବା ଏକ ଚିହ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ମତରେ ଦ୍ୱୀଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ) ତିଳକ ନଲଗାଇଲେ ତାଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଳ ବୋଲାଯାଏ ତିଳକ ସର୍ବଦା କପାଳର ଦୁଇ ଭ୍ରୁଲତା ମଝି ସ୍ଥାନ ଆଜ୍ଞା ଚକ୍ର ଉପରେ ଅଂକନ କରାଯାଏ ଏହାକୁ ଚେତନାକେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି

ରେ ବରକୁ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ତିଳକ ଧାରଣ ପର୍ବ]]
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ *ତିଳକ* (Hindi: तिलक) ସାଧାରଣତଃ କପାଳରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବେଳେବେଳେ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଯଥା ଛାତି, ହସ୍ତ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅବସରରେ ଏହାକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଆଭୁଷଣ ସହ  ଧାରଣ କରାଯାଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଦୈନିକ ଧାରଣ କରନ୍ତି

ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ଏହି ସିନ୍ଦୁର ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶ୍ରଣ ଯୁକ୍ତ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବଣକୁ ବିଜୟ ଉତ୍ସବରେ ପହଞ୍ଛିବା କ୍ଷଣି ବିଜୟୀଙ୍କ ମଥାରେ ଲଗାଯାଇ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଏ 

## ବ୍ୟାଖ୍ୟା
ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଏହାକୁ ନାସା ଅଗ୍ରରୁ ମସ୍ତକ କେଶ ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କପାଳରେ ଲମ୍ବ ଭାବେ ଅଙ୍କନ କରନ୍ତି ଏହାକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପୁଣ୍ଡ୍ର କୁହନ୍ତି  ଏହାର ତିନୋଟି ଭୂମି ସମାନ୍ତର ରେଖା ଏବଂ ଏକ ଲମ୍ବ ରେଖା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ ଗୋଲେଇ/ ବୃତ୍ତ ଥାଏ ଏହା ଚିତାଗ୍ନିର ପାଉଂଶରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏହି ପ୍ରକାର ତିଳକର ଅତି ପ୍ରାଚୀନତା ଅଛି ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଧାରଣ କରାଯାଉଥିବା ତିଳକ ସହ ଏହାର ସାମଞ୍ଜସା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ

ଶାକ୍ତମାନେ ରକ୍ତ ହଳଦୀ ଓ ସିନ୍ଦୁରରେ ମିଶ୍ରିତ ଏକ ଲାଲ କୁଙ୍କୁମ କପାଳରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି
## ବିନ୍ଦି ଓ ତିଳକ ସହ ସମ୍ପର୍କ
ତିଳକ, ବିନ୍ଦି ସହ ଅନେକ ମାତ୍ରାରେ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି କିନ୍ତୁ ଦୁଇଟା ଯାକ ଏକା ପ୍ରକାରର ନୁହେଁ କିଛି ବିଶ୍ୱାସ ଆଧାରରେ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ:
*ଏକ *ତିଳକ ଏକ* ଓଦାଳିଆ ଆମିଶ୍ରଣ ବା ଶୁଖିଲା ଗୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବିନ୍ଦି ଏକ ଅଳଙ୍କାର ବା ଓଦାଳିଆ ମିଶ୍ରଣରେ ତିଆରି 
*ଏକ *ତିଳକ* ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ, କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ସ୍ୱାଗତ, ବିଜୟ ଉତ୍ସବ ଆଦିରେ ଲଗାଯାଏ ବିନ୍ଦି ବିବାହ ଆଦିରେ ସଜବାଜ ଅର୍ଥରେ ଲଗାଯାଏ 
*ଏକ *ତିଳକ* ଶରୀରର ୧୨ଟି ସ୍ଥାନ(ମୁଣ୍ଡ, କପାଳ, ଗଳା, ବାହୁ,ଛାତି, ପାକସ୍ଥଳି, କବନ୍ଧ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ଏବଂ କାନ୍ଧ  )ରେ ଲଗାଯାଇ ପାରେ ବିନ୍ଦି କେବଳ ଆଖି ଦୁଇଟି ମଝିରେ ଲଗାଯାଏ
*ସାଧାରଣତଃ ବିନ୍ଦି ମହିଳାମାନେ ଲଗାଇଥାଆନ୍ତି ଏବଂ *ତିଳକ* ଉଭୟ ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷ ଲଗାଇଥାନ୍ତି 
## ଶବ୍ଦ ପ୍ରକାରୀକରଣ
ଟିକିଲି, ଟିକା,ଶୀଥର ହାର ହିନ୍ଦୀରେ ତିଲକ,  ; )

ନେପାଳ ଓ ବିହାରରେ ଟିକା *tikā*/*teeka* (टिका ), ଅବିର ଓ ଚାଉଳରୁ ତିଆରି ଏକ ମିଶ୍ରଣ ଟିକା ସାଧାରଣତଃ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ବୃଦ୍ଧ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଏକ ଥରରେ ତଳୁ ଉପର ଆଡ଼କୁ କପାଳରେ ଲଗାଯାଏ

## ଫଟୋ ସମୂହ

File:Green Tara as Prajnaparamita. Sumtsek hall at Alchi monastery, Ladakh, ca. 3d quarter of the 11th century.jpg| ତାରା ପ୍ରଜ୍ଞା ପରମିତା ଭାବେ ତିଳକ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି - ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ
File:Malekallu Tirupathi-balaji, Arsikere.jpg| ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରୀ ବୈଷ୍ଣବ ତିଳକ ଚିହ୍ନ
File:Brosen brahmatilaka.svg|ଗୌଡ଼ିୟ ତିଳକ
File:Krishna Balarama12.jpg|ଗୌଡ଼ିୟ ତିଳକ ସହ କୃଷ୍ଣ ବଲରାମ
File:Indian - Cosmic Narayana (Vishnu) as Infant Krishna - Walters 543081.jpg|ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏକ ଆଣ୍ଠୁଆଗୋପାଳ ମୁର୍ତ୍ତି ତିଳକ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି
File:Lalita statue.jpg|ପାଳ ବଂଶୀୟ ଦେବୀ ଲଳିତା ତିଳକ ସହ
File:Brosen_sritilaka.svg|ଶ୍ରୀବୈଷ୍ଣବ ତିଳକ ଚିହ୍ନ
File:Satguru Sivaya Subramuniyaswami (Gurudeva).jpg|ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀ ତ୍ରୀପୁଣ୍ଡ ତିଳକ
File:हिन्दू विवाह सम्प्रदाय 3 - जयपुर, भारत.jpg|ନେପାଳରେ ସ୍ୱାଗତ ଅଭ୍ୟର୍ଥନା ପାଇଁ ତିଳକ

## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ
*ବିନ୍ଦୁ
*ତିଳକ (ବୈଷ୍ଣବ)
*ଚନ୍ଦନ
*ବିଭୂତି

## ଆଧାର
### Bibliography
*
*
*
*

## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
* Mittal, Sushil; Thursby, Gene R. (2006). *Religions of South Asia: An Introduction.* Taylor & Francis, United Kingdom. . pp.&nbsp;73.

## ବାହାର ଲିଙ୍କ ସମୂହ
*How to put on Tilak, Hare Krishna Temple
*Tilaka : Hindu marks on the forehead, Priyabala Shah
କୁଳଦୀପ ନାୟର

**କୁଳଦୀପ ନାୟର**(୧୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୪ - ୨୩ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୮) ଭାରତୀୟ ଲେଖକ, ସ୍ତମ୍ଭକାର, ମାନବ ଅଧିକାର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପତ୍ରକାର ଥିଲେ । ସେ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ସଭାକୁ ମଧ୍ୟ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
କୁଳଦୀପ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ପଞ୍ଜାବର ସିୟାଲକୋଟରେ (ଏବେ:ପାକିସ୍ଥାନ) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସିୟାଳକୋଟରେ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଲାହୋରରୁ ଆଇନଶିକ୍ଷାରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ । ଆମେରିକାରୁ ପତ୍ରକାରିତା ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କଲେ । ସେ ଦର୍ଶନଶାସ୍ତ୍ରରେ ପି.ଏଚ୍. ଡ଼ି ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

## କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ 
ସେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରେସ ସୂଚନା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପଦରେ ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ ସେ ୟୁ.ଏନ.ଆଇ, ପୀ.ଆଇ ବି, ଦି ଷ୍ଟେଟସମେନ, ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ସହିତ ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୋଡ଼ିହୋଇ ରହିଥିଲେ । ସେ 25 ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦି ଟାଇମ୍ସ ଲଣ୍ଡନରେ ସମ୍ବାଦଦାତା ମଧ୍ୟ ରହିଛନ୍ତି ।
## ରଚନାବଳୀ 
* ବିଟୱୀନଦି ଲାଇନ୍ସ 
* ଡିଷ୍ଟେଣ୍ଟ ନେବର : ଏ ଟେଲ ଅଫ ଦି ସବ କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟ
* ଇଣ୍ଡିଆ ଆଫଟର ନେହେରୁ
* ବାଲ ଏଟ ବାଘା
* ଇଣ୍ଡିଆ ପାକିସ୍ଥାନ ନ୍ୟାସନାଲ ଷିପ୍
* ଇଣ୍ଡିଆ ହାଉସ
* ସ୍କୁପ୍ (ସବୁ ଇଂରାଜୀ ରେ)

* ଦି ଡେ ଲୁକ୍ସ ଓଲ୍ଡ : ଏହାର ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ କୁଳଦୀପ ନାୟରଙ୍କ ଆତ୍ମକଥା ମଧ୍ୟ ବହୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ରହିଛି । 1985 ମସିହାରୁ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲେଖା ହୋଇଥିବା *ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ କାଲାମ*ବିଶ୍ୱର ୮୦ରୁ ଅଧିକା ପତ୍ର-ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ଆସୁଛି ।

## ବିବାଦ 
କୁଳଦୀପଙ୍କ ଉପରେ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ହେବା ସହିତ ହିନ୍ଦୁ ବିରୋଧୀ ହେବାର ଆରୋପ ସମୟେ ସମୟେ ଲାଗୁଥିଲା । ନାୟର ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଦେଲେ ଯେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଜପାୟୀଙ୍କୁ କନୁନ ବନେଇବା ଦରକାର ଯାହା କୌଣସି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂ ସେବକଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ପଦବୀ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ବନାଇ ପାରେ ।

ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଦୈନିକରେ ଆନ୍ନା ହାଜାରଙ୍କୁ ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ନାୟର ଏହା କହିଲେ କି, ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଅନଶନରୁ ଅଲଗା ରଖିଥିଲେ ଭଲ ହୋଇଥାନ୍ତା । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ଲୋକ ଧ୍ୟାନ ନିଜ ଆଡକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଏହି ନାଟକୀୟ ରାସ୍ତାକୁ ଆପଣେଇ ବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ବିଦିତ ରହିଲା କି, ଆନ୍ନା ନିଜେ ହିଁ ଏହା ସ୍ୱୀକାର ଥିଲ ଯେ, ଅନଶନ କରିବା ତାଙ୍କ ନିଜର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା । ଆନ୍ନା ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ, ସେ କୌଣସି ପିଲା ନୁହେଁ । ସେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଯାହାର ପ୍ରମାଣ ତାଙ୍କରି ଆତ୍ମା ଦେଇଥାଏ ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ନର୍ଥୱେଷ୍ଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଦ୍ୱାରା "ଏଲ୍ୟୁମିନୀ ମେରୀଟ ସମ୍ମାନ (1999) 
* 1990 ମସିହାରେ ବ୍ରିଟେନର ଉଚ୍ଚାଯୁକ୍ତ ନିଯୁକ୍ତି କରାଗଲା 
* 1996 ମସିହାରେ ଭାରତ ତରଫରୁ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସଂଘକୁ ପଠାଯାଇଥିବ ପ୍ରତିନିଧି ମଣ୍ଡଳର ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ 
* ଅଗଷ୍ଟ 1997 ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ ରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ।  
* ରାମନାଥ ଗୋୟଙ୍କା ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବ ପତ୍ରକାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ
ପଞ୍ଜାବର ଲୋକନୃତ୍ୟ

ପଞ୍ଜାବର ଲୋକନୃତ୍ୟ

**ପଞ୍ଜାବୀ ନୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକ**  ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଜାବ ଅଞ୍ଚଳର, ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକଙ୍କ ଲୋକନୃତ୍ୟ ଓ ଧାର୍ମିକ ନୃତ୍ୟର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳ, ଯାହା ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ସୀମା ମଝିରେ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ଚାଲୁଅଛି । ପଞ୍ଜାବୀ ନୃତ୍ୟର ଶୈଳୀର ପରିସର ବହୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଠାରୁ କମ୍ ଶକ୍ତି ଦରକାର କରୁଥିବା ନୃତ୍ୟ ତଥା ଓଲଟା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ ।ଏହାର ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶୈଳୀ ଅଛି । କେତେକ ନୃତ୍ୟ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଧର୍ମ ଆଧାରିତ । 

ଏହି ନୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ସବରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥାଏ, ଯେପରି ଅମଳ (ବୈଶାଖୀ), ବିବାହ, ମେଳା (ଉତ୍ସବ) ଯେପରି ଲୋହରୀ, ଜସ୍ନ-ଏ-ବାହାରନ୍ (ବସନ୍ତ ଉତ୍ସବ, ପ୍ରଭୃତି ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଥାମ୍ତି । ବିବାହିତ ପଞ୍ଜାବୀ ଯୋଡି ସାଧାରଣତଃ ଏକାଠି ନୃତ୍ୟ କରିଥା'ନ୍ତି । ସ୍ୱାମୀ ସାଧାରଣତଃ ପୁରୁଷ ପଞ୍ଜାବୀ ଶୈଳୀରେ ଉପରକୁ ହାତ ଟେକି ନୃତ୍ୟ କରିଥାଏ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ମହିଳା ପଞ୍ଜାବୀ ଶୈଳୀରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥାଏ ।

 ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ ହେଉଛି ଭାଙ୍ଗରା ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଞ୍ଜାବୀ ନୃତ୍ୟ ହେଉଛି ଗିଢା ।

;"**ମହିଳା**"ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ ହେଉଛି

* ସାମି
* ଗିଢା
* ଜାଗୋ
* କିକଲି
* ଲୁଡ୍ଡି

;"**ପୁରୁଷ**"ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ ହେଉଛି

* ଭାଙ୍ଗରା
* ମାଲୱାଇ ଗିଢା
* ଝୁମର
* ଲୁଡ୍ଡି
* ଜାଲ୍ଲି
* ମିର୍ଜା
* ସିଆଲ କୋଟି
* ଜୁଗନି
* ଖିଚାନ
* ଧମାଲ
* ଡଙ୍କାରା
* ଖଟକା (ଖଣ୍ଡା ଯୁଦ୍ଧ)

;**ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷ**ଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ

* *ଭାଙ୍ଗରା*
* *କାର୍ଥି*
* *ଜିଣ୍ଡୁଆ*
* *ଡାନ୍‌ଦାସ୍*

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* ଭାଙ୍ଗରା (ନୃତ୍ୟ)
* ଗିଢା
* ସାମି

## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
* Glossary of different Punjabi Folk Dances 
* Folk dances of Punjab 
* Activities in Lahore and Folk Dances
* Folk Dances in Punjab 
* Gatka

ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ସଂସ୍କୃତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପାକିସ୍ତାନର ନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବ ଲୋକନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ତାଲିକା
ବୈସାଖୀ

ବୈସାଖୀ ବୈଶାଖ ମାସ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ମାସ ଅପ୍ରେଲ ୧୩ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରାଯାଏ  ।  ଏହାକୁ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିଆଣାର ଲୋକମାନେ ନୂଆ ଖରିଫ ଫସଲର ପର୍ବ ରୂପରେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଏହି ପ୍ରଦେଶରେ ପର୍ବପର୍ବାଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହି ଦିନ, ୧୩ ଏପ୍ରେଲ ୧୬୯୯ରେ ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ଦଶମ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ ଖାଲସା ପନ୍ଥର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।  ତେଣୁ ଶିଖ‌ମାନେ ଏହି ପର୍ବକୁ ସାମୁହିକ ଜନ୍ମଦିନ ହିସାବରେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି ।

## ପାଳନ
ଏହି ଦିନ ଲୋକମାନେ ପଞ୍ଜାବର ପରମ୍ପରାଗତ ନୃତ୍ୟ ଭାଙ୍ଗଡ଼ା ଓ ଗିଦ୍ଦା କରିଥାନ୍ତି । ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲୋକମାନେ ଏକାଠୀ ହୋଇ ନିଆଁ ଚାରିପଟେ ନାଚ ଗୀତ କରିଥାନ୍ତି । ଗୁରୁଦ୍ୱାରରେ ଲୋକମାନେ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଏହିଦିନ ଗୁରୁଦ୍ୱାରାରେ କରସେବା ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ମୃଦଙ୍ଗ

ମୃଦଙ୍ଗ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଏକ ମୂଳ ତବଲା । କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସଂଗୀତ କଳାକାରଙ୍କର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଛାନ୍ଦ । ମୃଦଙ୍ଗ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତ ସ‌ହ ଭାରତ ବାହାରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ସିଙ୍ଗାପୁର, ମାଲେସିଆ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା, କାନାଡ଼ା ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ଆଦି ଦେଶମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ । ମୃଦଙ୍ଗ ସଦାସର୍ବଦା ଘାତମ, କାଞ୍ଜିରା ଏବଂ ମୋର୍ସିଙ୍ଗ ସ‌ହିତ ହିଁ ଥାଏ । ମୃଦଙ୍ଗକୁ ଢୋଲମାନଙ୍କର ରାଜା ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ କରାଯାଇଛି ।

## ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି
ତାମିଲ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହାକୁ ତାନୁମାଇ କୁହାଯାଏ । ତାମିଲ ସାହିତ୍ୟରେ ମୃଦଙ୍ଗର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ସଙ୍ଗମ ସାହିତ୍ୟରେ ମୃଗଙ୍ଗକୁ ତାନୁମାଇ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ମୃଦଙ୍ଗ ଶବ୍ଦଟି ଏକ ସନ୍ଧିପଦ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ମର୍ଦ(ମାଟି) ଏବଂ ଅଙ୍ଗ ଯାହାକି ପୂର୍ବରୁ କଠିନ ମୃତ୍ତିକାଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଇତିହାସ
ପ୍ରାଚୀନ ହିନ୍ଦୁ ମୂର୍ତ୍ତିକଳା, ଚିତ୍ରକଳା ଏବଂ ପୌରାଣିକ କଥାରେ ମୃଦଙ୍ଗ ସର୍ବଦା ଗଣେଶ(ବିଘ୍ନ ନାଶକ) ଏବଂ ନନ୍ଦି(ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ବାହାନ ଏବଂ ଅନୁସରଣକାରୀ)ଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ପସନ୍ଦ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ସମୟରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଛାନ୍ଦର ଗୁଞ୍ଜନ ପାଇଁ ନନ୍ଦି ମୃଦଙ୍ଗ ପରିବେଶଣ କରିଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସ୍ୱର୍ଗାଧିପତି ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଐରାବତ ହସ୍ତୀରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ଦେବରାଜଙ୍କର ସ୍ୱର ଗୁଞ୍ଜରିତ କରିବା ପାଇଁ ମୃଦଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ ମୃଦଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବ ବାଦ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଏତେ ସବୁ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୃଦଙ୍ଗର ସ୍ଥୟିତ୍ୱ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କାଠମାନଙ୍କରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଆଜିକାଲି ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଶରୀର ପଣସ ଗଛର କାଠରୁ ତିଆରି କରାଯାଉଛି ।  ମୃଦଙ୍ଗକୁ ଅଧା କରାଯାଇ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ସଙ୍ଗୀତତର ତବଲା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ମୃଦଙ୍ଗର ବିକାଶ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତାଳର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।

ମୃଦଙ୍ଗ ନୂତନ ସଙ୍ଗୀତ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ନାମରେ ପ୍ରାଚୀନ ନେପାଳର ସଙ୍ଗୀତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ମୃଦଙ୍ଗ ଉପରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରବନ୍ଧ ରହିଛି ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି **ମୃଦଙ୍ଗ ଅନୁକରଣମ** । ମୃଦଙ୍ଗ ବାଦ୍ୟର ପରିବେଷଣ ପୂର୍ବ କିଛି ବର୍ଷରୁ ବଦଳିବାରେ ଲାଗିଛି । ପୂର୍ବରୁ ମୁଖ୍ୟ ବାଦକ ମୃଦଙ୍ଗ ପରିବେଶଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଏବେ ଏହା କେବଳ ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ହିଁ ପରିବେଷଣ ହେଉଛି ।

ମୃଦଙ୍ଗ ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ୱିପାର୍ଶ୍ୱିକ ଢୋଲ ଯାହାର ଶରୀର ମୁଖ୍ୟତଃ ୧ ଇଞ୍ଜ ମୋଟେଇ ବିଶଷ୍ଟ ପଣସ କାଠରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଫମ୍ପା ଖଣ୍ଡ । ମୃଦଙ୍ଗର ଦୁଇ ପାର୍ଶର ଫମ୍ପା ଅଂଶକୁ ଛେଳି ଚମଡ଼ାଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ କରାଯାଇ ଚମଡ଼ାର ଫିତାଦ୍ୱାରା ଏହାର ପରିଧିକୁ ସିଲେଇ କରାଯାଏ । ଏହି ଚମଡ଼ା ଫିତାଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଟାଣ କରି ବନ୍ଧାଯାଇଥାଏ, ଯାହାକି ଏହି ଗୋଲାକାର ଅଂଶକୁ ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଟାଣିକି ରଖିଥାଏ ଏବଂ ବାଡ଼େଇବା ବେଳେ ଢିଲା ହୋଇ ନ ଥାଏ । ଏହି ଦୁଇ ଗୋଲାକାର ଅଂଶଦୁଇଟିର ଆକାର ଅସମାନ ଥାଏ ଯାହାକି ଢୋଲ ଏବଂ ବଂଶୀର ଶଦ୍ଦ ନିର୍ଗତ କରିଥାଏ ।

## ଧ୍ୱନୀ
ମୃଦଙ୍ଗରୁ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ଧ୍ୱନୀ ଏହାର ଆକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ମୃଦଙ୍ଗର ଆକର ବଡ଼ ହେଲେ ଏଥିରୁ ନିର୍ଗତ ଧ୍ୱନୀ କମ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମୃଦଙ୍ଗର ଆକାର ଛୋଟ ହେଲେ ଏଥିରୁ ନିର୍ଗତ ଧ୍ୱନୀ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ । ମୃଦଙ୍ଗ ବାଦକ ଜଣକ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଯାଦୁରେ ସଙ୍ଗୀତର ସାତସୁର ବାହାର କରିଥାଏ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଦ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର
ଚଣ୍ଡିଗଡ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ

**ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ** (ବା '*ସିଇସି) ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ନିକଟରେ ଥିବା ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ଗ୍ରୁପ୍ ଅଫ୍ କଲେଜସ୍, ଲାଣ୍ଡ୍ରାନ୍ କ୍ୟାମ୍ପସ୍, ମୋହାଲିର ଏକ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଏହାର ସ୍ନାତକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ପଞ୍ଜାବ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଅନୁବନ୍ଧିତ ।
ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା, ଲାଣ୍ଡ୍ରାନ୍ କ୍ୟାମ୍ପସ୍ ଖୋଲିବାର ବର୍ଷକ ପରେ । ଏହା ପଞ୍ଜାବର ଅନ୍ୟତମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳ ।

## ଭିତ୍ତି ସଂରଚନା
ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଲାଣ୍ଡ୍ରାନ୍ କ୍ୟାମ୍ପସ୍‌ର ୯ଟି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ । ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ୪ଟି ବ୍ଲକ୍‌କୁ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ଲକ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବିଭାଗ ।
* ବ୍ଲକ୍ ୧: ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଣୁବିଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା (Electronics and Communication Engineering)
* ବ୍ଲକ୍ ୨: ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା (Mechanical Engineering)
* ବ୍ଲକ୍ ୩: ସଂଗଣକ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଶୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Computer Science and Information Technology)
* ବ୍ଲକ୍ ୧୩: ପ୍ରୟୋଦାତ୍ମକ ବିଜ୍ଞାନ (Applied Sciences)
୨୬ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୦୪ରେ, ସିଇସି ISO 9001:2000 ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଓ ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଅଧିସ୍ୱୀକୃତି ସିଷ୍ଟମ (Accreditation System of Australia and New Zealand)ଠାରୁ ଆଣିଛି ।

## ଏନ୍.ବି.ଏ ଅଧିସ୍ୱୀକୃତି
ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ବୈଷ୍ୟୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏଆଇସିଟିଇଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜାତୀୟ ଅଧିସ୍ୱୀକୃତି ବୋର୍ଡଦ୍ୱାରା ଅଧିସ୍ୱୀକୃତ । 
ଇନ୍‌ଫୋସିସ୍, ଟିସିଏସ୍ ଓ ୱିପ୍ରୋ ଭଳି କମ୍ପାନୀମାନେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଚାକିରୀରେ ସଂସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥାଆନ୍ତି ।

## ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
### ସ୍ନାତ୍ତୋକତର
* ସଂଗଣକ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା (Computer Science & Engineering)
* ପ୍ରଣାଳୀ (System Software)
* ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Information Technology)
* ସୂଚନା ସୁରକ୍ଷା (Information Security)
* ଅଣୁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Electronics & Communication Engineering)
* ଭିଏଲ୍ଏସ୍ଆଇ ପରିକଳ୍ପନା (VLSI Design)
* ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା(Mechanical Engineering)

### ସ୍ନାତକ
* ସଂଗଣକ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା (Computer Science & Engineering)
* ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Information Technology)
* ଅଣୁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା (Electronics & Communication Engineering)
* ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟା(Mechanical Engineering)
* ଏମ୍‌ବିଏ     (Master of Business Administration)
* ଏମ୍‌ସିଏ     (Master of Computer Application)

## କ୍ରମାଙ୍କ
* ଡାଟାକ୍ୱେଷ୍ଟ ସର୍ଭେ ୨୦୦୫ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ସମଗ୍ର ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ୮୦୦ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ।
* ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ *ବି'' ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଛି ଓ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ୧୦ଟି ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି (ବ୍ୟବସାୟ ଓ ପରିଚାଳନା ଘଟଣାପଞ୍ଜି-Business & Management Chronicle) ।

## ଚାକିରୀ ସଂସ୍ଥାପନ
ବହୁତ କମ୍ପାନୀ ଯେପରି ଇନ୍‌ଫିସିସ୍, ୱିପ୍ରୋ, ଅଇଗେଟ୍, ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟ, ଗୋଗଲ୍, ଏହ୍‌ସିଏଲ୍, ବିର୍ଲାସଫ୍ଟ, ଏଲ୍ଏଣ୍ଡଟି ଇନ୍ଫୋଟେକ୍, ଟାଟା ମୋଟରସ୍, ପ୍ରଭୃତି ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ୟାମ୍ପସ୍ ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥାଆନ୍ତି । ହାରାହାରି ଦରମା ବର୍ଷକୁ Rs.୩.୭୫/-ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥାଏ । ସର୍ବାଧିକ ଦରମା ବର୍ଷକୁ  Rs.୨୯/-ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥାଏ ।

## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
* Chandigarh Engineering College website
* Chandigarh Group of Colleges Jhanjeri
* http://www.cgc.edu.in/chandigarh-engineering-college.html 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ର ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ: ପଞ୍ଜାବ, ଭାରତର ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଶ୍ରେଣୀ: ଚଣ୍ଡଗଡର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଟିପଚିହ୍ନ

**ଟିପଚିହ୍ନ** ସାଧାରଣ ଭାବରେ ମଣିଷ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଗାରଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଦାଗକୁ ବୁଝାଏ । ଅପରାଧ ସ୍ଥଳରୁ ମିଳିଥିବା ଟିପଚିହ୍ନ  ନାୟିକ ବିଜ୍ଞାନରେ (:en:Frensic science)  ଅତି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ସ୍ଥଳରେ (ଧାତୁ, ଗ୍ଲାସ୍ ବା ଚିକ୍କଣ ପଥର) ଆଙ୍ଗୁଠି ଗାରର ଏକ୍ରିନ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ (:en:eccrine gland) ବାହାରୁଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ଷରଣ ବା ଝାଳର ଦାଗ ସ‌ହ‌ଜରେ ରହିଯାଏ । ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଚାନ୍ସଡ୍ ଇମ୍ପ୍ରେସନ/ "Chanced Impressions" କୁହାଯାଏ । 

ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବ‌ହାରରେ ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀର (ପ୍ରାଇମେଟ) ହାତ ବା ଟିପଦ୍ୱାରା ଅଙ୍କିତ ଚିହ୍ନ‌କୁ ଟିପଚିହ୍ନ କୁହାଯାଏ । ପାଦତଳ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଛାଡ଼ିଯାଏ&nbsp;। 

କାଳି ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଟିପରେ ଲଗେଇ କାଗଜ ବା ଫିଙ୍ଗରପ୍ରିଣ୍ଟ କାର୍ଡ଼ର ଚିକ୍କଣ ପୃଷ୍ଠରେ ଟିପଚିହ୍ନ ଦିଆଯାଇପାରେ&nbsp;। ଟିପଚିହ୍ନ ଅଭିଲେଖରେ ସାଧାରଣତଃ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଶେଷ ଗଣ୍ଠି ଓ ଟିପର ଚିହ୍ନ ନିଆଯାଏ କିନ୍ତୁ ଫିଙ୍ଗରପ୍ରିଣ୍ଟ କାର୍ଡ଼ରେ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଅନ୍ୟ ଗଣ୍ଠିର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ରହିଯାଏ । 

ଟିପ ଚିହ୍ନ ବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନର ଗୁଣ ବିସ୍ତୃତ, ପ୍ରାୟ ଅନନ୍ୟ, ବଦଳ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ଜୀବନବ୍ୟାପି ସ୍ଥାୟୀ: ଏହା ମାନବ ପରିଚୟ ନିମନ୍ତେ ଉପ‌ଯୁକ୍ତ । ପରିଚୟ ଗୁପ୍ତ ରଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ଅକ୍ଷମ ଓ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଆରମ୍ଭରୁ ଟିପଚିହ୍ନ ବିଶ୍ଳେଷଣଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଅପରାଧ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି ।  ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଦସ୍ତାନା/ଗ୍ଲୋଭ୍‌ସ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ଅପରାଧୀଙ୍କର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲାଣି । ସନ ୨୦୧୫ରେ ଏହି ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ (Sex) ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି । 

## ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
ଆଙ୍ଗୁଠି (ହାତ ଓ ପାଦର), ପାପୁଲି ଓ ପାଦ ତଳର ଉପଚର୍ମରେ କେତେକ ଅଂଶ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ରେଖା ସଦୃଶ ହୋଇଥାଏ ଓ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପରଷ୍ପର ସ‌ହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଅସମତଳ ପୃଷ୍ଠ ଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ ମୁଠେଇ ଧରିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଓ ଓଦା ପଦାର୍ଥ ସ‌ହିତ ପୃଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ କରେ । 

## ବର୍ଗୀକରଣ 
କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ ଟିପଚିହ୍ନ ଫାଇଲଗୁଡ଼ିକୁ ଭଣ୍ଡାରରେ ସାଇତି ରଖାଯାଉଥିଲା । ଟିପ ଚିହ୍ନ ଅନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସଜାହେଉଥିଲା ଯେପରିକି ବୃତ୍ତାକାର ଚିହ୍ନ ଅଛି ବା ନାହିଁ । ସେଠାରୁ ଫ୍ରକସନ ରିଜ ବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଛାପ ଅନୁସାରେ ଫାଇଲ କଢ଼ାଯାଉଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଏକ ନମ୍ବର ଦିଆଯାଉଥିଲା ଯାହାଦ୍ୱାରା ଖୋଜିବାକୁ ସୁବିଧା ହେଉଥିଲା । ତିନି ପ୍ରକାର ବର୍ଗୀକରଣ ଥିଲା: ରୋସର (Roscher system), ଜୁଆନ ଭୁସେଟିକ (Juan Vucetich), ହେନରୀ (Henry Classification System)ବର୍ଗୀକରଣ । ଜର୍ମାନୀରେ ରୋସର୍ ସିସ୍ଟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଭୟ ଜର୍ମାନୀ ଓ ଜାପାନରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା । କ୍ରୋଏସିଆ ଜନ୍ମିତ ଏକ ବୁଏନୋ ଏୟାର୍ସର ପୋଲିସ ଅଫିସରଦ୍ୱାରା ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନାରେ ଭୁସେଟିସ ସିସ୍ଟମ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ସାରା ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା । ହେନରୀ ସିସ୍ଟମ ଭାରତରେ ତିଆରି ହୋଇ ଅଧିକାଂଶ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା ।

ହେନରୀ ସିସ୍ଟମରେ ତିନୋଟି ମୌଳିକ ପ୍ୟାଟର୍ନ ଥିଲା:ଲୁପ (loop), ହୋର୍ଲ (whorl) ଓ ଆର୍ଚ୍ଚ (arch), ଯେଉଁଥିରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୬୦–୬୫%, ୩୦–୩୫%, ଓ ୫% ଟିପଚିହ୍ନ ଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତିତ ଆହୁରି ଜଟିଳ ବର୍ଗୀକରଣ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ଲେନ ଆର୍ଚ୍ଚ, ଟେଣ୍ଟେଡ ଆର୍ଚ୍ଚ ଥିଲା, ବା ହାତ ଛାପ ଚିହ୍ନଟ କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇ ସେଟ ଚିହ୍ନ ନେଇ ତାହାକୁ ମିଳେଇ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର କି ନୁହେଁ ଅନୁଶୀଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଟିପ ରେଖାଗୁଡ଼ିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଏହା ହାତର ଦୁଇଟି ଚିହ୍ନ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ ଫରକ ହୋଇପାରେ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଏକ ବିଶାରଦ ବା ଏକ ବିଶାରଦ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସିସ୍ଟମ ଆବଶ୍ୟକ ଯାହା ଏକ ନିୟମ (threshold scoring) ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିବ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଟିପଚିହ୍ନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପରିଚୟ
ଭାଙ୍ଗ

, ରାଜସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଏକ ଭାଙ୍ଗ ଦୋକାନ]]
, ଆସାମ, ଭାରତରେ ଜଣେ ମହିଳା କାନାବିସ ଓ ଭାଙ୍ଗ ବିକ୍ରୟ କରୁଛି]]
 
**ଭାଙ୍ଗ** (ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ: भांग) ଏକ ପ୍ରକାର ନିଶା ଦ୍ରବ୍ୟ ଯାହା ଗଞ୍ଜେଇ ଗଛ (କାନାବିସ/ cannabis) ନାମକ ଏକ ଗଛରୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ ଓ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟରେ ମିଶେଇ ଏକ ମନଉତ୍ତେଜକ ଔଷଧ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । କାନାବିସର ପତ୍ର ଓ କଢ଼ ନେଇ ଖଲରେ ରଖି ପୁଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ବାଟିଦିଆଯାଏ/ପେଷ୍ଟ କରିଦିଆଯାଏ । ଏହି ମିଶ୍ରଣରେ ଦୁଧ, ଘିଅ ଓ ମସଲା ମିଶେଇ ଦେବାପରେ ନିଶା ପାନୀୟ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଏ ଯାହା ମଦ୍ୟପାନ ଭଳି କାମ କରେ ଓ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଲସିରେ ମିଶେଇ ଏହାକୁ ଲୋକମାନେ ପିଅନ୍ତି । ଭାଙ୍ଗରେ ଘିଅ ଓ ଚିନି ମଶେଇ ହାଲୁଆ କରନ୍ତି ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୋଲି ଆକାରରେ ତିଆରି କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ହିନ୍ଦିରେ ଗୋଲି (କାଣ୍ଡି ବା ପିଲ୍) କ‌ହନ୍ତି । 

ଭାରତର ଗ୍ରାମୀଣ ଇଲାକାରେ କାନାବିସର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଥିବା ବିଚାର କରାଯାଏ । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ମାତ୍ରାରେ ଖାଇଲେ ଜ୍ୱର, ନାଳଝାଡ଼ା, ସନସ୍ଟ୍ରୋକ ଓ କଫ ଉପଶମ କରେ । ଖାଦ୍ୟରୁଚି ବଢ଼ାଏ ଓ ହଜମ କରାଏ । କ‌ହିବା ତୃଟିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଓ ଦେହକୁ ସତେଜ କରେ । 

## ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ 
ଭାଙ୍ଗକୁ ଏକ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବ୍ୟାପି ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଛି ।

## ଇତିହାସ
ପୁରାଣ ଯୁଗରୁ ଭାଙ୍ଗର ପ୍ରଚଳନ ଭାରତରେ ଅଛି ଓ ଏହା ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅଂଶ । ସାଧୁମାନେ ଏହାର ଉତ୍ତେଜକ ଗୁଣକୁ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ଭଗବାନ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ରତ ହୁଅନ୍ତି । 

ସନ ୧୫୯୬ରେ ଜାନ ହୁଗେନ ଭାନ ଲିନସୋଟେନ (Jan Huyghen van Linschoten) ନାମକ ଜଣେ ଡଚ୍‌ଭଷୀ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଦିଗ ଯାତ୍ରାର ବିବରଣୀ ୩ପୃଷ୍ଠାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ମିଶରର ହସିସ୍ (Hashish), ତୁର୍କୀର ବୋଜା (Boza) ଓ ବର୍ନାଭି (Bernavi) ଓ ଆରବର ବୁର୍ସଜ (Bursj) ଇତ୍ୟାଦିର ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିଲା ।

ଥୋମାସ ବାୱରେ (Thomas Bowrey)ଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗ ବ୍ୟବ‌ହାର ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମେ ଲେଖିଥିବା କଥା ଐତିହାସିକ (Richard Davenport-Hines) ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । 

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
* Desi daru
* Cannabis in India
* List of Indian beverages
* Spiritual use of cannabis
* Charas
* Thandai
* Lassi
* Siemieniotka

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* "A Bit about Bhang" 
* Recipe: Bhang Lassi
* Hot-Buttered Bhang Recipe 
* "A Word from the Indian Hemp Drugs Commission" A 19th century British report on Bhang
* Special Featured Article on Bhang 
* "Recipe for Bhang-Elixir of life" 
* Bhang news page - Alcohol and Drugs History Society

ଶ୍ରେଣୀ:ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ
ସାମ୍ମି (ନୃତ୍ୟ)

**ସାମ୍ମି** (ଗୁରୁମୁଖୀ: ਸੰਮੀ, ଶାମୁଖୀ: سمّی) ପଞ୍ଜାବର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିବା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ । ଏହା ପଞ୍ଜାବୀ ମହିଳାଙ୍କର ଏକ ନୃତ୍ୟ । ଏହା ପଞ୍ଜାବର ସାନ୍ଦଲବାର ଅଞ୍ଚଳରେ ବେଶ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ (ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନରେ) । ଏହି ନୃତ୍ୟ ବାଜିଗର, ରାୟ, ଲୋବାନା ଓ ସାଂସୀ ଆଦିବାସୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କୁହେ ଯେ, ଏହି ନୃତ୍ୟ ଅସଲରେ ମାରୱାଡର *ରାଜକୁମାରୀ ସାମ୍ମି*ଙ୍କଦ୍ୱାରା ରାଜସ୍ଥାନର ରାଜକୁମାର ସୁଚକୁମାରଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ହେବାର ଭାବପ୍ରବଣତାକୁ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ବେଶ ପୋଷାକ
ନର୍ତ୍ତକୀମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଙ୍ଗର କୁର୍ତ୍ତି ପୋଷାକ ଓ ଲେହେଙ୍ଗା ପିନ୍ଧିଥାଆନ୍ତି । ଏକ ପ୍ରକାର ରୂପେଲି ରଙ୍ଗର କେଶ ଅଳଙ୍କାର ଏହି ନୃତ୍ୟ ସହ ସେମାନେ ପିନ୍ଧିଥାଆନ୍ତି ।

## ପ୍ରଦର୍ଶନ
ଗିଢା ଭଳି ଏହା ଏକ ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ । ନର୍ତ୍ତକୀମାନେ ଗୋଲାକାରରେ ଠିଆ ହୋଇ ରହନ୍ତି ଏବଂ ହାତ ହଲାଇ ଓ ଆଗପଟେ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ନାଚ କରନ୍ତି । ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ସାମ୍ମି ଗୀତ ହେଉଛି "**ସାମ୍ମି ମେରି ୱାନ..**" ।

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* ପଞ୍ଜାବୀ ନୃତ୍ୟ
* ଗିଢା - ପଞ୍ଜାବୀ ମହିଳା ନୃତ୍ୟ
* ଭାଙ୍ଗରା - ପଞ୍ଜାବୀ ପୁରୁଷ ନୃତ୍ୟ

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ
:Schreffler, Gibb. 2012. “Desperately Seeking Sammi: Re-inventing Women’s Dance in Punjab.” *Sikh Formations* 8(2).

ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ସଂସ୍କୃତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବର ଲୋକନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପାକିସ୍ତାନର ନୃତ୍ୟ
କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ

**କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ** ବା **କଳା ବାହୁଟିଆ ହରିଣ** (**ବାଲି ହରିଣ** ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଏକ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ । ଚିତା ପରେ ଏମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଧାଇଁ ପାରନ୍ତି ବୋଲି  ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମତ । ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ଏମାନେ ପ୍ରାୟ ୫୦ରୁ ୬୦ କିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୌଡ଼ି ପାରନ୍ତି । ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏମାନେ ଜନବସତି ମଧ୍ୟରେ ଚରାବୁଲା କରିବାକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି । ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଏମାନେ ରହିବା ସହ  ଶସ୍ୟ କ୍ଷେତରୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଥା'ନ୍ତି । ଦଳବଦ୍ଧଭାବେ ଏମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି । ପ୍ରତିଦଳରେ ଅଣ୍ଡିରାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ଓ ମାଈ ହରିଣ ଅଧିକ ଥା'ନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ମୃଗ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣସାର  ନିଆରା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ସାଧାରଣ ମୃଗଦେହରେ ଟୋପା ଟୋପା ଚିହ୍ନ ଥାଏ । ତେବେ ଅଣ୍ଡିରା କୃଷ୍ଣସାରର ଦେହସାରା କଳା, କେବଳ ପେଟ ଧଳା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମାଈ କୃଷ୍ଣସାରର ଦେହ ପାଉଁଶିଆ । ପାଣିର ଅଭାବ ହେଲେ ଅଣ୍ଡିରା କୃଷ୍ଣସାର ବି ପାଉଁଶିଆ ହୋଇଯାଏ । ଶାବକର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହୋଇଥିବାବେଳେ ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ସାଙ୍ଗକୁ ଦେହର ରଙ୍ଗ କଳା ପଡ଼ିଯାଏ । ଏମାନଙ୍କ ମାଂସ ବେଶ୍ ସୁସ୍ୱାଦୁ । ତେଣୁ କେତେକ ଏମାନଙ୍କ ମାଂସ, ଚର୍ମ ଓ ଶିଙ୍ଗ ପାଇଁ  ଶିକାର କରିଥାନ୍ତି । ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ୧୨ରୁ ୧୫ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଥା'ନ୍ତି । ସତେଜ ପତ୍ର, ଘାସ, ଫସଲ, ପନିପରିବା, ଧାନ, ମୁଗ, ବିରି ପ୍ରଭୃତି ଏମାନେ ଖାଆନ୍ତି । ବିନା ପାଣିରେ ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଦିନରୁ ସପ୍ତାହେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରନ୍ତି । 

କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ ପାଇଁ ଗଞ୍ଜାମର ଭେଟନଈ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି । ନ’ ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟରେ ୪/୫ଟି କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ ଗଞ୍ଜାମର ଭେଟନଈ ଅଂଚଳକୁ ଚାଲି ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଆସିବା ପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଂଚଳରେ ବର୍ଷା ହେବା ସହ କୃଷିଜୀବୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟି ଉଠିଥିଲା । ଫଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ଏହି କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୂତ ବୋଲି ବିବେଚନା କଲେ । ସେହିଦିନଠାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଆଉ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକଭାବେ ଲୋକେ ବିବେଚନା କରି ଆସୁଛନ୍ତି ।  

ଏହି ପ୍ରଜାତିର ମୃଗ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲା ଘୁମୁସର ଦକ୍ଷିଣ ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଆସିକା, ବୁଗୁଡ଼ା ତହସିଲର ଭଞ୍ଜନଗର ରାଜସ୍ୱ ଉପଖଣ୍ଡରେ ଦେଖାଯା’ନ୍ତି । ବିଶେଷକରି ଭେଟନଈ ଅଂଚଳରେ ଏମାନେ ବହୁସଂଖ୍ୟାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ପୁରୀ ଜିଲାର କୋଣାର୍କ ବନଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନିମାପଡ଼ା, କାକଟପୁର ଅଂଚଳରେ ଏହି ମୃଗ ଦେଖାଦେଉଥିଲେ ହେଁ ଏବେ ସେଠାରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ । ଗତ ୨୦୧୫  ଗଣନାରେ କୋଣାର୍କ ବନଖଣ୍ଡ ଅଂଚଳରେ କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ ନଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି । ୨୦୦୪ରେ ୭୮୬, ୨୦୦୬ରେ ୧,୧୦୧, ୨୦୦୮ରେ ୧,୬୭୨, ୨୦୧୧ରେ ୨,୧୮୧ ଓ ୨୦୧୫ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ପ୍ରଜାତିର ମୃଗଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୩,୮୦୬ରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ସାରା ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୫୦ରୁ ୬୦ ହଜାର ଭିତରେ ସୀମିତ । ମୁଖ୍ୟତଃ ଏମାନେ ରାଜସ୍ଥାନ, ଗୁଜରାଟ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ତାମିଲନାଡୁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମୃଗ ପ୍ରଜାତି
ଅଜିତ ପାଲ ସିଂହ

**ଅଜିତ ପାଲ ସିଂହ**, (ଜନ୍ମ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୪୭), ପଞ୍ଜାବର ସଂସାରପୁର ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପେଶାଦାର ହକି ଖେଳାଳୀ । ସେ ଭାରତୀୟ ହକି ଦଳର ଅଧିନାୟକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ କୁଆଲା ଲୁମ୍ପୁର, ମାଲେସିଆରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱକପ ହକି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାରତୀୟ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ଥିଲେ ।

ସେ ୧୯୮୬ରୁ ୧୯୭୬ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଥର ଅଲିମ୍ପିକ୍‌ସରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ଅଲିମ୍ପିକ୍‌ସରେ କାଂସ୍ୟ ପଦକ ପାଇଥିଲେ । ସେ ୨୦୧୨ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅଲିମ୍ପିକ୍‌ସ ପାଇଁ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କୌଣସି ଖେଳାଳୀକୁ ଏହି ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା, କାରଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ରାଜନୀତିକ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ପଦାଧିକାରୀ ଏଥିରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଉଥିଲେ । ମାତ୍ର ସେ ଭାରତର ଅଭିନୟକାରୀ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ । ସ୍ପଣ୍ଡିଲାଇଟିସ କାରଣରୁ ସେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ଯାଇ ପାରିନଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ଅଲିମ୍ପିକ ସଂଦଠନର ୭ ଜଣ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୨ରେ ଅଜିତ ପାଲ ସିଂହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବଛା ଯାଇଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ମାତା ପ୍ରକାଶ କୌର କପ୍ ପାଇଁ ସର୍ବ ଭାରତୀୟ ବଲ‌ୱନ୍ତ ସିଂହ ହକି ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଆୟୋଜକ ସଭ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବାଳକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ । ସେ ବେସାମରିକ ଉପାଧୀ ପଦ୍ମଶ୍ରୀରେ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ପିଲାଦିନ 
ଅଜିତ ପାଲ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୪୭ରେ ପଞ୍ଜାବର ଜଳନ୍ଧର ସେନା ଛାଉଣୀ ନିକଟରେ ସଂସାରପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହକି ଖେଳାଳୀଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ରୂପେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜିଥିଲା । ଏହି ଗ୍ରାମ ବ‌ହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହକି ଖେଳାଳୀଙ୍କ ଗ୍ରାମ ଅଟେ ।

## ଘରୋଇ ହକି
୭/୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ଦାଦା ଏକ ହକି ବାଡି ଧରାଇଥିଲେ । ସେ କ୍ୟାଣ୍ଟନମେଣ୍ଟ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଜଳନ୍ଧରରେ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ୧୯୬୩ରେ ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ହକି ଦଳରେ ଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସେ ଫୁଲ ବ୍ୟାକ୍ ସ୍ଥାନ (Full Back position)ରେ ଖେଳୁଥିଲେ ।୧୯୬୪ରେ ସେ ଲୀଲାପୁର ଖାଲସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲେ । ସେଠାରେ ୪ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ନିଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ୩ ଥର ଜିତାଇଥିଲେ । ଏହିଠାରେ ସେ ଫୁଲ୍ ବ୍ୟାକ୍‌ରୁ ସେଣ୍ଟର ହାଫ୍ (Center Half), ନିଜ ମୂଳ ସ୍ଥାନ‌କୁ ଯାଇଥିଲେ । ୧୯୬୬ରେ ସେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ହକି ପ୍ରତିଯୋଗିଟାର ଅଧିନାୟକ ହେଲେ ଓ ୧୯୬୮ରେ ଭାରତୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କଲେ ।

## ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହକି
ଅଜିତ ପାଲ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ୧୯୬୦ରେ ବମ୍ବେଠାରେ ଖେଳିଥିଲା । ସେ ୧୯୬୬ରେ ଜାପାନ ଯାଇଥିବା ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ଥିଲେ । ଏହା ପରବର୍ଷ ପ୍ରି-ଅଲିମ୍ପିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପୁଣିଥରେ ସେ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ମେକ୍ସିକୋ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ । ଯଦିଓ ଭାରତୀୟ ଦଳ ଏଥିରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲା, ତେବେ ଅଜିତଙ୍କ ଖେଳ ଉଚ୍ଚମାନର ଥିଲା । ସେ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ବ୍ୟାଙ୍ଗକ‌କ୍ ଏସୀୟ କ୍ରୀଡାରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ ଓ ୧୯୭୧ରେ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ହୋଇଥିବା ଶୁଆନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପରେ ୧୯୭୪ ତେହରାନ ଏସୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଅଧିନାୟକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ଉଭୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାରତୀୟ ଦଳ ରୌପ୍ୟ ପଦକ ଜିତିଥିଲା । ସେ ୧୯୭୨ ମସିହା ମୁନିଚ ଅଲିମ୍ପିକ୍‌ସରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତୀୟ ଦଳ କାଂସ୍ୟ ପଦକ ଜିତିଥିଲା । ସେ ୧୯୭୫ରେ କୁଆଲା ଲୁମ୍ପୁରଠାରେ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱ ହକି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାରତୀୟ ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ବିଜୟ ଦେଇଥିଲେ । ମାତ୍ର ୧୯୭୪ ମଣ୍ଟ୍ରିଲ ଅଲିମ୍ପିକ୍‌ସରେ ଭାରତୀୟ ଦଳ ଅତି ଖରାପ ଖେଳି ୭ମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲା । ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ କରାଚୀରେ ଚମ୍ପିଅନସ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ନିଜ ଶେଷ ଖେଳ ଖେଳି ଅଜିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଖେଳରୁ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ତେବେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଖେଳରୁ ଅବସର ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଘରୋଇ ଖେଳରେ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ତରଫରୁ ହକି ଖେଳୁଥିଲେ ।

## ପୁରସ୍କାର
ଭାରତୀୟ ହକିକୁ ସଫଳ ଅବଦାନ ପାଇଁ, ଅଜିତଙ୍କୁ ୧୯୭୦ରେ **ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର** ଓ ୧୯୯୨ରେ **ପଦ୍ମଶ୍ରୀ** ପୁରସ୍କାର ଦିଆ ଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ହକି ଖେଳାଳି
ଖଲିସ୍ଥାନ ଜିନ୍ଦାବାଦ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ

**ଖଲିସ୍ଥାନ ଜିନ୍ଦାବାଦ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ** (କେ ଜେଡ୍ ଏଫ୍) ଏକ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଓ ଏକ ଶିଖ ମାତୃଭୂମି ଖଲିସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଖଲିସ୍ଥାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଅଂଶ ।

## ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
ଖଲିସ୍ଥାନ ଜିନ୍ଦାବାଦ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ବାସିନ୍ଦା ରଣଜିତ ସିମହ ନୀତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରଚାଳିତ ହେଉଥିଲା । ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ୨୦ ଜଣ ସର୍ବାଧିକ ତଲାସୀ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ରେ ଥିଲେ ।

ଖଲିସ୍ଥାନ ଜିନ୍ଦାବାଦ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମାତା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅଜଣା । ମାତ୍ର ଏହା ଜଣାଯାଏ ଯେ ଖଲିସ୍ଥାନ ଜିନ୍ଦାବାଦ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଓ କାଶ୍ମୀର ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଦଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବନ୍ଧ ରହିଛି । ଖଲିସ୍ଥାନ ଜିନ୍ଦାବାଦ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିବାର ଜଣାଯାଏ । ଓ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ପାଇଁ

୨୦୦୯ ମଇରେ ଅଷ୍ଟ୍ରଆର ଭିଏନାରେ ଗୁରୁଦ୍ୱାର ନାନାକ୍ସରରେ ହୋଇଥିବା ଖଲିସ୍ଥାନ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଆକ୍ରମଣରେ ନେତା ଦେରା ସଚ୍ ଖାଣ୍ଡ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ସ‌ହ ୧୭ ଜନ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଏବଂ ଏହା ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଦଙ୍ଗା ସୂତ୍ରପାତ କରିଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଖ ଧର୍ମ ସ‌ହ ଜଡ଼ିତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନିୟମିତ ସେନା
ଶ୍ରେଣୀ:Pro-Khalistan militant outfits
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଲନ
ଶ୍ରେଣୀ:ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘଦ୍ୱାରା ନାମିତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତଦ୍ୱାରା ନାମିତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆରେ ନାମିତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଖ ଆତଙ୍କବାଦ
୧୯୯୧ ପଞ୍ଜାବ ଗଣହତ୍ୟା

୧୯୯୧ ପଞ୍ଜାବ ଗଣହତ୍ୟା, ୧୭ ଜୁନ ୧୯୯୧ରେ ଲୁଧିଆନା ଜିଲ୍ଲାରେ ରେଳ ଯାତ୍ୀଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଗଣହତ୍ୟା, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଖ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଭାରତର ଲିଧିଆନା ସ‌ହରରେ ଚାଲୁଥିବା ଦୁଇଟି ରେଳରେ ୧୨୬ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୮୦ ଜଣଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ । ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନନେ ଦୁଇଟି ରେଳକୁ ଲୁଧିଆନା ଷ୍ଟେସନ୍ଠାରୁ ଏକ କିମି ଦୂରରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଶୃଙ୍ଖଳ, ଜରୁରୀକାଳୀନ ବ୍ରେକ ଟାଣି ଟାଣି ଅଟକାଇଥିଲେ । ସେମାନେ ରେଳ ଭିତରେ ଗୁଳି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ ଓ ୮୦ ଜଣଙ୍କୁ ମାରି ଦେଇଥିଲେ । ବଞ୍ଚି ରହିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଇଟି ରେଳ ମଧରେ ହିନ୍ଦୁ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ଖୋଜି ମରା ଯାଉଥିଲା । ଆକ୍ରମଣ‌କାରୀମାନେ ରେଳ ମଧ୍ଯରେ ହିନ୍ଦୁ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶିଖମାନଙ୍କୁ ଛାଡି ମାରି ଚାଲିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ରେଳରେ ଅକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ବାଛବିଚାର ନ କରି ଗୁଳି କରିଥିଲେ । ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ ରେଳଟି ବୁଦ୍ଦୁୱାଲ ଷ୍ଟେସନ୍ ଚାଲିଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ଏକ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଧରି ପହଁଞ୍ଚିଥିଲା । ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମ୍ବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୀବିତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ, ଜଳ, ଔଷଧ ଓ ମାନସିକ ସ‌ହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଅପ୍ରେଲରେ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା ଓ ଜୁନ ଆକ୍ରମଣ ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ୭୦୦ ଜଣଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା ।

ପରେ ସେହି ବର୍ଷ, ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୧ରେ, ଆକ୍ରମଣ‌କାରୀମାନେ  ଲୁଧିଆନାରୁ ଫିରୋଜ[ଉର ଯାଉଥିବା ରେଳରେ ୪୯ଜଣ ଅଧିକ ଯାତ୍ରୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ ।

## ଆଧର
## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
* ୧୯୮୭ ପଞ୍ଜାବ ଗଣହତ୍ୟା
* ପଞ୍ଜାବ
* ଭାରତୀୟ ପଞ୍ଜାବରେ ଆତଙ୍କବାଦ ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୧ ଗଣହତ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୧ରେ ଭରତରେ ଘଟିଥିବା ଆତଙ୍କବାଦ ଘଟଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବ ବିଦ୍ରୋହ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ଗଣହତ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:ଲୁଧିଆନା ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବରେ ଅତଙ୍କବାଦ
ଶ୍ରେଣୀ:ରେଳରେ ଆତଙ୍କବାଦ ଘଟଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଖ ଆତଙ୍କବାଦ
ବୋଲି

ଏହା ଏକ କଥା , ଯାହା ପରିସ୍ଥିତି, ଭାବନା ଓ ତା'ର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝାଏ । ସାଧାରଣତଃ *ବୋଲି*କୁ ଗୀତ ଆକାରରେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କଦ୍ୱାରା ବୋଲାଯାଏ ଓ ପରେ ଅନ୍ୟ ବାଳିକାମାନେ ପାଳି ଧରନ୍ତି ।

ଏହି ବୋଲିଗୁଡ଼ିକ ପିଢି ପରେ ପିଢି କଥା ଆକାରରେ ଚଳି ଆସିଥାଏ ।ଏହା ଏକ କ୍ରମାଗତ ଓ ସଫଳ ଶୃଙ୍ଖଳ ତିଆରି କରେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଢି ଏହାର ପୂର୍ବ ପିଢିଠାରୁ ଏହା ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ବୋଲିଗୋଡ଼ିକ ବହୁ ବର୍ଷରୁ ଚାଲିଆସିଛି ।ବର୍ତ୍ତମାନ ବୋଲିଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗରା ଗୀତ ସହ ମିଶି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଯଥା: ଉତ୍ତର ଆମେରିକା, ଗ୍ରେଟ ବ୍ରିଟେନ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଓ ନ୍ୟୁ ଜିଲାଣ୍ଡ ପ୍ରଭୃତିକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଂସ୍କୃତି ସ‌ହ ମିଶିଯାଇଛି ।ଏହା ଏକ ଆଧୁନିକ, ସ‌ହରୀ ଶୈଳୀର ଭାଙ୍ଗରା ତିଆରି କରିଛି, ଯାହା ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଦୃତି ଲାଭ କରିଛି ।

କଳାକାରମାନେ ଯଥା: ଆର୍‌ଡ଼ିବି; ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟର ସ‌ହର ଶୈଳୀର ହିପ୍-ହପ୍ ଗୀଟକୁ ପାରମ୍ପରିକ ପଞ୍ଜାବୀ ଧୂନ୍ ସ‌ହ ମିଶାଇ ନୂଆ ଭାଙ୍ଗରା ଗୀତ କରିଛନ୍ତି ।

ଯଦିଓ ମୁଖ୍ୟତଃ ମହିଳାମାନେ *ବୋଲି* ଗାଆନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି । ଆର୍‌ଡ଼ିବିଙ୍କ ସଫଳ *ବୋଲି* କୁଲ‌ୱିନ୍ଦର ଧିଲୋଂ ଗୀତ ପ୍ରକାଶ ହୋଇଥିଲା ।

"ଜାଗୋ",  ଯାହା ବିବାହ ପୂର୍ବର ରାତି, ଯେଉଁଥିରେ ପରିବାରର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏକାଠି ହୋଇ *ବୋଲି*ବୋଲିଥାଆନ୍ତି । ରାତିର ପ୍ରଥମ ବୋଲି *ଜାଗୋ ଆୟା* ବୋଲାଯାଏ, ଯାହା ତଳେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି:

*ଜଟ୍ଟା ଜାଗ ଭେ* - ତମେ ସବୁ ଜାଠ ଉଠ
*ହୁଁ ଜାଗୋ ଆୟା- ଜାଗୋ ଆସିଛି ସେଥିପାଇଁ
*ଶାୱା ୱେ ହୁଁ ଜାଗୋ ଆୟା* - ଟିକେ ଦେଖ, ଜାଗୋ ଆସିଛି
* ଲୋରୀ ଦେ କେ ପାୟା*
* ଉଠ ପୌ ଗି*
* ଆଡ଼ିୟା କରୁ ଗି*
* ଛୁକନି ପାଉ ଗି*
* ଜାଗୋ ଆୟା* 
* ଜଟ୍ଟା ଜାଗ ୱେ* 
* ହୁଁ ଜାଗୋ ଆୟା" 

ଯଦିଓ ସାଧାରଣତଃ ମହିଳାମାନେ *ଗିଢା* ନାଚ କରନ୍ତି  ଓ *ବୋଲ* ବୋଲନ୍ତି, ତଳ ପଞ୍ଜାବର ମାଲବା ଅଞ୍ଚଳରେ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ବୋଲି ବୋଲନ୍ତି । ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସହିତ *ଭାଙ୍ଗରା* ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ବୋଲି ପଞ୍ଜାବୀ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଭାବନା ଜଣାଇବା ପାଇଁ କିମ୍ବା ମଜା କରିବା ପାଇଁ ବୋଲୁଥିଲେ । ଆଜିକାଲି ଏହା ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ।

*ବୋଲି*କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିବା ପାଇଁ ଝିଅମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ସାଲବାର କମିଜକୁ ରଙ୍ଗ କରନ୍ତି । ଯେଉଁ ପୋଷାକ ଯେତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ନର୍ତ୍ତକୀ ସେତେ ଅଧିକ ଭଲ ଦେଖାଯାଏ ।

ଲୋକନୃତ୍ୟରେ ବୋଲି ଥାଏ । ଏହି ବୋଲିଗୁଡିକ ନର୍ତ୍ତକୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ ।

ଏଗୁଡିକ ପାରମ୍ପରିକ, ମାତ୍ର ସମୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି ।ପୂର୍ବ ବୋଲିଗୁଡିକ ପେଶାଗତ ଭାବେ ତିଆରି କରାଯାଉନଥିଲା । ଏପରିକି କୃଷକ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରି ପାରୁଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଳ ଥିଲା ଏବଂ ବ‌ହୁତ ସମୟରେ ସେମାନେ ଅର୍ଥହୀନ ଗୀତରେ ଅର୍ଥ ଦେଉଥିଲା । ଅଧିକାଂଶ ଲୋକନୃତ୍ୟ ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ ।

*ଗିଢା* ନୃତ୍ୟ ବେଳେ ମହିଳାମାନେ *ଢୋଲ୍‌କା* (ବାଜା), *ଘଡା* (ମାଠିଆ) ବା ତାଳିର ତାଳରେ ଗୀତ ବୋଲିଥାଆନ୍ତି ।ଏମାନଙ୍କର ଦଳପତି *ବୋଲି* ବୋଲିଥାଏ ।*ଘଡା*କୁ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପଥର ବା ମୁଦି ସାହାଯ୍ୟରେ ଧୀରେ ବାଡ଼େଇ ବଜାଯାଏ । ଏହା ଅନନ୍ଦର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ଶବ୍ଦ ଓ ଖଣ୍ଡବାକ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ: ପଞ୍ଜାବୀ ସଂସ୍କୃତି
ଅମର ସିଂହ ଚମକିଲା

**ଧାନୀ ରାମ** (୨୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୧- ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୮୮), ସାଧାରଣତଃ ତାଙ୍କ ମଞ୍ଚ ନାମ **ଅମର ସିଂହ ଚମକିଲା** ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଜଣେ ଲୋକପ୍ରିୟ ପଞ୍ଜାବୀ ଗାୟକ, ସଙ୍ଗୀତ ରଚୟିତା, ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ଥିଲେ । ଚମକିଲା ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ତ‌ଥା ସଙ୍ଗୀତ ସ‌ହଯୋଗୀ ଅମରଜୋତ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣ ସ‌ହଯୋଗୀଙ୍କ ସ‌ହ ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୮୮ରେ ଏକ ଯୁବ ଦଳଦ୍ୱାରା ଅଜଣା କାରଣରୁ ହତ୍ୟାର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ।

ଚମକିଲା ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାରେ ଜଣେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଞ୍ଚ ପରିବେଷଙ୍କାରୀ ଭାବେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବିବାହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରେମ, ଆସନ୍ତା ବୟସ, ମଦ ପିଇବା, ଡ୍ରଗ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ଓ ପଞ୍ଜାବୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ରାଗି ସ୍ୱଭାବକୁ ନେଇ ସଙ୍ଗୀତ ଲେଖୁଥିଲେ । ସେ ଏକ ଜଟିଳ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସମର୍ଥକମାନେ ପଞ୍ଜାବୀ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମାଜ ଉପରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ପରିବେଷଣକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।}

ତାଙ୍କର ସଫଳ ଗୀତ ମଧ୍ୟରେ *ପେହଲେ ଲାଲକରେ ନାଲ* ଓ ଧାର୍ମିକ ଗୀତ *ତଲ‌ୱାର ମେ କାଲଗିଧାର ଦି* ପ୍ରଭୃତି ଥିଲା । ଯଦିଓ ସେ କେବେ ରେକର୍ଡ କରି ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ବ‌ହୁଳ ଲୋକପ୍ରିୟ *ଜାଠ ଦି ଦୁସମନି*କୁ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ବ‌ହୁ ଗୀତିକାର ଗାଇଥିଲେ ।

## ଇଚ୍ଛାପତ୍ର
### ପ୍ରଭାବ
ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ରଚୟିତା ଅମିତ ତ୍ରିବେଦୀ ଚମକିଲାଙ୍କୁ ଜଣେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ତ‌ଥା ପଞ୍ଜାବର ଏଲଭିସ ବୋଲି କ‌ହୁଥିଲେ ।

ବ୍ରିଟିଶ୍ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ପଞ୍ଜାବୀ ଏମ୍ ସି ଚମକିଲାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜଣେ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଭାବକାରୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ୨୦୦୮ର *ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ତିମିଙ୍ଗ* ଆଲବମରେ *କାଢା ସୂର୍ମା* ଗୀତରେ ଚମକିଲାଙ୍କ ସ୍ୱର ଥିଲା ।

### ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅନୁକୂଳନ
ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ଗୁଞ୍ଜିତ ଚୋପ୍ରା ଚମକିଲାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । and is working on a script for a full-length feature film.

## ଡିସ୍କୋଗ୍ରାଫି
ଚମକିଲାଙ୍କ ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓ ରେକର୍ଡିଂ ଏହ୍ ଏମ୍ ଭିଦ୍ୱାରା *ଏଲ୍ ପି ରେକର୍ଡ* ଓ *ଇ ପି ରେକର୍ଡ* ଭାବେ ହେଉଥିଲା ।ଯଦିଓ କିଛି ଆଲଦମ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାହାରିଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରାୟ ରେକର୍ଡିଂ ''ସାରେଗାମା'ଦ୍ୱାରା ସଂକଳନ ହୋଇଛି ।

* *ହିକ୍କ ଉଟ୍ଟେ ଶୋ ଜା ୱେ*
* *ଲାକ ମେରା କାଚ ୱାର୍ଗା*
* *ମିତ୍ରା ମେ ଖାଣ୍ଡ ବନା ଗାୟା*
* *ଶାରବତ୍ ଭାଙ୍ଗୁ ଘୁଟ ଭର ଲାନ୍*
* *ଭୁଲ ଗଇ ମେଁ ଘୁଣ୍ଡ କାଦନା*
* *ବାବା ତେରା ନାନ‌କାନା*
* *ନାମ ଜପ ଲେ*
* *ତଲ‌ୱାର ମେ କାଲଗିଧାର ଦି ହାଁ*
* *ଜିଜା ଲାକ ମିନଲେ*

## ମୃତ୍ୟୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଲବମ
* ୨୦୧୪ *ଦି ଡାଇମଣ୍ଡ*

## ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ ହତ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ରେ ଭାରତରେ ଅପରାଧ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାଙ୍ଗରା (ଗୀତ)
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଗାୟକ-ସଙ୍ଗୀତ ରଚୟିତା
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଲୁଧିଆନାର ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ପଞ୍ଜାବର ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:Unsolved murders in India
ଶ୍ରେଣୀ:ହତ୍ୟାର ଶିକାର ଭରତୀୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ହତ୍ୟାର ଶିକାର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:People murdered in Punjab, India
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ଗୁଳିଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ ମୃତ୍ୟୁ
ପୁରଣ ଭଗତ

**ପୁରନ ଭଗତ** ଜଣେ ପଞ୍ଜାବୀ ତପସ୍ୱୀ ଓ ସେଲକୋଟର ରାଜକୁମାର ଥିଲେ । ଆଜି ସେ ବାବା ସ‌ହଜ ନାଥ ଜୀଙ୍କ ରୂପେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ।

## ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ
ସେ ରାଜା ସେଲବାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ରାଣୀ ଇଚ୍ଛିରାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କ କ‌ହିବା ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ୧୨ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ରଖା ଯାଇଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅର ମୁଖ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନଥିଲେ । ପୂରଣ ବାହାରେ ଥିବା ବେଲେ ରାଜା ଆଉ ଏକ ଯୁବତୀ ଲୁନାଙ୍କୁ ବାହା ହୋଇଥିଲେ, ଯେ କି ଏକ ନୀଚ୍ଚ ଜାତିର ଥିଲେ । ୧୨ ବର୍ଷ ଏକୁଟିଆ ରହିବା ପରେ ପୂରଣ ରାଜମହଲକୁ ଫେରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଲୁନା ପୂରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯେ ତାଙ୍କରି ବୟସର ଥିଲେ । ଲୁନାଙ୍କର ସାବତ ପୁଅ ହୋଇଥିବାରୁ, ପୂରଣ ଲୁନାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଏଡ଼ାଇ ଦେଇଥିଲା । ଆହତ ଲୁନା ପୂରଣଙ୍କ ନାଁରେ ସମ୍ମାନ ହାନିର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଲେ ।

ପୂରଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଚ୍ଚେଦନଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ମିଳିଲା । ସୈନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ହାତ ଗୋଡ କାଟି ଏକ କୂଅ ମଧ୍ୟରେ ପକାଇ ଦେଲେ । ଏକ ଦିନ ଗୁରୁ ଗୋରଖନାଥ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ଯଙ୍କ ସ‌ହ ସେହିବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ କୂଅ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଶୁନି ପାରିଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦଉଡି ଓ ଅରନ୍ଧା ମାଟି ପାତ୍ରଦ୍ୱାରା ବାହାରକୁ ଆଣିଲେ । ପରେ ସେ ବାବା ଗୋରଖନାଥଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୋଷ୍ୟ ହେଲେ । ପୂରନ ନିଜେ ଜଣେ ଯୋଗୀ ହେଲେ ।

## ପୂଜା
ପୂରଣ ମଧ୍ୟ ବାବା ସ‌ହଜ ନାଥ ଜି ନାମରେ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ଜାତି ଜାନ୍ଦିୟାଲ୍‌ଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହେଲେ । ଜାନ୍ଦିୟାଲ୍‌ମାନେ ବର୍ଷକୁ ଦୁଇ ଥର ଗୁରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି ଓ ପୂରଣ ଭାଗତଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି । ବାବା ସ‌ହଜ ନାଥ ଜୀଙ୍କ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନରେ ଅଛି । ଜାନ୍ଦିୟାଲ୍‌ମାନେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ଦିନାଗର ନିକଟରେ ତାରାଗରଠାରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ତୋଲାଇଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ତୃତୀୟ ମନ୍ଦିର ଦୋରାଙ୍ଗଲାଠାରେ ।

ଜାନ୍ଦିୟାଲ୍ ପରିବାର ଯେଉଁମାନେ ପାକିସ୍ତାନରୁ ଆସିଥିଲେ, ତାରାଗଡ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ବାଲି ନେଇ ଆସିଥିଲେ । ଭାରତର ସବୁ ଯାଗାରୁ ଲୋକେ ଏଠାକୁ ଗୁରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଆସନ୍ତି।
ତାରାଗଡ ମନ୍ଦିର ସ‌ହ ଜାନ୍ଦିୟାଲମାନେ ଆଗ୍ରା, ଜମ୍ମୁ ଓ ଉଦ୍ଧମ‌ପୁରଠାରେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଉଦ୍ଧମ୍ପୁର ନ୍ଗରି ମଧ୍ୟ ଦେବିକା ଙ୍ଗରୀ ବୋଲି ଜଣାଶୁଣା । ଏହି ମନ୍ଦିର ଫଙ୍ଗ୍ଯାଲ ବାଇ ପାସ୍ ରାସ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ପୁର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଫୁରଣ ଭଗତଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ folklore
ହରକିଷନ ସିଂହ ସୁରଜିତ

**ହରକିଷନ ସିଂହ ସୁରଜିତ** (୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୬- ୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୮) ପଞ୍ଜାବ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଜଣେ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୨ରୁ ୨୦୦୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳ (ମାର୍କିଷ୍ଟ)ରେ ସାଧାରଣ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଥିଲେ ଓ ଦଲର ରାଜନୀତି ବ୍ୟୁରୋରେ ୧୯୬୪ରୁ ୨୦୦୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ ।

## ଉପନ୍ୟାସ
*ଭାଉ* ନାମରେ ପଞ୍ଜାବୀରେ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ସୁରଜିତଙ୍କ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ବନ୍ଧୁ ଦର୍ଶନ ସିଂହ ଲେଖିଥିଲେ ଓ ଏହା ସୁରଜିତଙ୍କ ଜୀବନ ସ‌ହ ପ୍ରାୟ ମେଳ ଖାଏ । ଏହା ମେଷ୍ଟ୍ରିମ ମିଡ଼ିଆଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜଣା ହୋଇ ରହିଥିଲା । ଏକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଏହା ଲୋକଲୋଚଙ୍କୁ ଅସିଥିଲା ।
 ଯଦିଓ ଲେଖକ ଦର୍ଶନ ସିଂହ ଏହା ସୁରଜିତଙ୍କ ଜୀବନୀ ନୁହେ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ଥିଲେ, ତେବେ ଏହାକୁ ସେ ଅବାସ୍ତବ ସତ୍ୟ ବୋଲି କ‌ହିଥିଲେ । ସେ କ‌ହିଥିଲେ ଜେ, ନାମ ନ ଲେଖି ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଉପନ୍ୟାସ ଲେଖାଜାଉଛି । ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟ ନାୟକଙ୍କ ନାମ କରମ ସିଂହ କୀର୍ତ୍ତି, ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାରେ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କର୍ମୀ ଓ ଏହା ବ‌ହୁଳ ଭାବେ ସିପିଆଇଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ସିପିଆଇ ଏହି ବ‌ହିରେ ସୁରଜିତଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତ‌ଥ୍ୟକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ।

## ଆଧାର
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
* DeshSewak A Punjabi newspaper started by Surjeet.

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:Communist Party of India (Marxist) politicians
ଶ୍ରେଣୀ:Indian atheists
ଶ୍ରେଣୀ:Former Sikhs
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:General Secretaries of the Communist Party of India (Marxist)
ଶ୍ରେଣୀ:Rajya Sabha members from Punjab
ଭଜା

**ଭଜା** ଏକ ପ୍ରକାର ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ  । 

## ଶାଗ ଭଜା
ସକାଳ ଧୂପ ବା ରାଜଭୋଗରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଶାଗ ଭଜା ଭୋଗ କରାଯାଇଥାଏ  ।

### ଉପାଦାନ 
*ଭଲ କୋଶଳା ବା ଲେଉଟିଆ ଶାଗ ୩ବିଡ଼ା
*ଦେଶୀ ଖମ୍ବଆଳୁ ୭୫ ଗ୍ରାମ
*ଭଲସାରୁ୧୫୦ ଗ୍ରାମ
*କଞ୍ଚା କଦଳୀ ୧ ଟା
*ନାଡ଼ି ୫୦ ଗ୍ରାମ
*ଗୁଆଘିଅ ୩ ଚାମଚ
*ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ଲୁଣ
*ଜିରା
*ସୋରିଷ
*ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ଓ ପାଣି

### ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ପ୍ରଥମେ ଶାଗକୁ ଧୋଇ ଛୋଟ ଛୋଟ କରି କାଟି ଦିଅନ୍ତୁ । ତା' ପରେ ସବୁ ପନିପରିବାକୁ ଧୋଇ ପରିଷ୍କାର କରି ଛୋଟ ଛୋଟ କାଟି ସେଥିରେ ଲୁଣ ଓ ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ମିଶାଇ ତାକୁ ସିଝାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରରେ ଘିଅ ପକାଇ ଗରମ କରନ୍ତୁ । ଏହି ଗରମ ଗୁଆ ଘିଅରେ ଜିରା ଓ ସୋରିଷ ଫୁଟାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ସେଥିରେ ଆଗରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ସିଝା ପନିପରିବା, କଟା ଶାଗ ଓ ଛଣା ନାଡ଼ି ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ପାଣି ଦେଇ ଭଲକରି ଗୋଳାଇ ଚୁଲିରେ ବସାନ୍ତୁ । ଏହା କିଛି ସମୟ ବସାଇ ଶାଗ ସିଝି ଗଲେ ଏହାକୁ ଭଲକରି ଗୋଳାଇ ଓହ୍ଲାଇ ଦେବେ । ଏଥର ଶାଗ ଭଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା  ।

## ବାଇଗଣ ଭଜା 
ବାଇଗଣ ଭଜା ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ୫୬ ଭୋଗରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ  ।

### ଉପାଦାନ 
*ବାଇଗଣ ୫୦୦ ଗ୍ରାମ
*ଗୁଆଘିଅ ୪ ଚାମଚ
*ଜିରା ୨ ଚାମଚ 
*ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଲୁଣ ଓ ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ନିଅନ୍ତୁ  ।

### ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ପ୍ରଥମେ ବାଇଗଣର ଡେମ୍ଫ କାଟି ଏହାକୁ ଗୋଲ ଗୋଲ କରି କାଟି ରଖନ୍ତୁ । ଏହାପରେ ଏହି କଟା ବାଇଗଣକୁ ଛାଣି ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହାପରେ କଟା ବାଇଗଣରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ଲୁଣ ଓ ହଳଦୀ ଗୋଳାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ଗରମ ପାତ୍ରରେ ଜିରାକୁ ଭାଜି ଗୁଣ୍ଡ କରି ରଖନ୍ତୁ । ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରରେ ଗୁଆଘିଅକୁ ଗରମ କରି ସେଥିରେ ବାଇଗଣକୁ ପକାଇ ଭାଜନ୍ତୁ । ଏହି ଭଜା ବାଇଗଣ ଉପରେ ଆଗରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିଥିବା ଜିରା ଗୁଣ୍ଡକୁ ଛିଞ୍ଚି ଦିଅନ୍ତୁ । ଏଥର ବାଇଗଣ ଭଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା  । 

## କଦଳୀ ବଡ଼ା ଭଜା 
ଏ ପ୍ରକାର ଭଜାକୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥାଏ  ।

### ଉପାଦାନ 
*କଞ୍ଚା କଦଳୀ ଦୁଇଟା
*ନଡ଼ିଆ ଫାଳେ
*ଭଜା ଜିରାଗୁଣ୍ଡ ଏକ ଚାମଚ
*ଗୁଆଘିଅ ଅଧା କପ
*ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣର ଲୁଣ ଓ ପାଣି

### ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ପ୍ରଥମେ କଞ୍ଚା କଦଳୀକୁ ଧୋଇ ଚୋପା ଛଡ଼ାଇ କାଟି ସିଝାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ନଡ଼ିଆକୁ କୋରି ରଖନ୍ତୁ । ସିଝି ଥିବା କଦଳୀକୁ ଚକଟି ସେଥିରେ ନଡ଼ିଆ କୋରା, ଜିରାଗୁଣ୍ଡ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣର ଲୁଣ ମିଶାଇ ଆଉଥରେ ଭଲକରି ଚକଟି ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଳ୍ପ ନିଆଁରେ ଗରମ ଘିଅ ପାତ୍ରରେ କଞ୍ଚା କଦଳୀ ଚକଟାକୁ ହାତରେ ବରା ଭଳି କରି ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ଭାଜି ଭାଜି ଦେବେ । ଏଥର କଦଳୀ ବଡ଼ା ଭଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା ।

## କଦଳୀ ଭଜା 
କଦଳୀ ଭଜାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଜ ଭୋଗ ଆକାରରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି ।

### ଉପକରଣ 
*କଞ୍ଚା କଦଳୀ ୨ଟା
*ଗୁଆଘିଅ ଅଧ କପ
*ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଲୁଣ, ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ନେବେ

### ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ପ୍ରଥମେ କଞ୍ଚା କଦଳୀକୁ ପାଣିରେ ଭଲକରି ଧୋଇବେ । ତାର ଡେମ୍ଫ କାଟି ଗୋଲ ଗୋଲ ସରୁ ସରୁ କରି କାଟି ଦେବେ । ସେଥିରେ ଲୁଣ ଓ ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ମିଶାଇ ସିଝାଇ ଦେବେ । କଟା କଞ୍ଚା କଦଳୀ ସିଝି ଯିବା ପରେ ଗରମ ଘିଅ ପାତ୍ରରେ ଅଳ୍ପ ଘିଅ ପକାଇ ସିଝା କଦଳୀକୁ ଭାଜି ଦେବେ । ବର୍ତ୍ତମାନ କଦଳୀ ଭଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଛପନ ଭୋଗ
ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ

**ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ** ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖରେ ଲାଗୁଥିବା ଏକ ଶୁଖିଲା ଭୋଗ (ନୈବେଦ୍ୟ), ଯାହାକି ଛପନ ଭୋଗରୁ ଅନ୍ୟତମ ।

## ଉପାଦାନ 
*ଅଟା ୧ କିଲୋ
*ଗୁଆଘିଅ ୫୦୦ଗ୍ରାମ
*ଚିନି ୫୦୦ ଗ୍ରାମ
*ଲବଙ୍ଗ ୧୫ ଟା
*ଅଳେଇଚ ୮ଟା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ପାଣି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଛପନ ଭୋଗ
ଓଠକୋଣ ପ୍ରଦାହ

**ଓଠକୋଣ ପ୍ରଦାହ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ cheilitis ବା **ଏସି**), ଏକ ପ୍ରକାର ଓଠ ପ୍ରଦାହ ଯାହା ପାଟି ଓଠର ଗୋଟିଏ ବା ଉଭୟ କୋଣରେ ହୁଏ । ଓଠ କୋଣ ଲାଲ ଦେଖାଯାଏ ଚର୍ମ ଫାଟିଯାଏ ଓ ଆବରଣ ତିଆରି ହୁଏ । ସେହି ସ୍ଥାନ ଗଲୁ କରେ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୁଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥା କିଛି ଦିନ ବା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରହିପାରେ । ଓଠକୋଣ ପ୍ରଦାହ ଏକ ପ୍ରକାର ଓଠ ପ୍ରଦାହକୁ (cheilitis) କୁହାଯାଏ ।

ଓଠକୋଣ ପ୍ରଦାହ ରୋଗର କାରଣ ସଂକ୍ରମଣ, ଆଲର୍ଜି ବା ଉତ୍ତେଜକ ହୋଇପାରେ ।   ସଂକ୍ରମଣର କାରଣ କବକ ଯେପରିକି କାଣ୍ଡିଡା ଆଲବିକାନ୍ସ, ଜୀବାଣୁ ଯେପରିକି ସ୍ଟାଫିଲୋକୋକସ୍ ଅରିଅସ୍ ହୋଇପାରେ । ଭଲରୂପେ ଫିଟ୍ ନ ହେଉଥିବା ନ‌କଲି ଦାନ୍ତ, ଓଠକୁ ଚାଟିବା, ଲାଳ ବୋହିବା, ପାଟିବାଟେ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବା ଓ ଛାଡ଼ିବା ଯୋଗୁ ପାଟି ଶୁଖିଯିବା, ଖରାରେ ରହିବା, ଅତ୍ୟଧିକ ପାଟି ବନ୍ଦ ରଖିବା, ଧୂମ୍ରପାନ ଓ ସାମାନ୍ୟ ଆଘାତ ଆଦି ଉତ୍ତେଜକ କାରଣ ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଟୁଥପେଷ୍ଟ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବେଶଭୁଷା ସାମଗ୍ରୀଦ୍ୱାରା ଆଲର୍ଜି ହୁଏ ।  ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏକାଧିକ କାରକ କାମ କରନ୍ତି । ଏ ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ୩୦ରୁ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦେଖାଯାଏ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଖାଦ୍ୟରେ ଲୌହ ଓ  ଜୀବସାର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଏକ ସାଧାରଣ କାରଣ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଛେନା ତାଡ଼ିଆ

'*ଛେନା ତାଡ଼ିଆ* ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଛପନ ଭୋଗରୁ ଏକ ଭୋଗ ଅଟେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଛପନ ଭୋଗ
ମାଲ‌ୱା (ପଞ୍ଜାବ)

**ମାଲ‌ୱା** () ସତଲେଜର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ପଞ୍ଜାବର ଏକ ଅଞ୍ଚଳ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମାଲ‌ୱାଇ କୁହାଯାଏ । ମାଲ‌ୱାର ପଶ୍ଚିମ ପଟେ ମାଲ‌ୱାଇର ଉପଭାଷା ରୂପେ ପଞ୍ଜାବୀ କୁହାଯାଏ । ଏହା ପ୍ୱାଧୀ ଉପଭାଷା ସ‌ହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ରଖେ, ଯାହା ମାଲ‌ୱା ଅଞ୍ଚଳର ପୂର୍ବ ପଟେ କୁହାଯାଏ । ପ୍ୱାଧୀ କୁହାଯାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ବେଳେ ବେଳେ ପୋଆଧ ବା ପ୍ୱାଧ କୁହାଯାଏ ।

## ମାଲ‌ୱାର ଜିଲ୍ଲା
ଏହି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମାଲ‌ୱାର:

*ଫିରୋଜପୁର
*ଫାଜିଲକା
*ଫରିଦକୋଟ
*ମୁକ୍ତସର ସାହିବ
*ମୋଗା
*ବାଥିଣ୍ଡା
*ଲୁଧିଆନା
*ବର୍ଣ୍ଣଳା
*ମାନ୍ସ
*ସାଙ୍ଗରୁର
*ଶହୀଦ ଭଗତ ସିଂହ ନ‌ଗର (ପୂର୍ବରୁ ନାୱନଶାର)
*ଫତେଗଡ ସାହିବ
*ପଟିଆଲା
*ରୂପନ‌ଗର (ପୂର୍ବରୁ ରୋପାର)
*ଅଜିତଗଡ (ପୂର୍ବରୁ ମୋହାଲି)
*ଶ୍ରୀ ଗଙ୍ଗନ‌ଗର (ରାଜସ୍ଥାନ)
*ହନୁମାନ‌ଗଡ (ରାଜସ୍ଥାନ)

## ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ
*କିଲ୍ଲା ମୁବାରକ, ବାଥିଣ୍ଡା
*ଗୁରୁଦ୍ୱାର ଫତେଗଡ ସାହିବ
*ଆମ ଖାସ ବାଗ୍, ସିରହିନ୍ଦ
*ଜାହାଜ ହବେଲୀ, ଫତେଗଡ ସାହିବ
*ଆଙ୍ଗଲୋ ଶିଖ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ମୃତି, ଫିରୋଜପୁର
*ରଉଜା ସରିଫ, ସିରହିନ୍ଦ-ଫତେଗଡ ସାହିବ
*ସାଙ୍ଘୋଲ ମ୍ୟୁଜିୟମ, ଫତେଗଡ ସାହିବ
*ଆନ‌ନ୍ଦପୁର ସାହିବଠାରେ ଗୁରୁଦ୍ୱାର ଓ ଦୁର୍ଗ
*ନଭ ଓ ସାଙ୍ଗରୁରଠାରେ ଐତିହାସିକ ସ୍ମୃତି
*ଶ୍ରୀ ମୁକ୍ତ ସାହିବର ଗୁରୁଦ୍ୱାର
*ପାୟଲ ଦୁର୍ଗ, ପାୟଲ
*ମୁଗଲ ସରାଇ, ଦୋରାହା
*ସେରାଇ ଲଶକରି ଖାନ
*ବୀରସାତ-ଇ-ଖାଲସା, ଆନ‌ନ୍ଦପୁର ସାହିବ
*ଶିଖ ଅଜୈବଘର, ମୋହାଲି
*ତାକ୍ତ ଶ୍ରୀ ଦମଦମା ସାହିବ, ବାଥିଣ୍ଡା
*ଦୁଃଖ ନିର୍ବାଣ ସାହିବ ଗୁରୁଦ୍ୱାର, ପଟିଆଲା
*ମୋତି ବାଗ ପ୍ୟାଲେସ୍, ପଟିଆଲା
*ରୋପାର ଜଳଭୂମି, ରୂପନ‌ଗର
*ହୁସୈନିୱାଲା ସୀମା, ଫିରୋଜପୁର

## ଆଧାର
ଶୋଭ ସିଂହ (ଚିତ୍ରକର)

**ଶୋଭା ସିଂହ** (୨୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୦୧- ୨୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପଞ୍ଜାବର ସମସାମୟିକ ଚିତ୍ରକର

## ଆରମ୍ଭ ଜୀବନ
ସର୍ଦ୍ଦାର ଶୋଭ ସିଂହ ୨୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୦୧ରେ ପଞ୍ଜାବର ଗୁରଦାସପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଶ୍ରୀହରଗୋବିନ୍ଦପୁରଠାରେ ଏକ ରାମଗରିଆ ଶିଖ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା, ଦେବ ସିଂହ, ଭାରତୀୟ ଅଶ୍ୱବାହିନୀରେ ଥିଲେ । ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ସେ ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶରେ କାଙ୍ଗ୍ରା ଉପତ୍ୟକାରେ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଓ ସେତେବେଳେ ଅତି କମ୍ ଜଣାଶୁଣା hamlet ଆଣ୍ଡ୍ରେଟାରେ ରହି ନିଜର ଚିତ୍ରକର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଶୋଭ ସିଂହ ଦାର୍ଜି ନାମରେ ବେଶ୍ ଜଣାଶୁଣା ଓ ତାଙ୍କର ପୋଷ୍ୟ କନ୍ୟା ବିବି ଗୁରୁଚରଣ କୌର ଆଣ୍ଡ୍ରେଟାକୁ ଚିତ୍ରକଳା ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥାନରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁରୁଚରଣ କୌରଙ୍କ ପୁଅ ହୃଦୟ ପଲ୍ ସିଂହ କାଙ୍ଗ୍ରା ଉପତ୍ୟକାର କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳରେ ଶୋଭ ସିଂହ ଚିତ୍ର ଗ୍ୟାଲେରି ଚଲାଉଛନ୍ତି ।

### ଶିକ୍ଷା ଓ ତାଲିମ
୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଶୋଭ ସିଂହ ୧ ବର୍ଷିଆ କଳା ଓ ହସ୍ତ ତନ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବା ପାଇଁ ଅମୃତସରରେ ଥିବା ଶିଳ୍ପ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ସେ ଏକ ନ‌କସାକାରୀ ଭାବେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଓ ବାଗଦାଦ, ମେସୋପୋଟାମିଆରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୩ରେ ସେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ ଓ ଅମୃତସର ଫେରି ଆସିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓ ଖୋଲିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ, ସେ ବିବି ଇନ୍ଦର କୌରଙ୍କୁ ବୈସାଖୀ ଦିନ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୨୬ରେ ଅମୃତସର ଓ ଲାହୋର ଏବଂ ୧୯୩୧ରେ ଦିଲ୍ରେଲୀରେ ଥିବା ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦେଇଥିଲେ ।

୧୯୪୬ରେ, ସେ ଲାହୋରକୁ ଫେରି ଯାଇଥିଲେ ଓ ଅନାରକଲିଠାରେ ଥିବା ନିଜ ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓକୁ ଖୋଲିଥିଲେ ଓ ଦେଶ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ସେ ସ‌ହର ଛାଡ଼ିବାକୁ ବଧ୍ୟ ହେଲାବେଳେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ । ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ସେ ପାଲାମ୍ପୁର ନିକଟରେ ଆଣ୍ଡ୍ରେଟାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ରହିଥିଲେ ।

## ଚିତ୍ରକଳା
ଅମୃତସରରେ ୩୮ ବର୍ଷ ରହଣି ସମୟରେ, ଏସ୍ ଶୋଭ ସିଂହ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିଖ ଗୁରୁ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିତ୍ର କରିଥିଲେ ।ଶିଖ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କ ସିରିଜ ଖୁବ୍ ଉଚ୍ଚମାନର ଥିଲା । ତାଙ୍କ ଚିତ୍ର ଗୁରୁ ନାନ‌କ ଓ ଗୁରୁ ଗୋୱିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କ ସ‌ହ ଜଡ଼ିତ ଥିନା ଲୋକଙ୍କ ମାନସିକତାକୁ ନେଇ ଥିଲା ।

୫୦୦ତମ ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବ ଅବସରରେ ୧୯୬୯ରେ ସେ ଗୁରୁ ନାନ‌କଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରିଥିବା ଚିତ୍ରଟି ଖୁବ୍ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ଥିଲା । ଶୋଭ୍ ସିଂହ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଙ୍କିଥିଲେ, ଯଥା: ଗୁରୁ ଅମର ଦାସ, ଗୁରୁ ତେଗ ବାହାଦୁର, ଗୁରୁ ହର କ୍ରିଷ୍ଣନ ।

ତାଙ୍କର ସୋନୀ ମାହୀୱାଲ ଓ ହୀର ରାଞ୍ଝା ପ୍ରଭୃତି ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ‌ହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲା । ସେ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ନେତା ଯେପରି: ଷୀଦ ଭଗତ ସିଂହ, କର୍ତ୍ତାର ସିଂହ ସରଭା, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ଲାଲ୍ ବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ଚିତ୍ରସବୁ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ଭାରତୀୟ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟର ଚିତ୍ର ଗ୍ୟାଲେରିରେ ଶୋଭା ପୌଛି । ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶିଖ ଇତିହାସର ଗୁରୁ ନାନ‌କ, ବଲା, ମର୍ଦାନା ଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଧ୍ୟାନରେ ଥିବା ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କ ଚିତ୍ର ରହିଛି । ସେ ମଧ୍ୟ ଏମ୍ ଏସ୍ ରାନ୍ଧ‌ୱା, ପୃଥ୍ୱିରାଜ କପୁର ଓ ନିର୍ମଳା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ‌ହ ପଞ୍ଜାବୀ କବି ଅମ୍ରିତା ପ୍ରୀତମଙ୍କ ଅଧାଗଢା ଚିତ୍ର କରିଥିଲେ ।ତାଙ୍କର ଅସଲ ଚିତ୍ର ସବୁ ଅମୃତସରରେ ଥିବା ତାଙ୍କର ଷ୍ଟୁଡ଼ିଓରେ ଅଛି । ସାଧାରଣ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଆଣ୍ଡ୍ରେଟାରେ ଥିବା ଅଙ୍କର ଚିତ୍ର ସବୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ।

ସେ ଚଣ୍ଡଗଡରେ ୨୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୬ରେ ମରି ଯାଇଥିଲେ ।
ଶୋଭ ସିଂହଙ୍କ ଚିତ୍ର ଗ୍ୟାଲେରି ପାଇଁ ଆଣ୍ଡ୍ରେଟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ପାରିଥିଲା ।

### ପୁରସ୍କାର
ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ତା' ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ୧୯୭୪ରେ ପଞ୍ଜାବ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ମିଳିଥିବା *ରାଜ୍ୟ ଚିତ୍ରକର* ସମ୍ମାନ ଓ ୧୯୮୩ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ମିଳିଥିବା ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ।N ସେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ପଟିଆଲା ଭାଷାରେ ଡିଗ୍ରୀ ସମ୍ମ୍ନ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରଳାଳୟ ଶୋଭ ସିଂହଙ୍କ ଜୀବନୀ ଉପରେ *ପେଣ୍ଟର ଅଫ୍ ଦି ପିପୁଲ୍* ନାମରେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା । ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରସାରଣ କର୍ପୋରେସନ୍ ମଧ୍ୟ ୧୯୮୪ରେ ଏକ ପ୍ରମାଣସିଦ୍ଧ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା ।୨୦୦୧ରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଏକ ଡାକ ଟିକେଟ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
କେଶହାନୀ

**କେଶହାନୀ**, (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଆଲୋପେସିଆ/ **alopecia** ବା ଚନ୍ଦାପଣ/ **baldness**), କ‌ହିଲେ ଶରୀରର ମଥା ବା ଯେ କୌଣସି ଅଂଶରୁ କେଶ କ୍ଷୟକୁ ବୁଝାଏ । ଏଥିରେ ଅତି କମ୍‌ରେ ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶହାନୀ ହୁଏ । ଏଥିରେ ପ୍ରଦାହ ବା କ୍ଷତ ଦାଗ (ସ୍କାର) ହୁଏନାହିଁ ।

ସାଧାରଣ କାରଣମାନ: ପୁରୁଷାକୃତି କେଶହାନୀ, ମହିଳାକୃତି କେଶହାନୀ, ଆଲୋପେସିଆ ଏରିଆଟା ଓ ଟେଲୋଜେନ ଇଫ୍ଲୁଭିଅମ (କେଶ ଘନତ୍ୱ କମିଯିବା) । ଜେନେଟିକ ଓ ପୁରୁଷ ହରମୋନ କାରଣ ଯୋଗୁ ପୁରୁଷାକୃତି କେଶହାନୀ ହୁଏ, ମହିଳା କେଶହାନୀ କାରଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅଛି, ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ କାରଣ ଯୋଗୁ ଆଲୋପେସିଆ ଏରିଆଟା ହୁଏ ଓ ଶାରୀରିକ ତ‌ଥା ମାନସିକ ଚାପ‌ଯୁକ୍ତ ଘଟଣା ଯୋଗୁ ଟେଲୋଜେନ ଇଫ୍ଲୁଭିଅମ କେଶହାନୀ ହୁଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ପରେ ଟେଲୋଜେନ ଇଫ୍ଲୁଭିଅମ ହେବା ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଏ ।

କେଶ ଟଣା, କେମୋଥେରାପି ଭଳି କେତେକ ଔଷଧ, ଥାଇରଏଡ ହରମୋନ କମ ରହିବା ଯୋଗୁ, ଏଚଆଇଭି/ଏଡ୍‌ସ ଓ ଲୌହ ଖାଦ୍ୟାଭାବ ତ‌ଥା କୁପୋଷଣ ଇତ୍ୟାଦି ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ କେଶହାନୀ ହୁଏ&nbsp;। ପ୍ରଦାହ ଓ ସ୍କାର ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା କେଶହାନୀ କାରଣମାନ: କବକ ସଂକ୍ରମଣ, ଲୁପସ୍ ଏରିଦେମାଟୋସସ୍, ରାଡିଏସନ ଥେରାପି ଓ ସାର୍କଏଡୋସିସ୍ । ଆଲୋପେସିଆ ଏରିଆଟା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଟିରଏଡ ଇଞ୍ଜେକସନ ଦିଆଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସମୟକ୍ରମେ ବାରମ୍ବାର ଦେବାକୁ ପଡ଼େ । କେଶହାନୀ ଏକ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା । ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ କେଶହାନୀ ୫୦ବର୍ଷ ବୟସ ବେଳକୁ ୫୦ % ପୁରୁଷଙ୍କର ଓ ୨୫% ମହିଳାଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ । ଆଲୋପେସିଆ ଏରିଆଟା ଜୀବନର ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ ୨% ଲୋକଙ୍କର ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବକ୍ସିଙ୍ଗ-ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅଲମ୍ପିକ ୨୦୧୬

୨୦୧୬ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅଲମ୍ପିକ ବକ୍ସିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୬ରୁ ୨୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୬  ରିଓ ଡ଼ି ଜେନେରିଓର ରିଓସେନ୍ଟ୍ରୋ ପଭିଲିଅନ ୬ରେ ଆୟୋଜିତ ହେବ ।

## ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପ୍ରାରୂପ(ଫରମେଟ)
ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୩, ୨୦୧୩ରେ ଆମେଟିଅର ଇନଣ୍ଟନେଶନାଲ ଆସୋସିଅସନ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା ।  ହେଡ଼ଗେଅରକୁ ବାହାର କରାଯାଇ "୧୦-ଅଙ୍କ ଜରୁରୀ" ଗଣନା ପ୍ରଣାଳୀର ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯାହାକି ଆମେଟିଅର ଓ ପ୍ରୋ ଫରମେଟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭେଦକୁ ସ୍ୱଷ୍ଟ କରୁଛି । 
୨୦୧୨ର ଫରମେଟ ଭଳି, ପୁରୁଷମାନେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଗୁଡ଼ିକରେ ଭାଗନେବା ଯୋଗ୍ୟ:

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

ମହିଳାମାନେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଗୁଡ଼ିକରେ ଭାଗନେବାର ଯୋଗ୍ୟ:

*
*
*
## ପାତ୍ରତା ମାନ‌ଦଣ୍ତ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରିୟ ଅଲମ୍ପିକ ସମିତି ଗୋଟିଏ ଏଥଲୀଟ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା/ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥାଏ । ୬ ଜାଗା (୫ ପୁରୁଷ ଓ ୧ ମହିଳା) ଆତିଥେୟ ଦେଶ ସକାଶେ ଅଲଗା ରଖାଯାଇଥାଏ । 

### ପଦକ ତାଲିକା 
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
*NBC Olympics
ଅଦା ହେଙ୍ଗୁ ଖେଚୁଡ଼ି

ଅଦା ହେଙ୍ଗୁ ଖେଚୁଡ଼ି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ୫୬ ଭୋଗରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ।
## ଉପକରଣ
*ଅରୁଆ ଚାଉଳ ଅଧ କିଲୋ
*ମୁଗ ଡାଲି ୭୫ ଗ୍ରାମ
*ତେଜପତ୍ର ୩ ଟା
*ଅଦା ୬୦ ଗ୍ରାମ
*ହେଙ୍ଗୁ ୨ ଗ୍ରାମ
*ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ
*ଗୁଆଘିଅ ୨୫ ଗ୍ରାମ
*ଅଳ୍ପ ଚିନି
*ଖିସ୍ ମିସ୍ ୫୦ ଗ୍ରାମ
*ଅଳେଇଚ ୫ ଗ୍ରାମ
*ଜିରା ୫ ଗ୍ରାମ ଓ ଦରକାର ଅନୁଯାୟୀ ପାଣି ନିଅନ୍ତୁ।
## ପ୍ରସ୍ତୁତି
ପ୍ରଥମେ ଅଦା ଚାଉଳକୁ ଭଲକରି ଧୋଇ ପାଣି ନିଗାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଦାକୁ ଭଲକରି ଧୋଇ ଛେଚି ରଖନ୍ତୁ, ଗୁଣ୍ଡ ହେଙ୍ଗୁକୁ ଅଳ୍ପ ପାଣିରେ ଗୋଳାଇ ରଖନ୍ତୁ।ଖିସ୍ ମିସ୍କୁ ଭାଜି ରଖନ୍ତୁ।ଅଳେଇଚକୁ ମଧ୍ୟ ଛେଚି ଦିଅନ୍ତୁ । ମୁଗଡାଲିକୁ ବାଛି ସଫା କରି ଅଳ୍ପ ଭାଜି ତାକୁ ଧୋଇ ନିଗାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ ।
ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ପାତ୍ରକୁ ଚୁଲିରେ ବସାଇ ଗରମ କରନ୍ତୁ । ସେଥିରେ ରଖା ହୋଇଥିବା ଘିଅରୁ ଅଧେ ଓ ବଛା ଜିରାକୁ ପକାଇ ଅଳ୍ପ ଟିକିଏ ଭାଜି ଦିଅନ୍ତୁ । ଜିରା ଫୁଟିଗଲେ ସେଥିରେ ରଖା ଯାଇଥିବା ଧୁଆ ଚାଉଳ, ଧୁଆ ଡାଲି, ଛେଚା ଅଦା, ତେଜପତ୍ର ପକାଇ ଭଲକରି ଭାଜି ଯେତିକି ଦରକାର ସେତିକି ପାଣି ଦିଅନ୍ତୁ।ତା' ପରେ ସେଥିରେ ଲୁଣ, ଚିନି, ହେଙ୍ଗୁ ଓ ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ପକାଇ ଅଳ୍ପ ନିଆଁରେ ଭଲକରି ଗୋଳାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ନଚେତ୍ ଭାତ ତଳୁ ଲାଗି ପୋଡିଯିବ।ଅଦା ହେଙ୍ଗୁ ଖେଚେଡ଼ି ହେଇସାରିବା ବେଳକୁ ସେଥିରେ ଖିସ୍ ମିସ୍ ଓ ଅଳେଇଚ ଛେଚା ଏବଂ ବାକି ରହିଥିବା ତରଳ ଘିଅ ବୁଲାଇ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।ଉପର ଢାଙ୍କୁଣୀ ବନ୍ଦ କରି ଅଳ୍ପ ସମୟ ଘୋଡାଇ ରଖି ଦିଅନ୍ତୁ।ଏଥର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା ଅଦା ହେଙ୍ଗୁ ଖେଚୁଡ଼ି ।

ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରାନ୍ଧଣା
ନୃସିଂହନାଥ ଖୁଣ୍ଟିଆ

ସ୍ୱର୍ଗତ ପଣ୍ଡିତ ନୃସିଂହନାଥ ଖୁଣ୍ଟିଆ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଗୁରୁ, ଗାୟକ, ଗବେଷକ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ ଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
ନୃସିଂହନାଥ ଖୁଣ୍ଟିଆ ୧୯୧୧ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ୭ ତାରିଖରେ ପୁରୀର ଖୁଣ୍ଟିଆ ସାହିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଖୁଣ୍ଟିଆ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ପଦ୍ମାବତୀ ଦେବୀ । ମାତ୍ର ୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ମାତୃବିୟୋଗ ଘଟିଥିଲା । ଏହାପରେ ନୃସିଂହ ଆଈଙ୍କ କୋଳରେ ପାଳିତ ହେଲେ । ମାତ୍ର ୧୬ ବର୍ଷ ହୋଇଥବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ତିରୋଧାନ ହୋଇଥିଲା ।

## ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା
ନୃସିଂହନାଥଙ୍କ ବଂଶର ସଂଗୀତ ପରମ୍ପରା ତାଙ୍କୁ ସଂଗୀତ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ କଲା । ତାଙ୍କ ଅଜା ଲୋକନାଥ ପ୍ରତିହାରୀ ଜଣେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଏବଂ ମାମୁଁ ଫକୀର ପ୍ରତିହାରୀ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ । ଅଜା ଓ ମାମୁଁଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ନୃସିଂହନାଥ ସଂଗୀତ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ କରିଥଲେ । 

ସେ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ପୁରୀର ଯାଗା ଆଖଡ଼ାରେ ବରିଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କଠାରୁ ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥଲେ । ନୃସିଂହନାଥ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଯଥା ଚଉପଦୀ, ଚମ୍ପୂ, ଛାନ୍ଦ, ଚଉତିଶା, ଭଜନ, ଜଣାଣ, ସରିମାନ, ମାଳଶ୍ରୀ, କୁଡ଼ୁକ, ଆଦି ବିଭାଗରେ କୃତିତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରିଥଲେ । ନୃସିଂହନାଥ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ସଂଗୀତ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶ୍ୱରୂପ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟରୁ କୀର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଗୋପାଳ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ କ୍ଲାରିଓନେଟ ଶିକ୍ଷା କଲେ । କଲିକତାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂଗୀତଜ୍ଞ ବୈଷ୍ଣବ ଘାଟା ଓ ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ନିକଟରୁ ସୀତାରବାଦନ ତଥା ଧୂପଦ-ଧମାର ଆଦି ଗାୟନରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଂଗୀତର ଧୂପଦ, ଧମାର, ଖେୟାଲ, ଗଜଲ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ତତ୍କାଳୀନ ସଂଗୀତଜ୍ଞ ଓ ଶିକ୍ଷକ ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ, ନନ୍ଦନିଧି ଧଳ, ବାଣୀକଣ୍ଠ ନିମାଇଁ ଚରଣ ହରିଚନ୍ଦନ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ଧୀର ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କଦ୍ୱାରା ନୃସିଂହନାଥ ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାୟକ
ନାକ ପଲିପ୍

**ନାକ ପଲିପ୍** (ନାଜାଲ ପଲିପ୍, ନାସା ପଲିପ ବା ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Nasal polyp**/ **NP**) ରୋଗ ନାକ ଓ ପାରାନାଜାଲ ସାଇନସ୍‌ରେ ଉଠୁଥିବା କେତେକ ଅଣ-କର୍କଟ ଆବୁମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ ।

ଏହି ରୋଗର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ଜଣାନାହିଁ । ଆଲର୍ଜି, ସିସ୍ଟିକ ଫାଇବ୍ରୋସିସ, ଆସ୍ପିରିନ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଓ କେତେକ ସଂକ୍ରମଣ ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ହୁଏ । ମ୍ୟୁକସ୍ ଝିଲ୍ଲିର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ । ନାକ ପରିଦର୍ଶନ କରି ଓ ସିଟି ସ୍କାନ କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ଓ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ଲାନ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
କ୍ଷୀଣ ଦୃଷ୍ଟି

**କ୍ଷୀଣ ଦୃଷ୍ଟି**, (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **ଆମ୍ବ୍ଲିଓପିଆ** (Amblyopia) ବା **lazy eye**), ରୋଗ ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତିର ବେମାରୀ ଯେଉଁଥିରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ଆଖିର ମିଳିତ କାମରେ ତୃଟି ଥାଏ । ଏହା ଫଳରେ ଏକ ଆଖିରେ ନ୍ୟୁନ ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ସାଧାରଣ ଥାଏ । ପିଲା ଓ ଅଳ୍ପ ବୟସ୍କ ଯୁବକମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଆଖିରେ କ୍ଷୀଣ ଦୃଷ୍ଟି  ହେବାର ଏହି ରୋଗ ଏକ ମୂଖ୍ୟ କାରଣ ।

ପ୍ରାକ୍ ଶୈଶବ କାଳରେ ଅନେକ କାରଣ ଯୋଗୁ ଦୃଷ୍ଟି ଫୋକସ୍ ବା କେନ୍ଦ୍ରିଭୁତ କରି ହୁଏନି । ସ୍ଟ୍ରାବିସମସ୍/ଟେରା ଦୋଷ ବା ଦୁଇ ଆଖି ଡୋଳା କେନ୍ଦ୍ରୀଭୁତ ନ ହେଲେ, ଗୋଟିଏ ଆଖିରେ ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମ/ଦୃଷ୍ଟି ବୈଷମ୍ୟ ଥିଲେ ଓ ଗୋଟିଏ ଆଖିର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ବା ସମୀପଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ଓ ଗୋଟିଏ ଆଖିରେ ପରଳ ଥିଲେ ଏହି କ୍ଷୀଣ ଦୃଷ୍ଟି ରୋଗର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ୪ରୁ ୫ ବର୍ଷ ବୟସ ବେଳକୁ ଆଖି ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହି ଦୋଷ ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ହୁଏ ।  

ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କଲେ ଚିକିତ୍ସା ସଫଳ ହୁଏ । ପ୍ରଭାବିତ ଆଖିର ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ଚିକିତ୍ସାଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତି ହୁଏ କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିପାରେନାହିଁ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଚମ୍ପୂ

ଗଦ୍ୟ ପଦ୍ୟାତ୍ମକ କାବ୍ୟ ଚମ୍ପୂ ଅଟେ। ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ବିଶେଷ ଅଂଶ । ବବର୍ଣ୍ଣମାଳାରକଠାରୁ କ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 3୪ଟି ଅକ୍ଷରକୁ ନେଇ କ୍ରମରେ ୩୪ଟି ଗୀତ ଲେଖାଯାଏ ଏହାକୁ ଚଉତିଶା କୁହାଯାଏ । କୌଣସି ଏକ ଗୀତର ସମସ୍ତ ପାଦ ସେହି ଅକ୍ଷରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ।

ଚାରି ଗୋଟି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ପଦ୍ୟକୁ ଚଉପଦୀ କୁହାଯାଏ।

ଓଡ଼ିଆରେ ଲିଖିତ ଅନେକ ଚମ୍ପୂ ମଧ୍ୟରୁ କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ ଚମ୍ପୂ ସବୁଠୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହା ଏତେ ଜନାଦୃତ ଯେ କେବଳ ଚମ୍ପୂ କହିଲେ ଲୋକେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ବୁଝିଥାନ୍ତି ।

ଶ୍ରେଣୀ:ସଙ୍ଗୀତ