ଇଜାନାଗି

**ଇଜାନାଗି** (イザナギ) ବା **ଇଜାନାକି** (イザナキ) ଜାପାନୀ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା (*କାମି*) ଅଟନ୍ତି । ସେ ନିଜ ଭଉଣୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ଇଜାନାମୀ ସହ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ନିର୍ମାଣ ପରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ଇଜାନାଗି ଓ ଇଜାନାମୀ ଉଭୟଙ୍କୁ ଜାପାନୀ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଶିଣ୍ଟୋବାଦରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ଉଭୟ ଆମାତେରାଶୁଙ୍କ ପରି ଅନେକ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ଜନକ ଓ ଜନନୀ ।

## ନାମ
କୋଯିକୀରେ ତାଙ୍କୁ *ଇଜାନାଗିନୋ କାମି* (伊邪那岐神) ଏବଂ *ଇଜାନାଗିନୋ ମିକୋତୋ* (伊邪那岐命) ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି । ନିହୋଁ ଶୋକୀରେ ତାଙ୍କୁ *ଇଜାନାଗିନୋ ମିକୋତୋ* ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ତାହାର କାଞ୍ଜି (伊弉諾尊) ଭିନ୍ନ ଅଛି ।

*ଇଜାନାଗି* ଓ *ଇଜାନାମୀ* ନାମ ଦ୍ୱୟ *ଇଜାନାଉ* (ଐତିହାସିକ କାଣା ଲେଖନଶୈଳୀ: *ଇଜାନାଫୁ*) କ୍ରିୟାରୁ ଅଣାଯାଇଛି ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ । ଯାହାର ଅର୍ଥ - 'ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା' । ଏହାସହିତ *-କି* / *-ଗି* ଏବଂ *-ମି* ପୁରୁଷବାଚକ ବା ନାରୀବାଚକ ପ୍ରତ୍ୟୟ ରୂପେ ବ୍ଯବହାର ହୋଇଛି । ଶିରାତୋରୀ କୁରାକିଚିଙ୍କ ମତରେ *ଇଜା* (ବା *ଇସା*), ଇସାଓ (ଐତିହାସିକ କାଣା ଲେଖନଶୈଳୀ: *ଇସାୱୋ*)ଠାରୁ ଅଣାଯାଇଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ 'ମେଧା' ବା 'ସିଦ୍ଧି' ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
*, ପ୍ରଥମ ଦେବତାଙ୍କ ସମୂହ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କାମିଙ୍କ ସାତ ପୀଢି  (*କାମିୟୋନାନାୟୋ'')।]]
### କୋଯିକୀର ବର୍ଣ୍ଣନା
#### ଭୂମିର ଉତ୍ପତ୍ତି
କୋଯିକୀ ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଅସ୍ତିତ୍ବକୁ ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଦେବଗଣ କୋତୋଆମାତ୍ସୁକାମୀଙ୍କ ପରେ ସପ୍ତମ ଓ ଅନ୍ତିମ ଥର ପାଇଁ ଇଜାନାଗି ଓ ଇଜାନାମୀ ଜାଆଁଳା ଭାଇଭଉଣୀ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଭାସୁଥିବା ତେଲ ପରି ଦିଶୁଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ପୃଥିବୀକୁ କଠିନ କରିବା ଓ ଏକ ରୂପ ଦେବାପାଇଁ, ଇଜାନାଗି ଏବଂ ଇଜାନାମୀ, ଦୁହେଁ ମିଶି ଏକ ରତ୍ନ ଖଚିତ ଶୂଳଦ୍ୱାରା ଜଳ ବା ସମୁଦ୍ରର ମନ୍ଥନ କଲେ । ଉକ୍ତ ଶୂଳରୁ ଝରି ଥିବା ଜଳବିନ୍ଦୁ ଏକ ଦ୍ୱୀପ, ଓନୋଗୋରୋ ଦ୍ବୀପ(淤能碁呂島)ର ରୂପ ନେଲା । ସେଠାରୁ ଦୁହେଁ ଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ଅବତରଣ କରି ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କଲେ ଏବଂ ଏକ 'ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ' (*ଆମେନୋ ମିହାଶିରା*) ସ୍ଥାପନ କଲେ । ତାପରେ ସେମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ପଡିବ । ତେଣୁ ଏହା ସ୍ଥିର କରାଗଲା ଯେ ଉଭୟ ଉକ୍ତ ସ୍ତମ୍ଭ ଚାରିପାଖେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବୁଲିବେ ଏବଂ ଭେଟ ହେଲାପରେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ । ପ୍ରଥମ ପାଳିରେ ଇଜାନାମୀ ଇଜାନାଗିଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଜଣାଇଲେ, ଏଥିରେ ଇଜାନାଗି କହିଲେ, ଯେହେତୁ ସେ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କହିବାର ଅଧିକାର ଅଛି । ଫଳରେ ଉକ୍ତ ମିଳନରୁ ଜାତ ସନ୍ତାନ ହିରୁକୋଙ୍କୁ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣି ତିରସ୍କାର କରିଦିଆଗଲା ଏବଂ ଏକ ନୌକାରେ ରଖି ସମୁଦ୍ରରେ ଭସାଇ ଦିଆଗଲା । ଏହା ପର ପାଳିରେ ସେମାନେ ଆୱା (淡島, *ଆୱାଶିମା*) ଦ୍ୱୀପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ମଧ୍ଯ ତିରସ୍କାର କରିଦିଆଗଲା ।

ଇଜାନାଗି ଏବଂ ଇଜାନାମୀ ଏହାପରେ ଉକ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲୁ ରଖିଲେ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଲିଖିତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଜନ୍ମ ଦେଲେ:
* ଆୱାଜୀନୋ ହୋନୋ ସାୱାକେ (淡道之穂之狭別島)
* ଇୟୋ ଦ୍ୱୀପ (伊予之二名島 *ଇୟୋନୋ ଫୁତାନାନୋ ଶୀମା*, ଆଧୁନିକ ଶିକୋକୁ)
* ଓକିର ଦ୍ୱୀପ ତ୍ରୈୟ(隠伎之三子島 *ଓକିନୋ ମିତ୍ସୁଗୋନୋ ଶୀମା*)
* ତ୍ସୁକୁଶୀ (筑紫島, ଆଧୁନିକ କ୍ଯୁଶୁ)
* ଇକୀ (伊伎島)
* ତ୍ସୁଶୀମା (津島)
* ସାଦୋ (佐度島)
* ଓୟାମାତୋ ତୋୟୋଆକିତ୍ସୁଶୀମା (大倭豊秋津島, ଆଧୁନିକ ହୋଂଶୁ)

ଏହପରେ ଉଭୟ ମିଶି ଅନେକ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ସର୍ଜନା କଲେ । ଅଗ୍ନିଦେବତା କାଗୁତ୍ସୁଚୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ସମୟରେ ଇଜାନାମୀ ବହୁତ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ପରିଶେଷରେ ମୃତ୍ଯୁ ବରଣ କଲେ । ଏଥିରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଇଜାନାଗି ନିଜର ଖଣ୍ଡା ତୋତ୍ସୁକାନୋ ତ୍ସୁରୁଗୀରେ କାଗାତ୍ସୁଚୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ । ଇଜାନାମୀଙ୍କ ମଳ, ଇଜାନାଗିଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଏବଂ କାଗାତ୍ସୁଚୀଙ୍କ ରକ୍ତ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବଶେଷରୁ ଅନେକ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା ।

#### ୟୋମିପୁରରେ ଅବତରଣ
ଇଜାନାମୀଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ପାଇବା ଆଶାରେ, ଇଜାନାଗି ମୃତ୍ଯୁର ଲୋକ - ୟୋମିପୁରକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଯାଇ ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଇଜାନାମୀ ୟୋମିପୁରର ଚୁଲାରେ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ସାରିଛନ୍ତି ତେଣୁ ସେ ଆଉ ଫେରି ପାରିବେ ନାହିଁ । ଇଜାନାଗି ଅଧୈର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଇଜାନାମୀଙ୍କୁ ନ ଦେଖିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ବଳିତ କଲେ । ଏକ ପଚିସଢ଼ି ଯାଇଥିବା ମରଶରୀରକୁ ସେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲେ । ଏଥରେ ଇଜାନାମୀ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ଘଡ଼ଘଡ଼ିର ଦେବତା, ୟୋମିପୁରର କୁରୂପୀ ବୁଢ଼ୀ (予母都志許売; ୟୋମୋତ୍ସୁ ଶିକୋମେ) ଏବଂ ସୈନ୍ଯମାନଙ୍କର ଏକ ଦଳକୁ ନିଜର ମାନହାନୀର ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଇଜାନାଗିଙ୍କ ପଛରେ ଛାଡିଦେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ଇଜାନାଗି ନିଜ କେଶକୁ ବାନ୍ଧିଥିବା ସୂତା ଓ ଖପାରେ ଲାଗିଥିବା ପାନିଆକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଲେ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଘାସ ଓ ବାଉଁଶରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା ଯାହାକୁ ସେହି ବୁଢ଼ୀମାନେ ଖାଇଗଲେ । ୟୋମୋତ୍ସୁ ହିରାଶାକା(黄泉比良坂)ର ଗଳିରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଇଜାନାଗି ତିନୋଟି ଆଡ଼ୁର ଫଳ ନେଇ ସେଇ ବୁଢ଼ୀମାନଙ୍କୁ ଘଉଡାଇ ଦେଲେ । ତାପରେ ସେ ସେହି ଫଳ ତ୍ରୟକୁ ପୋତି ଦେଲେ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି କହିଲେ । ଶେଷରେ ଇଜାନାମୀ ନିଜେ ଯେତେବେଳେ ଇଜାନାଗିଙ୍କ ପଛରେ ଆସିଲେ, ସେ ୟୋମିପୁରର ଦ୍ୱାରକୁ ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରସ୍ତରଦ୍ୱାରା ଛେଙ୍କିଦେଲେ । ଏଥିରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଇଜାନାମୀ ଉଦଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ପ୍ରତିଦିନ ସେ ହଜାରେ ଜଣ ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ । ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଇଜାନାଗି କହିଲେ ଯେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶହ ଜଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ ।

#### ପବିତ୍ରକରଣ (ମିସୋଗି)
)ରେ ବୁଡ ଦେଇ ଇଜାନାଗି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରୁଛନ୍ତି (*ମିସୋଗି*)]]

ୟୋମିପୁରକୁ ଯାଇଥିବାରୁ ନିଜକୁ ଦୂଷିତ ମନେକରି, ଇଜାନାଗି, ତ୍ସୁକୁଶୀ ଦ୍ୱୀପର ହିମୁକାରେ ଥିବା ତାଚିବାନା ନଦୀମୁହାଣ ନିକଟରେ ଥିବା (ଆୱାଗୀଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ) ଆୱାଗୀହାରାର ସମତଳକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ସେ ନଦୀରେ ବୁଡଦେଇ ନିଜକୁ ପରିଷ୍କାର କଲେ । ବୁଡ ଦେବା ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ସର୍ଜନା ହେଲା । ତାଙ୍କ ବାମ ଆଖି ଧୋଇବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବୀ ଆମାତେରାଶୁ ଓମିକାମି, ଡାହାଣ ଆଖି ଧୋଇବାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ତ୍ସୁକୁୟୋମିନୋ ମିକୋତୋଏବଂ ନାକ ଧୋଇବାରୁ ଝଡର ଦେବତା ସୁସାନୋନୋ ମିକୋତୋ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କୁ "ତିନି ମୁଖ୍ଯ ସନ୍ତାନ" *ମିହାଶିରାନୋ ଉଜୁନୋ ମିକୋ* ବା ସାଙ୍କିଶୀ (三貴子) ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

#### ଇଜାନାଗି ଓ ସୁସାନୋ
ଇଜାନାଗି ଏହି ବିଶ୍ୱ ନିଜ ତିନି ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ଯରେ ବାଣ୍ଟି ଦେଲେ: ଆମାତେରାଶୁଙ୍କୁ ତାକାମାଗାହାରା (高天原, "ସୁଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗର ଭୂମି"), ତ୍ସୁକୁୟୋମିଙ୍କୁ ରାତ୍ରି ଓ ସୁସାନୋଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର ମିଳିଲା । ସୁସାନୋଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସେ କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ କେବଳ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଫଳରେ ତାଙ୍କ ଦାଢ଼ି ଆଠ ହାତ ବଢିଗଲା । ଏହାଯୋଗୁଁ ପର୍ବତ ମରିଗଲେ ଓ ନଦୀ ଶୁଖିଗଲେ । ସେ ନିଜ ପିତା ଇଜାନାଗିଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ସେ ମା'ଙ୍କ ଭୂମିକୁ ନେନୋ କାତାସୁ କୁନୀ (根堅州国, 'ମୂଳଭୂମି'କୁ) ଯିବାପାଇଁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ଏଥିରେ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତ ଇଜାନାଗି ସୁସାନୋଙ୍କୁ ବହିସ୍କାର କରିଦେଲେ । ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ସୁସାନୋଙ୍କ ଆଉ ନାମ ନିଆଗଲା ନାହିଁ ।

### ନିହୋଁ ଶୋକୀର ବର୍ଣ୍ଣନା
ନିହୋଁ ଶୋକୀ ଅନୁସାରେ ଇଜାନାଗି ଏବଂ ଇଜାନାମୀ, ଦେବୀ ଆଓକାଶୀକିନେନୋ ମିକୋତୋ (青橿城根尊) ବା ଆୟାକାଶୀକୋନେନୋ ମିକୋତୋଙ୍କ ସନ୍ତାନ । *ଶୋକୀ*ର ଅନ୍ୟ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା କହେ ଯେ - ଇଜାନାଗି, ଆୱାନାଗିନୋ ମିକୋତୋ ଏବଂ କୁନିନୋତୋକୋତାଚିନୋ ମିକୋତୋଙ୍କ (沫蕩尊) ସନ୍ତାନ ।

ବିବାହର ରୀତିନୀତି ପାଳନ ପରେ ଇଜାନାଗି ଓ ଇଜାନାମୀ ନିମ୍ନକ୍ରମରେ ଦ୍ୱୀପ ଜନ୍ମ ଦେଲେ:

* ଆୱାଜୀ (淡路洲),
*ଓୟାମାତୋ-ତୋୟୋଆକିତ୍ସୁଶୀମା (大日本豊秋津洲)
*ଇୟୋର ଦ୍ୱିତନାମୀ ଦ୍ୱୀପ (伊豫二名洲)
*ତ୍ସୁକୁଶୀ (筑紫洲)
*ଓକି (億岐洲) ଏବଂ ସାଦୋ (佐度洲), ଜାଆଁଳା ରୂପେ ଜାତ
*କୋଶୀ (越洲), ଯାହା ଏବେ ହୋକୁରୀକୁ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା
*ଓଶୀମା (大洲), ୟାମାଗୁଚି ଜିଲ୍ଲାର ସୁଓ-ଓଶୀମା ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ
*କିବିନୋ କୋଜିମା (吉備子洲), ଦକ୍ଷିଣ ଓକାୟାମା ଜିଲ୍ଲାର କୋଜିମା ଉପଦ୍ବୀପ (児島半島) ରୂପେ ଚିହ୍ନିତ (ପୂର୍ବର କିବି ପ୍ରାନ୍ତ)

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* ଇଜାନାଗି ପ୍ଲେଟ
* ପାଙ୍ଗୁ -- ଚୀନୀ ସୃଷ୍ଟିର ଦେବତା, ସେ ମଧ୍ଯ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ଆଖିରୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।

## ଗ୍ରନ୍ଥସମୂହ
*
*
*ଫିଲିପ୍ପୀ, ଡୋନାଲ୍ଡ ଲ., ଟ୍ର. (୧୯୬୮/୧୯୬୯). *କୋଯିକୀ*. ଟୋକିଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରେସ. .

## ବାହ୍ଯ ସମ୍ପର୍କ
*ଜାପାନୀ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥ

ଶ୍ରେଣୀ:ସୃଷ୍ଟିର ଦେବତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାପାନୀ ଦେବତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିଣ୍ଟୋର କାମି
ଶ୍ରେଣୀ:ସୃଷ୍ଟିର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

## ଆଧାର