open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
କାହ୍ନୁ ଚରଣ ମିଶ୍ର

**କାହ୍ନୁ ଚରଣ ମିଶ୍ର** (୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୨ - ୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୧) ଜଣେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ସମାଲୋଚକ । ସେ ନିଜ ଅଲୋଚନା ପୁସ୍ତକ 'ବିଦଗ୍ଧକବି ଅଭିମନ୍ୟୁ' ପାଇଁ ୧୯୮୫ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
କାହ୍ନୁ ଚରଣ, ୧୯୨୨ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ବକ୍ତାରପୁର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାସନରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମାଇନର ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ଯଦୁମଣି ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୯୩୦ ମସିହା ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଯୋଗ ଦେଇ ୧୫ ଦିନ କାରାଗାରରେ ଥିଲେ । ୧୯୩୭ରେ କଲିକତାରୁ ମାଟ୍ରିକ୍ ଓ ବଙ୍ଗବାସୀ କଲେଜରୁ ଇଣ୍ଟରମିଡ଼ିଏଟ୍ ଓ ସ୍ନାତକ ପାସ୍ କଲେ । କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଭାଗରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ପାଇ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । କଲିକତା ରହଣୀ ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ମଜୁରିଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁବଜାରର ଦାସ୍ ଲେନରେ ଏକ ନୈଶ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେଥିପାଇଁ କଲିକତା କର୍ପୋରେସନ ତାଙ୍କୁ ମାସିକ ଅଠର ଟଙ୍କା ଅନୁଦାନ ଦେଉଥିଲେ । ସେଠାରେ ସ୍ନାତକ ପଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ଛାତ୍ରନେତା ବିଶ୍ୱନାଥ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ 'Do and Die' ପତ୍ରିକାର ପ୍ରୁଫ ରିଡ଼ର ଓ ବ୍ରଜବନ୍ଧୁ ନୈଶ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଧାନ ଶକ୍ଷକ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୨-୪୩ କଲିକତା ଛାତ୍ର ସଂଘର ଯୁଗ୍ମ ସଂପାଦକ ଥିଲେ । ରେଭେନସା, ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର କଲେଜ, ପୁରୀରେ ଅଧ୍ୟାପନା ପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ୍ପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଫେସର ପଦବୀରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ନିବନ୍ଧ 'The Cult of Jagannath' ପାଇଁ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍ ଡ଼ି ଉପାଧି ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ୩୮ ବର୍ଷର ଅଧ୍ୟାପନା ପରେ ଶେଷରେ ୧୯୮୧ରେ ବ୍ରହ୍ମ୍ପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ନେଇ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ 'Institute of Orissan Studies' (୧୯୮୨) ବା *ଓଡ଼ଶା ସଂସ୍କୃତି ପରିଷଦ* ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ । ପୁନଶ୍ଚ ଜଗନ୍ନାଥ ସୋସାଇଟିର ଆମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ସେ ୧୯୯୩ରେ ଆମେରିକାର ହାର୍ଭାର୍ଡ଼ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଡେଟ୍ରୟେଟ୍, ମିନିଆପୋଲିସ୍, ନାଶଭିଲେ ଆଦି ସହରରେ ଅଭିଭାଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା 
ଓଡ଼ିଶାର ଧର୍ମ, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଭାରତ ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ପାଇଁ ସେ ଥିଲେ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ । ଓଡ଼ିଶା ସଂସ୍କୃତି ପରିଷଦ ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ଭାରତବର୍ଷର ଲବ୍ଧପ୍ରତିଷ୍ଠ ଗବେଷକମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ କରି ୧୮ଗୋଟି ଜାତୀୟ ପାଠଚକ୍ର ଆୟୋଜନ କରିପାରିଥିଲେ । ପାଠଚକ୍ରରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ଇଂରାଜୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକୁ ପୁସ୍ତକାକାରରେ ସଂକଳିତ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ଧର୍ମ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ ଭଳି ୧୬ଖଣ୍ଡ ଇଂରାଜୀ ପୁସ୍ତକର ସଂପାଦନା କରିବା ସହିତ ୧୨ଗୋଟି ଇଂରାଜୀ ପ୍ରବନ୍ଧର ଉପସ୍ଥାପନା ମଧ୍ୟ କରିପାରିଥିଲେ ।
## ରଚନାବଳୀ 
### ପ୍ରବନ୍ଧ 
* *କଥା ଓ କାହାଣୀ* (୧୯୫୩)
* *ସାହିତ୍ୟ ସମୀକ୍ଷା* (୧୯୫୪)
* *ଆଲୋଚନା ମାଳା* (୧୯୫୭)
* *ଓଡ଼ିଶୀ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ* (୧୯୬୧)
* *ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସୃଷ୍ଟି* (୧୯୬୬)
* *ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ନବକଳେବର* (୧୯୬୯)
* *ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଧର୍ମଧାରା* (୧୯୭୮)
* *କବି ଭୀମଭୋଇ* (୧୯୮୦)
* *ବିଦଗ୍ଧ କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ* (୧୯୮୪)
* *ଧର୍ମ ସମାଜ ଓ ସାହିତ୍ୟ* (୧୯୮୫)
* *ସଉରା ଭାଷା* (୧୯୯୪, ଯୁଗ୍ମ: ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ)
* *ମନ୍ଥନ* (୨୦୦୪, ଉପନ୍ୟାସ)
* *ମନ୍ଥନ ୨ୟ ଭାଗ* (୨୦୦୫, ଉପନ୍ୟାସ)

### ଇଂରାଜୀ 
* *The cult of Jagannath* (୧୯୭୧)
* *Religious integration in Jagannath cult* (୧୯୮୧)
* *Abhimanyu Samanta Simhara* (୧୯୯୦)

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଉତ୍କଳ ପାଠକ ସଂସଦ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୦
* ଓଡ଼ିଶା ସଂସ୍କୃତି ପରିଷଦ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୫
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୫ *ବିଦଗ୍ଧକବି ଅଭିମନ୍ୟୁ* ନିମନ୍ତେ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ
ମାଇସୋନିଉଭ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ

**ମାଇସୋନିଉଭ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ** ହେଉଛି ବଳାଗଣ୍ଠି ନିକଟରେ ତଳ ଗୋଡର ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ । ବଳାଗଣ୍ଠି ଆଘାତରେ ତଳ ଗୋଡର ଦୁଇଟି ହାଡକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଲିଗାମେଣ୍ଟ କଟିଯାଏ ଯାହାକୁ ଟିବିଓଫିବୁଲାର ସିଣ୍ଡେସୋମୋସିସ୍ କୁହାଯାଏ । ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମିଡିଆଲ ବଳାଗଣ୍ଟରେ ଓ ତଳ ଗୋଡର ଉପର ଅଂଶର ବାହାର ଦିଗରେ ଦରଜ ଲାଗେ । 

ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଗୋଡ଼ର ଅତ୍ୟଧିକ ବାହ୍ୟ ଘୂର୍ଣ୍ଣନରୁ ଜାତ ହୋଇଥାଏ |  ରଞ୍ଜନରସ୍ମି ଚିତ୍ରରେ ସାଧାରଣତଃ ବଳାଗଣ୍ଟିର ପ୍ରଶସ୍ତିକୁ ଦର୍ଶାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇପାରେ । ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାପ ଦୃଶ୍ୟ (Stress view) ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ । ବଳାଗଣ୍ଠିରେ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେତୁ ଲୋକମାନେ ଆଣ୍ଠୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବିଷୟ କହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଡାନିସ୍-ୱେବର ବର୍ଗୀକରଣ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ  ସି୩ (C3) ବଳାଗଣ୍ଠି ଭଙ୍ଗା ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।

ତଳ ଗୋଡର ଦୁଇଟି ହାଡକୁ ଏକାଠି ରଖିବା ପାଇଁ ସ୍କ୍ରୁ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଦୁଇରୁ ତିନି ମାସ ପରେ ଏହି ସ୍କ୍ରୁଗୁଡିକ ଅପସାରଣ କରାଯାଇପାରେ । ଏହି ଚିକିତ୍ସାରେ  ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ଫଳାଫଳ ଥାଏ । ମାଇସୋନିଉଭ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅସାଧାରଣ ଭଙ୍ଗା ଅଟେ । ସେଗୁଡିକ ସର୍ଜନ ଜୁଲେସ୍ ଜର୍ମାନ୍ ଫ୍ରାଙ୍କୋଇସ୍ ମାଇସନ୍ନୁଭ‌ଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ, ଯିଏ ଏହାକୁ ୧୮୦୦ ଦଶକରେ ପ୍ରଥମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ | 

## ଆଧାର
ଅଙ୍ଗିକା ଭାଷା

**ଅଙ୍ଗିକା ଭାଷା**(ଅଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗିକାର କିମ୍ବା ଛିକା-ଛିକୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା) ହେଉଛି ଏକ ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଅଟେ ଯାହା ବିହାର ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ତଥା ନେପାଳର କିଛି ଅଂଶରେ କଥିତ ।

ଅଙ୍ଗିକା ପଡ଼ୋଶୀ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଯେପରିକି ମୈଥିଳୀ, ବଙ୍ଗାଳୀ, ଭୋଜପୁରୀ ଏବଂ ମଗହୀ ସହିତ ନିବିଡ ଭାବରେ ଜଡିତ । ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଏହାକୁ ଏକ ଅଲଗା ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା ଯାହାକୁ 'ଅଙ୍ଗ ଲିପି' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ । ପରେ ଲେଖକମାନେ କୈଥୀ ଲିପି ଏବଂ ଶେଷରେ ଦେବନାଗରୀ ଲିପି ଆଡକୁ ଆଗମନ କଲା ।

## ମୈଥିଳୀ ଭାଷା ସହିତ ସମ୍ପର୍କ
ଭାରତୀୟ ଭାଷା ସର୍ବେକ୍ଷଣ (୧୯୦୩) ମସିହାରେ ଜର୍ଜ ଅବ୍ରାହମ ଗ୍ରିୟର୍ସନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗିକାଙ୍କୁ ମୈଥିଳୀର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ତେବେ ଅଙ୍ଗିକା ବକ୍ତାମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ଦେବାପାଇଁ ଏହାର ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ବିହାରରେ ମୈଥିଳୀ ଭାଷାର ସମର୍ଥକମାନେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ମୈଥିଳୀ-ମାଧ୍ୟମିକ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗିକା ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିନଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ବଦଳରେ ହିନ୍ଦୀ-ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଏବଂ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ଯେତେବେଳେ ମୈଥିଳୀ ବକ୍ତାମାନେ ପୃଥକ ମିଥିଳା ରାଜ୍ୟ ଦାବି କରିଥିଲେ, ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକା ବକ୍ତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଦାବି କରିଥିଲେ ।

ମୈଥିଳୀର ସମର୍ଥକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ବିହାର ସରକାର ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ସମର୍ଥକ ବିହାର ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାଷା ପରିଷଦ ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକାକୁ ପୃଥକ ଭାଷା ଭାବରେ ମୈଥିଳୀ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ;   ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକେ ଅଙ୍ଗିକାକୁ ମୈଥିଳୀର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି । ମୁଖ୍ୟତଃ ମୈଥିଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ କରଣ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ମୈଥିଳୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିବାବେଳେ ମିଥିଳା ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ମୈଥିଳୀ ଭିତ୍ତିକ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକାକୁ ସେମାନଙ୍କର ମାତୃଭାଷା ଭାବରେ ପରିଚିତ କରାଇଛନ୍ତି ।

## ସରକାରୀ ପଦ
ଅଙ୍ଗିକା ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅଷ୍ଟମ ସୂଚୀରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇନାହିଁ । ୨୦୧୮ ମସିହାରୁ ଭାରତର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ଅଙ୍ଗିକା "ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଭାଷା"ର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । ଏହା ମୈଥିଳୀ ସମେତ ଅନ୍ୟ ୧୫ଟି ଭାଷା ସହିତ ଅଂଶୀଦାର କରିଛି ।

## ଅଙ୍ଗ କ୍ଷେତ୍ର
ଅଙ୍ଗିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ବିହାରରେ କୁହାଯାଏ, ଏଥିରେ ଅଧିକାଂଶ ମୁଙ୍ଗେର, ଭାଗଲପୁର ଡିଭିଜନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିଆ ଡିଭିଜନର କିଛି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଅଂଶ ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସନ୍ଥାଳ ପରଗନା ଡିଭିଜନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଭାରତର ବିହାର ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଏହା ନେପାଳୀ ତେରାଇର ମୋରାଙ୍ଗ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଭାଷା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ୨୦୧୧ ମସିହା ନେପାଳ ଜନଗଣନା ସମୟରେ, ମୋରାଙ୍ଗର ୧.୯% ଲୋକ ଅଙ୍ଗିକାଙ୍କୁ ମାତୃଭାଷା ବୋଲି ଜଣାଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
ଦେଶିଆ

**ଦେଶିଆ**, **ଦେସିଆ**, **କୋଟିଆ**, **ଆଦିବାସୀ ଓଡ଼ିଆ** ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣା, ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟ, ନବରଙ୍ଗପୁର, ରାୟଗଡ଼ା ଓ ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ବିଶାଖାପାଟଣା ଓ ବିଜୟନଗର ଜିଲ୍ଲାର ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ବିଭାଷା (ସାମାଜିକ-ଭାଷାଗତ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆର ଉପଭାଷା ଭାବେ ଜଣା) । କୋରାପୁଟରେ କଥିତ ବିଭାଷାକୁ *କୋରାପୁଟିଆ* କୁହାଯାଏ । ରୂପେ ବ୍ୟବହାର ହେବା ସହ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅବିଭାଜିତ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆଦିବାସୀ ଓ ଅଣ-ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଧାରାବାହିକ-ବିଭାଷା |

## ଧ୍ବନିବିଜ୍ଞାନ 
ଦେଶିଆ ବିଭାଷାରେ ୨୧ଟି ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ବନି, ୨ଟି ଅର୍ଦ୍ଧ ସ୍ବର ଧ୍ବନି ଏବଂ ୬ଟି ସ୍ବର ଧ୍ବନି ରହିଛି।

ମାନକ ଓଡ଼ିଆ ଭଳି ଦେଶିଆରେ କୌଣସି ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର ନାହିଁ ।

ଦେଶିଆରେ କୋମଳତାଳୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବଳ କମିବା ଦେଖାଯାଏ ଯଥା: ମାନକ ଓଡ଼ିଆରେ ସଘୋଷ କୋମଳତାଳୁ ପାଖ ସନ୍ନିକଟ  (ଳ), ଏବଂ କୋମଳତାଳୁ ଅଘୋଷ ନାସିକା (ସଘୋଷ କୋମଳତାଳୁ ନାସିକା)  (ଣ)ର ସୀମିତ ବ୍ୟବହାର ରହିଛି ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ପଠନ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
ଶୈବାଳିନୀ ସାହୁ

**ଶୈବାଳିନୀ ସାହୁ** (ଜନ୍ମ: ୧୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ କବି, ଗାଳ୍ପିକା ଓ ସମାଜସେବୀ । ସେ ଗଳ୍ପ, କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ,  ଗୀତିକବିତା, ଫିଚର ଆଦି ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ସେ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ରଘୁନାଥପୁର ଅନ୍ତର୍ଗତ କୃତ୍ତାଙ୍ଗ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାପ୍ତ ଶୈବାଳିନୀ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣୀତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ୮୦ଦଶକରୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କଲେ । ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଗଳ୍ପ "ଅତୃପ୍ତ ଆତ୍ମା" ଆନ୍ତଃବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଲେଖାମାନ *ସମାଜ*, *ଧରିତ୍ରୀ*, *ପ୍ରଗତିବାଦୀ*, *ପ୍ରମେୟ*, *ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର*, *କାଦମ୍ବିନୀ*, *ରେବତୀ*, *ସମାରୋହ*, *ଅମୃତାୟନ*, ଆହ୍ୱାନ ଆଦି ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ । କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ଆୟୋଜିତ ବହୁଭାଷୀ କବି ସମ୍ମିଳନୀରେ ସେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  
## ରଚନାବଳୀ 
* *ଶୈବାଳିନୀ* (କବିତା)
* *ଇତି ତୁମର ଶୈବାଳିନୀ* (କବିତା)
* *ଶବଦରେ ଶବ୍ଦରେ ଶୈବାଳିନୀ* (କବିତା)
* *ପ୍ରୀତି କଣିକା* (କବିତା)
* *ଫେରିବାକୁ ହେବ* (ଗଳ୍ପ)
* *ମମତାର ଧାରେ* (ଗଳ୍ପ)
* *ଦ୍ୱାଦଶୀ ଜହ୍ନର ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍* (ଗଳ୍ପ)
* *ରାଜପ୍ରାସାଦର ମୋହ* (ଗଳ୍ପ)

### ଇଂରାଜୀ 
* *Echoes from Ether* (ଓଡ଼ିଆରୁ ଅନୂଦିତ)

## ସମ୍ମାନ 
* ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ, ଭୁବନେଶ୍ୱର
* ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରୂପା ଥାଳିଆ ତରଫରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତନୟା ସମ୍ମାନ
* ଅପରାହ୍ନ ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ, ବାଲେଶ୍ୱର

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ: ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖିକା
ବଡ଼ ପରଜା ଭାଷା

**ବଡ଼ ପରଜା** କିମ୍ବା **ଝରିଆ** ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ପାରଙ୍ଗ ପରଜା ଜନଜାତି କଥିତ ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ୟୁରୋପୀୟ ଭାଷା । ଲୋକେ ସାଧାରଣରେ ଦେଶିଆରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି ଓ ଅଧିକାଂଶ ବକ୍ତା ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ନୁହଁନ୍ତି ।

ଏହି ଭାଷାର ବକ୍ତାମାନେ ପରଜା ଜନଜାତିର ସଦସ୍ୟ । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଏ । ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ବଡ଼ ପରଜା ବକ୍ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୫୦,୦୦୦ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାଷା ବର୍ଗୀକରଣ ଅନୁଯାୟୀ, ବଡ଼ ପରଜା ଆର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର । ଏହା ଦ୍ରାବିଡ଼ ଭାଷାର ପରିବାରର ଗୋଣ୍ଡିର ଏକ ରୂପ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ଫୁଲବାଣୀ ଓଡ଼ିଆ

**ଫୁଲବାଣୀ ଓଡ଼ିଆ** ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର କଥିତ ଉପଭାଷା ବା ବୋଲି । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ କନ୍ଧମାଳର ଫୁଲବାଣୀ, ଖଜୁରିପଦା ବ୍ଲକ, ଫିରିଙ୍ଗିଆ ବ୍ଲକ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲାର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ଫୁଲବାଣୀ ଓ ବୌଦ୍ଧର ଓଡ଼ିଆ କଥିତ ରୂପ କୁଇ ଭଳି ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ଏବଂ କଳାହାଣ୍ଡିଆ ଓଡ଼ିଆଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ । ଏହା ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରଜାତି ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ ।

କିଛି ସାଧାରଣ ଫୁଲବାଣୀ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ମାନକ ଓଡ଼ିଆରେ ସେମାନଙ୍କର ସମକକ୍ଷ ଶବ୍ଦ:

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ

**ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ** () କିମ୍ବା ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ହେଉଛି ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ତଥା ଓଡ଼ିଶାର ଆଖପାଖ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ କଥିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା । ଛତିଶଗଡ଼ର ଯଶପୁର ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସିମଡେଗା ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହି ଭାଷା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

## ଏହାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀର ବିବିଧତା ଦକ୍ଷିଣରେ ସମ୍ବଲପୁରୀ ସମେତ ନାଗପୁରୀ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ୀ ଭାଷାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି, କାରଣ ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ସୀମାବଦ୍ଧ ହୋଇଛି । 

ଏହି ବିବିଧତାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେ (ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ):

* ଶବ୍ଦର ଅନ୍ତିମ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ (ଶ୍ବା ବିଲୋପନ)
ଯେପରି- ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧସୂଚକ ପଦ ମାମଲାରେ, ଲୋକର (lokara) - ଲୋକର୍ (lokar)

* କିଛି ଧ୍ବଂନ୍ୟାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ- 'o'ରୁ 'a', 'l'ରୁ 'n', ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ 'da'ରୁ 'ṛa' ।
ଯେପରି - ମୋ ପାଇଁ - ମୋତେ (mote) - ମତେ (mate), ସେ ପାଇଥିଲେ - ପାଇଲେ (pāile) - ପାଇନେ (pāine), did- କଲି (kali) - କନିଁ (kanĩ), great- ବଡ (ḍa) - ବଡ଼ (baṛa)

* କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିବିଧତା 

ଉତ୍ପତ୍ତି- 'କି' ସ୍ଥାନରେ 'କୁ', କାହିଁକି (kāhĩki)

ସ୍ଥାନବାଚକ - 'ର' ବଦଳରେ 'ରେ', ଉତ୍ତରରେ - ଜବାବର (jabābra), ଜଙ୍ଗଲରେ - ବଣର (baṇara)

ସମ୍ବନ୍ଧବାଚକ (ସର୍ବନାମ) - ତୁମର - ତୋର (tora) - ତୋହୋର୍ (tohor)

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
କଳାହାଣ୍ଡିଆ ଓଡ଼ିଆ

କଳାହାଣ୍ଡିଆ ଓଡ଼ିଆ ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡି ଏବଂ ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ କଥିତ ଓଡ଼ିଆର ଏକ ଉପଭାଷା । ସ୍ଥାନୀୟ ସାପ୍ତାହିକ ଓଡ଼ିଆ ଖବରକାଗଜ ପରି ଆର୍ଜ୍ଜୀ ଓ କଳାହାଣ୍ଡି ଏକ୍ସପ୍ରେସ ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଫର୍ମ ଏବଂ କଳାହାଣ୍ଡି ଓଡ଼ିଆ ଫର୍ମରେ ପ୍ରବନ୍ଧ ପ୍ରକାଶ କରେ ।

## ଏହାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
କଳାହାଣ୍ଡିଆ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦକୋଷ, ବନାନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ଶବ୍ଦକୋଷ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶବ୍ଦର ମିଶ୍ରଣ ଯାହା ଏକ ଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ଗୀତ ସହିତ କଥିତ ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆର ବିପରୀତ, କଳାହାଣ୍ଡିଆରେ ଅନ୍ତିମ "ଅ" ଧ୍ୱନିର କୌଣସି ଉଚ୍ଚାରଣ ନଥାଏ (ଯଥା: 'ଘର' ପରିବର୍ତ୍ତେ 'ଘର୍') । ଏହାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ୱର ଶବ୍ଦ "ଆଏ" ଅଟେ, (ମର୍ବୁ କାଏଁ) ଯାହାର ସାଧାରଣ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତ ଓଡ଼ିଆରେ ଅଭାବ ରହିଛି । କ୍ରିୟାରେ ଥିବା "ବ" ଧ୍ୱନିକୁ "ମ" ସହିତ ବଦଳାଯାଇଥାଏ (ଯଥା: ଯିବି ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜିମି) । ପ୍ରାୟତଃ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତ ଓଡ଼ିଆର ଅନ୍ତିମ ସ୍ୱର ଶବ୍ଦର ସଂଶୋଧନ ପରେ ଏକ ଶବ୍ଦର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଦିଆଯାଏ । (ଯଥା: *ଆଜି* ସାଧାରଣତଃ *ଆଏଜ୍* ହୋଇଯାଏ ଏବଂ *ରାଜ୍ୟ* ସାଧାରଣତଃ *ରାଏଜ୍* ହୋଇଯାଏ) ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
କୁପିଆ ଭାଷା

**କୁପିଆ** କିମ୍ବା **ବାଲ୍ମୀକି**, ଓଡ଼ିଆ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ବାଲ୍ମୀକି ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା । ବାଲ୍ମୀକିମାନେ ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟ ତଥା ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ମେହେବୁବନଗର, ଶ୍ରୀକାକୁଲମ୍, ବିଜୟ ନଗର, ପୂର୍ବ ଗୋଦାବରୀ ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପ୍ରାୟ ୬,୬୦୦ ବାଲ୍ମୀକି ଲୋକ କୁପିଆ କହନ୍ତି ।

ଅନ୍ୟ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ବାଲ୍ମୀକି ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ ଅଧିକ । ତେବେ ଗରିବ ପରିବାରର ପୁଅମାନେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ସହାୟତା କରିବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାଡ଼ିଥାନ୍ତି ଏବଂ ବାଳିକାମାନେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଭାରତୀୟ ପୁରାଣରେ କୁପିଆ ଲିପିର ମୂଳ ରହିଛି ।

## ଲିପି
କୁପିଆ ଭାଷା ସାଧାରଣତଃ ଓଡ଼ିଆ କିମ୍ବା ତେଲୁଗୁ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଏ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅବସ୍ଥିତି ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ସତୁପତି ପ୍ରସନ୍ନ ଶ୍ରୀ ଏକ ନୂଆ କୁପିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ହଲବୀ ଭାଷା

**ହଲବୀ** (ବସ୍ତରୀ, ହଲବା, ହଲଭସ୍, ହାଲବୀ) ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ମରାଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଂଯୋଗୀ ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା । ଏହା ଭାରତର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଅତି କମରେ ୭୬୬,୨୯୭ ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ।

ମେହରୀ (କିମ୍ବା ମାହାରୀ) ଭାଷା ଅନ୍ୟ ଉପଭାଷା ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ ରୂପେ ବୁଝିବାରେ ଟିକେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୦,୦୦୦ (୨୦୦୧ ସୁଦ୍ଧା) ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ଛତିଶଗଡ଼ର ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକମାନେ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଅଟନ୍ତି । କେତେକ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ବକ୍ତାମାନେ ଭତ୍ରୀକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।

ହଲବୀ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସାକ୍ଷରତା ହାର କମ ଅଟେ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ଦେବନାଗରୀ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟରେ ଲେଖାଯାଇଛି । ଏହା SOV ଶବ୍ଦ କ୍ରମ (ବିଷୟ-ବସ୍ତୁ-କ୍ରିୟା)ର ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ, ସଂଯୁକ୍ତ କାରକ ଗୁଡିକର ଦୃଢ଼ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ ଏବଂ ବିଶେଷ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ବିଶେଷଣ ରଖିଥାଏ ।

## ଧ୍ୱନିବିଜ୍ଞାନ
### ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
ହଲବୀ ଭାଷାରେ ୬ଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି: /i, e, ə, a, o, u/ ।  ସମସ୍ତ ସ୍ୱରଗୁଡିକ ବିପରୀତ ନାସାଲାଇଜେସନ୍ ଦେଖାଇଥାଏ ।

### ଧ୍ୱନି
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ବଜ୍ଜିକା

**ବଜ୍ଜିକା** ଭାରତ ଏବଂ ନେପାଳର କିଛି ଅଂଶରେ କଥିତ ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ।

## ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବକ୍ତା
ବଜ୍ଜିକା ଭାଷା ବିହାରର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ, ଯାହା ତିରହୁଟ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ବିହାରର ସୀତାମାରହି, ଶେଓହର, ମୁଜାଫରପୁର ଏବଂ ବୈଶାଳୀ ଜିଲ୍ଲାରେ କଥିତ । ୨୦୦୧ ମସିହା ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ୨୦୧୩ ଆକଳନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ବିହାରରେ ୨୦ ମିଲିୟନ ବଜ୍ଜିକା ବକ୍ତା ଥିଲେ ।

ବଜ୍ଜିକା ମଧ୍ୟ ନେପାଳର ଏକ ବୃହତ ଜନସଂଖ୍ୟାଦ୍ୱାରା କଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶର ୨୦୨୧ ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଏଥିରେ ୧,୧୩୩,୭୬୪ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି । ମଧେଶ ପ୍ରଦେଶର ରାଉତାହାଟ, ସାରଲାହି ଏବଂ ମହୋତ୍ତରୀ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କଥିତ ଭାଷା । 

## ମୈଥିଳୀ ଭାଷା ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ
ବଜ୍ଜିକାକୁ ମୈଥିଳୀର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ବଜ୍ଜିକାକୁ ମୈଥିଳୀର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଯେ 'ମୈଥିଳୀ' ଶବ୍ଦଟି ଉତ୍ତର ବିହାରରେ କଥିତ ଭିନ୍ନ ଏକ ମୈଥିଳୀ ଉପଭାଷାରୁ ବୁଝାପଡ଼େ । ଯେତେବେଳେ ବିହାରରେ ମୈଥିଳୀ ଭାଷାର ସମର୍ଥକମାନେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ମୈଥିଳୀ-ମାଧ୍ୟମିକ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକା ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିନଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ବଦଳରେ ହିନ୍ଦୀ-ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଏବଂ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ଯେତେବେଳେ ମୈଥିଳୀ ବକ୍ତାମାନେ ଅଲଗା ମିଥିଳା ରାଜ୍ୟ ଦାବି କରିଥିଲେ, ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକା ବକ୍ତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲେ ।

ମୈଥିଳୀର ସମର୍ଥକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ବିହାର ସରକାର ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ସମର୍ଥକ ବିହାର ରାଷ୍ଟ୍ରିୟ ପରିଷଦ ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକାକୁ ପୃଥକ ଭାଷା ଭାବରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ମୈଥିଳୀ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥିଲେ । ମୁଖ୍ୟତଃ ମୈଥିଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ କରଣ କାୟା ଜାତିର ଲୋକମାନେ ମୈଥିଳୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ ଯେଉଁ ଦିନ ଏହାକୁ ହିନ୍ଦୀର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଉଥିଲା, ତେଣୁ ମୈଥିଳୀ ବିରୋଧୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ମୈଥିଳୀ ଭାଷାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାଷା ବୋଲି କହିଥିବାବେଳେ ମିଥିଳା ​​ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ । ଅଙ୍ଗିକା ଏବଂ ବଜ୍ଜିକା ସେମାନଙ୍କର ମାତୃଭାଷା ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୈଥିଳୀରେ ଆଧାରିତ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟରୁ ନିଜକୁ ଅଲଗା ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା । ଭାଷାବିତ୍ ପଣ୍ଡିତ ରାହୁଲ ସାଙ୍କ୍ରିତାୟନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ବଜ୍ଜିକା ଏବଂ ମୈଥିଳୀ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଉପଭାଷା ଅଟେ ।

## ଏକାଡେମୀ
ସ୍ୱଦେଶୀ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିହାର ସରକାର ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି; ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସୀମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବଜ୍ଜିକାଞ୍ଚଳରେ କୁହାଯାଉଥିବା ସୁରଜପୁରୀ ଏବଂ ବଜ୍ଜିକାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ନୂତନ ଏକାଡେମୀ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଖୋରଠା ଭାଷା

**ଖୋରଠା** (*କୋରଠା କିମ୍ବା ଖୋଟ୍ଟା ଭାବରେ ରୋମାନାଇଜ୍ ହୋଇଛି କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ପୂର୍ବ ମଗହି ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି*) ହେଉଛି ଏକ ଭାଷାର ବିବିଧତା (ଯାହାକୁ ମଗହି ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି) । ଏହି ଭାଷା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ କଥିତ । ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ବିଭାଗର ୧୬ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଯଥା: ଉତ୍ତର ଛୋଟନାଗପୁର, ପଲାମୁ ବିଭାଗ ଏବଂ ସନ୍ଥାଳ ପରଗାନା । ଖୋରଠା ସଦାନମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ମାତୃଭାଷା ଭାବରେ କଥିତ ଏବଂ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଯୋଗ ସମ୍ପର୍କିତ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଭାଷା ଅଟେ ।

## ଭୌଗଳିକ ବଣ୍ଟନ
ଖୋରଠା ଭାଷା ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର ଛୋଟନାଗପୁର ବିଭାଗ ଏବଂ ସନ୍ଥାଳ ପରଗାନା ବିଭାଗରେ କଥିତ ହୋଇଥାଏ । ବିହାର ଜିଲ୍ଲାର ସେଥିରେ ଔରଙ୍ଗାବାଦ ଏବଂ ଗୟାରେ ଖୋରଠା ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

## ବର୍ଗୀକରଣ
ଜର୍ଜ ଗ୍ରୀଏର୍ସନ ଖୋରଠାକୁ ନିଜର ଭାଷା ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ମଗହି ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ତଥାପି, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଖୋରଠା ମଗହି ଭାଷା ଅପେକ୍ଷା ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଅନ୍ୟ ବିହାରୀ ଭାଷା  (ଯାହାକୁ ସଦାନୀ ଭାଷା କୁହାଯାଏ) ସହିତ ପାଖାପାଖି ସମାନ ରହିଥାଏ ।

## ନମୁନା ବାକ୍ୟାଂଶ 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
କମାର ଭାଷା

**କମାର** ହେଉଛି ଏକ ଇଣ୍ଡିକ ଭାଷା ଯାହା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତର କମାର ଆଦିବାସୀ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଦୁଇଟି ଜିଲ୍ଲା, ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଛତିଶଗଡ଼ରେ କଥିତ ।

୨୦୦୩ ମସିହାରେ, କମାର ଭାଷାଭାଷୀ ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୪୦,୦୦୦ ଲୋକ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାଷା ବର୍ଗୀକରଣ ଅନୁଯାୟୀ, କମାର ଆର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ସମୂହ ଅଟନ୍ତି ।

## କମାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟ
କମାର ଏକ ଭାରତୀୟ ଜାତି ଅଟେ । ଏହି ଜାତି ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାନ୍ତି । କମାର ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବଙ୍ଗଳାର ଶ୍ରମିକ ଜାତି ସହିତ ସମାନ ଅଟନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାରେ କମାରମାନେ ଅନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଟନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଭୁଞ୍ଜିଆ ଭାଷା

**ଭୁଞ୍ଜିଆ** ହେଉଛି ପୂର୍ବ ଭାରତର ଏକ ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଯାହା ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଭୁଞ୍ଜିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଭାଷା ହଲବୀକ୍ ଭାଷାର ଏକ ଅଂଶ, ଯାହାକୁ ଓଡ଼ିଆ, ମରାଠୀ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ ଭାଷାର ମିଶ୍ରଣ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

୧୯୯୮ ମସିହାରେରେ ଭୁଞ୍ଜିଆ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୬୦,୦୦୦ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାଷା ବର୍ଗୀକରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଭୁଞ୍ଜିଆ ଆର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ୨୦୦୦ ମସିହା ବେଳକୁ ଏହି ଭାଷାରେ ପ୍ରାୟ ୬୭୯୦ ଲୋକ କଥା ହୋଇଥିଲେ ।

## ଭୁଞ୍ଜିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ
ଭୁଞ୍ଜିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏକ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଅଟନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ର ସୁନାବେଡା ମାଳଭୂମିରେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ଜନଜାତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର କୋମନା ବ୍ଲକରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ରେ ସେମାନେ ରାୟପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାନ୍ତି ।

ଭୁଞ୍ଜିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକକଥା ଡକ୍ଟର ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ର ମୌଳିକ ପୁସ୍ତକ ଓରାଲ ଏପିକ୍ସ ଅଫ୍ କାଲାହାଣ୍ଡି ୨୦୦୭ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ସିଂହଭୂମୀ ଓଡ଼ିଆ

**ସିଂହଭୂମୀ ଓଡ଼ିଆ**  is the northernmost dialect of the Odia language, spoken in the Kolhan region of Jharkhand, which includes the Seraikella-Kharsawan, West Singhbhum, and East Singhbhum district.

## ଆଧାର
କ୍ରାୟୋପ୍ରେସିଟେଟ

**କ୍ରାୟୋପ୍ରେସିଟେଟ**, ଯାହାକୁ **କ୍ରିଓ** ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ହେଉଛି ଏକ ରକ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ଯାହା ରକ୍ତ ପ୍ଲାଜାମାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ସମସ୍ୟା ଯେପରିକି ପ୍ରସୂତି ରକ୍ତସ୍ରାବ କିମ୍ବା ଡିଆଇସି (DIC), କମ୍ ଫାଇବ୍ରିନୋଜେନ ଏବଂ ଜନ୍ମଗତ ଆଫିବ୍ରିନୋଜେନେମିଆ ଥିଲେ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।   ଏହା ଏକ ଶିରାରେ ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ । କ୍ରସ୍-ମେଳକ (ସୁସଙ୍ଗତତା ପରୀକ୍ଷଣ) ଆବଶ୍ୟକୀୟ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ସମ୍ଭବ  ଏବିଓ(ABO) ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ମେଳ ଖାଇବାକୁ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ ।  ହେମୋଫିଲିଆ ରୋଗ ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରଥମ ଚିକିତ୍ସା ଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଜରୁରୀ ଔଷଧ ତାଲିକାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି । ଏହାକୁ -୨୫°ସେ ଉତ୍ତାପରେ ଦେଢ଼ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଚ୍ଛିତ କରାଯାଇପାରିବ । ଥଇଙ୍ଗ (thawing) ପରେ ଏବଂ କୋଠରୀ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏହାକୁ ୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ । ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ କ୍ରିଏପ୍ରେସିପିଟେଟ‌ର 5 ୟୁନିଟ୍ ପୁଲଡ୍ ଡୋଜ ପାଇଁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୮୧ ପାଉଣ୍ଡ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ଏହା ପରେ ଫାଇବ୍ରିନୋଜେନ୍ କନସେଣ୍ଟ୍ରେଟ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ମହଙ୍ଗା ।

## ଆଧାର
ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ

**ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ** ବା **ଦକ୍ଷିଣୀ ଓଡ଼ିଆ** ତଥା ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ **ବର୍‌ହମ୍‌ପୁରିଆ**, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ କଥିତ ଉପଭାଷା ବା ବୋଲି । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ, ଗଜପତି ଓ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଶ୍ରୀକାକଲୁଲ ଓ ପାର୍ବତୀପୁରମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ପ୍ରଚଳିତ ବୋଲିକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରିଆ ବା ବର୍‌ହମ୍‌ପୁରିଆ କୁହାଯାଏ ।

## ତୁଳନା
ଗଞ୍ଜାମୀ ଓ ମାନକ ଓଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ (କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ) ପାର୍ଥକ୍ୟର ଏକ ତାଲିକା: 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ମଗର ଭାଷା

**ମଗର ଢୁଟ** (, ) ହେଉଛି ଏକ ସିନୋ-ତିବ୍ଦତୀୟ ଭାଷା ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ନେପାଳ, ଦକ୍ଷିଣ ଭୁଟାନ ଏବଂ ଭାରତର ଦାର୍ଜିଲିଂ, ଆସାମ ଏବଂ ସିକିମର ମଗର ଜନଜାତିଦ୍ୱାରା କଥିତ । ଏହାକୁ ପୂର୍ବ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାବେ ଦୁଇଟି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉପଭାଷା ବିଭାଜନ ପୃଥକ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସୂଚାଏ । ନେପାଳର ୮୧୦,୦୦୦ ଲୋକ ଏହି ଭାଷା କୁହନ୍ତି ।

ସମ୍ବିଧାନର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନେପାଳ ସରକାର ମଗର ଭାଷା ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ସାମଗ୍ରୀ ସଫଳତାର ସହ ମଗର ଭାଷା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିନାହିଁ । ଅଧିକାଂଶ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେପାଳୀ ଭାଷାରେ ହୋଇଥାଏ ।

ଢୁଟ ମଗର ଭାଷା ବେଳେବେଳେ ପଶ୍ଚିମର ଭେରୀ, ଧଉଳଗିରି ଏବଂ ରାପ୍ଟି ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ମଗର ଖାମ ଭାଷା ବୋଲି ଦ୍ୱନ୍ଦରେ ପକାଇଥାଏ । ଉଭୟ ଭାଷାର ଅନେକ ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ ରହିଥିଲେ ହେଁ ପ୍ରମୁଖ ଗଠନମୂଳକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝା ନାହିଁ ।

## ଭୌଗଳିକ ବଣ୍ଟନ
***ଭାରତ***:
* ସିକିମ (ମଗର ଭାଷା ଅତିରିକ୍ତ ସରକାରୀ ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ)
* ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଦାର୍ଜିଲିଂ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ କାଲିମ୍ପଙ୍ଗ ଜିଲ୍ଲା 
* ଆସାମର ଗୋଲାଘାଟ ଜିଲ୍ଲା, ସୋଣିତପୁର ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ତିନସୁକିଆ ଜିଲ୍ଲା
* ମଣିପୁରର କିଛି ଅଂଶ

## ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନ
### ଧ୍ୱନି
-କେବଳ ତାନାହୁ ଉପଭାଷାରେ ମିଳିଥାଏ |

 ଏହା କେବଳ ଏକ ସୀମାନ୍ତ ଧ୍ୱନି ।

### ସ୍ୱର
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ମୁଣ୍ଡାରି ଭାଷା

**ମୁଣ୍ଡାରି** (Munɖari) ଅଷ୍ଟ୍ରୋଏସିଆଟିକ୍ ଭାଷା ପରିବାରର ଏକ ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ତଥା ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଉତ୍ତର ରଙ୍ଗପୁର ଡିଭିଜନର ମୁଣ୍ଡା ଜନଜାତିଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ । ଏହା ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷା ସହିତ ଅତି ନିକଟତର । ମୁଣ୍ଡାରି ଲେଖିବା ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡାରି ବାଣୀ ଲିପି ରୋହିଦାସ ସିଂ ନାଗଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭାବିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଦେବନାଗରୀ, ଓଡ଼ିଆ, ବଙ୍ଗାଳୀ ଏବଂ ଲାଟିନ୍ ଲେଖା ପ୍ରଣାଳୀରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଇଛି ।

## ଇତିହାସ
ଭାଷାବିତ ପଲ୍ ସିଡୱେଲ (୨୦୧୮)ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ବୋଧହୁଏ ପ୍ରାୟ ୪୦୦୦–୩୫୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଇଣ୍ଡୋଚୀନଠାରୁ ଓଡ଼ିଶା ଉପକୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ଏହା ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା ।

## ଭୌଗଳିକ ବିତରଣ
ମୁଣ୍ଡାରି ଭାଷାକୁ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଞ୍ଚି, ଖୁଣ୍ଟୀ, ପଶ୍ଚିମ ସିଂହଭୂମ, ପୂର୍ବ ସିଂହଭୂମ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ମୟୁରଭଞ୍ଜ, କେନ୍ଦୁଝର, ବାଲେଶ୍ୱର, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଅତି କମରେ ୧.୧ ମିଲିୟନ ଲୋକ କଥା ହେଉଛନ୍ତି । ଆହୁରି ୫୦୦,୦୦୦ ଲୋକ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆସାମର ଜନଗଣନାରେ ମୁଣ୍ଡା କହିବା ରେକର୍ଡ଼ କରାଯାଇଛି ଏବଂ‌ ତାହା ମୁଣ୍ଡାରିର ଅନ୍ୟ ନାମ ବୋଲି ଅନୁମାନ‌ କରାଯାଏ ।

## ବ୍ୟାକରଣ
ଏହା ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ ମୁଣ୍ଡାରିରେ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶ୍ରେଣୀ ନାହିଁ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
କରଣୀ ଅକ୍ଷର

**କରଣୀ ଅକ୍ଷର** ବା *ଛଟା ଅକ୍ଷର* ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ଏକ କର୍ସିଭ୍/କେଲିଗ୍ରାଫିକ୍ ଲିପି । ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଆ ରାଜ ଦରବାରର କରଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ । ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବ ଓଡ଼ିଶା ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ କରଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଶାସନିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଦସ୍ତାବିଜ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟର (ଓଡ଼ିଶା ଶାଖା ରାଜ୍ୟ) ରାଜ ଦରବାରରେ ରେକର୍ଡ଼ ରଖୁଥିଲେ । କରଣୀ ନାମଟି ଧାତୁ ଶୈଳୀ, କରଣୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଯାହା ତାଳପତ୍ରରେ ଲେଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ।

## ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ବ୍ୟବହାର 
## ଗ୍ୟାଲେରୀ 

File:Karani script sample pt 1 - Jnanamandala.jpg|ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳରୁ କରଣୀ ଅକ୍ଷରର ନମୁନା
File:Karani script sample pt 2 - Jnanamandala.png|ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳରୁ କରଣୀ ଅକ୍ଷରର ନମୁନା
File:Karani script letters 1.jpg|କରଣୀ ଲିପି ଅକ୍ଷର
File:Karani script letters 2.png.jpg|କରଣୀ ଲିପି ଅକ୍ଷର
File:Karani writing.png|କରଣୀ ଲିଖନ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଶ୍ରେଣୀ:ବ୍ରାହ୍ମିକ ଲିପି
ମାଭାକାମଟେନ

**ମାଭାକାମଟେନ,** ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Mavacamten,** ହେଉଛି ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ହାଇପରଟ୍ରଫିକ ଅବଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟିଭ୍ କାର୍ଡିଓମାଇଓପାଥି (HCOM) ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ମାସର ଔଷଧର ଖର୍ଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୭,୮୦୦ ଡଲାର ।

## ଆଧାର
ପେରିପାର୍ଟମ କାର୍ଡ଼ିଓମାୟୋପାଥି

**ପେରିପାର୍ଟମ କାର୍ଡ଼ିଓମୋୟୋପାଥି** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **Peripartum cardiomyopathy/** **ପିପିସିଏମ୍** ) ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ବିସ୍ତୃତ କାର୍ଡିଓମାଇଓପାଥି ଯାହା ଗର୍ଭଧାରଣର ଶେଷ ମାସ ଏବଂ ପ୍ରସବ ପରେ ପାଞ୍ଚ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ |  ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ, ଥକାପଣ ଏବଂ ଫୁଲା ସହିତ ହୃଦଘାତର ଲକ୍ଷଣ |  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ପାଲଟିଯିବା, ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା କାଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ |  ଆରମ୍ଭ ଧୀରେ ଧୀରେ କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ହୋଇପାରେ |  ଭବିଷ୍ୟତ ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଏହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇପାରେ । 

ପେରିପାର୍ଟମ କାର୍ଡିଓମାୟୋପାଥି ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ୨୨,୦୦୦ ଗର୍ଭଧାରଣରେ ପ୍ରାୟ ଜଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ହାଇଟିରେ ୩୦୦ରୁ ୧ହାର ଥିଲା।  

## ଆଧାର
ଆଓ ଭାଷା

**ଆଓ ଭାଷା** ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ନାଗାଲାଣ୍ଡରେ ଆଓ ନାଗା ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏକ ନାଗା ଭାଷା ଅଟେ, ଯାହାର ଦୁଇଟି କିସମ ପ୍ରାୟ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାପଡ଼େ ନାହିଁ । ଏହା ଲାଟିନ୍ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟରେ ଲେଖାଯାଇଛି ।

## ଆଓ ଭାଷା ସମୂହ
ଏଥନୋଲଗ ଆଓ ଭାଷାର ନିମ୍ନ କିସମର ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଥାଏ ।
* ମୋଙ୍ଗସେନ ଖରୀ
* ଚାଙ୍ଗକୀ 
* ଚୁଙ୍ଗଲୀ
* ଡୋର୍ଡର୍ (ୟାଚମ୍)
* ଲୋଙ୍ଗଲା
ଚୋଙ୍ଗଲି ଏବଂ ମୋଙ୍ଗସେନ ପ୍ରାୟ ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ନଥାଏ ।
ମିଲ୍ସ (୧୯୨୭) ନାଗାଲାଣ୍ଡର ଆଓ ନାଗା ଜନଜାତିମାନଙ୍କର ତିନୋଟି ଭାଷାକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି: ଚୁଙ୍ଗଲୀ, ମୋଙ୍ଗସେନ ଏବଂ ଚାଙ୍ଗକି । ଚୁଙ୍ଗଲୀ ଆଓ ଏବଂ ମୋଙ୍ଗସେନ ଆଓ ଅଧିକାଂଶ ଆଓ ଗ୍ରାମରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଉଥିବାବେଳେ ଚାଙ୍ଗକୀ ବକ୍ତାମାନେ ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ଅଛନ୍ତି ।

ମୋଙ୍ଗସେନ ଆଓ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଓ ଅଞ୍ଚଳର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ କଥିତ ।

ଚାଙ୍ଗକୀ ଆଓ କେବଳ ତିନୋଟି ଗ୍ରାମ ଯଥା - ଚାଙ୍ଗକୀ, ଜାପୁ ଏବଂ ଲଙ୍ଗଜେମଡାଙ୍ଗରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରାଯାଏ । ଏହାର ସାମାନ୍ୟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ରହିଛି । ଏହି ଭାଷାର ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ମୋଙ୍ଗସେନ ଆଓ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇଥାଏ । କିଛି ଚାଙ୍ଗକୀ ବକ୍ତା ଉଭୟ ମୋଙ୍ଗସେନ ଏବଂ ଚୁଙ୍ଗଲୀ ଭାଷାକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋଙ୍ଗସେନ ଆଓ ବକ୍ତା ଚାଙ୍ଗକୀ ଭାଷାକୁ କହିପାରେ ନାହିଁ କି ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ । ଜଣେ ଚୁଙ୍ଗଲୀ ବକ୍ତା ଚାଙ୍ଗଲୀକୁ କହିପାରେ ଏବଂ ବୁଝିପାରେ । ଚୁଙ୍ଗଲୀ ଆଓ ଏବଂ ମୋଙ୍ଗସେନ ଆଓ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ନୁହଁନ୍ତି ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଓ ଗାଁର ଉପଭାଷାର ନିଜସ୍ୱ ବିଶେଷ ଗୁଣ ରହିଛି ।ତାହା

## ଆଧାର
*van Driem, George (2001). *Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region.* Leiden: Brill.
*Bruhn, Daniel Wayne. 2014. *A Phonological Reconstruction of Proto-Central Naga*. Ph.D. dissertation. University of California, Berkeley.
*Saul, J. D. 2005. *The Naga of Burma: Their festivals, customs and way of life*. Bangkok, Thailand: Orchid Press.
*Barkman, Tiffany. 2014. *A descriptive grammar of Jejara (Para Naga)* . MA thesis, Chiang Mai: Payap University.
*Shi, Vong Tsuh. 2009. *Discourse studies of Makuri Naga narratives *. MA thesis, Chiang Mai: Payap University.
*Language and Social Development Organization (LSDO). 2006. *A sociolinguistic survey of Makuri, Para, and Long Phuri Naga in Layshi Township, Myanmar*. Unpublished manuscript.
*Mills, J. P (1926). The Ao Nagas. London: MacMillan & Co.

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
କୃଷ୍ଣଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ

**କୃଷ୍ଣଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ** (ଜନ୍ମ: ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ନାଟ୍ୟକାର, ଅଭିନେତା, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ଶିଶୁନାଟକ ଲେଖକ । ସେ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା*ରେ ବିଶ୍ବକର୍ମା ଭୂମିକାରେ ଏବଂ ମଞ୍ଚନାଟକ *ବାଳିକା ବିବାହ*ରେ ବୃଦ୍ଧ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର *ବାଘମାମୁଁ* ନୃତ୍ୟନାଟିକା ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *କନକଲତା*ରେ ସଂଯୋଜିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ନାଟକ *ବଣଭୋଜି* ପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ଏହା ଆଗରୁ ସେ ୧୯୯୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
କୃଷ୍ଣଚରଣ ୧୯୨୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୬ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ସ୍ଥିତ ବଉଳ ଗାଁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାବେଳୁ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ନାଟକ, ଗୀତିନାଟ୍ୟ, ନୃତ୍ୟନାଟିକା ରଚନାରେ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଥିଲେ । ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଗଢିତୋଳିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ନାଟକଗୁଡିକର ଭୂମିକା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ତାଙ୍କ ନାଟକ ସବୁ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅଭିନୀତ ହେବା ସହ ୧୯୭୨ରେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୂଷ୍ଠିତ ଶିଶୁନାଟକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ *ଛାୟାଲୋକ* ଓ *ନରମେଧ ଯଜ୍ଞ* ଏବଂ କଲିକତାରେ ଗୀତିନାଟ୍ୟ *ଯମପୁରରେ ଦିନେ* ଓ *ବାଘମାମୁଁ* ଅଭିନୀତ ହୋଇଥିଲା । *ବାଘମାମୁଁ* ନୃତ୍ୟନାଟିକାଟି ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *କନକଲତା*ରେ ସଂଯୋଜିତ ହୋଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମହୋତ୍ସବରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆକାଶବାଣୀ ଓ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଅର୍ଦ୍ଧଶତାଧିକ ନାଟକ ପ୍ରସାରିତ । ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ କେବଳ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା*ରେ ବିଶ୍ବକର୍ମା ଓ ମଞ୍ଚନାଟକ *ବାଳିକା ବିବାହ*ରେ ବୃଦ୍ଧ ଭୂମିକାରେ ସୀମିତ ଥିଲା ।

### ନାଟକ 
* *ସ୍ବର୍ଗପୁରୀରେ ଦିନେ*
* *ଯମପୁରୀରେ ଦିନେ*
* *ଗାଁ*
* *ବାଘମାମୁଁ*
* *ବଣଭୋଜୀ*
* *ଛାୟାଲୋକ*
* *ଗଧ ଭାଇନା*
* *ପ୍ରଳାପ*
* *ବ୍ରେକଫେଲ୍*
* *ଗଧପୁରାଣ*
* *ସେବିକା*
* *ସତ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା*
* *ଭଦ୍ରଲୋକୀ*
* *ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ*
* *ସେତୁବନ୍ଧ*
* *କଥାଟିଏ କହୁଁ*
* *ନୀଳ ତରଙ୍ଗ*
* *ଏକତାର ଫଳ*
* *ଫାଗ ମାମୁଁ*

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (*ବଣଭୋଜି ପାଇଁ*) - ୧୯୯୭
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୯୮

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଲେଖକ
ଶିଶିର କୁମାର ସାହୁ

**ଶିଶିର କୁମାର ସାହୁ** (ଜନ୍ମ: ୧୧ ଜୁନ ୧୯୮୮; ଜନ୍ମସ୍ଥାନ: କେନ୍ଦୁଝର) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ଲେଖକ । ସେ *ଫର୍ଚ୍ଚା* (୨୦୧୭), *ଚରିତ୍ର* (୨୦୨୦), *ଫାଲଗୁନ ଚୈତ୍ର* (୨୦୨୩) ଭଳି କଥାଚିତ୍ର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ।

## ଜନ୍ମ, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
୧୯୮୮ ମସିହାର ଜୁନ ୧୧ ତାରିଖରେ ଶିଶିର କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ରେଙ୍ଗାଲି ପ୍ରକଳ୍ପ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ ହୋଇଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଫିଲ୍ମ ଓ ଟେଲିଭିଜନ ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ପେଷା 
୨୦୧୪ ମସିହାରେ, ସେ ଟିଭି ଧାରାବାହିକ *ସିମ୍ବିଧାନ: ଦି ମେକିଂ ଅଫ୍ ଦି କନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ* ଜରିଆରେ ଜଣେ ସହ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ, ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ଜଣାଶୁଣା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଆଶୁତୋଷ ଗୋୱାରିକରଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର *ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ*ରେ ସେ ସହ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ । *ମାଇଁ ସୁଇଟ୍ ହାଉସ୍‌ୱାଇଫ୍* (୨୦୨୩) ଆଦି ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଛି ।

### ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କଥାଚିତ୍ର 
* *ଫର୍ଚ୍ଚା*
* *ଚରିତ୍ର*
* *ଡାଲ୍‌ଚିନି*
* *ଫାଲଗୁନ ଚୈତ୍ର*
* *ମାଇଁ ସୁଇଟ୍ ହାଉସ୍‌ୱାଇଫ୍*

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ସଦାନନ୍ଦ ନାୟକ

**ସଦାନନ୍ଦ ନାୟକ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଓ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଲେଖକ । ସେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗରେ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କୃତି ଭିତରେ *ଲୋକଧର୍ମ ଓ ଲୋକସାହିତ୍ୟ* (୧୯୯୯) ଓ *ସ୍ୱର୍ଣ ଭାଷାମର୍ମ* (୨୦୨୨) ଅନ୍ୟତମ ।

୨୦୨୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଜଣେ ଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଯୌନ ଶୋଷଣ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା ଓ ସେ ଓଡ଼ିଶା ପୁଲିସଦ୍ୱାରା ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଶିକ୍ଷା 
ସେ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଡକ୍ଟରେଟ ଓ ୨୦୧୦ରେ ଡି.ଲିଟ. ସମ୍ମାନ ଲାଭକରିଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି 
ସେ ୧୯୯୭ରୁ ୨୦୨୩ ଯାଏ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଓଡ଼ିଆ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଭାଗରେ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଥିଲେ ।
* ''ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ନାଟକାବଳୀ

## ଆଧାର
ସଉରା ଭାଷା

**ସଉରା** (() ଅଷ୍ଟ୍ରୋ-ଏସୀୟ ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ଦକ୍ଷିଣ ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ଓ ମୁଖ୍ୟତଃ ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ସଉରା ଲୋକଙ୍କ କଥିତ । ସଉରାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସାହିତ୍ୟ କମ ରହିଥିବା ବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକକଥା ଏବଂ ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ିକୁ ଅଧିକାଂଶ ଜ୍ଞାନ ମୌଖିକ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି । ପୂର୍ବ ଭାରତର ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ପରି ଏହା ଯୁନେସ୍କୋଦ୍ୱାରା "ବିଲୁପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା" ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ | ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଆଇ. ଏମ. ଏଲ. ଆଇ.) ଅନୁସାରେ ଏହି ଭାଷା ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ।

## ବିତରଣ 
ସଉରା ବକ୍ତାମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗଞ୍ଜାମ, ଗଜପତି (କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୁମ୍ମା ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଗୁମ୍ମା ବ୍ଲକ), ରାୟଗଡ଼ା, କୋରାପୁଟ ଏବଂ ଫୁଲବାଣୀ ଜିଲ୍ଲାରେ ତଥା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ବକ୍ତାମାନେ ଉତ୍ତର ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ (ବିଜୟନଗରମ , ପାର୍ବତୀପୁରମ ମନ୍ୟମ ଏବଂ ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା)ରେ ରହନ୍ତି |

## ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରସାରଣ 
ଆଇରନବାଉଣ୍ଡ ଫିଲ୍ମସର ୨୦୦୮ ଆମେରିକୀୟ ବୃତ୍ତଚ୍ଚିତ୍ର *ଦି ଲିଙ୍ଗୁଇଷ୍ଟସ*ର ସଉରା ଅନ୍ୟତମ ବିଷୟ ଥିଲା । ସେଥିରେ ଦୁଇଜଣ ଭାଷାବିଜ୍ଞାନୀ ଅନେକ ମୃତପ୍ରାୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ଅଭିଲେଖ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।

## ଅଧିକ ପଠନ 
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016). "Sora". *Glottolog 2.7*. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History.
* Ramamurti, R. S. (1931). *A Manual of the Sora (Savara) Language. Delhi: Mittal Publication.*
* Veṅkaṭarāmamūrti, G. (1986). *Sora–English dictionary*. Delhi: Mittal Publication.

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Austroasiatic Languages: Munda and Mon–Khmer

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ବିପନ୍ନ ଭାଷାସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୁଣ୍ଡା ଭାଷାସମୂହ
ଆଜନ୍ମ ଜର୍ମାନ ମିଳିମିଳା ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ

**ଆଜନ୍ମ ଜର୍ମାନ ମିଳିମିଳା ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Congenital rubella syndrome/** **CRS** ) ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ରୁବେଲା ବା **ଜର୍ମାନ ମିଳିମିଳା**  ହେଲେ ଶିଶୁର ଜନ୍ମ ଦୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣହାନୀ ଓ ଜନ୍ମଗତ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ତୃଟି ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ସମସ୍ୟା ଯେପରିକି ମୋତିଆବିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଗ୍ଲୁକୋମା ହୋଇପାରେ । ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱତଃ ଗର୍ଭପାତ, ମୃତ ପ୍ରସବ, ଅଟିଜିମ୍ ଏବଂ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ହୋଇପାରେ । 

ଗର୍ଭଧାରଣର ୧୨ ସପ୍ତାହ ଗର୍ଭଧାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଯଦି ମା’ର ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ ତେବେ ବିପଦ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ହୁଏ । ଯଦି ୧୮ ସପ୍ତାହ ପରେ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ, ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ସମସ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ରୋଗରେ ରକ୍ତ, ପରିସ୍ରା କିମ୍ବା ନାକ ସ୍ୱାବ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ ।

ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରତିଷେଧ ପାଇଁ ରୁବେଲା ଟୀକାକରଣ କରାଯାଏ । ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଏହା ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଆମେରିକାରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରଳ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୨୦୦୫ ମସିହାରୁ ହାରାହାରି ବର୍ଷକୁ ଗୋଟିଏ ମାମଲା ହେବା ଦେଖାଯାଇଛି ।

## ଆଧାର
ବସନ୍ତ କିଶୋର ସାହୁ

**ବସନ୍ତ କିଶୋର ସାହୁ** (ଜନ୍ମ: ୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୫୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଗବେଷକ । ସେ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା *ଓସ୍ତ ପତର ପାନିଆ* ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ବସନ୍ତ କିଶୋର ଜଣେ ଗବେଷକ, ସଂଗ୍ରାହକ ଓ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ । ଓଡ଼ିଆରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାପ୍ତ ବସନ୍ତ ସୁନାବେଡ଼ାର ଏରୋନାଟିକ୍ସ କଲେଜରୁ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ସେବାନିବୃତ୍ତ । ୧୯୮୭ରୁ ସେ କୁସୁପୁରରୁ ପ୍ରକାଶିତ ବଗୁଲା ବଗୁଲୀ ପତ୍ରିକାର ସଂପାଦନା କରିଆସୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଲେଖାସବୁ ମନପବନ, ଶିଶୁଲେଖା, ମୀନାବଜାର ଆଦିରେ ପ୍ରକାଶିତ । ସେ ବନଫୁଲ ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ ସମ୍ପାଦକ, ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ଗବେଷଣା ପରିଷଦ]] ଭଦ୍ରକ, ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଓ ପାଠକ ସମ୍ମେଳନ, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା, ଓଡ଼ିଆ ଗବେଷକ ପରିଷଦ ଭଳି ଅନେକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ । ସେ 'ଓଡ଼ିଆ ମୌଖିକ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ' ଶୀର୍ଷକ ସନ୍ଦର୍ଭ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ପିଏଚ୍ ଡି ପାଇଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
### ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ 
* *ଫୁଲ ଆମେ ଫୁଲ* (୧୯୯୨)
* *ଓସ୍ତ ପତର ପାନିଆ*
* *ବିଲୁଆ ନନାର ବଣଭୋଜି*
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଚାହତ୍ ପାଣ୍ଡେ

**ଚାହତ୍ ମଣି ପାଣ୍ଡେ** ଜଣେ ଭାରତୀଯ଼ ଟେଲିଭିଜନ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଯିଏ ହମାରି ବାହୁ ସିଲ୍କ ପାଖୀ ପାରେଖ୍, ଦୁର୍ଗା-ମାତା କି ଛାଯ଼ାରେ ଦୁର୍ଗା ଅନେଜା ଏବଂ ନାଥରେ ମହୁଆ,କୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ମୁଖ୍ଯ଼ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନଯ଼ କରିଛନ୍ତି। ପାଣ୍ଡେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀଯ଼ ରିଆଲିଟି ସୋ 'ବିଗ୍ ବସ୍ ୧୮'ରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ପାଣ୍ଡେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଦାମୋହର ଚାନ୍ଦି ଚୋପ୍ରା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମା ହେଉଛନ୍ତି ଭବନା ପାଣ୍ଡେ। ସେ ଚାନ୍ଦି ଚୋପ୍ରା ପ ୫ ୍ଚମ ମାନ୍ୟତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ | ଛୋଟ ବେଳୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଜବଲପୁର ନାକର ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଦଶମ ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ଉଭୟ ଦାମୋ ଜିଲ୍ଲାର ଜେପିବି ସ୍କୁଲରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାନ୍ୟତା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ବାଲାଜୀ ଗ୍ରୁପ୍ ସହିତ ଇନ୍ଦୋରରେ ଅଭିନୟ ତାଲିମ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ କ୍ୟାରିୟର କରିବା ପାଇଁ ମୁମ୍ବାଇ ଯାଇଥିଲେ।

## ଟେଲିଭିଜନ ଶୋ 
* *ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ* 
* *ଆଇସି ଦେୱାଙ୍ଗି ଦେଖୀ ନାହି କାହି* 
* *ହୋଶିୟର୍*
* *କ୍ରାଇମ ପାଟ୍ରୋଲିଂ ସାଟାର୍କ*
* *ରାଧା କୃଷ୍ଣ*
* *ମହାକାଲୀ - ଆନ୍ଥ ହାଏ ଆରମ୍ବ ହ* 
* *ଟେନାଲି ରାମା*
* *ଇଣ୍ଡିଆ ଆଲର୍ଟ*
* *ଆଲାଦ୍ଦିନ - ନାମ ତୋ ସୁନା ହୋଗା*
* *ହାମାରି ବାହୁ ସିଲ୍କ*
* *ଲାଲ ଇଶ୍କ*
* *ଦ୍ୱାରକାଡିଶ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ - ସର୍ଭକାଲା ସାମ୍ପନ୍* 
* *ମେରେ ସାଇ - ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅର ସାବୁରୀ*
* *ଦୁର୍ଗା - ମାତା କି ଛାୟା* 
* *ଇଶ୍କ୍ ମେନ୍ କିଲ୍ ଦିଲ୍*
* *ନାଥ*
* *ବିଗ୍ ବସ୍ 18*

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଅଲେଖ ପ୍ରସାଦ ଦାସ

**ଅଲେଖ ପ୍ରସାଦ ଦାସ** (୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୦୨ - ୧୭ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ ଜୀବନର ଡାକ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ଅଲେଖ ପ୍ରସାଦ ଦାସ ୧୯୦୨ ଜାନୁଆରୀ ୮ରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲାଉଲଈ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୈଦ୍ୟକାଟେଣିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର କଳକଳାଠାରେ ବଡ଼ହୋଇଥିଲେ । ନବମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ୧୯୨୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୩ରେ ସେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିତ୍ୟାଗ ଇରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି କଟକର ସ୍ୱରାଜ ଆଶ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ହାତଲେଖା ପତ୍ରିକା *ସ୍ୱରାଜ* ପାଇଁ ଖବର ସଂଗ୍ରହ କରିବା ସହ ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ସଚେତନତା ଓ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ଚଳେଇଲେ । ସେତେବେଳେ ସେ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ରଙ୍କ ସହ ବଡ଼ମ୍ବାରେ ମିଶି କାର୍ଯ୍ୟକରିବା ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ପୁଲିସଦ୍ୱାରା ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ହରମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଫଳରେ ସେ ପୁଣି ଥରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଫେରିଯାଇ ମାଟ୍ରିକ୍ ଓ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଣ୍ଟରମିଡ଼ିଏଟ୍ ପାସକଲେ । ସ୍ନାତକରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାହା ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ପରେ ଭାରତ ସେବକ ସମିତି ପକ୍ଷରୁ ଦଳିତମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଚଳାଇଥିଲେ । ୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ଆଉଥରେ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ଜେଲରୁ ମୁକୁଳିବା ମାତ୍ରେ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । କିନ୍ତୁ ଢେଙ୍କାନାଳ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ବିଦ୍ରୋହରେ ଯୋଗଦେଇ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗ ନ ଦେଇ ବିଭିନ୍ନ ସମାଜ ସଂସ୍କାରମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । 

## ସାହିତ୍ୟ ରଚନା 
ସେ ଉଭୟ ଶିଶୁ ଓ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ଲେଖୁଥିଲେ । ସେ *ସ୍ନାତକ* ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ *ଜୀବନର ଡାକ* ପାଇଁ ସେ ୧୯୯୫ ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ସମକାଳୀନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅବସ୍ଥାର ବିବରଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜର ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକ *ସାତଟି ସଞ୍ଜଦୀପ* ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସମିତି ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
* *ଜୀବନର ଡାକ* (ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
* *ବାଇଆମଣି* (ଶିଶୁସାହିତ୍ୟ)
* *ଶ୍ରୀରାଧା ରସର ଧାରାଶ୍ରୀ* (କବିତା)
* *ସାତଟି ସଞ୍ଜଦୀପ*
* *ସରଳ ଓଡ଼ିଆ ଶ୍ରୀରାମଚରିତମାନସ*
* *ଶ୍ରୀମତ୍ ଭଗବତ୍ ଗୀତାର ଝଲକ*
* *ଅଭିମନ୍ୟୁ ବଧ* (କାବ୍ୟ)
* *ସୀତା ଅନୁଚନ୍ତା* (କାବ୍ୟ)
* *ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଦେବ* (କାବ୍ୟ)
* *କୋଣାର୍କ ଦର୍ଶନ*
* *ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ*
* *ଭକ୍ତ ମଧୁସୂଦନ*
* *ବୁଦ୍ଧ ଚରିତ*
* *ମାନସ ସପ୍ତକ*
* *କୁମାର ସମ୍ଭବ*
* *ଗୋସୁଆଁଳୀ*

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୫, ଆତ୍ମଜୀବନୀ *ଜୀବନର ଡାକ* ପାଇଁ)
* ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ସମିତି ସମ୍ମାନ (*ସାତଟି ସଞ୍ଜଦୀପ* ପାଇଁ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ରାସମୁସ୍ସେନ ମସ୍ତିସ୍କପ୍ରଦାହ

**ରାସମୁସ୍ସେନ ମସ୍ତିସ୍କପ୍ରଦାହ**  ହେଉଛି ଏକ ମସ୍ତିଷ୍କ ରୋଗ ଯାହା ଫଳରେ  ବାତ, ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶରେ ଦୁର୍ବଳତା ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ଅସୁବିଧା ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ବାତ ପ୍ରାୟ ସ୍ଥାନୀୟ, ବାରମ୍ବାର ଏବଂ ସାଂଘାତିକ ଅଟେ । ଏହା ସାଧାରଣତ ୮ରୁ ୧୨ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଖରାପ  ଦିଗକୁ ଯାଏ ଯାହା ପରେ ଏହା ସ୍ଥିର ହୋଇପାରେ ।

ରାସମୁସ୍ସେନ ମସ୍ତିସ୍କପ୍ରଦାହ ଏକ ବିରଳ ରୋଗ ଯାହା ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୨.୫ ନିୟୁତ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ହୋଇଥାଏ ।

## ଆଧାର
ରେଲି ଭାଷା

**ରେଲି** କିମ୍ବା **ରେଲ୍ଲି** ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା ବା ବୋଲି ଅଟେ । ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରେଲି ଲୋକମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଏହି ଭାଷା ମାନକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଠାରୁ ଆଂଶିକ ଅଲଗା । ୨୦୧୧ ମସିହାର ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ଏହି ଭାଷା ବା ବୋଲିର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୧୩,୦୦୦ ଅଟେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଫେଜୋଲିନେଟାଣ୍ଟ

**ଫେଜୋଲିନେଟାଣ୍ଟ**, **ଭେଜୋ** ଏହାର ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ, ହେଉଛି ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ଋତୁବନ୍ଦ କାରଣରୁ ହେଉଥିବା ଗରମ ଫ୍ଲାସ ବା ଆକସ୍ମିକ ପ୍ରଦାହର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଏହା ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ସାଂଘାତିକ ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।  ଏହା ପାଟିଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଏ |  ଏହାର ନିର୍ମାତା ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ୟୁରୋପରେ ଏହି ଔଷଧର ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଓଡ଼ିଆ ସଂଖ୍ୟା

**ଓଡ଼ିଆ ସଂଖ୍ୟା**, ଏହି ଲେଖାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହିନ୍ଦୁ-ଆରବୀ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଏହିଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

## କାର୍ଡ଼ିନାଲ ନମ୍ବର 
ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଆ କାର୍ଡିନାଲ ନମ୍ବର ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ଦର୍ଶାଯାଇଛି:

## ବୃହତ୍ତମ ସଂଖ୍ୟା
## ପୂରଣବାଚକ ସଂଖ୍ୟା
ନିମ୍ନଲିଖିଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣବାଚକ ସଂଖ୍ୟା ବା କ୍ରମସୂଚକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ:

## ଭଗ୍ନାଂଶ
୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୫୭ରେ ଦଶମିକିକରଣ ପରେ ଭଗ୍ନାଂଶ ଚିହ୍ନ ଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଣା ଅଟେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ଶ୍ରେଣୀ:ସଂଖ୍ୟା
ଶୁକ୍ରାଣୁନାଶକ

**ଶୁକ୍ରାଣୁନାଶକ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Spermicide**) ଏକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନିରୋଧକାରୀ ଯାହା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ପୂର୍ବରୁ ଯୋନୀପଥରେ ରଖାଯାଇଥାଏ । ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଗର୍ଭଧାରଣ ୨୧% କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘଟିଥାଏ, ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହି ହାର ପ୍ରାୟ ୧୬% ହୁଏ । କେତେକ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସକ୍ରିୟ ହେବାକୁ ୧୫ ମିନିଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରାୟ ଏକ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି । ଛଅ ଘଣ୍ଟା ପରେ ଡୁସ ବା ଜଳପ୍ରକ୍ଷେପ କରିବା  ଏବଂ ସମ୍ଭବତଃ ଗାଧୋଇବାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ହୋଇପାରେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୋକାନରେ ଉପଲବ୍ଧ ।

## ଆଧାର
ଆଶିଙ୍ଗ ଭାଷା

**ଆଶିଙ୍ଗ** ବା **ଆଶିଂ** ଏକ ଅଣ-ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ସିନୋ-ତିବେତାନ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହା ତିବ୍ବତୀୟ ସୀମା ନିକଟରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ସିଆଙ୍ଗ ନଦୀର ମୁଖ୍ୟ ଉପର ମୁଣ୍ଡରେ, ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମସିଂଠାରୁ ଉତ୍ତରରେ ଟୁଟିଂ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଥିତ ଭାଷା ଅଟେ, ଯାହାକି ବୋଧହୁଏ ତାନି ଶାଖାର ଏକ ଅଂଶ । ସବୁଠାରୁ ଜନବହୁଳ ଆଶିଙ୍ଗ ଭାଷାଭାଷୀ ବସ୍ତି ହେଉଛି ପାଙ୍ଗୋ ଓ ବୋମ୍‌ଡୋ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଆସାମ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ । ଏହି ଭାଷା ବ୍ୟବହର କରୁଥିବା ଜନସଂଖ୍ୟା ୧,୦୦୦ରୁ କମ୍ ଅଟେ । ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମଶାଳା ମାନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ତାନି ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଆସାମର ଭାଷାସମୂହ
ପେରିଅରବିଟାଲ ସେଲ୍ଲ୍ୟୁଲାଇଟିସ

**ପେରିଅରବିଟାଲ ସେଲ୍ଲ୍ୟୁଲାଇଟିସ**, ଯାହାକୁ **ପ୍ରିସେପ୍ଟାଲ** **ସେଲ୍ଲ୍ୟୁଲାଇଟିସ** ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ହେଉଛି ଆଖି ପତା ଓ ଅରବିଟାଲ ସେପ୍ଟମ ଆଗରେ ଥିବା ତନ୍ତୁମାନଙ୍କର ସଂକ୍ରମଣ ଅଟେ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆଖିପତାରେ ଦରଜ, ନାଲି ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଫୁଲିଯାଇଥାଏ ।  ଜ୍ୱର ସାଧାରଣତ କମ୍ ଥାଏ ।

ଏହା ସାଧାରଣତ ଆଖିର ଚର୍ମରେ ଏକ କ୍ଷତ ପରେ ଘଟିଥାଏ, ଯେପରିକି ସ୍କ୍ରାଚ୍ କିମ୍ବା କୀଟ କାମୁଡ଼ିବା ।  ଯଦି ମେଥିସିଲିନ ରେଜିସ୍ଟାଣ୍ଟ ସ୍ଟାଫିଲୋକୋକସ ଥାଏ ତେବେ କ୍ଲିଣ୍ଡାମାଇସିନ୍ କିମ୍ବା ଟ୍ରାଇମେଥୋପ୍ରିମ/ ସଲଫାମେଟୋକ୍ସାଜୋଲ ଯୋଗ କରାଯାଇପାରେ । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସାରେ ଏହା ଏକ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଉପଶମ ହେବା ଉଚିତ ।

ଅର୍ବିଟାଲ୍ ସେଲ୍ଲ୍ୟୁଲାଇଟିସ ତୁଳନାରେ ପେରିଅରବିଟାଲ ସେଲ୍ଲ୍ୟୁଲାଇଟିସ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସାଧାରଣ ରୋଗ ଅଟେ । ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପିଲାମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ପିଲାମାନଙ୍କର ଆଖି ଫୁଲାର ପ୍ରାୟ ୮୫% ଏହି ରୋଗର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ |  ଏହି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଆଖିର ଯେ କୌଣସି ଫୁଲାକୁ ବୁଝାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା କେବଳ ସଂକ୍ରମଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । 

## ଆଧାର
ଦୁଗ୍ଧସ୍ରାବ ଋତୁବନ୍ଦ

**ଦୁଗ୍ଧସ୍ରାବ ଋତୁବନ୍ଦ,** ଅନ୍ୟନାମ **ପ୍ରସବପର ବନ୍ଧ୍ୟାକରଣ,** କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବା ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅକ୍ଷମତା ହୁଏ । ଏହା ପ୍ରାୟ ୬ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରହେ ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ଥାଏ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫୬ ଦିନ ପ୍ରସବ ପରେ  ୨ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଦିନ ରକ୍ତସ୍ରାବ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥାଏ ।  ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ୨%ରୁ କମ୍ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ କି, ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର ହାର ପ୍ରାୟ ୨%ରୁ ୭.୫% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥାଏ ।  ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂକ୍ରମଣ ଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କରେ ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବହାର ସୁପାରିଶ ହୋଇନପାରେ । ଏହା ଯୌନ ସଂକ୍ରମଣରୁ କୌଣସି ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ଗୋନାଡୋଟ୍ରୋପିନ୍ ରିଲିଜ୍ ହରମୋନ୍ ହ୍ରାସ, ଲ୍ୟୁଟିନାଇଜିଂ ହରମୋନ୍ ଏବଂ ଫୋଲିକଲ୍ ଉତ୍ତେଜକ ହରମୋନ୍ ଯୋଗୁ ହ୍ରାସ ଟ୍ରିଗର ହୁଏ,  ଯାହା ଯୋଗୁ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।  ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ବ୍ୟବହାର ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍, ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ବୟସର ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୨୦୧୯ ସୁଦ୍ଧା ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଏକ ରୂପ ଭାବରେ ୦.୮%ରୁ କମ୍ ଅଟେ ।   ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ହେତୁ କିଛି ଲୋକ ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ବାଛନ୍ତି | 

## ଆଧାର
ମନ୍ମଥ-ମନୋଜ ସ୍ମାରକୀ

**ମନ୍ମଥ-ମନୋଜ ସ୍ମାରକୀ**, ସ୍ୱର୍ଗତ ମନ୍ମଥ ନାଥ ଦାସ ଓ ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ସ୍ମୃତି ସ୍ମାରକୀ । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଭୋଗରାଇ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶଙ୍ଖାରି ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ଏହି ସ୍ମାରକୀକୁ ୨୦୨୪ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖ ଦିନ ଲୋକାର୍ପଣ କରାଯାଇଥିଲା ।

thumb|ମନ୍ମଥ-ମନୋଜ ସ୍ମାରକୀ

ଏହି ସ୍ମାରକୀଟି ମନ୍ମଥ ଓ ମନୋଜଙ୍କ ନିଜ ପୈତୃକ ଘରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି । ନିର୍ମାଣରେ ୧୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ମନ୍ମଥ ଓ ମନୋଜଙ୍କ ପରିବାର ତରଫରୁ ୩.୫୫ ଏକର ଜମି ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହି ସ୍ମାରକୀରେ ମନୋଜ ଓ ମନ୍ମଥଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ କୃତି, ସେମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ପାଇଥିବା ସମ୍ମାନ ଆଦି ସଜା ହୋଇ ରହିଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ
ଅତ୍ୟଧିକ ଔଷଧ ସେବନ ଜନିତ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା

**ଅତ୍ୟଧିକ ଔଷଧ ସେବନ ଜନିତ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା** ( **MOH** ), ଯାହାକି **ପୁନର୍ବାର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା** ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ହେଉଛି ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଔଷଧ ସେବନ ହେତୁ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସମଗ୍ର ମୁଣ୍ଡକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିପାରେ । ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧାର ଆରମ୍ଭ ମାସରୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାରେ ଉଦ୍‌ବେଗ କିମ୍ବା ଉଦାସୀନତା ହୋଇପାରେ । ଔଷଧର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରୁ ଜଟିଳତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ ।

ଅଧକପାଳି କିମ୍ବା ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରେ ସାଧାରଣତଃ ଅତ୍ୟଧିକ ତୀବ୍ର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାରୁ ମୁକ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏଥିରେ ଜଡିତ ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଟ୍ରିପଟାନ୍ସ, ଓପିଓଏଡ୍ ଏବଂ ବାର୍ବିଚୁରେଟ ; ଯଦିଓ, ଏହା ନନଷ୍ଟେରଏଡାଲ ଆଣ୍ଟି-ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରି ଔଷଧ କିମ୍ବା ପାରାସେଟାମୋଲ (ଏସିଟାମିନୋଫେନ୍) ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପଦ କାରକ ହେଉଛି ଧୂମପାନ । ପ୍ରଭାବିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରତି ମାସରେ ଅତି କମରେ ୧୫ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଦିନ ଥାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣକୁ ବାଦ ଦେବା ପରେ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । 

ଚିକିତ୍ସାରେ ପ୍ରତିଷେଧକ ଔଷଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସହିତ ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ଔଷଧ ସେବନକୁ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ବନ୍ଦ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପ୍ରତିଷେଧକ ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଟୋପିରାମେଟ, ଭାଲପ୍ରୋଏଟ, କିମ୍ବା ସିଜିଆରପି (CGRP) ରିସେପ୍ଟର ଆଣ୍ଟାଗୋନାଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ପରାମର୍ଶ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସାରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି ।

ଔଷଧର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର ଜନି ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ପ୍ରାୟ ୧-୨% ବୟସ୍କଙ୍କୁ (୫୦ରୁ ୧୦୦ ନିୟୁତ ଲୋକ) ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ |  ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମହିଳାମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ସ୍ଥାୟୀ ଦୈନିକ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର (CDH) ପ୍ରାୟ ୭୦% ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇପାରେ । ଏହାକୁ ପ୍ରଥମେ ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଗିରୀଶବାଳା ମହାନ୍ତି

**ଗିରୀଶବାଳା ମହାନ୍ତି** (ଜନ୍ମ: ୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାବନ୍ଧିକା, ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ବଜ୍ଞାନ ଲେଖିକା । 

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ଗିରୀଶବାଳା ୧୯୩୭ରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୬ରେ ମନୋବିଜ୍ଞାନରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ, ୧୯୫୮ରେ ପାଟନା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ୧୯୭୩ରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍ ଡି କରିଥିଲେ । ୧୯୫୯ରେ ଅଧ୍ୟାପନାରେ ଯୋଗଦେଇ ସେ ରେଭେନସା, ଏମ୍ ସି କଲେଜ, ଶୈଳବାଳା କଲେଜ, ଜି ଏମ୍ କଲେଜ ଆଦିରେ ଦୀର୍ଘ ୨୭ ବର୍ଷ ଅଧ୍ୟାପନା କରିବା ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଟେକ୍ସଟ ବୁକ୍ସ ବ୍ୟୁରୋ ଡାଇରେକ୍ଟର (୧୯୮୬-୮୮), ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ଚେୟାରମ୍ୟାନ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (୧୯୮୮-୯୦), ଏଲିମେଣ୍ଟାରୀ ଏଜୁକେସନର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (୧୯୯୦-୯୨), ଓଡ଼ଶା ଷ୍ଟାଫ୍ ସିଲେକ୍ସନ କମିସନର ସଭ୍ୟ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୯ରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ଏତଦ୍ ବ୍ୟତୀତ ଓଡ଼ିଶା ମନୋବିଜ୍ଞାନ ସଂଘର ସଭାନେତ୍ରୀ, ଭାରତୀୟ ବଜ୍ଞାନ ସଂଘର ସଭ୍ୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ମନୋବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବହୁ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ।
### ରଚନାବଳୀ 
* *ଶିଶୁର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ତ୍ୱର ବିକାଶ* (୧୯୯୯)
* *କର୍ମଜୀବୀ ମହିଳାଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଓ ସମାଧାନ* (୨୦୦୦)
* *କେମିତି ସାମନା କରିବା : ସାକ୍ଷାତକାର ଓ ଚୟନ* (୨୦୦୦)
* *ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧାର ଆତ୍ମକାହାଣୀ* (୨୦୨୪, ଆତ୍ମଜୀବନୀ)
* *ବିକାଶ ମନୋବିଜ୍ଞାନ*
* *ଔଦ୍ୟୋଗିକ ମନୋବିଜ୍ଞାନ*
* *ଶିଶୁ ମନୋବିଜ୍ଞାନ*
* *ବିକାଶ ପଥେ ଶିଶୁ*
* *ସାଧାରଣ ମନୋବିଜ୍ଞାନ*
* *ଶିଶୁ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ*
* *ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଓ ସମାଧାନ
### ଇଂରାଜୀ 
**Textbook of ISC Psychology Class 11 & 12
* Industrial Psychology and Organisation Behaviour 
* *Social Psychology
* *Textbook of Psychology
* *Basic Development Processes Theory & Practice
* *Processes of Human Empowerment Theory & Practical 
* *Foundations of Educational Psychology Theory & Practical
* *Foundations of Social Psychology
* *A Textbook of Educational Psychology UG & PG
* *Counselling Psychology
* *Contemporary Applied Psychology Odisha
* *Positive Psychology - Road to Happiness & Wellbeing Theory & Practicals
* *Foundations of General Psychology
* *Psychopathology Theory & Practical
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ମହିଳା ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ

**ମହିଳା ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମହିଳା** ଗର୍ଭବତୀ ହେବାକୁ କିମ୍ବା ରହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ ବା ଅନୁର୍ବର ଥାଏ । ଏହା ପ୍ରାୟ ୩୭% ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଅନ୍ୟ ୮% ପୁରୁଷ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ଏବଂ ୩୫% ଉଭୟ କାରଣରୁ ହୁଏ ।

ସାଧାରଣ କାରକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ପ୍ରାଥମିକ ଡିମ୍ବାଶୟ  ଅଭାବ (POI), ପଲିସିଷ୍ଟିକ୍ ଓଭାରି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (PCOS), କିମ୍ବା ଥାଇରଏଡ୍ ରୋଗ ହେତୁ ଡିମ୍ବଦାନ (୨୫%) ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ (୧୫%), ଅବରୋଧିତ ଫଲୋପିଆନ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ (୧୧%) ଯେପରିକି ଯୌନ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ କିମ୍ବା ଅସୁରକ୍ଷିତ ଗର୍ଭପାତ ଯୋଗୁ, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରୋଲାକ୍ଟିନ୍ ସ୍ତର (୭%), ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ସମସ୍ୟା, ଫାଇବ୍ରଏଡ୍, ମୋଟାପଣ, ଜେନେଟିକ୍ ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଅଟୋମ୍ୟୁମ୍ୟୁନ ବ୍ୟାଧି ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପଦ କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଧୂମପାନ, ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ ଶାରୀରିକ କିମ୍ବା ଭାବଗତ ଚାପ । ୩୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ମହିଳାମାନଙ୍କରେ ଛଅ ମାସର ଚେଷ୍ଟା ପରେ କିମ୍ବା  ଏକ ବର୍ଷର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ପରେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବା କିମ୍ବା ରହିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନ ହେଲେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ ।

ଚିକିତ୍ସାରେ ଔଷଧ, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର, କୃତ୍ରିମ ପ୍ରଜନନ କିମ୍ବା ସହାୟକ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଦିଆଯାଇପାରେ ।  ୩୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧୦%ରୁ କମ୍ ଥିବାବେଳେ ୩୫ରୁ ୪୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୨୫% ହାର ଏବଂ ୪୦ରୁ ୪୪ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୩୦% ହାରରେ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ହୋଇପାରେ । ଏହା ଯୋଗୁ ସାମାଜିକ କଳଙ୍କ ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ହୋଇପାରେ । ଏକ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ମହିଳାଙ୍କୁ  ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ପାଇଁ ଦାୟୀ କରାଯାଇପାରେ କିମ୍ବା ଏହାର କାରଣ ତାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନ ହୋଇପାରେ । ଚିକିତ୍ସା ମହଙ୍ଗା ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ । 

## ଆଧାର
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରୀ କୋଙ୍କଣୀ

**ମହାରାଷ୍ଟ୍ରୀ କୋଙ୍କଣୀ** ବା **କୋଙ୍କଣ ମରାଠୀ**, କୋଙ୍କଣ ଅଞ୍ଚଳର କୋଙ୍କଣ ଡିଭିଜନରେ କଥିତ କୋଙ୍କଣୀ ଉପଭାଷାର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଟେ । ଉପନିବେଶବାଦୀ ଯୁଗର ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ଭାଷାବିତ୍ ଜର୍ଜ ଆବ୍ରାହମ ଗ୍ରିୟର୍ସନ ଏହି ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ମରାଠୀର କୋଙ୍କଣ ମାନକ ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ ।

ଯେହେତୁ ଗୋଆନ୍ କୋଙ୍କଣୀ ଏବଂ କାନାରା କୋଙ୍କଣୀର ଭାଷାଭାଷୀମାନେ, ଯାହାକି କୋଙ୍କଣୀ ଉପଭାଷାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୂହ ଅଟେ, ସେମାନଙ୍କ ଭାଷାକୁ କେବଳ "କୋଙ୍କଣୀ" ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧିତ କରନ୍ତି, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ କୋଙ୍କଣୀ ପ୍ରାୟତଃ ଭୁଲବଶତଃ ଏହି ଉପଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:କୋଙ୍କଣୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ମରାଠୀ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଭାନୁମତୀ ସାହୁ

**ଭାନୁମତୀ ସାହୁ** (ଜନ୍ମ: ୨୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବୀ, ଗାଳ୍ପିକା ଓ ଔପନ୍ୟାସିକା । ସେ *ବାଘର ପଞ୍ଝା* ଉପନ୍ୟାସ ପାଇଁ ୨୦୧୬ରେ କଳିଙ୍ଗ ପୁସ୍ତକ ମେଳା ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ଭାନୁମତୀ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓଡ଼ଗାଁଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଇତିହାସରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଦୈନିକ ଧ୍ୱନି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିରେ ତାଙ୍କର ଏଡ଼ସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ *ମାୟା* ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଶିଶୁ କିଶୋର ବିଜ୍ଞାନ ଗଳ୍ପ ପୁସ୍ତକ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା । ସେ ପ୍ରଫେସର ଅରୁଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
### କବିତା 
* *ଉଦବେଳିତ ତରଙ୍ଗ ୨୦୦୮
* *ବିଷକନ୍ୟା ୨୦୧୬
* *ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣା ୨୦୨୫*
### ଉପନ୍ୟାସ 
* *ମାୟା ୨୦୦୨
* *ମରୁଭୂମିର ଶୋଷ ୨୦୦୬
* *ଧୂମାୟିତ ଧରିତ୍ରୀ ୨୦୧୪
* *ବାଘର ପଞ୍ଝା ୨୦୧୫
* *ନିର୍ବାସନ ୨୦୧୬
* *ବିଷଣ୍ଣ ବୈଶାଖ ୨୦୧୬
* *ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣା ୨୦୧୭
* *ପଦ୍ମାଳୟା ପ୍ୟଲେସ୍ ୨୦୧୭
* *ମୀରା ମାଇଁ ୨୦୧୮
* *ନୀଳ ଜହ୍ନ ୨୦୧୯
* *ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ୨୦୨୧
* *ରକ୍ତ ତର୍ପଣ ୨୦୨୨
* *ତଥାପି ଶୂନ୍ୟତା ୨୦୨୨
* *ଅମୁହାଁ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ୨୦୨୨
* *ଆରୋହଣ ୨୦୧୧
* *ପଞ୍ଚପର୍ଣ୍ଣା ୨୦୧୭
* *ମୁଁ ବି କର୍ଣ୍ଣ ୨୦୨୩
* *ରାଣୀ ମହଲ ୨୦୨୩
* *ସମୟର ଚୋରାବାଲିରେ ୨୦୨୩
* *ସରୋଗେଟ୍ ମଦର ୨୦୨୪
* *ସଦାନନ୍ଦର ପୃଥିବୀ* ୨୦୨୪
### ଗଳ୍ପ 
* *ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱର ୨୦୦୨
* *ଯେ ମନ ଉଡ଼େ ଯେତେ ଦୂର ୨୦୦୬
* ''ଜୟନ୍ତ, ତୋ ମା' ଜିତିଯାଇଛି ୨୦୦୭
* *ଅଜଣା ଠିକଣା ୨୦୦୮
* *ତର୍ପଣ ୨୦୧୧
* *ଧୂମକେତୁର ଶୋଷ ୨୦୧୪
* *ଅଜ୍ଞାତବାସ ୨୦୧୪
* *ଛଞ୍ଚାଣର ଆଖି ୨୦୧୪
* *ଲଜ୍ଜା ୨୦୧୫
* *ରୁଦ୍ଧଦ୍ୱାରର ଶବ୍ଦ ୨୦୧୬
* *ଶୂନ୍ୟ ଭାବନା ୨୦୧୭
* *ସନ୍ନ୍ୟାସିନୀ ୨୦୧୮
* *ଜୀବନ ବଗିଚାରେ ୨୦୧୯
* *ସୁମିତ୍ରାର କାନ୍ଦ ୨୦୨୦
* *ଅଦୃଶ୍ୟ ଆଖି ୨୦୨୦
* *ମୁଠାଏ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ୨୦୨୧
* *ଛାୟା ବଳୟ ୨୦୨୨
* *ଅୟମାରମ୍ଭ ୨୦୨୩
* *ଭଲ ପାଇବାର ରଙ୍ଗ ୨୦୨୪
* *ପ୍ରିୟା* 
* *କଥା ଦେଇଛି ମୃତ୍ୟୁକୁ* ୨୦୨୫
### ବିଜ୍ଞାନ 
* *ଫଳ ଖାଇବା ସୁସ୍ଥ ରହିବା (ସହ ଲେଖିକା) ୨୦୨୩
* *ଜହ୍ନମାମୁଁ ଓ ମଙ୍ଗଳ ମାଉସୀ ୨୦୨୩

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଓଡ଼ିଶା ମହିଳା ସାମ୍ବାଦିକା ସଂଘଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମାନ ୨୦୦୨
* ଶ୍ୱେତ ସଂକେତ ଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୮
* ସୁଧନ୍ୟା ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ ୨୦୧୮
* ଓଡ଼ିଶା ଲେଖିକା ସଂସଦ ପକ୍ଷରୁ 'ସୁଧାଂଶୁବାଳା ପଣ୍ଡା ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ
* କଳିଙ୍ଗ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୬ *ବାଘର ପଞ୍ଝା* ପାଇଁ 
* ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର, ୨୦୨୪ *ସଦାନନ୍ଦର ପୃଥିବୀ* ପାଇଁ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ: ୧୯୬୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ: ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ: କଳିଙ୍ଗ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର
ଶ୍ରେଣୀ: ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ: ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର
ସର୍ବଙ୍ଗ ଭାଷା

**ସର୍ବଙ୍ଗ ଭାଷା** ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ମଣିପୁରରେ କଥିତ ଏକ ନିକଟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ଚୀନ-ତିବ୍ଦତୀୟ ଭାଷା । ଯଦିଓ ବକ୍ତାମାନେ ଜାତିଗତ ଭାବରେ ଟାଙ୍ଗଖୁଲ ଅଟନ୍ତି, ଏହା ଏକ ଅଣ-ଟାଙ୍ଗଖୁଲିକ୍ କୁକି-ଚୀନ ଭାଷା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ, କାରଣ ଏହା ବ୍ରାଉନ୍ (୧୮୩୭)ରେ 'ସାଉଥ୍ ଟାଙ୍ଗଖୁଲ୍' ନାମରେ ପରିଚିତ ଭାଷା ସହିତ ଦୃଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ଦର୍ଶାଏ, ଯାହା ଜାତିଗତ ଟାଙ୍ଗଖୁଲ‌ଦ୍ୱାରା କହୁଥିବା ଏକ ଅଣ-ଟାଙ୍ଗଖୁଲିକ୍ ଭାଷା ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ମଣିପୁରର ଉଖରୁଲ ଜିଲ୍ଲାର ସୋରବୁଙ୍ଗ ଗାଁର ପ୍ରାୟ ୩୦୦ ଲୋକ ସର୍ବଙ୍ଗ ଭାଷାରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି । ସର୍ବଙ୍ଗ ଭାଷାଭାଷୀମାନେ ନିଜକୁ ଜାତିଗତ ଟାଙ୍ଗଖୁଲ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି । ନିକଟସ୍ଥ ତୁସୋମ ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଭାଷା ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଟାଙ୍ଗଖୁଲିକ୍ ଅଟେ । ଆଖପାଖ ଗ୍ରାମରେ କୁକି (ଥାଡ଼ୁ) ଓ ମାରିଙ୍ଗ ଲୋକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାଷାରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 
* 
*