ସେଣ୍ଟିନେଲି ଜନଜାତି

**ସେଣ୍ଟିନେଲି ଜନଜାତି** ବା **ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଜନଜାତି** ବା **ସେଣ୍ଟିନେଲୀୟ** (ଇଂରାଜୀରେ **Sentinelese**, **Sentineli** ଓ **North Sentinel Islanders** ଭାବେ ପରିଚିତ) ଭାରତରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଉତ୍ତର ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଦ୍ୱୀପରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକ ଆଦିମ ଜନଜାତିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଆଧୁନିକ ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିନଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଆଦିମ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେ ଅନ୍ୟତମ । ଆଣ୍ଡାମାନର ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନେ ଏକ “ଅନୁସୂଚୀତ ଜନଜାତି” ଓ ଏମାନଙ୍କ ଜନଜାତିର ସ୍ଥିତି ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି ।

ମହା ଆଣ୍ଡାମାନୀ, ଜାରୱା, ଓଂଗେ, ଶୋମ୍ପେନ୍, ନିକୋବରୀ ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲି ହେଉଛନ୍ତି ଆଣ୍ଡାମାନ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ୬ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନୀୟ ଜାତି । ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନେ ବାହ୍ୟ ସମାଜର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ବାହ୍ୟ ସମାଜରୁ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱୀପକୁ ଆସିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟାକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଓ ଅତୀତରେ ବହୁ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ନେଇଛନ୍ତି ।

୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ଉତ୍ତର ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଦ୍ୱୀପକୁ ଏକ ଜନଜାତି ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ରୂପେ ଘୋଷିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର ୩ ମାଇଲ୍ (୪.୮ କିଲୋମିଟର୍) ପରିଧି ମଧ୍ୟକୁ ଯିବା ନିଷିଦ୍ଧ । ବାହାରୁ କେହି ଏହା ନିକଟକୁ ନ ଆସିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତର ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଦ୍ୱୀପକୁ ଅନେକ ବନ୍ଧୁକଧାରୀ ପ୍ରହରୀ ଜଗି ରଖିଥାନ୍ତି । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଫଟୋଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧାଦେଶ ରହିଛି । 

ଏହି ଜନଜାତିର ସର୍ବମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଅଜଣା । କେହି କେହି ଏମାନଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୫ରୁ ୫୦୦ ମଧ୍ୟରେ ଥିବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରନ୍ତି । ତେବେ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୫୦-୨୦୦ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । 

## ବିବରଣୀ 
### ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ସେଣ୍ଟିନେଲି ଜନଜାତି ଆଣ୍ଡାମାନ ଦ୍ୱୀପର ଉତ୍ତର ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଦ୍ୱୀପରେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଭାରତଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶାସିତ । ଦକ୍ଷିଣ ଆଣ୍ଡାମାନ ଦ୍ୱୀପର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ପଟକୁ ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଦ୍ୱୀପ ରହିଛି । ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜଧାନୀ ପୋର୍ଟ ବ୍ଲେୟରଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପ୍ରାୟ ୬୪ କିଲୋମିଟର୍ ଦୂରରେ ସେଣ୍ଟିନେଲ୍ ଦ୍ୱୀପର ଅବସ୍ଥିତି । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱୀପକୁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଚାରିପଟୁ ଘେରା ଯାଇ ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ଏମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ୫’୩”ରୁ ୫’୫” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ । ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ବର୍ଣ୍ଣ ଚିକ୍କଣିଆ କୃଷ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ ସାମାନ୍ୟ ଭାବେ ବିକଶିତ । ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମେଦବହୁଳତା ପ୍ରାୟ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା ବରଂ ସୁଗଠିତ ମାଂସପେଶୀ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।

### ଜନସଂଖ୍ୟା 
ସେଣ୍ଟିନେଲିଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରାଯାଇନାହିଁ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ମାନବବିଜ୍ଞାନ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଜନଜାତିଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ପର୍କିତ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୧୦୦ରୁ ୧୫୦ ମଧ୍ୟରେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା । ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣ କିଛି ଦିନ ଧରି ଦ୍ୱୀପରୁ ସାମାନ୍ୟ ଦୂରରେ ରହି କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ସଠିକ ସଂଖ୍ୟା ବୋଲି କହିହେବ ନାହିଁ । ୨୦୦୪ ମସିହାର ସୁନାମି ପରେ ୨୦୦୪ ଓ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୩୨ ଓ ୧୩ ଜଣ ସେଣ୍ଟିନେଲିଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ଦ୍ୱୀପର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରୁ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ୬ ଜଣ ମହିଳା, ୭ ଜଣ ପୁରୁଷ (ପ୍ରାୟ ୪୦ ବର୍ଷରୁ କମ୍) ଏବଂ ୩ଟି ଶିଶୁ (ପ୍ରାୟ ୪ ବର୍ଷରୁ କମ୍) ଦେଖାଯାଇଥିଲେ ।

### ପ୍ରଥା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ 
ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନେ ଶିକାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଜିନିଷ ସଂଗ୍ରହ କରି ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି । ପକ୍ଷୀ ବା ଗଛ ଉପରର ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଶିକାର ପାଇଁ ଏମାନେ ଧନୁତୀର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ପଙ୍କରେ କଙ୍କଡ଼ା, ଶାମୁକା ଜାତୀୟ ଜୀବଙ୍କୁ ବା ଅନ୍ୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବଙ୍କୁ ଧରିବା କିମ୍ବା ମାରିବା ପାଇଁ ଏମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ କରନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ବସତି ସ୍ଥାନ ନିକଟରେ ବହୁ ପୋଡ଼ା ଶାମୁକା ଖୋଳପା ପଡ଼ିରହିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଓ ଏଥିରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ଏମାନେ ଗେଣ୍ଡା, ଶାମୁକା, ଶଙ୍ଖ ପ୍ରଭୃତି ଅଧିକ ଖାଇଥାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ବା ଖୋଦିତ କରିବାର ପ୍ରଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଉଭୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଡଙ୍ଗା ଏକା ପ୍ରକାରର ପଦ୍ଧତିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ସମସ୍ତ ଆଣ୍ଡାମାନୀ ଜନଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଓଂଗେ ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲି ହିଁ ଡଙ୍ଗା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି । ଓଂଗେମାନେ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନଙ୍କୁ "ଚାଂକୁ-ଆଟେ" ବୋଲି କୁହନ୍ତି । ଜାରୱା ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ସମାନତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଜାରୱା ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନଙ୍କ ଧନୁର ସଜ୍ଜା ଏକ ପ୍ରକାରର ଯାହା ଓଂଗେମାନଙ୍କ ଧନୁଠାରୁ ଭିନ୍ନ । ଉଭୟ ଜାରୱା ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନେ ଭୂମିରେ ଶୋଉଥିବା ବେଳେ ଓଂଗେମାନେ ଏକ ଜଗତି ବା ସାମାନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ପୀଠ ଉପରେ ଶୁଅନ୍ତି । ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନଙ୍କ ତୀରର ଅଗ ଧାତବ, ବଡ଼ ଓ କୋଡ଼ିକୋଦାଳ ପରି ଆକାରର, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଆଣ୍ଡାମାନୀ ଜନଜାତି ଏପରି ଓଜନିଆ ତୀର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଚାରୋଟି କାଠ ଖମ୍ବ ଉପରେ ପତ୍ର-ବାହୁଙ୍ଗା ଛାତବିଶିଷ୍ଟ ଛୋଟ ଅସ୍ଥାୟୀ କୁଡ଼ିଆ ଘରେ ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନେ ରହନ୍ତି । ଧାତୁରୁ ଉପକରଣ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିବାର ଅନୁଭବ ରହିଥିବାରୁ ଏମାନେ ଧାତବ ପଦାର୍ଥର ମୂଲ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି । ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ନ୍ୟାସନାଲ ଜିଓଗ୍ରାଫିକ୍ ସୋସାଇଟିର ଲୋକମାନେ ଛାଡ଼ିଯାଇଥିବା ଆଲୁମିନିୟମ୍ ବାସନକୁସନ ନେଇ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ସେଣ୍ଟିନେଲିମାନେ ମୃତ ବଂଶଧରଙ୍କ ମାଢ଼ିହାଡ଼ ପିନ୍ଧିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଜାରୱା ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲି ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକେ ଅପରର ଭାଷା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଓ ଅନୁସୂଚୀତ ଜନଜାତି ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିବା ସେଣ୍ଟିନେଲି ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଆଣ୍ଡାମାନୀ ଲୋକଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାନ୍ତି । 

ମହା ଆଣ୍ଡାମାନୀ, ଜାରୱା, ଓଂଗେ, ଶୋମ୍ପେନ୍, ନିକୋବରୀ ଓ ସେଣ୍ଟିନେଲି – ଏହି ୬ ଜାତି ବା ଜନଜାତି ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ଆଦିମ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ।

## ଆଧାର 
## ପୁସ୍ତକ ଆଧାର 
* 
* 
* 

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍ 
* Video "SENTINELESE : World's Most Isolated Tribe", includes clips of friendly contact by the Anthropological Survey of India as well as another clip of National Geographic crew's attempt at contact being rebuffed by the Sentinelese
* "Leave the Sentinelese alone, an interview with the T N Pandit of Anthropological Survey of India
* Madhumala Chattopadhyay: An Anthropologist's Moment of Truth, discusses first friendly contact with Sentinelese
* Administration in India's Andaman and Nicobar Islands has finally decided upon a policy of minimal interference
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁସୂଚୀତ ଜନଜାତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଆଣ୍ଡମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ