ଜର୍ମାନୀ

**ଜର୍ମାନୀ** (ଆଧିକାରିକ ରୂପେ **ସଂଘୀୟ ଜର୍ମାନୀ ଗଣରାଜ୍ୟ**) ପଶ୍ଚିମ-ମଧ୍ୟ ଇଉରୋପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସଂଘୀୟ ସଂସଦୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର । ୧୬ ଗୋଟି ରାଜ୍ୟକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଜର୍ମାନୀର ରାଜଧାନୀ ଓ ସର୍ବବୃହତ୍ ସହର ହେଉଛି ବର୍ଲିନ । ଜର୍ମାନୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୩୫୭,୦୨୧ କର୍ଗ କି.ମି ଓ ଜଳବାୟୁ ସମଶୀତୋଷ୍ଣ । ୮ କୋଟି ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ଜର୍ମାନୀ ଇଉରୋପୀୟ ସଂଘର ସବୁଠୁ ଜନବହୁଳ ରାଷ୍ଟ୍ର । ଏହା ଇଉରୋପର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତି ।

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଜର୍ମାନିକ୍ ଜନଜାତିର ଲୋକେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଇତ୍ତର ଜର୍ମାନୀ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସ୍କାଣ୍ଡିନେଭିୟା ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ ରୋମାନମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ଦେଇଥିଲେ ଜର୍ମାନିୟା । ରୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅଧଃପତନ ବେଳେ ଏହି ଜନଜାତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରି ଅର୍ଦ୍ଧାଧିକ ଇଉରୋପକୁ ଆୟତ୍ତ କରିଥିଲେ । ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ Holy Roman Empireରେ ସେମାନେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋ‍ଇଥିଲା । ନେପୋଲିୟନଙ୍କ ଅଧୀନସ୍ଥ ହେବା ପରେ ଜର୍ମାନ ସଂଘ ଗଠିତ ହେଲା ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଜର୍ମାନ ଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳର ଐକୀକରଣ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଲା । ପ୍ରୁସିଆ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୮୭୧ରେ ଅଧିକାଂଶ ଜର୍ମାନ ଅଞ୍ଚଳ ସଂଗଠିତ ହୋ‍ଇଥିଲେ ।

୧୯୧୮-୧୯ର ଜର୍ମାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀର ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପରେ ଜର୍ମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବଦଳରେ ସଂସଦୀୟ ୱାଇମାର ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା । ଯଦିଚ ଜର୍ମାନୀ ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲା, ଦେଶରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଆର୍ଥିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଯାହା Great Depression ସମୟରେ ଆହୁରି ବିକୃତ ରୂପ ନେଇଥିଲା ଏବଂ ଭାର୍ସାଇଲ୍ ସନ୍ଧିରେ ଜର୍ମାନୀର ଅପମାନ ଦେଶରେ ଅତିଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା । ୧୯୩୩ରେ ଜର୍ମାନୀରେ ତୃତୀୟ ରାଇଖ ବା ନାଜି ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଯାହା ସମୟକ୍ରମେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଓ Holocaustର କାରଣ ହୋ‍ଇଥିଲା । ୧୯୪୫ରେ ଜର୍ମାନୀର ପତନ ପରେ ମିତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଜର୍ମାନୀ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନୀରେ ବିଭାଜିତ ହେଲା । ୧୯୯୦ରେ ବର୍ଲିନ କାନ୍ଥ ଭଗ୍ନ ହେବା ପରେ ଜର୍ମାନୀର ପୁନଃଐକୀକରଣ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।

ଜର୍ମାନୀ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବମୋଟ ଆନ୍ତରିକ ଉତ୍ପାଦ (GDP) ଅନୁସାରେ ଚତୁର୍ଥ ଓ କ୍ରୟ ଶକ୍ତି ସମତା (PPP) ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ବବୃହତ୍ ରାଷ୍ଟ୍ର । ଆମଦାନୀ ଓ ରପ୍ତାନୀ ଉଭୟରେ ଜର୍ମାନୀର ସ୍ଥାନ ପଥିବୀରେ ତୃତୀୟ । ଜର୍ମାନୀ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଓ ଏଠାରେ ଜୀବନ-ସ୍ତର (Standard of Living) ବେଶ୍ ଉଚ୍ଚ । ଜର୍ମାନୀ ଅନେକ ଦାର୍ଶନିକ, କଳାକାର, ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଉଦ୍ଭାବକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି । ଜର୍ମାନୀ ଏକ ବୃହତ୍ ଶକ୍ତି ଓ ଇଉରୋପୀୟ ସଂଘ ଛଡା ଜାତିସଂଘ, ନାଟୋ, ଜି ୮, ଜି ୨୦, OECD ଏବଂ ଇଉରୋପୀୟ କାଉନ୍ସିଲର ସଦସ୍ୟ ।

## ଭୂଗୋଳ 
ଜର୍ମାନୀ ପଶ୍ଚିମ-ମଧ୍ୟ ଇଉରୋପରେ ୪୭°ରୁ ୫୫° ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଏବଂ ୫°ରୁ ୧୬°ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଡେନମାର୍କ, ପୂର୍ବରେ ପୋଲାଣ୍ଡ ଓ ଚେକ୍ ଗଣରାଜ୍ୟ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ ଓ ସ୍ୱିଜରଲାଣ୍ଡ, ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ଲକ୍ସେମବର୍ଗ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ବେଲ୍‍ଜିୟମ ଓ ନେଦରଲାଣ୍ଡ ରହିଛି । ଜର୍ମାନୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୩୫୭,୦୨୧ ବର୍ଗ କି.ମି ଯେଉଁଥିରୁ ୩୪୯,୨୨୩ ବର୍ଗ କି.ମି ସ୍ଥଳଭାଗ ଓ ୭୭୯୮ ବର୍ଗ କି.ମି ଜଳଭାଗ । କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଅନୁସାରେ ଏହା ଇଉରୋପର ସପ୍ତମ ବୃହତ୍ତମ ଓ ପୃଥିବୀର ୬୨ତମ ।

ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀର ଜଳବାୟୁ ମହାଦେଶୀୟ; ଶୀତଋତୁ ଅତି ଥଣ୍ଡା ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଉଷ୍ମ । କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ମିଶ୍ରିତ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଏତଦ୍‍ବ୍ୟତୀତ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଥ ଆଲ୍‍ପ୍ସ ପର୍ବତମାଳା ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଉଚ୍ଚ ମାଳଭୂମିରେ ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ଓ ଅଧିକ ବୃଷ୍ଟିପାତ ସହ ପାର୍ବତ୍ୟ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ୨୦୦୮ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ଦେଶର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଚାଷୋପଯୋଗୀ ଭୂମି (୩୪%) ଓ ଜଙ୍ଗଲ (୩୦.୧%)ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ୧୩.୪% ଗୋଚର ଭୂମି ଓ ୧୧.୮% ଭୂମିରେ ଜନବସତି ରହିଛି ।
 
ସାଧାରଣତଃ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଇଉରୋପରେ ମିଳୁଥିବା ବୃକ୍ଷଲତା ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀ ହିଁ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟତଃ ମିଳନ୍ତି । ବିଚ୍, ଓକ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ଣ୍ଣପାତୀ (deciduous) ବୃକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି ଜଙ୍ଗଲର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ । ପୁନଃବନୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ଶଙ୍କୁଜାତୀୟ ବୃକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ବଢିଛି । ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ପୃଶ୍ ଓ ଫର ଏବଂ ବାଲୁଆ ମୃତ୍ତିକାରେ ପାଇନ୍ ଓ ଲାର୍ଚ୍ଚ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ । ଏହାଛଡା ଅନେକ ଜାତିର ଫର୍ଣ୍ଣ, ଛତୁ, ଶିଉଳି ଓ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ମିଳେ । blue cornflower ଏକଦା ଜର୍ମାନୀର ଜାତୀୟ ଚିହ୍ନ ଥିଲା । ପଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଣ, ବର୍‍ହା, ଶିଆଳ, ଓଧ, ଠେକୁଆ, ବିଭର୍ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ।

ଜର୍ମାନୀରେ ୧୪ଟି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ୧୪ଟି ଜୈବ ମଣ୍ଡଳ ଓ ୯୮ଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି । ଏଠାରେ ୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ପଞ୍ଜିକୃତ ଚିଡ଼ିଆଖାନା ଓ ପଶୁ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି ଯାହା ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ । ୧୮୪୪ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋ‍ଇଥିବା ବର୍ଲିନ ଚିଡିଆଖାନା ଜର୍ମାନୀର ସର୍ବପୁରାତନ ।

## ରାଜନୀତି 
ଜର୍ମାନୀ ଏକ ସାଂସଦୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର । ଦେଶର ରାଜନୀତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଢାଞ୍ଚା ୧୯୪୯ର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରଲେଖ Grundgesetz (ମୌଳିକ ଆଇନ) ଉପରେ ଆଧାରିତ । ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଲାଗି ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ଆବଶ୍ୟକ । ତେବେ ସମ୍ବିଧାନର ମୌଳିକ ଆଧାର ଯଥା ମାନବାଧିକାର, କ୍ଷମତାର ବିଭାଜନ, ସଂଘୀୟ ସଂରଚନା, ଆଇନର ବୈଧତା ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଧାରାଗୁଡ଼ିକ ଶାଶ୍ୱତ ।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ମୂଖ୍ୟ, ତେବେ ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ଔପଚାରିକ । ସେ *Bundesversammlung*ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଯାହାକି *ବୁନ୍ଦେଷ୍ଟାଗ*ର ସାଂସଦ ଓ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ । କ୍ଷମତା ଅନୁକ୍ରମରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦାଧିକାରୀ ହେଉଛନ୍ତି *Bundestagspräsident* (*ବୁନ୍ଦେଷ୍ଟାଗ*ର ବାଚସ୍ପତି) । ସେ *ବୁନ୍ଦେଷ୍ଟାଗ*ର ସାଂସଦମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଗୃହର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସଞ୍ଚାଳନା କରନ୍ତି ।

ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଆସନ୍ତି ସରକାରର ମୁଖ୍ୟ ବା ଚାନ୍ସେଲର । ସେ ମଧ୍ୟ *ବୁନ୍ଦେଷ୍ଟାଗ*ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରାୟତଃ ଚାନ୍ସେଲର ସଂସଦର ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ଦଳର ନେତା ହୋ‍ଇଥାନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଭୂମିକା ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡିକର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ତୁଳନୀୟ । ଆଞ୍ଜେଲା ମର୍କେଲ ୨୦୦୫ରୁ ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର ଅଛନ୍ତି ।

ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ କ୍ଷମତା ସଂସଦକୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ଯାହା ନିମ୍ନ ସଦନ ବା *ବୁନ୍ଦେଷ୍ଟାଗ* ଓ ଉଚ୍ଚ ସଦନ ବା *ବୁନ୍ଦେସ୍ରାଟ*କୁ ନେଇ ଗଠିତ । *ବୁନ୍ଦେଷ୍ଟାଗ*ର ସଂସଦମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି, *ବୁନ୍ଦେସ୍ରାଟ*ର ସଦସ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରୁ ଆସନ୍ତି ।

### ଆଇନ
ଜର୍ମାନୀର ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନାଗରିକ ଆଇନ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ସମ୍ରାଟ ଜଷ୍ଟିନିଆନଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ରୋମର ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ । *Bundesverfassungsgericht* (*ସଂଘୀୟ ସମ୍ବିଧାନିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ*) ଜର୍ମାନୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ବିଧାନିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ । ଦେୱାନୀ ଓ ଫୌଜଦାରୀ ମାମଲା ଲାଗି inquisitorial Federal Court of Justice ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାମଲା ଲାଗି Federal Labour Court, Federal Social Court, Federal Finance Court and Federal Administrative Court. Völkerstrafgesetzbuch ମାନବତା ବିପକ୍ଷରେ ଅପରାଧ, ଜାତିସଂହାର, ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଅପରାଧ ଆଦି ଲାଗି ଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ଅଦାଲତ ।

ନ୍ୟାୟିକ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଅପରାଧୀଙ୍କ ସୁଧାର ଲାଗି ପ୍ରତିବଦ୍ଧ । ଛୋଟମୋଟ ଅପରାଧ (ଯାହା କେବଳ ଜଣେ ବିଚାରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଚାର କରାଯାଏ) ଓ ଗମ୍ଭୀର ରାଜନୈତିକ ଅପରାଧ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସବୁ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ବିଚାରପତି ଓ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ ।

ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଇନଗୁଡିକ ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ, ତେବେ ଅଧିକାଂଶ ରାଜ୍ୟ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧୯୭୬ର Verwaltungsverfahrensgesetz (Administrative Proceedings Act) ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।

ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ
ଜର୍ମାନୀ ୧୬ଗୋଟି ରାଜ୍ୟକୁ (*Länder*) ନେଇ ଗଠିତ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ସମ୍ବିଧାନ ଓ ଆନ୍ତରିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ରହିଛି । ନଗର-ରାଜ୍ୟ (City state) ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆକାରର ତାରତମ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ବିଭାଜନରେ ମଧ୍ୟ ବିଭେଦ ରହିଛି । ୨୦୦୯ ସୁଦ୍ଧା ଜର୍ମାନୀ ମୋଟ ୪୦୩ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ବିଭାଜିତ (୩୦୧ ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ୧୦୨ ସହରୀ) ।

|}

### ବୈଦେଶିକ ସମ୍ବନ୍ଧ
ଜର୍ମାନୀର ୧୯୦ଟି ଦେଶରେ ୨୨୯ ଗୋଟି ଦୂତାବାସ ରହିଛି । ୨୦୧୧ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ଇଉରୋପୀୟ ସଂଘର ସର୍ବବୃହତ୍ (୨୦%)  ଓ ଜାତିସଂଘର ତୃତୀୟ ସର୍ବବୃହତ୍ (୮%)  ଅଂଶଦାତା । ଏହା ମଧ୍ୟ ନାଟୋ, ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗ ଓ ଉନ୍ନତି ସଙ୍ଗଠନ (OECD), ଜି ୮, ଜି ୨୦, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ, ଅନ୍ତରାଷ୍ଟୀୟ ମୁଦ୍ରା କୋଷ (IMF)ର ସଦସ୍ୟ । ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟର ଶତ୍ରୁତା ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରଠାରୁ ଜର୍ମାନୀର ଫ୍ରାନ୍ସ ସହ ସୁଦୃଢ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପିତ ହୋ‍ଇଛି ।

### ଜର୍ମାନୀର ସୈନ୍ୟବାହିନୀ
ଜର୍ମାନୀର ସୈନ୍ୟବାହିନୀ (*Bundeswehr*) ସ୍ଥଳସେନା ( *Heer*), ନୌସେନା (*Marine*), ବାୟୁସେନା (*Luftwaffe*), ସଂଯୁକ୍ତ ସାମରିକ ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ସହଯୋଗୀ ସେବା (*Streitkräftebasis*)ରେ ବିଭକ୍ତ । ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା ୮୭ (କ) ଅନୁସାରେ ସେନାର ଭୂମିକା ରକ୍ଷାତ୍ମକ ମାତ୍ର । ୧୯୯୦ ପୂର୍ବରୁ ସେନାର ଭୂମିକା କେବଳ ବିପତ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସୀମିତ ଥିଲା । ତେବେ ୧୯୯୦ରେ ଜର୍ମାନୀ ପୁନଃଐକୀକରଣ ପରେ ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ ଶତ୍ରୁତା ବଦଳରେ ଜର୍ମାନୀ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲା । ଏହା ନେଇ ସଂଘୀୟ ସମ୍ବିଧାନିକ ଅଦାଲତ ୧୯୯୪ରେ 'ରକ୍ଷାତ୍ମକ'ର ସଂଜ୍ଞା ବଦଳାଇ ଦେଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ସହ ସଙ୍କଟାବସ୍ଥାର ମୁକାବିଲା ଓ ପୃଥିବୀର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଜର୍ମାନୀର ସୁରକ୍ଷା, ସେନାର ଦାୟିତ୍ୱ ଅନ୍ତର୍ଗତ ।

୨୦୧୧ରେ ସାମରିକ ବ୍ୟୟ ଦେଶର GDPର ୧.୩% ଥିଲା । GDP ଅନୁସାରେ ଏହା ବେଶ ତଳେ କିନ୍ତୁ ମୋଟ ଧନରାଶି ଅନୁସାରେ ଏହା ପୃଥିବୀରେ ନବମ । ଶାନ୍ତି ସମୟରେ ସେନାର ଆଧିକାରିକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଚାନ୍ସେଲର ।

୨୦୧୨ ସୁଦ୍ଧା ସେନାରେ ୧୮୩,୦୦୦ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ସୈନିକ ଓ ୧୭,୦୦୦ ସ୍ୱୈଚ୍ଛିକ ସୈନିକ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ଛଡା ସେନାର ରିଜର୍ଭ ସୈନିକମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ସେନାର ୬୯୦୦ ସୈନିକ ବିଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ: ୪୯୦୦ ନାଟୋ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଉଜବେକିସ୍ତାନ ରେ, ୧୧୫୦ କୋସୋଭୋରେ ଓ ୩୦୦ ଲେବାନନରେ ।

୨୦୧୧ ଯାଏଁ ୧୮ ବର୍ଷୀୟ ସମସ୍ତ ଯୁବକଙ୍କ ଲାଗି ୬ମାସ ସାମରିକ ସେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଥିଲା । ଏହା ବଦଳରେ ନାଗରିକ ବିଭାଗରେ ୬ ମାସ କିମ୍ବା ୬ ବର୍ଷ ଆପାତକାଳୀନ ସେବା (ଅଗ୍ନିଶମ, ରେଡକ୍ରସ) ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା (ଲୋକ ଅଭାବ ହେଲେ ସେବା ଡାକରା) ମଧ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ଥିଲା । ୨୦୧୧ରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ସାମରିକ ସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଦ୍ଦ କରାଗଲା । ୨୦୦୧ ପରଠୁଁ ମହିଳାଙ୍କୁ ସେନାରେ ଯେକୌଣସି ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅଧିକାର ମିଳିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୭,୫୦୦ ଜଣ ମହିଳା ସୈନିକ ସେନାରେ ଅଛନ୍ତି ।

## ଅର୍ଥନୀତି
ଜର୍ମାନୀର ଉନ୍ନତ ଅର୍ଥନୀତି ପଛରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଶ୍ରମ ଶକ୍ତି, ବିଶାଳ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଓ ନାହିଁ ମାତ୍ର ଦୁର୍ନୀତି  ରହିଛି । ମୋଟ GDP ପିଛା ସେବା କ୍ଷେତ୍ରର ଅବଦାନ ସର୍ବାଧିକ (୭୧%) ଓ ତା’ପରେ ଶିଳ୍ପ (୨୮%); ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତି କୃଷିର ଅବଦାନ ନଗଣ୍ୟ (୧%) । (ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ପୂର୍ଣ୍ଣକାଳୀନ ଚାକିରି ସନ୍ଧାନରେ ଥିବା ସାମୟିକ ଚାକିରିଆ ମଧ୍ୟ ବେକାରରେ ଗଣା ) ।

ଜର୍ମାନୀ ଅର୍ଥନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ ଆସିଛି । ୧ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୨ରେ ଇଉରୋପୀୟ ମୁଦ୍ରା ୟୁରୋର ପ୍ରଚଳନ ହେଲା । ଜର୍ମାନୀର ଆର୍ଥିକ ନୀତି ଫ୍ରାଙ୍କଫର୍ଟସ୍ଥିତ ଇଉରୋପୀୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ । ପୁନଃଐକୀକରଣର ୨ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ମଧ୍ୟ ଆୟ ଓ ଜୀବନସ୍ତର ଅନୁସାରେ ପୂର୍ବତନ ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକ ପୂର୍ବତନ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀ ତୁଳନାରେ ଉନ୍ନତତର । ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀର ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଯୋଜନା । ୨୦୧୯ ସୁଦ୍ଧା ଚାଲିବାକୁ ଥିବା ଏହି ଯୋଜନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପଶ୍ଚିମଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବକୁ ପ୍ରାୟ ୮୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । .

ପୃଥିବୀର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବାଣିଜ୍ୟ ମେଳା ଜର୍ମାନୀରେ ହିଁ ହୁଏ ।

Fortune Global 500 ଯାହାକି ଆୟ ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀର ୫୦୦ ସର୍ବବୃହତ କମ୍ପାନୀର ତାଲିକା, ସେଥିରୁ ୩୭ଟି ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଜର୍ମାନୀରେ । ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ହେଲେ Mercedes-Benz, BMW, SAP, Siemens, Volkswagen, Adidas, Audi, Allianz, Porsche, Bayer, Bosch ଓ Nivea । ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ ଛଡା ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟ ଲଘୁ ଓ ମଧ୍ୟମ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଭରପୂର । ଏଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ଟି କମ୍ପାନୀ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଣୀ ।

### ଆଧାରଭୂତ ସୁବିଧା
ଜର୍ମାନୀର ଇଉରୋପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ଗମନାଗମନର ପେଣ୍ଠସ୍ଥଳୀ, ଯାହାକି ଜର୍ମାନୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉନ୍ନତ ଓ ବିଶାଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ପ୍ରତିଫଳିତ । ଜର୍ମାନୀର ହାଇୱେ ବା ଆଉଟୋବାହନ୍ ଯାହା ଲମ୍ବାନୁସାରେ ପୃଥିବୀରେ ତୃତୀୟ, ଗତିସୀମା ନଥିବାରୁ ବିଶେଷ ବିଖ୍ୟାତ । ରେଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା Deutsche Bahn ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ । ଏହାର InterCityExpress ବା ICE ନେଟୱାର୍କ ପ୍ରମୁଖ ଜର୍ମାନ ସହର ଓ ପଡୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର କେତେକ ସହର ମଧ୍ୟରେ ୩୦୦କି.ମି/ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା ବେଗଗାମୀ ରେଳଦ୍ୱାରା ସଂଯୋଗ କରେ ।

୨୦୦୮ରେ ଜର୍ମାନୀ ପୃଥିବୀର ଷଷ୍ଠ ବୃହତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଉପଯୋଗକର୍ତ୍ତା ଥିଲା , ଏଥିରୁ ୬୦% ଆମଦାନୀକୃତ ଥିଲା । ସରକାରୀ ନୀତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଉଛି । ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶର ୪୦% ଓ ୨୦୫୦ ସୁଦ୍ଧା ୧୦୦% ବିଦ୍ୟୁତ ଆବଶ୍ୟକତା ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରାଯିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି । ୨୦୧୦ରେ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି ସ୍ରୋତଗୁଡିକ ଥିଲା: ପେଟ୍ରୋଲ (୩୩.୭%), କୋ‍ଇଲା (୨୨.୯%), ପ୍ରାକୃତିକ ଖଣିଜ ଗ୍ୟାସ (୨୧.୮%), ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି (୧୦.୮%), ଜଳ ଓ ପବନ ଶକ୍ତି (୧.୫%) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ (୭.୯%) । ୨୦୦୦ରେ ସରକାର ଓ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦକ ଉଦ୍ୟୋଗ ମଧ୍ୟରେ ହୋ‍ଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ୨୦୧୨୧ ସୁଦ୍ଧା କ୍ରମଶଃ ସମସ୍ତ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଚାଳିତ ବିଜୁଳିଘର ଗୁଡିକୁ ବନ୍ଦ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି ।

ଜର୍ମାନୀ କ୍ୟୋଟୋ ସନ୍ଧି (Kyoto protocol) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୈବବିବିଧତା, ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣରୁ ସୁରକ୍ଷା ଆଦି ଚୁକ୍ତି ଗୁଡିକର ସ୍ୱାକ୍ଷରକର୍ତ୍ତା । ସରକାର ଏଥିଲାଗି ବ୍ୟାପକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ ଲାଗି ଉଦ୍ୟମରତ । ତଥାପି ସବୁଜଗୃହ ଗ୍ୟାସ ଉତ୍ସର୍ଜନରେ ଜର୍ମାନୀ, ଇ.ସଂରେ ସର୍ବାଗ୍ରେ ଯାହାକି ଏହାର ଜନବହୁଳତା ଓ ଉତ୍ପାଦନର ପ୍ରତିଫଳନ ମାତ୍ର । ଗ୍ରିଫ୍ସୱାଲ୍ଡର ୱେଣ୍ଡେଲଷ୍ଟାଇନ (Wendelstein 7-X) ପ୍ରୟୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟ ନାଭିକୀୟ ସମେକନ ଶକ୍ତିର ବିକାଶରେ ଉଦ୍ୟମରତ ।

### ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା
ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜର୍ମାନୀର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ । ଗବେଷଣା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ (research and development) ର ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଭୂମିକା ରହିଛି । ଜର୍ମାନୀରୁ ୧୦୪ ଜଣ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ହୋ‍ଇଛନ୍ତି । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ତୁଳନାରେ ଜର୍ମାନୀ ସର୍ବାଧିକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା (ବିଶେଷତଃ ବିଜ୍ଞାନରେ) ।

ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନ୍‌ଙ୍କ ସାପେକ୍ଷତା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (୧୯୦୫- ଆଲୋକ ପାଇଁ ସାପେକ୍ଷତା ଓ ୧୯୧୫- ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ପାଇଁ) ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରଧାନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଓ ମାକ୍ସ ପ୍ଳାଙ୍କ କ୍ୱାଣ୍ଟମ ମେକାନିକ୍ସର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲେ ଯାହା ୱର୍ଣ୍ଣର ହାଇଜେନବର୍ଗ ଓ ମାକ୍ସ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଅବଦାନଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ରସର ହୋ‍ଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ହର୍ମାନ ଭନ ହେମହୋଲ୍ଡଜ, ଜୋସେଫ ଭନ ଫ୍ରାଉନହଫର ଓ ଗାବ୍ରିଏଲ ଡାନିଏଲ ଫାରେନ୍ହାଇଟଙ୍କ ପରି ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ ଜର୍ମାନୀକୁ ସୁନାମଧନ୍ୟ କରାଇଥିଲେ । ୱିଲହେଲ୍ମ ରଣ୍ଟଜେନ, ରଞ୍ଜନ ରଶ୍ମିର ଆବିଷ୍କାର ଲାଗି ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରଥମ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ହୋ‍ଇଥିଲେ । ଅଟୋ ହାନ୍, ରେଡିଓସକ୍ରିୟତା ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ନାଭିକୀୟ ବିଖଣ୍ଡନ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ଫର୍ଡିନାଣ୍ଡ କୋହ୍ନ ଓ ରବର୍ଟ କଚ୍ ଆଣୁଜୀବ ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା । କାର୍ଲ ଫିଡ୍ରିକ ଗସ୍, ଡାଭିଡ ହିଲବର୍ଟ, ବର୍ଣ୍ଣହାର୍ଡ ରିମ୍ୟାନ, ଗଟଫ୍ରିଡ ଲିବନିଜ, କାର୍ଲ ୱାଏରଷ୍ଟ୍ରାସ, ହର୍ମାନ ୱେଇଲ ଓ ଫିଲିକ୍ସ କ୍ଳାଇନଙ୍କ ପରି ବିଖ୍ୟାତ ଗଣିତଜ୍ଞମାନେ ଜର୍ମାନୀର ସୁପୁତ୍ର ।

ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାକ୍ସ ପ୍ଳାଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହ ହେଲ୍ମହୋଲ୍ଡ୍‌ଜ୍ ସଙ୍ଗଠନ ଓ ଫ୍ରାଉନହଫର ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରି ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଜର୍ମାନୀରେ ରହିଛି । ଗଟଫ୍ରିଡ ୱିଲହେଲ୍ମ ଲିବନିଜ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୦ ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ୨୫ଲକ୍ଷ ଇଉରୋ ପୁରସ୍କାର ରାଶି ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପୁରସ୍କାର ସର୍ବାଧିକ ଧନରାଶି ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରସ୍କାର ଗୁଡିକରୁ ଗୋଟିଏ ।

ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉଦ୍ଭାବକ ଓ ଯନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମାତୃଭୂମି । ଜୋହାନ୍ସ ଗୁଟେନବର୍ଗଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ଟାଇପ ବିଶିଷ୍ଟ ମୁଦ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ହାନ୍ସ ଗାଇଗରଙ୍କ ଗାଇଗର କାଉଣ୍ଟର, କନ୍ରାଡ ଯୁସଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଚାଳିତ ଡିଜିଟାଲ କମ୍ପ୍ୟୁଟର  ଆଦି ଉଲ୍ଳେଖନୀୟ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଯନ୍ତ୍ରୀ (Aerospace engineer) ୱର୍ଣ୍ଣେର ଭନ ବ୍ରାଉନ ପ୍ରଥମ ମହାକାଶ ରକେଟ ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ନାସାଠାରେ ବିକଶିତ Saturn V ଚନ୍ଦ୍ରଗାମୀ ରକେଟର ବିକାଶରେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଥିଲା । ଏହାବିନା ଆମେରିକାର ଆପୋଲୋ ମହାକାଶ ଯୋଜନା ସଫଳ ହୋ‍ଇପାରି ନଥା’ନ୍ତା । ହାଇନରିଖ ହର୍ଜଙ୍କ ବିଦ୍ୟୁତଚୁମ୍ବକୀୟ ବିକିରଣ ପ୍ରତି ଅବଦାନ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଆଧୁନିକ ଦୂରସଞ୍ଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ଭବ ହୋ‍ଇପାରିଛି ।

ଏହା ଛଡା ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ 'ସବୁଜ' ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜର୍ମାନୀ ଅଗ୍ରଣୀ । ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଜର୍ମାନ୍ ଉଦ୍ୟୋଗର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ୨୦୦ ବିଲିୟନ ଇଉରୋରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ।

### ପର୍ଯ୍ୟଟନ
### ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ତଥ୍ୟ
୨୦୧୧ ଜନଗଣନି ଅନୁସାରେ ୮ କୋଟି ଜନସଂଖ୍ୟା  ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତ୍ୱ ୨୨୫ ବ୍ୟକ୍ତି/ବର୍ଗ କି.ମି । ହାରାହାରି ଜାତୀୟ ଆୟୁ ୮୦.୧୯ ବର୍ଷ (ପୁରୁଷ: ୭୭.୯୩, ମହିଳା: ୮୨.୫୮) । ଯଦିଓ ନିକଟ ଅତୀତରେ ଜନ୍ମହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ।

### ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମୁଦାୟ
୪ ଗୋଟି ଜନଜାତି, ଜାତୀୟ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମୁଦାୟ ରୂପେ ପରିଚିତ : ଡେନମାର୍କୀୟ, ଫ୍ରିସୀୟ, ରୋମା ଓ ସିଣ୍ଟି, ସୋର୍ବୀୟ । ଉତ୍ତରସ୍ଥ ଶ୍ଲେଷ୍‍ୱିଗ-ହୋଲଷ୍ଟାଇନ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୫୦,୦୦୦ ପାଖାପାଖି ଡେନମାର୍କୀୟ ରହନ୍ତି । ୨୦୦୫ରୁ ଜନଗଣନାରେ ବିସ୍ତୃତ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ ହୋ‍ଇଛି ଯାହା ଅନୁସାରେ ଅପ୍ରବାସୀ ପରିବାରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨% ବଢିଛି । ବିଦେଶାଗତ ପରିବାର ଅଧିକାଂଶତଃ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମଭାଗରେ ରହନ୍ତି । ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବାର ତୁଳନାରେ ଏପରି ପରିବାରରେ ପ୍ରାୟତଃ ୩ ବା ଅଧିକ ନାବାଳକ ପିଲା ଥାଆନ୍ତି (୯% ତୁଳନାରେ ୧୫%) । ପୂର୍ବରୁ ହୁଗୁଳା ଥିବା ଶରଣ ଓ ପ୍ରବାସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଜର୍ମାନ୍ ନିୟମ କଠୋର ହେବା ଯୋଗୁଁ ଜର୍ମାନୀରେ ନୂଆ ଶରଣପନ୍ଥୀ ବା ଅପ୍ରବାସୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆଉ ଏତେମାତ୍ରାରେ ବଢିନାହିଁ । ୨୦୦୮ ସୁଦ୍ଧା ଅପ୍ରବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା : ତୁର୍କ (୨୫ ଲକ୍ଷ), ଇଟାଲୀୟ (୭.୭୬ ଲକ୍ଷ) ଓ ପୋଲାଣ୍ଡ (୬.୮୭ ଲକ୍ଷ) । ୧୯୮୭ ପରଠୁ ପ୍ରାୟ ୩୦ ଲକ୍ଷ ଜର୍ମାନ ଭାଷୀ ପୂର୍ବତନ 'ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ବ୍ଲକ୍'ରୁ ଜର୍ମାନୀକୁ ପ୍ରବାସ କରିଛନ୍ତି ।

ଅଧିକାଂଶ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଅପ୍ରବାସୀ, ବୃହତ୍ ସହରାଞ୍ଚଳ ଯଥା: ବର୍ଲିନ୍, ହାମବର୍ଗ, ଫ୍ରାଙ୍କ୍‌ଫର୍ଟ୍, ରାଇନ-ରୁର୍, ରାଇନ-ନେକାର୍, ମ୍ୟୁନିଖ୍ ଆଦିରେ ରହନ୍ତି । ଗ୍ରାମୀଣ ଅଞ୍ଚଳ, ବିଶେଷତଃ ପୂର୍ବତନ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନଗଣ୍ୟ । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା , ବ୍ରାଜିଲ, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା  ଓ କାନାଡାରେ  ସର୍ବାଧିକ ଜର୍ମାନ୍ ବଂଶଜ ଅପ୍ରବାସୀ ରହନ୍ତି ।

### ସହରୀକରଣ
ଜର୍ମାନୀରେ ଗୁଡିଏ ବଡ଼ ସହର ରହିଛି । ସରକାରୀ ଭାବେ ଦେଶରେ ୧୧ଗୋଟି ମହାନଗର ରହିଛି । ଆହୁରି ୩୪ଟି ସହର ବୃହତ୍ ନଗରୀ ସ୍ତରର । ସର୍ବବୃହତ୍ ନଗରଜାଲ (conurbation) ହେଉଛି ରାଇନ-ରୁର୍ ଅଞ୍ଚଳ ଯେଉଁଠି ଡସେଲଡର୍ଫ୍, କୋଲୋନ୍, ବନ୍, ଏସେନ୍, ଡୁଇସ୍‍ବର୍ଗ ଓ ବୋଖମ୍ ପରି ନଗରୀଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି ।

### ଧର୍ମ
ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଦେଶର ୬୨.୮% (୫ କୋଟି) ଓ ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ୍ ଧାର୍ମିକ ଗୋଷ୍ଠୀ । ଏଥିରୁ ୩୦% ରୋମାନ କ୍ୟାଥଲିକ ଓ ବାକିତକ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ (୨୯.୯% ଇଭାଞ୍ଜେଲିକାଲ ଚର୍ଚ୍ଚ ଓ ବାକି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ) । ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବରେ ଏବଂ କ୍ୟାଥଲିକମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ।

ଏହା ପରେ ଇସଲାମ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୪୩ ଲକ୍ଷ (୪.୬-୫.୨%), ଫ୍ରାନ୍ସ୍ ଓ ବ୍ରିଟେନ ପରେ ଇଉରୋପରେ ସର୍ବାଧିକ ଇହୁଦୀ ଜର୍ମାନୀରେ ରହନ୍ତି । ଦେଶର ୫୦% ବୌଦ୍ଧମାନେ ମୂଳ ଏସୀୟ ନିବାସୀ ।

ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦେଶରେ ୩୪.୧%, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ । ପୂର୍ବତନ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀର କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ସରକାରଦ୍ୱାରା ପରିପୃଷ୍ଟ ନାସ୍ତିକତାର ଏହା ପ୍ରତିଫଳନ ମାତ୍ର ।

### ଭାଷା
ଜର୍ମାନ୍ ଭାଷା ହେଉଛି ଦେଶର ରାଜଭାଷା ଓ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା । ଓ ଇଉରୋପୀୟ କମିଶନର ବ୍ୟବହୃତ ୩ଟି ଭାଷାରୁ ଗୋଟିଏ ।

ଅନୁମୋଦିତ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଭାଷାଗୁଡିକ ହେଲେ: ଡାନିଶ୍, ନିମ୍ନ ଜର୍ମାନ୍, ସୋର୍ବୀୟ, ରୋମାନୀ ଓ ଫ୍ରିସୀୟ । ଅପ୍ରବାସୀ ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ତୁର୍କୀୟ, କୁର୍ଦୀୟ, ପୋଲାଣ୍ଡ ଭାଷା, ବାଲ୍କାନ୍ ଭାଷା, ଋଷୀୟ ପ୍ରଧାନ । ୬୭% ଜର୍ମାନ୍ ନିଜ ମାତୃଭାଷା ସହ ଅନ୍ତତଃ ଆଉ ଏକ ଭାଷା ଜାଣନ୍ତି ଓ ୨୭% ଦୁଇଟି ଭାଷାରେ ପାରଙ୍ଗମ ।

ପ୍ରାମାଣିକ ଜର୍ମାନ୍ର ଉତ୍ପତ୍ତି ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନିକ୍ ଭାଷାରୁ ଯାହାକି ଇଂରାଜୀ, ନିମ୍ନ ଜର୍ମାନ୍, ଡଚ୍ ଓ ଫ୍ରିସୀୟ ଭାଷା ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ । ପୂର୍ବ (ବିଲୁପ୍ତ) ଓ ଉତ୍ତର ଜର୍ମାନିକ୍ ଭାଷା ସହ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସମାନତା ରହିଛି । ଏହା ଇଣ୍ଡୋ-ଇଉରୋପୀୟ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ  ଓ ଏହାର ଅଧିକାଂଶ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ଜର୍ମାନିକ୍ ଶାଖାରୁ ଆନୀତ । ଲାଟିନ୍ ଓ ଗ୍ରୀକ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ଶବ୍ଦ ଗୃହୀତ ହୋ‍ଇଛି । ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟାରେ ଇଂରାଜୀ ଓ ଫରାସୀର ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦାବଳୀରେ ଅବଦାନ ରହିଛି । ଜର୍ମାନ୍, ଲାଟିନ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଭେଦରେ ଉପଭାଷା ମାନ ରହିଛି ଯାହା ପ୍ରାମାଣିକ ଜର୍ମାନ୍ରୁ ଶବ୍ଦାବଳୀ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ବାକ୍ୟସଜ୍ଜାରେ ଭିନ୍ନ ।

### ଶିକ୍ଷା
୧୫ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଜର୍ମାନ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯୯% ସାକ୍ଷର ।

୩ରୁ ୬ ବର୍ଷର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାକ୍-ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଇଚ୍ଛାଧୀନ । ତା’ପରେ ୯ ବର୍ଷ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ । ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ୪ରୁ ୬ ବର୍ଷ ଲାଗି ଦିଆଯାଏ । ଏହାପରେ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା କୃତିତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ଶେଷ୍ଠ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଲାଗି ଜିମ୍ନାଶିୟମ୍, ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଛାତ୍ରଙ୍କ ଲାଗି ରିଏଲ୍‍ଶୁଲେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ଲାଗି ହାଉପ୍ଟଶୁଲେ ରହିଛି ଯେଉଁଠି ଧନ୍ଦାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ।

ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚୟନ ଲାଗି ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଯୋଗ୍ୟତା ହେଉଛି Abitur, ଯାହାକି ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶେଷ କିଛି ବର୍ଷର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଓ ଅନ୍ତିମ ବାର୍ଷିକ ପରୀକ୍ଷାଫଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ତେବେ ରାଜ୍ୟ, ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଷୟ ଅନୁସାରେ ଏଥିରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଜର୍ମାନୀର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ: Academic Ranking of World Universities ତାଲିକା ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱର ୧୦୦ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୬ଟି ଓ ୨୦୦ରୁ ୧୮ଟି ଜର୍ମାନୀରେ ।

ଅଧିକାଂଶ ଜର୍ମାନ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡିକ ସରକାରୀ; ଏଗୁଡିକ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁଦାନରେ ପରିଚାଳିତ । ପୂର୍ବରୁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଗି କୌଣସି ଫିସ୍ ନଥିଲା, ୨୦୦୫ ପରଠାରୁ ପ୍ରଥମ କରି ପ୍ରୟୋଗମୂଳକ ରୂପେ ସେମିଷ୍ଟାର ପିଛା ୬୦ ୟୁରୋ ଫିସ୍ ଲାଗୁ କରାଗଲା । ତେବେ ଜନବିରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରେ ପ୍ରତ୍ୟାହୃତ ହୋ‍ଇଥିଲା ।

ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ସବୁ ନାଗରିକଙ୍କ ଲାଗି ଉପଲବ୍ଧ । ଇଚ୍ଛାଧୀନ ହେଲେହେଁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର କ୍ରମଶଃ ବଢିଛି । ଦ୍ୱୈତଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକକାଳୀନ ପୁସ୍ତକଗତ ଶିକ୍ଷା ସହ ସିଧାସଳଖ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ଅନୁଭବର ଅଭିନବ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି । ଯଦିଓ ଏଥିରେ କୌଣସି ଡିଗ୍ରୀ ବା ପ୍ରମାଣପତ୍ର ମିଳେ ନାହିଁ ତଥାପି ଏହା ବେଶ ଆଦୃତ ।

ଜର୍ମାନ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବପୁରାତନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଗୁଡିକରେ ଗଣା । ୧୩୮୬ ମସିହାରୁ କାର୍ଯ୍ୟରତ ହାଇଡେଲ୍‍ବର୍ଗ୍ ବବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଜର୍ମାନୀର ସର୍ବପୁରାତନ । ଏହି କ୍ରମରେ ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ: ଲିପ୍‍ଜିଗ୍ (୧୪୦୯), ରଷ୍ଟକ୍ (୧୪୧୯), ଗ୍ରାଇଫ୍ସ୍‍ୱାଲ୍ଡ (୧୪୫୬), ଫ୍ରାଇବର୍ଗ୍ (୧୪୫୭), LMU ମ୍ୟୁନିଖ୍ (୧୪୭୨) ଓ ଟୁବିଞ୍ଜେନ୍ (୧୪୭୭) ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ।

ଗବେଷଣା ଲାଗି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଛଡା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗବେଷଣା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡିଏ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ଯଥା: ମାକ୍ସ୍ ପ୍ଲାଙ୍କ୍, ଫ୍ରାଉନ୍‍ହଫର୍, ଲିବ୍ନିଜ୍ ଓ ହେମହୋଲ୍ଡଜ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏଗୁଡିକ ନିଜ ନିଜ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଜଡ଼ିତ ଓ ଉତ୍ତମ ସମ୍ପର୍କ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।

### ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ
ଜର୍ମାନୀର ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବେଶ୍ ପୁରାତନ । ୧୮୩୩ର ବିସ୍‍ମାର୍କଙ୍କ ସାମାଜିକ ଆଇନରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ସମୟାନୁସାରେ ଏଥିରେ ଅନେକ ସୁଧାର ଓ ଉନ୍ନତି ମଧ୍ୟ ହୋ‍ଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ, ସ୍ୱନିୟୋଜିତ ବ୍ୟକ୍ତି (self employed), ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଦି ସ୍ୱୈଚ୍ଛିକ ଭାବେ ଏହି ବୀମା ବଦଳରେ ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ବୀମା ମଧ୍ୟ କରାଇପାରିବେ । ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ନ କରାଇବାର ମଧ୍ୟ ଅଧିକାର ଥିଲା ଯାହା ୨୦୦୯ରେ ଉଚ୍ଛେଦ କରାଗଲା । ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍ଗଠନ ଅନୁସାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ୭୭% ସରକାରୀ ଓ ୨୩% ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଦାନପ୍ରାପ୍ତ । GDPର ୧୧% ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପିଛା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ହାରାହାରି ଆୟୁ ଅନୁସାରେ ଜର୍ମାନୀ ପୃଥିବୀରେ ୨୦ତମ । ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁହାର ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ କମ୍ (୪ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଜନ୍ମ ) । ୨୦୦୮ରେ ଏଡ୍ସ୍ ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା ୮୨,୦୦୦ ଓ ୧୯୮୨ରୁ ଏଯାଏଁ ମୋଟ ୨୬,୦୦୦ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଥିରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି । ୨୦୦୫ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ୨୭% ନାଗରିକ ଧୂମପାନ କରନ୍ତି ।

ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ । ଦେଶରେ ୨୪୦ଟି ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ଥିଏଟର୍, ଶହ ଶହ ସିମ୍ଫୋନିକ୍ ଅର୍କେଷ୍ଟ୍ରା, ହଜାରେରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଓ ୨୫,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ପାଠାଗାର ରହିଛି । ଏଗୁଡିକର ଚାହିଦା ମଧ୍ୟ କମ ନୁହେଁ । ବାର୍ଷିକ ୯କୋଟି ସଂଖ୍ୟକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ପରିଦର୍ଶନ କିଛି କମ୍ ନୁହଁ । ସେଭଳି ଥିଏଟର ଓ ଅପେରାରେ ବାର୍ଷିକ ୨ କୋଟି ଓ ଅର୍କେଷ୍ଟ୍ରାରେ ୩୬ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଆସନ୍ତି । ୟୁନେସ୍କୋର World Heritage List ରେ ଜର୍ମାନୀର ୩୮ଟି ସ୍ଥାନ ରହିଛି ।

ଲୈଙ୍ଗିକ ସମାନତା ଓ ମହିଳା ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜର୍ମାନୀ ବେଶ ଆଗୁଆ । ବିକଳାଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଅଧିକାର ଛଡା ସମଲୈଙ୍ଗିକଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ଓ ସାମାଜିକ ଉଭୟ ସ୍ତରରେ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଛି । ସମଲୈଙ୍ଗିକ ସେମାନଙ୍କ ସାଥୀଙ୍କ ପିଲାଙ୍କୁ ପୋଷ୍ୟସନ୍ତାନ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରି ପାରିବେ । ୧୯୯୦ ପରଠୁ ଉଭୟ ସରକାର ଓ ସାଧାରଣ ଜର୍ମାନ୍‌ଙ୍କ ଅପ୍ରବାସୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବଦଳିଛି । ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ଜର୍ମାନୀ ପୃଥିବୀର ୨ୟ ସର୍ବାଦୃତ ଦେଶ ।

### କଳା
'' ରୋମାଣ୍ଟିସିଜିମ୍ ଶୈଳୀର ପ୍ରମୁଖ ଚିତ୍ରକର କାସ୍ପାର ଡାଭିଡ ଫ୍ରିଡ୍ରିଖ୍ଙ୍କ ଚିତ୍ର]]

ଅନେକ ଜର୍ମାନ ଚିତ୍ରକର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ଆଲବ୍ରେଖ୍ଟ ଡୁରର, ହାନ୍ସ ହୋଲବାଇନ କନିଷ୍ଠ, ମାଟିଆସ୍ ଗ୍ରୁନେୱାଲ୍ଡ, ଲୁକାସ କ୍ରାନାଖ୍ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଆଦି ରେନେସାଁ ସମୟର ପ୍ରମୁଖ ଚିତ୍ରକର ଥିଲେ । ପିଟର ପଲ୍ ରୁବେନ୍ସ, ଜୋହାନ ବାପଟିଷ୍ଟ ଜିମରମାନ ଆଦି ବାରୋକ ଶୈଳୀର, କାସ୍ପାର ଡାଭିଡ ଫ୍ରିଡ୍ରିଖ୍ ଓ କାର୍ଲ ସ୍ପିଟ୍‍ଜ୍‌ୱେଗ୍ ଆଦି ରୋମାଣ୍ଟିକ ଶୈଳୀର, ମାକ୍ସ ଲିବରମାନ୍ ଇମ୍ପ୍ରେସନିଜମ୍ ଶୈଳୀର ଓ ମାକ୍ସ ଅର୍ଣ୍ଣେଷ୍ଟ ସର୍ରିଆଲିଜିମ୍ ଶୈଳୀର ପ୍ରମୁଖ ଚିତ୍ରକରମାନେ ।

ଜର୍ମାନୀରେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅନେକ କଳାକାର ଗୋଷ୍ଠୀ ମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥିଲା । ୨ୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ଶୈଳୀର ବିକାଶ ହେଲା । ଏଥିରୁ ଜୋସେଫ ବଏସ୍, ଗେରାର୍ଡ ରିଖ୍ଟର, ଆରିସ କାଲାଇଜିସ୍ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ଚିତ୍ରକରଙ୍କ ଅବଦାନ ରହିଛି । Documenta, Transmediale ଓ Art Cologne ଆଦି ଜର୍ମାନୀର ପ୍ରମୁଖ କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ।

### ସଙ୍ଗୀତ
ଜର୍ମାନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଶ ଜଣାଶୁଣା । ଅନେକ ଜର୍ମାନ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପ୍ତ ଯଥା: ଲୁଡ୍‍ୱିଗ୍ ଭାନ୍ ବିଥୋଭାନ୍, ଜୋହାନ୍ ସେବାଷ୍ଟିଆନ୍ ବାଖ୍, ଉଲ୍‍ଫଗାଙ୍ଗ ଆମାଡିଉସ ମୋଜାର୍ଟ, ରିଚାର୍ଡ୍ ୱାଗନର୍, ରିଚାର୍ଡ ଷ୍ଟ୍ରାଉସ୍, ଫ୍ରାଞ୍ଜ୍ ଶୁବର୍ଟ୍, କାର୍ଲ ମାରିଆ ଭନ୍ ୱେବର ଆଦି ।

ସଙ୍ଗୀତ ବିକ୍ରୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜର୍ମାନୀ ଇଉରୋପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଚତୁର୍ଥ ବୃହତ୍ତମ ବଜାର । ଆଧୁନିକ ସଙ୍ଗୀତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଜର୍ମାନ୍ ବ୍ୟାଣ୍ଡ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି : Neue Deutsche Welle (Nena, Trio), Pop (Alphaville, Modern Talking), Ostrock (City, Keimzeit), Metal/Rock (Rammstein, Scorpions), Punk (Die Ärzte, Die Toten Hosen), Pop rock (Beatsteaks, Tokio Hotel), Indie (Tocotronic, Blumfeld) ଓ Hip Hop (Die Fantastischen Vier, Deichkind) ।

### ସ୍ଥାପତ୍ୟ
ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ କାରୋଲିଗ୍ନିୟ ଓ ଅଟୋନୀୟ ଶୈଳୀ ଜର୍ମାନୀର ଅବଦାନ । ମଧ୍ୟଯୁଗରେ Brick Gothic ଓ ଆଧୁନିକରେ Brick Expressionism ମଧ୍ୟ ଜର୍ମାନ୍ । ରେନେସାଁ ଓ ବାରୋକ୍ ଶୈଳୀର ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ମିଶ୍ରିତ ରୂପ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପୁରୁଣାକାଳିଆ (ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର) ବିଶାଳ କାଠ ଖମ୍ବ ଢାଞ୍ଚାରେ ନିର୍ମିତ ଘର ଏପରିକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ । ଏଥିରୁ ଅନେକ ଏଯାବତ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।

ଆଧୁନିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ଜର୍ମାନୀର ଅବଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ୱାଲ୍‍ଟର ଗ୍ରୋପିୟସଙ୍କ ବାଉହାଉସ୍ ଶୈଳୀ ପ୍ରମୁଖ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଉତ୍ତରାର୍ଦ୍ଧର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାସ୍ତୁକାର (architect) ଲୁଡ୍‌ୱିଗ୍ ମିଶ୍ ଭାନ୍ ଡର୍ ରୋହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ । ଜର୍ମାନୀର ଅନେକ ନବନିର୍ମିତ ଭବନ ଓ ଅଫିସଗୃହ ଆଧୁନିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଅନନ୍ୟ ନମୁନା ।

### ସାହିତ୍ୟ ଓ ଦର୍ଶନ
ଜର୍ମାନ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ ଅତି ପୁରାତନ । ୱାଲ୍‍ଟର ଭନ୍ ଡେର ଭୋଗେଲୱାଇଡ୍ ଓ ଉଲ୍‍ଫରାମ୍ ଭନ୍ ଏଶେନବାଖ୍ଙ୍କ ଭଳି ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଲେଖକ ଆଧୁନିକ ଜର୍ମାନ୍ ସାହିତ୍ୟର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲେ । ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜର୍ମାନ୍ ଲେଖକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜୋହାନ୍ ଉଲ୍‍ଫଗାଙ୍ଗ ଭନ୍ ଗଏଥେ, ଫ୍ରିଡ୍ରିଖ୍ ଶିଲର୍, ଗଟ୍‌ହୋଲ୍ଡ ଏଫ୍ରାଇମ୍ ଲେସିଙ୍ଗ ଓ ଥିଓଡୋର ଫଣ୍ଟାନେ ଆଦି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ଗ୍ରିମ ଭ୍ରାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ ଲୋକଗଳ୍ପ ବିଶ୍ୱଦରବାରରେ ଜର୍ମାନ୍ ଲୋକକଥାକୁ ନୂଆ ପରିଚିତି ଦେଇଥିଲା । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲେଖକ ଯଥା : ଗର୍ହାର୍ଟ ହାଉପ୍ଟମାନ୍, ହର୍ମାନ୍ ହେସ୍ ଓ ଗୁଣ୍ଟର୍ ଗ୍ରାସ୍ ହେଲେ ଜର୍ମାନୀର । ପ୍ରତିବର୍ଷ ୭୦ କୋଟିରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସଂଖ୍ୟକ ପୁସ୍ତକ ଜର୍ମାନ୍ ଭାଷାରେ ମୁଦ୍ରିତ ହୁଏ : ପ୍ରାୟ ୮୦,୦୦୦ଟି ଶୀର୍ଷକର ପୁସ୍ତକ ଯେଉଁଥିରୁ ୬୦,୦୦୦ଟି ନୂଆ । ଇଂରାଜୀ ଓ ଚୀନା ଭାଷୀ ମୁଦ୍ରଣ ପରେ ଜର୍ମାନୀ ପୁସ୍ତକ ବିକ୍ରୟରେ ତୃତୀୟ । ୫୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରାତନ ଫ୍ରାଙ୍କ୍‌ଫର୍ଟ୍ ପୁସ୍ତକ ମେଳା ପୃଥିବୀର ସର୍ବବୃହତ୍ ଓ ପ୍ରମୁଖ ।

ସେହିପରି ଦର୍ଶନଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ଜର୍ମାନୀର ଅବଦାନ ଅସଂଖ୍ୟ । ଗଟଫ୍ରିଡ ଲିବ୍ନିଜ୍, ଇମାନୁଏଲ୍ କାଣ୍ଟ୍, ଆର୍ଥର୍ ଶୋପେନାଉର୍, ଗଟଲିବ୍ ଫ୍ରେଗେ ଆଦି ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁପମ ବିଦ୍ୱାନ । କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯାହା ଦୁନିଆକୁ ଦୋହଲାଇ ରଖିଦେଇଥିଲା ତାହା ଦୁଇ ଜର୍ମାନ୍ : କାର୍ଲ୍ ମାର୍କ୍ସ୍ ଓ ଫ୍ରିଡ୍‍ରିଖ୍ ଆଞ୍ଜେଲ୍ଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ | ଆଉ ଜଣେ ଜର୍ମାନ୍ ଫ୍ରିଡ୍‍ରିଖ୍ ନିଏତ୍‍ଜ୍‌ସେଙ୍କୁ ବା ନ ଜାଣେ କିଏ ! ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଦର୍ଶନର ପ୍ରଗତିରେ ଜର୍ମାନୀର ଭୂମିକା ରହିଛି । ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲେଖକ ପିଟର ୱାଟସନଙ୍କ ଉକ୍ତିଟିଏ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ : "କାଣ୍ଟ, ହମ୍‍ବୋଲ୍ଡ, ମାର୍କ୍ସ୍, କ୍ଲାଉସିୟସ୍, ମେଣ୍ଡେଲ୍, ନିଏତ୍‍ଜ୍‌ସେ, ପ୍ଲାଙ୍କ୍, ଫ୍ରଏଡ୍, ଆଇନଷ୍ଟାଇନ, ୱେବର୍, ହିଟଲର୍ : ଭଲରେ ହେଉ ବା ମନ୍ଦରେ, ଏମାନେ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯେପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିଛନ୍ତି ଓ ଆଧୁନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଯେଉଁ ଛାପ ଛାଡିଛନ୍ତି, କ’ଣ ଆଉ କୌଣସି ଦେଶରେ ଏପରି ଏଗାର ବା ତତୋଧିକ ବ୍ୟକ୍ତି ହୋ‍ଇଛନ୍ତି ଯିଏ ଏମାନଙ୍କ ସହ ସମକକ୍ଷତା କରିପାରିବେ?" 

ମିଡିଆ

ସିନେମାର ଇତିହାସ ଯେତେ ପୁରୁଣା, ଜର୍ମାନ୍ ସିନେମା ମଧ୍ୟ ସେତେ ପୁରୁଣା । ସିନେମାର ବିକାଶରେ ଜର୍ମାନମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ରହିଛି । ମାକ୍ସ ସ୍କ୍ଲାଡାନୋସ୍କି ପ୍ରଥମ କରି ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଚଳନ୍ତି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ (୧୮୯୫ରେ) କରିଥିଲେ । ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଫ୍ରିଜ୍ ଲାଙ୍ଗ୍‌ଙ୍କ 'ମେଟ୍ରୋପଲିସ୍' (୧୯୨୭) ପ୍ରଥମ ବିଜ୍ଞାନ ଆଧାରିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର । ୧୯୩୦ର 'The Blue Angel' ସହ ସବାକ୍ ଜର୍ମାନ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।

୧୯୭୦ ଓ ୮୦ ଦଶକରେ ୱର୍ଣ୍ଣର୍ ହର୍ଜୋଗ, ୱିମ୍ ୱେଣ୍ଡର୍ ଓ ରାଇନର୍ ୱର୍ଣ୍ଣର୍ ଫାସ୍‍ବିଣ୍ଡର ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖ୍ୟାତି ଦେଇଥିଲେ । ଇଉରୋପୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ବର୍ଷେ ଛାଡି ବର୍ଷେ ଅନ୍ତରାଳରେ ବର୍ଲିନ୍‌ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏଠି ବର୍ଲିନ୍ ଫିଲ୍ମ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟ ୧୯୫୧ରୁ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋ‍ଇ ଆସୁଛି ।

ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ଅନେକ ଜର୍ମାନ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଫଳତା ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି ଯଥା : Nowhere in Africa (୨୦୦୧), Das Experiment (୨୦୦୧), Good Bye, Lenin! (୨୦୦୩), Gegen die Wand (Head-On) (୨୦୦୪), Der Untergang (Downfall) (୨୦୦୪), Perfume (୨୦୦୬), The Baader Meinhof Complex (୨୦୦୮), The Wave (୨୦୦୮), The White Ribbon (୨୦୦୯), Pandorum (୨୦୦୯), Soul Kitchen (୨୦୦୯), Animals United (୨୦୧୦), Combat Girls (୨୦୧୧) ଓ Cloud Atlas (୨୦୧୨) । ଓସ୍କାର ପୁରସ୍କାରରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦେଶ ଭାଷୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ୩ ଥର ଜର୍ମାନ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡିକ ପୁରସ୍କୃତ ହୋ‍ଇଛନ୍ତି : Die Blechtrommel (ଟିଣ ଡ୍ରମ୍) ୧୯୭୯ରେ, Nowhere in Africa ୨୦୦୨ରେ ଓ Das Leben der Anderen ୨୦୦୭ରେ ।

ଛୋଟ ପରଦାରେ ମଧ୍ୟ ଜର୍ମାନୀ, ଇଉରୋପରେ ୧ ନମ୍ବର । ୯୦% ଘରେ କେବୁଲ ବା ସାଟେଲାଇଟ ଟିଭି ଅଛି । ମଜା କଥା ହେଲା ଦଶୋଟି ସର୍ବାଧିକ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଟିଭି ପ୍ରସାରଣରୁ ନ‍ଅଟି ଜର୍ମାନୀ ଦଳର ଫୁଟବଲ ଖେଳର ପ୍ରସାରଣ ।

ଭିଡିଓ ଗେମିଂରେ ମଧ୍ୟ ଜର୍ମାନୀରେ ବୃହତ୍ ବଜାର ଓ ଚାହିଦା ରହିଛି ।

### ଖାଦ୍ୟପେୟ
ଜର୍ମାନୀର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଭେଦରେ ଖାଦ୍ୟପେୟରେ ବିଭେଦ ରହିଛି । ବାଭାରିଆ ବା ସ୍ୱାବିଆ ପରି ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱିଜରଲାଣ୍ଡ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ଖାଦ୍ୟଶୈଳୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି । ମାଂସ, ଭୋଜନର ପ୍ରମୁଖ ଭାଗ । ମଦ୍ୟପାନ ମଧ୍ୟ ସାମାଜିକ ଭାବେ ଅଙ୍ଗୀକୃତ । ଏଥିରୁ ବିୟର ହେଉଛି ସର୍ବପ୍ରିୟ ଓ ଜାତୀୟ ପାନ୍ୟ । କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଉଥିଲେ ହେଁ କଣପିଛା ୧୨୧.୪ ଲିଟର (୨୦୦୯ ରେ) ବିୟର ପାନ, ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ । The Michelin Guide ଦ୍ୱାରା ଜର୍ମାନୀର ୯ଟି ରେସ୍ତୋରାଁକୁ ୩ଟି ତାରକା (ସର୍ବାଧିକ) ଓ ୧୫ଟିକୁ ୨ଟି ତାରକା ମିଳିଛି ।

ମାଂସ ମଧ୍ୟରୁ ଘୁଷୁରୀ, ଗୋ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ମାଂସ ବିଶେଷତଃ ଖିଆଯାଏ । ଦେଶରେ ଜଣପିଛା ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ୬୧ କିଲୋ ମାଂସ ଖିଆଯାଇଥାଏ । ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରୁ କୁକୁଡା ପ୍ରମୁଖ, ତେବେ ବତକ, ହଂସ ଓ ଟର୍କୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ । ବନ୍ୟ ଶିକାର ମଧ୍ୟରୁ ବର୍‍ହା, ଠେକୁଆ ଓ ହରିଣ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷ ସାରା ଉପଲବ୍ଧ । ଟ୍ରାଉଟ୍ ଛଡା ପାଇକ୍, କାର୍ପ ଓ ପର୍ଚ୍ଚ ମାଛର ଚାହିଦା ଅଧିକ । ପରିବା ମୁଖ୍ୟତଃ ଷ୍ଟୁ ବା ସୁପ୍ ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ : ଗାଜର, ଓଲକୋବି, ପାଳଙ୍ଗ, ମଟର, ଶିମ୍ବ, ଫୁଲକୋବି ଓ ନାନା ଜାତିର ବନ୍ଧାକୋବି ପ୍ରାୟତଃ ମିଳେ । ମିଠାରେ କେକ୍ ଓ ଟାର୍ଟ ଲୋକପ୍ରିୟ । ଏଗୁଡିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ତାଜାଫଳ ଯଥା : ସେଓ, ଆଳୁବୁଖାରା, ଷ୍ଟ୍ରବେରୀ ଓ ଚେରୀରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଛେନା ତିଆରି କେକ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଯାହା କ୍ୱାର୍କ୍ (ଏକ ପ୍ରକାର ଛେନା)ରୁ ନିର୍ମିତ ।

### କ୍ରୀଡ଼ା
୨.୭ କୋଟି ଜର୍ମାନ୍ କୈଣସି ନା କୈଣସି ସ୍ପୋର୍ଟ୍ସ କ୍ଲବର ସଦସ୍ୟ ଆଉ ତା ଛଡା ସେମିତି ବି ଜର୍ମାନୀରେ କ୍ରୀଡାପ୍ରେମୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କାହିଁରେ କେତେ । ଫୁଟବଲ ଦେଶର ସର୍ବପ୍ରିୟ ଖେଳ । ଜର୍ମାନ୍ ଫୁଟବଲ ଆସୋସିଏସନ୍ (*Deutscher Fußball-Bund*) ରେ ୬୩ ଲକ୍ଷ ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ଯାହାକି ଯେକୌଣସି କ୍ରୀଡା ସଂସ୍ଥାରୁ ଅଧିକ । କ୍ଲବ୍ ଫୁଟବଲ ଲିଗ୍ ବୁନ୍ଦେସ୍‍ଲିଗା ହେଉଛି ସର୍ବପ୍ରିୟ ଓ ସର୍ବବୃହତ୍ କ୍ରୀଡା ଲିଗ । ମହିଳାଙ୍କ ଫୁଟବଲ ଲାଗି ସେହିପରି ଫ୍ରାଉଏନ୍ ବୁନ୍ଦେସ୍‍ଲିଗା ରହିଛି ।

ଜର୍ମାନୀର ପୁରୁଷ ଫୁଟବଲ ଦଳ ୧୯୫୪, ୧୯୭୪, ୧୯୯୦ ଓ ୨୦୧୪ରେ ଫିଫା ବିଶ୍ୱକପ୍, ୧୯୭୨, ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୯୬ରେ UEFA ଇଉରୋପୀୟ ଚାମ୍ପିୟନଶିପ୍ ବିଜେତା । ଜର୍ମାନୀ ୧୯୭୪ ଓ ୨୦୦୬ରେ ବିଶ୍ୱକପ୍ ଓ ୧୯୮୮ରେ UEFA ଇଉରୋପୀୟ ଚାମ୍ପିୟନଶିପ୍ର ଆୟୋଜକ ଥିଲା । ଜର୍ମାନୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫୁଟବଲ ଖେଳାଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ହେଲେ : ଫ୍ରାଞ୍ଜ ବେକେନବାଉର, ଗର୍ଡ ମୁଲର, ୟୁର୍ଗେନ କ୍ଲିନ୍ସମାନ୍, ଲୋଥାର ମାଥାଉସ୍, ଓଲିଭର କାନ୍, ମିରୋସ୍ଲାଭ୍ କ୍ଲୋଜେ ଓ ଥୋମାସ ମୁଲର୍ । ସେହିପରି ଜର୍ମାନୀର ମହିଳା ଫୁଟବଲ ଦଳ ୨୦୦୩ ଓ ୨୦୦୭ରେ ଫିଫା ବିଶ୍ୱକପ୍ ଏବଂ ୧୯୮୯, ୧୯୯୧, ୧୯୯୫, ୧୯୯୭, ୨୦୦୧, ୨୦୦୫, ୨୦୦୯ ଓ ୨୦୧୩ରେ UEFA ଇଉରୋପୀୟ ମହିଳା ଚାମ୍ପିୟନଶିପ୍ ବିଜେତା ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖେଳ ହେଉଛି : ବରଫକ୍ରୀଡା, ବକ୍ସିଂ (ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ), ହ୍ୟାଣ୍ଡବଲ, ଭଲିବଲ, ବାସ୍କେଟବଲ, ବରଫ ହକି, ଟେନିସ୍, ଘୋଡ଼ା ଚଢା ଓ ଗଲ୍ଫ । ଜଳକ୍ରୀଡା ଯଥା ସେଲିଂ, ରୋ‍ଇଂ, ସନ୍ତରଣ, ୱିଣ୍ଡସର୍ଫିଂ, କାଇଟ୍ ସର୍ଫିଂ, ୱେକ୍‌ବୋର୍ଡିଂ, ଅଣ୍ଡରୱାଟର ଡାଇଭିଂ, ମାଛଧରା, ପାୱାର ବୋଟିଂ, ୟାଚିଂ ଇତ୍ୟାଦି ଲୋକପ୍ରିୟ ।

ମୋଟର କ୍ରୀଡାରେ ଜର୍ମାନୀ ଅନ୍ୟତମ ଅଗ୍ରଣୀ ଦେଶ । ଜର୍ମାନୀର BMW ଓ ମର୍ସିଡିଜ ଭଳି ମୋଟର କ୍ରୀଡା ନିର୍ମାତା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରମୁଖ । ଏହାଛଡା ଫ୍ରାନ୍ସରେ ହେଉଥିବା 24 Hours of Le Mans ନାମକ ରେସ୍ରେ ପୋର୍ସ୍ଚ ୧୬ ଥର ଓ ଅଡି ୧୧ ଥର ବିଜେତା ହୋ‍ଇଛନ୍ତି । ଜର୍ମାନୀର ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଚାଳକ ମାଇକେଲ ସୁମାକର୍ ସର୍ବାଧିକ ଥର ବିଶ୍ୱ ଡ୍ରାଇଭର ଚାମ୍ପିୟନଶିପ ଓ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଜିତିବାର ରେକର୍ଡ କରିଛନ୍ତି |  ଅନ୍ୟଏକ ଜର୍ମାନ ଚାଳକ ସେବାଷ୍ଟିଆନ ଭେଟେଲ ୨୦୧୦ରୁ ୨୦୧୩ ଯାଏଁ କ୍ରମାଗତ ଜିଣି ନିଜକୁ F1ର ଅନ୍ୟତମ ସଫଳ ଚାଳକ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।

ଅଲମ୍ପିକରେ ମଧ୍ୟ ଜର୍ମାନୀ ଅନ୍ୟତମ ସଫଳ ଦାବୀଦାର । ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନୀର ପଦକ ମିଶାଇଲେ ମୋଟ ପଦକ ଅନୁସାରେ ଜର୍ମାନୀ ପୃଥିବୀରେ ତୃତୀୟ । ୨୦୧୨ ଅଲମ୍ପିକ ପଦକ ତାଲିକାରେ ଜର୍ମାନୀ ପଞ୍ଚମ ଥିଲା | ଜର୍ମାନୀ ୧୯୩୬ରେ ବର୍ଲିନ୍‌ଠାରେ ଓ ୧୯୭୨ରେ ମ୍ୟୁନିକ୍‌ଠାରେ ଅଲମ୍ପିକ ଆୟୋଜନ ମଧ୍ୟ କରିଛି । ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟ ୧୯୩୬ ଶୀତ ଅଲମ୍ପିକର ଆଯୋଜନକର୍ତ୍ତା ଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶ