open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ମହାନନ୍ଦିନ

**ମହାନନ୍ଦିନ, ** ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ଶ୍ରୀଶ୍ରୁଙ୍ଗ ବଂଶର ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ପାଟଳିପୁତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟକୁ ସେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । ଆଧୁନିକ ପାଟଳିପୁତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ବିହାରର ପାଟଣା । 

## ଜୀବନୀ 
ପୂରଣ ଅନୁସାରେ ନନ୍ଦିବିର୍ଦ୍ଧନଙ୍କୁ ନବମ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ରାଜା କୁହାଯାଇଥାଏ ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର **ମହାନନ୍ଦିନ **ଦଶମ ରାଜା ଥିଲେ । ମହାନନ୍ଦିନଙ୍କ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଜାତିର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଅବେଇଧ ପୁତ୍ର ମହାପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦା ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲା । * *

## ଆଧାର 
## ସ୍ରୋତ ସମୂହ 
* 
*
ଶ୍ରୀ ଲଙ୍କାମାଲ୍ଲେଶ୍ୱର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ

ଶ୍ରୀ ଲଙ୍କାମାଲ୍ଲେଶ୍ୱର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ  ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର କଦପ୍ପାଠାରେ ଥିବା ଏକ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ।ଏହା ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଯାହା "jerdon ;s courser" ନାମକ ଏକ ବହୁ ବିରଳ ଓ ଅବଲୁପ୍ତ ପ୍ରାୟ ପକ୍ଷୀକୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେଇଥାଏ । ଏହା ବ୍ଯତୀତ ଏହିରେ 176ଟି ପ୍ରଜାତିର ବିଭିନ୍ନ ବିରଳ ଜୀବ ଓ ବୃକ୍ଷକୁ ସଙ୍ଗରକ୍ଷନଣ ପ୍ରଦାନ ପୂର୍ବକ ରଖିଥାଏ ।  

## ଇତିହାସ 
1848 ମସିହାରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥୋମାସ ଜେର୍ଦୋନ ନାମକ ଚିକିଷ୍ଟକ ଓ ପ୍ରକୃତିବିଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେକୁ ଚିହ୍ନଟ ଓ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ।ତାହାକୁ ପରେ 1986 ମସିହା ଯାଏ ଅବଲୁପ୍ତ ହେଇଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା । 1986 ମସିହାରେ ଏହାକୁ ପୁନର-ଆବିଷ୍କାର କରାଯିବା ପରେ ତାହାର ସଙ୍ଗରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆ ଯାଇଥିଲା ।ଶ୍ରୀ ଲଙ୍କାମାଲ୍ଲେଶ୍ୱର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଜଳବାଯୁ ଏହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସେମାନେ ରହିଛନ୍ତି ।    

## ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁ 
ଏଠାରେ 1400 ପ୍ରଜାତିର ବୃକ୍ଷ୍ଯରାଜି ଓ 176 ପ୍ରକାର ଭେଦ ଅନନ୍ୟ ସଜୀବ ପାହାନ୍ତି । ଏଠାରେ ବ୍ୟାଘ୍ର , ଭାଲୁ ଚିତା , ନୀଳଗାଇ ଆଦି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ରହନ୍ତି । .

## ପର୍ଯ୍ୟଟନ କାଳ 
ପର୍ଯ୍ୟଟନ ନିମନ୍ତେ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ମାର୍ଚ ଏଠାରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ । . କଦପ୍ପାଠାରୁ ଏହା ମାତ୍ର 15 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ । .

## ଆଧାର
ଚିତ୍ରାକୁଟ ଧାମ

**ଚିତ୍ରାକୁଟ ଧାମ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଚିତ୍ରାକୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୁ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳ । 

## ଇତିହାସ 
ଅତୀତରେ କେରବି ସହର ବାନ୍ଦା ଜିଲ୍ଲାରେ ରହିଥିଲା । ପରେ ଚିତ୍ରାକୁଟକୁ 1997 ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା ।ଏହି ସହର ସମ ନାମରେ ଥିବା ଜିଲ୍ଲାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ।  

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଚିତ୍ରାକୁଟ ସହରର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତିଠାରେ । ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କୌଶମ୍ବି , ଦକ୍ଷିଣରେ ସତନା , ଓ ରେୱା ପୂର୍ବରେ ଆଲାହାବାଦ , ପଶ୍ଚିମରେ ବାନ୍ଦା ରହିଛି । ଚିତ୍ରାକୁଟ ମନ୍ଦାକିନ ନଦୀ ତୀରରେ ରହିଛି । 

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା  48,853 ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା54 % ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 46% ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର67 %  ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 16 %  ରହିଥିଲା । 

## ଶିକ୍ଷା 
* ଏଠାରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗ୍ରାମୋଦୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ରାମଭଦ୍ରାଚାର୍ଜ୍ୟ ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ , ଯାହା ଭାରତରେ ଅନନ୍ୟ , ସହ ଅନେକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଦ୍ୟାଳୟ ରହିଛି । 

## ଯାତାୟତ 
**ଏହା ଦେଇ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 76 ଯାଇଛି । ଏଠାରେ ମାନିକପୁର - ଝାଁସୀ ମୁଖ୍ୟ ରେଳପଥ ଯାଇ ଚିତ୍ରାକୁଟ ଷ୍ଟେସନ ରହିଛି । ଏଠାରୁ ଭାରତର ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସହରକୁ ରେଳ ଯୋଗାଯୋଗ ରହିଛି । ଏହାର ନିକଟସ୍ଥ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଆଲାହାବାଦ 120 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ । **

## ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ 
**ରାମଘାଟ:** ଏହା ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଘାଟ । ନଉକା ଯୋଗେ ଏଠାରୁ ଭ୍ରମଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରୁ କଦମଗିରି ପରିକ୍ରମା କରିହୁଏ । ନିକଟସ୍ଥ ହନୁମାନ ଧାରା ପର୍ବତରେ ତ୍ରିମୂଖୀ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର , ପଞ୍ଚମୁଖୀ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର ଓ ସୀତା ରସୋଇ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳୀ ଭାବରେ ରହିଛି । ସେଠାରେ ଗୁପ୍ତ ଗୋଦାବରୀ ଗୁମ୍ଫା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* *Chitrakoot, Karwi tehsil*, The Imperial Gazetteer of India, 1909, v. 10, p. 300
ନାଗଦଶକ

**ନାଗଦଶକ , **ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 437 ମସିହାରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 413 ମସିହା ଯାଏ ମଗଧ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ମୁଣ୍ଡା ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସେ ତାଙ୍କ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି 24 ବର୍ଷ କାଳ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ରାଜ୍ୟର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାଡୀ ଚ୍ୟୁତ କରି ଶ୍ରୀଶ୍ରୁଙ୍ଗଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଗାଦି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।**  **

## ଆଧାର
ବିମ୍ବିସାର

**ବିମ୍ବିସାର ** (&#x2009;558&nbsp;– c.&#x2009;491 BC)  ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 558ରୁ 491 ମସିହା ଯାଏ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମଗଧର ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ହରୟଙକା ବଂଶର ଥିଲେ । ରାଜା ଭଟ୍ଟିୟ ତାଙ୍କର ପିତା ଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥୟମେ ଏକ ବିଶାଳ ମଗଧ ରାଜ୍ୟର ପରିକଳ୍ପନା କରି ଅଙ୍ଗେ ରାଜ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କ୍ରମଶଃ ମଗଧ ଏକ ବିଶାଳ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଇଥିଲା । 

ତାଙ୍କ ସମୟ କାଳରେ ସଂସ୍କୃତିର ଉନ୍ନତି ହେବା ସହ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସାର ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୌଦ୍ଧ ସହର ରାଜଗିରି ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଅନ୍ତେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଜାତଶତ୍ରୁ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । .

## ଜୀବନୀ 
ବିମ୍ବିସାର ଏକ ଗ୍ରାମକୁ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ କରି ତାହାକୁ ପାଟଳିପୁତ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ ।  ସେ ସେ3ନା ବାହିନୀ ଧରି ଅଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସେହି ରାଜ୍ୟକୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ମିସେଇଥିଲେ । ତାହାଦ୍ୱାରା ରାଜା ବ୍ରାହମଦତ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିବାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇଥିଲେ । ଅଙ୍ଗ ବିଜଯ ପରେ ସେ ରାଜକୁମାର କୁନିକାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଗାଦିନଶିନ କରିଥିଲେ । 

### ବୈବାହିକ ସମ୍ବନ୍ଧ 
ବିମବିଶାର ବୈବାହିକ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ରାଜ୍ୟ ବର୍ଦ୍ଧନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ସେ ମହା କୋଶଳ ର4ଆଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ କୋଶଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି କାଶୀକୁ ଯୌତୁକ ହିସାବରେ ପାଇଥିଲେ । ଏହି ବିବାହଦ୍ୱାରା ତନିକର କୋଶଳ ରାଜ୍ୟ ସହ ଥିବା ତିକ୍ତତା ଦୂର ହେଇଥିଲା ଓ ତାହା ପରେ ସେ ଅନନ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ରହୟ ସବୁ ଜୟ କରିଥିଲେ । ବୈଶାଳୀର ଲିଛଭି ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ବିବାହ କରି ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ଆହୁରି ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ । 

### ମୃତ୍ୟୁ 
[thumb|Bimbisara's jail, where King Bimbisara was imprisoned, in [ରାଜଗିର|Rajgir]]
ସେ ସମୟର ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କାରାଗାରରେ ରଖିଥିଲେ ଓ ନିଜେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା ବେଳକୁ ସେ ପିତାଙ୍କୁ କାରା ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଗଲା ବେଳକୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟି ସାରିଥିଲା । 

## ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା 
ବୌଦ୍ଧ ଲିପି ଅନୁସାରେ ବିମ୍ବିସାର ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ପୂର୍ବରୁ ଭେଟିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମଲ୍ଲିକା ଯିଏ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଥିଲେ , ସେ ବିମ୍ବିସାରଙ୍କୁ ଭେଟେଇ ଥିଲେ । ପରେ ସେ ନିଜେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେଇଗଲେ ଓ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବିତ ହେଇଥିଲେ । 

## ଜୈନ ପରମ୍ପରା 
ଜୈନ ଲିଖନରେ ମଧ୍ୟ ବିମ୍ବିସାରଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ସେ ଜୈନ ମୁନି ଯମଧାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେଇଥିଲେ । ସେ ମହାବୀରଙ୍କ ସମାବର୍ତନ ସଭାକୁ ଯାଉଥିଲେ ।  .

 ପ୍ରବାଦ ଅଛି ବିମବିସର ନିଜକୁ ନିଜେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ଓ ପାତାଳରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲଭିଥିଲେ । ଜୈନ ଲିପିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା ଯେ ସେ ମହାପଦ୍ମ ବା ପ୍ରଥମ ତିରଥଙ୍କର ଭାବରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିବେ 

## ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
* Jarasandha

## ନୋଟ ସବୁ 
## ଆଧାର 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
ପଞ୍ଚ ଭୁତ ସ୍ଥଳମ

**ପଞ୍ଚ ଭୁତ ସ୍ଥଳମ**, (Tamil: பஞ்ச  பூதத்தலம், Telugu: పంచ భూతస్థలం, Sanskrit: पन्च भूत स्थल) ପାଞ୍ଚ ତୀ ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ବୁଝାଏ ।  ଏହା ଶିବଙ୍କ 5ଟି ଅବତାର ତଥା ପ୍ରକୃତିର 5ଟି ମୌଳିକ ବସ୍ତୁକୁ ସୁଚେଇଥାଏ ଯଥା , ସ୍ଥାନ, ଜଳ , ବାୟୁ , ଅଗ୍ନି ଓ ଆକାଶ . *ଏହି ସବୁ ମନ୍ଦିର ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ତାମିଲନାଡୁ  ଓ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମୌଳିକ ବସ୍ତୁ 5ଟି ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ନିହିତ ଥିବା କୁହାଯାଏ । * 

## ପଞ୍ଚ ଭୂତମ 
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଓ ଅନ୍ୟ ସଜୀବ ବସ୍ତୁ ଯଥା ବୃକଧୀ , ଗୁଳ୍ମ  ଆଦି  ବାୟୁ , ଜଳ , ଅଗ୍ନି , ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରୁ ଜାତ ହେଇଥାଏ । ଭୁତକୁ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ମିଶ୍ରଣ ଓ ମହା ଭୁତକୁ ବ୍ରୁହତ ମିଶ୍ରଣକୁ ବୁଝା ଯାଏ । ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ଆୟୁର୍ବେଦ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସାରେ ଜୀବ ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନତା ତ୍ରି-ଦୋଷଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଇଥାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ କଫ , ବାତ ଓ ପିତ୍ତ ।ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ କବି  ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ତାଙ୍କ କବିରା " ପଞ୍ଚ ଭୁତ "ରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ ମଣିଷର ମନ ଆଲୋକ , ରଙ୍ଗ , ଶବ୍ଦ , ଗତିର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା , ସୂର୍ଯ୍ୟ , ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ପ୍ରତି ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ରହିଥାଏ 

## ପଞ୍ଚ ମନ୍ଦିର 
 ଥିରୁଭାନ୍ନାମଲାଇ ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଶିବ ନିଜକୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟିର ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସଂସ୍ଥାପନ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ ଶିବଙ୍କ ଏହି ରୂପରେ ତାଙ୍କର ପାଦ , ଓ ମସ୍ତକ ଜାଣିପାରିନଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଶିବରାତ୍ରି ଓଅ କଠିଗାଇ ଦୀପମ ପର୍ବ ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରଥାର ପ୍ରଚଳ ରହିଥିବା ସହ ବିଶାଳ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଅଗ୍ନି ଲିଙ୍ଗମ ଜୀବନର 5ଟି ମହତ୍ୱ ପୂର୍ଣ ଦିଗକୁ ସୁଚେଇ ଥାଏ । ସେ ସବୁକୁ କର୍ମ , ଆତ୍ମସମର୍ପଣ , ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ସର୍ବଶେଷରେ ପାର୍ଥିବ ଜୀବନରୁ ଚରମ ମୁକ୍ତିକୁ ଭୁଝେଇ ଥାଏ । 

ଥିରୁଭନ୍ନମଲାଇ ମାନସିରରେ ଶିବଙ୍କୁ ଜଳ ଭାବରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱା କରୁଥିଲା ବେଳେ ଅପପୁ ଲିଙ୍ଗମ ଜଳ ଭିତରେ ମଗ୍ନ  ରହିଥାଏ ।ଏହି ଲିଙ୍ଗମ ନିକଟରେ ଏକ ସ୍ଥାଇ ଜଳ ସ୍ରୋତ  ବହୁଥାଏ । 

Iଚିଦମ୍ବରମଠାରେ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆରାଧନା କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆକାଶ ଲିଙ୍ଗମ ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ କଉଣଶି ପ୍ରସ୍ତର ଲିଙ୍ଗ ନ ଥାଏ । 

## ଗ୍ୟାଲେରି 

File:ekam.jpg|Ekambareswarar Temple, Kanchipuram, Tamil Nadu (Land)
File:tiruvannamalai004.jpg|Arunachaleshwarar Temple, Thiruvannamalai, Tamil Nadu (Fire)
File:Tvkoil.JPG|Thiruvanaikaval temple, Trichy, Tamil Nadu (Water)
File:Chidambaram Temple.jpg |Natarajar Temple, Chidambaram, Tamil Nadu (Sky)
File:SrikalahastiGaligopuram.jpg|Kalahasti Temple, Srikalahasti, Andhra Pradesh (Air)
File:Longititude.jpg|

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
*.
*.
*
*.
*.
*.
*.
*.
*.
ହରିହରଗଞ୍ଜ

ହରିହରଗଞ୍ଜ, iଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ 13,579 ପରିବାରରେ ସମୁଦାଯ 87,499 ଜଣ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ଏହି ବ୍ଲକରେ 194ଟି ଗ୍ରାମ ରହିଛି । 

ଏହି ବ୍ଲକ ପଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ସୀମାରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 98 ନିକଟରେ ରହିଛି । ଏଠାକାର ଅଧିବାସୀମାନେ ମଗଧୀ ଭାଷା କହନ୍ତି । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ହରିହରଗଞ୍ଜର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି .  Iଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 10,000 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । 

ଏଠାରେ ଦୂର୍ଗା ମନ୍ଦିର , ଗୋପାଳ ମନ୍ଦିର , ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର ଆଦି ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ରହିଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର
ଲେସଲିଗଞ୍ଜ

**ଲେସଲିଗଞ୍ଜ , **ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ ଅଞ୍ଚଳ । 

## ଇତିହାସ 
ଏହା ଏକ ଏଇତିହାସିକ ସ୍ଥାନ । ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଏହା ଏକ ସୈନ୍ୟ ଆବାସ ଥିଲା । ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଛାଉଣି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସହିଦ ନୀଳାମ୍ବର ଓ ପୀତାମ୍ବରଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ନୀଳାମ୍ବର-ପୀତାମ୍ବର ନଗର କରିବାକୁ ଦାବି ଜଣେଇଛନ୍ତି । 

## ଅବସ୍ଥିତି 
 ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 24.03°N 84.20°Eଠାରେ । ଜିଲ୍ଲାର ମୁଖ୍ୟ ଦପ୍ତର ଦାଲତଙଗଞ୍ଜଠାରୁ ଏହା 18 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ । ରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା 210 କିଲୋମିଟର । 

## Attractions 
ଏଠାରୁ ନିକଟରେ ବେତଳା ଜାତୀୟ ପାର୍କ ରହିଛି । 

## ନକ୍ସଲ ଉପଦ୍ରବ 
ଏଠାରେ ନକ୍ସଲ ମାନଙ୍କ ଉପଦ୍ରବ ରହିଥାଏ । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର 
* Blocks of Palamu district
ପାଣ୍ଡୁ

**ପାଣ୍ଡୁ ବ୍ଲକ ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 74, 464 ଥିଲା । ଏହି ବ୍ଲକରେ 71ଟି ଗ୍ରାମ ରହିଛି । ଏହା ରାଜା ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ନାମରେ ନମିତା । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Pandu Map
* Pandu Official page
* Jharkhand Vishwanath Temple
ରାମଗଡ଼

**ରାମଗଡ଼** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । ଏହା ହୋରଣ୍ଡା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ।

## ଅବସ୍ଥିତି 
ଏହା  ପଲାମୁର ମୁଖ୍ୟ ଦପ୍ତରଠାରୁ ୨୭ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।ଏହାର ଏକ ପାଟରେ ପର୍ବତ ସମୂହ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଅସୁରୀ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର ହେଇଥାଏ । ଭୋଜପୁରୀ ଓ ହିନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ରହିଥାଏ । ଭାଷା ସବୁ ପାଇଁ ଦେବନାଗରୀ ଲିପି ବ୍ୟବହାର ହେଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ
ଶିଶୁନାଗ

**ଶିଶୁନାଗ **(or Shusunaga) (c. 444 – 363 BCE) ଶିଶୁନାଗ ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା । ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ତର ଭରତରେ ଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ମଗଧ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ସେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସେ ହରାଯନକା ବଂଶ ପରିଚାଳିତ ମଗଧ ରାଜ୍ୟରେ ଜଣେ ଅମାତ୍ୟ ଥିଲେ । ରାଜ୍ୟର ଲୋକମାନେ ଶାସକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରି ଶିଶୁନାଗଙ୍କୁ ଗାଦିନଶିନ କରିଥିଲେ । ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ବାରଣାଶୀରେ ରାଖୀ ନିଜେ ରାଜଗୃହଠାରୁ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନ୍ତେ ପୁତ୍ର କଳାଶୋକ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ । 

## Early life 
ମହାବଂଶତିକା ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀଶ୍ରୁଙ୍ଗବୈଶାଳୀର  ଲିଛଭି ବଂଶର ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ସେ ନଗର ଶୋଭୀନୀଙ୍କ ଔରସରୁ ଜନ୍ମ ହେଇ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହେଇଥିଲେ । ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ସେ ରାଜା ନଗଦଶକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବରାଣଶୀଠାରେ ଭାଇସରାୟ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ । .  

## ରାଜୁତି 
ଶ୍ରୀଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 413ରୁ 395 ଯାଏ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ରାଜଗୃହଠାରେ ଥିଲା ଓ ବୈଶାଳୀଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରସାଦ ଥିଲା । ପରେ ସେ ବୈଶାଳୀକୁ ରାଜଧାନୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୋତ ରାଜବଂଶ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା କୀର୍ତ୍ତି ସମୂହକୁ ଦ୍ୱଂଶ କରିଥିଲେ । .

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବରାନଶୀରେ ରାଜଗଦିରେ ବସେଇ ନିଜେ ରାଜବଂଶ ଓ ବୈଶାଲୀରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । 

## ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର 
ତାଙ୍କ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲା । ସେ ତାମିଲନାଡୁ , ମଦୁରାଇ , ପାକିସ୍ତାନ , ନେପାଲ , ଭୁଟାନ , ଆଫଗାନିସ୍ତାନ,ସବୁ ବିଜଯ କରି ନିଜ ସମ୍ଭାର୍ଜ୍ୟରେ ମିସେଇଥିଲେ । 

## ନୋଟ ସବୁ 
## References
* 
* 
* 
*
ୟଦାଗିରିଗୁଟ୍ଟା ମନ୍ଦିର

thumb|Also visit Bhongir Fort, which Asia's second biggest mountain with single stone elephant shaped about 600 m height
**ୟଦାଗିରିଗୁଟ୍ଟା  ** ଯାଦଦ୍ରି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ତେଲେଙ୍ଗନାର ଯଦାଗିରି ଭୁବନଗିରି ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଏହା ଏକ ପାହାଡ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନରସିଂହ ଅବତାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି । 

## ଇତିହାସ 
 ସନ୍ଥ ଯାଦବ ଏଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର 3 ତୀ ଅବତାରରେ ଦର୍ଶନା ଦେବାକୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜ୍ୱାଳା ନରସିଂହ , ଗନ୍ଧଭେରେନ୍ଦ୍ର ନରସିଂହ ଓ ଯୋଗାଣନ୍ଦ ନରସିଂହ ଭାବରେ ଏହି ପର୍ବତରେ ଆସ୍ଥାନ କରି ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନର ସିଂହ ଦେବା ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହେଲା ଓ ସ୍ଥାନକୁ ୟଦାଗିରି କୁହାଗଲା । ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି । କୁହାଯାଏ ଭକ୍ତ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଏଠାରେ ଯାହା ମାଗିଲେ ନିଶୟ ମନୋସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ ହେଇଥାଏ । 

ମନ୍ଦିରର ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ କରାଯାଉଛି । t.
ଡାହାଣ|thumb|225x225_ପିକସେଲ|Hillock of Yadadri

## ଯାତାୟତ 
ହାଇଦରାବାଦ ସହରରୁ ଏହାର ଦୁରତ୍ୱ 60 କିଲୋମିଟର । ଏଠାକୁ ରେଳ ଓ ରାଜପଥ ସଂଯୋଗ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ରହିଛି । ଏହାର ନିକଟସ୍ଥ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ରାଜଗିରି । ହାଇଡେରାବାଦଠାରୁ ଏକ ରାଜପଥ ରାଜଗିରିକୁ ପରିବର୍ଧିତ ହେବ । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* www.yadagirigutta.co.in  - Official site
ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ

ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ () (IAST:**Jñānēśvarī**) ହିନ୍ଦୁ ମହାପୁରାଣ ଭଗବତ ଗୀତା ଉପରେ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା । ଏହା ମରାଠୀ ସନ୍ଥ ଓ କବି ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଲିଖିତ ହେଇଥିଲା । ବିଦ୍ୱାନ ଭାଷା ଓ ମୂଲ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ଏହା ବହୁଳ ଆଦୃତ ହେଇଥିଲା । ଏହାର ମୂଳ ନାମ ଭାବରଥ ଦୀପିକା ଥିଲା , ଯାହାର ଅର୍ଥ " ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ " କୁହାଯାଇପାରେ । ଏହି ନାମ ପରେ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ ରହିଲା । 

## କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଲ୍ୟବୋଧ 
ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ, ଭଗବାଦ ଗୀତା ପାଇଁ ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସ୍ଥାପନ କରିଥାଏ । ଏହା ଧରମିକା ଭାବନା ପାଇଁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଆଧାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଏହା ନିଜେ ଏକ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥର ସ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ । ଏହା ସହିତା "ଏକନ୍ତି ଭାଗବତ: ତୁକାରାମ ଗାଥା " ମଧ୍ୟ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବରେ ଗଣା ଯାଇଥାଏ । ଏହା ମରାଠୀ ଭାଷା ସାହିତ୍ଯ ପାଇଁ ଏକ ମୂଳଦୁଆ ଭାବରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବହୁଳ ପଠିତ ହେଇଆସୁଛି । ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀର ୯ଟି ଶେଷ ଶ୍ଳୋକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ । 

## ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀର କିଛି ଉଦ୍ଦ୍ରୁତି 
ମୂଳ ଭଗବତରେ ~୭୫୦ଟି ଶ୍ଳୋକ ରହିଥିବା ସ୍ଥଳେ ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ପାଖାପାଖି ୯୦୦୦ଟି କବିତା କରି ଶ୍ରୁତି ମଧୁର ହେବାପରି ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ ସଂଗୀତ ମାୟା ଭାବରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା ।  
ॐ नमोजी आद्या | 
वेद प्रतिपाद्या | 
जय जय स्वसंवेद्या | 
आत्मरुपा

Devā Tūchi Gaṇeshū |
Sakalārthamatiprakāshū |
Mhaṇe Nivṛtti Dāsū |
Avadhārijojē ||2||

देवा तूंचि गणेशु | 
सकलमति प्रकाशु | 
म्हणे निवृत्ति दासु | 
अवधारिजो जी ||2||
ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀର ବିଷୟ ବସ୍ତୁରେ କୁଣ୍ଡଳିନୀର ଜ୍ଞାନ ସହ ବସ୍ତୁବିଦ୍ୟା ଓ ଜ୍ୟୋତିବିଦ୍ୟାର ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆସିମୀତ ଶକ୍ତି ଜୀବନର ରହସ୍ୟ ଜଳ, ବାୟୁର ମହତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥାଏ । 

## ଟିପ୍ପଣୀ
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* 
* Dnyaneshwari
ମନାଟୁ ବ୍ଲକ

**ମନାଟୁ ବ୍ଲକ , ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । ଏହାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ 97,622  ଥିଲା । ଏଠାରେ ଗୃହ ସଂଖ୍ୟା 18,083 ଓ ଗ୍ରାମସଙ୍ଖ୍ୟା 190 ଥିଲା । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର 
* Blocks of Palamu district
ପାଙ୍କି ବ୍ଲକ

**ପାଙ୍କି ବ୍ଲକ , **ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ 21,687 ପରିବାରରେ 123,820 ଜଣ ଅଧିବାସୀ ରହୁଥିଲେ । ଏଠାରେ 200ଟି ଗ୍ରାମ ରହିଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Panki Assembly
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର
ମହମ୍ମଦଗଞ୍ଜ

** ମହମ୍ମଦଗଞ୍ଜ , **ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାରଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ ତଥା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷକ  ସହର । ଏଠାରେ ଭୀମ ଚୁଲହା ନାମକ ପ୍ରାଚୀନ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ସ୍ଥଳୀ ରହିଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା. 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର
ଭାରତୀୟ ମାନବବିଜ୍ଞାନ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ବିଭାଗ

**ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ଭେ ବିଭାଗ** (**AnSI**) ଏକ ଭାରତୀୟ ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ , ଯାହା ଭାରତର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱିକ ବାସ୍ତବିକ ଓ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ । ଏହା ମୂଳା ଅଧିବାସୀଙ୍କ ସଂସୃତି ପରେ ନିରୀକ୍ଷୟନ କରିବା ସହ ପଦର୍ଥିକ ଓ ସଂସ୍କୃତିକ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାନ ଓ ବସ୍ରୁର ରକ୍ଷୟନ , ପୁନଃ ରୁଦ୍ଧହର କାର୍ଯ୍ୟ  କରିଥାଏ । 

## ଇତିହାସ 
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗ 1945 ମସିହାରେ ବରାଣଶୀଠାରେ ଆରମ୍ଭ ହେଇ ପରେ କଲିକତାଠାରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ମିଉଜିଆମକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଇଥିଲା । 

1916 ମସିହାରେ ମିଉଜିଆମରେ  ଥିବା ଜୈବିକ ଓ ପ୍ରତ୍ନ ତାତ୍ୱିକ ବିଭାଗ ସମ୍ମିଳିତ ହେଇ ନୂତନ ଭାରତୀୟ ଜୈବିକ ସର୍ଭେ ବିଭାଗ ହେଇଥିଲା । ପରେ 1945 ମସିହାରେ ଏହାର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱିକ ବିଭାଗ ଭିନ୍ନ ହେଇ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ୱିକ ସର୍ଭେ ଓଫ ଇଣ୍ଡିଆ (AnSi) ଗଠିତ ହେଇଥିଲା ଓ ବିରଜା ଶଙ୍କର ଗୂହା ଏହାର ଆଭ୍ଯନ୍ତରୀଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ଭେରୀଆର ଏଲୱିନ ଉପ- ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରହିଥିଲେ । 

## ବିଶେଷ ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ 
ଏହା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରାଳୟଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେବା ସହ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଜ୍ୟାଳୟ କଲିକତାଠାରେ ରହିବା ସହ ଏହାର ଶାଖା ପୋର୍ଟ ବ୍ଲେୟର , ଶିଲଂ , ଦେହେରା ଦୂନ , ଉଦୟଔର , ନାଗପୁର ଓ ମହିଶୂରଠାରେ ରହିଛି । ଏହାର 2ଟି ଫୀଲ୍ଡ ଷ୍ଟେସନ ଜଗଦାଲପୁର ଓ ରାଁଚୀଠାରେ ରହିଛି । AnSiର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମିଉଜିଆମ କଲିକତାଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । 6ଟି ଜୋନ ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ୱିକ ମିଉଜିଆମ 6ଟି ଆଞ୍ଚଳିକ ଭିତ୍ତିରେ ଏବଂ ଏକ ଉପ-ଆଞ୍ଚଳିକ ଭିତ୍ତିରେ ରହିଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* *The People of India*
* Indo-Aryan peoples
* Dravidian peoples

## ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
* 

## ଆଧାର ସମୂହ 
## ବାହ୍ୟ ସଂଯୋଗ 
*
ବୁନ୍ଦୁ, ଭାରତ

**ବୁନ୍ଦୁ , ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାରଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର  ଏକ ସହର ଓ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି bho 
ବୁନ୍ଦୁର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି  23.18°N 85.58°E  ଠାରେ । ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 1105 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । ଏହା ରାଁଚୀରୁ ଜାମଶେଦପୁର ଯାଇଥିବା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 33 ଉପରେ ରହିଛି ।ଏହା ଏକ ପ୍ରକୃତିକ ସୋଭା ସମ୍ପନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ । ଏହାର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସବୁ ରହିଛି ଓ ଇକତରେ ଦଶାମ ଜଳପ୍ରପାତ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ ଭାବରେ ରହିଛି । 

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେଏଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା18,505 ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 53 % ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 47%ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 61% ରହିଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା 72%ହାର ଥିଲା ଓ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 4(%ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 14 % ଏଠାରେ  ଥିଲା । 

## ଭାଷା 
ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଆଦୃତ କଥିତ ଭାଷା ପଞ୍ଚପାରଗଣିଆ ହେଇଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ 75 % ଅଧିବାସୀ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ସହ ଏଠାରେ ହିନ୍ଦୀ ଓ ବେଙ୍ଗଲିର ପ୍ରଚଳନ ରହିଥାଏ । 

## ଆଧାର
ହୁଟୁପ

**ହୁଟୁପ, **ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହା ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ମାଞ୍ଝି ବ୍ଲକ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 23 ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହାର ନିକଟସ୍ଥ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ରାଁଚୀଠାରେ ରହିଛି । .

## ଶିକ୍ଷା 
ଡାହାଣ|thumb|Hutup School
Iଏହାରେ ଉଭୟ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ରହିଛି । ତାହା ସହ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗନ ବାଡି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି । ଏଠାରେ B. Ed. ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ରହିଛି ଯାହାକୁ ଅଞ୍ଚଳର ବହୁ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ଆସିଥାନ୍ତି । 

## ହସପିଟାଲ 
ଡାହାଣ|thumb|Shalini Hospital Hutup, Ranchi
* ଏହା ନିକଟରେ ମେଦନ୍ତ ହସ୍ପିଟାଲ ସ୍ୱାଶ୍ୟ ସେବା ଯୋଗେଇଥାଏ । ଏହା ଆଗରୁ ଆପ୍ପୋଲୋ ହସ୍ପିଟାଲ ବଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲା । 
* ଏହା ବ୍ଯତୀତ ଶାଲିନୀ ନାମକ ହସ୍ପିଟାଲ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 

## ଧର୍ମ 
ଗ୍ରାମରେ ମୁଖ୍ଯତଃ ହିନ୍ଦୁ ରହନ୍ତି ଓ ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର । ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ଓ ମୁସଲମାନ ସଂପ୍ରଦାଯର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପାସନା ସ୍ଥଳ ମାନ ରହିଛି । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Yuwa-India girl students create wiki page  for Hutup
* Photos of Hutup taken by students from Yuwa-India 

ଶ୍ରେଣୀ:ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ
ପାରୋମୋମାଇସିନ

ପାରୋମୋମାଇସିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Paromomycin**) ଏକ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ (antibiotic) ଯାହା ଆମିବାୟାସିସ (amebiasis), ଜିଆଡିଆସିସ, ଲିସମାନିଆସିସ ଓ ଟେପ‌ୱର୍ମ (tapeworm infection) ଇତ୍ୟାଦି ସଂକ୍ରମଣରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଆମିବାୟାସିସ ଓ ଜିଆର୍ଡ଼ିଆସିସ ଥଲେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ିର ଚିକିତ୍ସା ରୂପେ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ୟଥା ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଡ଼ିର ବିକଳ୍ପ ଔଷଧ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ, ଚର୍ମରେ ଲଗାଯାଏ ଓ ମାଂସପେଶୀରେ ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ ।

ପାରୋମୋମାଇସିନ ପାଟିରେ ନେଉଥିଲେ ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅରୁଚି, ବାନ୍ତି, ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ତରଳ ଝାଡ଼ା ହୋଇପାରେ । ଚର୍ମରେ ଲଗାଉଥିଲେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଗଲୁ, ଲାଲ ଦେଖାଯିବା ଓ ଫୋଟକା ଆଦି ଦେଖାଯାଏ । ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ନେଉଥିଲେ ଜ୍ୱର, ଯକୃତ ସମସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରବଣହାନୀ (hearing loss) ହୋଇପାରେ । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
ହଟିଆ

**ହଟିଆ ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । ଏଠାରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ରେଳ ଜଙ୍କସନ ଥିବା ସହ " national Institute Of Foundaryand Forge technology " ନାମକ ଧାତବୀୟ ଇଂଜିନିଯରିଂ ପାଇଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ରହିଛି । ଏହା ରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀ ରାଁଚୀ ସହର  ର ଏକ ସହର ତାଳି ଭାବରେ ରହିଥିଲା । ସାଂପ୍ରତିକ ଏହା ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଶିଳ୍ପ ତଥା ବାଣିଜ୍ୟ ସହର ଭାବେ ଗଢ଼ି ଉଠୁଛି । ଏଠାରେ ନୂତନ ବାସଗୃହ ପ୍ରକଳ୍ପ ମାନ ନିର୍ମିତ ହେଇ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଚାଲିଛି । 

ଏଠାରେ  **NIFFT**, ବ୍ଯତୀତ ଭାରତର ଏକ ସର୍ବବୃହତ ଇଂଜିନିଯରିଂ ନିର୍ମାଣ କର୍ପୋରାସନ HEC ରହିଛି । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଫ୍ରେମକରା|NIFFT, Ranchi
ହାତିଆର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି  23.30°N 85.30°E.  ଓ ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 2,103 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । 

## ଯାତାୟତ 
ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ହଟିଆ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଯାତାୟତ ଅଞ୍ଚଳ । ଏଠାକୁ ଦେଶର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ରେଳ ଯୋଗାଯୋଗ ସହ ଅନେକ ଟ୍ରେନ ପାଇଁ ଏହା ଟର୍ମିନାଲ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Official website of NIFFT 
* HEC, Ranchi
ଗିଞ୍ଜୋ ଠାକୁରଗାଓ

**ଗିଞ୍ଜୋ ଠାକୁରଗାଓ , **iଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାରଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହା ରାଁଚୀ ଠାର 25 କିଲୋମିଟର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଚତୁପାର୍ଶ୍ୱରେ ମନ୍ଦାର , ବରମୁ , ପିଠଉରିଆ , ଛୁଣ୍ଡ ଓ ରଟୁ ଗ୍ରାମ ରହିଛି । 

ଏହା ନିକଟରେ ମନ୍ଦରଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ରିସର୍ଚ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ପତ୍ରାତୁଠାରେ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି   . ଏହା ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ 2,051 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । 

## ନିକଟସ୍ଥ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥଳ 
## ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର भवानी शंकर मन्दिर) 
Bhawani Shankar Mandir

## ଆଧାର
ଛତରପୁର ବ୍ଲକ

**ଛତରପୁର ବ୍ଲକ ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ ଅଞ୍ଚଳ । ଏହା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 98 ଉପରେ ରହିଛି ଓ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଉକ୍ଷ ଅଞ୍ଚଳ । 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହି ବ୍ଲକରେ 27,271 ପରିବାରରେ 166,843 ଜଣ ଅଧିବାସୀ ରହୁଥିଲେ । ଏହି ବ୍ଲକରେ ସମୁଦାଯ 240ଟି ଗ୍ରାମ ରହିଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର 
* Blocks of Palamu district
ଅର୍ମାଞ୍ଝି

**ଅର୍ମାଞ୍ଝି ** , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । ଏହା ଏକ ପିକ୍ନିକ ସ୍ଥଳ ହିସାବରେ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠାରେ ଆପ୍ପୋଲୋ ଓ HCG ନାମକ ଦୁଇଟି ବୃହତ ହସ୍ପିଟାଲ , ସିକିଦିରି ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଅର୍ମାଞ୍ଝିର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି   ଓ ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 607 ମିଟର ଉପରେ ରହିଛି । 

## ଅବସ୍ଥିତି 
ଏଠାରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 33 ଯାଇଥିବା ବେଳେ ନିକଟସ୍ଥ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଓ ବିମାନ ବନ୍ଦର ରାଁଚୀଠାରେ ରହିଛି । 

## ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ 
* ଜିଭିକ ଉଦ୍ୟାନ ଜୈବ ପାର୍କ 
* ଗୋନଦା ପାହାଡ 
* ହୁଟୁପ 
* ରାଁଚୀ ହୀଳ 
* ଟେଗୋର ହୀଳ 
* ଗେଟଳସୁଦ ବନ୍ଧ 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Satellite map of Ormanjhi
* About Ormanjhi
ତାଟି , ରାଁଚୀ

**ତାଟି ବା ତାତିଶୀଲ୍ ବାଇ , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । **

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ[ଏଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା 10,496 ଥିଲା ।[୩] ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 54 % ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 46%ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 72% ରହିଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା 80%ହାର ଥିଲା ଓ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 62%ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 15 % ଏଠାରେ ଥିଲା ।

## ଆଧାର
ରାମପୁର , ଝାରଖଣ୍ଡ

**ରାମପୁର,** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାରଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । 

## Geography 
ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି   ଠାରେ ଓ ଏହା ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ 614 ମିଟର ଉପରେ ରହିଛି । 

## ଅବସ୍ଥିତି 
ରାମପୁର ଦେଇ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 33 ଯାଇଛି । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* About Rampur
* Satellite map of Rampur
ଭୂମିଜ ଜାତି

**ଭୂମିଜ**,  ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଆସାମ , ଓଡ଼ିଶା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଓ ଝାରଖଣ୍ଡରେ ମୁଖ୍ଯତଃ ରହୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିର ଲୋକ । ସେମାନେ ଆଉସ୍ତ୍ରୋସିୟ ମୁଣ୍ଡରୀ  ଭାଷାରେ କଥା ବାର୍ତ୍ତା ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ଭାଷାରେ କିଛି ବଙ୍ଗାଳୀ ମଧ୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ହେଇଥାଏ ।

୨୦୦୧ ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୩,୩୬,୪୩୬ ରହିଥିଲା ।  ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨,୪୮,୧୪୪ରୁ ୩,୨୧,୫୯୨ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା । ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ଭୂମିଜମାନେ ଜନଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ଓ ତାହା ୧୬୪,୦୨୨ରୁ ୧୯୨,୦୨୪ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା । ଭୂମିଜମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆସାମରେ ୧୫୦୦୦୦ ଥିଲା ।ଭୂମିଜମାନେ ଭୂମିପୁତ୍ର ଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱକୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।  କୋଳ ଜାତିର ଭୂମିଜମାନେ "ସିଂହ" ଉପନାମ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ରୁହନ୍ତି ।

## ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଭୂମିଜ 
ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା ମାନଙ୍କରେ ଭୂମିଜମାନେ ରହନ୍ତି । ଯଦିଓ ଆଦିବାସୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମିଜ ଜାତୀୟ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସେଠାରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ତ5ଅଥାପି ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଧଳା ଭୂମ , ବାର ଭୂମା ଓ ବାଘମୁଣ୍ଡି ଅଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି । 

ଛୋଟନାଗପୁର ମାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଭୂମିଜମାନେ ମାନ୍ଦାରୀ ଭାଷା କହିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଭିତର ଅଞ୍ଚଳରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଭାଷାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ଅନେକ ଭୂମିଜ ଉନ୍ନତି କଳା ପରେ ନିଜକୁ କ୍ଷ୍ଯାତ୍ରିୟ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି । .

## ଆଧାର
ଛତାବର

**ଛତାବର**, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ମନେଶ୍ୱର ବ୍ଲକର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରାୟ 15 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ । ଏହାର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ପର୍ବତ ଓ ସବୁଜିମାରେ ପରିପୂର୍ଣ । ଏଠାରେ ନିକଟରେ  ସମ୍ବଲପୁର – କଟକ ରାଜପଥ ଓ ସମ୍ବଲପୁର- ଭୁବନେଶ୍ୱର ରେଳପଥ ଯାଇଛି । ଏଠାକାର ଅଧିବାସୀମାନେ ସମ୍ବଲପୁରୀକୁ କଥିତ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ନିକଟସ୍ଥ  ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ଯବସାୟିକ କେନ୍ଦ୍ର । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଏହି ସହର ମହାନଦୀ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର 

ରାମ ମନ୍ଦିର 

ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର 

ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର 
	
ନୂଆଖାଇ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ । 
## ଜନସଂଖ୍ୟା 
ଏଠାରେ 2011 ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଲୋକସଂଖ୍ୟା 364   ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 179 ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 185 ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର  77.43% ରହିଥିଲା ,  ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଅଧିକ । ଏଠାରେ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 89.38 % ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର65.41 % ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ଆବାଦୀ12.36   % ଥିଲା 

## ଶିକ୍ଷା  
ଏଠାରେ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍କୁଲ ସ୍ତରୀୟ ଶିକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅରହିଛି । 
 

.

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
କେଶଈବାହାଲ

**କେଶଈବାହାଲ, ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହା ଏକ ପଞ୍ଚାଯତ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ । 

## ସୁବିଧାସୁଯୋଗ 
ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନନ୍ୟ ଗ୍ରାମ ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଉନ୍ନତ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଏଠାରେ ଏକ କଲେଜ ସମେତ ଶିକ୍ଷା , ବାଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା , ହସ୍ପିଟାଲ ଇତ୍ୟାଦିର ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ହେଇଥାଏ ।

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
ଏଠାରେ 2011 ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଲୋକସଂଖ୍ୟା 1734ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୮୮୧ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୮୬୨ ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର  73.62% ରହିଥିଲା ,  ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଅଧିକ । ଏଠାରେ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 80.27% ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 66.71 % ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 9.75  % ଥିଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗଳିକ ମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗସମୂହ
ଚେରୋ ଜାତି

ଚେରୋ ,  ଏକ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ବିହାର ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ବିଜ୍ଞାପିତ ଜାତି .

## ଇତିହାସ 
The community claims to have originally been tribal Kshatriyas. Other members of the tribe claim to be Nagvanshi. The Chero are essentially one of many tribal communities, such as the Bhar and Kol,  that inhabit the southeastern corner of Uttar Pradesh. They were the traditional rulers of north Bihar, until they were disposed by the Rajputs and Bhumihars. They are now found in a territory extending from Allahabad in the west, and Muzaffarpur in the east. The Chero have two sub-divisions, the Mahto and Chaudhary.

## ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି 
The Chero are an agriculture community, with animal husbandry also being an important component. They are also involved in the collection of the local mahua flower, which is sold in the local market. The Chero are also involved in wage labour, and like other scheduled castes, are economically marginal.

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Baiga
* Bhar
* Bind
* Chamar
* Kol

## ଆଧାର
ବିଳାସପୁର , ଗଞ୍ଜାମ

**ବିଳାସପୁର **ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ  ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହା ଖାଲିକୋଟ ବିଧାନ ସଭା ମଣ୍ଡଳୀରେ ଥିବା ବେଳେ ଆସ୍କା ଲୋକ ସଭା ଅଧୀନରେ ରହିଛି । ଖାଲିକୋଟର ପ୍ରାଚୀନ ରାଜାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାସନ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । 
thumb|The Majestic Banyan Tree
ଗ୍ରାମରେ ୬୦ଟି ପରିବାର ରହନ୍ତି । ଏଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ୩୦୦ । ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜୀବିକା କୃଷି । ଏଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ପୂଜକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ଖରାଖରୀ ନଦୀ ଗ୍ରାମର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଇ ଗ୍ରାମକୁ ଜଳସେଚନ ଦେଇଥାଏ । 

## ଉପାସନା  ପୀଠ 
ଏଠାରେ ଲୋକନାଥ, ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ, କନକ ଦୁର୍ଗା ଓ ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର ରହିଛି। .
## ଜନଗଣନା  
ଏଠାରେ ୨୦୧୧ ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଲୋକସଂଖ୍ୟା 309ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୧୬୨ ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୧୪୭ ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୯୪.୪୧% ଥିଲା ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଅଧିକ । ଏଠାରେ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷରତା ହାର ୯୬.୦୫% ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୯୨.୫୪% ଥିଲା । ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ଜନସଂଖ୍ୟା ୭.୪୪% ଥିଲା । 

## ଶିକ୍ଷା 
ଏଠାରେ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିବା ବେଳେ ହାଇସ୍କୁଲ ନାହି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗଳିକ ମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗସମୂହ
ସାତବାରୱା ବ୍ଲକ

**ସାତବାରୱା**, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପଲାମୁ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ଲକ । ଏହା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 75 ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସହର । 2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାକାର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 52,541 ରହିଥିଲା । ଏଠାରେ 9,385ଟି ପରିବାର ରହନ୍ତି ଓ ଗ୍ରାମ ସଂଖ୍ୟା 58 । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Palamu Loksabha constituency
* Jharkhand Legislative Assembly
* Jharkhand
* Palamu

## ଆଧାର 
* Blocks of Palamu district
ଖେଲାରି

**ଖେଲାରି , ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଁଚୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । ଏହା କୋଇଲା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ବିଖ୍ୟାତ । ଏଠାରେ ଥିବା ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଅଙ୍କଲ ପାଇଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଷ୍ଟେସନ ଭାବରେ ରହିଛି । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ , ରାଁଚୀ , କଲିକତା , ଦାଲତଙଗଞ୍ଜ ଧାନବାଦ ସହ ସୁ ସଂଯୁକ୍ତ । ଏଠାରେ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲକୋଲ ଲିମିଟେଡ ଅଧୀନରେ କୋଇଲାଖଣି ସମୂହ ପରିଚାଳିତ । 

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ[ଏଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା18,699 ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 53 % ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 47%ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 59% ରହିଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା 69%ହାର ଥିଲା ଓ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 49%ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 14 % ଏଠାରେ  ଥିଲା । 

## ଆଧାର
କଙ୍କେ

**କଙ୍କେ ,  **ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଞ୍ଚି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ସହର । ଏଠାରେ କଙ୍କେ ଡ୍ୟାମ ନାମରେ ଏକ ବୃହତ ଜଳାଶୟ ରହିଛି ଓ ଏଠାରୁ ରାଞ୍ଚି ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହେଇଥାଏ । କଙ୍କେ ମାନସିକ ଚିକିସ୍ଥଳୟ ଭାରତର ଏକ ବୃହତ ମାନସିକ ବ୍ୟାଧି ଗ୍ରସ୍ତଙ୍କ ହସ୍ପିଟାଲ । ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ସମୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ଏଠାରେ ବୀର୍ସା କୃଷି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ , କୋଇଲା ଖଣି ପରିଚାଳନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ , ପଶୁ ହସ୍ପିଟାଲ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସବୁ ଏଠାରେ ରହିଛି । 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
କଙ୍କେର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି . ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 2004 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । 

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ[ଏଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା17,560 ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 53 % ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 47%ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 75% ରହିଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା 80%ହାର ଥିଲା ଓ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 70%ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 11 % ଏଠାରେ ଥିଲା । 

## ଆଧାର
ତାମ୍ରଲିପ୍ତ

thumb|400x400_ପିକସେଲ|Tamralipti shown in eastern India, c. 375 CE
**ତାମ୍ରଲିପ୍ତ** ,ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଦ୍ୱିପ । ଆଧୁନିକ ଭାରତରେ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ମେଦିନୀପୁର ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ରହିଛି । ପୁରାତନ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶା ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ତାମ୍ରଲିପ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଭାରତରର ମୌର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ବାଣିଜ୍ୟ ପଥର ଶେଷ ଅଂଶ ଥିଲା । ମୋଗଲମାରୀଠାରେ ଖନନଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡେ ଯେ ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ଫା ହିଏନ କହିଥିବା ବୌଦ୍ଧ ବିହାର ସେହି ଆଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା । ଏହା ରୂପନାରାୟଣ ନଦୀ ତୀରରେ ଥିଲା । ମହାଭାରତରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଭୀମା ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଏହା ସେ ସମୟର ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ସହ ସଡକଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲା ।  

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
*ଓଡ଼ିଶା 
*କଳିଙ୍ଗ 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଦ୍ୱୀପ
ମାଳଭାନୀ କୋଙ୍କଣି

**
ମାଳଭାନୀ କୋଙ୍କଣି**, କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା । ଏଥିରେ ମାରାଠି ଭାଷାର ବହୁଳ ପ୍ରଭାବ ଓ କିଛି ଶବ୍ଦ ରହିଛି । ମଳଭାନୀ ଭାଷା ଏକ କଥିତ ଭାଷା ଓ ଏହାର ନିଜସ୍ୱ ଲିପି ନାହି । ଏହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ମାନଙ୍କରେ ବ୍ଯବହ୍ରୁତ ହେଇଥାଏ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ନିଜସ୍ୱ ଭାଷାର ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଥାଏ । ଅନେକ ସ୍ଥଳରେ ଦେବନାଗରୀ ଲିପି ବ୍ୟବହାର ହେବାର ଦେଖା ଯାଇଥାଏ । ସମ୍ବାଦ ପତ୍ରର  ସନ୍ଦର୍ଭ ଓ ଡ୍ରାମାରେ ଏହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହେଇଥାଏ । ଯଦିଓ ମରାଠାର ଭାତମାନେ ମାରାଠି ଭାଷା ଗ୍ରହଣ କରି ଏହାକୁ ବର୍ଜନ କଲେଣି ତଥାପି ଏହା ଅବଲୁପ୍ତ ହେବାର ଭୟ ନାହି । ତଳ ସ୍ତରର ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ଓ ଏହା କୁଦଳି ଭାଷା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । 

ମାରାଠି ସହ ଏଥିରେ ଅନେକ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ରତା ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ । ଏଥିରେ " ଲା "କୁ "କା" ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । " ହଁ" , "କେଉଁଠାରେ " " ଏଠାରେ " ପରି ଶବ୍ଦ ଏଥିରେ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଥାଏ । 

## ଭୌଗୋଳିକ ବଣ୍ଟନ 
କୋଙ୍କଣ ବିଭାଗର ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହେଇଥାଏ । . ରତନଗିରି , ସିନ୍ଧୁଦୁର୍ଗ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହା ମୁଖ୍ୟ କଥିତ ଭାଷା । ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ 46851 ମଳଭାନୀ ଭାଷା କହୁଥିବା ଲୋକ ରହିଥିଲେ । କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷାରେ 25 ଲକ୍ଷ୍ ଲୋକ ରହିଛନ୍ତି । ସମର୍ଥିତ ସୂତ୍ରରୁ ମାଳଭାନୀ ଭାଷା କହୁଥିବା ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 868,825 । 

## ଆଧାର 
## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Konkani Language
* Chitpavani Konkani
* Ratnagiri District
* Sindhudurg District
* Malvan region
* Malvani people
* Malvani cuisine

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* http://konkanionline.blogspot.com/
ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ

**ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ବିହାରର ଗୟା ଜିଲ୍ଲା  ଠାରେ ଥିବା ଏକ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ।ଏହାର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଝାରଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର କୋଦେରମା ଜିଲ୍ଲାରେ ରହିଛି । 

ଏହା 1970 ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା ଓ ତାହା ଆଗରୁ ଏହା ଏକ ବେସରକାରୀ ଶିକାର ସ୍ଥଳ ଥିଲା । ଏହାର ଆୟତନ 259 ବର୍ଗକିଲୋମିଟର । 

ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମିର ଆର୍ଦ୍ର ଅରଣ୍ୟ ସହ ଛୋଟ ନାଗପୁର ମାଳଭୂମିର ଶୁଷ୍କ ଅରଣ୍ୟର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଏଥିରେ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ଜାତୀୟ ସାଲ ବୃକ୍ଷ ସହ କଣ୍ଟା ଜାତୀୟ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । 

ଭାରତୀୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜନ୍ତୁ ସହ ବ୍ୟାଘ୍ର , ଚିଟା ବାଘ , ଭାଲୁ ଚିତଳ ଆଦି ଏଠାରେ ରହନ୍ତି । 

ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଏକ ରେସ୍ଟ ହାଉସ ରହିଛି । ଏହା ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଓ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଥିବା ଗୟାଠାରୁ 65 କିଲୋମିଟର ଦୂର ବର୍ତୀ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବିହାରର ଜିଲ୍ଲା
ମାଙ୍ଗୋ( ଜାମସେଦପୁର )

**ମାଙ୍ଗୋ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଝାରଖଣ୍ଡର ଜାମସେଦପୁର ସହରର ସହରତଳିରେ ଥିବା ଏକ ସହରାଞ୍ଚଳ । ଏହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେଖା ନଦୀର ଅନ୍ୟ ପାଟରେ ରହିଛି । ଏହା ଏକ କ୍ରମବର୍ଦ୍ଧିସ୍ତୁ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଏଠାରେ ବାସଗୃହ ସଂଖ୍ୟା  ବହୁ ପରିମାଣରେ ବଢ଼ି ଚାଲିଛି । 

ବୃହତ ସହରର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିବାରୁ ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହାନଗର କୁହାଯାଇପାରେ । ଏହାର ପ୍ରଶାସନ ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ରହିଛି । 

ଏଠାରେ ମେଡିକାଲ ସୁବିଧା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଛି ଓ ଦୁଇଟି ବେସରକାରୀ ଇଂଜିନିଯରିଂ କଲେଜ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 

## Demographics 
ଏଠାରେ 2011 ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଲୋକସଂଖ୍ୟା 316,874ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 53 %ଥିବା ସ୍ଥଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 47%ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର  86.62% ରହିଥିଲା ,  ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ଅଧିକ । ଏଠାରେ ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 91.56% ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 81.29% ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 12% ଥିଲା । 

## ଯାତାୟତ 
ଏଠାରୁ ଜାମସେଦପୁରକୁ ବସ ସେବା ବହୁଳ ଭାବରେ ରହିଛି ଓ ଟାଟାନଗର ଜଙ୍କସନ ଏହାର ନିକଟବର୍ତି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ । 

## References
ସିଦି ଭାଷା

**ସିଦି** (ହାସବି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର ଏକ ବିଲୁପ୍ତ ବାଣ୍ଟୁ ଭାଷା । ଏହା ସ୍ୱାହିଲି ଭାଷାରୁ ଉଦ୍ଭୁତ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟ ଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁଜରାଟର କାଠିଆୱାଡ଼ଠାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବିଲୁପ୍ତ ହେଇଗଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ରାୟଚୂର ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର

**ରାୟଚୂର ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର** (**RTPS**) ଏକ କୋଇଲା ଭିତ୍ତିକ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କର୍ଣାଟକର ରାୟଚୂର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା କର୍ଣାଟକ ସରକାରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଭାଗ ତରଫରୁ ପରିଚାଳିତ ହେଇଥାଏ । ଏହା କର୍ଣାଟକର ପ୍ରଥମ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ।  ଏହା 1985 ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଇ କର୍ଣାଟକର ପ୍ରାୟ 40% ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ । .

 

## Electricity production 
କୋଇଲାକୁ ଜଳି ଜଳରୁ ବସ୍ଫ ନିର୍ଗତଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଦୈନିକ 35 ମେଗାୱାତ୍ତ ଶକ୍ତି ଉପପନ୍ନ ହେଇଥାଏ । 

## ନୋଟ ସବୁ
ମାରିଆମ ଭଟ୍ଟାଳିଳ

ମାରିଆମ ଭଟ୍ଟାଳିଳ (29 ଜାନୁଆରୀ 1954 - 25 ଫେବୃଆରୀ 1995 ) ) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରୋମାନ କଥୋଲିକ ଧର୍ମ ଯାଜିକା ତଥା ସମାଜ ସେବିକା ଥିଲେ । ସେ ଫ୍ରାନସିସକାନ କ୍ଲାରିଷ୍ଟ ସମଷ୍ଟିରେ ରହି ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କ ସେବା ଇନ୍ଦୋରଠାରେ ଡାଇସେସରେ କରୁଥିଲା । ତାଙ୍କର ଧାର୍ମିକ ନାମ "ରାଣୀ ମାରିଆ" ରହିଥିଲା ଓ ସେ ଜଣେ "ନନ" ହୋଇଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ସେବାକୁ ପ୍ରବେଶ 2003 ମସିହାରେ ହେଇ ତାଙ୍କୁ " ଭଗବାନଙ୍କ ସେବିକା : ଉପାଧିଷ୍ଠ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଜୀବନୀ 
ଭଟ୍ଟାଳିଳ  ଙ୍କ ପିତା ପାଇଲି ଓ ମାତା ଏଲିସବା ଭିତ୍ତଳିଳ ଥିଲେ । ସେ କେରଳ ରାଜ୍ୟରେ 1954 ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବପ୍ତିଜମ ସେଣ୍ଟ ଥୋମାସ ଚର୍ଚରେ 5 , ଫେବ୍ରୁୟାରୀରେ ହେଇଥିଲା । ସେ ମାଧ୍ଯମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କଳା ପରେ ଫ୍ରାନସିକାନ କ୍ଲାରେଟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯୋଗଦାମ କରି 'ରାଣୀ ମାରୀୟା' ନାମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ , ସେ ତାଙ୍କର ଚୁଡାନ୍ତ ପ୍ରତିଙ୍ଗ୍ୟା 22 ମଯ 1980ରେ ଗହନ କରିଥିଲେ । 

ଭଟ୍ଟାଳିଳ ବିଜନୋରଠାରେ 1975ରେ ସେବା କଲେ ଓ ସେଣ୍ଟ ମାରି କାନଭେଣ୍ଟରେ 1992 ମସିହା ଯାଏ ରହିବା ପରେ ଉଦୟନଗରକୁ ବଦଳି ହେଇଥିଲେ । 

25 ଫେବୃଆରୀ 1995ରେ ତାଙ୍କୁ ସେ ଇନ୍ଦୋରର ନଚାନ୍ୱୋର ପାହାଡ ନିକଟରେ ବସ ଯୋଗେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ  ସମନ୍ଦର ସିଂହ ନାମକ ଜଣେ ପେଷାଦାର ହତ୍ୟାକାରୀ ଛୁରି ଭୁଶି ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।40ଟି ଗୁରୁତର ଆଘାତ ପାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ " ଯୀଶୁ "ଙ୍କୁ ଡାକି ଡାକି ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।   ଭୂମିହିନ କୃଷିଜୀବୀଙ୍କ ସହ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାରୁ କିଛି ଖଳପ୍ରକୃତି ଜମି ମାଲିକ ତାଙ୍କର ହତ୍ୟା କରେଇଥିଲେ ।  ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏରଣାକୁଲମଠାରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ରହିଛି । 

## ଜନସଂସ୍କୃତି ରେ 
ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ସମନ୍ଦର ସିଂହଙ୍କ କାପୁରୁଷତା ଓ ଜଘନ୍ୟତାକୁ ନେଇ " The Heart of a murderer " ନାମକ ଡକୁମେନ୍ତରି ଫିଲ୍ମ ନିର୍ମିତ ହେଇ 2013 ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ତର- ଧର୍ମ ସମନ୍ନ୍ୟୟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟଭାଲରେ ପୁରସ୍କୃତ ହେଇଥିଲା । 

## Beatification process 
ରୋମ ସହରରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ " ନିହିଲ ଅବସ୍ତାତ " ବା nothing against"2007  ମସିହା  ରେ କରାଯାଇ ତାଙ୍କୁ ମରଣୋତ୍ତର CCS ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Hagiography Circle
* F.C.C. 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୫ ମୃତ୍ୟୁ
ତନସା ନଦୀ

Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Main_Page&params=19_32_N_72_53_E_region:IN_type:river_source:GNS-enwiki 19°32′N 72°53′E&#xFEFF; / &#xFEFF;19.533°N 72.883°E&#xFEFF; / 19.533; 72.883]
ଶ୍ରେଣୀ:Coordinates not on Wikidata
ତନସା ନଦୀ,  ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁମ୍ବାଇ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ନଦୀ । ଏଥିରେ ଏକ ବୃହତ ବାରେଜ ନିର୍ମାଣ କରି ତନସା ହ୍ରଦ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି । ଏହି ହ୍ରଦରୁ ମୁମ୍ବାଇ ସହରକୁ ପାନୀଯ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହେଇଥାଏ । ଏହା 1982 ମସିହାରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ବାରେଜ 2 ମାଇଲ ଲମ୍ବ ଓ 118 ଫୁଟ ଉଛ । ଏହାର ତଳର ପ୍ରସ୍ଥ 30 ମିଟର । ଏହି ବନ୍ଧରେ 1.31 ଘାନା କିଲୋମିଟର ଜଳ ରହୁଥିବାର ଆକଳନ କରାଯାଇଛି । ଏହାର 38ଟି ସ୍ପିଲୱେ ଗେଟ ରହିଛି । 

## ଆଧାର
ଦକ୍ଷିଣ ଋଫ ଦ୍ୱିପ

**ଦକ୍ଷିଣ ଋଫ ଦ୍ୱିପ** ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଆଣ୍ଡାମାନ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପସମୂହର ଆଣ୍ଡାମନ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ଏକ ଦ୍ୱିପ । ଏହା ଉତ୍ତର ଓ ମଧ୍ୟ ଆଣ୍ଡାମାନ ପ୍ରଶାସନ ଜିଲ୍ଲାରେ ରହିଛି । ଏହା ମୁଖ୍ୟ ଦପ୍ତର ପୋର୍ଟ ବ୍ଲେୟାରଠାରୁ 117 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ରହିଛି ।
 

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ଏକ ସାମନ୍ତରିକ କ୍ଷେତ୍ର ଆକାରର ଥିବା ଏହି ଦ୍ୱିପ ନିଚା ରହିଥାଏ ଓ ଏହା ଅସଟେନ ପ୍ରଣାଳୀର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରହିଛି ।  

## ପ୍ରଶାସନ 
ଏହା ମାୟାବନ୍ଦର ତାଲୁକ ଅଧୀନରେ ପ୍ରଶାସିତ ହେଇଥାଏ । .

## ଆଧାର 
*
ପୋଝିକାରା

**ପୋଝିକାରା** () ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଲର କୋଲଲାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସହର । କୋଲଲାମର ଦକ୍ଷିଣଅପଶ୍ଚିମ ଟାଟା ବର୍ତୀଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ।ପୋଝିକାରା କେରାଲାର ଆରବ ସାଗର ଉପକୂଳରେ ଥିବା ଏକ ଏଇତିହ ସ୍ଥାନ । ଏହି ସ୍ଥାନ ଏହାରପ୍ରକୃତିକ ସୋଭା ପାଇଁ ବିଖ୍ୟାତ । ଅନେକ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏଠାକୁ ପ୍ରକୃତିର ଶାନ୍ତ ଓ ବିରଳ ସୁନ୍ଦରତା ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି । 

## ଇତିହାସ 
ପରାଭୂର ଓ କୋଲଲାମ ସହର ପାଇଁ କୋଝିଭୁର ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ । ଏହା ବୈଦେଶିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥଳ । 12 ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ଦଲିଲରୁ ଜଣାପଡେ ଯେ ସେ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପୋଝିଖାର ଶିବଖେତ୍ରମର ସୁନାମ ଥିଲା । ଏଠାରୁ ମିଳିଥିବା " ଶିଳା ଫାଳକାମ "ରୁ ସେ ସମୟ ବିଷରେ ବହୁତ କିଛି ପ୍ରମାଣ ମିଳେ । 

ପୋଝିକାରା ପରାଭୂରର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଥିଲା ଓ ସେଠାରେ ଦୁର୍ଗ ଥାନା , ପୋସ୍ତ ଅଫଫିସର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଅଦ୍ୟାବଧି ରହିଛି । 

## ଯାତାୟତ 
କୋଲଲାମ ସହରରୁ ଏହା 14 କିଲୋମିଟର ଓ ରାସ୍ତାଦ୍ୱାରା ଏହା ସୁସଞ୍ଜୁକ୍ତ । କୋଲଲାମ -ପରାଭୂର ତଟବର୍ତୀ ରାସ୍ତା ଏହା ନିକଟରେ ଯାଇଛି । ପରାଭୂର ଏହାର ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ । ଥିରୁଭାନ୍ନାଥପୁରମ ଏଠାକାର ନିକଟବର୍ତୀ ବିମାନ ବନ୍ଦର । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Paravur
* Paravur Railway Station
* Nedungolam
* Thekkumbhagam
* Kollam
* Paravur Kayal
* Kollam District

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଚିଥ୍ରାରାଳ ଜୈନ ମନ୍ଦିର

**ଚିଥ୍ରାରାଳ ଜୈନ ମନ୍ଦିର** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ତାମିଲନାଡୁର କନ୍ୟାକୁମାରୀଠାରେ ଚିଥ୍ରାରାଳ ଗ୍ରାମ ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ପାହାଡ ଉପରେ ନବମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଜୈନ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ । 

## ସ୍ଥପତ୍ୟ 
ଏହି ଭଗ୍ନାବଶେଷ ମାରଥାଣ୍ଡମଠାରୁ 7 କିଲୋମିଟର ଓ କନ୍ୟାକୁମାରୀଠାରୁ 55 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

 ଚିତ୍ରାରାଳର ଇତିହାସିକ ନାମ ଚିରୁଚରନାଥୁପଲ୍ଲୀ ଥିଲା , ଯାହାକୁ ଦିଗମ୍ବର ଜୈନମାନେ ଆବାସ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ଥିବା ପାହାଡରେ ଥିବା ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରସ୍ତର ଖୋଦିତ ତିରଥଙ୍କର ଓ ଅନନ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟଙ୍କ ମୂର୍ତି ରହିଛି । ଏହା ସବୁ  ନବମ ଶତାବ୍ଦୀର କୀର୍ତ୍ତି । ଏଠାରେ ପ୍ରସରରୁ ଖୋଦିତଦେବୀ ଧର୍ମଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତି ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 610 ମସିହାରୁ 640 ମସିହା ଯାଏ ରାଜୁତି କରିଥିବା ରାଜା ମହେନ୍ଦ୍ରବର୍ମନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଜୈନ ଧର୍ମର ପ୍ରସାରଣକୁ ଉତଶାହ ମିଳିଥିଲା । 

## ଗ୍ୟାଲେରି 
thumb|Chithral Jain Monument with Naga prathishta

File:Chitharal jain temple1.jpg|Chitharal Jain Temple
File:Chitharal Hill Jain Temple.JPG|Chitharal Jain Temple
File:Chitral Temple 1.jpg|Chitral Temple 1
File:Chitral Temple 2.jpg|Chitral Temple 2
File:Chitral Temple Top.jpg|Chitral Temple Top
File:Chitharal jain temple3.jpg|Jain art & carvings at Chitharal Jain Temple
File:Jain Art & Carvings at Chitharal Hill Temple.JPG|Jain art & carvings at Chitharal Jain Temple
File:Jaina-bas Relief 1.jpg|Jaina-bas Relief 1
File:Jaina-bas Relief 2.jpg|Jaina-bas Relief 2
File:Jaina-bas Relief 3.jpg|Jaina-bas Relief 3

## ପୁନଶ ଦେଖଣା 
* Jainism in Kerala

## ଆଧାର 
## ବାହ୍ୟ ଆଧାର 
* Tamil Nadu Tourism: Kanniyakumari
ନିଫୁର୍ଟିମକ୍ସ

**ନିଫୁର୍ଟିମକ୍ସ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Nifurtimox**) ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ ବା ନିଦ୍ରାରୋଗରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । କାନାଡା ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ବ୍ୟବସାୟୀକ ସୂତ୍ରରେ ମିଳେନାହିଁ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ସେଣ୍ଟର ଫର ଡିଜିଜ କଣ୍ଟ୍ରୋଲରୁ (Center for Disease Control) ମିଳିପାରିବ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ଏହାର ଗୋଟିଏ କୋର୍ଷର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା । ରୋଗ ପ୍ରବଣ ଇଲାକାରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଏହା ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
ମାର୍ଥ ମାରିଆମ ସ୍ୟରୋ-ମାଲାବାର କଥୋଲିକ ଫୋରାନେ ଚର୍ଚ

**ମାର୍ଥ ମାରିଆମ ସ୍ୟରୋ-ମାଲାବାର କଥୋଲିକ ଫୋରାନେ ଚର୍ଚ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରାଚୀନତମ ଚର୍ଚ । ଏହା ମୁଭାଯ୍ଯୁପୁଝାଠାରୁ 6 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ଆକାକୁଝା ଗ୍ରାମରେ ରହିଛି । ଏହି ଗ୍ରାମରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ନାଶ୍ରନୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ରହିଥିଲେ । ଏହି ନାଶ୍ରନୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନମାନଙ୍କ 1500 ବର୍ଷର ପଞ୍ଜୀକୃତ  ଇତିହାସ ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଚର୍ଚଟି ସ୍ୟରୋ-ମଳବର କଥୋଲିକ ଏପାରଚି , କୋଥାମଙ୍ଗଳମ  ଅଧୀନରେ ରହିଛି । ଭଗବାନଙ୍କ ସେବକ କୁହାଯାଉଥିବା ଭର୍ଗିଜ ପୟାପିଲ୍ଲି ପାଲାକ୍କାପିଲ୍ଲି ଏହାର ପାରିସ ପୂଜକ ହିସାବରେ 1920 ଓ 1922ରେ ରହିଥିଲେ । 

## ଇତିହାସ 
ରଥପ୍ପଳିମୁଠି ଏହି ମରଠା ମରିଆମ ଫୋରେଂସେ ଚର୍ଚକୁ ଆରାକାଝାଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।  ଏହି ଚର୍ଚକୁ ସମୟକ୍ରମେ ଅନେକଥର ଭାଙ୍ଗି ନୂତନ ଭାବରେ ପୁନନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । 
File:Mar Varghese Payyappilly Palakkappilly.jpg |Mar Varghese Payyappilly Palakkappilly
File:Mar Gregory Karotemprel and Prasant Payyappilly Palakkappilly.jpg|Bishop Mar Gregory Karotemprel and Fr. Palakkappilly at Marth Mariam Church, Arakuzha.

## ଆଧାର 
http://www.smcim.org/church/arakuzha/article/391 

ଶ୍ରେଣୀ:କେରଳ
ଠେକ୍କୁମ୍ଭାଗମ

**ଠେକ୍କୁମ୍ଭାଗମ** ()ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଲର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦର୍ଶନୀୟ ବେଳାଭୂମି ସହର । ଏହା କୋଲଲାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  1936 ମସିହାରେ ଏହା ଏକ ପଞ୍ଚାଯତ ଥିଲା । .  

## ପାରାଭୁର-ଠେକ୍କୁମ୍ଭାଗମ ପକ୍ଷୀ ବିହାର 
ପାରାଭୁର ସ୍ଥଳଭାଗର ତିନିଟି ଦିଗ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ । ଏହାର ନିକଟରେ ପରାଭୂର ହ୍ରଦ , ନୟାଦରା ହ୍ରଦ ଓ ଆରବ ସାଗର ରହିଛି । ଏହାର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ପକ୍ଷିବିହାର ରହିଛି । ଏଠାକୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସିଥାନ୍ତି । ଏକ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ସୁନ୍ଦର ବେଳାଭୂମି ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଦେଶ ବିଦେଶରୁ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାଏ । 

## ଠେକ୍କୁମ୍ଭାଗମଠାରେ ଦର୍ଶନୀତ ସ୍ଥଳ  ସମୂହ 
* ପାରାଭୁର 
* ଠେକ୍କୁଭଗମ-କପ୍ପିଳ ବେଳାଭୂମି 
* ପ୍ରିୟଦରହିନୀ ବୋଟ କ୍ଲବ
* ପାରାଭୁର ହ୍ରଦ 
* ପୋଝିକ୍କାରା ପକ୍ଷୀ ବିହାର 
* ପୋଲାଚିରା ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି 
* ପୁଥେଙ୍କୁଲମ ହାତୀ ଗ୍ରାମ 
* 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Paravur
* Pozhikkara
* Nedungolam
* Paravur Kayal
* Paravur railway station

## ଗ୍ୟାଲେରି 

File:Thekkumbhagam Coast in Paravur, Jun 2015.jpg|Thekkumbhagam Coast in Paravur
File:Sunset @ Paravur Beach.jpg|Sunset at Paravur Thekkumbhagam beach
File:Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg|Paravur Lake, Kollam - An evening scene from Paravur Thekkumbhagam
File:Thekkumbhagam-Kappil bridge, Paravur.jpg|Thekkumbhagam-Kappil bridge in Paravur. This bridge is the official border of Paravur Municipal region on south
File:Paravur Boating.jpg|Boating at Paravur Lake - A regular scene from Paravur Thekkumbhagam
File:Estuary in Paravur Thekkumbhagam.jpg|Estuary in Paravur Thekkumbhagam
File:Boating at Paravur Lake, Thekkumbhagam.jpg|Boating at Paravur Lake
File:Sunset scene from Paravur Thekkumbhagam.jpg|Sunset scene from Paravur Thekkumbhagam
File:Thekkumbhagam Estuary, Paravur.jpg|Thekkumbhagam Estuary, Paravur
File:Lakesagar Xavier's Resort, Paravur Thekkumbhagam.jpg|Lakesagar Xavier's Resort, Paravur Thekkumbhagam
File:Notice of Kerala Government at Thekkumbhagam.jpg|A Govt. notice board at Thekkumbhagam Beach
File:Paravur-Varkala Coastal Road at Thekkumbhagam.jpg|Paravur-Varkala Coastal Road at Thekkumbhagam
File:Boat near Paravur Lakesagar resort, Kollam.jpg|Boat near Paravur Lakesagar resort
File:Rainbow at Thekkumbhagam coast, June 2015.jpg|Rainbow at Thekkumbhagam coast

## ଆଧାର
ପୁତ୍ତିଙ୍ଗାଳ ମନ୍ଦିର

**ପୁତ୍ତିଙ୍ଗାଳ ମନ୍ଦିର, ** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଲର ତଟବର୍ତୀ ସହର ପାରାଭୁରଠାରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଦେବୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭୂତ ହେବା ପରେ ପିମ୍ପୁଡି ପାହାଡ ଉପରେ   ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । .

ଭରାଣୀ ଦିନ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ବଡ ଆକାରରେ ପର୍ବ ପାଳିତ ହେଇଥାଏ । 

## 2016 ଅଗ୍ନି ବିପତ୍ତି 
ଏପ୍ରିଲ 10 ତାରିଖ , 2016 ମସିହାରେ ଏକ ବାଣ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଏଠାରେ 114 ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରାଣହାନୀ ହେଇଥିଲା ଓ 350 ଜଣ ଆହତ ହେଇଥିଲେ । ବାଣ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଫାଟକା ଫୁଟି ଯିବାରୁ ଏହା ହେଇଥିଲା । ମନ୍ଦିର କାର୍ତୁପକ୍ଷ ବାଣର ଶୋ କରିବାକୁ ବିଭାଗୀୟ ଅନୁମତି କିମ୍ବା ପ୍ରତିକାର ମୂଳକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିନଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମକଦ୍ଦମା ହେଇଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* List of Hindu temples in Kerala

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Official Website
ନେଦୁଙ୍ଗୋଲମ

ନେଦୁଙ୍ଗୋଲମ() ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଲର ଉତ୍ତର ସୀମାରେ ଥିବା ଏକ ସହର । ଏହା କୋଲଲାମ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ମୁନିସିପାଲିଟି । କୋଲଲାମରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱ ବିଖ୍ୟାତ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ପୋଲାଚିରା ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟରେ ଏହା ରହିଛି ।  2003 ମସିହାର ସର୍ଭେ ଅନୁସାରେ ଏଠାକୁ 26,000 ପକ୍ଷୀ ଆଗମନ ହେଇଥିଲା ଓ ସେମାନେ 37ଟି ପ୍ରଜାତିର ଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ବିଦେଶରୁ ଅନେକ ଆସିଥାନ୍ତି । .

## ନେଦୁଙ୍ଗୋଲମର ବଇଶିଷ୍ଟ 
ନେଦୁଙ୍ଗୋଲମ ସହରରେ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଜଙ୍କସନ ରହିଛି ।  ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ପକ୍ଷୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ । ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆବାସ ରହିଛି । ସମୁଦ୍ରର ସୁନ୍ଦର ବେଳାଭୂମି ମଧ୍ୟ ଏଠାକାର ଏକ ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ । ହସପିଟାଲ , ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ବେଙ୍କ ସେବା ସବୁ ଏଠାରେ  ରହିଛି । 
* ଏକୁଆସେରେନ ରେସର୍ଟ 
* ଫ୍ରାଗ୍ରନ୍ତ ନେଚର ହସ୍ପିଟାଲ 
* ପରାଭୂରର ଶାନ୍ତ ବେଳାଭୂମି 

## ଯାତାୟତ 
ଏଠାରୁ 18 କିଲୋମିଟର ଦୂର କୋଲଲାମ ସହର ଓ ପରାଭୂର 4 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ରହିଛି । ରାସ୍ତା ପଥ ଦେଇ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଗମନାଗାନ ସୁବିଧା ଏଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ । ନିକଟସ୍ଥ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଥିରୁଭ୍ୟାନନାଥପୁରମଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଏଠାରୁ 57 କିଲୋମିଟର ଦୂର ବର୍ତୀ । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Paravur
* Paravur Railway Station
* Pozhikkara
* Thekkumbhagam
* Kollam
* Paravur Kayal
* Kollam District

## ଆଧାର
ନାଲାୟିରା ଦିବ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧମ

ନାଲାୟିରା ଦିବ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧମ ()  ତାମିଲ  ଭାଷାରେ ରଚିତ 4000ଟି ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି କବିତାର ଏକ ସଂଗ୍ରହ । ଏହାକୁ 9 ତମ  ଶତାବ୍ଦୀରେ ନଥାମୁନି 12ଟି ଖଣ୍ଡରେ ସଂକଳନ କରିଥିଲେ ।   ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ହେଇ ବିଭିନ୍ନ ଆଭାସରେ ଅନୁଦିତ ହେଇ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ଯକୁ ସମ୍ବରୁଧ କରୁଛି । 

ଏହି ପଦ୍ୟାବଳିରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବତାରର ପ୍ରଶଂଷା ଓ ଆରାଧନା ମୂଳକ ଭାଷାରେ ରଚିତ । ଏହା ଅଲଭର୍ସମାନେ ବିଭିନ୍ନ  ପବିତ୍ର ଆସ୍ଥାନ ମାନଙ୍କୁ ଗାୟନ କରୁଥିଲେ । ତାମିଲ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଉଭୟ ବେଦାନ୍ତୀ ଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ଋଗ ବେଦ , ଯଜୁୟବେଦ , ସାମବେଦ ଅଥର୍ବବେଦ ସହିତ ତାମିଲ ଭାଷାରେ ବେଦର ମାନନ୍ୟତା ଦିଆ ଯାଉଥିବା ତିରୁଭୟମୋଲି ,କୁ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିର ଯଥା , ଶ୍ରୀରଙ୍ଗମଠାରେ ଗାୟନ କରୁଥିଲେ । ଦିବ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧମ ଦୈନିକ ଉପାସନାର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ହେଇ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରଚଲିତ । 

ଦିବ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧମର 4000ଟି ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ 1100ଟି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରକୁ "ତିରୁଭୟମୋଲି "ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥାଏ ଓ ଏହା ନାମମାଲଭରଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ହେଇଥିଲା । ପ୍ରବନ୍ଧମର ଶେଷ ଭାଗ କୃଷ୍ଣ ଓ ଗୋପୀ ମାନଙ୍କ ଲୀଳା ଖେଳା ଉପରେ ପରଜ୍ଯବେଶିତ ।  

## Compilation 
ଏହି ଆଦ୍ଯ ସମୟର ସଂକଳନ ପୂର୍ବରୁ ବିଲୁପ୍ତ ହେଇଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ସନ୍ଥ ନାଥମୁନି ଏହାକୁ ଉଦ୍ଧାର  ଓ ପୁନଃ ସଂକଳନ କରିଥିଲେ । 

## ପଶୁରାମଙ୍କ ବିଶେଷ ବିବରଣୀ 
ନିମ୍ମସ୍ଥ ସାରଣୀରେ ଏହି 4000 କବିତା ବିଷୟରେ ଦିଆଯାଇଛି । .

## ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ 
ଏହାର ଚମତ୍କାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ମଧ୍ୟ ହେଇ ଉପଲବ୍ଧ ହେଇଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Araiyar sevai

## ଆଧାର
ପାରାଭୁର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ

**ପାରାଭୁର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ(Code:PVU)** ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଲର ପାରାଭୁର ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଦକ୍ଷିଣ ରେଳବାଇର ଥିରୁଭାନ୍ନାଥପୁରମ ଡିଭିଜନ ଅଧୀନରେ ଏହା ରହିଛି । ଏହା ଏକ "D" ଶ୍ରେଣୀୟ ଷ୍ଟେସନ । 

ରାଜ୍ୟ ତଥା ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସହର ସହ ଏହା ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ । ଏଠାରୁ କୋଲଲାମ , ତ୍ରିଭାନ୍ଦ୍ରମ, କଲିକତ , ମୁମ୍ବାଇ , ଚେନ୍ନଇ ମଦୁରାଇ , କନ୍ୟାକୁମାରୀ ଆଦି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଟ୍ରେନ ରହିଛି । ସହର ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ଏହା ଯାତ୍ରୀ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖୁବ ସୁବିଧା ଜନକ । 

## ଇତିହାସ 
1918 ମସିହାରେ ମାଦ୍ରାସ-କୁଇଲନ ଲାଇନ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ତ୍ରଭଙ୍କୋରେ ଯାଏ ପରିବର୍ଧିତ ହେଲା ପରେ ପାରାଭୁର ଷ୍ଟେସନ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । କୋଲଲାମ ଓ ତ୍ରିଭାନ୍ଦ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ମୁଖ୍ୟ ଷ୍ଟେସନ । ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଟ୍ରେନ ଏଠାରେ ରହଣି କରିଥାଏ । 

## ପାରାଭୁରଠାରେ ବାର୍ଷିକ ଆୟ 
ଏଠାରେ ନୂତନ ଟ୍ରେନ ଚଳାଚଳ ଫଳରେ ଆଯରେ 40 % ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି । 

## ରେଳ ସେବା ସବୁ 
[ଡାହାଣ|thumb|[କୋଲ୍ଲମ|Kollam-Kanyakumari MEMU is arriving at Paravur railway station]]
[ଡାହାଣ|thumb|Railway station building, [ପାରାବୁର, କୋଲ୍ଲାମ|Paravur]]
ଡାହାଣ|thumb|A view of Paravur railway station from the north side
ଡାହାଣ|thumb|ESIC Medical College's official stoppage notification on the wall of Paravur railway station. The hospital is about 8&nbsp;km away from Paravur railway station
; ଏକ୍ସପ୍ରେସ tre
କେତେତି ମୁଖ୍ୟ ଟ୍ରେନ 

; ପାସେଞ୍ଜର t

ଏହା ଏକ ଆଦର୍ଶ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ।  ନିକଟରେ ଆହୁରି ଅଧିକ ଟ୍ରେନର ରହଣି ଏଠାରେ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Paravur
* Kollam Junction
* Thiruvananthapuram railway division
* Karunagappalli railway station
* Annual passenger earnings details of railway stations in Kerala

## ଆଧାର
ବାର୍ଲାମୁଣ୍ଡା

**ବାର୍ଲାମୁଣ୍ଡା**, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହି ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଯୋଗେଇବାକୁ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ନିଶ୍ଚିତ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା"  ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଦିଆ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମରେ ବିଦ୍ୟୁତ, ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ସବୁଦିନିଆ ରାସ୍ତା ନାହି ।

## ଜନସଂଖ୍ୟା  
୨୦୧୧ ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ୮୩ଟି ପରିବାରରେ ୩୮୬ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି ରହୁଥିଲେ । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ୧୯୨ ଜଣ  ପୁରୁଷ ଥିବା ବେଳେ ୧୯୪ ଜଣ ମହିଳା ଥିଲେ । ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା ଏଠାରେ ୧୬.୦୬% ଥିଲା ।  ଏଠାରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର ୨୦.୯୯% । ପୁରୁଷ ସାକ୍ଷରତା ହାର ୨୩.୫୭% ଓ ମହିଳା ସାକ୍ଷରତା ହାର ୧୮.୫୬% । ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର ୭୨.୮୭% ରହିଥିଲା ।
 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ଭୌଗଳିକ ମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗସମୂହ
ପଦାନିଲମ୍ ପାରବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ଦିର

**ପଦାନିଲମ୍ ପାରବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ଦିର **(**പടനിലം പരബ്രഹ്മ ക്ഷേത്രം **)ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କେରଳର ଅଲପୁଝା ଜିଲ୍ଲାର ପଦାନିଲମ୍ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ମନ୍ଦିର । ଏହା ପୂର୍ବତନ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ତ୍ରଭଙ୍କୋରର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଥିଲା । କୟାକୂଳମ୍ ଓ ପାଣ୍ଡାଲମଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ଯଥାକ୍ରମେ 17 ଓ 7 କିଲୋମିଟର । ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ଓମକାରମ୍ କୁହା ଯାଉଥିବା ପାରବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ଏହା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । 

## ଇତିହାସ 
 ପଦାନିଲମ୍ ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରକୃତ ନିର୍ମାତା ଓ ନିର୍ମାଣ କାଳ ବିଷୟରେ ଜଣାପଡି ନାହି । 

## ପଦାନିଲମ୍ ଶିବରାତ୍ରି 
ଡାହାଣ|thumb|Nandikeshan from *Edappon kara*
ଶିବରାତ୍ରି i iଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ପାଳିତ ପର୍ବ । ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଳ କାୟ ଶଣ୍ଢ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ରଥ ପରି ମନ୍ଦିରକୁ ଟାଣି ନିଆଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ କେତ୍ତୁକେଲା କୁହାଯାଇଥାଏ । ମନ୍ଦିର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିବା 15ଟି ଟେରିତରୀ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏପରି ଶଣ୍ଢ ଯୁଗଳଙ୍କ ଅଣାଯାଇଥାଏ । ଏଠି ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ 40 ଫୁଟରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଉତ୍ଚ ଥାନ୍ତି । ଏହା କେରଳ ଏକ ସର୍ବପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯାତ୍ରା । ଏହି ବୃହତ ମୂର୍ତି ସବୁ ନିର୍ମାଣ ପାଇ ବହୁ ବ୍ୟକ୍ତି ସମୋରୁକ୍ତ ଥାନ୍ତି । କେରଳ ସରକାର ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆ ଯାଇଛି । ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରୁ ଏଠାକୁ ବହୁ ଯାତ୍ରୀ ଏହି ପର୍ବ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା  ସମୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଏହା ଅର୍ଦ୍ଧ ରାତ୍ର ଯାଏ ଚାଲିଥାଏ । 

## ମନ୍ଦିର ବୈଶିଷ୍ଟ 
ଡାହାଣ|thumb|211x211_ପିକସେଲ|Decorated head of a Kettukala
* ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାଚୀର ନଥାଏ ।
* ପୂଜକମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନ ଥାନ୍ତି ( ଜାତି ଭେଦ ଏଠାରେ ନାହି) 
* ମନ୍ଦିର ଖୋଲା କି ବନ୍ଧ ହୁଏ ନାହି ।
* ଅଣ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ମଦିର ପ୍ରବେଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
* ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ ଦିଆ ଯାଏ 
* ମନ୍ଦିରରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରତିମା ନାହି । 
* ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଭକ୍ତ ଗଣ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ଏଥିପାଇଁ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ କୁଟୀର ସବୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । 
* ସାବରିମାଳା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଭକ୍ତ ଗଣଙ୍କୁ ମନ୍ଦିର ତରଫରୁ ଖାଦ୍ଯ ଓ କଫି ଦିଆଯାଇଥାଏ । 

## ମନ୍ଦିରର 15ଟି କାରାକାଳ ( ଆଞ୍ଚଳିକ ) 
ମନ୍ଦିରର 15ଟି କାରାକାଳ ଏହିପରି 
* Nedukulanjimuri
* Palamel
* Thathamunna
* Edappon
* Naduvilemuri
* Muthukattukara
* Ulavukkad
* Erumakuzhy
* Puthupallikunnam
* Kudassanad 
* Pulimel
* Edakkunnam
* Pattoor
* Pazhanjikkonam
* Kidangayam
* 
## **ଗ୍ୟାଲେରି** 

File:Nedukulanjimuri.jpg|Nandikeshan from Nedukulanji kara
File:Palamel.jpg|Nandikeshan from Palamel kara
File:Edappon.jpg|Nandikeshan from Edappon kara
File:Naduvilemuri.png|Nandikeshan from Naduvilemuri kara
File:Muthukattukara.jpg|Nandikeshan from Muthukattu kara
File:Ulavukkad.png|Nandikeshan from Ulavukkad kara
File:Erumakuzhi.png|Nandikeshan from Erumakuzhy kara
File:Puthupallikunnam.png|Nandikeshan from Puthupallikunnam kara
File:Kudassanadu.png|Nandikeshan from Kudassanad kara
File:Pulimel.jpg|Nandikeshan from Pulimel kara
File:Edakkunnam.png|Nandikeshan from Edakkunnam kara
File:Pattor.jpg|Nandikeshan from Pattor kara
File:Pazhanjikonam.jpg|Nandikeshan from Pazhanjikonam kara
File:Kidangayam.jpg|Nandikeshan from Kidangayam kara

## ଅନ୍ୟ ଯାତ୍ରା 
ଡାହାଣ|thumb|Lakshadeepam at the temple during *mandala chirapp*
* ମୁଖ୍ୟ j.

## ଯାତାୟତ 
ମନ୍ଦିର  ଯିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ବସ ସୁବିଧା ରହିଛି । କୟାମକୁଲମଠାରୁ ଏଠାକୁ ଯାଇ ହୁଏ । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
Official temple website