ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର, ଇତାଗି

ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପ୍ରଦେଶର କୋପପାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ (Koppal District) ଥିବା ଏଲବୁରଗା (Yelburga) ତାଲୁକର ଇତାଗି ଟାଉନରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା କୁଙ୍କୁରଠାରୁ ୭ କିମି ଓ ଳକ୍କୁଣ୍ଡିଠାରୁ (Lakkundi) ୨୦ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  

   
## ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର
ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ଅନ୍ନିଗେରିଠାରେ (Annigeri) ଅମୃତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର (Amruteshwara Temple) ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ସମାନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି କେବଳ କିଛି ତିଆରି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି । 
ପଶ୍ଚିମ ଚାଲୁକ୍ୟର ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ୬ (Western Chalukya King Vikramaditya VI)ଶାସନ କାଳରେ ଆର୍ମିର ମହାଦେବ ନାମକ ଏକ ଦଣ୍ଡନାୟକ (କମାଣ୍ଡର ) ୧୧୧୨ ମସିହାରେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । ଗଡଗର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ୨୨ କିମି ଓ ହାମ୍ପିର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ୪୦ କିମି ଦୂରରେ ଇତାଗି (Hampi) ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିର ଗାତ୍ରରେ ଖୋଦିତ ପଶ୍ଚିମ ଚାଲୁକ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ  ପସନ୍ଦ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ୧୧୧୨ ମସିହାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଗାତ୍ରରେ ‘ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ମହାରାଜା’ ବା ‘ଦେବାଳୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ’ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି । ‘ହଲେବିଦୁ (Halebidu) ପରେ ଏହା ଏକ କନ୍ନଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର’, ଏହା କଳା ଐତିହାସିକ ହେନରୀ କୌଶେନ ଲେଖିଛନ୍ତି । ପ୍ରଚଳିତ କର୍ଣ୍ଣାଟ ଦ୍ରାବିଡ଼ିଆନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ  (dravida|) ଶୈଳୀର ଏହି ଚାଲୁକ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରୂପେ ବିଦିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଆର୍କିଓଲୋଜି ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ସଂସ୍ଥା ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ସ୍ମାରକୀ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି । ଖୋଲା ହଲ ଛାତର କିଛି ଅଂଶ ନାହିଁ । ଲିଙ୍ଗ ଥିବା ମୂଳ ମନ୍ଦିର ଚାରି ପାଖରେ ୧୩ଟି ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି ଶିବ ଲିଙ୍ଗ,  ଅଛି । 

ଆବଦ୍ଧ ହଲର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଦ୍ୱାର ଅଛି । ଖୋଲା ହଲର ୬୪ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ଓ ୨୪ଟି ଛୋଟ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି । ବଡ଼ ସ୍ତମ୍ଭ ଛାତକୁ ସାହାରା ଦେଉଛି ।  

## ଗ୍ୟାଲେରି

ଫାଇଲ:Kirthimukha at Mahadeva Temple in Itagi.jpg|ବିମାନ ଉପରେ କୀର୍ତ୍ତିମୁଖ
ଫାଇଲ:Ornate pillared mantapa leading to the shrine in the Mahadeva temple at Itagi.jpg|ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ତମ୍ଭ ସହିତ ମଣ୍ଡପ (ହଲ୍)
ଫାଇଲ:Vesara shrine and superstructure in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରର ବିମାନ
ଫାଇଲ:Mahadeva temple Itagi 5.jpg|ଇତାଗିର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର
ଫାଇଲ:Ornate porch entrance with decorative door jamb, lintel and domical ceiling in Mahadeva temple at Itagi.jpg|ଇତାଗିର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରରେ ଅଳଙ୍କାର ସ୍ତମ୍ଭ ଏବଂ ଛାତ ସହିତ ବାରଣ୍ଡା ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର
ଫାଇଲ:Old Kannada inscription (1112 CE) of King Vikramaditya VI in the Mahadeva temple at Itagi.jpg|୧୧୧୨ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥରେ ପୁରାତନ କନ୍ନଡ଼ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଛି  “ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ମହାରାଜା”
ଫାଇଲ:Door panel decoration at Mahadeva Temple in Itagi.jpg|ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରରେ ବାରଣ୍ଡାରେ କବାଟ (doorjamb) ସାଜସଜ୍ଜା
ଫାଇଲ:A minor shrine on the mantapa inner wall in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|ଇଟାଗିରେ ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରର ବନ୍ଦ ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର
ଫାଇଲ:Decorative lintel and door jamb with domical ceiling in the lateral entrance to the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|ଇଟାଗିରେ ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରର ଲାଟେରାଲ୍ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରରେ ଡୋମିକାଲ୍ ଛାତ ସହିତ ସାଜସଜ୍ଜା ଲିଣ୍ଟେଲ୍ ଏବଂ ଡୋର୍ ଜାମ୍ବ 
ଫାଇଲ:Decorative door jamb and lintel over the entrance to the sanctum in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|କବାଟରେ ସାଜସଜ୍ଜା
ଫାଇଲ:Lintel relief over entrance to sanctum in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରର ଲିଣ୍ଟେଲ
ଫାଇଲ:Hall pillar pedestal relief in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|ହଲର ସ୍ତମ୍ଭ
ଫାଇଲ:Profile of Vesara tower and shrine in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district 1.JPG|ବେସର ଗମ୍ବୁଜ
ଫାଇଲ:Profile of wall relief in the Mahadeva Temple at Itagi in the Koppal district.JPG|ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରର କାନ୍ଥର ସାଜସଜ୍ଜା

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
*ହାମ୍ପି
*କର୍ଣ୍ଣାଟକ

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଶିବ ମନ୍ଦିର