open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ହିନ୍ଦୋଳ

**ହିନ୍ଦୋଳ,**ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ତହସିଲ ଅଟେ।

## ଅବସ୍ଥିତି 
୨୯ କିଲୋମିଟର ଜାତୀୟ ରାଜପଥଠାରୁ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ମା ରତ୍ନେଶ୍ୱରି ହେଉଛନ୍ତି ହିନ୍ଦୋଳର ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀ। ମାଙ୍କ ମହିମା ଜୀବନ୍ତ ଏଠି। ମାଙ୍କୁ  କେହି ମା ରଙ୍କେଇ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି , ଓ ଏହି ରଙ୍କେଇ ମନ୍ଦିରଟି ହିନ୍ଦୋଳର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ଅଟେ

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା
ମତ୍ସ୍ୟ

ଆପଣ ଖୋଜୁଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ତଳଲିଖିତ ପ୍ରସଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ହୋଇଥାଇ ପାରେ:
* ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅବତାର ।
* ମାଛ, ଜଳଚର ଜୀବ ।
ଜେନେରେଟର (ବହୁବିକଳ୍ପ)

**ଜେନେରେଟର** ବୋଧେ ଏହିସବୁକୁ ସୂଚାଉଛି ......... 

* ବୈଦୁତିକ ଜନିତ୍ର/ଜେନେରେଟର (Electric Generator)
* ଇଣ୍ଡ‌କ୍‌ସ‌ନ୍ ଜନିତ୍ର (Induction Generator)
* ସିଂକ୍ରୋନସ ଜନିତ୍ର (Synchronus Generator)
* ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ବିଦ୍ୟୁତ ଜନିତ୍ର (AC generator)
* ସଳଖ ବିଦ୍ୟୁତ ଜନିତ୍ର (DC generator)
* ସିଗନାଲ ଜେନେରେଟର (Signal Generator)
* ଇଞ୍ଜିନ-ଜେନେରେଟର (Engine Gnerator)
* Generator Programming Language
ଲାଟିନ ଭାଷା

**ଲାଟିନ ଭାଷା** (; Latin: ; IPA-ˈlɪŋɡʷa laˈtiːna) 
 ମଣିଷ ଲାଟିନ୍ କଥା କହିଥାଏ।]] 
ଏକ ଇଟାଲୀୟ ଭାଷା , ପ୍ରକୃତରେ ଏହା 'ଲାଟିଅମ' ଓ 'ପ୍ରାଚୀନ ରୋମ'ରେ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଅନ୍ୟ ଇଉରୋପୀୟ ଭାଷା ଭଳି , ପ୍ରାଚୀନ 'ପ୍ରାକ-ଭାରତୀୟ-ଇଉରୋପୀୟ' ଭାଷାରୁ ଉଦ୍ଭବ । ଏହାର ଉତ୍ପତି ଇଟାଲୀୟ ପେନିସୁଲାଠାରେ ହୋଇଥିଲା । ଯଦିଓ ଏହା ଏକ ମୃତ ଭାଷା , ଆଜିବି ବହୁତ ଛାତ୍ର , ଭାଷାବିତ ଓ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ପାଦ୍ରୀ ଏହାକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ କହିପାରନ୍ତି । ଏବେବି ବହୁତ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଉଚ୍ଚ-ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହାକୁ ପଢାଯାଏ । ଲାଟିନ ଭାଷାକୁ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଲାଟିନ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଇଟାଲୀୟ ପରିବାରର ଭାଷା ସବୁ ଊହ୍ୟ ହୋଇଗଲେଣି ।

## ଲାଟିନ ଭାଷାର ଇତିହାସ 
## ଆଧୁନିକ ଲାଟିନ ଭାଷା
## ବ୍ୟାକରଣ 
## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
### ଭାଷା ସାହାଯ୍ୟ 

*  Searches Lewis & Short's *A Latin Dictionary* and Lewis's *An Elementary Latin Dictionary*. Online results.
*  Identifies the grammatical functions of words entered. Online results.
*  Identifies the grammatical functions of all the words in sentences entered, using Perseus.
*  Displays complete conjugations of verbs entered in first-person present singular form.
*  Identifies Latin words entered. Translates English words entered.
* 

* 

### ପାଠ୍ୟ ବହି 

* Learn Latin  Grammar, vocabulary and audio
* 

* Visual Latin 

*  No longer active.
* 

*  (a course in ecclesiastical Latin).
* 

* Beginners' Latin on http://www.nationalarchives.gov.uk/

### ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଶିକ୍ଷା 

* 

* 

* 

* 

### ଉଚ୍ଚାରଣ (Phonetics) 

* 

*
ତ୍ରମ୍ବକେଶ୍ବର

**ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ** , ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ । ଏହି ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍କର ମନ୍ଦିର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନାସିକ ନିକଟସ୍ଥ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ତିତ ।     
## ପୌରାଣିକ 
## ଇତିହାସ
## ମନ୍ଦିର 
## ପୂଜା ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣି
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଶିବ
* ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* http://www.trambakeshwar.com/ Information about pujas at trimbakeshwar 
* http://www.nashik.com/travel/trimbakeshwar.html  

ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ
ବୈଦୁତିକ ଜନିତ୍ର

thumb|right|400px|ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବାଷ୍ପ ଚାଳିତ ଟରବାଇନ
[thumb|right|[ବେଲଜିଅମ|ବେଲଜିଅମର 'ୱେଷ୍ଟ ଫ୍ଲାଣ୍ଡର'ଠାରେ ଥିବା ଏକ ପୁରୁଣା *ଗାଞ୍ଜ ଜେନେରେଟର* (Ganz Generator)]]
[thumb|right|ଏକ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧର ଏକ [alternator|ଅଲଟର୍ନେଟର, ଯାହାକି ହଙ୍ଗେରୀର ବୁଦାପେଷ୍ଟଠାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା]]
**ବୈଦୁତିକ ଜନିତ୍ର** ବା ଜେନେରେଟର ଏକ ଯନ୍ତ୍ର ଯାହା ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିକୁ ବୈଦୁତିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁତ ଚାର୍ଜ, ବୈଦୁତିକ ପରିପଥରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ମୁଖ୍ୟତଃ **ବାଷ୍ପଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଟରବାଇନ**, **ଉଚ୍ଚ ପତନରୁ ପଡୁଥିବା ଜଳଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ଟରବାଇନ** ଓ ଏମିତି ଆହୁରି ଅନେକ, ଏହି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଅଟନ୍ତି ।

ବୈଦୁତିକ ମୋଟର, ବୈଦୁତିକ ଶକ୍ତିକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ଓଲଟା ରୂପାନ୍ତରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ମୋଟର ଓ ଜନିତ୍ର ଭିତରେ ଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନେକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଥାଏ ।

## ଇତିହାସ 
ବୈଦୁତିକତା ଓ ଚୁମ୍ବକୀୟତା ଭିତରେ ସମ୍ପର୍କ ଆବିଷ୍କାର ହେବାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥିର-ବିଦ୍ୟୁତ ଜନିତ୍ରର (ସ୍ଥିର-ବିଦ୍ୟୁତ ଜନିତ୍ର ବା ଇଲେ‌କ୍‌ଟ୍ରୋ‌ଷ୍ଟାଟିକ ଜେନେରେଟର ଏକ ଯନ୍ତ୍ର ଯାହାକି ସ୍ଥିର ବିଦ୍ୟୁତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । 

## ଟାକୋ-ଜନିତ୍ର/ଟାକୋ-ଜେନେରେଟର 
ସାଧାରଣତଃ ଟାକୋଜେନେରେଟର ବ୍ୟବହାର ଟାକୋମିଟରକୁ ଶକ୍ତି ଯୋଗେଇବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବୈଦୁତିକ ମୋଟର ଓ ଇଞ୍ଜିନ ଗୁଡିକର ବେଗ ମପା ଯାଇଥାଏ । ଏହି ଜେନେରେଟର ଆନୁମାନିକ ଭାବେ ଶା‌ଫ୍‌ଟ ବେଗ ସହ ସମାନୁପାତିକ ବିଦ୍ୟୁତ ବିଭବାନ୍ତର ସୃଷ୍ଟି କଋଥାଏ । 
## ଆଧାର 
## ବାହାର କଡ଼ି 
* Simple generator
* Demonstration of an electrical generator
* Short video of a simple generator

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଦୁତିକ ଯନ୍ତ୍ର
ବିଜ୍ଞାନ ଦିଗନ୍ତ

**ବିଜ୍ଞାନ ଦିଗନ୍ତ** , ଏକ ମାସିକ "ବିଜ୍ଞାନ ପତ୍ରିକା" ଅଟେ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ସେମାନଙ୍କ ଅବିଭାବକ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତରେ ଥିବା ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କୁ ଏହା ମାଗଣାରେ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ । ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରକାଶପାଏ ଓ ମାଗଣାରେ ବିତରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟାଟି ତିନିମାସରେ ଥରେ ବାହାରିଥାଏ । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ବ୍ରେଲି ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଥାଏ ।
## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* ଓଡ଼ିଶା ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମୀର ମୂଳ ପୃଷ୍ଠା 
* ବିଜ୍ଞାନ ଦିଗନ୍ତ ଓ ସାଇ‌ନ୍‌ସ ହୋରିଜୋନର ଇ-ବହି ଫର୍ମାଟ ଡାଉନଲୋଡ 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ପତ୍ରିକା
ରତି ରଞ୍ଜନ ମିଶ୍ର

**ରତି ରଞ୍ଜନ ମିଶ୍ର** (୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୨–୧୯ ମଇ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର ଓ ଆକାଶବାଣୀ କଟକର ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ, କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଭୋଳାନୂଆଁ ଗାଁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ପଣ୍ଡିତ ପଦ୍ମନାଭ ମିଶ୍ର ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ସୁଷମା ମିଶ୍ର ଥିଲା । ପିଲାଟି ଦିନରୁ ନାଟକ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ରୂଚି ରହିଥିଲା ଓ ସେ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ସେ ନାଟକ ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ସେ ଦୂରଦର୍ଶନ କେନ୍ଦ୍ର, କଟକରେ ଜଣେ ପ୍ରଯୋଜନା ସହକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦ ମସିହାରେ, ସେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଏକଜିକ୍ୟୁଟିଭ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ରତି ରଞ୍ଜନ, ପ୍ରାୟ ପଚାଶରୁ ଅଧିକ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ । 

ରତି ରଞ୍ଜନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ନାଟକ 'କଥା କହୁଥିଲେ ସରିବନି', 'ମା' ଦୂରଦର୍ଶନରେ ଏବଂ 'ଜୀବନ ଯମୁନା' ଇ ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । 

## ସାହିତ୍ୟ କୃତି 
* ଦେଖ ବର୍ଷା ଆସୁଛି
* ସୀତା
* ଅସ୍ତଗାମୀ
* ଅରୁଣ ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ
* ସତର୍କ ସଂଘମିତ୍ରା
* ଅତି ଆତଙ୍କିତ କଥା
* ଶୀତଳ ହୁଅନ୍ତା ସୂର୍ଯ୍ୟ
* ତତେ ମୁଁ ଝୁରେ ରାତିଦିନ
* ଛବିର ମଣିଷ
* ରୁଦ୍ଧଦ୍ୱାର
* ନୋ ଟବାକୋ(NO TOBACO)
* ସୀତା

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୭(ନାଟକ 'ଦେଖ ବର୍ଷା ଆସୁଛି' ପାଇଁ)  
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୩('ସୀତା' ନାଟକ ପାଇଁ) 
* ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର ନାଟକ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୩ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
କାଞ୍ଚିପୁରମ

**କାଞ୍ଚିପୁରମ** , ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସହର । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସାତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅନ୍ୟତମ ।
## ଭୂଗୋଳ 
### ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା 
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ,  ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୯୦୧୩  । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୪୯.୮୩% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୫୦.୧୭% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୭୨.୭୧%  । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୭.୮୭% ପ୍ରତିଶତ କମ  । ସେଥିରୁ ୪୦.୬୪% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୩୨.୦୬% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୪୦% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।

## ଭାଷା 
ତାମିଲ ର ସରକାରୀ ଭାଷା   ।

## ଇତିହାସ
## ପୌରାଣିକ 
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Kancheepuram Municipality &nbsp;– municipality.tn.gov.in/kancheepuram/

ଶ୍ରେଣୀ:ତାମିଲନାଡୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସହର
ଉଜ୍ଜୟିନୀ

**ଉଜ୍ଜୟିନୀ** ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଓ ଶିପ୍ରା ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ତିତ । ଏହା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ଏବଂ କାଳିଦାସ ନଗରୀ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ମହାକାଳେଶ୍ୱର ଏଠାରେ ବିରାଜମାନ ।

## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Online Ujjain Guide
* Official website of Ujjain Tourism 
* Official website of Ujjain 
* Official website of Ujjain Yoga LIfe Society
* Ujjain buzz 
* Mahakaleshwar Temple, Ujjain On India Tours
* /for detail information of ujjan

ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସହର
ଶନି ଶିଙ୍ଗଣାପୁର

**ଶନି ଶିଙ୍ଗଣାପୁର**  ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକ ଗାଁ । ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଶନିଦେବଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ପୀଠ ଅଛି । ଭାରତରେ ଶନିଦେବଙ୍କର ଅନେକ ପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ଶିଙ୍ଗଣାପୁର ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ର । ଏହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅହମଦନଗର ଜିଲ୍ଲାର ଉତ୍ତରରେ ୩୫ କି.ମି ଦୂର ନେବାସା ପଞ୍ଚାୟତର ଶିଙ୍ଗଣାପୁରଠାରେ ଅବସ୍ତିତ ।   ଶିଙ୍ଗଣାପୁର ଏଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେ ଗାଁର କୈଣସି ଘରେ କବାଟ ନ ଥାଇ କେବଳ ଦୁଆରବନ୍ଧ ଅଛି। ଏହାସତ୍ତ୍ୱେ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ  ୨୦୧୦ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୈଣସି ଚୋରୀ ହୋଇନାହି। 
## ମୁର୍ତ୍ତି 
ଶନିଦେବଙ୍କର ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ ମୂର୍ତ୍ତି କଳାରଙ୍ଗର । ୫ ଫୁଟ ୯ ଇଞ୍ଚ ଉଚ୍ଚତା ଏବଂ ୧ ଫୁଟ ୬ ଇଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ଶନିଦେବଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ବିରାଜମାନ । 
## ମହିମା 
## ଶିଙ୍ଗଣାପୁର ଗାଁ
## ଶନିବାର 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Information about Shanidev
* Information About Shani Shingnapur 
* Official site of the temple 
* Another site about the temple
* Ahmednagar District page about the temple
* Aalayam Kanden

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ହରିଦ୍ୱାର

**ହରିଦ୍ୱାର**, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ହରିଦ୍ୱାର ଜିଲ୍ଲାରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପବିତ୍ର ନଗରୀ ଅଟେ। ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ହରିଦ୍ୱାରର ଅର୍ଥ ହରି (ଈଶ୍ୱର)ଙ୍କ ଦ୍ୱାର , ହରିଦ୍ୱାର ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସାତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପୌରାଣିକ 
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Official website of Haridwar district.
* Haridwarcity portal.
* Haridwar map 
* Photos of Haridwar

ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସହର
ଜାତୀୟ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ଓଡ଼ିଶା)

ଜାତୀୟ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କଟକର ନରାଜଠାରେ ଅବସ୍ଥାପିତ, ଏକ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଆଇନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ପ୍ରସାର ଦିଗରେ ଗଠିତ, ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଟି ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୯ ମସିହାରେ, ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଉଦଘାଟନ କରାଯାଇଥିଲା ।ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟବିଚାରପତି, ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳାଧିପତି ଅଟନ୍ତି । ଫୈଜାନ ମୁସ୍ଥଫା, ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ କୁଳପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଆଇନ ସମ୍ବନ୍ଧିୟ ବିଭିନ୍ନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଏଠାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଓ ଡିଗ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ‌‌। ଏହି ସବୁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ନାମଲେଖାଇବା ପାଇଁ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ଥରର ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଚୟନ କରାଯାଇଥାଏ ‌।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
କାଳୀ ପୂଜା

**କାଳୀ ପୂଜା** ବା ଶ୍ୟାମାକାଳୀ ପୂଜା ଭାରତରେ ଆସାମ, ଓଡ଼ିଶା ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ପାଳିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ । ଏହା ଦେବୀ କାଳୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । 

## ପୌରଣିକ 
## ପୂଜାବିଧି
## ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ 
## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ
* ଦୀପାବଳି

## ଅଧିକ ପଠନ 
* McDermott, Rachel Fell (2011). *Revelry, Rivalry, and Longing for the Goddesses of Bengal: The Fortunes of Hindu Festivals*.

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
ଅଯୋଧ୍ୟା

ଆଯୋଧ୍ୟା, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ଫୈଜାବାଦ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସହର , ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଅବଧର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଅଯୋଧ୍ୟା ଭଗବାନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ହେଇଥିବାରୁ ପବିତ୍ର ଯାତ୍ରାଧାମ ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । 

## ଭୂଗୋଳ 
ଦିଲ୍ଲୀଠାରୁ ୫୫୫ କି.ମି ଦୂର ଏହି ସହର ସରଯୁ ନଦୀର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ତିତ । ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଅର୍ଥ ଯାହା ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିନ ହେବ। ହରିଦ୍ୱାର ସମୁଦ୍ର ଉଚ୍ଚାଇଠାରୁ ୩୧୩୯ ମିଟର ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ତିତ । 
## ଇତିହାସ 
ପ୍ରକୃତି ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ହରିଦ୍ୱାର ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ଅଟେ । ହରିଦ୍ୱାର ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ସଭ୍ୟତାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ପୌରାଣିକ ଆଖ୍ୟାନୁସାରେ ହରିଦ୍ୱାର ପୁରାଣରେ କପିଳସ୍ଥାନ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ଓ ମାୟାପୁରୀ ନାମରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ହରିଦ୍ୱାର ଚାରିଧାମର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଅଟେ । (ଉତ୍ତରା ଖଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ତିତ ଚାରିଧାମ ଅର୍ଥତ - ବଦ୍ରିନାଥ, କେଦାରନାଥ, ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ଓ ଯମୁନେତ୍ରୀ)

## ପୌରାଣିକ 
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* ରାମ
* ରାମାୟଣ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Ayodhya the spiritual abode. Complete details of Ayodhya, proofs and documents.
* Sri Ramar Temple, Ayodhya
* Ayodhya  at Jainheritagecentres.com.
* Ayojjhaa in the Buddhist Dictionary of Pali Proper Names.
* Pilgrim Centers Of India 
* Ayodhya map 
* CNN Article on Ayodhya Conflict, Dec 6 2002 
* Decision of Hon'ble Special Full Bench hearing Ayodhya Matters (Allahabad High Court Judgment/Order on Ayodhya Dispute (Ram Janmabhoomi Babri Masjid dispute)
* Ayodhya Shodh Sansthan 
* Ayodhya Research Institute 

ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣ
ପଞ୍ଚଦେବତା

thumb|ପଞ୍ଚଦେବତା : ଗଣେଶ (କେନ୍ଦ୍ରରେ), ଶିବ (ଉପର ବାମପାର୍ଶ୍ୱ), ଦେବୀ (ଉପର ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ୱ), ବିଷ୍ଣୁ (ତଳ ବାମପାର୍ଶ୍ୱ) ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ (ତଳ ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ୱରେ) ।
ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ପଞ୍ଚଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାର ବିଧି ରହିଛି । କୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ ଏହି ପଞ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । ସେମାନେ ହେଲେ ଗଣେଶ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଦୁର୍ଗା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ । କୁହାଯାଏ ଯେ ଆମ ଶରୀର ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ଏହି ପଞ୍ଚଦେବତା ଆମ ଶରୀରରେ ବିଦ୍ୟମାନ । ଗଣେଶଙ୍କୁ ଜଳ ତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଏ । କାରଣ ଏହାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ଜଳ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ବାୟୁତତ୍ତ୍ୱ,ଶିବ ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ, ଶ୍ରୀଦେବୀ ମା' ଅଗ୍ନୀ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ । ଆମ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଜଳର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ସେଥିପାଇଁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ବାୟୁ ସାକ୍ଷାତ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତା । ଏହିସବୁ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ଆମଶରୀରରେ ବିଦ୍ୟମାନ କାରଣ ଏହି ପଞ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜାକରିବାର ଅର୍ଥ ଆମେ ନିଜକୁ ହିଁ ପୂଜା କରୁ ବୋଲି ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା
ଡାକୋର

**ଡାକୋର**, ରଣଛୋଡ଼ରାୟଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହା ଗୁଜରାଟ ରାଜ୍ୟର ଖେଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଠାସରା ଉପଖଣ୍ଡରେ ଏବଂ ଗୌମତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ତିତ । ଏହା ବରୋଦାଠାରୁ ୪୫କି.ମି ଦୂର ଅଟେ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ପୋରାଣିକ
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
* ଡଙ୍କନାଥ ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର
* ଲକ୍ଷ୍ମୀଜୀ ମନ୍ଦିର
* ବୋଦାଣା-ଗଙ୍ଗାବାଇ ମନ୍ଦିର
* ଶ୍ରୀଜୀ ବେଠକ
* ଶ୍ରୀଜୀ ଚରଣ
* ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଠ
* ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଲସେବା ଧାମ
* ସତ୍ୟନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର
* ବିଲେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର
* ବିଲେଶ୍ୱର ଜୈନ ମନ୍ଦିର

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ଗୁଜରାଟି ଉଇକିପିଡ଼ିଆ
* http://www.gujaratgifts.com/gujinfo/temples.htm
* http://www.gujaratplus.com/web/gujarat/info/pilgrim/pilgrim2.html
* www.ranchhodraiji.com
* www.ranchhodraiji.org

ଶ୍ରେଣୀ:ଗୁଜରାଟର ସହର
ଅଣ୍ଡା

ଆପଣ ଖୋଜୁଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ତଳଲିଖିତ ପ୍ରସଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ହୋଇଥାଇ ପାରେ:
* ଅଣ୍ଡା (ଖାଦ୍ୟ)
* ଅଣ୍ଡା (ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ)
ବୃନ୍ଦାବନ

**ବୃନ୍ଦାବନ**, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ମଥୁରା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ତିତ । ପୌରାଣିକ ମତନୁସାରେ ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ କୃଷ୍ଣ ଭଗବାନ ଏଠାରେ ଲୀଳା କରିଥିଲେ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ପୌରାଣିକ
## ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* vrindavan.brajwasi.in Connect To Vrindavan 
* Sri Vrindavan-dham 
* Food for Life Vrindavan
* Friends of Vrindavan 
* Mathura & Vrindavan
* Guide tour to Vrindavan and its allied temples 
* Vrindavan map  Also shows parikrama marg
* http://www.shivshankar.in/the-legend-of-shri-gopeshwar-mahadev-lord-shiva-meets-lord-krishna 
* Usefull information about Vrindavan 
* &#93

ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:କୃଷ୍ଣ
ଦୂତୀବାହନ ଓଷା

**ଦୂତୀ ବାହନ ଓଷା** (**ଦୁତିଆ ଓଷା**, **ଦୂତୀଆ ଓଷା**, **ପୁଅ ଜିଉଁତିଆ ଓଷା**, **ଦୁତିବାମନ ଓଷା** ବା **ଜୀମୂତବାହନ ଉପବାସ** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା)  ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ଏକ ଓଷା । ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ଓଡ଼ିଶାର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଏହା "ପୁଅ ଜିଉଁତିଆ" ନାମରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଓଷା ଭାବେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ବାକି କେତେକ ସ୍ଥାନରେ "ଦୁତିଆ/ଦୂତୀଆ" ବା "ଦୂତୀ ବାହନ ଓଷା" ନାମରେ ପାଳିତ । ଜନନୀମାନେ ପୁଅର ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ କାମନା କରି ଏବଂ ବିବାହିତା ନାରୀ, ବନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପୁତ୍ରହରା ନାରୀମାନେ ପୁତ୍ରଲାଭ କରିବା ଆଶାରେ ଏହି ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ କରି ଓଷା ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଆଶ୍ୱିନ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ମା'ମାନେ ସାରାଦିନ ଜଳସ୍ପର୍ଶ ନ କରି ଉପବାସ କରିଥାନ୍ତି ।   କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଭାଇମାନଙ୍କର ଶୁଭମନାସୀ ଭଉଣୀମାନେ ଏ ପ୍ରକାର ଓଷା କରୁଥିବାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ରହିଛି ।

## କାରଣ 
### ସାମାଜିକ 
ପିତା ମାତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁଅ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବାର ସାମାଜିକ ଚଳଣି ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ । ପୁତ୍ରଲାଭ କରିବା ଓ ତା'ର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଏହି ଓଷା ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରି ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ କୋଠି ତିଆରି କରାଯାଏ । ଚାରିପାଖରୁ ମାଟିଖୋଳି ନେଇ ମଝିଟିକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ ସତେ ଯେମିତି ଚାରିପାଖରେ ପାଣି ରହିଲେ ମଝି ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱୀପପରି ଜଣାପଡ଼ିବ । ଏହି କୋଠି ଅତି କମରେ ଦୁଇହାତ ଲମ୍ବା ହେବା ଦରକାର । ତା'ମଝିରେ ତୁଳସୀଗଛ ଲଗାଯାଏ ଏବଂ କଦଳୀ ଗଛ ପୋତାଯାଏ ।

ଖୋଳାଯାଇ ଏକ ବିଲ ତିଆରି କରି ତହିଁରେ ବାଲି ଦେଇ ବେଦୀ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ । ବେଦୀର ପୂର୍ବ ପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ପାଖରେ ଏକ କଦଳୀ ଗଛକୁ ଜିମୂତବାହନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । ଲେଉଟିଆ ଶାଗ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପନିପରିବାକୁ ନେଇ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଖିରିପିଠା ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରି ଗଙ୍ଗାମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ରାତିରେ ଦୂତୀବାହନଙ୍କୁ ଫଳ ଭୋଗ ଦେଇ ଓଷାର ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଥା'ନ୍ତି । ଯଦି କେହି ଅପୁତ୍ରିକ ଥାଆନ୍ତି ତା'ହେଲେ ବାସ ଓ ଯୁଇ ଡାଳ ଆଣି ତାରି ପାଖରେ ପୋତି ରଖନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ମୁରୁଜ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର କାଳ୍ପନିକ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି, ଚିଲ ଏବଂ ଶିଆଳକୁ ଉତ୍ତରରେ ରଖି ପଶ୍ଚିମରେ ଦୂତୀବାହନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଥାଆନ୍ତି । ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ନାରୀମାନେ ବାଲିରେ ଚିଲ ଏବଂ ଶିଆଳର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ଅପାମାର୍ଗ କାଠିରେ ଦାନ୍ତ ଘସିଥାନ୍ତି ।  ସେଦିନ ସମସ୍ତେ ଶୁକ୍ଳବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରନ୍ତି । ଏଥିପାଇଁ ଯୋଗାଡ଼ କରିଥିବା ୨୧ପ୍ରକାର ଫଳ ଓ ପରିବାକୁ ଚାଙ୍ଗୁଡ଼ିରେ ଥୋଇ ତା' ଉପରେ ଗୋଟିଏ ନୂଆଲୁଗା ପକାଇ ଆସ୍ଥାନ ପାଖରେ ନେଇ ରଖାଯାଏ । ତା'ସହିତ କଉଡ଼ି, ଚଉରାଅଶୀଟା ଗୁଆ ସେହି କୋଠି ଭିତରେ ପକାଇବାକୁ ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ବିଧିରେ ଓଷା ଶେଷକରି ଓଷା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ନିଜେ ନଖାଇ ରାତି ନ ପାହୁଣୁ ସ୍ନାନ କରି ବିବିଧ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟି ଦିଆଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଅପୁତ୍ରିକ ପୁତ୍ର ଲାଭ ଆଶାରେ 

ଓଷା ଶେଷରେ ଓଷାରେ ବ୍ୟବହୃତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଓଷାକାରିଣୀମାନେ ଗିଳିବା ବା ଚୋବାଇବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ତା'ସହିତ ଧୂପଦୀପ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି । ପୂଜା ଶେଷକରି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମକରି ଏକମୁହାଁ ହୋଇ ଘରକୁ ଲେଉଟି ଆସନ୍ତି । ଓଷାର ପରଦିନ ସେମାନେ ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧି ଘରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ବସାଇ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନକୁ ଗୋବର ପାଣିରେ ଲିପି ପୋଛି ରନ୍ଧାବଢ଼ା କରିଥିବା ଜିନିଷକୁ ସେଇଠାରେ ଥୋଇ ଦିଅନ୍ତି  । କୁମ୍ଭ ଆଗରେ ଦୀପ ଜାଳି ପୂଜା ସ୍ଥଳରେ ୧୦୮ ଚାଉଳ ଓ ୧୦୮ ଦୁବ ସହ ଏକ କଷି କାକୁଡ଼ିକୁ ଶାଳପତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ପୁଅମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦାଇଥାନ୍ତି । ତାକୁ ସେମାନେ ଦୂତୀବାହନଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି । ସେହି ସାମଗ୍ରୀକୁ ପୁଅମାନଙ୍କ ଆପାଦମସ୍ତକ ଛୁଆଁଇ ବ୍ରତ ବା "ଜିଉଁତିଆ"କୁ ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ କବଚ ଭଳି ବାନ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ବୃନ୍ଦାବନ ଜେନା

**ବୃନ୍ଦାବନ ଜେନା** (୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୪ - ୨୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକବି, କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର, ନାଟ୍ୟକାର, ଗାଳ୍ପିକ,ସଂଳାପ ଲେଖକ ତଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ସେ, ପ୍ରାୟ ୩୦ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଗୀତରଚନା ଓ ୮ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏତଦ ବ୍ୟତିତ, ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସମ୍ମାନୀତ, ଶାସ୍ତି ଓ ବାଟ ଅବାଟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।

ବୃନ୍ଦାବନ ଜେନା, ପିଲାବେଳେ ଅଜା, ପାଲାକାର ପରମାନନ୍ଦ ଜେନାଙ୍କଠାରୁ ଛାନ୍ଦ,ଚଉପଦୀ,ଭଜନ ଓ ଜଣାଣ ଆଦି ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ସେ, ୧୯୬୫ ମସିହାରୁ ଆକାଶବାଣୀ କଟକର ଜଣେ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ଗୀତିକାର ହେବାର ମର୍ଯ୍ୟଦା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୨ ମସିହାରେ, ଧରିତ୍ରୀ କଥାଚିତ୍ରରୁ, ସେ ନିଜର କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇବାର ଶ୍ରେୟ, ସେ ପ୍ରଯୋଜକ ଧୀର ବିଶ୍ୱାଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ନିତାଇ ପାଲିତଙ୍କୁ ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ସେ 'ପୀରତି ତୋର ଦୂରୁ ଜୁହାର', 'ଗେଲବସରର ଦିନ ସରିଗଲା', 'ଏମିତି ରାତି ସେ ଯେ ଅଭୁଲା ସ୍ମୃତି', 'ମୋ ପ୍ରିୟାଠାରୁ କିଏ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର', 'ବନ ପକ୍ଷୀ ଝୁରେ', 'ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତୁମେ ଝରାଫୁଲ ପାଇଁ' ଆଦି ବହୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତ ରଚନା କରିଯାଇଛନ୍ତି । ୧୯୭୩ ମସିହାରେ, ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ, ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରକୁ ଅବଦାନ 
## ନାଟକ
* ରାଜସାକ୍ଷୀ
* ପୋଷାବାଘ
* ବତୀଖୁଣ୍ଟ
* ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର
* ଶାହାଜାହାନ
* ଆଲୋକ
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୮ ('ପ୍ରିତିସ୍ମୃତି ହୋଇ ଫେରିଆସେ ଯେବେ' ଗୀତିକବିତା ନିମନ୍ତେ)
* ଓଡ଼ିଶା ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର,୨୦୦୫  
* ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକବି ସମାଜ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୬
* ଫକୀରମୋହନ ଗୀତିଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୧ (ଫକୀରମୋହନ ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ନବରୂପା ରାଜ ଗୀତିକବିତା ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୫ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ) 

## ମୃତ୍ୟୁ 
୨୦୨୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୯ ତାରିଖ ଦିନ କଟକ ବଡ଼ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସାଧିନ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ମଣିମାଳା ଦେବୀ

**ମଣିମାଳା ଦେବୀ** (୧୯ ଜୁନ ୧୯୩୧ - ୧୬ ଜୁନ ୨୦୧୬)ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ।
ମଣିମାଳା ୧୯ ଜୁନ ୧୯୩୧, ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ବାଲିବିଶି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ନଅବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଅଭିନୟ ଜଗତରେ ପାଦ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଆଦୌ ସ୍କୁଲ ଯାଇନଥିଲେ । ୧୯୪୫ ମସିହାରେ କଟକ ଆସି ସେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଏ ଥିଏଟରରେ ଯୋଗଦେଇ ଜୟଦେବ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଥିଏଟରରେ ସେ କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ, ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସ ଓ ଧୀରେନ ଦାଶଙ୍କଠାରୁ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅଭିନୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଅଭିନିତ ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ ସହ ୧୪ଟି କଥାଚିତ୍ର ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ । 
ସେ ୩୦ଟି କଥାଚିତ୍ର ଓ ଶତାଧିକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ସାମୁଏଲ ସାହୁଙ୍କ ସହ, ମଣିମାଳାଙ୍କ ଯୋଡି ଦର୍ଶକମାନେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
## ଅଭିନୀତ ନାଟକ 
* ଚଣ୍ଡାଲୁଣୀ
* ଜାନକୀ
* ଚଷା ଝିଅ
* କଳା ପାହାଡ଼
* ମୁକ୍ତି କୋଣାର୍କ
* ଶ୍ରୀ ଜୟଦେବ
## ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 
* ଅନ୍ଧ ଦିଗନ୍ତ, ୧୯୯୦
* କିଛି ସ୍ମୃତି କିଛି ଅନୁଭୂତି, ୧୯୮୯
* ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ୱପ୍ନ, ୧୯୮୮
* କ୍ଳାନ୍ତ ଅପରାହ୍ଣ, ୧୯୮୫
* ମାୟା ମିରିଗ, ୧୯୮୪
* ନୀରବ ଝଡ଼, ୧୯୮୪
* କିଏ କାହାର, ୧୯୬୭
* ଭାଇ ଭାଉଜ, ୧୯୬୭
* କା, ୧୯୬୬
* ମଲାଜହ୍ନ, ୧୯୬୫
* ଅଭିନେତ୍ରୀ, ୧୯୬୫
* ଜୀବନସାଥୀ, ୧୯୬୩
* ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ, ୧୯୬୩
* ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ୧୯୬୨
* ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ, ୧୯୬୦ 

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ: ୨୦୦୮ 
* ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର: ୨୦୦୦ 
* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ: ୧୯୯୯
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୭(ଜୀବନବ୍ୟାପି ଅବଦାନ ପାଇଁ)‌

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ରାଧାଷ୍ଟମୀ

ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରୁ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି I ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନ୍ମତିଥିକୁ ‘ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ’ ବା ‘ହରିଜନ୍ମ ’ ଇତ୍ୟାଦି ନାମରେ ଆମେ ପାଳନ କରୁ ଥାଇଁ I ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କର ଜନ୍ମତିଥିକୁ ‘ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ’ ଭାବେ ପାଳନ କରନ୍ତି I ସେମାନଙ୍କ ମତରେ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତିର ମାଧ୍ୟମ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜନ I
## ପୌରାଣିକ 
ଦିନେ ନାରଦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ- ଭଗବାନ ! ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖରୁ ଅନେକ ବ୍ରତ କଥା ଶୁଣିଛି I ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋତେ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କର ଜନ୍ମଦିନର ବ୍ରତ କଥା କୁହନ୍ତୁ I ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ ଦେବର୍ଷି, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ I ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଏ ବ୍ରତ ଶ୍ରବଣ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ଅଟ I ଏକଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁକରୁ ନାନା ପ୍ରକାରର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ମନ ବଳାଇଲେ I ତେଣୁ ସେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଗୂହାରେ କଠିନ ତପସ୍ୟାରତ ହେଲେ I ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ଅନ୍ଧକାରାଚ୍ଛନ୍ନ ହେଲା, ଦେବତାଗଣ ଭୀତ ହେଲେ I ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାଗଣଙ୍କ ସହ ମିଶି ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ I ମୁଁ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇ କହିଲି ‘ ହେ ଦିବାକର ! ତୁମେ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛ I ତୁମେ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କର I ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ ପ୍ରଭୁ ! ମୋତେ ଗୋଟିଏ ଗୁଣବତୀ କନ୍ୟାର ବର ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପଣ ଚିରଦିନ ସେହି କନ୍ୟାପ୍ରତି ବଶୀଭୂତ ରହିବେ I ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମୋର ଆଉ କିଛି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ I ମୁଁ ‘ ତଥାସ୍ତୁ ’ କହିଲି I ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ କେବଳ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କର ବଶୀଭୂତ I ଶ୍ରୀରାଧା ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ I ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଭାର ଲାଘବ ପାଇଁ ବୃନ୍ଦାବନର ନନ୍ଦାଳୟରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବି I ତୁମେ ସେଠାରେ ବୃଷଭାନୁ ରାଜା ନାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିବ I ଶ୍ରୀରାଧା ତୁମର କନ୍ୟାରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ I ଶ୍ରୀହରି ମଥୁରାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ନନ୍ଦାଳୟକୁ ଆସିଲେ I ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ବୈଶ୍ୟ କୁଳରେ ବୃଷଭାନୁ ନାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ I ଯଥା କାଳେ ଗୋପକନ୍ୟା କୀର୍ତ୍ତିଦାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା, ଭାଦ୍ରବ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କୀର୍ତ୍ତିଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରାଧିକା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ I ଗୋପଗୋପୀ ଗଣ ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପାଳନ କରିଥିଲେ I କାଳକ୍ରମେ ଶ୍ରୀରାଧା ଚନ୍ଦ୍ରସେଣା ନାମକ ନପୁଂସକ ଗୋପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପରମପୁରୁଷ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବିହାର କଲେ, ତେଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର କରୁଣା ଲାଭ ପାଇଁ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ‘ ଶ୍ରୀରାଧାଷ୍ଟମୀ ’ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ I 

ଆମର ଓଡ଼ିଶାରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଓ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ନୀତି ଯଥାବିଧି ପାଳନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଅନୁଗୋଳର କୀର୍ତ୍ତନ ଘରେ ପ୍ରାୟତଃ ୧୯୨୦ ମସିହାରୁ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ମହୋତ୍ସବ ଧୁମଧାମରେ ପାଳନ କରା ଯାଇଆସୁଛି I
## ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ
ଭାଦ୍ରମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ  । ପୂର୍ବେ ଏହି ତିଥିରେ ଦୁର୍ବାଷ୍ଟମୀ ପାଳନ ହେଉଥିଲା । କ୍ରମେ ଦୁର୍ବାଷ୍ଟମୀ ଅପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଗଲାଣି । ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ । ଏଥିରେ ରାଧାଙ୍କର ଜନ୍ମବୃତ୍ତାନ୍ତ ବ୍ୟତୀତ ଏକ ବ୍ରତ କଥା ପଠିତ ହୁଏ । କାହାଣୀଟି ଅତି ସରଳ । ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଗୋଟିଏ ବାରଙ୍ଗନା ଥିଲା । ତା' ନାମ ଲୀଳାବତୀ । ସେ ଥରେ ନିଜ ନଗରରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗରକୁ  ଯାଉଥିଲା । ବାଟରେ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ଦେଖିଲା । ସେଠାରେ କେତେଜଣ ବୈଷ୍ଣବ ସନ୍ୟାସୀ ରାଧାଷ୍ଟାମୀ ପାଳୁଥିଲେ । ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଅଲଙ୍କାର ବିନ୍ଧାଇ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ତା'ର ମନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା । ସେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବ ବୋଲି ସଂକଳ୍ପ କଲା । ସଂକଳ୍ପ କରିବା କ୍ଷଣି ତାର ସବୁପାପ ଦୂର ହେଲା । ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲା । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ୟଶ ଚୋପ୍ରା

**ୟଶ ରାଜ ଚୋପ୍ରା** (୨୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୨- ୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଲେଖକ ଓ ପ୍ରଯୋଜକ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଚୋପ୍ରା ୨୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୨ ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରଦେଶର ଲାହୋରରେ ଏକ ପଞ୍ଜାବୀ ହିନ୍ଦୁ ଖତ୍ରୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବାପା ବ୍ରିଟିଶ ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରଶାସନର PWD ବିଭାଗରେ ହିସାବରକ୍ଷକ ଥିଲେ । ସେ ଆଠ ଭାଇ-ଭଉଣିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଥିଲେ । ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭାଇ ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବଡ଼ ଥିଲେ । ଖ୍ୟାତନାମା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ବି. ଆର. ଚୋପ୍ରା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଏବଂ ୟଶ ଜୋହର ତାଙ୍କ ଭିଣୋଇ ।

ଚୋପ୍ରା ମୁଖ୍ୟତଃ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଇ ବି. ଆର. ଚୋପ୍ରାଙ୍କ ଲାହୋରସ୍ଥିତ ଘରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେତେବେଳେ ଏକ ସିନେମା ସାମ୍ବାଦିକ ଥିଲେ । ଚୋପ୍ରା ଜଲନ୍ଧରର ଦୋଆବା କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଇଞ୍ଜିନିୟର ବୃତ୍ତି ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । ପରେ, ସେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ପୂର୍ବ ପଞ୍ଜାବର (ଭାରତ) ଲୁଧିଆନାକୁ ଚାଲିଆସିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହ ତାଙ୍କୁ ବମ୍ବେ ଯିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ପ୍ରଥମେ I. S. Joharଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ପରିଚାଳକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ, ପରିଚାଳକ-ନିର୍ମାତା ବି ଆର୍‌ ଚୋପ୍ରାଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଭାଇ, ଧରମ ଚୋପ୍ରା, ତାଙ୍କର କ୍ୟାମେରାମ୍ୟାନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ନଟୁ

thumb|ନଟୁ ଓ ସେଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ସୁତୁଲି
**ନଟୁ**, ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ଥାନର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଖେଳ ।ଏହି ଖେଳ ବିଶେଷ କରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଖେଳାଯାଏ । କନ୍ନଡ ଓ ତାମିଲ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ 'ବମ୍ବରମ' ତଥା ହିନ୍ଦୀ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାରେ 'ଲଟ୍ଟୁ' କୁହାଯାଏ । ନଟୁ କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ଉପର ଅଂଶ ପେଟୁଆ ଓ ନିମ୍ନଭାଗ କ୍ରମଶ ଗୋଜିଆ ହୋଇଆସିଥାଏ । ଏହାର ଠିକ ମଝିରେ ଲମ୍ବ ପଟରେ ଏକ ଲୁହା କଣ୍ଟା ଭେଦକରାଯାଇଥାଏ । ଏହି କଣ୍ଟା ସାହାଯ୍ୟରେ ନଟୁ ଘୁରିଥାଏ । ନଟୁର ନିମ୍ନାର୍ଧକୁ ଏକ ସୂତାଦ୍ୱାରା ଗୁଡାଇ, ଭୂଇଁ ଉପରକୁ ଛାଟି ଦେଇ, ସୂତାଟିକୁ ନିଜ ଆଡକୁ ଟାଣିଆଣିଲେ ନଟୁଟି ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂଇଁରେ ଘୁରିବୁଲେ । ଏହି ଘୁରି ବୁଲୁଥିବା ସମୟରେ, ସୂତା ସାହାଯ୍ୟରେ ନଟୁଟିକୁ ଉଠାଇ ଆଣି ହାତ ପାପୁଲି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଘୁରାଯାଇପାରେ । 

## ଖେଳ ବିଧି 
thumb|ଘୁରି ବୁଲୁଥିବା ସମୟରେ ନଟୁ
ନଟୁ ଖେଳରେ ଖେଳାଳି ସଂଖ୍ୟାରେ କୌଣସି କଟକଣା ନଥାଏ । ସବୁ ଖେଳାଳି ଏକାଠି ନଟୁ ଘୁରାନ୍ତି ଓ ସୂତା ସାହାଯ୍ୟରେ ନଟୁକୁ ହାତକୁ ଉଠାଇ ନିଅନ୍ତି । ହାତକୁ ଉଠାଇନେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ 'ଆପୁ' କୁହନ୍ତି । ଯେଉଁ ଖେଳାଳି ସବୁଠୁ ଶେଷରେ ଆପୁ କରେ, ତାହାର ନଟୁକୁ ଭୂଇଁରେ ତିଆରି ଏକ ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ରଖାଯାଏ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ନଟୁ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ନଟୁକୁ ଆଘାତ କରି,ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ହଟେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରନ୍ତି । ନଟୁଟି ବୃତ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଗଲେ, ପୁଣି ଥରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ 'ଆପୁ' କରିବାକୁ ପଡେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ
ଅର୍ପିତା (ପତ୍ରିକା)

**ଅର୍ପିତା** ଏକ ତ୍ରୟମାସିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକା । ଏହାର ରେଜିଷ୍ଟର୍ଡ ନାମ *"ସମ୍ପର୍କର ପୃଥକ ପରିଭାଷା ଅର୍ପିତା"* ।  ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ । ଏହି ପତ୍ରିକାଟିରେ 'ପ୍ରବନ୍ଧ', 'ଗଳ୍ପ', 'ଉପନ୍ୟାସ', 'କବିତା', 'ଅନୁବାଦ ଗଳ୍ପ', 'ଗୀତିକବିତା' ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ପତ୍ରିକା
ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ରାଜ୍ୟ ପାଠାଗାର

**ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ରାଜ୍ୟ ପାଠାଗାର** ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସାର୍ବଜନୀକ ପାଠାଗାର । ଏହା ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ପାଠାଗାର ସମୂହର ପରିଚାଳନା ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ । ରାଜ୍ୟ ପାଠାଗାର ଏହି ସୌଧର ଏକ କୋଣରେ ରହିଥିଲା । ୧୯୮୭ରେ ଏହାର ପୁନଃବିନ୍ୟାସ କରାହେଲା ଓ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ତଳ ବିଶିଷ୍ଟ ସୌଧାରେ ଦୁଇଟି ପାଠାଗାର କାର୍ଯ୍ୟକଲା; ଗୋଟିଏ 'ରାଜ୍ୟ ପାଠାଗାର' ଓ ଅନ୍ୟଟି 'ସାର୍ବଜନୀକ ପାଠାଗାର' । 

## ଆକଳନ ତଥ୍ୟ 
* ବହି ସଂଖ୍ୟା: ୧,୪୪,୦୦୦
* ଆସୁଥିବା ଖବରକାଗଜ ସଂଖ୍ୟା: ୧୫
* ଆସୁଥିବା ପତ୍ରିକା ସଂଖ୍ୟା: ୫୬

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ପାଠାଗାର
ଏସିପି ରଣବୀର

ସୁଧାକର ବସନ୍ତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର **ଏସିପି ରଣବୀର** *୨୦୧୨* ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟରେ 
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଏସିପି ରଣବୀର’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ: 
* ଅନୁଭବ ମହାନ୍ତି 
* ଆକାଂକ୍ଷା ଚୌଧୁରୀ
* ପ୍ରଦୀପ ରାୱତ

## ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ 
* ସଙ୍ଗୀତକାର: ଶାନ୍ତିରାଜ ଖୋସଲା
* ଗୀତିକାର: ବସନ୍ତରାଜ ସାମଲ
* ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ:
### ଗୀତ
# ବୀର ପିଲା
# ଓ ସୋଣିୟୋ ମୁଁ ହେଲି ତୋର ଦିୱାନା 
# ମୁଁ ତୋ ପ୍ରେମରେ ହଜିଗଲି 
# ମା ସିନା ଗାଏ ଲୋରି
# ତୁ ଝିଅଟିଏ ନା
# ସିଂହବାହିନୀ ମହିଷାମର୍ଦ୍ଦିନି ମା

## ଟୀକା 
## ବାହାର ଆଧାର 
# 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଓ ମିଶନ, ଭୁବନେଶ୍ୱର

**ଭୁବନେଶ୍ୱର**ରେ ଥିବା **ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଓ ମିଶନ**ଟି ଓଡ଼ିଶାରେ ସ୍ଥାପିତ ସର୍ବପ୍ରଥମ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଅଟେ । ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ସ୍ୱାମୀ ଶିବାନନ୍ଦ, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରେମାନନ୍ଦ, ସ୍ୱାମୀ ନିରଞ୍ଜନାନନ୍ଦ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ବିଜୟାନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ମଠକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ 
ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜଣେ ପ୍ରଧାନ ଶିଷ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ୧୯୧୯ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୩୧ ତାରିଖଦିନ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଓ ମିଶନ ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୧୯୨୦ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ମଠର କାର୍ଯ୍ୟଧାରା 
ପ୍ରତ୍ୟହ ମଠ ପରିସରରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା, ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବାହାରେ ନିୟମିତ ସତସଙ୍ଗ ସଭାର ଆୟୋଜନ ଆଦି ମଠର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ଏତଦବ୍ୟତୀତ କାଳୀପୂଜା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପର୍ବପର୍ବାଣିର ଆୟୋଜନ ମଧ୍ୟ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ କରିଥାଏ । ଏକ ଓଡ଼ିଆ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଏହାର ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି ।
## ମିଶନର କାର୍ଯ୍ୟଧାରା 
ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନଦ୍ୱାରା ଏକ ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଚାଳିତ, ଯେଉଁଠାରେ ୩୫୪ଜଣ ବାଳକ ଏବଂ ୨୪୭ଜଣ ବାଳିକା ପାଠ ପଢ଼ିଥାନ୍ତି । ଷାଠିଏ ଜଣ ଆଦିବାସୀ ପିଲାମାନେ ଏଠାରେ ମାଗଣାରେ ରହିଥାନ୍ତି ।

## ଚିତ୍ରାବଳୀ 

ଫାଇଲ:Math complex,Bhubaneswar.JPG|ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ
ଫାଇଲ:Swami Brahmananda's room,Bhubanesawar.JPG|ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଙ୍କ କୋଠରୀ
ଫାଇଲ:Vivekananda hall,Bhubaneswar.JPG|ବିବେକାନନ୍ଦ ହଲ
ଫାଇଲ:Vivekananda Library,Bhubaneswar.JPG|ବିବେକାନନ୍ଦ ପୁସ୍ତକାଳୟ
ଫାଇଲ:Ramakrishna Mission Charitable Dispensary,Bhubaneswar.JPG|ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ଦାତବ୍ୟ ଚିକିତ୍ସାଳୟ 

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖିପାରିବେ 
* https://belurmath.org/ramakrishna-math-and-ramakrishna-mission-bhubaneswar/

ଶ୍ରେଣୀ:ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଠ ବା ଆଶ୍ରମ
ହରିବଂଶ ରାୟ ବଚ୍ଚନ

ହରିବଂଶ ରାୟ ବଚ୍ଚନ (୨୭ ନଭେମ୍ବର ୧୯୦୭-୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୩) ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଭାରତୀୟ କବି ଥିଲେ । ତାହାଙ୍କ ରଚନାବଳୀ ୨୦ଶ ଶତକର ଆରମ୍ଭରେ ଭାରତୀୟ ହିନ୍ଦୀ କବିତାର ଛାୟାବାଦ କାଳର । ସେ କବି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା କବି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ମଧୁଶାଳା କବିତାଗ୍ରନ୍ଥ ନିମନ୍ତେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ବଲିଉଡ଼ ଅଭିନେତା ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନଙ୍କ ପିତା ଅଟନ୍ତି ।
## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ 
## ପରିବାର
## ସାହିତ୍ୟ 
## ଆଧାର 
* मधुशाला का मूल पाठ (विकीस्रोत पर)
* हरिवंश राय बच्चन (हिन्दी विकीपीडिया पर)
* मधुशाला (हिन्दी विकीपीडिया पर)
* हरिवंश राय बच्चन (विकीस्रोत पर)
* http://www.geeta-kavita.com/indian_poetry_list.asp?author=Harivansh_Rai_Bachchan (A Collection)

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଅଣଚାଶ ପବନ

**ଅଣଚାଶ ପବନ,** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Death rattle, terminal respiratory secretions),** ଅନ୍ୟ ନାମ ମୃତ୍ୟୁ ଘଣ୍ଟି, **ମୃତ୍ୟୁ ଶବ୍ଦ** ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଶବ୍ଦ ବ‌ହୁତ ଜୋରରେ ଶୁଣାଯାଏ ଓ ଏହା ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟେ । ଏହା ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ରହିପାରେ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ କିଛି ଘଣ୍ଟାରୁ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ପରିବାର ଏବଂ ଯତ୍ନ ନେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କଷ୍ଟପ୍ରଦ ହୁଏ । ଏହାକୁ କେହି କେହି ଭୁଲରେ ଗଳା ରୁଦ୍ଧ କ‌ହନ୍ତି । ମସ୍ତିଷ୍କ ଆଘାତ ଓ ଆମାୟୋଟ୍ରୋଫିକ୍ ଲାଟେରାଲ ସ୍କ୍ଲେରୋସିସ୍ ରୋଗରେ ଏହିପରି ଶବ୍ଦ ବାହାରିଥାଏ ।

ପରିବାର ଲୋକାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା, ରୋଗୀର ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ, କମ୍ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦେବା, ପାଟି ସକସନ କରିବା ଓ ଆଣ୍ଟିକଲିନର୍ଜିକ ଔଷଧ ଦେଇ ଉପଚାର କରାଯାଏ । ଆଣ୍ଟିକଲିନର୍ଜିକ ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ହାୟୋସିନ, ହାୟୋସ୍ୟାମିନ, ଗ୍ଲାଇକୋପାଇରୋଲେଟ ବା  ଆଟ୍ରୋପିନ ଦିଆଯାଇପାରେ । ଏହି ଉପଚାର ପରିବାରର ଲୋକ ବା ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି । ୨୫%ରୁ ୯୦% ଲୋକଙ୍କର ଏହି ଅଣଚାଶ ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ

**ବ୍ରାହ୍ମଣୀ** ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ନଦୀ । ଶଙ୍ଖ ଓ କୋଏଲ ନାମକ ଦୁଇଟି ନଦୀ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଛୋଟନାଗପୁର ମାଳଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ଏହି ଦୁଇନଦୀ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ରାଉରକେଲା ସ‌ହର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପାନପୋଷଠାରେ ମିଳିତ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ନଦୀ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହାର ନାମ **ବ୍ରାହ୍ମଣୀ** । ଏହା କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଯାଜପୁର ଅଞ୍ଚଳର ବୈତରଣୀ ନଦୀ ସହିତ ମିଶି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଅଛି । ରାଉରକେଲା, ବଣେଇଗଡ଼, ଭୁବନ, ତାଳଚେର, ଜେନାପୁର, ବିଞ୍ଝାରପୁର, ଡେରାବିଶ ଓ ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ ଏହି ନଦୀର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀରେ ବେଶୀ ବନ୍ୟା ହେଲେ ଯାଜପୁର ଅଞ୍ଚଳର କ୍ଷତି ହୁଏ ।

## ଗତିପଥ
ଏହା ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଦେବଗଡ଼, ଅନୁଗୋଳ, କଟକ ଯାଜପୁର ଓ କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ୪୮୦ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଚାନ୍ଦବାଲିଠାରେ ଧାମରା ମୁହାଣରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଅଛି । ଏହାର ଗର୍ଭଭାଗ ପ୍ରାୟ ୩୯,୦୩୩ କି.ମି. ।  ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଉପରେ କାଂଶବାହାଲଠାରେ ମନ୍ଦିରା ଡ୍ୟାମ ଓ ପାନପୋଷର ସନ୍ନିକଟରେ ତରକେରାଠାରେ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ରାଉରକେଲା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାକୁ ସଦାସର୍ବଦା ଜଳଯୋଗାଣ ହେଉଉଅଛି । ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ରେଙ୍ଗାଲି ଡ୍ୟାମ ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ୨୫୦ ମେଗାଓ୍ୱାଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇ ପାରୁଅଛି । ତାଳଚେରଠାରେ ସମଲ ବ୍ୟାରେଜ ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ନଦୀ ଜଳ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଅଛି । ସରାଙ୍ଗଠାରେ ନଦୀ ଶଯ୍ୟାରେ ବିରାଟ ପ୍ରସ୍ତରରେ ଖୋଦିତ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନନ୍ତ ଶୟନ ମୂର୍ତ୍ତି ଜନମାନସର ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଅଛି । ବାଳକ ବାଜି ରାଉତ ଇଂରେଜ ଫଉଜକୁ ତା ଡଙ୍ଗାରେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଘାଟରେ ପାରି କରାଇ ନଦେଇ ତାଙ୍କ ଗୁଳମାଡ଼ରେ ସହିଦ ହୋଇଥିଲେ । ଢେଙ୍କାନାଳର ଏକଘରିଆ ଗ୍ରାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ କୂଳରେ କନେକଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ତଥା କବି ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଦାସଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ । କବି ଦୀନକୃଷ୍ଣଙ୍କ କର୍ମମୟ ଜୀବନ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରବାହ୍ମଣୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଆମ୍ରକାନନ ମଧ୍ୟରେ ପାରିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନକରି କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । 

ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଜେନାପୁରଠାରେ ଦୁଇଭାଗରେବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଡାହାଣକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଗଲାବେଳେ, ବିରୂପା ନଦୀ ଚୌଦ୍ୱାରଠାରୁ ମହାନଦୀରୁ ବାହାରି ବ୍ରାହ୍ମଣୀରେ ଇନ୍ଦୁପୁର, କାଇପଡ଼ା ଓ କୃଷ୍ଣନଗରଠାରେ ଉପନଦୀ ରୂପେ ସଂଗମ ସ୍ଥଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ତଳକୁ ତଳକୁ  ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଭିତରକନିକାଠାରେ ତା' ଗର୍ଭରେ କୁମ୍ଭୀର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି  । ବାମକୁ ଖରସ୍ରୋତା ନଦୀ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଏହି  ନଦୀର ନାମକରଣ ବାବଦରେ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ରହିଛି ।  ଏକଦା ଋଷି ପରାଶରଙ୍କୁ ଏକ କୈବର୍ତ୍ତ କନ୍ୟା ନାଉରୀ ସାଜି ନଦୀ ପାର କରାଉଥିଲାବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ କାମ ବାସନା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ସେ କୁହୁଡ଼ି ସୃଷ୍ଟି କରି ନିଜର କାମବାସନା ଚରିତାର୍ଥ କରିଥିଲେ ।  ସେହି କୈବର୍ତ୍ତ ବାଳିକାଙ୍କ ଔରସରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମହାକବି ତପସ୍ୱୀ ବେଦବ୍ୟାସ ।  ପରାଶର ତପବଳରେ ସେହି କୈବର୍ତ୍ତ ବାଳିକାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ । ସେହିକାଳରୁ ଏହି ନଦୀର ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ
ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର

**ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର**, ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ସ୍ଥିତ, ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରଚାର, ପ୍ରସାର ତଥା ଅନୁସନ୍ଧାନ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ,ଏକ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ।ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଟି ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କର ଅବଦାନକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି । ଅନୁଷ୍ଠାନଟିକୁ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ସମସ୍ତ ଶୈଳୀର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଇଛି । ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଏହାର ପରିଚାଳନା ସମିତି ଗଠିତ । ଅଧୁନା, ଗୁରୁ ନବକିଶୋର ମିଶ୍ର, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ।

## ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ 
ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
# ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରଚାର, ପ୍ରସାର ଏବଂ ଏହି ଅଭିପ୍ରାୟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ।
# ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ।
# ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ତଥ୍ୟ ବିନିମୟ କରିବା ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀକୁ ସୁଧାରିବା ।
# ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତକୁ ପ୍ରକାଶନ କରାଇବା ।
# ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରାଇବା ।
# ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଟିର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅନୁଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।
# ଅନୁଷ୍ଠାନଟିର ରକ୍ଷଣା ବେକ୍ଷଣ କରିବା ।

## ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ମହୋତ୍ସବ 
**କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ :**  ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ସହଯୋଗରେ, ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଉତ୍ସବଟିର ଆୟୋଜନ କରିଥାଏ । ଏହି ଉତ୍ସବଟି ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୧ରୁ ୫ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । 

**ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ :**  ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ସହଯୋଗରେ, ଏହି ଉତ୍ସବଟି ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟିର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥାଏ ।

**ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ସବ :**  ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ସହଯୋଗରେ ପୁରୀ ବେଳାଭୂମିଠାରେ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଜା**ତୀୟ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍ସବ :**  ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ନିଜସ୍ୱ ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ସବ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୨୬ରୁ ୩୦ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ । ରାଜ୍ୟ ତଥା ରାଜ୍ୟ ବାହାରରୁ ବହୁ କଳାକାର, ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଉତ୍ସବଟି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ଥରରେ ଖୁବ ଆଦୃତ ହୋଇପାରିଛି ।

## ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଦାନ 
୧୯୮୭ ମସିହାରୁ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ବିଭାଗରେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶିକ୍ଷାଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଶିକ୍ଷାଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ବୟସ ଭିତ୍ତିରେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ । ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ତଥା ରାଜ୍ୟ ବାହାରର ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଆସୁଛି । 

## ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ପ୍ରଲେଖନ 
ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ବିଭବ, ଶୈଳୀ ଓ କୌଶଳ ତଥା ଅନୁସନ୍ଧାନରୁ ଉପଲବ୍ଧ ଜ୍ଞାନକୁ, ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଉଭୟ ଲିଖିତ ଓ ଭିଡିଓ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ଅନୁସନ୍ଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୋଟିପୁଅ ସାରଣୀ, ରାଗ ସାରଣୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଛି ଏବମ ମର୍ଦଳ ସାରଣୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି । 

ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ପକ୍ଷରୁ କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂର ସ୍ୱରଲିପି, ଛାନ୍ଦ ସରଣୀ ଇତ୍ୟାଦି ପୁସ୍ତକମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି । ଏହା ସହ କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ କିଶୋରୀ ଚମ୍ପୂର ରେକଡ଼ିଂ ଓ ଛାନ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ରେକଡ଼ିଂ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ୱେବସାଇଟ 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା
ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ

ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ବା ପ୍ରଦୋଷମ୍ ମହାଦେବ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ I ପ୍ରତି ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ସାୟଂକାଳରେ ଏହି ପୂଜା ଉପାସନା ପାଳନ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା I ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ଦେଢଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବ ଓ ଏକ ଘଣ୍ଟା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟକୁ କୁହାଯାଏ ପ୍ରଦୋଷ କାଳ I ଏହି ସମୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଭାରତରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ I ପ୍ରଦୋଷରେ ଉପବାସ ପାଳନ କଲେ ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ-ସଂପଦ ସୁଖ ସହ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ I ସନ୍ତାନଆଶାୟୀ ମହିଳାମାନେ ଏହି ଦିନଟିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପାଳିଥା’ନ୍ତି I ପବିତ୍ର ପ୍ରଦୋଷ କାଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ସକଳ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ I

ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ସହ ଏକାଧିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଜଡ଼ିତ I ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ବେଳେ ଯେଉଁ ବିଷ ବା ହଳାହଳ ଉତ୍ପନ ହୋଇଥିଲା ତାହାକୁ ମହାଦେବ ପାନ କରିଥିଲେ ପ୍ରଦୋଷ କାଳରେ I ଅନ୍ୟ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତି ତ୍ରୟୋଦଶୀ ପ୍ରଦୋଷ କାଳରେ ଶିବ ପାର୍ବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତ ରହୁଥିବାରୁ ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାନ୍ତି I ଏହି ଦିନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ବିଲ୍ୱପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ I ପ୍ରତି ମାସରେ ଦୁଇଥର ପ୍ରଦୋଷ ପଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଏହିଦିନମାନଙ୍କରେ ଶୈବ ଉପାସକମାନେ ବ୍ରତ ରଖିଥାନ୍ତି I କେତେକ ନିର୍ଜଳ ଉପବାସ ପାଳିଥାନ୍ତି I ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ପରେ ଯାଇ ପ୍ରସାଦ ସେବନ କରନ୍ତି I ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ସୋମବାରଟି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହିବାରରେ ପ୍ରଦୋଷ ପଡ଼ିଲେ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭଙ୍କର ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ I ପ୍ରଦୋଷରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ମହାଦେବ ଦର୍ଶନ ବିଧେୟ I ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ସହ ପବିତ୍ର ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପକଲେ ଏହି ଦିନରେ ଅଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି I ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶିବଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପଡ଼ିଥାଏ I ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ଏଯାବତ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପାଳିତ ହୋଇ ଆସୁଅଛି I ଶିବଭକ୍ତମାନେ ଏହି ଦିନ ହର ହର ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ପବିତ୍ର ଶିବ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଜପ କରିଥାନ୍ତି I ଏହିଦିନରେ ଗରିବଲୋକଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ କଲେ ଅଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ I 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
ଦୁର୍ଗାସ୍ତୁତି

ଦୁର୍ଗମଛେଦିନୀ, ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ, ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରିଣୀ, ବଳଦାୟିନୀ, ମହିଷମର୍ଦ୍ଦିନୀ, ଚଣ୍ଡମୁଣ୍ଡ ବିନାଶିନୀ ମା’ ଦୁର୍ଗା ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ । ମା’ ଦୁର୍ଗା ହେଉଛନ୍ତି ମୋକ୍ଷଦାତ୍ରୀ, ମଙ୍ଗଳମୟୀ । ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ ମଣିଷ ଧର୍ମ – ଅର୍ଥ – କାମ – ମୋକ୍ଷ ଚତୁର୍ବର୍ଗର ଫଳପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ । ଦୁର୍ଗାସାଧନାର ପ୍ରାପ୍ତିଫଳ ଅସୀମ ଏବଂ ଅନନ୍ତ । ଏକଦା ଦେବତାମାନେ ମାତାଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ । ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ ଦୁର୍ଗା କହିଲେ – “ ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କ ପୂଜାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ । ମୁଁ ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ଏକ ଦୁର୍ଲଭବସ୍ତୁ ପ୍ରଦାନ କରିବି “ । ଦୁର୍ଗାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ କହିଲେ – “ ହେ ମା’ ଦୁର୍ଗା ଆପଣ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ମହିଷାସୁର, ଚଣ୍ଡମଣ୍ଡ ଓ ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭ ଆଦି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଛନ୍ତି । ଆପଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି । ଆମ୍ଭେମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଶରଣାପନ୍ନ । ଆପଣ ସଂକଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ସେହି କଥା ଆମ୍ଭ ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ । ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି ଦୁର୍ଗାଦେବୀ କହିଲେ – ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଯାଉଛି ତହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଅଟେ । ମୋର ବତିଶିଟି ନାମମାଳା ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ବିନାଶ କରି ଭକ୍ତର ସଂକଟମୋଚନ କରିଥାଏ । ତ୍ରିଭୁବନରେ ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ତୁତି କିଛି ନାହିଁ । ଏହା ଖୁବ୍ ଗୋପନୀୟ । ଏହିସ୍ତୁତି ମନଦେଇ ଶ୍ରବଣ କର । ଏହି ସ୍ତୁତିଟି ହେଲା – 

ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗାର୍ତ୍ତିଶମନୀ, ଦୁର୍ଗାପଦ୍ ବିନିବାରିଣୀ, ଦୁର୍ଗମଚ୍ଛେଦିନୀ, ଦୁର୍ଗସାଧିନୀ ଦୁର୍ଗନାଶିନୀ ।।
ଦୁର୍ଗତୋଦ୍ଧାରିଣୀ, ଦୁର୍ଗମଜ୍ଞାନନ୍ଦା ଦୁର୍ଗଦୈତ୍ୟ ଲୋକଦବାନଳା ।।
ଦୁର୍ଗମାଲୋକା ଦୁର୍ଗାମାତ୍ମ ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ଦୁର୍ଗମାର୍ଗପ୍ରଦା ଦୁର୍ଗମବିଦ୍ୟା ଦୁର୍ଗମାଶ୍ରିତା ।।
ଦୁର୍ଗମଜ୍ଞାନ ସଂସ୍ଥାନା ଦୁର୍ଗମ ଧ୍ୟାନଭାସିନୀ, ଦୁର୍ଗମୋହା, ଦୁର୍ଗମଣା ଦୁର୍ଗମାର୍ଥସ୍ୱରୂପିଣୀ ।।
ଦୁର୍ଗମାସୁରସଂହନ୍ତୀ ଦୁର୍ଗମାୟୁଧ ଧାରିଣୀ, ଦୁର୍ଗମାଙ୍ଗୀ ଦୁର୍ଗମତା ଦୁର୍ଗମ୍ୟା ଦୁର୍ଗମେଶ୍ୱରୀ ।।
ଦୁର୍ଗଭୀମା, ଦୁର୍ଗଭାମା ଦୁର୍ଗଭା ଦୁର୍ଗଦାରିଣୀ, ନାମାବଳିମିମାଂଯସ୍ତୁ ଦୁର୍ଗାୟ ମମମାନବଃ ।।

ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ତୁତିକୁ ଯିଏ ଗାନ କରେ ତା‘ର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୟ ଓ ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ବିନାଶ ହୁଏ । ମଣିଷ କୌଣସି ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କଲାମାତ୍ରେ ତା‘ର ବିପଦ କଟିଯାଏ । ମଣିଷର ବିପଦ ସମୟରେ ଏହା ହେଉଛି ଭୟନାଶକ ସ୍ତୁତି । ଯେଉଁ ମଣିଷ ବିପଦରେ ପଡ଼ି ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଏହି ବତିଶିଟି ନାମକୁ ହଜାର ଥର, ଦଶହଜାର ଥର କିମ୍ବା ଏକଲକ୍ଷ ଥର ପାଠ କରେ ସେହି ମନୁଷ୍ୟର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଲାଘବ ହୋଇଥାଏ । ମାତା ଦୁର୍ଗା ପୁନର୍ବାର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ – ହେ ଦେବଗଣ, ମଣିଷ ମାଟିରେ ମୋର ଅଷ୍ଟଭୁଜା ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରି ଆଠଗୋଟି ବାହୁରେ ଗଦା, ଖଡ୍ଗ, ତ୍ରିଶୂଳ, ବାଣ, ଧନୁ, ପଦ୍ମ, ଢାଲ ଏବଂ ମୁଦ୍ଗର ଧାରଣ କରାଇ ମୋତେ ପୂଜା କରିବ । ସେହି ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ମୋର ତ୍ରିନେତ୍ର ଥିବ ଏବଂ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଥିବ । ମୋତେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରାଇବ । ମୋର ବାହନ ସିଂହ ଥିବ । ମୋର ଏହି ସ୍ୱରୂପ ମହିଷାସୁରକୁ ନିଧନ କରୁଥିବ । ଏହିପରି ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରି ମଣିଷ ମୋତେ ଉପାସନା କଲେ ତା‘ର ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂରହେବ । 
## ଆହୁରୁ ଦେଖନ୍ତୁ
*ଦୁର୍ଗା
*ଦୁର୍ଗା ପୂଜା
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେବୀପୂଜାର ଐତିହ୍ୟ

ଯାହା ନାହିଁ ଭାରତେ ତାହା ନାହିଁ ମରତେ I ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର (ଓଡ୍ର)ଓଡ଼ିଶା ଏକ ପବିତ୍ର ଭୂମି ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା I ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ଉତ୍କଳ – ଓଡ଼ିଶାର ଶକ୍ତିପୀଠମାନଙ୍କ ବିଶେଷତ୍ୱ ରହିଛି I କ୍ଷେତ୍ରରାଜ ପୁରୁଷୋତ୍ତମର ପୀଠାଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, କ୍ଷେତ୍ରେଶ୍ୱରୀ ବିମଳା,ବିରଜାକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିରଜାଇ, ବାଣପୁର ଭଗବତୀ, ଘଟଗାଁ ତାରିଣୀ, କାକଟପୁର ମଙ୍ଗଳା, ଝଙ୍କଡ ଶାରଳା, ବଡମ୍ବା ଭଟାରିକା, ବାଙ୍କୀର ଚର୍ଚ୍ଚିକା ପୀଠ ବହୁ ପୁରାତନ ଶକ୍ତିପୀଠ I ଶକ୍ତିପୀଠମାନଙ୍କରେ ଉପାସନା ଓ ପୂଜାକ୍ରମ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଅନୁକରଣୀୟ I ଉତ୍କଳୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ପୃଷ୍ଟଭୂମି ପ୍ରତି ସିଂହାବଲୋକନ କରିବା ଅତି ସହଜ ଓ ସୁଗମ ଅଟେ I ଏହାର ପୂଜଧାରାର ଦୁଇଟି ମାର୍ଗ ଅଛି I ଗୋଟିଏ ବହିଃ ମାର୍ଗ, ଅନ୍ୟଟି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମାର୍ଗ I ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୂତ୍ରରେ ଏହା ଆନୀତ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତି ବିଭିନ୍ନତାର ସଂଘାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଦ୍ୟାବଧି ବଞ୍ଚିରହିଛି I ବହୁ ସନାତନ ଧର୍ମର ନିତ୍ୟ ଉପସ୍ୟ ପଞ୍ଚଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଆରାଧନା ଅନ୍ୟତମ I ଦେବୀତତ୍ତ୍ୱ ଯଦି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ ତେବେ କୁହାଯିବ ଯେ ଶକ୍ତି ହିଁ ସଂସାରର ସବୁକିଛି I ଯାହା ସ୍ଥୂଳଜଗତର ଦୃଶ୍ୟମାନରେ ଦେଖୁଥାଏ, ତାହା ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ‘ ପରାଶକ୍ତି ’ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ I ଏହା ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତି ପରାତତ୍ତ୍ୱ, ଚେତନଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ I ଗୀତା ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଖ ନିସୃତରେ ଭୂମି, ଆପ, ଅନଳ, ବାୟୁ, ଖ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର ଏ ଆଠ ପ୍ରକର ଅପରା ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି I ପରାଶକ୍ତି, ଚେତନଶକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ‘ ମାୟା’ ଆମ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପରିସର ବୁଦ୍ଧିଭ୍ରମର ବିଚାର ଅଟେ I ଗୋଟିଏ ବୃନ୍ତରେ ଦୁଇଟି ଫୁଲ I ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ ନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣିବା କଷ୍ଟ I ଶକ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଉଭୟଙ୍କୁ ମିଳାଇବାର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶୃଙ୍ଖଳା ବା ଶକ୍ତି ବିନା ଶିବ ସ୍ଥାଣୁ, ଅଚଳ I ଶକ୍ତି ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଗୋଟିଏ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଇଷ୍ଟକର, ଅନ୍ୟଟି ଅନିଷ୍ଟକର I ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ମା’ଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ଆରାଧନା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା I ଅଦ୍ୟାବଧି ତାହା ଅଧିକାଧିକ ମନ୍ଦିରମାଳିନୀ ପୀଠ ରୂପେ ରୂପାନ୍ତରିତ I ବହୁ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଶିଳାକୁ ଶାଳଗ୍ରାମ, ଶିଳପୁଆକୁ ଷଷ୍ଠୀଦେବୀ ରୂପେ ପୂଜା ହୋଇଆସୁଛି I କଥାରେ ଅଛି ‘ ଉଜି ରାଇଜେ କୁଜି, ଯେଉଁ ରାଇଜରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ନାହିଁ ଶିଳପୁଆକୁ ପୂଜି ’ I ବୈଦିକ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁଯାୟୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୁଦ୍ରାଣୀ, ସର୍ବାଣୀ, ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ମୃଡାଣୀ, ଭବାନୀ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ, ବରୁଣେଇ, କରୁଣେଇ, କୁତାମଚଣ୍ଡୀ, ବାସୁଳୀ, କଟକଚଣ୍ଡୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାରାହୀ ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ରାମରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି I ବସ୍ତୁତଃ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠଋତୁ ସାମ୍ରାଜ୍ଞୀ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଓ ଶରତ ଋତୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟତନ୍ତ୍ରୀରେ ନୂତନ ପ୍ରେରଣା, ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ I ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇଋତୁରେ ଶକ୍ତିମୟୀ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମମୟୀ,ଭୁବନମୋହିନୀ ମହିଷମର୍ଦ୍ଦିନୀ ମା’ ଦୁର୍ଗା ରୂପେ ପୂଜିତା I ବସନ୍ତଋତୁରେ ଫଳ ପୁଷ୍ପଭରା ପୃଥିବୀରାଣୀ ବକ୍ଷରେ ‘ ବାସନ୍ତି ଦୁର୍ଗା ’ ରୂପେ ମା’ଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ I ସମସ୍ତ ଗତି, ଦୁର୍ଗତି ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଅନ୍ନଦାତ୍ରୀ,ବଳଦାତ୍ରୀ, ଧନଦାତ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାୟିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ନୂତନ ଶକ୍ତିଲାଭ କରି ଭୂମିମାତାକୁ ଶସ୍ୟଶାମଳା, ସୁଜଳା, ସୁଫଳା ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟମୟୀ କରିବାକୁ ଦୃଢପ୍ରତିଜ୍ଞ ହେବା ସହିତ ଅମ୍ଳାନ କର୍ମ ପ୍ରବାହରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିବା ଆମର କାମ୍ୟହେବା ଉଚିତ ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତା

**ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତା** (ଜନ୍ମ: ୭ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଲେଖକ, ଔପନ୍ୟାସିକ, ନାଟ୍ୟକାର ଏବଂ ଅନୁବାଦକ । ଉଦ୍‌ଗାତା ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଚାର କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଏଯାବତ ପ୍ରାୟ ୨୧୦ ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି । ୧୯୯୪ରୁ ୧୯୯୭ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହ କରିଛନ୍ତି । ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଉପାଧୀରେ ସମ୍ମାନୀତ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ୧୯୩୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୩ ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ମାଣିକାଗୋଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କର ପିତାମହ ସ୍ୱର୍ଗତ କପିଳ ରାୟଗୁରୁ ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ସଭା ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ । ପିତା ଶ୍ରୀଧର ଉଦ୍‌ଗାତା, ଜଣେ ସିଦ୍ଧ କବି ଓ ଚିତ୍ରକର ତଥା ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କର ସହକର୍ମୀ ଥିଲେ । ବଡ଼ଭାଇ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀନିବାସ ନିଜର ଶିକ୍ଷାଗୁରୁ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି । ପରିବାରର ଅନ୍ୟମାନେ ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା, ଜ୍ୟୋତିଷ, କର୍ମକାଣ୍ଡ ଓ ସାରସ୍ୱତ ଭୂମିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭାବରେ ପରିଗଣିତ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ କବି କୁଟୀର, ରାଧାରାଣୀପଡା, ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଅଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ, ସୌଦାମିନୀ ଉଦ୍‌ଗାତା ଜଣେ ଲେଖିକା । ତାଙ୍କର ଏଯାବତ ୧୬ଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ସାରିଛି ।

## ରଚନାବଳୀ
ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀସମୂହ ହେଲା:
  
### କବିତା ସଙ୍କଳନ 
* ପୂରବୀ (୧୯୬୧)
* ଆପଣାର ଗୀତ (୧୯୭୮)
* ପୁନଶ୍ଚ..ପୁନଶ୍ଚ (୧୯୮୭)
* ଚୈତ୍ରରଥ (୧୯୮୧)
* ପ୍ରିୟତମାସୁ (୨୦୦୧)
* ଅପ୍ରମେୟସୁ (୨୦୦୨)
* ଭାବ ସମାଧି (୨୦୦୪)
### ଉପନ୍ୟାସ 
* ନୀଳ ନୟନ ତଳେ (୧୯୫୭)
* ଶେଷ ରାତ୍ରୀ ପ୍ରଥମ ସକାଳ (୧୯୬୧)
* ଆଲୁଅର ଡାକ (୨୦୦୩)
* ବ୍ୟାଘ୍ରାରୋହଣ (୧୯୯୯)
   
### ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ 
* ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (୧୯୫୭)
* ପାର୍ବତୀ (୧୯୬୨)
* ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ (୧୯୯୦)
### ଅନୁବାଦ ଗ୍ରନ୍ଥ 
* ନାଟ୍ୟଶାସ୍ତ୍ରମ୍‌ (ମୂଳଲେଖା: ସଂସ୍କୃତ, ୨୦୦୩)
* କବି କାହାଣୀ (ମୂଳଲେଖା: ବଙ୍ଗଳା)
* ଶୋଭାଯାତ୍ରା
* ଭବଭୂତି (ମୂଳଲେଖା: ଇଂରାଜୀ)
* ନୀଳ ହ୍ରଦ (ମୂଳଲେଖା: ହିନ୍ଦୀ, ଗଳ୍ପସଂଗ୍ରହ)
* ଶବଯାତ୍ରା (ଉପନ୍ୟାସ)
* ଉତ୍ସବା (କବିତା)
* ମଧୁଶାଳା 
  

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୨୦୦୮
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୨ ଓ ୧୯୭୪) 
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୧
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଅନୁବାଦ ନିମନ୍ତେ), ୧୯୯୨ 
* ପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ରଣାମ, ୨୦୧୩ 
* ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିଦ୍ୟାସାଗର ସମ୍ମାନ (୨୦୦୨)
* ଡି.ଲିଟ୍ (ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)
* ବିଦ୍ୟାବାଚସ୍ପତି (ପ୍ରୟାଗ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମେଳନ)
* ୟୁ.ପି. ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟ ସଂସ୍ଥା ସମ୍ମାନ
* ଲକ୍ଷ୍ନୌ-ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ସମ୍ମାନ
* ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୨୩ (ଗଙ୍ଗଧର ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ପ୍ରଦତ୍ତ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଭୂମିକମ୍ପ

s, 1963–1998]]

**ଭୂମିକମ୍ପ** ଏକ ପ୍ରକୃତିକ ଦୁର୍ବିପାକ ଅଟେ । ଇଂରାଜୀରେ ଏହାକୁ earthquake, quake, tremor ବା temblor କୁହାଯାଏ । ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ହଠାତ ବହୁତ ପରିମାଣରେ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଭୂକମ୍ପୀୟ ତରଙ୍ଗ (seismic wave) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଭୂଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଳାସ୍ତରରେ ଥିବା ତୃଟି ସ୍ଥଳ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଯୋଗୁ ସାଧାରଣତଃ ଭୂମିକମ୍ପ ହୁଏ । ସେଠାରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ଶିଳା ବା ପ୍ଲେଟ ପରଷ୍ପର ସ‌ହ ଘସି ହୋଇ ସାମାନ୍ୟ ଲାଖିଯାଆନ୍ତି । ସେଗୁଡ଼ିକ ପରଷ୍ପରକୁ ଠେଲୁଥାଆନ୍ତି । ବେଳେ ବେଳେ ଚାପ ଅତ୍ୟାଧିକ ହେଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଭୂମିକମ୍ପ ହୁଏ । ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିଳା ସ୍ତର ଘୁଞ୍ଚୁଥାଏ । ଆଉଥରେ ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ସ୍ତର ଲାଖିଯାଆନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଏହା ବନ୍ଦ ହୁଏ । ଏହି ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ସ୍ଥାନର ଠିକ୍ ଉପରକୁ ଥିବା ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ **ଏପିସେଣ୍ଟର** କୁହାଯାଏ । ଭୂମିକମ୍ପର ଆବୃତ୍ତି, ଆକାର ଓ ଟାଇପକୁ **ସିସ୍‌ମିସିଟି**, **ସିସ୍‌ମିଜିମ୍** କିମ୍ବା **ସିସ୍‌ମିକ** କ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।
ଭୂମିକମ୍ପକୁ ଆମେ ସିସ୍‌ମୋମିଟର (seismometers)ଦ୍ୱାରା ମାପିଥାଉ । ମୋମେଣ୍ଟ ମ୍ୟାଗ୍‌ନିଚ୍ୟୁଡ୍ ଅତି ସାଧାରଣ ସ୍କେଲ୍‌ ଯେଉଁଥିରେ ଭୂମିକମ୍ପ ମାନ‌କ ୫ରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ସାରା ପୃଥିବୀକୁ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଏ । ମାନ‌କ ୫ରୁ କମ୍ ଥିଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍କେଲ୍‌ରେ ମ‌ପାଯାଏ ଯାହାକୁ ରିଟର ମ୍ୟାଗ୍‌ନିଚ୍ୟୁଡ୍ ସ୍କେଲ କୁହାଯାଏ ।
ମାନ‌କ ୩ରୁ କମ୍ ଥିଲେ ପ୍ରାୟ କମ୍ପନ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ । ମାନ‌କ ୭ରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ସାଙ୍ଘାତିକ ବିନାଶ ହୁଏ । ଅଗଭୀର ସ୍ଥାନରେ ଭୂମିକମ୍ପ ହେଲେ ଅଧିକ ବିନାଶ ହୁଏ ।

## ପ୍ରାକୃତିକ ଭୂମିକମ୍ପ 
ଶୀଳାସ୍ତରୀୟ ଭୂମିକମ୍ପ (tectonic earthquake) ପୃଥିବୀର ଯେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ହୋଇପାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଇଲାସ୍ଟିକ ସ୍ଟ୍ରେନ (strain) ଏନର୍ଜି ଷ୍ଟୋର ହୋଇ ଥାଏ ଯାହା ଶୀଳା ତୃଟି ସ୍ଥାନରେ ଘୁଞ୍ଚେଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ଥାଏ । ଏହି ସ୍ତର ପରଷ୍ପର ସ‌ହିତ ଘଷି ହୋଇଥାଆନ୍ତି ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ତର ଗୁଡ଼ିକ ପାଲିସ୍ ଥାଏ ଓ କୌଣସି ଆବୁଡ଼ଖାବୁଡ଼ା ବା ଅନିୟମିତ‌ତା ନ ଥାଏ । ଏହି ଘଷି ହେବା ସ୍ଥାନ ଲାଖିବା-ଖସିବା ପଦ୍ଧତିରେ ଘୁଞ୍ଚି ଯାଉଥାଆନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଥରେ ଲାଖିରହିଗଲେ ପ୍ରବଳ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଓ ସେହି ଶକ୍ତି ବା ଏନର୍ଜି ଗଚ୍ଛିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରି ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଅବଶେଷରେ ଲାଖି ନ ରହି ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ଓ ଗଚ୍ଛିତ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ବିକୀରିତ ଇଲାସ୍ଟିକ ସ୍ଟ୍ରେନ ସିସ୍‌ମିକ୍ ତରଙ୍ଗ (radiated elastic strain seismic waves), ଘର୍ଷଣ ଉତ୍ତାପ ଓ ଶୀଳା ଫାଟିବା ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ମିଳିତ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁ ଭୁମିକମ୍ପ ଜାତ ହୁଏ । ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଚାପ ଓ ଭୂମିକମ୍ପ ଫେଲ୍‌ହେବାକୁ ଇଲାସ୍ଟିକ ରିବାଉଣ୍ଡ ଥିଓରି କୁହାଯାଏ । ହିସାବରୁ ଜଣାଯାଏ, ଗଚ୍ଛିତ ଶକ୍ତିର ୧୦ % କିମ୍ବା ତା'ଠାରୁ କମ୍ ଶକ୍ତି ଭୂମିକମ୍ପରେ ବିକୀରିତ ସିସ୍‌ମିକ୍ ଶକ୍ତି ଆକାରରେ ବାହାରେ । ଭୂମିକମ୍ପ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଭୂକମ୍ପ ଭଗ୍ନ ବୃଦ୍ଧିରେ ଲାଗେ ବା ଘର୍ଷଣ ଯୋଗୁ ଉତ୍ତାପ ଜାତ ହୁଏ । ଅତଏବ ଭୂମିକମ୍ପ ପୃଥିବୀର ଉପଲବ୍‌ଧ ପୋଟେନ୍‌ସିଆଲ ଶକ୍ତି କମାଏ ଓ ଉତ୍ତାପ ବଢ଼ାଏ ଯଦିଓ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୃଥିବୀର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରୁ ଜାତ କଣ୍ଡକ୍ଟିଭ୍ ଓ କନ୍‌ଭେକ୍‌ଟିଭ ଉତ୍ତାପ ପ୍ରବାହ ଅପେକ୍ଷା ନ‌ଗନ୍ୟ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର କଡ଼ି 
* U.S. Geological Survey Earthquake Hazards Program
* European-Mediterranean Seismological Centre
* European-Mediterranean Seismological Center, real-time earthquake information website.
* Seismological Society of America.
* Incorporated Research Institutions for Seismology.
** IRIS Seismic Monitor - Recent Earthquakes
* Open Directory - Earthquakes 
* World earthquake map captures every rumble since 1898 | MNN - Mother Nature Network—Mother Nature Network (29 June 2012)

ଶ୍ରେଣୀ:ଭୂମିକମ୍ପ
ବୁଢ଼ାବଳଙ୍ଗ ନଦୀ

**ବୁଢାବଳଙ୍ଗ ନଦୀ**' ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଶିମିଳିପାଳ ପର୍ବତରୁ ବାହାରି ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଚାନ୍ଦିପୁର ନିକଟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଅଛି । ଏହି ନଦୀର କୂଳରେ ବାରିପଦା ଓ ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ଅବସ୍ତିତ । 

## ପାଠ୍ୟକ୍ରମ 
ବୁଢାବଳଙ୍ଗ, ଅର୍ଥାତ୍ ପୁରାତନ ବଳଙ୍ଗ, ସିମିଳିପାଳ ପାହାଡରେ ଉଠି ବରେହପାଣି ଜଳପ୍ରପାତ ଦ୍ୱିତୀୟରେ - ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜଳପ୍ରପାତ ଶିମିଳିପାଳ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ପରେ ବାଙ୍ଗିରିପୋସି ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନର କରଞ୍ଜିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ | ଏହା ପରେ ଏହା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଆଡକୁ ଯାଇ ରେଳବାଇ ଟ୍ରାକ ଦେଇ ଜାନକାପାହାଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ | ସେଠାରେ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବଦଳାଇ କାଟ୍ରା ନାଳକୁ ଭେଟିଥାଏ | ଅନ୍ୟ ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପାଲପାଲା ଏବଂ ଚିପତ୍ ଉଭୟ ସିମିଳିପାଳ ପାହାଡରୁ ଉଠୁଥିବା ପାହାଡ  ରଣା | ତା’ପରେ ନଦୀ ବାରିପଦା ଦେଇ ଯାଇଥାଏ | ଏହା ପରେ ବାଲାସୋର ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଛି | 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ
ବିନୟଭାନୁ ଦାସ

ବିନୟଭାନୁ ଦାସ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା ବରୀ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବାଗଦା ଗ୍ରାମରେ ୧୯୪୬ ମସିହା ମେ ୮ତାରିଖରେ ଜନ୍ମ।ସେ ଜଣେ ଇଂଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଛାତ୍ର ଥିବାବେଳେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ଅଫିସର ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ୩୩ ବର୍ଷ ଚାକିରି କାଳ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୁର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗରେ ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକରି ଅନେକ ଥର ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ନୌସେନା କମୋଡର ଭାବରେ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କୃତ। ନୌସେନା ବିଭାଗର ଆଇଏନଏସ ଭାଲସୁରାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକରି ବହୁ କୃତି ଛାତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି। କଲେଜ ଅଫ ଡିଫେନ୍ସ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ, ସିକନ୍ଦରାବାଦରେ ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ୬ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଆଇଏନ ଏସ ବିକ୍ରାନ୍ତର ଆଧୁନିକୀକରଣକୁ ସଫଳତାର ସହିତ ପରିଚାଳିତ କରି ପ୍ରସସିଂତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଡିଆରଡିଓର ବୈଷୟିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିବାବେଳେ ପୁର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏ.ପି.ଜେ ଅବ୍ଦୁଲ କାଲମଙ୍କ ସହ ୪ବର୍ଷ କାମ କରିବାର ନିଆରା ଅନୁଭୁତି ହାସଲ କରିଛନ୍ତି। ସଂଗୀତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଥିବାରୁ ସେ ପ୍ରଥମ ଭଏସ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅତିଥି ବିଚାରକ ଭାବରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ। ଇକ୍ୱାଲିଟି ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଏଜୁକେସନରେ ନିଜର ପାରଦର୍ଶିତା ଯୋଗୁ୨୦୧୧ ମସିହା ମେ ୧୨ତାରିଖରେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କକ୍ରେ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆନ ଆଚିଭର୍ସ ଆବାର୍ଡ ଓ ଗୋଲ୍ଡମେଡାଲ ଆବାର୍ଡରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି।୨୦୦୨ ମସିହାରୁ ନୌସେନାରୁ ଅବସର ନେଲାପରେ ବି ବର୍ତ୍ତମାନ ଗ୍ରେଟର ନୋଇଡାରେ ଥିବା ଡିଆଇଟିରେ ଡାଇରେକ୍ଟର ଗେନେରାଲ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନୌସେନା