ସୋମନାଥ ଶର୍ମା

ମେଜର **ସୋମନାଥ ଶର୍ମା** (୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୩ - ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୭), ଭାରତୀୟ ସେନାର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାମରିକ ସମ୍ମାନ ପରମବୀର ଚକ୍ରର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ । 

ଶର୍ମା ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଅଷ୍ଟମ ବାଟାଲିୟନ, ୧୯ତମ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରେଜିମେଣ୍ଟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।  ଆରାକାନ ଅଭିଯାନ ୧୯୪୨-୪୩ ସମୟରେ ସେ ବର୍ମାରେ (ଏବେକାର ମିଆନ୍ମାର) କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଆରାକାନ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ସେ ବର୍ମାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସେ ତାଙ୍କର ନାମ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୪୭-୧୯୪୮ର ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢୁଥିବା ସୋମନାଥ ଶର୍ମା ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୭ରେ ଶ୍ରୀନଗର ବିମାନବନ୍ଦର ନିକଟରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କୁ ନିପାତ କରିବା ସମୟରେ ସହିଦ ହୋଇଥିଲେ । ବଡ଼ଗାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ବୀରତା ଏବଂ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମରଣୋତ୍ତର ପରମବୀର ଚକ୍ରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଶର୍ମା ୧୯୨୩ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୩୧ ତାରିଖରେ ପଞ୍ଜାବର କାଙ୍ଗଡ଼ା (ବର୍ତ୍ତମାନର ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ)ର ଦାଢ଼ଠାରେ ଏକ ଡୋଗ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା ଅମର ନାଥ ଶର୍ମା ଜଣେ ସାମରିକ ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅନେକ ଭାଇ ଭଉଣୀ ସେନାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ବିଶ୍ୱନାଥ ଶର୍ମା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ୧୪ତମ ସେନାମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସୋମନାଥ ଶର୍ମା ଡେରାଡୁନର ପ୍ରିନ୍ସ ଅଫ୍ ୱେଲ୍ସ ରୟାଲ ମିଲିଟାରୀ କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ନୈନିତାଲର ଶେରଉଡ୍ କଲେଜରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ରୟାଲ ମିଲିଟାରୀ କଲେଜ, ସାଣ୍ଡହର୍ଷ୍ଟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନେ ସୋମନାଥ ଭଗବତ ଗୀତାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଶିଖାଇଥିଲେ ।  ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଶର୍ମାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଶାଶୂ ସାବିତ୍ରୀ ଖାନୋଲକର ପରମବୀର ଚକ୍ରର ଡିଜାଇନର ଥିଲେ ।

ସରକାରୀ ପ୍ରଶଂସାପତ୍ରରେ ଲେଖାଯାଇଛି:
 "୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୭ରେ ମେଜର ସୋମନାଥ ଶର୍ମାଙ୍କ କମ୍ପାନୀକୁ କାଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକାର ବଡଗାମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଟ୍ରୋଲିଂରେ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ନଭେମ୍ବର ୩ ତାରିଖରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଆଲୋକରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବାହ୍ନ ୧୧ଟାରେ ବଡ଼ଗାମର ଦକ୍ଷିଣରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପାଖାପାଖି ୫୦୦ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କ କମ୍ପାନି ପୋଜିସନ୍ ଉପରେ ତିନି ପଟୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। କମ୍ପାନି ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ସହିବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତା ଏବଂ ହମ୍ ହୋମ୍ ଦେଇ ଉଭୟ ବିମାନ ବନ୍ଦର ଏବଂ ଶ୍ରୀନଗର ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ବିପଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରି ମେଜର ସୋମନାଥ ଶର୍ମା ତାଙ୍କ କମ୍ପାନୀକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଲଢ଼ିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାହସିକତାର ସହ ସେ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆଦେଇ ନିଜ ବିଭାଗକୁ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ସଠିକ ଗୁଳିର ସମ୍ମୁଖୀନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ। ନିଜ ମନୋଭାବକୁ ବଜାୟ ରଖି ସେ ଦକ୍ଷତାର ସହ ନିଜ ବିଭାଗର ଜ୍ବଳନକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଆଗେଇ ଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୁଳିର ପୂରା କ୍ରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମ ବିମାନକୁ ସେମାନଙ୍କ ଟାର୍ଗେଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କପଡ଼ା ଷ୍ଟ୍ରିପ୍ ବିଛାଇଥିଲେ। କ୍ଷୟକ୍ଷତି ତାଙ୍କ ଲାଇଟ୍ ଅଟୋମେଟିକର ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି ବୋଲି ଅନୁଭବ କରି ବାମ ହାତ ପ୍ଲାଷ୍ଟରରେ ଥିବା ଏହି ଅଧିକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ମାଗାଜିନ୍ ଭର୍ତ୍ତି କରି ଲାଇଟ୍ ମେସିନ୍ ଗନରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଗୁଳିଗୋଳା ମଝିରେ ଏକ ମୋର୍ଟାର୍ ସେଲ୍ ପଡ଼ିବାଫଳରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟି ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ମେଜର ଶର୍ମାଙ୍କ କମ୍ପାନି ଏହି ପଦବୀରେ ରହିଥିଲା ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟମାନେ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘେରି ରହିଥିବାବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ୬ ଘଣ୍ଟା ବିଳମ୍ବିତ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମର ସୈନ୍ୟମାନେ ହମ୍ ହୋମ‌ରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହେବା ପାଇଁ ସମୟ ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ, ସାହସିକତା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏପରି ଥିଲା ଯେ ଏହି ବୀର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାର ୬ ଘଣ୍ଟା ପରେ ତାଙ୍କ ସୈନିକମାନେ ଶତ୍ରୁ ସହ ଲଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ସେନା ଇତିହାସରେ ସେ ସାହସ ଓ ଗୁଣର ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ସହିଦ ହେବାର କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିଗେଡ୍ ମୁଖ୍ୟାଳୟକୁ ତାଙ୍କର ଶେଷ ବାର୍ତ୍ତା ଥିଲା, 'ଶତ୍ରୁ ଆମଠାରୁ ମାତ୍ର ୫୦ ଗଜ ଦୂରରେ ରହିଛି। "
- ଗେଜେଟ୍ ବିଜ୍ଞପ୍ତି: ୨ ପ୍ରେସ୍/୫୦, ୨୧.୬.୫୦,

## ସ୍ବର୍ଗତଃ ମେଜର ସୋମନାଥ ଶର୍ମାଙ୍କ ପରମ୍ପରା 
ବାଆଁ|thumb|250x250_ପିକସେଲ|ପରମ ଯୋଦ୍ଧା ସ୍ଥଳରେ ଶର୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ଜାତୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ମାରକୀ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ
thumb|250x250_ପିକସେଲ|ଭାରତର ଜାତୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ମାରକୀ ତ୍ୟାଗ ଚକ୍ର (ବଳିଦାନ ଚକ୍ର)ରେ ମେଜର ସୋମନାଥ ଶର୍ମାଙ୍କ ନାମ ।
୧୯୮୦ ଦଶକରେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗ ସିପିଂ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ଏସ୍ସିଆଇ) ପରମବୀର ଚକ୍ର ପ୍ରାପ୍ତକାରୀଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ସେମାନଙ୍କର ପନ୍ଦରଟି ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରର ନାମକରଣ କରିଥିଲା। ଏମଟି ମେଜର ସୋମନାଥ ଶର୍ମା, ପିଭିସି ନାମକ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ୧୧ ଜୁନ ୧୯୮୪ରେ ଏସସିଆଇକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୫ ବର୍ଷର ସେବା ପରେ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂସ୍କୃତିରେ 
ପରମବୀର ଚକ୍ର ବିଜେତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଟିଭି ଧାରାବାହିକର ପ୍ରଥମ ଏପିସୋଡ୍ ପରମବୀର ଚକ୍ର (୧୯୮୮) ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୭ରେ ଶର୍ମାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା। ସେହି ଏପିସୋଡରେ ଫାରୁକ୍ ଶେଖ୍ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧାରାବାହିକର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଚେତନ ଆନନ୍ଦ ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ମୃତ୍ୟୁ