open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ବଲ୍ଲୀଗଭୀ

**ବଲ୍ଲୀଗଭୀ** () ଭାରତୀୟତା ରାଜ୍ୟ କର୍ଣାଟକର ଶିବମୋଗ୍ଗା ଜିଲ୍ଲାର ଶିକରିପୁରା ତାଲୁକର ଏକ ସହର । ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ ନାମ ଦକ୍ଷିଣ କେଦାର , ଭିଲ୍ଲୀଗ୍ରାମ ଥିଲା । ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଏଇତିହ ସ୍ଥଳ । ଏଠାରେ ଅନେକ  ପୁରାତନ ଭାସ୍କର୍ଜ୍ୟ ରହିଛି । ଏହା ବୀର ଶୈବ ସନ୍ଥ ଆଲ୍ଲାମା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ।  ବଚନ କବି ଅକ୍କା ମହାଦେବୀ ଏହି ସ୍ଥାନସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିଲେ । . ସେ ଆଲ୍ଲାମ୍ମା ପ୍ରଭଯୁ ଓ ବାସଭନ୍ନଙ୍କ ସହ ମିଶି ବୀର ଶୈବ ସଂଗଠନକୁ ଆଗେଇ ନେଇଥିଲେ । ବଲ୍ଲଗଭୀଠାରେ ହୋୟଶାଳାରର ରାଣୀ ଶନତଲା ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 

ହୋୟଶାଳା ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାସ୍କର୍ଜୀ ଶିଳ୍ପୀ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ ହିଁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ଥିଲେ । ଏଠାରେ ଥିବା 11 ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମନ୍ଦିର କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସହ ତ୍ରିପୁରଣତକେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପାଇଁ  ଉତ୍ତମ ସ୍ଥଳୀ ଭାବରେ ରହିଛି । 

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଏହା ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନବାସ ସମୟର ଏଠାକୁ ଆସି ଆରବନ୍ୟାରେ ପାଞ୍ଚଟି ଲିଙ୍ଗା ସ୍ଥାପନ କରି ଶିବ ଉପାସନା କରିଥିଲେ । ତାହା ପରେ ପଞ୍ଚଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର ନାମରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ହେଇ ରହିଲା । 685 ମସିହାର ସିଲାଲେଖରେ ବଲ୍ଲଗଭୀର ନାମ ଚାଲୁକ୍ୟ ଲିପିରେ ଲିଖିତ ରହିଛି । ଏହି ସମୟରେ ବଲ୍ଲଗଭୀ ଏକ ସମ୍ବରୁଧ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଥିଲା । ମନ୍ଦିର , ମଠ ବିଦ୍ୟାପୀଠ , ଏପରିକି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏଠାରେ ଥିଲା । 

## କେଦାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର 
ଡାହାଣ|thumb|Another view of Kedareshvara temple at Balligavi
ଡାହାଣ|thumb|197x197_ପିକସେଲ|*Vimana* with *Kirtimukha* (demon face), Kedaresvara temple, Balligavi

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* Gerard Foekema, *A Complete Guide To Hoysala Temples*, 1996, Abhinav, 
* Dr. Suryanath U. Kamath, *Concise history of Karnataka*, 2001, MCC, Bangalore (Reprinted 2002)
*  
* 
* 
* 
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Balligavi, India9.com
* "Vachanas of Akka Mahadevi", Article in *The Hindu*, November 16, 2004
* A unique sculpture of Gandaberunda or berunda from Balligavi: http://www.flickr.com/photos/dunkinjalki/5166151080/
* A side view of the temple: http://www.flickr.com/photos/dunkinjalki/8039562922/
ୱାଘା ସୀମା ସମାରୋହ

thumb|Wagah Border Ceremony from Pakistani Side, 2013
thumb|Wagah border crossing view from Indian side, 2013

**ୱାଘା ସୀମା ସମାରୋହ** (ପତାକା ଅବତରଣ ସମାରୋହ) ହୁସେଇନବଳା ଜାତୀୟ ସହିଦ ସ୍ମାରକୀ ନିକଟରେ ଭାରତର ବର୍ଡର ଶିକୁରିଟୀ ଫୋର୍ସ ଓ ପାକିସ୍ଥାନର ପାକିସ୍ତାନ ରେଞ୍ଜର୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଗ୍ମ ସୀମା ଗେଟଠାରେ ଏହି ସମାରୋହ ଦୈନିକ ହେଇଥାଏ । ଏହି ପରମ୍ପରା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ୧୯୫୯ ମସିହାରୁ ସଦଭାବନା ମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ଚାଲିଆସୁଛି । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସୁନ୍ଦର ଓ ମନୋରଞ୍ଜକ ହେଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଉଭୟ ଦେଶର ସେନାବାହିନୀ ମଧ୍ୟରେ ସଦ୍ଭାବ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ସେହି ପରମ୍ପରା ଆଜି ଯାଏ ବଳବତ୍ତର ରହିଛି । 

## ବର୍ଣ୍ଣନା 
ୱାଘା ସୀମାନ୍ତ ନିକଟରେ ପ୍ରତ୍ୟହ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଗେଟ ନିକଟରେ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଟ୍ରଙ୍କ ରୋଡ଼ରେ ଉଭୟ ଦେଶର କିଛି ସୈନ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗୀରେ ପାରେଡ଼ କରି ଉଭୟ ଦେଶର ଜାତୀୟ ପତାକାକୁ ଅବତରଣ କରନ୍ତି । ଉଭୟ ଦେଶର ଜଣେ ଗାର୍ଡ଼ ନିଜ ପଟIର ଗେଟରେ ଛିଡ଼ା ହେଇ ଟିଏଚକେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଗେଟ ଖୋଲା ଓ ସମକାଳରେ ନିଜ ଦେଶର ପତାକାକୁ ଅବନମିତ କରନ୍ତି । ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ "ବିଟିଂ ରିଟ୍ରିଟ" କୁହାଯାଏ ଓ ଏହି ପରମ୍ପରା ଅନେକ ଦେଶର ସୀମାରେ ରହିଥାଏ । ଏହି ସମାରୋହ ଦେଖିବାକୁ ଦେଶର ଅନନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଅନେକ ଦର୍ଶକ ଏପରିକି ବିଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଆସିଥାନ୍ତି । ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ଥାନର ମେଜର ଜଣେେରାଲ ୟାକୁବ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ସମାରୋହକୁ କମ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି  ୨୦୧୦ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ପାକିସ୍ଥାନ ରେଞ୍ଜର୍ସର ମେଜର ୟାକୁବ ଅଲି ଖାନ ପରମ୍ପରାରେ ଉତ୍ୟକ୍ତ ଭାବକୁ କମେଇବା ନିମନ୍ତେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇଥିଲେ ।
## ୨୦୧୪ ଆତ୍ମଘାତୀ ଆକ୍ରମଣ 
୨୦୧୪ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ୪ ତାରିଖରେ ଜଣେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆତ୍ମଘାତୀ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ୱାଘା ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରେ ୬୦ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ । ଏହା ସମାରୋହ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ଘଟିଥିଲା ।
## ୨୦୧୬ ଭାରତ-ପାକିସ୍ଥାନ ଉତ୍ତେଜନା 
୨୦୧୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରେ ଭାରତ-ପାକିସ୍ଥାନ ସାମରିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ ହେବାରୁ ଏହି ସମାରୋହକୁ ବନ୍ଦ ରଖାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଭାରତର ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀର ସୈନିକମାନେ ଦୀପାବଳୀ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସରେ ଅଭିନନ୍ଦନ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ରଖିଥିଲେ ।

## ଗ୍ୟାଲେରି 

File:Bsf_india_ wagah.jpg|
File:Wagah_unity_symbol.jpg|
File:International_border_at_Wagah_-_evening_flag_lowering_ceremony.jpg|
File:Frontera_India-Parkistan-India23.JPG|
File:Pakistani_Ranger.jpg|
File:Audience_at_Wagah_border_crossing,_2008.jpg|
File:Pakistan_side_of_the_Wagah_Border.jpeg|
File:Wagah_border_indian_bsf.jpg|
File:Wahga Border Flag Ceremoney.jpg|
File:Wagah Border Crossing Guards.JPG|
File:Soldiers at Wagah border.jpg|
File:Women personnel of India's Border Security Force.jpg|
File:Pakistan Wagah Border 2007.jpg|

## ଅଧିକ ପଠନ 
* ଅଟାରୀ, ଭାରତ-ପାକିସ୍ଥାନ ସୀମାରେ ଥିବା ଏକ ଗାଁ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Michael Palin at the India-Pakistan border ceremony on the Pakistani side (from *Himalaya with Michael Palin*). BBCWorldwide video on YouTube.
* Sanjeev Bhaskar at the India-Pakistan border ceremony on the Indian side. BBCWorldwide video on YouTube.

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ
ଅଘରିଆ ଜାତି

**ଅଘରିଆ ଜାତି** ଏକ ଭାରତୀୟ ହିନ୍ଦୁ ଜାତି । 

ଅଘରିଆମାନେ ମୁଖ୍ଯତଃ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ଛତିଶଗଡ଼, ଓଡ଼ିଶା ଓ ଛୋଟନାଗପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରିଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ମୁଖ୍ଯତଃ କୃଷିଜୀବୀ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏବେ ଅନ୍ୟ ଜୀବିକା ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।

ଓଡ଼ିଶାର ଅଘରିଆମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ରାଜପୁତ ହେଇଥିବା କଥା ଦାବୀକରନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ଅଘରିଆମାନଙ୍କ ନାମରେ ସାଧାରଣତଃ ପଟେଲ, ଚୌଧୁରୀ ବା ନାୟକ ସାଙ୍ଗିଆ ଲାଗିଥାଏ । ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୮୪ଟି ଗଟର ଥାଏ । ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ରାୟଗଡ଼, ବିଳାସପୁର, ମହାସମୁନ୍ଦ ଅଞ୍ଚଳରେ ତଥା ଛତିଶଗଡ଼ର ଚମ୍ପା-ଜାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲା ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବସବାସ କରିଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଆର୍ସେନିକ ବିଷକ୍ରିୟା

**ଆର୍ସେନିକ ବିଷକ୍ରିୟା** (ଇଂରାଜୀରେ **Arsenic poisoning**) ଏକ ଡାକ୍ତରୀ ସମସ୍ୟା ଯାହା ଦେହରେ ଅଧିକ ଆର୍ସେନିକ (arsenic) ସ୍ତର ଥିଲେ ଉପୁଜେ&nbsp;। ଅଧିକାଂଶ  ବିଷକ୍ରିୟ ଆକସ୍ମିକ ଭାବରେ ଅଜାଣତରେ ହୁଏ&nbsp;।   ଆର୍ସେନିକଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଏଞ୍ଜାଇମର (enzymes) କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇପାରେ ।  ପରିସ୍ରା, ରକ୍ତ ଓ ବାଳ ପରୀକ୍ଷା କରି ଆର୍ସେନିକ ଥିବା ପ୍ରମାଣ କରାଯାଏ ।  ହେମୋଡାଏଲିସିସ Hemodialysis ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଇପାରେ । 

ପାନୀୟ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବିପଦମୁକ୍ତ ସ୍ତରରୁ ଅଧିକ ଥିବା ଆର୍ସେନିକ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସୁଛନ୍ତି ।   ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମ‌ବଙ୍ଗ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି । ଆକ୍ୟୁଟ ବିଷକ୍ରିୟା କ୍ୱଚିତ ହୁଏ । ଏବର୍ସ ପାପିରସରେ (Ebers papyrus) ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୧୫୦୦ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷକ୍ରିୟା
ଜଟାଶଙ୍କର ଶୈବପୀଠ

**ଜଟାଶଙ୍କର** ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶୈବ ପୀଠ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । ଶୀତଦିନେ ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପ୍ରାକୃତିକ ଗୁମ୍ଫା ସହ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଓ ଗୁପ୍ତଗଙ୍ଗା ଝରଣା ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ଅବସ୍ଥିତି
ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ହୋଶଙ୍ଗାବାଦ ଜିଲ୍ଲାର ପଚମଢ଼ୀରେ ଜଟାଶଙ୍କର ଶୈବ ପୀଠ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ଗମନାଗମନ
ନିକଟସ୍ଥ ବିମାନବନ୍ଦର ଖଜୁରାହୋ ବିମାନବନ୍ଦର । ନିକଟସ୍ଥ ବସ ଷ୍ଟାଣ୍ଡ ଓ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ହେଉଛି ଛତରପୁର ।

## ନାମକରଣ
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ଶିବଙ୍କ ଜଟାର କିଛି ଅଂଶ ଏଠାରେ ଛିଡ଼ିଯାଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନର ଏ ଭଳି ନାମକାରଣ ହୋଇଛି ।
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କିମ୍ବଦନ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭସ୍ମାସୁର ପରମ ଶୈବ ଥିଲା । ସେ ଯାହା ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ରଖିବ, ସେ ଜଳି-ପୋଡ଼ି ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେବ ବୋଲି ଶିବ ହିଁ ବର ଦେଇଥିଲେ । ବର ପାଉପାଉ ଭସ୍ମାସୁର, ବରଦାତାଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ବାହାରିଲା । ଶିବ ଉପାୟହୀନ ହୋଇ ତା' ସାମନାରୁ ପଳାୟନ କରି ଯେଉଁ ଗୁମ୍ଫା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ତାହା ହେଉଛି ଜଟାଶଙ୍କର । 
## ପରିସର ଓ ପରିବେଶ
ଗୁମ୍ଫା ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ୧୦୮ଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ବିଦ୍ୟମାନ । ଗୁମ୍ଫା ଭିତରେ ଏକ ଚିରସ୍ରୋତା ଝରଣା ପ୍ରବାହିତ । ଝରଣାର ଉତ୍ସ ଏ ଯାଏ ଅଜଣା ହୋଇରହିଛି । ଝରଣାଟି **ଗୁପ୍ତ ଗଙ୍ଗା** ଭାବେ ନାମିତ । ଗୁମ୍ଫା ବାହାରେ ଦୁଇଟି ସ୍ନାନକୁଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ । ଗୋଟିଏ ସର୍ବଦା ଶୀତଳ ଜଳରେ ଭରପୂର ଥାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଏକ ଉଷ୍ମପ୍ରସ୍ରବଣ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଧର୍ମସ୍ଥଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ମଠ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଶିବ ମନ୍ଦିର
କୁଣ୍ଡଗୋଳ

**କୁଣ୍ଡଗୋଳ, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କର୍ଣାଟକର ଧରବାଦ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପଞ୍ଚାଯତ ସହର । **

## ପରିଚୟ 
[ବାଆଁ|thumb|267x267_ପିକସେଲ| Shambhulinga temple at Kundgol, [କର୍ଣ୍ଣାଟକ|Karnataka]]
ଧରବାଦଠାରୁ କୁଣ୍ଡଗୋଳର ଦୂରତା 14 କିଲୋମିଟର । ଏହି ସହରରେ ପ୍ରକ୍ଷାତ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ସଙ୍ଗୀତଙ୍ଗ ରାମଭଉ କୁଣ୍ଡଗୋଲକର ( ପଣ୍ଡିତ ସୱାଇ ଗନ୍ଧର୍ବ ) ଜନ୍ମ ହେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗାଙ୍ଗୁବାଇ ହାଙ୍ଗଳ , ଭୀମସେନ ଯୋଶୀ ଆଦି ବିଖ୍ୟାତ । 

## ଇତିହାସ 
ପ୍ରାଚୀନ ପଶ୍ଚିମ ଚାଲୁକ୍ୟ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟବର୍ତୀ ଅଚଳରେ କୁଣ୍ଡଗୋଳ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ଏଠାରେ ଥିବା 11 ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶମ୍ଭୁଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରରୁ ଏହାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥାଏ । 

ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ଆଗରୁ କୁଣ୍ଡଗୋଳ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ଯାମଖଣ୍ଡିର ଅଂଶ ଥିଲା । 

## ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ସଂଗୀତ ଓ କୁଣ୍ଡଗୋଳ 
ବାଆଁ|thumb|200x200_ପିକସେଲ| Wade at Kundagol. Sawai Gandharva, Bhimsen Joshi, Gangubai Hangal are associated with this Wade
ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ| Wade at Kundagol. Sawai Gandharva, Bhimsen Joshi, Gangubai Hangal are associated with this wade
ସୱାଇ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିବା ଜନପ୍ରିୟ ରାମଭଉ କୁନଦୋଳକର ଏଠାରେ 1886 ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ଭୀମସେନ ଯୋଶୀ ତାଙ୍କର ସର୍ବାପେକ୍ଷ୍ୟା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବା ଛାତ୍ର । ପଣ୍ଡିତ ଭୀମସେନ ଭରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଗସ୍ତ କରି ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଗୁରୁ ଖୋଜୁଥିଲେ । ସେ ଏଠାକୁ ଆସି ପଣ୍ଡିତ ଗନ୍ଧବଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହିସାବରେ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ସଂଗୀତ ଶିଖି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ଯୋଶୀ "ଭାରତ ରତ୍ନ " ପୁରସ୍କାରର ବିଜେତା । 
* ** **
ଏଠାରେ କୁମାର ଗନ୍ଧର୍ବ ନାଟ୍ୟଗୃହ ନାମରେ ଏକ ଅପେରା ଘର ରହିଛି । ଭାରତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବା ଅନ୍ୟତମ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ସଂଗୀତା ବିଶାରଦା ଗାଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ପଣ୍ଡିତ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ । ଗାଙ୍ଗୁବାଇଙ୍କ ମା ଓ ବାପା ମଧ୍ୟ କରଣାତକୀ ସଂଗୀତା ବିଷାରଦ ଥିଲେ ।  

## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
ବାଆଁ|thumb|267x267_ପିକସେଲ| Shri Shambhulingeshwara temple at Kundgol, Karnataka
ବାଆଁ|thumb|200x200_ପିକସେଲ| Shri Shambhulingeshwara temple at Kundgol, Karnataka
ଡାହାଣ|thumb|267x267_ପିକସେଲ| Shri Shambhulingeshwara temple at Kundgol, Karnataka
ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ| Shri Shambhulingeshwara temple at Kundgol, Karnataka
* **ଶମ୍ଭୁଲିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର **
At Kundgol there is a huge Shiva temple of *11th century* called Shri Shambhulingeshwara Temple*, built by Western Chalukyas. It is built with **highly polished** stones, which are dovetailed into one another. The carvings and images on the pillars are well cut.*

## ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
କୁଣ୍ଡଗୋଳର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତିଠାରେ । ଏହାର ପତ୍ତନ 2017 ଫୁଟ । 

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ 16,837 ଜନ ଅଧିବାସୀ ରହୁଥିଲେ । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 51 % ହେଇଥିବାବେଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 49 % ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 12 % ରହିଥିଲା । ଏଠାକାର ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 64 % ଥିଲା । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Western Chalukya
* Western Chalukya temples
* Lakshmeshwar
* Lakkundi
* Gadag
* Annigeri
* Dambal

## ଆଧାର
କାଙ୍ଗରୀ ଭାଷା

**Kangri** ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା । ଏହା ଉତ୍ତର ଭାରତର କଙ୍ଗରା , ହମୀରପୁର , ବିଳାସପୁର ଓ ଊଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରଚଳିତ । ମାଣ୍ଡୀ ଜିଲ୍ଲା ତଥା ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଗୁରୁଦାସପୁର ଓ ପଞ୍ଜାବର ହୋଶିୟାରପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ମଧ୍ୟ କିଛି କଙ୍ଗରା ବାସା ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକ ରହନ୍ତି । 1960 ମସିହାରୁ କଙ୍ଗରା ଭାଷାକୁ ପହରୀ ଭାଷାର ଉପଭାଷା ହିସାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି । ଏହାର ଭାଷା ଗତ ବନାନରେ ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାର ମେଲ ଥିବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ । 

## ଆଧାର  
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Singh, Amitjit.  "The Language Divide in Punjab." *Sagar*, Volume 4, Number 1, Spring 1997.
* Goldsmith, Parvin. "Scripture in Kangri recordings (mp3s) " 2007.
* Eaton, Robert. "Kangri in Context" Linguistic Description of Kangri in comparison with Hindi and Dogri (2008 dissertation from UT Arlington)
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ନିମାଡ଼ି ଭାଷା

**ନିମାଡି** ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା । ଏହାକୁ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ଇଣ୍ଡୋ- ଆର୍ଜୟନ ଭାଷା ଭାବରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ନିମାଦୀ ତଥା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମାଳବ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଚଳିତ । ବରବାଣୀ,ଖଣ୍ଡବା,ବରବାହ , ବୁରହାନପୁର ବେଦିଆ ସନାବାଦ, ଧରର କିଛି ଅଂଶ, ହରଦା ଜିଲ୍ଲାରେ ବିଦେଶ ଭାବରେ ଏହି ଭାଷା କହୁଥିବା ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ । ଏହି ଭାଷାରେ ଗୌରିଶଙ୍କର ଶର୍ମା , ରାମାୟଣ ଉପଧ୍ୟାୟଙ୍କ ବହୁ ଲେଖା ରହିଛି । 

ଏହା ମୁଖ୍ଯତଃ ଏକ କଥିତ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏହି ଭାଷାରେ ଲେଖା ଯାଇଛି । ଭଗବତ ଗୀତାର ଅନୁବାଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ । ଏହା ମହାଦେୟ ପ୍ରସାଦ ଚତୁର୍ବେଦିଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ
ବାଙ୍କାପୁର

**ବଙ୍କାପୁର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କର୍ଣାଟକର ହାଭେରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ମୁନସିପାଳ ସହର । ଏହା ଶୀଗଗନ ତାଲୁକରେ ରହିଛି ଓ ପୁନେ ବାଙ୍ଗାଲୋର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 14ରୁ 2.5 କିଲୋମିଟର ତଥା ହାଭେରୀ ସହରରୁ 22 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଏକ ଏଇତିହାସିକ ସ୍ଥଳ । ଏଠାରେ ନାଗେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ବଙ୍କାପୁର ଦୁର୍ଗ ଓ ବଙ୍କାପୁର ମାୟୁର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରହିଛି । କନକ ଦାସଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ବାଡା ଏହା ନିକଟରେ ରହିଛି । **

## ପରିଚୟ 
ହାଭରି ଜିଲ୍ଲାରେ 50ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳ ରହିଛି । ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ହାଭେରୀ , ଗଲାଘାନ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର , ଶିବ ମନ୍ଦିର , ତରକେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ମୁଖ୍ୟ । 

## ଇତିହାସ 
[ବାଆଁ|thumb|*Old [କନ୍ନଡ଼ ଭାଷା|Kannada* inscription (late 11th - early 12th century) at *Nagaresvara  Temple in Bankapura*, Karnataka]]
ଚାଲୁକ୍ୟ ଶାସନ କାଳରେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଏଠାରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । 1567 ମସିହାରେ ଅଲି ଆଦିଲ୍ଶହୀଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ସେ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ମନ୍ଦିରକୁ ଦ୍ୱଂଶ କରାଯାଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଭଗ୍ନ ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ରଙ୍ଗନାଥ ନାଗେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ସେଥିରେ 66ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ପଥର ଖୋଦନ ଚିତ୍ର ସହ ରହିଛି । ଦୁର୍ଗ ଭିତରେ ଏକ ମସଜିଦ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଜୈନ ଲିଖନ ସବୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖା ଯାଇଥାଏ । 

16 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହିନ୍ଦୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏଠାରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଏକ ବର୍ଷ କାଳ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ପରିଶେଷରେ ମୁସ୍ତାଫା ଖାନ ଏହାକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ଏହା ସଭାନୁରର ନବାବ , ମରଠା ,ଙ୍କଦ୍ୱାରା କିଛି କାଳ ଶାସିତ ହେଲା ପରେ ହାଇଦର ଅଲି ଓ ତିପୁ ସୁଲତାନ ଏହାକୁ ଅଧିକାରରେ ରଖିଥିଲେ । ଶେଷରେ ଏହା ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ଯାଇଥିଲା ।   

## ବଙ୍କାପୁର ଦୁର୍ଗ 
ଭଗ୍ନ ବଙ୍କାପୁର ଦୁର୍ଗ ଭିତରେ ଚାଲୁକ୍ୟଙ୍କ ଏକ ମଦିର ରହିଛି । ବଙ୍କାପୁରଠାରେ ଅନେକ ଏଇତିହାସିକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା । ନାଗରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରରେ ଅନେକ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ହେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ୟାବଧି ଏହାର ସୁନ୍ଦରତା ଅନେକ ପରିମାଣରେ ରହିଛି । 

## ନାଗରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର 
ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ| Bankapur Nagaresvara Temple door panels
ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ| Bankapura Nagareswara temple

## ମୟୁର ଅଭୟାରଣ୍ୟ 
ଡାହାଣ|thumb|300x300_ପିକସେଲ| Bankapura Nagareswara temple

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
 2001 ମସିହା ଆରା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ 20,264 ଜନ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ତାହା  ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 53 % ଥିଲା ଓ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 47 % ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 14 % ରହିଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 59 % ଥିଲା ଯାହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ କମ । 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Bankapura Fort on Google Maps

## ଆଧାର
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 71

ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 71), (ପୂର୍ବତନ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 205 ), ଏକ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ । ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ପଶ୍ଚିମ ଟର୍ମିନାଲ ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ଥଳ ମଦନପଲ୍ଲେଠାରେ ଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଶେଷ ରଣିଗୁନ୍ଥାଠାରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 716ଠାରେ ମିଶି ଥିବା ସ୍ଥଳରେ ହେଇଛି । 
## ପଥ 
Iମଦନାପଲ୍ଲେରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଇ ଏହା ପିଳେରୁ , ତିରୁପତି , ରାନୀଗୁନ୍ଥା , ଯେର୍ପେଡୁ ହେଇ ନଯାଦୁପେତ୍ତ ରୋଡରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ । ଏହାର ସମୁଦାଯ ଦୈର୍ଘ୍ୟ 191 କିଲୋମିଟର । 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* List of National Highways in India by highway number

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭୂଗୋଳ
ସରସ୍ୱତୀ ମହଲ ଲାଇବ୍ରେରୀ

thumb|Entrance of the Sarasvati Mahal Library, Tanjore, Tamil Nadu, India.
ସରସ୍ୱତୀ  ମହଲ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ତାମିଲନାଡୁର ଥଞ୍ଝାଭୁର ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଏସିଆ ମହାଦେଶର ଏକ ଅପ୍ରଚୀନତମ ଲାଇବ୍ରେରୀ । ଏଠାରେ ବିରଳ ଓ ବହୁ ମୂଲ୍ଯବାନ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ରହିଛି । ଏଠାରେ ତାଳପତ୍ର ଲେଖା ସମୂହ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ରହିଛି । ସେ ସବୁ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ତାମିଲ , ହିନ୍ଦୀ , ସଂସ୍କୃତ , ତେଲୁଗୁ ଓ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ରହିଛି । ଭାରତର ଅନନ୍ୟ କିଛି ଭାଷାର ହସ୍ତଲିଖିତ ଦସ୍ତାବିଜ ସମୂହ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସଂରକ୍ଷିତ । ଏଠାରେ ସମୁଦାୟ 60,000 ସେହି ଧାରଣର ବିରଳ ପୁସ୍ତିକା ରହିଛି । ଏଠି ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ଦେଖିବା ପାଇଁ କିଛି ରଖାଯାଇଛି । ଏଥିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପୁସ୍ତକ ତଥା ହସ୍ତଲିପି , ତାଳପତ୍ରର ଲେଖନର ତାଲିକା ତାହାର ନିଜ ୱେବରେ ଉପଲକ୍ଧ । ପୂର୍ବରୁ ଅନୁମତି ନେଇ ଲାଇବ୍ରେରୀରେ ଥିବା ପୁରାତନ ଦଲିଲ ଓ ପୁସ୍ତକ ଜନସାଧାରଣ ଦେଖିପାରନ୍ତି । .

## ଇତିହାସ 
ଥଞ୍ଜାଭୁର ଥିତ ସରସ୍ୱତୀ ଲାଇବ୍ରେରୀ 1535ରୁ 1675 ମସିହାରେ ଶାସନ କରିଥିନା ନାୟକ ରାଜାମାନେ ନିଜସ୍ୱ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 1675 ମସିହାରେ ମରଠା ଶାସକ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ନିଜ କଁଯାକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଇବ୍ରେରୀର ଉନ୍ନତି କରିଥିଲେ । 1709 ମସିହାରୁ 1832 ମସିହା ଯାଏ ଶାସନ କରିଥିନା ମରାଠା ରାଜା ସେରଫୋ ଜୀ ନିଜେ ବହୁ ବିଷୟରେ ଜଣେ  ବିଦ୍ୱାନ ଥିଲେ । ସେ ଜର୍ମାନ , ଫ୍ରେଞ୍ଚ , ଇଟାଲିୟାନ , ଲାଟିନ ଓ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଥିଲେ । ସେ ଲାଇବ୍ରେରୀର ବହୁଳ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ । ଲାଇବ୍ରେରୀ ପାଇଁ ସେ ଅନେକ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି ବିରଳ ପୋଥି ସବୁ ସଂଗ୍ରହ ଓ ରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ । ଉତ୍ତର ଭାରତ ଓ ଭାରତର ଦୂର ପ୍ରାନ୍ତରୁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପୁସ୍ତକ , ହସ୍ତଲିଖିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସବୁ ତାଙ୍କ ସମୟରେ ସଂରୁହିତ ହେଇଥିଲା । 

1918 ମସିହାରୁ ଏହି ଲାଇନରେଡ଼ି ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା । ଏହାର ନାମ " ଥଞ୍ଜାଭୁର ମହାରାଜା ସରଫୋଜୀ ଲାଇବ୍ରେରୀ " ରଖାଯାଇଛି । 

## ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉଦ୍ୟମ 
thumb|Painting outside the Sarasvati Mahal Library.
ଏହି ଲାଇବ୍ରେରୀ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ମୁକ୍ତ । ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଆହୁରି ପୁରାତନ ପୁସ୍ତକ , ଦଲିଲ , ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂଗ୍ରହ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉଛି । 1998 ମସିହାରେ ଏହି ଲାଇବ୍ରେରୀ କମ୍ପ୍ୟୁଟରୀକରଣ କରାଯାଇ ସବୁ ପୁସ୍ତକ ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ଯବାନ ଲେଖା ଗୁଡିକୁ ସାରଣୀ କରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ସହ ଅତି ପୁରାତନ ହସ୍ତ ଲେଖା ଦଲିଲ ସାନୁହକୁ ମିକ୍ରୋଫିଲ୍ମରେ ରଖାଯାଇଛି । ସମସ୍ତ ଲେଖାକୁ ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ରଖିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି । .

## ଲାଇବ୍ରେରୀରେ ଥିବା କିଛି ବିରଳ ପୁସ୍ତକ ଓ ଅନନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରର ତାଲିକା 
* Dr. Samuel Johnson's dictionary published in 1784
* The pictorial Bible printed in Amsterdam in the year 1791
* The Madras Alamnac printed in 1807
* Lavoisier's *Traité Élémentaire de Chimie* ("Elements of Chemistry")
* The notes of Bishop Heber on Raja Serfoji II
* The correspondence letters of William Torin of London who purchased a lot of books for Raja Serfoji II and the Saraswathi Mahal Library
* The Globe used by the raja.
* Ancient maps of the world
* Town planning documents of Thanjavur including the underground drainage system, the fresh water supply ducting system
* Pictorial charts of the theory of evolution of man as evinced by Charles Le Brun

## ଲାଇବ୍ରେରୀ ସଂଗ୍ରହାଳୟ 
ଥଞ୍ଜାଭୁର ରାଜମହଳ ଭିତରେ ଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ଲାଇବ୍ରେରୀରେ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରେ ବିରଳ ପୁସ୍ତକ ସହ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ , କାଷ୍ଠା ନିର୍ମିତ ପୁରାତନ ଦ୍ରବ୍ୟ ମରାଠା ରାଜାମାନଙ୍କ ତୈଳ ଚିତ୍ର ସହ ବିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ମାନଚିତ୍ର ସବୁ ରହିଛି । ପଠନ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁବିଧା ଥାଇ କକ୍ଷ୍ୟ ମାନ ରହିଛି । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Sarasvati Mahal Library — official website (archived) (ଇଂରାଜୀ)
* Catalogue of Sanskrit Manuscripts at Saraswati Mahal Library, Tanjavur 

ଶ୍ରେଣୀ:ତାମିଲନାଡୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁସ୍ତକାଳୟ
ଉମିଆମ ହ୍ରଦ

**ଉମିଆମ ହ୍ରଦ ** ( ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ବରପାଣି ହ୍ରଦ ନାମରେ ପରିଚିତ  ) ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମେଘାଳୟରେ ଶିଲଂର 15 କିଲୋମିଟର ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳର ପର୍ବତରେ  ରେ ରହିଥିବା ଏକ ଜଳାଶୟ । ଏହାକୁ ଉମିଆମ ନଦୀରେ 1960 ମସିହା ପରେ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ଜଳ ଗ୍ରହଣ ଅଞ୍ଚଳ ଅଞ୍ଚଳ 220 ବର୍ଗକିଲୋମିଟର । 

## ଇତିହାସ 
1960 ମସିହାରେ ଆସାମ ରାଜ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ବୋର୍ଡଦ୍ୱାରା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଉମିଆମ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।ଉମିଆମ ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରଥମ ସ୍ତରରେ 9 ମେଗାୱାଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପାୱାର ହାଉସ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା । ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଥିଲା । ଏହା ପରେ 3ଟି ଭିଣା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ତଳ ମୁଣ୍ଡରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲାଣି । 1965 ମସିହାରେ  iam Project were subsequently built downstream.

## ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ 
ମେଘାଳୟ ରାଜ୍ୟର ଏହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ ବେଇପାରିଛି । ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳକ୍ରୀଡା ପାଇଁ ସୁବିଧା ରହିଛି । ଜଳ ଉପରେ କୟାକ ଚାଳନା , ବୋଟିଙ୍ଗ ଓ ସ୍କୁଟର ଚାଳନା କରିବାର ସୁଯୋଗ ରହିଛି । 

## ପ୍ରକୃତି 
ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ସହ ଏହି ହ୍ରଦଦ୍ୱାରା ତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳସେଚନ , ମାଛ ଚାଷ , ପାନୀଯ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଆଦି ସମ୍ଭବ ହେଇଥାଏ । ଏହା ଛଡା ଏହା ଯାଇବାମଣ୍ଡଳର ସମତୁଳତା ରକ୍ଷ୍ୟା କରିବାରେ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ସହାୟତା ହେଇଥାଏ । 

## ବିପତ୍ତି 
ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ସହ ଉପର ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିଲଂ ସହରର ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ ଏଠାରେ ପଡୁଥିବାରୁ ଏହାର ଜଳ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଦୂଷିତ ହେଇଯାଉଛି । ତାହା ବ୍ଯତୀତ ଆକଳନ ଅନୁସାର ଏହି ହ୍ରଦକୁ ବାର୍ଷିକ 40,000 ଘାନା ମିଟର ପଟୁ ମାଟି ଜଳ ସହିତ ଆସୁଥିବାରୁ ହ୍ରଦର ଜଳଧାରଣ କ୍ଷ୍ୟମତ ହ୍ରାସ ପାଉଛି । 

## ଗ୍ୟାଲେରି 
thumb|Lakeside boats, Umiam Lake

File:View1 Umiam Lake.JPG |View of Umiam Lake
File:View2 Umiam Lake.JPG |View of Umiam Lake
File:View3 Umiam Lake.JPG |View of Umiam Lake

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Umiam lake faces toxic threat 
* Umiam Dam satellite map
* Umiam Lake Details
* Siltation and Pollution Contribute to Power Crisis in Shillong
* Pollution of Umiam Lake

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ହ୍ରଦ‌
କ୍ରେମ ଲିଆଟ ପ୍ରାହ

**କ୍ରେମ ଲିଆଟ ପ୍ରାହ** ଭାରତର ଦୀର୍ଘତମ ପ୍ରକୃତିକ ଗୁମ୍ଫା । 

## ପ୍ରଚ୍ଛଦ 
ଲିଆଟ ପ୍ରାହ ( ଖାସୀ ଭାଷାରେ କ୍ରେମକୁ ଗୁମ୍ଫା କୁହାଯାଏ ) ଷୋନମଗିରି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା 150ଟି ଗୁମ୍ଫା ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ୟତମ । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମେଘାଳୟର ଜୟନ୍ତିଆର ପୂର୍ବ ପଟରେ ରହିଛି । ଅନୁସନ୍ଧାନ ସମୟରେ ଏହାର ଲମ୍ବ 34 କିଲୋମିଟର ଥିବାର ଜଣା ଯାଇଥିଲା । ଏହି ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଯଦି ନିକଟସ୍ଥ ଗୁମ୍ଫା ଗୁଡିକର ସଂଯୋଗୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବ । ପ୍ରାହର ବିଶିଷ୍ଟତା ହେଲା ଏହାର ବିଶାଳ ରାସ୍ତା ଯାହା ବିମାନ ବନ୍ଦରର ହାଙ୍ଗର ସଦୃଶ ରହିଥାଏ । 

## ଆଧାର 
* Krem Liat Prah: the story behind the exploration of the longest cave of Indian sub-continent
ଖରିଆ ଭାଷା

**ଖଡ଼ିଆ ଭାଷା** (autonym: **kʰaɽija** or **kʰeɽija**) ପୂର୍ବ ଭାରତର ମୁଣ୍ଡା ଜନଜାତି କଥିତ ଏକ ଭାଷା । 

## ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ 
ଖଡ଼ିଆ ଭାଷା ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ପରିବାରର ଖଡ଼ିଆ- ଜୁଆଙ୍ଗ ଶାଖା । ଏହା ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷା ସହ ଅନେକ ସମାଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖିଥାଏ । ତେବେ ଖଡ଼ିଆ ଓ ଜୁଆଙ୍ଗ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭେଦ । ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ସମୂହ ପରିବାରରେ ଖଡ଼ିଆ ଓ ଜୁଆଙ୍ଗକୁ ଏକ ଉପଶ୍ରେଣୀ ଭାବରେ ରଖାଯାଇଥାଏ । ତେବେ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗରେ ଏହାକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମୁଣ୍ଡା ଭାଷାର ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଜାତି ଭାଷା ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । 

ଖଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମୁଣ୍ଡାରୀ, କୁରୁଖ, ହିନ୍ଦୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସହ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥାଏ । 

## ବିସ୍ତାରଣ 
ଖଡ଼ିଆ ଭାଷା କହୁଥିବା ଲୋକ ଏହି ରାଜ୍ୟ ମାନଙ୍କରେ ରହିଥିବାର ଜଣାଯାଏ , 
* ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ
** ଶିମୋଗା ଜିଲ୍ଲା
** ଗୁମଳା ଜିଲ୍ଲା
* ଛତିଶଗଡ଼
** ସରଗୁଜା ଜିଲ୍ଲା 
** ରାୟଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା 
* ଓଡ଼ିଶା
** ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା 

## ଆଧାର 
* 
* Peterson, John. 2008. "Kharia". In Anderson, Gregory D.S (ed). *The Munda languages*, 434-507. Routledge Language Family Series 3.New York: Routledge. .

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Online Kharia Dictionary 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ନଙ୍ଗପୋ

** ** ନଙ୍ଗପୋ ,{IPA: nɒŋˈpɒ(ə)}ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମେଘାଲୟର ଋ-ଭୋଇ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ର । ଏହା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 40 ଉପରେ ରହିଛି । ରାଜଧାନୀ ଶିଲଂଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା 52 କିଲୋମିଟର ଏବଂ ଆସାମର ରାଜଧାନୀ ଗୁୱାହଟିଠାରୁ 48 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ । 

## ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି  ଠାରେ . ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ଏହାର ଉଚ୍ଛତା 1591 ଫୁଟ । ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ସମତାଳୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ହେତୁ ଏଠାକାର ଜଳବାଯୁରେ ଆର୍ଦ୍ରତା  ରହିଥାଏ । ଏଠାରେ ପାଇନେପଲ କଦଳୀ , ଲିଚୁ ଜାତୀୟ ଫଳ ବହୁ ପରିମାଣରେ ହେଇଥାଏ । ପାନ ପାତ୍ର ଚାଷ  ଓ ଗୁଆ ବୃକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ହେଇଥାଏ । 

## ଜନସଂଖ୍ୟା 
ବାଆଁ|thumb|Jawaharlal Nehru distributing sweets to children at the Salesian oratory at Nongpoh, Meghalaya
2001 ମସିହା ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ନଙ୍ଗପୋର ଜନସଂଖ୍ୟା 13,165 ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 51% ହେଇଥିବା ବେଳେ ମହିଳା 49% ଥିଲେ । ଏଥରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 61 % ଓ 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 21 % ଥିଲା । 

## ଆଧାର
ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ

**ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ**, ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିବା ଷଢ଼େଇଖଳା-ଖରସୁଆଁ ଜିଲ୍ଲାର କଥିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା । ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଓଡ଼ିଆ ସହ ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ।
ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟର ଓଡ଼ିଶା ସୀମାଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଏହି ଭାଷାକୁ କଥିତ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଐତିହାସିକ ସିଂହଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ଏକଦା ପ୍ରାଚୀନ କୋଶଳ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶବିଶେଷ ଥିଲା ସେଠାରେ ଏହି ଭାଷାକୁ ହିନ୍ଦୀ ସହ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

## କଥିତ ଅଞ୍ଚଳ ସମୂହ  
ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅଣଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଇଥାଏ । ଚକ୍ରଧରପୂର, ଷଢ଼େଇଖଳା-ଖରସୁଆଁ ସହରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କହୁଥିବା ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ବହୁ ଅଧିକ । ଇତିହାସର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପୁରାତନ ପୋରାହାଟ ରାଜକୀୟ ଶାସନ ସମୟରେ ଏହି ଓଡ଼ିଆ ଦରବାରିଆ ଭାଷା ଥିବା ଜଣାପଡେ ।

## ଭିନ୍ନତା  
ମୂଳ ଓଡ଼ିଆଠାରୁ ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଭିନ୍ନ ହେଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଉଥିବା ସ୍ୱରରେ ନିକଟସ୍ଥ କୁର୍ମି ଭାଷା ଓ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷା, କେଉଁଝର ଜିଲ୍ଲା ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଅନେକ ଶବ୍ଦ, ତଥା ତାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଭାଗର ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥାଏ ।

## ଲୋକ ସଂସ୍କୃତିରେ ସିଂହଭୂମି ଓଡ଼ିଆ ଓ ସାହିତ୍ୟ  
ସିଂହଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ବିଭାଜନ ବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଥିବା ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଓଡ଼ିଆ ମୂଳ ଭାଷାଭାଷି ଅଧିବାସୀ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆରେ କହିବା, ପଢ଼ିବା ଓ ଲେଖନ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି । ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍କୁଲମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ପଢ଼ା ଯାଇଥାଏ । ସେହି ଅଞ୍ଚଲୁ ଅନେକ ଲେଖକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ରଚନା କରି ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅବଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଷଢ଼େଇଖଳା ଅଞ୍ଚଳର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଗୀତ ସହ "ଛଉ" ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆଦୃତ । ଛୋଟନାଗପୁର ମାଳଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରସିଦ୍ଧ "ଝୁମୁର" ନୃତ୍ୟର ଗୀତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ହେଇଥାଏ । ଅନେକ ଲେଖକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ସିଂହଦେଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଝୁମୁର ସଂଗୀତା ରଚନା ଓ ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
ଜିଆଡିଆସିସ

**ଜିଆଡିଆସିସ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Giardiasis**), ଜନପ୍ରିୟ ନାମ ଇଂରାଜୀରେ **ବିଭର ଫିଭର**/ **beaver fever**), ଏକ ପରଜୀବୀ ରୋଗ (parasitic disease) ଯାହା ଜିଆଡିଆ ଲାମ୍ବଲିଆ (Giardia lamblia) ନାମକ ପରଜୀବୀଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।  ଏହାଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମିତ ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦% ଲୋକଙ୍କର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ: ତରଳ ଝାଡ଼ା, ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା (abdominal pain) ଓ ଓଜନ ହ୍ରାସ ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଯଥା:- ବାନ୍ତି, ମଳରେ ରକ୍ତ (blood in the stool), ଓ ଜ୍ୱର ସାଧାରଣତଃ କମ ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ ।  

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ
* Kathleen Meyer, *How to Shit in the Woods: An Environmentally Sound Approach to a Lost Art*,  Ten Speed Press (1989). A practical guide to wilderness waste disposal to prevent *giardiasis*.

## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
*Giardiasis Fact Sheet

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପରଜୀବୀ ରୋଗ
ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷା

**ଜୁଆଙ୍ଗ** () ଓଡ଼ିଶାର ଜୁଆଙ୍ଗ ଜନଜାତିଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏକ ଭାଷା ।

## ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ 
ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷା ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ପରିବାରର ଏକ ଅଂଶ । ମୁଣ୍ଡା ଭାଷା ପରିବାର ନିଜେ ଏକ ବିଶାଳ ଭାଷା ପରିବାର ଆଷ୍ଟ୍ରୋ-ଏସିଆଟିକ ଭାଷା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ । ସବୁ ମୁଣ୍ଡା ଜାତୀୟ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷା ଖଡ଼ିଆ ସହ ସବୁଠୁ ବେଶୀ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି । ଭାଷାବିଦ ଆଣ୍ଡର୍ସନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଜୁଆଙ୍ଗ ଓ ଖରିଆ ଭାଷା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭାବେ କମ ସମୟ ଭିତର ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇଥିଲା । 

ଜୁଆଙ୍ଗର ପାର୍ବତ୍ୟ ଓ ସମତଳାଞ୍ଚଳ ନାମରେ ଦୁଇଟି .ପ୍ରକାର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 
* *ପାର୍ବତ୍ୟ ଜୁଆଙ୍ଗ*-  ଗୋନାସିକା ପର୍ବତାଞ୍ଚଳ (କେଉଁଝର ଜିଲ୍ଲା) ଓ ପାଲଲହଡ଼ା ପର୍ବତଞ୍ଚଳ । 
* *ସମତଳାଞ୍ଚଳ ଜୁଆଙ୍ଗ* - ଦକ୍ଷିଣ କେଉଁଝର ଜିଲ୍ଲାର ୧୪୭ଟି ଗ୍ରାମ ଓ ପୂର୍ବ ଢେଙ୍କାନାଳ ଗ୍ରାମ ।

## ବିତରଣ
୨୦୦୧ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସମୁଦାୟ ୩୦,୮୭୫ ଜଣ ଲୋକ ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷାରେ କଥାହୁଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଥିବା ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ଗଣା ଯାଇଥାଏ, କାରଣ ଏହାକୁ ଆଉ ନୂତନ ପିଢ଼ିର ଜୁଆଙ୍ଗମାନେ ବାହାରେ କହିବାର ଦେଖାଯାଉନାହିଁ । ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୦,୦୦୦ ଲୋକ ଜୁଆଙ୍ଗ କହୁଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।

## ଲିଖନ ଶୈଳୀ 
ଜୁଆଙ୍ଗ ଭାଷା ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଥାଏ । 

## ଆଧାର 
* Mahapatra, B. P.. “Comparative Notes on Juang and Kharia Finite Verbs”. *Oceanic Linguistics Special Publications* 13 (1976): 801–814.
* Patnaik, Manideepa. 2008. "Juang". In Anderson, Gregory D.S (ed). *The Munda languages*, 508-556. Routledge Language Family Series 3.New York: Routledge. .

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* 
* http://www.endangeredlanguages.com/lang/4341/samples/10020 
* http://www.endangeredlanguages.com/lang/4341 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷାସମୂହ
ସପ୍ତକାଣ୍ଡ ରାମାୟଣ

***ସପ୍ତକାଣ୍ଡ ରାମାୟଣ*** , 14 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅସମୀୟ ଭାଷାରେ ରାମାୟଣର ରୂପାନ୍ତର ଆସାମର କବି ମାଧବ କାଣ୍ଡଳୀଙ୍କଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାକୁ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ମୂଳ ରାମାୟଣର ପ୍ରଥମ କରି ଇଣ୍ଡୋ-ଅର୍ଜୟନ ଭାଷାରେ ଭାଷାନ୍ତର ଅନୁବାଦ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହା ଅସମୀୟ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଏକ ପ୍ରଥମ ଲେଖା ପୁସ୍ତକ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରାଯାଇଥାଏ । 

ମୂଳ ରାମାୟଣଠାରୁ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଲିଖିତ ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ରାମ , ସୀତା ଓ ଅନନ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଗୁଡିକୁ ମୂଳ ରାମାୟଣ ପରି ଅତିମାନବୀୟ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରାନ ଯାଇ ସାଧାରଣ ଚରିତ୍ର ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି । ତେଣୁ ଏହା ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ପରି ବ୍ଯ୍ୱହାର ନ ହୋଇ ସାଧାରଣ କାବ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣିତ ହେଇଥାଏ । ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡ , ଯାହା , ଆଦିଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଶେଷ କାଣ୍ଡ , ଯାହା ଉତ୍ତରାକାଣ୍ଡ ହିସାବରେ ପରିଚିତ ତାହା ମୂଳ ଲେଖାରୁ ବିଛିନ୍ନ ହେଇ ଯାଇଥିଲା । ପରେ 16 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମାଧବଦେବ ନାମକ କବି ନିଜେ ତାହା ଲେଖି ଯୋଗ କରିଥିଲେ । ଏହି ମହାକାବ୍ୟକୁ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ସାଂପ୍ରତିକ ଅନୁବାଦ ହେଇଛି । 

## ରାମାୟଣ 
ଏହି ରାମାୟଣ ମହାମଣିକ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ରାଜା କଚେରୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଲେଖା ଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନର ନଗାଁଓଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । କୁଣ୍ଡଳୀ ଲେଖିଥିବା କିଛି ଅଂଶର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ଏହି ପାରିଥିଲା 
*kavirāj kandali ye āmākese buliwāyā*
*kariloho sarvajana bodhe.*
*ramayana supa yara, shri mahamanike ye,*
*baraha rajar anurudhe.*
*sat kanda ramayana padabandhe nibandhilo*
*lambha parihari sarodhrite.*
*mahamanikyoro bolo kavyarasa kicho dilon*
*dugdhak mathilo yena ghrite*
*pandit lokar yebe asantosa upajaya*
*hat yore bolon shudha bak*
*pustak bichari yebe taite katha napawaha*
*tebe sabe nindiba amak.*
ଏହି କାବ୍ଯରେ ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଦ , ଝୁମୁରା , ଦୁଲାରି ଓ ଛବି ବ୍ୟବହାର ହେଇଥିଲା । ତାହା ପରେ ଅସମୀୟ ଭାଷାର ଅନନ୍ୟ ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ସେହି ପ୍ରକାର ଶୈଳୀ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ମାର୍ଗ ଦର୍ଶନା କରିଥିଲା । 

## ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଯୋଗ ଓ ପ୍ରଭାବ 
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଆଦିକାଣ୍ଡ ଓ ଉତ୍ତର କାଣ୍ଡ ବିଲୁପ୍ତ ହେଇଯିବା ପରେ ମାଧବ ଦେବା ଓ ସଙ୍କରଦେବାଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ବଳରେ ଠିକ ଅନ୍ନଯାଂଶ ପରି ପୁନର୍ଗଠନ କରି ଯୋଡ଼ା ଯାଇପାରିଥିଲା , ଓ ତାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁସ୍ତକ ପୁରଣତା ଲାଭ କରିଥିଲା । 16 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅନନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଲେଖା ଯୋଗ କରିଥିଲେ । 

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରଚିତ ଏହି ଲେଖା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଅସମୀୟ ଭାଷାର ଲେଖାକୁ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ଓ ସଙ୍କର ଦେବ ଏହା ଢାଞ୍ଚାରେ ବହୁ ନୂତନ ଲେଖବାଳି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହେଇ ନୂତନ ପ୍ରସ୍ଥର "କାର୍ବୀ ରାମାୟଣ" ନାମକ ଆଉ ଏକ ଆସାମୀ ଭାଷା ରାମାୟଣ ଲେଖା ଯାଇଥିଲା । 

## ଆଧାର 
* 
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Madhava Kandali Ramayana
ଶ୍ରୀ ରାମାୟଣ ଦର୍ଶନମ

'*ଶ୍ରୀ ରାମାୟଣ ଦର୍ଶନମ* ('''**ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನ*) ଭାରତୀୟ ଭାଷା କନ୍ନଡରେ ଏହା ଏକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅନୁବାଦ । ମହାକାବ୍ୟ ରାମାୟଣକୁ କନ୍ନଡ ଭାଷାରେ କୁଭେମ୍ପୁ ନାମକ କବି ଖୁବ ଉନ୍ନତ ଶୈଳୀରେ  ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ।ଏହା ଅପେକ୍ଷୟକୃତ ନୂତନ ଯୁଗର ଅନୁବାଦ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ମୂଳ ରାମାୟଣର ସମସ୍ତ ବଇଶିଷ୍ଟତାକୁ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ ରକ୍ଷା ଯାଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇଥିଲା । ଏଠି ପାଇଁ କବି କୁଭେମ୍ପୁ ସାହିତ୍ଯ ଏକାଡେମି ତଥା 1967 ମସିହାରେ ସମ୍ମାନଜନକ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାରର ଅଧିକାରୀ ହେଇଥିଲେ ।  

## ବିଷୟବସ୍ତୁ 
ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ଥିବା ମୂଳ କଥାବସ୍ତୁକୁ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ ରାଖୀ କବି ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଅନୁସାରେ ନୂତନ ଶୈଳୀରେ ଉପସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି । ଏଥିରେ ସମସ୍ତ ପାର୍ଥିବ ବିଷୟ ବସ୍ତୁର ସତ୍ୟତା , କ୍ରୂରତା ଓ ପାପ କର୍ମର ଅଧ୍ୟାତିମିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କଥା ଶୈଳୀ ସହ ମିଶ୍ରଣ ପୂର୍ବକ ଉପସ୍ଥାପନା କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟତାର ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।  

## ମୂଳ କାହାଣୀର ପରିବର୍ତ୍ତନ 
ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ମୂଳ ଓ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ବସ୍ତୁକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ କରି କୁଭେମ୍ପୁ ଏଥିରେ ଆହୁରି କିଛି ପ୍ରଯୁକ୍ତିକ ବିଷୟ ସଂଯୋଗ କରିଛନ୍ତି , ଯାହାଦ୍ୱାରା କାହାଣୀ ଆହୁରି ଜୀବନ୍ତ ହେଇପାରିଛି । କିଛି ନୂତନ ଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେ ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି , ଯାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭୂତ ହେଇଥିଲା । 

## ସିତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କାହାଣୀ 
ସିତାଙ୍କ " ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ " ନାମରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସେ ଯୋଡିଛନ୍ତି । ସୀତା ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିତଶ୍ରୁହ୍ୟ ହେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ । ସେ ସେହି ଚିତା ଉପରେ ଉପବେଶନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ନିଜକୁ ଆତ୍ମାହୁତି ଦେବା ପାଇଁ । ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଇଥିବା ସମୟରେ ରାମ ଅଗ୍ନି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । ଏହି ଘଟନା ରାମାଙ୍କ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗାଢ ପ୍ରେମକୁ ସୁଚେଇବା ସହ ସୀତାଙ୍କ ନିର୍ମଳତାକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବରେ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ । 

## ପୁସ୍ତକ ବିଷୟ ରେ 
କବି  ଏହି ଲେଖା ପୂର୍ଣ କରିବାକୁ 9 ବର୍ଷ ସମୟ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ପୁସ୍ତକ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ 877 ପ୍ରୁଷ୍ଠା ବିଶିଷ୍ଟ ହେଇ ଏଥିରେ 22284 ଧାଡି ରହିଛି । ପ୍ରତିଟି ଧାଡି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଂଗୀତା ମୟ ଭାବରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଛି । ଏହାକୁ ଗିତିନାଟ୍ୟ ହିସାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଏହାକୁ ଭଗବାନ ରାମାଙ୍କ ପାଇ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* *The Encyclopaedia of Indian Literature'' (Volume Five (Sasay To Zorgot), Volume 5 By Mohan Lal
* Ramayana Darshanam Review

ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟ
ବିଲଙ୍କା ରାମାୟଣ

**ବିଲଙ୍କା ରାମାୟଣ**, ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସାରଳା ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲେଖା ଯାଇଥିଲା । ଏହି ମହାକାବ୍ୟରେ ଭଗବାନ ରାମ ଓ ଦୈତ୍ୟରାଜ ରାବଣ ମଧ୍ୟରେ ହେଇଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପୁରାଣ ଭାବରେ ଆଦୃତ ।

 

File:Crossing the Ganges - Ramayana, Bala Kanda (1712), f.97 - BL Add MS 15295.jpg|ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ।
File:Rama and Sita setting up their hut in Panchvati.jpg|ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପଞ୍ଚବଟିରେ ନିଜ କୁଡିଆ ନିର୍ମାଣ କରୁଛନ୍ତି ।
File:Brooklyn Museum - Vali and Sugriva Fighting Folio from the Dispersed 'Shangri Ramayana'.jpg| ବାଳି ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ । ରାମ ଗଛପଛରୁ ବାଳିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ବଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି ।
File:Rama sending his signet ring to Sita.jpg|ରାମ ନିଜ ଦୂତ ହନୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ସୀତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନିଜ ମୁଦି ପଠଉଛନ୍ତି ।
File:Ramapanchayan, Raja Ravi Varma (Lithograph).jpg | ରାମ, ସୀତା, ହନୁମାନ ଓ ନିଜ ତିନି ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ

**ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ** (୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୯୧ - ୧୦ ମାର୍ଚ୍ଚ 1957) ପ୍ରାକସ୍ୱାଧୀନତା କାଳର ଜଣେ ଆଇନଜୀବୀ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ସଭାପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ୧୮୯୧ମସିହାରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର କାଳିକାପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଆଇନରେ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ ପରେ,ସେ ତତ୍କାଳୀନ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପାଟଣା ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଓକିଲାତି କରୁଥିଲେ । ଫଉଜଦାରୀ ମାମଲା ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ । ଅର୍ଥଲାଳସା ନରଖି, ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ ମାମଲା ଲଢି ତାଙ୍କର ଡିଗ୍ରୀ କରାଉଥିଲେ । ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ଅଧ୍ୟାପନା କରୁଥିଲେ । ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତିଭାବରେ ସେ ୧୯୪୮-୧୯୫୧ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୫ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା । 

## ସାରସ୍ୱତ ସାଧନା 
ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପରିଚିତି ଥିଲା । ମାସିକ ପତ୍ରିକା ଝଙ୍କାର ଏବଂ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା ପଞ୍ଚାମୃତ ସମ୍ପାଦନା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲେଖା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା ।
### ରଚନାବଳୀ 
* ଇତିହାସ ପ୍ରସଙ୍ଗ
* ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ
* କଟକ
* ଭୁବନେଶ୍ୱର
* ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ
* ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ
* ମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱପ୍ନ
* ଗୋପାଳନ
## ଉପାଧୀ ଓ ସମ୍ମାନ 
* ରାୟବାହାଦୂର 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଯଶୋଧର୍ମନ

**ଯଶୋଧର୍ମନ** (IAST:  aśodharman; Devanagari: यशोधर्मा) କେନ୍ଦ୍ର ଭାରତର ମଳବ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାଚୀନ ରାଜା ଥିଲେ । ଆଉଳିକରା ବଂଶର ରାଜା ଯଶୋଧର୍ମନ 6 ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମାଳବ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । 

## ଇତିହାସ 
[ଡାହାଣ|thumb|250x250_ପିକସେଲ|Victory pillar of Yashodharman at Sondani, [ମାନ୍ଦ୍ସାଉର୍|Mandsaur.]]
[ଡାହାଣ|thumb|250x250_ପିକସେଲ|Inscription about the Victory pillar of Yashodharman at Sondani, [ମାନ୍ଦ୍ସାଉର୍|Mandsaur.]]
5 ମ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ  ଅଂଶ ଆଡକୁ ଗୁପ୍ତା ସମ୍ଭରଜ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ହୁନ  ମାନେ ବାରମ୍ବାର ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ବଡ଼ ସାମ୍ଭରାଜ୍ୟ ଛୋଟ ରାଜ୍ୟ ସବୁରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଯଶୋବର୍ଦ୍ଧନ ଓ ଗୁପ୍ତା ସମ୍ରାଟ ନରସିଂହ ଗୁପ୍ତା ଏକ ହୁନ ସୈନ୍ୟ ବାହିନୀକୁ 528 ମସିହାରେ  ପରାସ୍ତ କରି ଭାରତରୁ ତଡ଼ି ଦେବାରେ ସଫଳ ହେଲେ । ଏହି ନିଜୟକୁ ସ୍ମରଣୀୟ କରି ରଖିବାକୁ ଶୋଣାଦାନୀଠାରେ ଦୁଇଟି ବିଶାଳ ସ୍ତମ୍ଭ ଯଶୋଧର୍ମନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା । ry.

ଯଶୋଧର୍ମନ  ଙ୍କ ସିଲାଲେଖ ସବୁ ସେଠାରେ ଓ ମଣ୍ଡାସୁରଠାରେ ଦେଖା ଯାଇଥାଏ । ସେଥିରୁ ଏକ ଲେଖା ସଂବତ 589 ବା 532 ମସିହାର ରହିଛି ।  

## ବିଜୟଗଡ ସିଲାଲେଖ 
ଭରତପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବୟନାଠାରେ ମଧ୍ୟ " ଭୀମ କି ଲାତ " ନାମରେ ଏକ ବିଜଯ ସ୍ତମ୍ଭ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ଥିବା ସିଲାଲେଖାରେ ସେ ସମୟର ଘଟଣାବଳୀ ବାବଦରେ ବିଷାଦ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ  ଉଲେଖ ରହିଛି । 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ  ସବୁ 
* Bijayagadh Stone Pillar Inscription of Vishnuvardhana 
* Mandasor Pillar Inscription of Yashodharman 

## ଆଧାର
ରାଜଶେଖର

**ରାଜଶେଖର** (, Rājaśekhara) ଜଣେ ସଂସ୍କୃତ କବି , ନାଟ୍ଯକାର ଓ ସମାଲୋଚକ ଥିଲେ । ସେ ଗୁର୍ଜର ପ୍ରତିହାର ରାଜସଭାରେ ଜଣେ  ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ରହିଥିଲେ । ସେ 880 ମସିହାରୁ 920 ମସିହା ମଧ୍ୟରେ କାବ୍ୟମୀମାଂଷା ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି ଲେଖା ପରବର୍ତୀ କାଳର କବିଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଗଦର୍ଶନ ହେଇଥିଲା । ଏଥିରେ କବିତା ରଚନାର ସମସ୍ତ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ବିଷଦ ଭାବରେ ରହିଥିଲା । .. .ରାଜଶେଖରଙ୍କ କୃତି ତାଙ୍କର କର୍ପୂରମଞ୍ଜରୀ ନାଟକ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରସୋଧ୍ହୀ ହାସଲ କରିଥିଲା ।ରାଜଶେଖର ଏହି ନାଟକ ମୂଳତଃ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ରଚନା ଅକରିଥିଲେ । ଏଥିରେ କବି ନିଜେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରୁଚିର ବୁୟାଶୀ ପ୍ରଶଂଶା କରିଥିଲେ ଯାହା ସେ କାଳରେ ଏକ ଅଭିନବ କଥା ଥିଲା ।  .

## ଜୀବନୀ 
ତାଙ୍କର ରଚନା ବାଲା ରାମାୟଣ ଓ କାବ୍ୟ ମୀମାଂଷାରେ ସେ ନିଜ ନାମ ପିଲା ଦିନର ଜଜାଭେରା ବୋଲି ଲେଖିଥିଲେ ।ସେ ଜଣେଇଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପିତାମହ ଅକାଳଜଳଦା ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟ ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ ।ତାଙ୍କ ପିତା ମହମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା କଥା ଲେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଷୟରେ ବିଷାଦ ବିବରଣୀ ଦେଇ ନଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଚୌହାନ  ବଂଶର ଥିବା କଥା ସହ ସେ ନିଜେ ଗୁରଜର ପ୍ରାତିହାର ରାଜା ମହେନ୍ଦ୍ରପାଳଙ୍କ ଶିକ୍ଷୟକ ଥିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲ୍ଲେ । 

## କାର୍ଯ୍ୟ ସମୂହ 
* *Viddhaśālabhañjikā*
* *Bālabhārata*
* *Karpūramañjarī*
* *Bālarāmāyaṇa*
* *Kavyamimamsa*

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Hoysala literature
* Kannada literature

## ଆଧାର
ରଘୁବଂଶ

***ରଘୁବଂଶ*** (, Raghuvaṃśa)ଏକ ସଂସ୍କୃତ ମହାକାବ୍ୟ । ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ସ୍ୱନାମଦଧନ୍ୟ କବି ଓ ବିଦ୍ୱାନ କାଳିଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ମହାନ ଗ୍ରନ୍ଥ । ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଲେଖନ କାଳ ବିଷୟରେ ପ୍ରମାଣ ମିଳିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କବି କାଲିସଦାସ ତାଙ୍କର ଶିଖରରେ 5 ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରହିଥିବାରୁ ସେହି ସମୟର ରଚିତ ଏକ ମହା କାବ୍ୟ । ଏଥିରେ 19ଟି ସର୍ଗ ବା ବିଭାଗ ରହିଛି । ରଘୁ ବଂଶର ରାଜା ଦିଲୀପ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶଧର ମାନକ ବିଷୟ କାହାଣୀ ଏଥିରେ ଅଗ୍ନୀବରଣଙ୍କ ସମୟ ଯାଏ ବର୍ଣିତ । ଏଠି ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ରଘୁ , ରାଜା ଦଶରଥ ,ରାଜା ରାମାଙ୍କ ବିଷୟ ରହିଛି । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଉପରେ 10 ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ କାଶ୍ମିରୀ ବିଦ୍ୱାନ ବଲ୍ଲଭଦେବଙ୍କ ଲେଖା  ଓ 1350ରୁ 1450 ମସିହାରେ ମଲ୍ଲିନଥଙ୍କ ରଚିତ "ସଞ୍ଜିବନୀ" ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଦେଖା ଯାଏ ।  

## ଭୌଗୋଳିକ ଓ ଏଇତିହାସିକ ଆଧାର 
The warrior Raghu leads a military expedition to Transoxiana.  He defeats and subjugates local people along the way (presumably on his march through Central Asia) until he reaches the Vankshu, as the ancient Indians called the Oxus River.  There, Raghu's army battles the Hepthalites, or White Huns, whom the Indians called Hunas and *Mlecchas* (barbarians).  The Hepthalites are defeated, and the *Raghuvamsha* boasts of "The exploits of Raghu, whose valor expressed itself amongst the husbands of the Huna women, became manifest in the scarlet color of their cheeks."

## ମହାକାବ୍ୟରେ ବ୍ଯବହ୍ରୁତ ମେତ୍ରେ ସମୂହ 
ଏହି ମହାକାବ୍ୟ 21ଟି ସନ୍ସ୍କ୍ର୍ଟ ମେତ୍ରେ  ରେ ଲେଖା ଯାଇଛି । ସେଗୁଡିକ ଅନୁଷ୍ଟୁପ , ଇନ୍ଦ୍ରବଜ୍ର , ଉପଜାତି , ଉପେନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଇତ୍ୟାଦି । , 

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Kalidasa
* Indian literature
* Sanskrit literature
* Sanskrit drama
* Chandragupta Vikramaditya
* Gupta Empire
* Kambojas
* Hunas

## ଆଧାର 
* Basham, A.L. (2000).  *The Wonder that was India* (3rd ed.).  London: South Asia Books.   
* Maenchen-Helfen, Otto (1973).  *The World of the Huns*.  Berkely: University of California Press.
* Jordanes, *Getica*.

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Transliterated Sanskrit text at GRETIL
* Complete translation and commentary along with word meanings by Desiraju Hanumanta Rao
*  by P. de Lacy Johnstone at the Internet Archive
* Summary and partial translation by Arthur W. Ryder: 113 verses are translated, the rest are summarised in prose
* 
** Part 1: Cantos 1-6(Alt)
** Part 2: (not available?)
** (1874) Part 3: Cantos 14-19
* Parab (1888) The Raghuvamsha of Kâlidâsa: with the commentary of Mallinatha
* English prose translation (author unknown) in 
* Internet Archive
ଅର୍ଗାନୋଫସଫେଟ ବିଷକ୍ରିୟା

ଅର୍ଗାନୋଫସଫେଟ ବିଷକ୍ରିୟା, (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Organophosphate poisoning**) ହୁଏ ଅର୍ଗାନୋଫସଫେଟ (organophosphates) ବିଷଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ।  ବିଭିନ୍ନ ପୋକମାରୀ (insecticides), ଔଷଧ ଓ ସ୍ନାୟୁ ଏଜେଣ୍ଟରେ (nerve agent) ଅର୍ଗାନୋଫସଫେଟ ଥାଏ ।  ଏହି ବିଷକ୍ରିୟାରେ ଅଥିକ ଲାଳ ବୁହେ, ତରଳ ଝାଡ଼ା,  ଆଖି ପିତୁଳା ଛୋଟ ହୁଏ, ଅଧିକ ଝାଳ ନିଷ୍କାସନ ହୁଏ, ମାଂସପେଶୀ କମ୍ପନ ହୁଏ ଓ ମାନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ବାହାରେ । ଏହି ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ କିଛି ଦିନରୁ କିଛି ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ ।

ବିଷାକ୍ତ ଟାଇପର ଅର୍ଗାନୋଫସଫେଟ ଗୁଡ଼ିକ ନିଷେଧ କରିବାଦ୍ୱାରା ଏହାର ପ୍ରତିଷେଧ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ଅନୁଶୀଳନରେ ଏହି ବିଷକ୍ରିୟା ଫଳରେ ପ୍ରାୟ ୧୫% ରୋଗୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷ
ମାଣ୍ଡବି

ହିନ୍ଦୁ ମହାପୁରାଣରେ **" ମାଣ୍ଡବି"** ମହାରାଜା କୁଶଦ୍ୱାଜ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମହାରାଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ସେ ରାମାୟଣର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ମହାରାଜା ଜନକଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଥିଲେ । ସେହି ହିସାବରେ ସେ ସୀତାଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ନିଜର ଜଣେ ଭଗିନୀ ଶୁରୁତକୀର୍ତି ଥିଲେ । ସୁରୁତ କୀର୍ତି କୈକେଇଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ  ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଇଥିଲେ । ତକ୍ଷୀ ଓ ପୁଷ୍କଳ ନାମକ ଦୁଇଜଣ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।  

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Ikshvaku Dynasty

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ
ରାମାବତାରମ୍

[ଡାହାଣ|thumb|352x352_ପିକସେଲ|[ରାମ|Rama and Hanuman fighting Ravana, an album painting on paper from Tamil Nadu, ca 1820.]]
***ରାମାବତାରମ୍***, ତାମିଲ ଭାଷାରେ 12 ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମୂଳ ରାମାୟଣର କରାଯାଇଥିବା ଭାଷାନ୍ତର । ଏହାକୁ ତାମିଲ କବି କାମବାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆଧାରରେ ଲେଖିଥିଲେ । ଏଥିରେ କିନ୍ତୁ ମୂଳ ରାମାୟଣର ସମସ୍ତ ବିଷୟ ବସ୍ତୁକୁ ଅବିକଳ ଉପସ୍ଥାପନା ନ କରି କବି ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ଗଳ୍ପର ଧାରା ଓ ରଚନାର ଶୈଳୀ ଉଭୟରେ ବେଶ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏଥିରେ ଥିଲା । ତେବେ ତାମିଲ ଭାଷାରେ ଏହା ଏକ ଏଇତିହାସିକ କୃତି ଭାବରେ ଗଣା ହୋଇଥାଏ ଓ ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ତାମିଲ ସାହିତ୍ଯକୁ ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।  ସାଧାରଣ ଲୋକ ବା ତାମିଲ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପଠନ କରନ୍ତି । 

ପାନ୍ନା  କୁଲୁ ମୁଖିଆ ଥିରୁଭେନ୍ନେୟ ନାଲଲୁରଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଏହାକୁ କାମବାନ (திருவெண்ணை நல்லூர் சடயப்ப வள்ளல்) ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏଠି ପୁସ୍ତକରେ କାମବାନ ତାଙ୍କର ପୃଷ୍ଠପୋଷକଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କରିଛନ୍ତି । . 

ପୁସ୍ତକ ଶୈଳୀ 

ଏହାର କାବ୍ଯିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ତଥା ଉନ୍ନତ ତାମିଲ ସାହିତ୍ଯ ଯୋଗୁ ଏହି ପୁସ୍ତକ ତାମିଲ ଭାଷାର ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହେଇ ରହିଛି । ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପରି କାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଏଥିରେ ନ ରହି ତାହା ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରହିଛି । ଏଥିରେ ବଳ କାଣ୍ଡ , ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡ , ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡ , କିଶକିନଧା କାଣ୍ଡ , ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡ ଓ ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡ ରହିଛି । 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ
ଅଶ୍ୱପତି ( ରାମାୟଣ ଚରିତ୍ର )

ଅଶ୍ୱପତି (अश्‍वपति)ଏକ ହିନ୍ଦୁ ପୌରାଣିକ ରାଜାମାନଙ୍କଙ୍କ ଉପାଧି ଅଶ୍ୱପତି କହିଲେ "ହର୍ଷ ମାନଙ୍କ ମାଲିକ "କୁ ବୁଝାଏ । ମହାପୁରାଣ ରାମାୟଣ ଅନୁସାରେ ଅଶ୍ୱପତି କଇକେୟ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଥିଲେ । ସେଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅସପତି କୁହାଯାଉଥିଲା । କଇକେୟୀ , ଯିଏ ଦଶରଥଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ସେ ଅଶ୍ୱପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସାତ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଯୁଦ୍ଧଜିତ ଜଣେ ଥିଲେ । ରାମାୟଣରେ ଯୁଦ୍ଧାଜୀତଙ୍କ ଭୂମିକା ଅହମ ଥିଲା । 

## ପତ୍ନୀଙ୍କ ଦେଶାନ୍ତର 
ବାର ପାଇଥିବାରୁ ଅଶ୍ୱପତି ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କ ଭାଷା ବୁଝିପାରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବାର ସହ ଏକ ସର୍ତ ରହିଥିଲା । ସେ ଯଦି କାହାକୁ ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କ ଥୁ ଜାଣିଥିବା ବିଷୟ କହିବେ ତେବେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଚାଲିଯିବ । ଥରେରାଣୀଙ୍କ ସହ ଉଦ୍ୟାନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଏକ ଯୋଡ଼ା ହଂଶଙ୍କ କଥୋପକଥନ ଶୁଣିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଏତେ ଆମୋଦ ଲାଗିଲା ଯେ ସେ ଖୁବ ହସିଲେ । କଇକେୟୀଙ୍କ ମାଁ ବା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଯଦିଓ ଯାନୀ ଥିଲେ ଅଶ୍ୱପତି ଛଡ଼େଇ ମାନଙ୍କ କ୍କଥୋପକଥନ କଥା କହି ପାରିବେ ନାହି , ତଥାପି କୌତୁହଳ ଦମନ କରି ନ ପରି ପଚାରିଲେ । ଅଶ୍ୱପତି ଏଥିରେ ବିବ୍ରତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ମାତାଙ୍କ ଘରେ ତ୍ୟାଗ କରି ଆସିଲେ । 

## ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି 
ରାଜା ଦଶରଥ ଅଶ୍ୱପତି ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଜିତଙ୍କୁ କଥା ଡିଥିଲେ ଯେ କଇକେଇଙ୍କ ଅଉରସରୁ ଜାତ ପୁତ୍ର ହିଁ ତାଙ୍କ ପରେ ରାଜଗାଦି ପାଇବେ , ତଥାପି ପରିସ୍ଥିତି କ୍ରମେ ନିୟମାନୁସାରେ ଜେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ । ତାହା ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ଭଙ୍ଗ ହେଇଥିଲା । 

## ଆଧାର 
* Dowson's Classical Dictionary of Hindu Mythology
* Buck's Ramayana

ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣର ଚରିତ୍ର
ଶ୍ରବଣ ( ରାମାୟଣ ର ଚରିତ୍ର )

**ଶ୍ରବଣ ** (Sanskrit: श्रवण)ଶ୍ରବନକୁମାର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ  (Sanskrit: श्रवणकुमार) or (**Shrobon** in Bengali) ଜଣେ ଏଇତିହାସିକ ଚରିତ୍ର । ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ପୁରାଣ ରାମାୟଣରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । 

## ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିବିଡ ଅନୁରକ୍ତି 
ଶ୍ରବଣଙ୍କ ପିତା ମାତା ଋଷି ଥିଲେ ଓ ଆଶ୍ରମ କରି ରହୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନାମ ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଜ୍ଞାନବତୀ ଥିଲା । ଥରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଆସିଯାଇଥିବାରୁ ଥରେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାରେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ । ସେମାନେ ଭାରତବର୍ଷର 40ଟି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ । ହିନୁ ଧର୍ମରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥାଏ ଯେ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳୀ  ଗଲେ ଆତ୍ମାକୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିଥାଏ । ସେ ସମୟରେ ଯାତାୟତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରଳ ଓ ବହୁ ଖର୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା । ତେଣୁ ପିତୃ-ମାତୃ ଭକ୍ତ ଶ୍ରବଣ ଦୁଇଟି ଝୁଡିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବସେଇ ବାଉଁଶ ଭାର ସାହାଯ୍ୟରେ ବୋହି ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁ ତୀର୍ଥ ବୁଲେଇଥିଲେ । 
ବାଆଁ|thumb|ଶ୍ରବଣଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ମାତା

## ମୃତ୍ୟୁ 
ହ୍ରଦ ନିକଟସ୍ଥ ଅରଣ୍ୟରେ ଶିକାର କରୁଥିବା ସମୟରେ ରାଜା ଦଶରଥ ବୁଦା ଆଢୁଆଳରେ କିଛି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି  ତାହା ପଶୁ ହେଇଥିବାର ଅନୁମାନ କରି ଶର ନିକ୍ଷେପ କଲେ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ସେଠାରେ ଶ୍ରବଣ ପିତା ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଅବିବାକୁ ହ୍ରଦକୁ ଯାଉଥିଲେ ଓ ସାରା ତାଙ୍କୁ ହିଁ ବିଦ୍ଧ କଳା । ଶ୍ରବଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ସେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ ପିତା ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଆଣିବାକୁ ହ୍ରଦକୁ ଆସିଥିଲେ । ପିତା ମାତା ଦୁହେଁ ଅନ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି । ଶ୍ରବଣ ତାଙ୍କ ପିତା ମାତାଙ୍କୁ ଜଳ ନେଇ ଦେବାକୁ ଓ ଘଟନା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ।ଦଶରଥ ଜଳ ନେଇ ତାଙ୍କ ପିତା ମାତାଙ୍କ ପାଖରେ ସବୁ କହିଲେ । ମର୍ମାହତ ହେଇ ଶ୍ରବଣଙ୍କ ପିତାମାତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ ସେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ହିଁ ରହିବେ । ଯାହା ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଯୋଗୁଁ ହେଇଥିଲା । 

## ଶ୍ରବଣ ଗ୍ରାମ 
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଉନ୍ନୟ ଜିଲ୍ଲାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରବଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଇଥିଲା ଓ ଶ୍ରବଣଙ୍କ ପିତା ମାତା ମଧ୍ୟ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ସେଠାରେ ହ୍ରଦ କ୍ଳରେ ଏକ ସ୍ମାରକୀ ନିର୍ମିତ ହେଇ ରହିଛି । ସେଠାରେ ଶ୍ରବଣଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି । ଲୋକ ବାଦ ରହିଛି ଯେ ଯେହେତୁ ଶ୍ରବଣ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବା ସମୟରେ ତୃଷାର୍ତ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ମୂର୍ତିରେ ଯେତେ ଜଳ ଢାଳିଲେ ଭି ଗରତା ଭର୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ ।ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ଶ୍ରବଣ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ ନାମିତ ହେଇଛି । ଆଖ ପାଖ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଉପାସନା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି । .

## ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
* Mukhed

## ଆଧାର
ସମ୍ରାଟ କର

**ସମ୍ରାଟ କର** (ଜନ୍ମ ୫ ଜୁଲାଇ ୧୯୭୬) ଜଣେ ମାନସିକ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ । ସେ ମାନସିକ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ପ୍ରଫେସର ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର କର ଓ ଡକ୍ଟର ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପୁତ୍ର । ତାଙ୍କର ଡାକ୍ତରୀ ଶିକ୍ଷା ପରେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ରହିଛି , ମାନସିକ ଡାକ୍ତର ହେଉଛନ୍ତି କେବଳ ପାଗଳଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିବା ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ ମାନସିକ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣକୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ଭାବି ଗୁଣିଆର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି । ଲୋକମାନଙ୍କର ଏହି ଅନ୍ଧ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ‘ମନକଥା ଜାଣନ୍ତୁ’, ‘ମନରେ ଅଛି କଅଣ ?’ ଓ ହିନ୍ଦୀଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ 'ମନ୍ କି ବାତ୍ ଜାନିଏ' ପୁସ୍ତକରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାନସିକ ରୋଗଗୁଡିକର କାରଣ ଓ ଚିକିତ୍ସା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ମାନସିକ ରୋଗୀକୁ ପାଗଳ କହି ଅଛୁଆଁ ବୋଲି ଭାବିବା ଓ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଅଦ୍ୟାବଧି ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି । କିପରି ସେହି ମାନସିକ ରୋଗୀଙ୍କୁ  ସମାଜର ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରାଯାଇ ପାରିବ, ସେଥିପାଇଁ ସେ ରେଡ଼ିଓ, ଟେଲିଭିଜନ ଓ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ  ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି । 
## ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା
ସମ୍ରାଟ ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କଲେଜ ଶିକ୍ଷା ଓ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଭେଷଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏମ.ବି.ବି.ଏସ. ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଏନ୍‌.ଟି.ଆର୍‌ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏମ୍‌.ଡି ସାଇକାଅଟ୍ରି ଓ ଡକ୍ଟର ହରିସିଂହ ଗୌର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ସାଗରରୁ ପୋଷ୍ଟ ଗ୍ରାଜୁଏଟ୍‌ ସାଇକୋଲୋଜିକାଲ୍‌ କାଉନ୍ସେଲିଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
## ପରିବାର
ସମ୍ରାଟ କର ଶୁଭଶ୍ରୀ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ସ୍ନେହାଂଶ ।
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ସନ୍ଦର୍ଭ ପାଇଁ ସେ ଶିକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ରରେ ଓ ସମାଜସେବାରେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି ।  
*ପ୍ରଫେସର ଜି. ସି. ବରାଳ ସମ୍ମାନ
*ପ୍ରଫେସର ବି.ଦାଶ ସମ୍ମାନ
*ସ୍କାର୍ଟ ସମ୍ମାନ
*ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମେମୋରିଆଲ ସମ୍ମାନ
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
କୁଶ (ରାମାୟଣ)

***କୁଶ *** ଓ ତାଙ୍କର ଯାଆଁଳା ଭାଇ ଲବ ମହାପୁରାଣର ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ " କସୁର" ନାମକ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରି ତାହାର ରାଜା ହେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଯାଁଳା ଭାଇ ଲବ "ଲାହୋର" ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । 

ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପୂର୍ବ ୩୨୦ ମସିହାରୁ ୧୮୫ ମସିହା ଯାଏ ବାରାନଶୀ ଓ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶାସନ କରିଥିବା ମୌର୍ଯ୍ୟ ରାଜବଂଶ କୁଶଙ୍କ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ହେଇଥିବାରା କୁହାଯାଇଥାଏ । 

##  ଜନ୍ମ ଓ ବାଲ୍ୟକାଳ 
thumb|414x414_ପିକସେଲ|ଲବ ଓ କୁଶକୁ ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଉଥିବା ରାମ
ରାମାୟଣ ଅନୁସାରେ ସିତା ଗର୍ଭବତୀ ଥିବା ସମୟରେ ଲୋକ ବାଦ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ବନବାସରେ ଯିବାକୁ ହେଇଥିଲା । ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ବାଲ୍ମୀକି ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ । ତମଶା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ସେହି ଆଶ୍ରମରେ ଲବ ଓ କୁଶଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଇଥିଲା । ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକି ସେମାନଙ୍କ ଲାଳନ ପାଳନ ଦେଖିବା ସହ ସେମାନେ ବଡ଼ ହେଲା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । 

## ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ 
## ଜନ୍ମ ଓ ବାଲ୍ୟକାଳ 
ରାମ ଯେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କାଲେ ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକି ଲବ ଓ କୁଶଙ୍କୁ ଧରି ସେଟାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେହି ସ୍ଥଳରେ ଲବ ଓ କୁଶ "ରାମାୟଣ" ମୂଳରୁ ପଠନ କରିଥିଲେ । ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟ ଆସିବା ପରେ ରାମ ଦୁଖରେ ଜର୍ଜରିତା ହେଇଗଲେ ଓ ଅନୁତାପ କଲେ । ସେହି ସମୟରେ ବାଲ୍ମୀକି ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କାଲେ । କିନ୍ତୁ ତଥାପି ରାମ ଲୋକ ବାଦର ଭ୍ରମ ଏଡେଇବାକୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରିକ୍ଷା ଦେବାକୁ କହି ତାହା ପରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । 

## ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇତିହାସ 
ରାମଙ୍କ ଅନ୍ତେ ଲବ ଓ କୁଶ "ଲବପୁରୀ" ଓ "କସୁର" ନାମକ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରି ରାଜୁତି କରିଥିଲେ । କେତେକଙ୍କ ମତରେ କସୁର ଆଧୁନିକ କୁଶୀନଗରଠାରେ ଥିଲା ଓ ତାହାର ନାମ କୁଶବତୀ ଥିଲା । ଏକ ସମୟରେ ଏହା କଳିଙ୍ଗ ସମ୍ଭ୍ରାଜୀରେ ଥିଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣର ଚରିତ୍ର
ଜଟାୟୁ

**ଜଟାୟୁ** (Sanskrit: जटायुः *Jatāyu*, Khmer: ជតាយុ: *Jatayu*, Kannada: ಜಟಾಯು: *Jatayu*, Telugu: జటాయు, Tamil: *Chatayu*, Thai: *Sadayu*, Malay: *Jentayu* or *Chentayu*, Indonesian: *Burung Jatayu* meaning "Jatayu bird") ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ମହାପୁରାଣ ରାମାୟଣର ଏକ ଚରିତ୍ର । ସେ ଅରୁଣଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଭାଇ ସମ୍ପତି ଜଣେ  ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେବତା ଥିଲେ ଓ ସେ  ଦୁଇଜଣ  ଚିଲ ସଦୃଶ ରୂପରେ ରହିଥିଲେ । ସେ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଜଣେ ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ । 

## ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା
ରାମାୟଣରେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ନେଲା ବେଳେ ଜଟାୟୁ ତାହା ଦେଖି ରାବାନଙ୍କ ସହ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ବଡ଼ ପରାକ୍ରମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ କିନ୍ତୁ ସେ ରାବଣଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଆହତ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ପରେ ଅରଣ୍ୟରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ମୃତପ୍ରାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ । ସେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲି ଯାଇଥିବା କଥା କହିଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ  କଲେ । 

ପିଲା ବେଳରେ ଜଟାୟୁ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଦୁହେ ଉଡିବାରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରି କିଏ ବେଶୀ ଉପରକୁ ଉଡି ପାରିବ ଦେଖୁଥିଲେ । ଏକ ସମୟରେ ଜଟାୟୁ ଏତେ ଉପରକୁ ଉଡିଗଲେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତାପରେ ତାଙ୍କର ପକ୍ଷ ଜଳି ଯିବାର ଦର ରହିଲା । ବଡ଼ ଭ୍ରାତା ସମ୍ପତି ନିଜେ ଉପରକୁ ଉଡିଯାଇ ନିଜର ପକ୍ଷଦ୍ୱାରା ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଘୋଡୀ ରାଖୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତାପରୁ ରକ୍ଷ୍ୟା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହା ଫଳରେ ସମ୍ପତିଙ୍କ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଜଳି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଓ ସେ ସାରା ଜୀବନ ପକ୍ଷ - ହିନ ହେଇ ରହିଲେ । 

ଗଭୀର ଭାବରେ ଆହତ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମା ମ୍ରିୟମାଣ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭୂମି ତଳକୁ ଏକ ଶର ନିକ୍ଷେପ କଲରିଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ସପ୍ତ ନଦୀ ସେହି ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚି ଥିଲେ । ରାମ ଗଯା ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ସେଟାକୁ ଆଣିଥିଲେ । 

## ଜଟାୟୁ ସମ୍ପର୍କିତ ସ୍ଥଳସବୁ 
ପ୍ରବାଦ ଅନୁସାରେ ଜଟାୟୁ କେରାଲାର କୋଲହମ ନାମକ ସହରରୁ 38 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ଚଦୟମଙ୍ଗଳମ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ପାର୍ବତ୍ଯ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଡିଥିଲେ । ସେଠାରେ ପରସ୍ଥାର ଉପରେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଥଣ୍ଟର ଚିହ୍ନ ଥିବା କୁହାଯାଏ । ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ପାଦପତନ ହେଇଥିଲା । ଔ କେତେକ ମତ ଅନୁସାରେ ଆନ୍ଧ୍ରା ପ୍ରଦେଶର ଲେପକ୍ଷୀ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଜଟାୟୁ ପଡିଥିଲେ । 

## ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 
ବିଖ୍ୟାତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ ତାଙ୍କର ଏକ ଧାରାବାହିକରେ  ଏକ ଚରିତ୍ରାର ନାମ ଜଟାୟୁ ରଖିଥିଲେ । 

## ଜଟାୟୁ ଜାତୀୟ ପାର୍କ 
କେରଳର କୋବଳମ ନିକଟସ୍ଥ ଚଦୟମଙ୍ଗଳମଠାରେ ଜଟାୟୁ ଜାତୀୟ ପାର୍କ ରହିଛି । ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରତିକୃତି ନିର୍ମିତ ହେଇ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମନମକା ପାଇଁ ଏକ ଅତୀବ ଆକର୍ଷଣର ବିନ୍ଦୁ ହେଇ ରହିଛି । ଏହାର ଦୀର୍ଘତା ୨୦୦ ମିଟର , ପ୍ରସ୍ଥ ୧୪୦ ମିଟର ଓ ଉଚ୍ଚତା ୭୦ ମିଟର । ଏହା ଦୂର ଦୁରନ୍ତୁରୁ ଖୁବ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । 

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* () by Anna Dhallapiccola
* *Ramayana* () by C. Rajagopalachari
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣର ଚରିତ୍ର
ସୁବାହୁ

**ସୁବାହୁ** ( Supāhu,  Cupāku, , Thai: *Sawahu*)ମହାପୁରାଣ ରାମାୟଣର ଏକ ରାକ୍ଷସ ଚରିତ୍ର । ରାମାୟଣର ତାଡକା ତାଙ୍କର ମାଁ ଥିଲେ ଓ ଏହି ଦୁହେଁ ଅରଣ୍ୟାରେ ତପସ୍ୟାରତ ଥିବା ମୁନି ରିଷିମାନଙ୍କୁ ଖୁବ ହଇରାଣ କରୁଥିଲେ । ମହାମୁନି ବିଷବାମତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଘ୍ରାତ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ । 

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ରାକ୍ଷସ ମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାତରୁ ରକ୍ଷୟା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ । ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ  ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଠେଇ ଥିଲେ । ତାଡକା ଓ ସୁବାହୁ ଯଜ୍ଞା ସମୟରେ ହୋମ ସ୍ଥଳୀରେ ରକ୍ତ ଓ ମାନଶା ପକେଇବାରୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେମାନନକୁ ନିପାତ କରିଥିଲେ । 

## References 
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣର ଚରିତ୍ର
ପାରଦ ବିଷକ୍ରିୟା

**ପାରଦ ବିଷକ୍ରିୟା** (**Mercury poisoning**) ଦେହରେ ହୁଏ ଯଦି ଜଣେ ପାରଦ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସେ ।  ପାରଦର ପ୍ରକାର, ମାତ୍ରା, ସଂସ୍ପର୍ଶର ପଦ୍ଧତି ଓ ସମୟର ପରିମାଣ ଉପରେ ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଭର କରେ । ମିଥାଇଲ ମର୍କରି ମାତ୍ରାଧିକ ହେଲେ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ମିନାମାଟା ଡିଜିଜ (Minamata disease) କୁହାଯାଏ ।

ଜୈବ ଯୌଗିକ ପଦାର୍ଥ (organic compound), ଧାତୁ metal, ଧୁଆଁ (vapor) ଓ ଲବଣ (salt) ଆକାରରେ ପାରଦ (ରାସାୟନିକ ଚିହ୍ନ Hg) ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇପାରେ ।  ପାରଦ ଥିବା କର୍ମ‌ଭୂମିରେ, ମାଛ ଖାଇଲେ, ଦାନ୍ତ ଫିଲିଙ୍ଗରେ ପାରଦ ଥିଲେ ଏହି ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇପାରେ&nbsp;। ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର (food chain) ଉପରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀରେ ପାରଦ ଅଧିକ ଥାଏ । ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପାରଦ ଉପ‌ଯୋଗୀ ହୁଏ । ରକ୍ତ, ପରିସ୍ରା ଓ ବାଳ ନେଇ ପାରଦ ଉପସ୍ଥିତି ନିମନ୍ତେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ପାରଦ ମାତ୍ରା ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ&nbsp;।

ଏହାର ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱଳ୍ପ ପାରଦ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବ, ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଥିବା ଡାକ୍ତରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ପାରଦ ଥିଲେ ବାହାର କରିଦେବ, ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ଉପାୟରେ ସେ ସମସ୍ତ ନିଷ୍କାସନ କରିବ ଓ ଖଣିରେ କାମ କରୁଥିଲେ ତ୍ୟାଗ କରିବ । ଆଉ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ କେଶ ଜଟିଳ ହୋଇ ବୃକ୍‌କ ସମସ୍ୟା (kidney problems) ହୁଏ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା କମିଯାଏ । ମାଛ ମାରି ଚଳୁଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ଏହି ବିଷକ୍ରିୟା ହାର ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଜଣରେ ୧.୭ ଜଣ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷକ୍ରିୟା
ଲକ୍ଷ୍ମଣରେଖା

[thumb|[ରାବଣ|Rawana approaches Sita in the garb of mendicant]]
**ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରେଖା ** (), ବନବାସ ସମୟରେ କୁଟୀରରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକା ଛାଡି ଗଲା ବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୁଟୀର ଚତୁରୋର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ରେଖା ଟାଣିଥିଲେ । ସୀତାଙ୍କୁ ସେହି ରେଖା ଡେଇଁ ନ ଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ରେଖା ଭିତରକୁ କୌଣସି ଦୁରାଚାରୀ ବା ରକ୍ଷ୍ୟସ ଭିତରକୁ ଯାଇନାପରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ବଳରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ରାବଣ ଏହା ଦେଇ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଇପାରିନଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତତ୍ ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଆସି ଭିକ୍ଷ୍ୟା ମାଗିବା ବାହାନାରେ ସିତାକୁ ଭୁଲେଇ ଦେଇ ରେଖା ବାହାରକୁ ଆସିବାକୁ କହିଥିଲେ । ସିତା ରାବଣର କପଟ ବୁଝି ନ ପରି ବାହାରକୁ ଆସିଲେ ଓ ରାବଣଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହେଇଥିଲେ । 

Iକାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ରାବଣ ଏକ ରକ୍ଷୟସ "ମାରିଚ "କୁ ଶୁବର୍ଣ ହରିଣ ରୂପ ଧରି ସିତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଠେଇଥିଲେ । ସିତା ଶୁବର୍ଣ ହରିଣ ଦେଖି ତାକୁ ଆଣିବାକୁ ରାମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାରୁ ରାମା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନନ୍ୟ ଉପାୟ ନ ପାଇ ସୁବର୍ନ ହରିଣ ପଛରେ ଗୋଡେଇ ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ ।ଷ୍ଟେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କ ନିରାପତ୍ତା ପାଇଁ ଏକ ରେଖା ଟାଣି ଯାଇଥିଲେ ଯାହାକୁ ରାମା , ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଅନନ୍ୟ କେହି ଅତିକ୍ରମ କାଲେ ଅଗ୍ନିରେ ଦ୍ୱଂଶ ହେଇଯିବାର ବର ଥିଲା । 

ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ସବୁ କାଳରେ " ଅତିଥି ଦେବୋ ଭାବ " ପରମ୍ପରା ରହିଥିଲା । ଭାରତରେ କେହି ଅତିଥିକୁ ଅବମାନନା କରନ୍ତି ନାହି । ତେଣୁ ସିତା ଭରହମନା ରୂପୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୋଷ ନା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷ୍ୟା ରେଖା ବାହାରକୁ ଆସି ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ରାବଣ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ ଓ କପଟ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ । 

## ଆଧୁନିକ ବ୍ୟବହାର 
ଅଧନିକ ଭାରତର ବ୍ୟବହାର୍ଜ୍ୟ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରେଖାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହେଇଥାଏ । ଏହା " ଏକ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିର୍ଧାରିତ ନିୟମ , ଯାହାକୁ ଭଙ୍ଗା ଯାଇ ନ ପାରେ "କୁ ବୁଝେଇଥାଏ । ଏକ ଉଦାହରଣ :

 ଭାରତର ସାଂସଦରେ ଥରେ ସଦସ୍ୟମାନେ ଆଲୋଚନା ବେଳେ ବହୁତ ହଟ୍ଟଗୋଳ କରିବାରୁ ତତ୍ଚ କାଳୀନ ବାଚସ୍ପତି ସୋମନାଥ ଚାଟର୍ଜି କହିଥିଲେ " ଆପଣମାନେ " ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରେଖା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । " 

## ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
* Jain, Jasbir: *Purdah, Patriarchy, and the Tropical Sun - Womanhood in India Heath*, in: Jennifer (ed.). (2008). *The Veil: Women Writers On Its History, Lore, And Politics.* University of California Press. . pp.&nbsp;234–236.
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣ