ଉମା ଭାରତୀ

**ଉମା ଭାରତୀ** (ଜନ୍ମ ୩ ମଇ ୧୯୫୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ବୟସରୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ସହ ଜଡିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ଲଢିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ସଫଳତା ମିଳିନଥିଲା । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସେ ଖଜୁରାହୋ ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୧, ୧୯୯୬ ଓ ୧୯୯୮ ମସିହାର ନିର୍ବାଚନରେ ସେହି ଆସନକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ । ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ସେ ନିଜ ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଭୋପାଳ ଆସନରୁ ଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ଭାରତୀ ମାନବ ସମ୍ପଦ ଉନ୍ନୟନ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ଯୁବ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରୀଡ଼ା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସହିତ ସହ କୋଇଲା ଓ ଖଣି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍‌ସ୍ତରୀୟ ବିଭିନ୍ନ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ତୃତୀୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ଏହି ପଦବୀଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଜଳ ସମ୍ପଦ, ନଦୀ ଉନ୍ନୟନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ପୁନରୁତ୍ଥାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
### **ରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭୂମିକା** 
ବିଜୟା ରାଜେ ସିନ୍ଧିଆଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ, ଉମା ଭାରତୀ ତାଙ୍କର କୁଏଁଶି ବର୍ଷରେ ଥିବା ସମୟରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ସହ ଜଡିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ (ଆଇଏନସି) ପ୍ରତି ସମର୍ଥନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରୁ ସେ ଖଜୁରାହୋ (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ର)ରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସେ ଖଜୁରାହୋ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୧, ୧୯୯୬ ଓ ୧୯୯୮ ମସିହାର ନିର୍ବାଚନରେ ସେହି ଆସନକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ସେ ଭୋପାଳରୁ ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଝାନ୍ସିରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୯ ମସିହାର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିନଥିଲେ ।

ଉମା ଭାରତୀ ଏଲ୍‌. କେ. ଆଡ଼ଭାନୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ମୁହଁ ଭାବେ ଉଦୟ ହେବା ପରେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉତ୍ତେଜକ ଭାଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଗତି ଦେବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିବା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ କରାଯାଏ । ୧୯୯୨ ମସିହା ଡିସେମ୍ବରରେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ସଭାରେ ସେ ସଂଘ ପରିବାରର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ନେତାଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏହି ସଭା ପରେ ଦଙ୍ଗା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ବାବ୍ରୀ ମସ୍ଜିଦ ଧ୍ୱଂସରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ କରିଥିବା ଲିବରହାନ କମିଶନ ଉମା ଭାରତୀଙ୍କୁ ଭିଡ଼କୁ ହିଂସା ପାଇଁ ଉକ୍ସାଇବା ଅଭିଯୋଗରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲା । ଭାରତୀ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଘଟଣା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁତାପ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ବାବ୍ରୀ ମସ୍ଜିଦ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ “ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ” ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ଘଟଣାରୁ ବିଜେପି ବଡ଼ ପରିମାଣର ରାଜନୈତିକ ଲାଭ ପାଇଥିଲା । ୨୦୧୭ ମସିହା ଏପ୍ରିଲରେ, ଭାରତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଉମା ଭାରତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଜେପି ନେତାମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆପରାଧିକ ଷଡଯନ୍ତ୍ର ମାମଲାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲା ।

## ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ 
୨୦୦୩ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଉମା ଭାରତୀଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି)ର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । ବିକାଶକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଚାଲିଥିବା ତୀବ୍ର ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ଏବଂ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱର ଏକ ତୀବ୍ର ନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଛବିର ସହାୟତାରେ ସେ ଦଳକୁ ଏକ ଐତିହାସିକ ବିଜୟ ଦିଆଇଥିଲେ । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେପି ୨୩୦ ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ୧୭୩ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା । ଉମା ଭାରତୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟ (ଏମଏଲଏ) ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଭାରତୀୟ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟି 
ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପରେ, ୧୯୯୪ ମସିହାର ହୁବ୍ଲି ଦଙ୍ଗା ସହ ସଂପୃକ୍ତ ମାମଲାରେ ଉମା ଭାରତୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗିରଫ ଆଦେଶ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ପଦତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହା ନଭେମ୍ବରରେ ବିଜେପି ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ବୈଠକ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଏଲ୍‌. କେ. ଆଡ଼ଭାନୀଙ୍କ ସହ ସାର୍ବଜନିକ ମତଭେଦ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ପରିଣାମସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ ବିଜେପିରୁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା କିଛି ମାସ ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (ଆରଏସଏସ)ର ଜୋରଦାର ଅନୁରୋଧରେ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଥିଲା ।

ତଥାପି, ଉମା ଭାରତୀ ବିଜେପି ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱକୁ ସାର୍ବଜନିକ ଭାବେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଚାଲିଥିଲେ ଏବଂ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହାନଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରାଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି ଦାବି କରୁଥିଲେ । ଏହାର ଫଳରେ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ‘ଶୋ-କଜ’ ନୋଟିସ୍‌ ଜାରି କରିଥିଲା ଏବଂ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ବିଜେପିରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ୱରୂପ, ଉମା ଭାରତୀ ନିଜର ଏକ ନୂତନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ‘ଭାରତୀୟ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟି’ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଦଳ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘର ଧାରଣାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ଏବଂ ଆରଏସଏସର ମୁଖ୍ୟ ମୋହନ ଭାଗବତଙ୍କ ସମର୍ଥନ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି ବୋଲି ଦାବି କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଦଳ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ବିଶେଷ ସଫଳତା ହାସଲ କରିପାରିନଥିଲା ।

## ବିଜେପିରେ ପୁନଃପ୍ରବେଶ 
୭ ଜୁନ ୨୦୧୧ ତାରିଖରେ ଉମା ଭାରତୀ ପୁନର୍ବାର ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି)ରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ସେହି ରାଜ୍ୟରେ ଦଳକୁ ପୁନରୁଜ୍ଜୀବିତ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଚରଖାରୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ପରବର୍ତ୍ତୀକାଳରେ, ୨୦୧୪ ମସିହାର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ବିଜେପିକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ ଗଠିତ ଏକ ଟୀମର ଅଂଶ ଭାବେ, ଉମା ଭାରତୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ୧୨ ଜଣ ନେତାଙ୍କ ସହ ଦଳର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୬ ମଇ ୨୦୧୪ ତାରିଖରେ ସେ ଝାନ୍ସି ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର ଚନ୍ଦ୍ରପାଳ ଯାଦବଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

୨୬ ମଇ ୨୦୧୪ ଠାରୁ ୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଜଳ ସମ୍ପଦ, ନଦୀ ଉନ୍ନୟନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ପୁନରୁତ୍ଥାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୭ ତାରିଖରେ ସେ ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ବିରୁଦ୍ଧରେ କାଶ୍ମୀରୀ ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ପୁଲୱାମା ଆକ୍ରମଣରେ ନିହତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରିଜର୍ଭ ପୋଲିସ୍ ଫୋର୍ସ (ସିଆରପିଏଫ) ଜବାନମାନଙ୍କ ପରିବାରର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଉମା ଭାରତୀ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ମାସର ବେତନ ଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ