ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତ୍ଗୀତା

thumb|alt=An 1830 CE painting depicting Arjuna, on the chariot, paying obeisance to Krisha, the charioteer.|କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ
ଶ୍ରୀମଦଭଗବତଗୀତା ବା ଗୀତା ହେଉଛି ମହାଭାରତର ଅଂଶ । ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ଏହାର ସଙ୍କଳନ କର୍ତ୍ତା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉପଦେଶର ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ଲୋକରେ ହିଁ କହିଥିଲେ ବ୍ୟାସଦେବ ତାହା ଅବିକଳ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ଯେଉଁ ଅଂଶ ସେ ଗଦ୍ୟରେ କହିଥିଲେ, ତାହା ବ୍ୟାସଦେବ ନିଜେ ଶ୍ଳୋକବଦ୍ଧ କରିଦେଇଛନ୍ତି; ତା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସେ ଅର୍ଜୁନ, ସଞ୍ଜୟ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବଚନକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭାଷାରେ ଶ୍ଳୋକବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ଗୀତାରେ ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କଥିତ ଶ୍ଳୋକସଂଖ୍ୟା ୬୨୦, ଅର୍ଜୁନ କଥିତ ଶ୍ଳୋକ ସଂଖ୍ୟା ୫୭, ସଞ୍ଜୟ କଥିତ ଶ୍ଳୋକ ସଂଖ୍ୟା ୬୭ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ କଥିତ । ଏହି ୭୪୫ଶ୍ଳୋକରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଗୀତା ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଅଠର ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରି ମହାଭାରତର ଅଂଶଭାବେ ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ।

ଗୀତାର ଗୋଟିଏ ଵିଶେଷତ୍ୱ– ତାହାର ସାର୍ବଭୌମ ଉଦାରତା । ଏଥିରେ ସାଂପ୍ରଦାୟିକତା ବା ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତା ଲେଶମାସ ନାହଁ । ଢେଣୁ, ସକଳ ସଂପ୍ରଦାୟର ସାଧକ ଏହାକୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି । କର୍ମୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ଭକ୍ତ, ଯୋଗୀ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଗୀତା ସମଭାବରେ ଉପାଦେୟ । ସକଳ ପ୍ରକାର ସାର ସତ୍ୟର ସମାବେଶ ଏକାଧାରରେ -ଏଥିରେ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇଅଛି।

## ଗୀତାର ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ 
250px|thumb|ଭଗବତ ଗୀତା, ୧୯ଶତକର ତାଳପୋଥି
ଗୀତାର ୧୮ଟି ଅଧ୍ୟାୟ ହେଉଛି ୧୮ଟି ଯୋଗ। ପ୍ରଥମ ୬ଅଧ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମଯୋଗ, ଦ୍ୱିତୀୟ ୬ଅଧ୍ୟାୟରେ ଭକ୍ତିଯୋଗ ଏବଂ ଶେଷ ୬ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜ୍ଞାନଯୋଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
# ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ ଯୋଗ । କଠୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିକଟରେ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ, କୁଟୁମ୍ବ, ଭାଇ ଓ ପିତା ମାତା ଆଦିଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ । ଏମାନଙ୍କ ଅନୀତିକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଲେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅବହେଳା ହୁଏ ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି।
# ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ: ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଆଲୋଚିତ ହୋଇଛି । ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ହେଲେ ଆତ୍ମବଶୀଭୂତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମାଧ୍ୟମରେ କର୍ମକରି ମଧ୍ୟ କର୍ମରେ ଆବଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି।
# ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: କର୍ମଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କର୍ମର ମାହତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ନିଷ୍କାମ କର୍ମର ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛନ୍ତି।
# ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ: ଜ୍ଞାନ କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ପ୍ରୟୋଜନୀୟତା ଓ ମାହତ୍ମ୍ୟ ବୁଝାଇଛନ୍ତି । 
# ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: କର୍ମସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ  କର୍ମତ୍ୟାଗର ପଥ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି  ।
# ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ: ଧ୍ୟାନଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଅର୍ଥାତ ଚିତ୍ତବୃତ୍ତିକୁ ନିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି । 
# ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଜ୍ଞାନବିଜ୍ଞାନଯୋଗ: ଏଥିରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ।
# ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ: ଏଥିରେ *ଉପନିଷଦ*ମାନଙ୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି
# ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ: ରାଜବିଦ୍ୟା ଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରତିପାଦନ କରୁଛନ୍ତି । 
# ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ: ବିଭୂତି ଯୋଗ:ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଅସୀମ ମହିମା ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଛନ୍ତି ।
# ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ:ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସାମାବେଶ କରିଥିବା ତାଙ୍କ ଅସୀମ ବିଶ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ।
# ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ଭକ୍ତି ଯୋଗ:ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପଥ ମଧ୍ୟରୁ ଭକ୍ତିର ପଥ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି ।
# ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: କ୍ଷେତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବିଭାଗ ଯୋଗ ଏଥିରେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ, ଦେହ ଓ ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞେୟ ଇତ୍ୟାଦି ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି ।
# ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ତ୍ରିଗୁଣ ବିଭାଗ ଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୃଷ୍ଟି ରହସ୍ୟ, ପୁରୁଷର ସଂସାର ବନ୍ଧନ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଆଦି ତ୍ରିବିଧ ଗୁଣର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
# ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନନ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭଜନ କରନ୍ତି, ସେ ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଭାବରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି । 
# ଷୋଡ଼ଷ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦୈବାସୁର ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଯୋଗ :ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୈବୀ ଓ ଆସୁରୀ ; ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପ୍ରକୃତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
# ସପ୍ତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ଶ୍ରଦ୍ଧାତ୍ରୟ ବିଭାଗ ଯୋଗ: ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତ୍ରିବିଧ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ତ୍ରିବିଧ ଆହାର ଓ କର୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିଶଦ୍‌ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି ।
# ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ: ମୋକ୍ଷ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ । ଏଥିରେ କର୍ମତତ୍ତ୍ୱର ବିଶ୍ଲେଷଣ, କର୍ମଯୋଗରେ ମୋକ୍ଷଲାଭର ଉପାୟ, ସର୍ବଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ ଅଭୟବାଣୀ ଓ ଶରଣାଗତ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇ ଉପସଂହାରରେ କୁହାଯାଇଛି:
“ସର୍ବଧର୍ମାନ ପରିତ୍ୟଜ ମାମେକଂ ଶରଣଂ ବ୍ରଜ
ଅହଂ ତ୍ୱାଂ ସର୍ବ ପାପେଭ୍ୟୋ ମୋକ୍ଷୟିଷ୍ୟାମି ମା ଶୁଚଃ 
ଯତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ୱରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯତ୍ର ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ
ତତ୍ର ଶୀର୍ବିଜୟୋ ଭୂତିର୍ଧୃବା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ ।’’

## ଗୀତାସାର 
ଭଗବତ ଗୀତାର ସମସ୍ତ ୧୮ଟି ଅଧ୍ୟାୟର ସାରତତ୍ତ୍ଵକୁ ନିମ୍ନ ମତେ ସହଜ ତଥା ସରଲ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧ : ଅର୍ଜୁନ ବିଷାଦ ଯୋଗ 
ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ନିଜ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅର୍ଜୁନ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଓ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି । ସେ ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ନ୍ତି । ଏହି ଅବସ୍ଥା ଗୀତା ଉପଦେଶର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ତିଆରି କରେ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୨ : ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ 
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆତ୍ମାର ଅମରତ୍ୱ ଓ ଶରୀରର ନାଶବାନ ସ୍ୱଭାବ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି । ସେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଓ ସମବୃତ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାନ୍ତି । ଏହା ଗୀତାର ମୂଳ ଦାର୍ଶନିକ ଭିତ୍ତି ରୂପେ ପରିଚିତ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୩ : କର୍ମ ଯୋଗ 
ମନୁଷ୍ୟ କର୍ମ ବିନା ରହିପାରେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହନ୍ତି । ଫଳାଶା ତ୍ୟାଗ କରି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର୍ମ କଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ । ସମାଜର ସମତୁଳନ ପାଇଁ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୪ : ଜ୍ଞାନ କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ 
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଅବତାର ରହସ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କର୍ମର ବନ୍ଧନ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ କର୍ମ ମୁକ୍ତିର ପଥ ଅଟେ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୫ : କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ 
ସନ୍ନ୍ୟାସ ଓ କର୍ମଯୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ ସହ କର୍ମ କରିଲେ ସତ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସ ସଫଳ ହୁଏ । ଏହା ମନକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୬ : ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ 
ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି । ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ବଶ କରାଯାଇପାରେ। ସଫଳ ଯୋଗୀ ଆତ୍ମଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୭ : ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ ଯୋଗ 
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ମାୟାଶକ୍ତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି । ଭକ୍ତି ସହ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ । ସମସ୍ତ କିଛି ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୮ : ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ 
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯାହାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଭଗବାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣ ମୋକ୍ଷର ପଥ । ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଓ ଯୋଗର ମହତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୯ : ରାଜ ବିଦ୍ୟା ରାଜ ଗୁହ୍ୟ ଯୋଗ 
ଭକ୍ତିକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ସରଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯେକେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ । ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୦ : ବିଭୂତି ଯୋଗ 
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ବିଭୂତିମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଛି । ଏହା ଭକ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଦୃଢ଼ କରେ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୧ : ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ 
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିଜ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରାନ୍ତି । ଏଥିରେ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ କାଳର ଭୟାନକ ରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ । ଅର୍ଜୁନ ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହୁଅନ୍ତି ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୨ : ଭକ୍ତି ଯୋଗ 
ଭକ୍ତଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ନିଷ୍ଠା, ନମ୍ରତା ଓ ପ୍ରେମ ଭକ୍ତିର ମୂଳ ଗୁଣ । ଭକ୍ତି ମାର୍ଗ ସରଳ ଓ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୩ : କ୍ଷେତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବିଭାଗ ଯୋଗ 
ଶରୀରକୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଆତ୍ମାକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି । ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝିଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ । ପରମାତ୍ମା ସମସ୍ତ ଶରୀରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୪ : ଗୁଣତ୍ରୟ ବିଭାଗ ଯୋଗ 
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ ଓ ତମସ—ଏଇ ତିନି ଗୁଣ ମନୁଷ୍ୟକୁ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧେ। ଏହି ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ । ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗୁଣାତୀତ ହେବା ସମ୍ଭବ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୫ : ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୋଗ 
ସଂସାରକୁ ଓଲତା ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି । ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପରମେଶ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ । ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୬ : ଦୈବାସୁର ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଯୋଗ 
ଦୈବୀ ଓ ଆସୁରୀ ସ୍ୱଭାବର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଦୈବୀ ଗୁଣ ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ, ଆସୁରୀ ଗୁଣ ପତନକୁ । ଏଠରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସରଣର ଆବଶ୍ୟକତା ଉଲ୍ଲିଖିତ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୭ : ଶ୍ରଦ୍ଧାତ୍ରୟ ବିଭାଗ ଯୋଗ 
ଶ୍ରଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ ଓ ତମସ ଗୁଣର ହୁଏ । ଆହାର, ଯଜ୍ଞ, ତପ ଓ ଦାନର ଗୁଣଭେଦ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି । ଶୁଦ୍ଧ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆତ୍ମୋନ୍ନତିକୁ ନେଇଯାଏ ।

### ଅଧ୍ୟାୟ ୧୮ : ମୋକ୍ଷ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ 
ସମସ୍ତ ଯୋଗର ସାର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସଂକ୍ଷେପ ହୋଇଛି । ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ପାଳନ ଓ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ ମୋକ୍ଷର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାର୍ଗ । “ସର୍ବଧର୍ମାନ୍ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ” ଶ୍ଲୋକ ଗୀତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ଦେଶ ଅଟେ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:କୃଷ୍ଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାଭାରତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତ୍ଗୀତା