open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଆପୋଲୋ ୧୧

**ଆପୋଲୋ ୧୧** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Apollo 11**) ଏକ ମାନବ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଯାନ (spaceflight) ଯାହା ମାନବ ସ‌ହିତ ଚନ୍ଦ୍ର (Moon) ଉପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ଓହ୍ଲେଇ ଥିଲା । କମାଣ୍ଡର ନିଲ ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ (Neil Armstrong), ଲୁନାର ମୋଡ୍ୟୁଲ ପାଇଲଟ ବୁଜ ଆଲଡ୍ରିନ (Buzz Aldrin) ଆମେରିକୀୟ ଦ୍ୱୟ ଆପଲୋ ଲୁନାର ମୋଡ୍ୟୁଲ *ଇଗଲ* ସାଥିରେ  ଜୁଲାଇ ୨୦, ୧୯୬୯ରେ (୨୦:୧୭ ୟୁଟିସି) (UTC) ଦିନ ଓହ୍ଲେଇଥିଲେ । ପ୍ରାୟ ୬ ଘଣ୍ଟା ୩୯ ମିନିଟର ଯାତ୍ରା ପରେ ଜୁଲାଇ ୨୧, ୦୨:୫୬ ୟୁଟିସି ତାରିଖ ଦିନ ପ୍ରଥମେ ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ପାଦ ରଖିଥିଲେ ଓ ୧୯ ମିନିଟ ପରେ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଆଲଡ୍ରିନ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ଚନ୍ଦ୍ର‌ଯାନ ବାହାରେ ୨ ଘଣ୍ଟା ୧୫ ମିନିଟ ରହି  ପ୍ରାୟ ୪୭୫ ପାଉଣ୍ଡ/ ୨୧.୫ କେଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପଦାର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ କମାଣ୍ଡ ମୋଡ୍ୟୁଲ ପାଇଲଟ ମାଇକେଲ କଲିନସ ଏକାକୀ ଯାନ ଭିତରେ ରହିଥିଲେ । ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଓ ଆଲଡ୍ରିନ ୨୧ ଘଣ୍ଟା ୩୬ ମିନିଟ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ‌କୁ ଟ୍ରାଙ୍କୁଇଲିଟି ବେସ ନାମକରଣ କରିବା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର କକ୍ଷରେ ଥିବା କଲମ୍ବିଆ ଯାନ‌କୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । 

ଫ୍ଲୋରିଡାର ମେରିଟ ଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା କେନେଡ଼ି ସ୍ପେସ ସେଣ୍ଟରରୁ ସଟର୍ଣ୍ଣ ୫ ରକେଟ ସାହାଯ୍ୟରେ ଜୁଲାଇ ୧୬, ୧୯୬୯: ୧୩:୩୨ରେ ଆପଲୋ ୧୧ ଯାନ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା ; ନାସାର ଆପୋଲୋ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରେ (Apollo program) ଏହା ପଞ୍ଚମ ଦଳଗତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଥିଲା । ଆପୋଲୋ ଯାନର (spacecraft) ତିନୋଟି ଅଂଶ ଥିଲା: ଆପୋଲୋ କମାଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ ସର୍ଭିସ ମୋଡ୍ୟୁଲ (command module (CM)) ଯେଉଁଥିରେ ତିନି ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଗୋଟିଏ କ୍ୟାବିନ ଥିଲା ଯାହା ଏକମାତ୍ର ଅଂଶ ଭାବରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲା; ଆପୋଲୋ ସର୍ଭିସ ମୋଡ୍ୟୁଲ ଯାହା କମାଣ୍ଡ ମୋଡ୍ୟୁଲକୁ ଭାରା ଦେଇ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରେ, ବୈଦ୍ୱିତିକ ଶକ୍ତି, ଜଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଏ; ଆପୋଲୋ ଲୁନାର ମୋଡ୍ୟୁଲ ଯାହାର ଦୁଇଟି ସୋପାନ ଥାଏ - ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଓହ୍ଲେଇବା ଓ  ଚଢ଼ିସାରି ଲୁନାର ଅରବିଟକୁ ଆସିବା ।  

ସଟର୍ଣ୍ଣ ୫ର ତୃତୀୟ ସୋପାନରେ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ଏହାଠାରୁ ସ୍ପେସକ୍ରାଫ୍ଟକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ ଓ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାନ ଲୁନାର ଅରବିଟରେ ପ‌ହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲେ । ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଓ ଆଲଡ୍ରିନ ଇଗଲ ମଧକୁ ଯାଇ ସି ଅଫ ଟ୍ରାଙ୍କ୍ୱିଲିଟିରେ (Sea of Tranquility) ଓହ୍ଲେଇଲେ । ଇଗଲର ଆସେଣ୍ଟ ସ୍ଟେଜ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଓ କମାଣ୍ଡ ମୋଡ୍ୟୁଲରେ ଥିବା କଲିନସ ସାଥିରେ ମିଶିଲେ । ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବା ନିମନ୍ତେ କଲମ୍ବିଆର ୩୦ଅରବିଟର ଶେଷ ଅରବିଟରେ ସେମାନେ କଲମ୍ବିଆକୁ ପ୍ରୋପେଲ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଇଗଲକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ।  ଅବଶେଷରେ ସେମାନେ ଜୁଲାଇ ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଗର୍ଭରେ ଓହ୍ଲେଇଲେ  

ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପର ଦୃଶ୍ୟ ଟିଭିରେ ଟେଲିକାଷ୍ଟ ହେବାରୁ ସାରା ପୃଥିବୀର ଦର୍ଶକମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ । ଏହି ଘଟଣାକୁ ସେ "ଜଣେ ମଣିଷର ଏକ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ, ସାରା ମାନବ ଜାତିର ଏକ ବିରାଟ ଲମ୍ଫ" ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କ‌ରିଥିଲେ । ଆପୋଲୋ ସରଫେସ ଜର୍ନାଲରେ ଏରିକ ଜୋନସ   
ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି କ‌ହିଥିଲେ ଜଣେ ମଣିଷ ଓ ମାନବ ଜାତି ଭିତର ବୈଷମ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଯାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ମହାକାଶ ଅଭିଯାନ
କାଜି ନସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦ

**କାଜି ନସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦ** (ଜନ୍ମ: ୮ ମଇ ୧୯୯୭) ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଯିଏକି ମୁଖ୍ୟତଃ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି । କାଜି ଅହମ୍ମଦ ଦୂରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବ୍ୟତୀତ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଜଣେ ଡବିଂ କଳାକାର ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକ ଦୂରଦର୍ଶନ ଧାରାବାହିକ ଓ କଥାଚିତ୍ରରେ ସ୍ୱର ଦେଇଛନ୍ତି ।

## ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ 
କାଜି ନସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦ ୧୯୯୭ ମସିହାର ମଇ ମାସ ୮ ତାରିଖରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଢାକାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ପେଶା 
କାଜି ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ର ଥିଲା *ଉଧାଓ*, ଯାହାକି ୨୦୦୮ ମସିହାରୁ ସୁଟିଂ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି କଥାଚିତ୍ରରେ କାଜି ଅହମ୍ମଦ *ମିତା* ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

୨୦୧୫ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର *ଛୁୟେ ଦିଲ୍ ମୋନ୍‌*ରେ କାଜି ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କାଜି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରରେ କାଜିର ଭୂମିକାର ନାମ ଥିଲା *ଅବନ୍ତୀ* । ଏହାପରେ କାଜି ଅହମ୍ମଦ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର *ପ୍ରତିରୁଦ୍ଧ*ରେ ଅତିଥି କଳାକାର ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ମାତ୍ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ଅଧିକ ବ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସର୍ବସାଧାରଣରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇନଥିଲା ।

୨୦୧୭ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର *ଢାକା ଡ୍ରିମ୍ସ୍‌*ରେ କାଜି ଅହମ୍ମଦ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଚିରିତ୍ରର ନାମ ଥିଲା *ପାରୁଲ୍* । ଏହାପରେ ସେହି ବର୍ଷ ସେ *ଢାକା ଆଟାକ୍* ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ *ସିନ୍ତିଆ* ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

୨୦୧୭ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିବା କଥାଚିତ୍ର *ଭୁବନ ମାଝୀ*ରେ ସେ *ସୋନିଆ* ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । *ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ କଥା* ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ରରେ କାଜି ଅହମ୍ମଦ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

### ବିଜ୍ଞାପନ 
କାଜି ସସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦଙ୍କର ପ୍ରଥମେ ବିଜ୍ଞାପନ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ବାଂଲାଲିଙ୍କ୍‌ର ବିଜ୍ଞାପନରେ । ଏହାପରେ ସେ ଗ୍ରାମୀଣ ଫୋନ୍, ବିବିସି ସଂଲାପ, ନେସକ୍ୟାଫେ, ମ୍ୟାରିଡିୟାନ ଚିପସ ଓ ଟେଲିଟକର ବିଜ୍ଞାପନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ବିବାଦ 
୨୦୧୮ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୪ ତାରିଖରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ସଡ଼କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରତିବାଦରେ କାଜି ନସ୍ୱାବ ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଉତ୍ତରରେ ପାଖାପଖି ରାତି ୧୦ଟା ୩୦ ମିନିଟ୍‌ରେ କାଜି ଅହମ୍ମଦଙ୍କୁ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ରାପିଡ୍ ଆକ୍ସନ୍ ବାଟାଲିଆନ୍ ଗିରଫ କରିଥିଲା । କାଜି ନସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦଙ୍କର ଗିରଫ ପରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ରାପିଡ୍ ଆକ୍ସନ୍ ବାଟାଲିଆନ୍ ମତ ଦେଇଥିଲେ କି କାଜି ଅହମ୍ମଦ ତାଙ୍କର ଦୋଷ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ । ଗିରଫ ହେବା ପରେ ପ୍ରଥମେ ସେ ପାଞ୍ଚଦିନ କୋର୍ଟ ରିମାଣ୍ଡରେ ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଆଉ ଦୁଇ ଦିନ ପୋଲିସ୍ ରିମାଣ୍ଡରେ ରହିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ 
* 
* 
* 
ଶ୍ରେଣୀ:ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ସୋହାନା ସାବା

**ସୋହାନା ସାବା** ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ମଡେଲ ତଥା ନର୍ତ୍ତକୀ, ଯିଏକି ମୁଖ୍ୟତଃ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଢାକାଠାରେ ଜନ୍ମିତ ସୋହାନା ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଜଣେ ମଡେଲ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଜ୍ଞାପନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ଧାରାବାହିକରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ଆଇନା* ଜରିଆରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପାଇଁ ସେ ମରିଲୋ ପ୍ରଥମ ଆଲୋ ଆୱାର୍ଡ଼ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ 
ସୋହାନା ସାବା ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଢାକାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କିଣ୍ଡରଗ୍ରାର୍ଟନର ଅଜିମପୁର ଲେଡିଜ୍ କ୍ଲବ୍‌ରୁ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଲାବ୍ରୋଟାରୀ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରୁ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କର ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିବା ପରେ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିଥିଲେ ।

ସୋହାନା ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ବୁଲ୍‌ବୁଲ୍ ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀ ଏବଂ ଛାୟାନଉତରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେଉଥିଲେ । ସେ ଢାକାର ଶାନ୍ତୋ-ମାରିଅମ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ଅଫ୍ କ୍ରିଏଟିଭ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିରେ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଫ୍ୟାସନ୍ ଡିଜାଇନିଂରେ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

## ପେଶା 
ସୋହାନା ସାବା ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ନୃତ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଶଂସା ସାଉଁଣ୍ଟିବାପରେ ସେ ମଡେଲ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଜ୍ଞାପନ ପାଇଁ ଅଡିସନ୍ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ କିଛି ଦୂରଦର୍ଶନ ବିଜ୍ଞାପନରେ ଅଭିନୟ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ସୋହାନା କିଛି ଦୂରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 

୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସୋହାନା ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟକରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ପ୍ରଥମ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ କଥାଚିତ୍ର ଥିଲା *ଆଇନା*, ଯାହର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ କବୋରୀ ସରୋବର । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସେ ମେରିଲୋ ପ୍ରଥମେ ଆଲୋ ଆୱାର୍ଡ଼ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ୨୦୦୯ରେ *ପ୍ରିୟତମେଷୁ*, ୨୦୧୪ରେ *ବୃହନ୍ୱଳା* ଏବଂ ୨୦୧୬ *ଶୋରିରିପୂ* ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

## ବ୍ଯକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସୋହାନା ସବା ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେ ମୁରାଦ ପରଭେଜଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯିଏକି ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ଜଣେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ନାଟ୍ୟକାର ଭାବରେ ବେଶ୍ ଜଣାଶୁଣା ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ରାଧାକାନ୍ତ ନନ୍ଦ

**ରାଧାକାନ୍ତ ନନ୍ଦ** (୧୩ ମଇ ୧୯୬୧ - ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ତବଲା ବାଦକ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ  ଓ **ହରିବୋଲ** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ବେତାର ଓ ଦୂରଦର୍ଶନର ସେ ଜଣେ ଏ ଗ୍ରେଡ଼ ତବଲା ବାଦକ ଥିଲେ । 

## ପରିବାର 
ରାଧାକାନ୍ତ, କଟକର ଅଲିଶାବଜାର ମଙ୍ଗଳାସାହୀଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଲୋକନାଥ ନନ୍ଦ, ଜଣେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ନିରୁପମା ନନ୍ଦ । ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ ଏବଂ ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତକାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।

## ପେଶା 
ମଞ୍ଚ, ବେତାର ଓ ଦୂରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ରାଧାକାନ୍ତ ଜଣେ ନିୟମିତ ତବଲା ବାଦକ ଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ଟେଲିଭିଜନ ନେଟୱାର୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ *ଭଜନ ଅନ୍ତାକ୍ଷରୀ*ରେ ସେ ତବଲା ବାଦକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ତାଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସେ ପଚାରୁଥିବା ତାଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଯୋଗୁଁ ସେ ଅଧିକ ଲୋପ୍ରିୟତା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ତବଲା ବଜାଉଥିଲେ ।

ରାଧାକାନ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ହରି-ମୁବାରକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଦାଦାଗିରିରେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ଅନେକ ଆଲବମ୍ ଓ କ୍ୟାସେଟ୍ ପାଇଁ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୮-୧୯ 
* ଓଡ଼ିଆ ମ୍ୟୁଜିକ ଏକ୍ସଲେନ୍ସ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୯

## ମୃତ୍ୟୁ 
ରାଧାକାନ୍ତ ନନ୍ଦ ୨୦୧୯ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସ ୩୦ ତାରିଖରେ କଟକରେ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତବରଣ କରିଥିଲେ । ଯକୃତ କର୍କଟ ପାଇଁ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୫୮ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ସଙ୍ଗୀତକାର
ମହିଳା ଅଧିକାର ପୁଷ୍ଟିକରଣ

**ମହିଳା ଅଧିକାର ପୁଷ୍ଟିକରଣ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ***A Vindication of the Rights of Woman: with Strictures on Political and Moral Subjects*** (1792)) ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବ୍ରିଟିଶ-ମହିଳା ଅଧିକାରବାଦୀ ମେରୀ ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ (Mary Wollstonecraft) ଲେଖିଥିଲେ ଯାହା ମହିଳା ଅଧିକାର ଦର୍ଶନଶାସ୍ତ୍ର (feminist philosophy) ବିଷୟରେ ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରଚନା ଥିଲା । ଏଥିରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମହିଳାମାନେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିବାରେ ରାଜନୈତିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକାରୀମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖୁନଥିବା ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ ଲେଖିଥିଲେ । ମହିଳାମାନେ ସମାଜରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ଅନୁରୂପ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିବାକୁ ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ ଯୁକ୍ତି କରୁଥିଲେ କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ସନ୍ତ‌ତିଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ ଓ କେବଳ ପତ୍ନୀ ନ‌ହୋଇ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ସାଥୀ ହୋଇପାରିବେ । ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଭାବରେ ବା ବିବାହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟବସାୟୀକ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ନ‌ଦେଖି ସେମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଭଳି ଯୁକ୍ତି ସଙ୍ଗତ ସମାନ ମାନବିକ ଅଧିକାର  ପାଇବାକୁ ହକ୍‌ଦାର ବୋଲି ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ କ‌ହୁଥିଲେ ।  

ଚାର୍ଲସ ମରିସଙ୍କର (Charles Maurice de Talleyrand-Périgord's) ସନ ୧୭୯୧ରେ ଫରାସୀ ଜାତୀୟ ଆସେମ୍ବ୍ଲିର (National Assembly) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ମହିଳାମାନେ କେବଳ ଘରୋଇ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିବା ଉଚିତ - ଏହାକୁ ପଢ଼ି ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଭାବନାତ୍ମକ ହୋଇ ଯୌନ ଦୈତ ମାପଦଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ବିରାଟ ଆକ୍ରମଣର ଆହ୍ୱାନ କରି *ମହିଳା ଅଧିକାର* ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଲେଖିଥିଲେ । ଏହି ଚଳନ୍ତି ଘଟଣାମାନଙ୍କର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ *ମହିଳା ଅଧିକାର* ବିଷୟ ତରତର ହୋଇ ଲେଖିଥିଲେ, ସେ ଏହି ବିଷୟରେ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ବିଷଦ ଭାବରେ ଲେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ବଶତଃ ଏହା ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ  ।  

ଜୀବନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେତେବେଳ ବି ନୈତିକତା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ ଉତ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ସେତେବେଳେ କେବେବି ଉଭୟ ସମାନ ବୋଲି କ‌ହନ୍ତି ନାହିଁ ।   
ତାଙ୍କର ଉଭୟ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ବକ୍ତବ୍ୟ ଯୋଗୁ ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଫେମିନିଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକରଣ କରାଯାଇପାରେନି କାରଣ ସମାନତା କଳ୍ପନା ତାଙ୍କୁ ମିଳିନଥିଲା । ତାଙ୍କର ମହିଳା ଅଧିକାର କଳ୍ପନାର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଗ୍ରହଣ କରିନେଇଥିଲେ । ଉଇଲିଅମ ମହିଳା ଅଧିକାର ପୁଷ୍ଟିକରଣରେ ଲେଖିକାଙ୍କ ଜୀବନ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ମରଣ କରି ଗଡ‌ୱିନ‌ (William Godwin) ପ୍ରକାଶିତ କରିବା (୧୭୯୮) ପରେ ଏହାକୁ ଆଧୁନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଭାବି ପୂର୍ବଭଳି ଗାଳି କରାଗଲା । ସନ ୧୭୯୨ରେ ମହିଳା ଅଧିକର ଛାପା ହେବା ପରେ ପ୍ରକୃତରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା । ଜଣେ ଜୀବନୀ ଲେଖକ କ‌ହିଥିଲେ, "ବୋଧହୁଏ ଏହା ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟଙ୍କର ଏହି ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ମୌଳିକ ପୁସ୍ତକ ।"  ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମହିଳା ଅଧିକାର ଦାବୀ କରୁଥିବା ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଲେଖା ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବ ପକେଇଥିଲା । ସନ ୧୮୪୮ରେ ସେନେକା ଫଲସ କନଭେନସନରେ (Seneca Falls Convention) ଡିକ୍ଲାରେସନ ଅଫ ସେଣ୍ଟିମେଣ୍ଟସ (Declaration of Sentiments) ନାମକ ଏକ ଡକୁମେଣ୍ଟ ଲିଖିତ ହେବା ପରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ  
ଆନ୍ଦୋଳନ‌କାରୀଙ୍କର ଲକ୍ଷ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।  

ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ଚାଲିଥିଲା ବେଳେ ମହିଳା ଅଧିକାର ପୁଷ୍ଟିକରଣ ଲଂଲଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟିକରିଥିଲା । ଚର୍ଚ୍ଚ ଓ ପ୍ରଶାସନ ପୃଥକ ହୋଇଯିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଥିଲେ । ଏହିପରି ଏକ ସମୟରେ ଏଡମଣ୍ଡ ବର୍କେଙ୍କ ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବର ପ୍ରତିଫଳନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ୧୭୯୦ରେ ଓଲସ୍ଟୋନ‌କ୍ରାଫ୍ଟ  ମହିଳା ଅଧିକାର ପୁଷ୍ଟିକରଣ ଲେଖି ପ୍ରଥମେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । 
 
## ଆଧାର
ବିଏଲଟି

**ବିଏଲଟି** ଏକ ପ୍ରକାର ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚର ନାମ ଯାହା ତାଙ୍କର ଉପାଦାନମାନଙ୍କର ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରକୁ ନେଇ ନାମକରଣ ହୋଇଛି ଓ  ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର bacon/ ବାକନ (ଘୁଷରୀ ମାଂସ), lettuce/ ଲେଟ୍ୟୁସ ପତ୍ର, ଓ tomato/ ଟମାଟୋ । ନିଜ ପସନ୍ଦ ଅନୁସାରେ ଏହାର ଉପାଦାନମାନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରେ । ଏଥିରେ ମାୟୋନେଜ (mayonnaise), ବିଭିନ୍ନ ରକମର ଲେଟ୍ୟୁସ ପତ୍ର ଓ ପାଉଁରୁଟି ବ୍ୟବ‌ହର କରାଯାଇପାରେ । ବାକନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଟର୍କୀ ବାକନ ବା ଟୋଫୁ (tofu ) ଦେଲେ ସ୍ୱାଦ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହୋଇପାରେ ।  

ସନ ୧୯୦୦ରୁ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ପଦ୍ଧତି ଚାଲିଆସୁଛି କିନ୍ତୁ ତାହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱ‌ଯୁଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଲାଭ କରିପାରିନଥିଲା । ତା ପରେ ସେହି ଉପାଦାନମାନ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ବର୍ଷସାରା ଉପଲବ୍‌ଧ ହେବାରୁ ତାହା ଲୋକପ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ସନ ୧୯୭୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ନାମରେ ନମିଳି ଏହା ପୁରା ନାମରେ ମିଳୁଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକରେ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅତି ପ୍ରିୟ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ ଯାହା ମିଡିଆ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ ଓ ସୂଚନା ଦିଆଯାଏ । 

## ଇତିହାସ
ବିଏଲଟିର ଉପାଦାନମାନ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ ୧୯୦୦ ପୂର୍ବରୁ ବିଏଲଟି ଥିବା ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ । ୧୯୦୩ ଦୈନିକ ଘରୋଇ ରନ୍ଧନ ବ‌ହିରେ ଏକ କ୍ଲବ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ ନିମନ୍ତେ  ଡ. ଇଭାନ ମେ ଲେଖିଥିଲେ: ଦୁଇ ଟୁକୁଡ଼ା ପାଉଁରୁଟି ଭିତରେ ବାକନ, ଟମାଟୋ, ଲେଟ୍ୟୁସ, ମାୟୋନେଜ ଓ ଏକ ଟୁକୁଡ଼ା ଟର୍କୀ ମିଶ୍ରଣ ରଖାଯାଏ । ଏକ ୧୯୨ରେ ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକରେ "ସାତ ଶହ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ"ର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏକ ବାକନ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ ଓ ଆଚାର ଥିବା ଲେଖାଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଟମାଟୋ ଥିବା କଥା ଲେଖା ନଥିଲା । 
  
ପୃଥିବୀ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ୨ (World War II) ପରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ସୁପରମାର୍କେଟ ଖୋଲାଗଲା ଓ ଏହା ଫଳରେ ବିଏଲଟିର ଉପାଦାନମାନ ବର୍ଷ ସାରା ମିଳିଲା । ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚର ସର୍ଟ‌ହ୍ୟାଣ୍ଡ ଭଳି ବାକନ, ଲେଟ୍ୟୁସ ଓ ଟୋମାଟୋ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ ବଦଳରେ ବିଏଲଟି ନାମଟି ଆମେରିକୀୟ ହୋଟେଲମାନଙ୍କରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା କିନ୍ତୁ କେବେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଚେତନାରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା ତାହା ଜଣାନାହିଁ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୁପ ସନ ୧୯୫୧ରେ ସଟର ଡେ ଇଭନିଙ୍ଗ ପୋଷ୍ଟରେ ଏହାର ସୂଚନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଲେଖାଥିଲା: "ଗୋଟିଏ ଟ୍ରେ ଉପରେ ଅଣପରିବର୍ତ୍ତିତ ଭାବରେ ଏକ ସୁପ ଗିନା, ଏକ ଟୋଷ୍ଟେଡ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ ସାଥିରେ ବ୍ୟାକନ, ଲେଟ୍ୟୁସ ଓ ଟମାଟୋ ଏବଂ ଚକୋଲେଟ ମିଲ୍କ ସେକ ରହେ ।"   

ସନ ୧୯୫୪ରେ ପ୍ରକାଶିତ ମଡର୍ଣ୍ଣ ହସପିଟାଲ ନାମକ ପତ୍ରିକାରେ ଏକ ମିଲ୍‌ର ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ "ବିନ ସୁପ୍, ଟୋଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବାକନ ଓ ଟମାଟୋ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ, ଆଚାର, କଦଳି ସାଲାଡ଼ ଜେଲି, କ୍ରିମ ଡ୍ରେସିଙ୍ଗ ଓ ପାଉଣ୍ଡ କେକ କଥା ଲେଖାଥିଲା ।"   ସନ ୧୯୫୮ ସୁଦ୍ଧା ହେଲମାନ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପାଦ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ: "ବାକନ, ଲେଟ୍ୟୁସ ଓ ଟମାଟୋ ସ୍ୟାଣ୍ଡଉଇଚ ପାରମ୍ପରିକ ଭାଗରେ ଥାଏ ।"  ସନ ୧୯୭୦ର ପ୍ରାକ୍‌ କାଳରେ ବିଏଲଟି ବିଷୟରେ ସୂଚନା ମିଳିଥିଲା ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ
ଗଦାଧର ଦତ୍ତ

**ଗଦାଧର ଦତ୍ତ** (ଜନ୍ମ: ୨୭ ନଭେମ୍ବର ୧୯୦୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ଗଦାଧର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ ସମୁଦାୟ ଚାରିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୬ ମସିହାର ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ସେ ପୂର୍ବ ଯାଜପୁରରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାପରେ ୧୯୫୨ ଓ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଯାଜପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧ମ ଓ ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଧର୍ମଶାଳା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗଦାଧର ୧୯୦୬ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସ ୨୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଦତ୍ତ ଏବଂ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ବିମଳା ଦତ୍ତ । ଗଦାଧରଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ମାଟ୍ରିକ୍ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଗଦାଧର ଦତ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

## ମୃତ୍ୟୁ 
ଗଦାଧର ୧୯୭୪ ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୫ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୭ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ପଶୁ ପାଳନ

, US|alt=Cattle feedlot]]

**ପଶୁ ପାଳନ** କୃଷି ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଶାଖା ଯେଉଁଥିଲେ ପଶୁମାନଙ୍କର ମାଂସ, ଲୋମ, କ୍ଷୀର, ଅଣ୍ଡା ଇତ୍ୟାଦି ପାଇବା ପାଇଁ  ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଜନନ ଓ  ଲାଳନ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏଥିରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଯତ୍ନ, ଚୟନାତ୍ମକ ପ୍ରଜନନ ଓ ପଶୁଧନଙ୍କର (livestock) ବିକାଶ କରିବାକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଏ ।   

ପଶୁ ପାଳନର ଲମ୍ବା ଇତିହାସ ଅଛି । ନିଓଲିଥିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୧୩,୦୦୦ରୁ ପ୍ରଥମେ ପଶୁମାନଙ୍କର ଗୃହ ପାଳନ (domesticated) ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହା ଶସ୍ୟ କାଟିବା ପ୍ରଥା ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରଥମ ସଭ୍ୟତା ଆରମ୍ଭ ସମୟରୁ ଯେପରିକି ପୂର୍ବତନ ମିଶରରେ, ଗୋରୁ, ମେଣ୍ଢା ଓ ଘୁଷୁରୀ ପ୍ରଭୃତି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଫାର୍ମରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିଲା । 

ପୁରାତନ ପୃଥିବୀରୁ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ପୃଥିବୀକୁ ଆଣିବା ପରେ କଲମ୍ବିଆନ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ (Columbian Exchange) ମୁଖ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଗଲା, ଓ ତା' ପରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବ୍ରିଟିଶ ଏଗ୍ରିକଲଚର ଆନ୍ଦୋଳନ ହେବା ପରେ ଇଂଲିସ୍ ଲଙ୍ଗ‌ହର୍ଣ୍ଣ (Dishley Longhorn) ଗୋରୁ ଓ ଲିଙ୍କନ (Lincoln Longwool) ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କୁ ଚାଷୀମାନେ ପ୍ରଜନନ କରେଇ ବ‌ହୁତ ଅଧିକ ମାଂସ, ଦୁଧ ଓ ପଶମ ବା ଉଲ୍ (wool) ପାଇଲେ ।     

ଘୋଡ଼ା, ଜଳ ମଇଁଷି, ଠେକୁଆ, ଗିନି ପିଗ ଆଦି ଅନେକ ରକମର ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର କେତେକ ଅଂଶରେ ପଶୁ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । କୀଟ ପାଳନ (Insect farming), ମତ୍ସ୍ୟ ପାଳନ (aquaculture), ମୋଲୁସ୍କ (mollusc) ଓ କ୍ରସ୍ଟାସିଆନ (crustacean) ଆଦି ପାଳନ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି । 
 
ଘୁଷୁରୀ ଓ କୁକୁଡ଼ା ସବୁ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି (omnivore) ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅଧିକାଂଶ ପାଳିତ ପଶୁ ଶାକାହରୀ (herbivore) । ଗୋରୁ ଓ ମେଣ୍ଢା ଭଳି ରୁମିନାଣ୍ଟ (Ruminants) ବାହାରକୁ ଯାଇ ଘାସ ଚରନ୍ତି ବା ସେମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟରେ ଶସ୍ୟ ଗୁଳା ପୁଷ୍ଟିସାର ବା ପ୍ରୋଟିନ ଦିଆଯାଇପାରେ । କୁକୁଡ଼ା ଓ ଘୁଷୁରୀ ଅଧିକ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସେଲ୍ୟୁଲୋଜ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । 

 in Afghanistan, provided nomads across the Middle East and central Asia with a reliable source of food.|alt=Fat-tailed sheep in Afghanistan]]

ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପୋଷା (domestication) ରଖିବା ଲାଗି ହାତ ପାହାନ୍ତାରେ ଖାଦ୍ୟ ରଖିବାକୁ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଶିକାର ଫଳପ୍ରଦ ହୁଏନି । ଏଭଳି ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଳନ‌କର୍ତ୍ତାର ଉପକାରୀ ଓ ତାର ସାହଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିବାକ୍ଷମ , ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ଓ ପାଳିବାକୁ ସ‌ହଜ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । 

ପ୍ରାଣୀ ପାଳିବା ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ନୁହେଁ, ଏହା ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ହୋଇପାରେ । ମଧ୍ୟ ଏସିଆରେ ଜାଜାବର ଲୋକଙ୍କ ସାଥୀରେ ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢାମାନେ ସାଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ‌କୁ ଯାଆନ୍ତି, ଗୋରୁ ଓ ଘୁଷୁରୀମାନେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ଗୋଷ୍ଟିରେ ରହନ୍ତି ।  

ପୋଷା ମନେଇବାରେ କୁକୁର ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ବଣ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ । ଅର୍ଦ୍ଧ-ବଣ୍ୟ କୁକୁରମାନେ ଶିକାରୀଙ୍କ ସାଥିରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି । କୃଷିକର୍ମ ନିମନ୍ତେ ସମୟକ୍ରମେ ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା, ଘୁଷୁରୀ ଓ ଗୋରୁମାନେ ପୋଷା ମାନିଲେ ।   ଓ ତା'ପରେ ୧୧,୦୦୦ରୁ ୯,୦୦୦ ମଧ୍ୟରେ ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କୁ ପୋଷାଗଲା ।  ଖ୍ରୀ:ପୂ: ପ୍ରାୟ ୮,୫୦୦ରେ ଆଧୁନିକ ତୁର୍କୀ ଓ ପାକିସ୍ଥାନରେ ବଣୁଆ ଗୋରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଗୃହପାଳିତ କରାଗଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
ପ୍ରଣବ ବଳବନ୍ତରାୟ

**ପ୍ରଣବ କୁମାର ବଳବନ୍ତରାୟ** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି । ପ୍ରଣବ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୧୪ ଓ ୨୦୧୯ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚରେ ସେ ଧର୍ମଶାଳା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୫ଶ ଓ ୧୬ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ପ୍ରଣବ ବଳବନ୍ତରାୟ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ପ୍ରଣବ ୧୯୭୪ ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୫ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୭ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୫ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ପଫିନ

**ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ପଫିନ** (ଅନ୍ୟ ନାମ କେବଳ **ପଫିନ** ('**), ଜଣାଶୁଣା ନାମ **କମନ ପଫିନ''') ଅକ୍ (auk) ପରିବାରର ଏକ ପ୍ରଜାତିର (species) ସାମୁଦ୍ରିକ ପକ୍ଷୀ (seabird) । ଏହି ପକ୍ଷୀ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ମହାସାଗରର ବାସିନ୍ଦା; କିନ୍ତୁ ଏହାର ଦୁଇଟି ସମ୍ପର୍କୀୟ ପ୍ରଜାତି ଟଫ୍‌ଟେଡ ପଫିନ (tufted puffin) ଓ ହର୍ଣ୍ଣ‌ଡ ପଫିନ (horned puffin) ଅଛନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ (Pacific) ବାସ କରନ୍ତି । ଆଇସଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ନର‌ବେ, ଗ୍ରୀନଲାଣ୍ଡ, ନିଉଫାଉଣ୍ଡଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ଫାରୋ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଓ ଆହୁରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ; ଯେପରିକି ପଶ୍ଚିମରେ ମେନେରେ (Maine) ଓ ପୂର୍ବରେ ଗ୍ରେଟ ବ୍ରିଟେର କିଛି ଅଂଶରେ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ପଫିନ ବଂଶବିସ୍ତାର କରନ୍ତି ।  ବିରାଟ ସଂଖ୍ୟା ଓ ପରିସର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଜାତିର ସଂଖ୍ୟା ଦୃତ ଗତିରେ କମିଯିବା ଫଳରେ ଏହାକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ  (vulnerable) ପ୍ରଜାତି ହିସାବରେ ଆଇୟୁସିଏନଦ୍ୱାରା (IUCN) ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି । ସ୍ଥଳ ଭାଗରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ଅକ୍ ଭଳି ସିଧା ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଏ । ସମୁଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ଡେଣାଦ୍ୱାର ଆହୁଲା ମାରି ପ‌ହଁରି ପାରେ, ସାଧାରଣତଃ ଜଳ ଭିତରକୁ ଡିଆଁ ମାରି  ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ମାଛ ଖାଏ ।  

ପଫିନର ପିଠି ଓ ମଥା ଉପର ଭାଗ ରଙ୍ଗ କଳା, ଗାଲର କିଛି ଅଂଶ ପାଉଁସିଆ ଓ ଦେହର ନିମ୍ନ ଭାଗ ଧଳା । ଏହାର ଥଣ୍ଟ ଚଉଡ଼ା, ଲାଲ ଓ କଳା ଓ କମଳା ରଙ୍ଗର ଗୋଡ଼ ଠିକ ବିପରୀତ ଦେଖାଯାଏ । ଶୀତ ଋତୁରେ ପାଣିରେ ଥିବାବେଳେ ଏହାର ପର ଝଡ଼ିଯାଏ (ନିର୍ମୋଚନ) ଓ ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ରଙ୍ଗ କିଛି ଫିକା ହୋଇଯାଏ ଓ ଏହି ରଙ୍ଗ ପୁନଶ୍ଚ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଫେରିଆସେ । ମାଈ ଓ ଅଣ୍ଡିର ପକ୍ଷୀ ଏକାଭଳି ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ଅଣ୍ଡିରା ପକ୍ଷୀର ଆକାର ସାମାନ୍ୟ ବଡ଼ ଥାଏ । କିଶୋର ଅବସ୍ଥାରେ ସମରୂପ ପର ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଗାଲ ଗାଢ଼ ପାଉଁସିଆ ପ୍ୟାଚ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତାହାର ମଥା ରଙ୍ଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନଥାଏ, ଥଣ୍ଟ ଅଣଓସାରିଆ ଓ ଗାଢ଼ ପାଉଁସିଆ ଦେଖାଯାଏ, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦ କଳା ଦେଖାଯାଏ । ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ପଫିନମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ପଫିନ ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ ଆକାର ହୋଇଥାଏ ତେଣୁ ଏମାନଙ୍କୁ ଏକ ଉପ‌ପ୍ରଜାତି ପକ୍ଷୀ ଭାବରେ ମନେକରାଯାଏ । 

ଥଣ୍ଡା ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ରରେ ଶରତ ଓ ଶୀତ ଋତୁରେ ରହିବା ପରେ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ପଫିନ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଶେଷ ଭାଗରେ ପ୍ରଜନନ କରିବା ନିମନ୍ତେ କୂଳକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି । ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ପକ୍ଷୀ କଲୋନୀରେ ଏହା ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଗାତ ଖୋଳି ଅଣ୍ଡା ଦିଏ । ପକ୍ଷୀ ଶାବକ ମାଛ ଖାଏ ଓ ବ‌ହୁତ ଶୀଘ୍ର ବଢ଼ିଯାଏ । ଛଅ ସପ୍ତାହ ପରେ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣଙ୍ଗ ହୋଇ ରାତ୍ର ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ଭିତରକୁ ଯାଏ । ସମୁଦ୍ର ଭିତରକୁ ପ‌ହଁରି ଯାଇ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଉ ଫେରେ ନାହିଁ । 
 
ଅଧିକାଂଶ ଦ୍ୱୀପରେ ଏମାନଙ୍କର କୌଣସି ସ୍ଥଳ ଭାଗର ଶତ୍ରୁ ନ ଥାଆନ୍ତି କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ଓ ନୂଆ ଶାବକମାଙ୍କର ଶିକାର ସଙ୍କଟ ହୋଇଯିବା ସମ୍ଭାବନା ରହେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରୁ ଗଲ (gulls) ଓ ସ୍କୁଆ (skuas) ପକ୍ଷୀ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ବେଳେ ବେଳେ ଥଣ୍ଟରେ ମାଛ ଧରିଥିବା ପଫିନ‌କୁ ଆର୍କଟିକ ସ୍କୁଆ ହଇରାଣ କରିବା ଫଳରେ ପଫିନ ଥଣ୍ଟରୁ ମାଛ ଖସିପଡ଼େ । ଦର୍ଶନୀୟ ଚେହେରା, ବଡ଼ ରଙ୍ଗୀନ ଥଣ୍ଟ, ଚାଲି ଓ ବ୍ୟବ‌ହାର ଯୋଗୁ ପଫିନ‌କୁ ସମୁଦ୍ରର ବିଦୁଷକ ଓ ସମୁଦ୍ରିକ ଶୁଆ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି । କାନାଡ଼ାର ନିଉଫାଉଣ୍ଡଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ଲାବ୍ରାଡର (Newfoundland and Labrador) ଜିଲ୍ଲା ଦ୍ୱୟରେ ପଫିନ ଏକ ସରକାରୀ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଶୋଭା ପାଏ ।  
 
ସନ ୨୦୧୫ରେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ୟୁନିଅନ ଫର କଞ୍ଜରଭେସନ ଅଫ ନେଚର ସଂସ୍ଥା ଏହାର ସ୍ଥିତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣି 'ସର୍ବନିମ୍ନ ଚିନ୍ତାଜନ‌କ' 
("least concern") ବଦଳେଇ 'ଅସୁରକ୍ଷିତ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ' ("vulnerable") ପକ୍ଷୀ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିଦେଲେ ।  ସନ ୨୦୧୮ରେ ବାର୍ଡ଼ ଲାଇଫ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ (BirdLife International) ଏହାକୁ ଲୋପ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ନିମନ୍ତେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଯିବା ରିପୋର୍ଟ ଦେଲେ । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପକ୍ଷୀ
ସତ୍ୟବତୀ

**ସତ୍ୟବତୀ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Satyavati**, (; ଅନ୍ୟ ବନାନ ସତ୍ୟ‌ୱତୀ/ **Satyawati**) ହସ୍ତିନାପୁରର କୁରୁ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ରାଣୀ ଓ 
ମହାଭାରତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବ ତ‌ଥା କୌରବ (ହିନ୍ଦୁ ମହାକାବ୍ୟ ମହାଭାରତର ମୂଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରମାନ ) ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମାତାମାତାମହ  ଥିଲେ । ଆଉ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାକାବ୍ୟ ମହାଭାରତ ଲେଖକ ମହର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କର (Vyasa) ମାତା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜୀବନ କାହାଣୀ ମହାଭାରତ, ହରିବଂଶ (Harivamsa) ଓ ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣରେ (Devi Bhagavata Purana) ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । 

ଚେଦି ବଂଶର ରାଜା ବସୁ (ଅନ୍ୟ ନାମ ଉପରିଚାର ବସୁ) ଓ  ଅଭିଶପ୍ତ ଅପ୍‌ସରା ମତ୍ସ୍ୟକନ୍ୟା ଆଦ୍ରିକ ଔରସରୁ ଜାତ ସତ୍ୟବତୀ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମହିଳା ଭାବରେ ଲାଳିତ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ । ଯମୁନା ନ‌ଦୀ କୁଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ନାବିକ ମୁଖିଆ ଦୁଶରାଜର ପୋଷ୍ୟ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ନିଷାଦରାଜ ନାମକ କେଉଟଙ୍କ ପାଳିତାକନ୍ୟା ଥିଲେ ସତ୍ୟବତୀ । ତାଙ୍କରି ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ପୁରାଣରେ ଯେଉଁ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି ତାହା ଏହିଭଳି । ମାଛ ଧରିବା ବେଳେ ନିଷାଦରାଜ ଥରେ ଏକ ବିରାଟ ମାଛ ଜାଲରେ ପଡିଥିବାର ଦେଖିଲେ । ତେବେ ଏହି ମାଛର ପେଟ କାଟିଦେବାମାତ୍ରେ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁପୁତ୍ର ଓ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁକନ୍ୟା ବାହାରିଲେ । ରାଜା ଏ ଖବର ପାଇ ଶିଶୁପୁତ୍ରଟିକୁ ନିଜର ପାଳିତ ପୁତ୍ରରୂପ୍ରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ହେଲେ ଶିଶୁ କନ୍ୟାଟି ଦେହରୁ ମାଛର ଗନ୍ଧ ନିର୍ହତ ହେଉଥିବାରୁ ସେ କନ୍ୟାଟିକୁ ରାଜା ଗ୍ରହଣ ନ କରିବାରୁ ଅଗତ୍ୟା ନିଷାଦରାଜ ତାହାକୁ ପାଳିତାକନ୍ୟା ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଳିବାକୁ ଲାଗେଲେ । ବାସ୍ତବରେ ଏହି କନ୍ୟାଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ମତ୍ସ୍ୟଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା "ଆଦ୍ରିକା" ନାମକ ଅପସରାର ଗର୍ଭରୁ ଉପରିଚର ବସୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଝିଅ ।

ଯୁବତୀ ଭାବରେ ସେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଋଷି (rishi) ପରାଶରଙ୍କୁ ଭେଟି ବିବାହ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଔରସରୁ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଋଷି ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରୁଥିବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରି କସ୍ତୁରୀ ବାସ୍ନା ଭରିଦେବା ପରେ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଇ ବାସ୍ନା ହେଉଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଲୋକମାନେ ଯୋଜନ‌ଗନ୍ଧା ଓ ଗନ୍ଧବତୀ ନାମରେ ଡାକିଲେ ।  
 
ପରେ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୁବାସରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ସେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଏକ ସର୍ତ୍ତରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ରାଜପୁତ୍ର ଭିଷ୍ମଙ୍କ ବଦଳରେ ତାଙ୍କ ଔରସ ଜାତ ପିଲା ସିଂହାସନରେ ବସିବେ । ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଚିତ୍ରବିର୍ଯ୍ୟ ନାମରେ ଦୁଇଟି ପୁତ୍ର ଜାତ ହେଲେ । ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭିଷ୍ମଙ୍କ ସ‌ହାୟତାରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ରାଜପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ପୁତ୍ରହୀନ ହେବାରୁ ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କ ଔରସରୁ ଦୁଇ ବିଧବା ବୋହୁଙ୍କୁ ନିୟୋଗ (*niyoga*) ମାଧ୍ୟମରେ  ପୁତ୍ରବତୀ କରେଇଥିଲେ । ଏହିପରି ଧ୍ରୁତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପଣ୍ଡୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପିତା ହୋଇଥିଲେ । ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସତ୍ୟବତୀ ବଣକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କଲେ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । 

ସତ୍ୟବତୀଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତ ବୁଦ୍ଧି, ଦୂରଦର୍ଶିତା ଓ ରାଜନୀତି (realpolitik) ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅନୈତିକ ଲକ୍ଷ ହାସଲ ଓ ଅନ୍ଧ ଉଚ୍ଚାକାଂଖ୍ୟା ଯୋଗୁ ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲେ । 
 
## ସାହିତ୍ୟ ଉତ୍ସ ଓ ନାମକରଣ
ମହାଭାରତରେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ କିଛି ଲେଖା ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ହରିବଂଶ ଓ ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରଣରେ ତାଙ୍କର ଚରିତ ପୁଂଖାନୁପୁଂଖ ଭାବରେ ଲେଖାଯାଇଛି । 

ମହାଭାରତରେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଥିଲା ଯେପରିକି ସାସେୟୀ, ଗନ୍ଧକଳୀ, ଗନ୍ଧବତୀ, କାଳି, ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା ଓ ଯୋଜନ‌ଗନ୍ଧା । ଭିଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଦାସେୟୀ ନାମରେ ଡାକୁଥିଲେ ଯାହାର ଅର୍ଥ  ମତ୍ସ୍ୟରାଜା ଦାସ ତାଙ୍କୁ ପୋଷ୍ୟକନ୍ୟା କରି ନିଜ କନ୍ୟା ଭଳି ପାଳିଥିଲେ ।  ରାଜା ବସୁଙ୍କର କନ୍ୟା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ବାସବୀ ନାମକରଣ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଦେହ ରଙ୍ଗ କଳା ଥିବାରୁ ଜନ୍ମ ନାମ କାଳି ଥିଲା । ସତ୍ୟବତୀ ନାମର ଅର୍ଥ ସତ୍ୟପୁର୍ଣ୍ଣ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ନାମ ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା ବା ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧୀ ଥିଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାଭାରତର ଚରିତ୍ର
ଧୁମାବତୀ

**Dhumavati** (, , ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥରେ ଧୁମାଚ୍ଛାଦିତ ) ଦଶଜଣିଆ ମହାବିଦ୍ୟା (Mahavidyas) ତାନ୍ତ୍ରିକ ଦେବୀଙ୍କ (Tantrik) ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଦେବୀ । ହିନ୍ଦୁ (Hindu) ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମାତାଙ୍କର ଭୟାବ‌ହ ଦେବୀ (Devi) ସ୍ୱରୁପ ହେଉଛନ୍ତି ଧୁମାବତୀ । ତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧା ଓ ଅସୁନ୍ଦରୀ ବିଧବା ଭାବରେ ଦର୍ଶାଯାଏ, ଅଶୁଭ ଓ ଅନାକର୍ଷଣୀୟ ଯେପରିକି କାଉ ଓ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟା (*Chaturmas*) ସମୟ । ତାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସେ ମଶାଣୀରେ (cremation ground) ଘୋଡ଼ା ନଥିବା ରଥରେ ବା କାଉ ଉପରେ ସବାର ହୋଇ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ କେତୁ ଗ୍ରହ ଶାନ୍ତ ହେଉଥିବା କୁହାଯାଏ । 

ପ୍ରଳୟ ((pralaya)) ସମୟରେ ଧୁମାବତୀଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ବୁଏ ଓ ପ୍ରଳୟ ତ‌ଥା ପୁନର୍ବାର ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଶୁନ୍ୟ କାଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ସେ ସେହି ସମୟରେ ରହନ୍ତି । ସାଧାରଣଃ ଅଶୁଭ ଗୁଣମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ଧୁମାବତୀଙ୍କର ଏକ ହଜାର ନାମର ଶ୍ଳୋକ ଗାୟନ କଲେ ତାଙ୍କର ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଓ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଉଭୟ ଗୁଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ସେ ଜଣେ ନରମ ହୃଦୟ ଦେବୀ ଓ ବରଦାତ୍ରୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ଧୁମାବତୀ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷକ ଯିଏ ସଂସାରର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର ଓ ଶୁଭ, ଅଶୁଭ ଭଳି ମୋହମାୟାରୁ ଦୂରରେ ଥାଆନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଅସୁନ୍ଦର ଆକୃତିରୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ମିଳେ ଯେ ବାହ୍ୟ ଆକୃତି କେବଳ ଏକ ମିଥ୍ୟା ଓ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜୀବନର ସତ୍ୟ ଉପଲବ୍‌ଧି କରିବା ଉଚିତ୍ । 

ଧୁମାବତୀଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ କୁହାଯାଏ ଯିଏ ସକଳ ଅସୁବିଧାରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାମନା ଓ ବାସନା‌କୁ ପୁରସ୍କୃତ କରନ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ତ‌ଥା ମୋକ୍ଷ (moksha) ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ । ସମାଜରେ ଥିବା ଅବିବାହିତ, ବିଧବା, ସଂସାରତ୍ୟାଗୀ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଏକ ଆଦର୍ଶ  ପୂଜା ।  ବାରାଣସୀରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ସେ ଅଶୁଭର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଇ ଏକ ସୁରକ୍ଷାକାରୀ ଦେବୀର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି । ତେଣୁ ସେଠାରେ ବିବାହିତ ଯୋଡ଼ି ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଅନେକ ସମର୍ପିତ ମନ୍ଦିର ଅଛି କିନ୍ତୁ ମଶାଣି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ନିରୋଳା ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କର ତାନ୍ତ୍ରିକ ମତରେ ପୂଜା ଚାଲିଆସୁଛି । 

ମହାବିଦ୍ୟା ଦଳ ବାହାରେ ଧୁମାବତୀଙ୍କର କ୍ୱଚିତ ସ୍ୱାଧୀନ ସ୍ଥିତି ଅଛି । ମହାବିଦ୍ୟା ସ‌ହିତ ତାଙ୍କର ଯୋଗଦାନର ପୂର୍ବର କୌଣସି ଐତିହାସିକ ତ‌ଥ୍ୟ ମିଳୁନି ।  ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ନିରାଶା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଧୁମାବତୀଙ୍କୁ ନିରିତ୍ରି ସ‌ହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ନିରିତ୍ରି ହେଉଛନ୍ତି ରୋଗ, କଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ମୀଛଡ଼ା ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଦେବୀ ।  
ଏହି ଲିସ୍ଟ ବା ଚିଠା ସ‌ହିତ କିନସ୍ଲେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା (Jyestha) ନାମକ ଆଉ ଜଣେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି । 

ବୈଦିକ ଠାକୁରାଣୀ ନିରିତିଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ, କ୍ଷୟ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ଆବଶ୍ୟକତାର ଦେବୀ ଭାବରେ ମାନନ୍ତି । ଶ୍ଳୋକଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦୂରରେ ରହିବାକୁ ଜୋର ଦିଆଯାଏ । ନିରିତିଙ୍କ ଭଳି ଧୁମାବତୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଓ ନିରାଶା ଶାସ୍ତ୍ର ସ‌ହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ । ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ହିନ୍ଦୁ ଠାକୁରାଣ ଯାହାଙ୍କର ଧୁମାବତୀଙ୍କ ସ‌ହିତ କିଛି ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି । ଧୁମାବତୀଙ୍କ ଭଳି ସେ କଳା, ଅସୁନ୍ଦରୀ ଓ କାଉ ସ‌ହିତ ତାଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି । କୌଣସି ଶୁଭକୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ସ‌ହ୍ୟ କରିପାରନ୍ତିନି ।  
ଯ୍ୟେଷ୍ଠାଙ୍କ ଭଳି ଧୁମାବତୀ କଳହ, ଅଶୁଭ ସ୍ଥାନ ଓ କୁଭାବନା ସ‌ହିତ ରହନ୍ତି ।  ଧନ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଠିକ୍ ଓଲଟା ଅଲକ୍ଷ୍ମି ଓ ଧୁମାବତୀଙ୍କୁ ହାତରେ ଝାଡ଼ୁ ଓ କାଉ ଧ୍ୱଜ ଧରିଥିବା ବୃଦ୍ଧା ଭଳି ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଏ । ଉଭୟ କ୍ଷୁଧା, ତୃଷା, ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ପ୍ରତୀକ । 
 
## ଆଧାର
କେଟ ମିଲେଟ

**କାଥେରାଇନ ମରେ ମିଲେଟ** ବା **କେଟ ମିଲେଟ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Katherine Murray Millett** (September 14, 1934 – September 6, 2017)) ଆମେରିକାର ଜଣେ ମହିଳାବାଦୀ ଲେଖିକା, ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ଚିତ୍ରକର ଓ କର୍ମୀ ଥିଲେ । 
ସେଣ୍ଟ ହିଲଡା କଲେଜ, ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ଼ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିଦ୍ୟାଲାଭ କରି ପ୍ରଥମ ଆମେରିକୀୟ ମହିଳା ଭାବରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ସମ୍ମାନ ସ‌ହ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ସେକ୍ସୁଆଲ ପଲିଟିକ୍ସ (*Sexual Politics* (1970)) ବା ଯୌନ ରାଜନୀତି ପୁସ୍ତକ ଯୋଗୁ ସେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ-ତରଙ୍ଗ ମହିଳାବାଦୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଥିଲା । ସେହି ପୁସ୍ତକ କଲମ୍ବିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର ଡିସର୍ଟେସନ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଥିଲା । ସାମ୍ବାଦିକା ଲିଜା ଫିଦରସ୍ଟୋନଙ୍କ କଥନାନୁସାରେ ପୂର୍ବରୁ ଅକଳ୍ପନୀୟ ନ୍ୟାୟିକ ଗର୍ଭପାତ, ଉଭ‌ୟ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟୀକ ସମାନତା ଓ ଯୌନ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ବିଷୟ କାଥେରାଇନ ମରେ ମିଲେଟଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଯୋଗୁ ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରିଲା ।  

କେଟ ମିଲେଟଙ୍କ ଯୋଗୁ ମହିଳାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ (feminist), ମାନବ ଅଧିକାର ଆନ୍ଦୋଳନ human rights, ଶାନ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ peace,  ମାନବିକ ଅଧିକାର civil rights ଓ ବିରୋଧୀ-ମାନସିକତା  anti-psychiatry ଆନ୍ଦୋଳନ ସମ୍ଭବପର ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ମହିଳା ଅଧିକାର ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ସକ୍ରିୟତା ଓ ଅନେକ ନିଜ ଜୀବନର ସ୍ମରଣରୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଯୌନତା, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମ୍ପର୍କରୁ ସେ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ସନ ୧୯୬୦ ଓ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ସେ ୱାସେଡା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (Waseda University), ବ୍ରିନ ମର କଲେଜ (Bryn Mawr College), ବର୍ଣ୍ଣାଡ କଲେଜ (Barnard College)ଓ ବର୍କେଲେରେ ଥିବା କାଲିଫର୍ନିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ (:en:University of California, Berkeley) ଶିକ୍ଷା ଦାନ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ସେ ରାଜନୀତିରେ ନୃଶଂସତା (*The Politics of Cruelty* (1994)) ଓ ମାତା ମିଲେଟ (*Mother Millett* (2001)) ବ‌ହି ଲେଖିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ବ‌ହିରେ ଅନେକ ଦେଶରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଦ୍ୱାରା କରାଯାଉବା ନୃଶଂସତା ବିଷୟ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବ‌ହିରେ ନିଜ ମାଆଙ୍କ ସ‌ହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ । ସନ୨୦୧୧ରୁ ୨୦୧୩ ମଧ୍ୟରେ ସେ ୨୪ ତମ ଲାମ୍ବା ଲିଟରାରୀ ଆୱାର୍ଡ଼ (Lambda Pioneer Award for Literature|), ୟୋକୋ ଓନୋ (Yoko Ono's) ସାହସିକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଓ ନ୍ୟାସନାଲ ମହିଳାଙ୍କ ହଲ ଅଫ ଫେମରେ (National Women's Hall of Fame) ତାଙ୍କ ନାମ ଶାମିଲ ହୋଇଥିଲା । 

ମିଲେଟ ମିନେସୋଟାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ସେହିଠାରେ ବଢ଼ିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ପଫକିପସି, ନିଉୟୋର୍କର (Poughkeepsie) ମାନହାଟାନ ଓ ମହିଳା ଆର୍ଟ ଗ୍ୟାଲେରି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ ଓ ତାହା ସନ ୨୦୧୨ରେ ମିଲେଟ କଳା କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲା ।  
ମିଲେଟ ଜଣେ ଲେସବିଆନ ଥିଲେ ।  ଓ ଯୌନ ରାଜନୀତି ପ୍ରକାଶନ ସମୟରୁ ଲେସବିଆନ ହେଲେ । ସେ ଶିଳ୍ପୀ ଫୁମିଓ ୟୋଶିମୁରାଙ୍କୁ (୧୯୬୫ରୁ ୧୯୮୫) ଓ ପରେ ସୋଫି କେରଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବାହ କରିଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୭ ମୃତ୍ୟୁ
ମାକ୍ସ ୱେବର

**ମାକ୍ସ ୱେବର** ବା **ମାକ୍ସମିଲାନ କାର୍ଲ ୱେବର** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Maximilian Karl Emil Weber** (; ୨୧ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୬୪ – ୧୪ ଜୁନ ୧୯୨୦) 
ଜଣେ ଜର୍ମାନୀ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ, ନ୍ୟାୟଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ (jurist) ଓ ଦାର୍ଶନିକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବିଚାରଧାରା ସାମାଜିକ ଗବେଷଣା (social research) ଓ ସାମାଜିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ (social theory) ବ‌ହୁତ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ସମାଜଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭାବରେ ତାଙ୍କ ନାମ ସ‌ହିତ କାର୍ଲ ମାର୍କସ୍ (Karl Marx) ଓ ଏମିଲ ଡରଖେମଙ୍କ (Émile Durkheim) ନାମ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସେ ।  ଅନୁଭବବାଦ ଅପେକ୍ଷା ବ୍ୟାଖ୍ୟାତ୍ମକ ଭାବରେ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଶୀଳନ କରୁଥିବା ଅଣ‌-ଯୁକ୍ତାତ୍ମକର (methodological anti-positivism) ସେ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ ।   ଏହାର ଅର୍ଥ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟକ୍ତି ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଲକ୍ଷ ଓ ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଡରଖେମଙ୍କ ଭଳି ନହୋଇ ସେ କୌଣସି ଫଳାଫଳର 
ଗୋଟିଏ ନ ହୋଇ ଅନେକ କାରଣ ହୋଇପାରେ । 

ୱେବରଙ୍କ ମତରେ ଆଧୁନିକତା ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଉତ୍ଥାନ ସ‌ହିତ ଯୁକ୍ତିକରଣ (rationalisation), ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା (secularisation) ଓ ମୋହଭଙ୍ଗର ("disenchantment") ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝିବା ତାଙ୍କ ମୂଖ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଥିଲା । ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ଏକ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଦୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥିଲା ।  
ତାଙ୍କର ଥେସିସ ବା ପ୍ରବନ୍ଧ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମାଜବିଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମର ସାମାଜିକବାଦ ନିମନ୍ତେ ସେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ ଯାହାକୁ ସେ ପ୍ରୋଟେସ୍ଟାଣ୍ଟ ଏଥିକ୍ସ ଆଣ୍ଡ ସ୍ପିରିଟ ଅଫ କାପିଟାଲିଜ୍ମ ନାମରେ ଏହ ପୁସ୍ତକ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ ଯେ ସାଧୁ ପ୍ରୋଟେସ୍ଟାଣ୍ଟିଜ୍ମ ଏକ ମୂଖ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟିଭ ଆଫିନିଟି ଯାହା ପଶ୍ଚିତ ପୃଥିବୀର ମାର୍କେଟ ଅର୍ଥନୀତି-ପ୍ରଚଳିତ ଜାତୀୟ (market-driven) ପୁଞ୍ଜିବାଦ ଓ ତର୍କ ସଙ୍ଗତ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ର (rational-legal nation-state)ର ଉତ୍ଥାନ ସ‌ହିତ ଜଡ଼ିତ ଅଛି । ସେ ଯୁକ୍ତି ଛଳରେ ମତ ଦେଲେ, ପ୍ରୋଟେସ୍ଟାଣ୍ଟିଜ୍ମର ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଉତ୍ଥାନ ଅଛି । ତେଣୁ ପ୍ରୋଟେସ୍ଟାଣ୍ଟ ଧାର୍ମିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ପୁଞ୍ଜିବାସ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଛି  
 
ମାର୍କ୍ସଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଭୌତିକବାଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ସୃଷ୍ଟି ବୁଝିବାକୁ ହେଲେ ଧର୍ମରେ ସନ୍ନିହିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବକୁ ବୁଝିବାକୁ ୱେବର ମତବ୍ୟକ୍ତ କଲେ ।  ପୃଥିବୀର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରୋଟେସ୍ଟାଣ୍ଟଙ୍କ ଏଥିକ ବିଷୟ ୱେବରଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଅନୁଶୀଳନ ଥିଲା । ଚୀନ ଧର୍ମ, ଭାରତୀୟ ଧର୍ମ ଓ ପୂରାତନ ଜୁଦାଇ ଧର୍ମ (ancient Judaism) ପୁସ୍ତକମାନଙ୍କୁ ସେ ଅନୁଶୀଳନ କଲାବେଳେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଫଳାଫଳ ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ତର ବିନ୍ୟାସ ଉପରେ ସେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ । ରାଜନୀତି ଏକ ପେଷାକୁ (Politics as a Vocation) ୱେବର ସଂଜ୍ଞା କରି ଲେଖିଥିଲେ, ରାଜ୍ୟ (state) ଏକ ସତ୍ତା ଯେଉଁଠି ନ୍ୟାୟିକ ଭାବରେ ଶାରୀରିକ ବଳ ପ୍ରୟୋଗର ("monopoly of the legitimate use of physical force) ଏକଚାଟିଆ ଦାବୀ କରାଯାଇପାରେ । 

ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଇତିହାସ ଓ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଥିଓରୁ ଓ ମେଡ଼ୋଲୋଜିରେ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ୱେବର ଲେଖିଥିଲେ । ସେ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ସଭ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସନ ୧୯୨୦ରେ ମାତ୍ର ୫୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଫ୍ଲୁ ରୋଗର ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ନିମୋନିଆ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।  

## ଆଧାର
ନାସ୍ତିକତା

ନାସ୍ତିକତା ଅଥବା ନାସ୍ତିକବାଦ ହେଉଛି ଏକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଯାହା କହେ "ଏ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି ତଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା କୌଣସି ଶକ୍ତି ବା ତଥା କଥିତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଂପର୍କରେ କୌଣସି ତର୍କ ସଂଗତ ସର୍ବମାନ୍ୟ ଆଧାର ନ ଥିବାରୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ" । ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ହେଲେ ନାସ୍ତିକ ଏବଂ ନାସ୍ତିକ ଲୋକ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଂପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ନ ଥିବା କାରଣରୁ ଈଶ୍ୱର (ଭଗବାନ)ଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଅଧିକାଂଶ ନାସ୍ତିକ ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ଦେବୀ, ଦେବତା, ପରଲୌକିକ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ, ଆତ୍ମା ତଥା ପରମାତ୍ମା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ । ହିନ୍ଦୁ ଦର୍ଶନ ମତରେ ଯେ କେହି ବେଦକୁ ଯଦି ମାନତି ନାହିଁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନାସ୍ତିକ ପଦବାଚ୍ୟ । ନାସ୍ତିକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ସାଧାରଣ ଭାବେ ମାନିବା ଆପେକ୍ଷା ମାନିବା ପୂର୍ବରୁ ଈଶ୍ୱର କିମ୍ବା ବେଦ ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ପ୍ରମାଣ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆସ୍ତିକ, ଯିଏକି ଈଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱାସୀ, କୌଣସି ପ୍ରମାଣର ଅପେକ୍ଷା ନ ରଖି ନିଜ ଜାତି, କୁଳ, ସଂପ୍ରଦାୟ ବା ମତ ଅନୁସ଼ାରେ କୌଣସି ନା କୌଣସି ଦେବା ଦେବୀଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଈଶ୍ୱଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଂପର୍କରେ ପ୍ରଗାଢ ଆସ୍ଥା ପ୍ରକଟ କରିଥାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, "ବିଶ୍ୱାସେ ମିଳନ୍ତି କୃଷ୍ଣ, ତର୍କେ ବହୁଦୂର" । ନାସ୍ତିକତା କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ବିଶ୍ୱାସକୁ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଆଖ୍ୟା ଦିଏ କାରଣ କୌଣସି ଦୁଇ ଧର୍ମ, ସଂପ୍ରଦାୟ କିମ୍ବା ମତରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ମାନ୍ୟତା ଏକ ପ୍ରକାର ନୁହେଁ । ଏହିପରି ଭାବେ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ମତରେ ନାସ୍ତିକତା କେବଳ ପ୍ରମାଣ ଏବଂ ବାସ୍ତବିକତା ଉପରେ ଆଧାରିତ; କୌଣସି ପ୍ରକାର ଋଢିବାଦୀ ବା ଅବାସ୍ତବ ଧାରଣା ଉପରେ ନୁହେଁ । ଏହାଛଡା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଂପର୍କରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଯେତେସବୁ ପ୍ରମାଣ କିମ୍ବା ତର୍କ ରହିଛି ସେସବୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଜାହିର କରିବା ନିମିତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ ।
## ଭାରତରେ ନାସ୍ତିକତା 
ଭାରତର ଇତିହାସରେ ବହୁପୂର୍ବରୁ ନାସ୍ତିକତା ବା ନାସ୍ତିକବାଦର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ହିନ୍ଦୁ ତଥା ଜୈନ ଶିଖ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ବହୂଳ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଭାରତରେ ନାସ୍ତିକତା ମତର ପ୍ରଚାର ତଥା ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ବହୁ ଜଣାଶୁଣା ସପ଼କ୍ଷବାଦୀ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ୦.୨୪ % ଭାରତୀୟ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିନାହାନ୍ତି । ୧୮୮୨ରୁ ୧୮୮୮ ମଧ୍ୟରେ ମାଡ୍ରାସ ସେକ୍ୟୁଲାର ସୋସାଇଟି ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ "ଦି ଥିଙ୍କର" ନାମକ ଏକ ପତ୍ରିକାରେ ନାସ୍ତିକବାଦକୁ ନେଇ ଅନେକ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି ।

### ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନରେ ନାସ୍ତିକତା 
ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନରେ ନାସ୍ତିକ ଶବ୍ଦ ନିମ୍ନ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥରେ ପ୍ରଯୁଯ୍ୟ ଅଟେ ।

୧) ଯେଉଁମାନେ ବେଦକୁ ପରମ ପ୍ରମାଣ ମାନ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନାସ୍ତିକ ପଦବାଚ୍ୟ । ଏହି ପରିଭାଷା ପ୍ରକାରେ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ ଏବଂ ଲୋକାୟତ ସଂପ୍ରଦାୟର ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ନାସ୍ତିକ ପଦବାଚ୍ୟ ଏବଂ ଏହି ତିନି ଗୋଷ୍ଠୀର ଦର୍ଶନ ଯେହେତୁ ବେଦ କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମାନ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ ତେଣୁ ଏହିସବୁ ମତବାଦର ଦର୍ଶନକୁ ମଧ୍ୟ ନାସ୍ତିକ ଦର୍ଶନ କୁହାଯାଏ ।

୨) ଯେଉଁମାନେ ଲୋକ, ପରଲୋକ ତଥା ମୃତ୍ୟୁ ପର ଜୀବନକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନାସ୍ତିକ ପଦବାଚ୍ୟ । ଏହି ଅର୍ଥରେ ଚାର୍ବାକଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ଯାହା ଭାରତରେ ଲୋକାୟତ ଦର୍ଶନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତ, ତାହା ଏକ ନାସ୍ତିକ ଦର୍ଶନ ପଦବାଚ୍ୟ ଏବଂ ଏହି ଦର୍ଶନରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ନାସ୍ତିକ ।

୩) ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନାସ୍ତିକ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମ
କାଙ୍ଗାଳି ଚରଣ ପଣ୍ଡା

**କାଙ୍ଗାଳି ଚରଣ ପଣ୍ଡା** (୨୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୪ - ୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୨) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । କାଙ୍ଗାଳି ଚରଣ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କାଙ୍ଗାଳି ଚରଣ ଧର୍ମଶାଳା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମ  ୮ମ ଓ ୯ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
କାଙ୍ଗାଳି ୧୯୪୪ ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୨୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୭ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ଦାସ

**ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ଦାସ** (୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୨ - ୨୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ପ୍ରଜା ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ବିଞ୍ଜାରପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ୧୯୭୧ ଓ ୧୯୭୪ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚରେ ସେ ଧର୍ମଶାଳା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ମ ଓ ୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ଦାସ ୧୯୨୨ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୮ ତାରିଖ ଶାମ୍ବଦଶମୀ ଦିନ ତତ୍କାଳୀନ କଟକ ଜିଲ୍ଲା (ଏବେକାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା)ର କଲ୍ୟାଣପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ସୁଧାମଞ୍ଜରୀ ଦାସ ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ବାଙ୍କ ବିହାରୀ ୨୦୦୧ ମସିହାର ଜୁଲାଇ ମାସ ୨୮ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୯ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ନାଟୋ

**ନାଟୋ** ବା ଉତ୍ତର ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ସନ୍ଧି ସଂଗଠନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ The **North Atlantic Treaty Organization** (**NATO** ; ; '**) ଅନ୍ୟ ଡାକ ନାମ **ଉତ୍ତର ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ଆଲିଆନ୍ସ**/ **North Atlantic Alliance'''), ଏକ ଆନ୍ତସରକାରୀ ସଂଘ ଯେଉଁଥିରେ ୨୯ଟି ଉତ୍ତର ଆମେରିକୀୟ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶର ସରକାରମାନଙ୍କର (intergovernmental) ସାମରିକ ସନ୍ଧି (military alliance) ହୋଇଛି । ସନ ୪ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୪୯ରେ ଏହି ସଂଘ ଉତ୍ତର ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ସନ୍ଧି ପତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଥିଲା ।  ନାଟୋ, ଏକ ସାମୁହିକ ସୁରକ୍ଷାତ୍ମକ ସଂଘ ଗଠନ କରି ତାହାଦ୍ୱାରା ଏହାର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱାଧୀନ ସଭ୍ୟମାନେ ବାହ୍ୟ ସଂସ୍ଥାରୁ ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ପାରସ୍ପାରିକ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପଦକ୍ଷେପ ନେବେ । ନାଟୋର ମୂଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (NATO's Headquarters| ) ବ୍ରସେଲସ, (Brussels) ବେଲଜିଅମର ଏଭରେଠାରେ ଓ ସୁପ୍ରିମ ହେଡକ୍ୱାଟର ଆଲାଏଡ ପାୱାର ୟୁରୋପର (headquarters of Allied Command Operations|)   ମୋନସରେ ସାମୁହିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସାମୁହିକ କମାଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି ।  

ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠ ପରଠାରୁ ଅନେକ ନୂଆ ସଭ୍ୟ ନାମ ଲେଖାଇବା ଫଳରେ ପ୍ରଥମରୁ ଥିବା ୧୨ ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଇତିମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ି ୨୯ ହୋଇଗଲାଣି । ୫ ଜୁନ ୨୦୧୭ରେ ଶେଷ ନୂଆ ସଭ୍ୟ ଭାବରେ ମୋଣ୍ଟେନିଗ୍ରୋ (Montenegro) ଯୋଗଦାନ କରଛି । ବୋସନିଆ ଓ ହେର୍ଜେଗୋଭିନା (Bosnia and Herzegovina), ଜର୍ଜିଆ (Georgia), ଉତ୍ତର ମାସିଡୋନିଆ (North Macedonia) ଓ ୟୁକ୍ରେନ‌କୁ (Ukraine) ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଭ୍ୟ ଭାବରେ ନାଟୋ ବିଚାର କରିଛି । ନାଟୋର ଶାନ୍ତି ସ‌ହ‌ଯୋଗୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୨୧ଟି ଅଧିକ ଦେଶ ଯୋଗଦାନ କରୁଛନ୍ତି । ସମୁଦାୟ ପୃଥିବୀର ଖର୍ଚ୍ଚର ପ୍ରାୟ ୭୦% ସମସ୍ତ ନାଟୋ ସଭ୍ୟଙ୍କର ମିଲିଟାରୀ ବାବଦରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି ।  ସନ ୨୦୨୪ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଲକ୍ଷ ବାବଦ ଜିଡିପିର ୨% ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସୋଭିଏଟ ୟୁନିଅନ ଓ ଜର୍ମାନୀର ଆକ୍ରମଣ ଆଶଙ୍କାରେ ଫ୍ରାନସ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁହେଁ ସନ୍ଧି ଓ ପାରଷ୍ପରିକ ସ‌ହାୟତା ନିମନ୍ତେ ୪ ମାର୍ଚ୍ଚ, ୧୯୪୭ରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ ଟ୍ରିଟି ଅଫ ଡନ‌କିନ (Treaty of Dunkirk) କୁହାଯାଏ ।    ସନ ୧୯୪୮ରେ ଏହି ସନ୍ଧିରେ ବେନେଲକ୍ସ (Benelux) ଦେଶମାନେ ଯୋଗଦାନ କରି ଏହାକୁ ପଶ୍ଚିମ ୟୁନିଅନ (Western Union) ନାମ ଦେଲେ ଓ ପରେ ଏହାକୁ ବ୍ରସେଲସ ଟ୍ରିଟି ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ ଭାବରେ ସୂଚନା ଦିଆଗଲା ଓ ଟ୍ରିଟି ଅଫ ବ୍ରସେଲସ (Treaty of Brussels) ନାମ କରଣ କରାଗଲା । ଅଧିକ ମିଲିଟାରୀ ସ‌ହ‌ଯୋଗ ନିମନ୍ତେ ଉତ୍ତର ଆମେରିକା ସ‌ହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର, କାନାଡ଼ା, ପର୍ତୁଗାଲ, ଇଟାଲି, ନର‌ୱେ, ଡେନମାର୍କ ଓ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଶମାନଙ୍କୁ ସଭ୍ୟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରି ସଭ୍ୟମାନେ ୪ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୪୯ରେ ଉତ୍ତର ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ସନ୍ଧି ପତ୍ରରେ ଦସ୍ତଖତ କଲେ । 

## ଆଧାର
ହଣ୍ଡ୍ରେଡ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ

**ହଣ୍ଡ୍ରେଡ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ** ବା **ଶତ ଦ୍ୱୀପ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ** (ଇଂରାଜୀରେ **Hundred Islands National Park**, ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ *କାପୁଲୋ ପୁଲୋନ୍* ବା *ତେତେ ବେକ୍ସ*) ଉତ୍ତର ଫିଲିପାଇନ୍ସରେସ୍ଥିତ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ । ପାଙ୍ଗାସିନାନର ଉକ୍ତ ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଶତାଧିକ ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ସମୁଦ୍ରରେ ଉଚ୍ଚ ଜୁଆର ଥିଲେ ଏଠାରେ ୧୨୩ଟି ଓ ନିମ୍ନ ଜୁଆର ଥିଲେ ୧୨୪ଟି ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଲିଙ୍ଗାୟେନ୍ ଉପସାଗରର ୧୬.୭୬ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗଭର୍ଣ୍ଣର୍ ଦ୍ୱୀପ, କ୍ୟୁଜନ୍ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଚିଲ୍ରେନ୍ସ ଦ୍ୱୀପ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ବିକଶିତ ହୋଇପାରିଛି ।

## ଭୂବିଜ୍ଞାନ 
ବାଆଁ|thumb|267x267_ପିକସେଲ|ଶତ ଦ୍ୱୀପ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ମାନଚିତ୍ର

ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିବା ପ୍ରବାଳ ଭିତ୍ତି କାଳକ୍ରମେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଦ୍ୱୀପ ବା ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ସମୁଦ୍ର ଜଳପତନ କମିଯିବା ଫଳରେ ଏହି ନିମଗ୍ନ ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡ ସବୁ ଛତୁ ପରି ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭରୁ ଫୁଟି ଉଠିଛନ୍ତି । ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ଛତୁ ପରି ଆକାର ସାମୁଦ୍ରିକ ଢେଉର ଆଘାତରେ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ଅବକ୍ଷୟ ହୋଇ କିଛି ଦ୍ୱୀପଖଣ୍ଡ ପ୍ରକୃତ ଛତୁ ପରି ଆକାରର ଦେଖାଯାନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ 
ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଉଦଘୋଷଣା କ୍ରମାଙ୍କ – ୬୬୭ ଆଧାରରେ ୧୬.୭୬ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍ ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ୧୯୪୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୮ ତାରିଖରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଫିଲିପାଇନ୍ସର ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାନୁଏଲ୍ କ୍ୟୁଜନ୍ ଏହାକୁ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଫିଲିପାଇନ୍ସର ଲୋକଙ୍କ ଲାଭ ଓ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ଓ ଏହାକୁ *ହଣ୍ଡେଡ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (Hundred Islands National Park - HINP)* ବୋଲି ନାମିତ କରାଗଲା । ୧୯୬୨ ମସିହା ଜୁନ୍ ୨୨ ତାରିଖରେ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଆକ୍ଟ – ୩୬୫୫ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେଲା ଯାହା ଅନୁସାରେ ହଣ୍ଡ୍ରେଡ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଉନ୍ନୟନ ପ୍ରାଧିକରଣ (Hundred Islands Conservation and Development Authority - HICDA) ଗଠିତ ହେଲା । ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଉଦଘୋଷଣା କ୍ରମାଙ୍କ – ୫୬୪ର ଅଧ୍ୟାୟ-୩୫ ଅନୁସାରେ ଲୁକାପ୍ ଉପସାଗର ଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ HICDAଠାରୁ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପ୍ରାଧିକରଣକୁ (Philippine Tourism Authority -PTA) ହସ୍ତାନ୍ତରିତ ହେଲା ।

୧୯୮୨ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ୍ ୨୭ ତାରିଖରେ ଉଦଘୋଷଣା ୨୧୮୩ ଅନୁଯାୟୀ ଲୁକାପ୍ ଉପସାଗର ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ସିତିଓ ତେଲବାଂଗ୍‍ରୁ ନେଇ ପଶ୍ଚିମରେ ସିତିଓ ରେକୁଡୋ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ *ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ* ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା ଏବଂ ଏହା PTAର ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ରହିଲା । ୧୯୭୪ ମସିହା ଜୁନ୍ ୨୧ ତାରିଖରେ ଉଦଘୋଷଣା ୧୨୮୨କୁ ଭିତ୍ତି କରି କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଛ ଧରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ସବୁ ନିୟମ ରହିଥିଲା, ତାହା ୧୯୮୨ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୬ ତାରିଖର ଉଦଘୋଷଣା ୨୨୩୭ ଅନୁସାରେ ଉଚ୍ଛେଦ କରାଗଲା ଓ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଧିକ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଗଲା ।
thumb|ଛତୁ ଆକାରର ଦ୍ୱୀପ ଖଣ୍ଡ

## ବନ୍ୟ ଜୀବ 
ଫିଲିପାଇନ୍ ବତକ, ଧଳାକାନ ଥିବା ମାଟିଆ କପୋତ, ଫିଲିପାଇନ୍ ବାଜ-କୋଇଲି, ଫିଲିପାଇନ୍ କୋଇଲି, ଫିଲିପାଇନ୍ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍, ଏଲିଗେଣ୍ଟ୍ ଟିଟ୍, ଲେମ୍ବୁ ରଙ୍ଗର କଣ୍ଠଯୁକ୍ତ ଲିଫ୍ ୱାର୍ବ୍ଲର୍, ପାଉଁଶିଆ ପୃଷ୍ଠ ଥିବା ଟେଲର୍‍ବର୍ଡ୍ ପ୍ରଭୃତି ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ସାର୍କ୍, ଏଞ୍ଜେଲ୍ ଫିଶ୍, ବଟରଫ୍ଲାଇ ଫିଶ୍, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର କଙ୍କଡ଼ା ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । 

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଫିଲିପାଇନ୍ସ

## ଆଧାର 
## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍ 
* Hundred Islands National Park - Tourism Philippines

ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:ଫିଲିପାଇନ୍ସ
ମାର୍ଟିନ ଲୁଥର କିଙ୍ଗ ଜୁନିଅର

**ମାର୍ଟିନ ଲୁଥର କିଙ୍ଗ ଜୁନିଅର** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Martin Luther King Jr.** (ଜାନୁଆରୀ ୧୫, ୧୯୨୯&nbsp;– ଏପ୍ରିଲ ୪, ୧୯୬୮) ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ କର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ ଯିଏ ସନ ୧୯୫୫ରୁ ୧୯୬୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଗରିକ ଅଧିକାର ଅନ୍ଦୋଳନର ନେତା ଭାବରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ଆଟଲାଣ୍ଟା, ଜର୍ଜିଆରେ (Atlanta, Georgia) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ନାଗରିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର (civil rights) ଆନ୍ଦୋଳନ‌କୁ ଅହିଂସା ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗେଇ ନେବା ନିମନ୍ତେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ; ଏଥି ନିମନ୍ତେ ସେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଅହିଂସା ପଥରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ ।  

.]]
ସନ ୧୯୨୯, ଜାନୁଆର ୧୫ତାରିଖରେ ଆଟଲାଣ୍ଟା, ଜର୍ଜିଆରେ (Atlanta) ସେ ରେଭରେଣ୍ଡ ମାର୍ଟିନ ଲୁଥର କିଙ୍ଗ ସିନିଅର (Martin Luther King Sr.) ଓ ଆଲବେର୍ଟା ଉଇଲିଅମସ କିଙ୍ଗ (Alberta Williams King) ଔରଷରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟର ନାମ ମାଇକେଲ କିଙ୍ଗ ଥିଲା ଓ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ମାଇକେଲ କିଙ୍ଗ ଥିଲା କିନ୍ତୁ କିଛି କାଳ ଅନ୍ତରରେ ପିତା ଉଭ‌ୟ ତାଙ୍କର ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରର ନାମ ସନ ୧୯୩୪ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଲେ । 
 
ସନ ୧୯୫୫ରେ ମଣ୍ଟଗୋମରୀ ବସ ଏକଘରିକିଆ ଆନ୍ଦୋଳନ‌କୁ କିଙ୍ଗ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ଓ ସନ ୧୯୫୭ରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ନେତୃତ୍ୱ ସମ୍ମିଳନୀରେ 
(Southern Christian Leadership Conference (SCLC) ପ୍ରଥମ ସଭାପତି ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ଏସସିଏଲସି ମାଧମରେ ସେ 
ଆଲବାନି, ଜର୍ଜିଆକୁ (Albany) ପୃଥକ କରିବା ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ ସେ ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିରମିଙ୍ଗ‌ହାମ, ଆଲବାମାର (Birmingham) ଅହିଂସା ଆନ୍ଦୋଳନ‌‌କୁ ସଂଗଠିତ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୬୩ରେ ସେ ୱାସିଙ୍ଗଟନ ଅଭିଯାନ (March on Washington) ସଂଗଠିତ କରି ତାଙ୍କର ବିଖ୍ୟାତ "ମୋର ଗୋଟିଏ ସ୍ୱପ୍ନ ଅଛି" ("I Have a Dream") ବକ୍ତୃତା ଦେଇଥିଲେ  ।     

ଅହିଂସା ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ଜାତି ବିଷମତା (racial inequality) ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ କରିବା‌ଯୋଗୁ ଅକ୍ଟୋବର ୧୪, ୧୯୬୪ରେ ତାଙ୍କୁ ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର (Nobel Peace Prize) ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସନ ୧୯୬୫ରେ ସେଲମାରୁ ମଣ୍ଟଗୋମରୀ ଯାତ୍ରାକୁ (Selma to Montgomery marches) ସଂଗଠିତ କରିବାରେ ସେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ସେ ଓ ଏସସିଏଲସି ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ‌କୁ ସିକାଗୋର ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ବର୍ଷରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ (poverty) ଓ ଭିଏଟନାମ ଯୁଦ୍ଧକୁ (Vietnam War) ବିରୋଧ କରିବାକୁ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେନ୍ଦ୍ରିଭୂତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର 'ଭିଏଟନାମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିରବ' ("Beyond Vietnam") ବକ୍ତୃତାରେ ସେ ଆଧିନିକ ଉଦାରପନ୍ଥୀ ସ‌ହ‌ଯୋଗୀତାକୁ (liberal) ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ଜେ ହୁଭର (J. Edgar Hoover) ତାଙ୍କୁ ଉଗ୍ରପନ୍ଥୀ ବିବେଚନା କରୁଥିଲେ ଓ ଅନ ୧୯୬୩ ପରଠାରୁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏଫବିଆଇ ଲଗେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ସମ୍ପର୍କ ଜାଣିବା ଲାଗି ତାଙ୍କର ବିବାହ ଅତିରିକ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଖୋଳତାଡ଼ କଲେ ଓ ସରକାରକୁ ରିପୋର୍ଟ କରିଦେଲେ । ଗୋଟିଏ ଘଟଣାରେ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ବେନାମୀ ଧମକ ଚିଠି ଦେବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା କଥା କିଙ୍ଗ ଭାବିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୮ ମୃତ୍ୟୁ
କଳିଙ୍ଗ (ରାଜ୍ୟ), ଜାଭା

**କଳିଙ୍ଗ** ବା **କଲିଂଗ୍ଗା** ବା **ହୋଲିଂଗ୍**  (ଜାଭା ଭାଷାରେ କରଜନ କଲିଂଗ୍ଗା, ଚୀନୀ ଲେଖାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲିଂଗ୍) ହେଉଛି ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଜାଭା ଦ୍ୱୀପର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଏକ ଭାରତୀୟ ଔପନିବେଶିକ ରାଜ୍ୟ ।  ଏହା ଜାଭାର ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୁ-ବୌଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଇତିହାସର କୁତାଇ ଓ ତରୁମନଗର ପରି ପ୍ରାଚୀନତମ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣା ।

## ଐତିହାସିକ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପର୍କୀୟ ତଥ୍ୟ
ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଉତଖନନ କିମ୍ବା ଐତିହାସିକ ଦସ୍ତାବିଜରୁ ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ସମୟର ଅଧିକ ତଥ୍ୟ ବା ବସ୍ତୁ ମିଳେନାହିଁ । ଏହି ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ କେଉଁଠି ଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପରେ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ପେକାଲୋଂଗାନ ଓ ଜେପାରା ମଧ୍ୟସ୍ଥ କୌଣସି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ରହିଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ଜେପାରା ରାଜ୍ୟରେ “କେଲିଂଗ୍” ନାମକ ଏକ ଉପଜିଲ୍ଲା ରହିଛି । ପେକାଲୋଂଗାନ୍ ଓ ବାଟାଂଗଠାରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ପେକାଲୋଂଗାନ୍ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ବନ୍ଦର ଥିବା ଜଣା ପଡ଼ିଲା ଓ “ପେ-କଲିଂଗ୍-ଆନ୍” ଲୋକମୁଖରେ ପେକାଲୋଂଗାନ୍ ବୋଲାଉଥିବାର ସମ୍ଭବପର । କଳିଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ୬ଷ୍ଠରୁ ୭ମ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ବିକଶିତ ଥିଲା ଏବଂ ଜାଭାରେ ସ୍ଥାପିତ ହିନ୍ଦୁ-ବୌଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପୁରାତନ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ କହିଲେ ଚଳେ ଏବଂ ଯାହା ତଥ୍ୟ ମିଳେ ତାହା ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଥା କିମ୍ବା ଚୀନର ଲେଖା ଇତ୍ୟାଦିରୁ ଗୃହୀତ । 

## ଇତିହାସ
ଚୀନର ଏହି ଲେଖା ତାଂଗ୍ ରାଜବଂଶର ଶାସନ କାଳର । ଚୀନୀ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁ ୟିଜିଂଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଖ୍ରୀ. ୬୬୪ରେ ହୁଇନିଂ (會寧) ନାମଧାରୀ ଜଣେ ଚୀନୀ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀ ହେଲିଂଗରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୩ ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରହଣିକାଳରେ ହେଲିଂଗର ଜଣେ ସନ୍ୟାସୀ ଜ୍ଞାନଭଦ୍ରଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେ ହୀନଯାନ ବୌଦ୍ଧପନ୍ଥାର ଅନେକ ଲେଖା ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ।

ଖ୍ରୀ. ୬୭୪ରେ ରାଣୀ ଶିମା କଳିଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜୁତି କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟବାସୀ ସଚ୍ଚୋଟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ହୁଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଚୋରି, ଡକାୟତି ପାଇଁ ସେ ଅତି କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଓ ନିୟମ ପ୍ରଚଳନ କରାଇଥିଲେ । କଳିଙ୍ଗର ଲୋକ କେତେ ସଚ୍ଚୋଟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ତାହା ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଥରେ ଜଣେ ବିଦେଶୀ ରାଜା କଳିଙ୍ଗକୁ ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତାର ଏକ ଛକରେ ସୁନା ଭରିଥିବା ଏକ ମୁଣା ରଖିଦେଲେ । ନିଜର ନ ହୋଇଥିବାରୁ କେହି ସେ ମୁଣାକୁ ଛୁଇଁ ନଥିଲେ ଓ ୩ ବର୍ଷ କାଳ ତାହା ସେପରି ପଡ଼ି ରହିଥିଲା । ୩ ବର୍ଷ ପରେ ରାଣୀ ଶିମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଯୁବରାଜ ଭୁଲବଶତଃ ସେହି ସୁନା ମୁଣାକୁ ପାଦରେ ଛୁଇଁ ଦେଇଥିଲେ । ରାଣୀ ଶିମା ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଯୁବରାଜଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁ ଥିବାରୁ ପାଦକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଉ (କାଟି ଦିଆଯାଉ) ଓ ଯୁବରାଜଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନ ନିଆଯାଉ ବୋଲି ରାଣୀଙ୍କ ଜଣେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଯୁକ୍ତି ରଖିଥିଲେ ।

ସୋଜୋମେର୍ତୋ ଅଭିଲେଖ ମଧ୍ୟ ସମକାଳୀନ ଆଉ ଏକ ଅଭିଲେଖ ଯାହା କେଚାମାତାନ ରେବାନର ସୋଜୋମେର୍ତୋ ଗ୍ରାମରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା । ଆନୁମାନିକ ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀର ଏହି ଅଭିଲେଖ ପ୍ରାଚୀନ ମାଳୟ ଭାଷା ଓ କବି ଲିପିରେ ଏହା ଲିଖିତ । ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଭଦ୍ରାବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ପୁଲାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାଜା ଦପୁନ୍ତ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଅଭିଲେଖରେ କୁହାଯାଇଛି । ଇଣ୍ଡୋନେସୀୟ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଡଃ ବୋଏଚାରିଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ଦପୁନ୍ତ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ମାତରମ (ବା ମେଦାଂଗ) ରାଜ୍ୟକୁ ପରେ ଶାସନ କରିଥିବା ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ବଂଶୋଦ୍ଭବଙ୍କ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷ ଥିଲେ ।

ଉଭୟ ଅଭିଲେଖ ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମଧ୍ୟ ଜାଭାର ଉତ୍ତର ଉପକୂଳରେ ଏକ ହିନ୍ଦୁ-ଶୈବ ପରମ୍ପରାର ରାଜ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଇଙ୍ଗିତ କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ଆଜି ସମସ୍ତେ କଳିଙ୍ଗ ନାମରେ ଡାକନ୍ତି । କିଛି ପୁରାତନ ଇଣ୍ଡୋନେସୀୟ ଚାଣ୍ଡି (ମନ୍ଦିର), ଯଥା – ଗେଡୋଂଗ ସୋଂଗୋ ଓ ଡିଏଂଗ୍ ମାଳଭୂମିର ଚାଣ୍ଡି ମଧ୍ୟ-ଜାଭାର ଉତ୍ତରରେ ଥିବା ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତେବେ ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମେଦାଂଗ କାଳରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବାର କିଛି ଐତିହାସିକ କୁହନ୍ତି । ଐତିହାସିକମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ମଧ୍ୟ-ଜାଭାର ଦକ୍ଷିଣସ୍ଥ କେଡୁ ସମଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥିଲା । 

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* କଳିଙ୍ଗ (ରାଜ୍ୟ), ଫିଲିପାଇନ୍ସ
* କଳିଙ୍ଗ (ବହୁବିକଳ୍ପ)
* ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର ଇତିହାସ

## ଆଧାର
ଗୁରୁଚରଣ ଟିକାୟତ

**ଗୁରୁଚରଣ ଟିକାୟତ** (ଜନ୍ମ: ୨୫ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୦) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଗୁରୁଚରଣ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଗୁରୁଚରଣ ଧର୍ମଶାଳା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗୁରୁଚରଣ ଟିକାୟତ ୧୯୪୦ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସ ୨୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଏସ୍. ଏନ୍. ବୀରବର ହରିଚନ୍ଦନ ମହାପାତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ରାଣୀ ସୂଚାରୁ ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ । ଗୁରୁଚରଣଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ଗୁରୁଚରଣ ଟିକାୟତ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ