open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଧାନ କଳା

**ଧାନ କଳା** ଓଡ଼ିଶାରେ ଧାନରୁ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଏକ ଲୋକ କଳା । ଏହା ବିଶେଷ କରି ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାରେ ନୀଳଗିରି, ଔପଦା ଓ ସୋର ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ପାରମ୍ପାରିକ କଳା ପରେ ଆଧୁନିକୀକରଣ
ହୋଇ ରାଜ୍ୟ, ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରେ ଜଣାଶୁଣା ହୋଇଥିଲା ।

## ଇତିହାସ 
ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର କଳାକାରମାନେ ଧାନରେ ମୟୂର ତିଆରି କରୁଥିଲେ । ସମୟକ୍ରମେ ଧାନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଠାକୁରାଣୀ ନିର୍ମିତ ହେଲା । ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହା ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆଦୃତ ହେଲା ।

### ଆଧୁନିକୀକରଣ 
୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଔପଦା ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତିର ଦେବଗିରି ପାହାଡ଼ ପାଦଦେଶରେ ଥିବା କାଣ୍ଡଗରଡ଼ି ପଞ୍ଚାୟତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମୁକୁନ୍ଦପୁରର ଅନିଲ କୁମାର ରାଉଳ ଏହି ପାରମ୍ପାରିକ କଳାର ପୁନରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୨ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଧାନରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରତିମା ଗଢ଼ୁଥିଲେ । ଏହା ପରେ ୧୦ ଜଣ ଯୁବକ ଓ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ସେ ଧାନ, ମୁଗ, ବିରି, ଚାଉଳ, ରୁଞ୍ଜ, କାଚ, ଅଠା, ଲେସ, ଫିତା, ପୋଖରା,  ପ୍ଲାଏ ଓ ମାଟି ଆଦି କଞ୍ଚାମାଲ ସଂଗ୍ରହ କରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା, ତାରିଣୀ, ଦୁର୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, ଶିବ, ପାର୍ବତୀ, ରାଧା-କୃଷ୍ଣ, ଶିରିଡ଼ି ସାଇ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଔପଦା ଓ ନୀଳଗିରିର ଯୁବ କଳାକାରଏହି କଳାକୁ ଜୀବିକା ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରତିବନ୍ଧକ 
ଏହି କଳା ପାଇଁ ସରକାରୀ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ନଥିବାରୁ କାରିଗରମାନ ଏହି କଳାରୁ ଦୂରେଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । କିଛି ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟିକା ଗୋଷ୍ଠୀ ଏହି କଳାକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି । ମୁଗ, ବିରି ଆଦି ଶସ୍ୟରେ ପୋକ ଲାଗୁଥିବାରୁ ଏହାର ନିରାକରଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି । ଆଗ ଭଳି ରୁଞ୍ଜ ଚାଷ ହେଉନଥିବାରୁ ଏହା ମିଳିବା କଷ୍ଟ ହେଉଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକକଳା
ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

**ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର** ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଥିବା କଷବା-ଷାଠିବାଟିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପୁରାତନ ଶିବ ମନ୍ଦିର । ଏଠାରେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ପୂଜା ପାଇଥାନ୍ତି । ଆଗରୁ କଷବା ଓ ଷାଠିବାଟିରେ ବହୁଥିବା ଜୁଣେଇ ନଦୀର ଶୁଖିଲା ଶଯ୍ୟାରେ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଯାଜପୁରର କଇଆଁଗୋଲା ରାସ୍ତାର ମଙ୍ଗଳପୁରଠାରୁ ବଡକୁଆଁଲ ରାସ୍ତାରେ ୧.୫ କି.ମି.ଗଲେ ଥାଲକୁଡ଼ି ପଞ୍ଚାୟତର କଷବା ଏବଂ ପାଲଟପୁର ପଞ୍ଚାୟତର ଷାଠିବାଟିରେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।  

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଜୁଣେଇ ନଦୀ ପୋତି ହୋଇଯିବା ପରେ ଏହାର ବାଲୁକା ଶଯ୍ୟାରୁ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।  ବାଲିରୁ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।

## ଇତିହାସ 
ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବୈତରଣୀ ନଦୀର ଶାଖା ଜୁଣେଇ ନଦୀ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।  ପ୍ରଥମେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ଏକ ଚାଳଘରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ । ୨ଟି ମୌଜାର ବିଜେସ୍ଥଳ କଷବା ଓ ଷାଠିବାଟିର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ । ସାତଶେଣିଆ କାଠ ଓ କଦଳୀ କାନ୍ଦିରେ କାଠ ଖଞ୍ଜି ଏହି ଘର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ସେହି ଘରେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା ହେଉଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ଜମିଦାରୀ ଶାସନ ଉଚ୍ଛେଦ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଝିଙ୍ଗାରପୁର ଜମିଦାରୀ ଅଧୀନରେ ଷାଠିବାଟି ଥିଲା । ପରେ ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ହେବା ପରେ ଥାଲକୁଡ଼ିର ଜମିଦାର ଫକିର ଚରଣ ସାହୁଙ୍କ ହାତକୁ ଷାଠିବାଟି ଆସିଲା । ଥାଲକୁଡ଼ି କଷବାର ପରିବାରଗଣ ଶ୍ରୀଚରଣ ପଣ୍ଡା, ଚାଉଳିଆର କାମଦେବ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ପରିବାର, ବିଲସାହିର ବଳରାମ ପଣ୍ଡା ଏବଂ ବିଶ୍ୱନାଥ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ପରିବାର ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରିଆସୁଥିଲେ । ଜୁଣେଇ ନଦୀ ଅଧୁନା ପୋତି ହୋଇଯାଇଛି । ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ବିଜେସ୍ଥଳୀରେ ୧୪ ଡେସିମିଲ ଜମି ଥିଲା । ପରେ ଏହା ଜବରଦଖଲ ଯୋଗୁ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଯାଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିରଟି କଷବା ଷାଠିବାଟି ଏବଂ ଆଖପାଖ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ହୋଇଥିଲା । ଧନୀପୁର ଜମିଦାରୀ ଥିବାବେଳେ କଷବାରେ ଜମିଦାରଙ୍କର ସିରସ୍ତା ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ନିମନ୍ତେ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେଏକ ମଠ ଓ ଭାଗବତ ଗାଦି ଥିଲା । 

## ପୂଜା-ବିଧି 
ଏଠାରେ ଜାଗର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଅଖଣ୍ଡ ନାମ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ । ମନ୍ଦିରଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇନଥିବାରୁ ମହାଦୀପ ମନ୍ଦିର ଉପରକୁ ନ ଉଠାଇ ଏକ କଦଳୀ ଗଛରେ ଦିଆଯାଉଛି । ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭାଗବତ ସପ୍ତାହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦେବଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ବେଳେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କ୍ଷୀର, ମହୁ, ବେଲ ପତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ । ନିତି ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କ ସକାଳ ମଙ୍ଗଳାଳତି, ମଧ୍ୟାହ୍ଣ ନୀତିି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି ଓ ରାତ୍ରୀ ନୀତିି ସମାପନ ହେବା ପରେ ପହୁଡ଼ ପଡିଥାଏ । ଆଖପାଖର ବିଭିନ୍ନ ଗାଁରୁ ଭକ୍ତମାନେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥାନ୍ତି । 
### ପାର୍ଶ୍ୱଦେବତା 
ମନ୍ଦିର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କ ଡାହାଣକୁ ହନୁମାନ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା, ସୁଦର୍ଶନ ଓ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମଙ୍ଗଳା, ବାମ ପାଖରେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜାପାଉଛନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତିତ ଅନତି ଦୂରରେ କଷବା ଗ୍ରାମରେ ମା' ବୁଢ଼ୀଜାଗୁଳେଈ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । 

## ଅଧିକ ପଠନ 
* ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀମାନଙ୍କର ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଶତକର ଦେଉଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ତ୍ରିକୋଣମିତି

robotic manipulator on the InternationalSpace Station erତରଗାଣ୍ଡିମରା its joints. Calculating the final position of the astronaut at the end of the arm requires repeated use of trigonometric functions of those angles.]]

**ତ୍ରିକୋଣମିତି** (ଗ୍ରୀକ ଭାଷା- '**ମାନେ "ତ୍ରିଭୁଜ" ଏବଂ **'ମାନେ "ମାପ") ଗଣିତର ଗୋଟେ ଶାଖା, ଯେଉଁଥିରେ ତ୍ରିଭୁଜର ଲମ୍ବ ଓ କୋଣର ସମ୍ବନ୍ଧ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ । ଏହି ଶାଖା ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ BCରେ ଜ୍ୟାମିତିର ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରୟୋଗ ସମୟରେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଈଥିଲା ।

ଯଦି ଗୋଟେ ତ୍ରିଭୁଜର ଗୋଟେ କୋଣ 90° ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୋଟେ କୋଣର ମାପ ଜନ ଅଛି, ତେବେ ତୃତୀୟ କୋଣର ମାପ ସ୍ଥରକୃତ, କାରଣ ଗୋଟେ ତ୍ରିଭୁଜର ତିନିଟି କୋଣର ସମଷ୍ଟି 180° ଅଟେ । ଏଠାରେ ତ୍ରିଭୁଜର ଆକୃତି ସମ୍ପୁର୍ଣ ଭାବରେ ନିର୍ଧାରିତ ହେଈଛି, କେବଳ ସଦୃସ୍ୟତାକୁ ବାଦ ଦେଇ । ଅତେଏବ, ଯଦି ଗୋଟେ ତ୍ରିଭୁଜର କୋଣ ଜଣା ଅଛି, ତାର ଲମ୍ବ ଗୁଡିକର ଅନୁପାତ ସ୍ଥିର ହୋଈ ଯାଏ । ଯଦି ଆମେ ଗୋଟେ ଲମ୍ବର ମାପ ଜାଣି ଥାଉ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଦୁଈଟିର ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରି ହୁଏ । ଏହି ଅନୁପାତ ସବୁ ତ୍ରିକୋଣମିତି ଫଳନଦ୍ୱାରା ମିଳିଥାଏ ।

ଏହି ବିଦ୍ୟାଟି ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ୍ୟା, ସଂଗୀତ ବିଦ୍ୟା, ବସ୍ତୁଶାସ୍ତ୍ର, ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଅଭିକଳ୍ପ ଈତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ।

## ଇତିହାସ
## ଆଧାର
## ସହାୟକ ଗ୍ରନ୍ଥ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* Khan Academy: Trigonometry, free online micro lectures
* Trigonometry  by Alfred Monroe Kenyon and Louis Ingold, The Macmillan Company, 1914. In images, full text presented.
* Benjamin Banneker's Trigonometry Puzzle at Convergence
* Dave's Short Course in Trigonometry  by David Joyce of Clark University
*Trigonometry, by Michael Corral, Covers elementary trigonometry, Distributed under GNU Free Documentation License 

ଶ୍ରେଣୀ:ତ୍ରିକୋଣମିତି
କୈଳାସ ସତ୍ୟାର୍ଥୀ

**କୈଳାସ ସତ୍ୟାର୍ଥୀ** (ଜନ୍ମ ୧୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ । ସେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ନିମନ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଜଣେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଓ  ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତି ।୧୯୮୦ ମସିହାରେ ସେ ବଚପନ ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରି ୧୪୪ ଦେଶର ୮୩,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଶିଶୁଙ୍କ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା କରିଅଛନ୍ତି ।  

ତାଙ୍କୁ ପାକିସ୍ଥାନର ଛାତ୍ରୀ ମଲାଲା ୟୁସୁଫଜାଇଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଭାବେ ୨୦୧୪ ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ହାସଲ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇ ଜଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକ ବିରୋଧରେ ୬୦ ବର୍ଷୀୟ କୈଳାସ ତିନି ଦଶନ୍ଧୀ ଧରି ବଚ୍‌ପନ ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚଳାଇଛନ୍ତି । ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ପାଇବାରେ କୈଳାସ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତୀୟ, ୧୯୭୯ରେ ମଦର ଟେରେସାଙ୍କୁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । 
## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
୧୯୫୪ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୧ରେ ବିଦିସାରେ ଜନ୍ମିତ କୈଳାସ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଡିଗ୍ରୀ ଓ ହାଇ ଭୋଲଟେଜ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରୁଂରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଛନ୍ତି।  କୈଳାସ ନିଜ ସ୍ୱଚ୍ଛାସେବୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବଚପନ୍ ବଚାଓଦ୍ୱାରା ହଜାର ହଜାର ଶିଶୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସେମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି ।  ସେ ସର୍କସ ପାର୍ଟି, ହୋଟେଲ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡିକରୁ ସେ ଅନେକ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ଅନେକ ସମୟରେ କୈଳାସ ଓ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ମରଶନ୍ତକ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି। ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ଯପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ନଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ସେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅହିଂସା ଆର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକ୍ଷୋଭ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି । ୧୯୮୦ରୁ ସେ ଏଯାବତ୍ ପାଖାପାଖି ୮୦ ହଜାର ଶିଶୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସେମାନଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
*୨୦୧୪ : ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର
*୨୦୦୮ : ଆଲଫନସୋ କମିନ୍ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପୁରସ୍କାର
*୨୦୦୭ : ଇଟାଲିଆନ୍ ସିନେଟ ମେଡାଲ୍
*୧୯୯୫ : କେନେଡି ମାନବଧିକାର ପୁରସ୍କାର 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର
ଶରଧାବାଲି

**ଶରଧାବାଲି** ପୁରୀ  ବଡ଼ଦାଣ୍ଡର ଅଂଶ ବିଶେଷ । ପୁରାତନ କାଳରେ ପୁରୀ ମାଳିନୀ ନଦୀକୁ ପୋତି ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରକୁ ଏକ ସିଧା ରାସ୍ତା ସଂଯୋଗ ସକାଶେ ବାଲି ପକାଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଶରଧାବାଲି କୁହାଯାଉଛି ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପୁରୀର ଗଜପତି ଥିଲେ ଭାନୁଦେବ ଏବଂ ମହାରାଣୀଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରଦ୍ଧାଦେବୀ । ଆଜିର ଶରଧାବାଲିକୁ ସେତେବେଳେ ବାଙ୍କି ମୁହାଣ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହି ବାଙ୍କି ମୁହାଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନରାଜା ପ୍ରଥମେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଦାରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ । ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇ ତିନିଠାକୁରଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳ ପୁରୀ ସହରକୁ ତିନୋଟି ଛୋଟ ଛୋଟ ନଦୀ ଘେରି ରହିଥିଲେ । ସେଥିରୁ ମାଳିନୀ ନାମକ ନଦୀଟି ବାଙ୍କି ମୁହାଣଠାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିଥିଲା । ତେଣୁ ମାଳିନୀ ନଦୀଦ୍ୱାରା ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଫଳରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସହିତ ସିଧା ସଂଯୋଗ ହୋଇ ପାରୁନଥିଲା । ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜା ପ୍ରଥମେ ତିନୋଟି ରଥ ନିର୍ମାଣ କରି ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ମାଳିନୀ ନଦୀକୂଳକୁ ନେଲେ । ନଦୀରେ ତିନୋଟି ବଡ଼ ଡଙ୍ଗାରେ ପ୍ରତିମାମାନଙ୍କୁ ପାରିକରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ନେଲେ । ଏପଟେ ନଦୀକୂଳରୁ ଆଉ ତିନୋଟି ରଥ ନିର୍ମାଣ କରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ନେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ସେହି ସମୟଠାରୁ ରଥଯାତ୍ରାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ବୋଲି ଅନେକ ମତ ଦିଅନ୍ତି । ଏହାଥିଲା ଠାକୁରଙ୍କ ଜନ୍ମବେଦୀରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରଥମ ରଥଯାତ୍ରା । ଏହାପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ସବୁବର୍ଷ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବା ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବାକୁ ଆଷାଢ଼ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷଦ୍ୱିତୀୟାରେ ତାଙ୍କର ରଥଯାତ୍ରା କରିବାକୁ । ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଶାସନ କାଳରୁ ଆଜିଯାଏ ସେହିପରି ରଥଯାତ୍ରା ଚଳିଆସୁଅଛି । ସେତେବେଳେ ଆଜିଭଳି ରାସ୍ତାଘାଟର ସୁବିଧା ନଥିଲା । ତେଣୁ ବାଲି ମାଟିରେ ରଥ ଟାଣିବା ବହୁତ କଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା । ରାଜା ଅଶ୍ୱ, ଗଜ ଓ କଳାବେଠିଆମାନଙ୍କୁ ଲଗାଇ ରଥ ଟାଣୁଥିଲେ । ଛଅଟି ରଥ ତିଆରି କରି ରଥଯାତ୍ରା କରିବା ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହେଉଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ ନବଦିନାତ୍ମକ ଯାତ୍ରା ଗୋଟିଏ ମାସରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସମୟ ଲାଗୁଥିଲା । ଏହିପରି ଅସୁବିଧାକୁ ଦେଖି ମହାରାଣୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦେବୀଙ୍କ ଏକ ଉଦ୍ଭଟ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା । ସେ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ଆମର ରଥଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଏତେ ଅସୁବିଧା ହେଉଛି । ତେଣୁ ତୁମେ ଯଦି ମାଳିନୀ ନଦୀକୁ ପୋତି ଦିଅନ୍ତ ତେବେ ତିନୋଟି ରଥ ସିଧା ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ପାରନ୍ତା । ଭାନୁଦେବ ଏକଥା ଶୁଣି ହସିକରି କହିଲେ, *ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖରାପ ହେଲାଣି ନା କ’ଣ ? ନଦୀ ପୋତିବା କ’ଣ ଏତେ ସହଜ ? ରାଣୀ କହିଲେ ଭଣ୍ଡାରରୁ ମୋତେ କିଛି ଅର୍ଥ ଦିଅନ୍ତୁ ମୁଁ ଯାଇ ବାଲି ପକାଇ ନଦୀ ପୋତା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବି* । ତଥାପି ରାଜା ମହାରାଣୀଙ୍କ କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଶେଷରେ ରାଣୀ କହିଲେ ଆମେ ପୋତିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ ଆମର ପରପିଢ଼ି କେହି କେବେ ତ ଏ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କରିପାରିବେ । ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ । ଶେଷରେ ରାଣୀଙ୍କ କଥାରେ ଗଜପତି ସମ୍ମତ ହୋଇ ବାଲି ପକାଇ ନଦୀ ପୋତା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ । ଭଗବାନଙ୍କର ଏ ଥିଲା ଏକ ବିଚିତ୍ର ଲୀଳା । ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ସେହି ବର୍ଷ ରଥଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ମାଳିନୀ ନଦୀଟି ବାଲିରେ ପୋତି ହୋଇଗଲା । ଗଜପତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଫଳରେ  ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରଯାଏ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ହୋଇପାରିଲା । ଛଅଟି ରଥ ପରିବର୍ତ୍ତେ ତିନୋଟି ରଥରେ ଠାକୁରଙ୍କର ଘୋଷଯାତ୍ରା ହୋଇପାରିଲା । ଗଜପତି ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଗଲେ । ମହାରାଣୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦେବୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ବାଲି ପୋତାଯାଇ ଏଭଳି ଏକ ଅସମ୍ଭବ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପାରିଥିବାରୁ, ଗଜପତି ଖୁସିହୋଇ ମହାରାଣୀଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବାଲିକୁ ଯୋଡ଼ି ଦେଇ ସେହି ସ୍ଥାନଟିର ନାମ ରଖିଲେ ‘ଶ୍ରଦ୍ଧାବାଲି’ । ହେଲେ କାଳକ୍ରମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଶବ୍ଦର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶରଧା ହୋଇ ନାମ ହୋଇଗଲା ‘ଶରଧାବାଲି’ ଯାହାକି ଆଜି ଏକ କାହାଣୀ ହୋଇଯାଇଛି ।  

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*ଶରଧାବାଲି 

ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ରୂପଶ୍ରୀ ମହାପାତ୍ର

**ରୂପଶ୍ରୀ ମହାପାତ୍ର**, ଜଣେ ମାହାରୀ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶୀ  ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ । ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟକୁ ଦେଶବିଦେଶରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିଥିବା ଏହି ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ପିଲାବେଳେ ଠିକ ଭାବେ ଚାଲି ପାରୁନଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ହରିହର ମହାପାତ୍ର, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ପୂଜାକରିବାରୁ, ସେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ ।  ପୁରୀରେ ଆଖଡ଼ାରେ, ପୁଅମାନଙ୍କୁ ନାଚୁଥିବାର ଦେଖି, ସେ ଓଡ଼ିଶୀ  ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇପଡିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶୀ  ନୃତ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭକରି, ରୂପଶ୍ରୀ ପ୍ରାୟ ୭ବର୍ଷ ବୟସରୁ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ନାଚି ଆସୁଛନ୍ତି । 

ରୂପଶ୍ରୀ, ଗୁରୁ ପଙ୍କଜ ଚରଣ ଦାସଙ୍କଠାରୁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଛନ୍ତି ଓ ଦେବଦାସୀ ହରପ୍ରିୟା ଦେବୀ, ଶଶିମଣୀ ଦେବୀ ଓ ପରଶମଣୀ ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର କୌଶଳ ଆୟତ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ ସହ, ପୁରୀ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ, ନିଜର ଦୁଇଟି ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଆସୁଛନ୍ତି । କାଲିଫର୍ନିଆ ଓ ଜର୍ମାନୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ରୀମାନେ, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି ।  

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ମାହାରୀ ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୬

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ
ଭୀମେଶ୍ୱରୀ ପୀଠ

**ଭୀମେଶ୍ୱରୀ ପୀଠ** ଓଡ଼ିଶାର ମୟୁରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ପେଡ଼ାଗଡ଼ିଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ବୌଦ୍ଧ ତନ୍ତ୍ର ସାଧନା କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ମାଙ୍କଡ଼ା ପଥରକୁ ଲୁହା କିଳିଣି ସାହାଯ୍ୟରେ ଛନ୍ଦି ଏଠାରେ ଏକ ଦେଉଳ ତୋଲାଯାଇଥିଲା । ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପାସକଙ୍କ ବିରୋଧ ତଥା ମୋଗଲ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ଏହି ପୀଠ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲା । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ପତନ କାଳରେ ଏହି ପୀଠର ମଧ୍ୟ ପତନ ହୋଇଥିଲା । ଏଠାରେ ତନ୍ତ୍ର ସାଧନାର ବିଭିନ୍ନ ଦେବଦେବୀ ଚାମୁଣ୍ଡା, ବାରାହୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, ଯମ, ଚଣ୍ଡୀ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲା ।

## ଅବସ୍ଥିତି 
ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର କପ୍ତିପଦା-ଉଦଳା ରାଜରାସ୍ତା ନିକଟସ୍ଥ ପେଡ଼ାଗଡ଼ି ଗ୍ରାମରେ କାଳନଦୀର ଉପକଣ୍ଠରେ ଭୀମେଶ୍ୱରୀ ତନ୍ତ୍ରପୀଠ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ଇତିହାସ 
ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ତନ୍ତ୍ର ସାଧନାର ବିକାଶ ଘଟି ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁରରେ ସହଜଯାନ ଭାବେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ଶିକ୍ଷକ-ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ସହଜଯାନୀ ସନ୍ୟାସୀ-ସନ୍ନ୍ୟାସିନୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ବୁଲିବୁଲି ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ସାଧନା ପହଞ୍ଚାଉଥିଲେ । ଏହାର ଫଳସ୍ୱରୂପ କଳିଙ୍ଗର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ତନ୍ତ୍ରଯାନର ବିକାଶ ସହିତ ତନ୍ତ୍ର ପୀଠମାନ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା । ସହଜଯାନୀ ସନ୍ଥ ଲୁଇପା ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟଶିଷ୍ୟାଙ୍କ ସହ ସୋନପୁର ଛାଡ଼ି ବଣ ବାଟ ଦେଇ କପ୍ତିପଦାର ଭୁଜଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଲାଭ କରି ସେଠାରେ କିଛି କାଳ ବାସ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ କାଳନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ବିରାଟ ତନ୍ତ୍ରପୀଠ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଲୁଇପା ରାଢ଼ୋ ଗାଁ ନିକଟରେ ଥିବା ସିନ୍ଦୂରମୁଣ୍ଡି ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରିବା କାଳରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିବାରୁ ସେ ରହୁଥିବା ଗୁମ୍ଫାର ନାମ ସିଦ୍ଧଗୁମ୍ପା ବୋଲି ଲୋକମୁଖରେ ପରିଚିତ । ସିଦ୍ଧିଲାଭ ପରେ ସେ ନିଜ ଅନୁଗାମୀଙ୍କ ସହ ନୀଳଗିରି ସନ୍ନିକଟ ଅଯୋଧ୍ୟା ବାଟ ଦେଇ ଏବେର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଆସାମ ଆଦି ଅଞ୍ଚଳ ପାରି ହୋଇ ନେପାଳ ଓ ତିବ୍ୱତ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ ନେପାଳ ରାଜ ଦରବାରରେ ଥିବା ପାଠାଗାରରୁ ଲୁଇପା ଓ ତାଙ୍କ ସମସାମୟିକ ସନ୍ଥଙ୍କ ରଚିତ ୫୦ଟି ଗୀତିକା ସଙ୍କଳିତ "ବୌଦ୍ଧଗାନ ଦୋହା” ନାମରେ ଏକ ତାଳପତ୍ର ପୋଥିକୁ ଐତିହାସିକ [[ହରପ୍ରସାଦ ଶାସ୍ତ୍ରୀ] ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୋହା ପଦ୍ୟାବଳୀ ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ହୋଇଥିଲା । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଶାକ୍ତମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକ୍ରମଣ ଫଳରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୌଦ୍ଧ ପୀଠ ଭଳି ଭୀମେଶ୍ୱରୀ ପୀଠ ପତନ ହୋଇଥିଲା । ଏକା ସମୟରେ କାଳନଦୀର ଅପରପାଖରେ ଝିଙ୍କେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଅନୁମିତ ।

## ରାଜ-ପରମ୍ପରା 
କପ୍ତିପଦା ରାଜ ବଂଶର ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଭୀମେଶ୍ୱରୀ ପୀଠରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କର ଆଦେଶ ପାଇଲା ପରେ ଦିବଂଗତ ରାଜାଙ୍କ ଦାହ ହୁଏ । ଏହାପରେ ରାଜବାଟୀରେ ନୂତନ ରାଜାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହୋଇଥାଏ ।

## ମୂର୍ତ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ 
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କଦ୍ୱାରା କିଛି ଅଂଶ ଖୋଳା ହେବା ପରେ ଭିମେଶ୍ୱରୀ ପୀଠରେ ଚାମୁଣ୍ଡା, ବାରାହୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, ଯମ ଆଦି ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା । ଏଠାରେ ଆଗରୁ ଥିବା ଚଣ୍ଡୀ ଏବଂ ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାସ୍ଥଳରୁ ଏବେ ନାହିଁ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା
ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି

**ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି** ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ସୁଫି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ।  ସେ ଷ୍ଟାର ପ୍ଲସରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିବା ସଙ୍ଗୀତଭିତ୍ତିକ ରିଆଲିଟି ସୋ ଇଣ୍ଡିଆସ୍‌ର ଷ୍ଟାର ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଜଣେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଓ ଏଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ଋତୁରାଜ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ । 

## ପରିବାର 
ଋତୁରାଜଙ୍କ ଘର ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନିମାପଡ଼ା ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତିର ବାହରଣା ପଞ୍ଚାୟତର ବେଲପଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଚକ୍ରଧର ମହାନ୍ତି ଓ ମା'ଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଭାତୀ ମହାନ୍ତି ।

## ଶିକ୍ଷା 
ଋତୁରାଜ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସଙ୍ଗୀତ ପଠନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍-୧ସି

ଭାରତୀୟ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସଂଗଠନ (ଇସ୍ରୋ) ଦେଶର ତୃତୀୟ ଦିଗବାରେଣୀ ଉପଗ୍ରହ *ଭାରତୀୟ ଆଂଚଳିକ ଦିଗବାରେଣୀ ଉପଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା- ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍*-୧ସିକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀହରିକୋଟା ସତୀଶ ଧାବନ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଧ୍ରୁବୀୟ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ଯାନ ପୋଲାର୍ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଭେହିକିଲ୍(ପିଏସ୍‌ଏଲ୍‌ଭି) ସି -୨୬ଦ୍ୱାରା ୧୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୪ରେ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରିଛନ୍ତି । 
ଏହି ସାଟେଲାଇଟ୍ ପ୍ରକ୍ଷେପଣର ୨୦ ମିନିଟ୍ ପରେ ସଫଳତା ପୁର୍ବକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କକ୍ଷ ପଥରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଉପଗ୍ରହର ଓଜନ ୧୪୨୫.୪ କିଗ୍ରା ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଦଶବର୍ଷ । ଏହି ଉପଗ୍ରହ ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍ ସିରିଜ୍ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ଅଟେ ।  ଇସ୍ରୋ ଏହି ଉପଗ୍ରହକୁ ୧୭.୮୩ ଡିଗ୍ରୀ ଝୁଲାଇବା ସହ ପୃଥିବୀଠାରୁ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ଦୂରତା ୨୮୪ କିମି ତଥା ସର୍ବାଧିକ ଦୂରତା ୨୦,୬୫୦ କିମି ଭୂପୃଷ୍ଠ ପ୍ରେରଣ ସମନ୍ୱୟ କକ୍ଷ (ସବ୍ ଜିଟିଓ)ରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ।  ଭାରତ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ରେଜିଓନାଲ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ସିରିଜ୍‌ର ପ୍ରଥମ ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍-୧ଏ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍-୧ବି ଯଥାକ୍ରମେ ୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩ ଏବଂ ୪ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୧୪ରେ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରୁ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରିଥିଲା । ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍ ସିଷ୍ଟମରେ ଅନ୍ତତଃ ସାତଟି ଉପଗ୍ରହ ସାମିଲ୍ ହେବାକୁ ଅଛି ଏବଂ ଏଥିରେ ୨୦୧୫ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ୧୪୨୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି । ଏହାକୁ ମିଶାଇ ସପ୍ତମ ଥର ଯେଉଁଥିରେ ଇସ୍ରୋ ନିଜ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ପିଏସ୍ଏଲ୍‌ଭିର ଏକ୍ସ୍‌ଏଲ୍ ସଂସ୍କରଣ ଉପଯୋଗ ହୋଇଥିଲା ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍-୧ସି ସହ ପିଏସ୍ଏଲ୍‌ଭିକୁ ପ୍ରକୃତରେ ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ରେ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ହେବାକୁ ଥିଲା କିଣୁ କିଛି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତୃଟି ସକାଶେ ଏହାର ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା । ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ବିକଶିତ ଆଇଆର୍‌ଏନ୍‌ଏସ୍‌ଏସ୍-୧କୁ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ୩୬,୦୦୦ କିମି ଭୂପୃଷ୍ଠ ସ୍ଥିତିକ କକ୍ଷରେ ୪ଟି ତଥା ଅନ୍ୟ ୩ଟି ଜିଓ ସ୍ଥିତିକ କକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହେବେ । 

ନାଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସେବା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଯଥା ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଅବସ୍ଥିତି ସେବା ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉପଯୋଗ ହୁଏ ଏବଂ ନିଷିଧ ଅବସ୍ଥିତି ସେବା ଯାହା ଅଧିକୃତ ଉପଯୋଗକାରୀଙ୍କୁ ମିଳିଥାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଉପଗ୍ରହ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଜ୍ଞାନ
ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ ମହାରଣା

**ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ ମହାରଣା**, (ଜନ୍ମ:  	୧୫ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୫୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ଅନୁବାଦକ । ସେ ୧୯୫୧ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ତାରିଖରେ ବଲାଙ୍ଗୀରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୫ମସିହାରୁ ଲେଖାଲେଖି କରୁଥିବା ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତଙ୍କର ଏଯାବତ ୯ଟି ଓଡ଼ିଆ ଓ ଗୋଟିଏ ହିନ୍ଦୀ କବିତା ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପାଇସାରିଛି ଓ ବହୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ମଧ୍ୟ ହୋଇସାରିଛି । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ସଂକଳନ "ସାଗୁଆ କ୍ଷେତର ସହର" ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କବିତାଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ,  ସଚ୍ଚି ରାଉତରାୟ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର ପଣ୍ଡା, ପ୍ରତିଭା ଶତପଥୀ, ମନୋରମା ବିଶ୍ୱାଳ ମହାପାତ୍ର, ଗୁରୁ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି, ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ ଆଦି ଓଡ଼ିଆ କବିମାନଙ୍କର ଲେଖାକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଅନୁବାଦିତ କରିଛନ୍ତି । "ଭାରତୀୟ ଜୀବନ ବିମା ନିଗମ"ରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ସମ୍ବଲପୁରରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ସମ୍ଭାର ',' ଓଡ଼ିଆ କବିତାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା ',' ସାହିତ୍ୟ: ସ୍ୱର ଓ ସ୍ୱରୂପ ',' ସମକାଳୀନ ଓଡ଼ିଆ କବିତା: ଦିଶା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ',' ସାହିତ୍ୟ: ସୃଜନ ଓ ସମୀକ୍ଷା ' ଇତ୍ୟାଦି ସମାଲୋଚନା ପୁସ୍ତକ ଗୁଡିକର ରଚୟିତା।

## ରଚନାବଳୀ 
* ସାଗୁଆ କ୍ଷେତର ସହର - ୧୯୮୮
* ମାଟିପର୍ବ
* ଅପରମ୍ପରା
* ଅନାବୃତ ଅଜ୍ଞାତବାସ
* ଅଙ୍ଗୀକାର
* ସାରାଂଶ
* ଜୀବନ ପରି ଜୀବନ
* ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତରର ନାୟକ

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୦(ମାଟିପର୍ବ ପାଇଁ)
* ଝଙ୍କାର କବିତା ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୮ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ତୀରତରଙ୍ଗ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୧
* ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୧
* ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ସମ୍ମାନ
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ବିଶ୍ୱନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ

**ବିଶ୍ୱନାଥ ପଟ୍ଟନାଯକ** ହେଉଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ସୁନାମଧନ୍ୟ ସମାଜ ସେବୀ । ସେ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଗାନ୍ଧୀବାଦି ସର୍ବୋଦୟ ନେତା । କୁଜେନ୍ଦ୍ରି ଏବଂ ବାଲିଗୁଡ଼ା ଭଳି ଆଦିବାସୀ ବହୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଦିବାସୀଙ୍କ  ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସମାଜସେବା ହେତୁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସମ୍ମାନଜନକ ଜମୁନାଲାଲ ବଜାଜ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଛି ।
## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ 
ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର କୁମରଡା ଗାଆଁରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ । ପିଲାଦିନୁ ବାପାଙ୍କୁ ହରାଇଥିବା ବିଶ୍ୱନାଥ ପଟ୍ଟନାଯକ ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଶ୍ରୀ ଘନଶ୍ୟାମ ପଟ୍ଟନାଯକଙ୍କ ଯତ୍ନରେ ବଢ଼ିଥିଲେ । ଶ୍ରୀକାକୁଲମଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ଯାଏଁ ପଢ଼ିବା ପରେ ପାଠରେ ଡୋରି ବନ୍ଧା ହେଲା । ଗାଁ ସ୍କୁଲରେ ମାତ୍ର ସାତ ଟଙ୍କା ଦରମାରେ ଜଣେ ଇନଫରମାଲ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଚାକିରି ଆରମ୍ଭ କଲେ ।  ଶିକ୍ଷକତା କରୁଥିବା ବେଳେ ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ନେତା ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ଭାବେ କାମ କଲେ ।

## ସମାଜସେବା 
୧୯୪୦ ମସିହାରେ 'ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ' ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଏଇ ଅବସରରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ରଚନାତ୍ମକ କର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ସମାଜର ଦଳିତ ବର୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଲେ । ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ରଚନାତ୍ମକ କର୍ମୀ ଭାବରେ ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଗୁଣୁପୁରକୁ (ବର୍ତ୍ତମାନ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା) ପଠାଇବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର କଲେ । ଆଦିବାସୀଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ବିଶ୍ୱନାଥ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ସହ ଘର ବାନ୍ଧିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଲଭ ସରଳତାର ସନ୍ଧାନ ପାଇଲେ । ବିଶ୍ବନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ ଆଦିବାସୀ ଓ ଅଣଆଦିବାସୀଙ୍କ ନିକଟରେ 'ଆଜ୍ଞା' ନାମରେ ପ୍ରିୟ ହୋଇପାରିଲେ । ବିଶ୍ୱନାଥ କୁଜେନ୍ଦ୍ରୀ ତଥା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଆଦିବାସୀଙ୍କୁ ସେ ଦୁଇଟି ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇଲେ । ଗୋଟିଏ ହେଲା ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟଟି ହେଲା ଶୋଷଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ । ଗୋଟିଏ ହେଲା ସମାଜବାଦ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଲା ସର୍ବୋଦୟ ଆନ୍ଦୋଳନ । 

ପ୍ରଥମେ ସେ  ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ପାଈଁ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ ହେଲେ । ପରେ **ବନବାସୀ ସେବା ସମିତି**ରେ କାମ କରି ବିକାଶ ମୂଳକ କାମରେ ମନଦେଲେ । ସମିତିଦ୍ୱାରା ଆଦିବାସୀ ପିଲାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବୋର୍ଡିଙ୍ଗ   ବିଦ୍ୟାଳୟସବୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାଶ୍ରମମାନ ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା । ସେ କୁଜେନ୍ଦ୍ରି ଓ ବାଲିଗୁଡା ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଦିବାସିଙ୍କ ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ମନପ୍ରାଣ ଲଗାଇ କାମକଲେ । ତାଙ୍କର ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବାରେ ଅଭିଭୂତ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଗହଣରେ ସେ "**ଆଜ୍ଞା**"  ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ । ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ନିଜକୁ ସାମିଲ କରି, ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କ୍ରମେ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରେ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ ବିଶ୍ୱନାଥ ପଟ୍ଟନାଯକ । କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରେ ଖଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିବାରେ ସେ ସଫଳ ହେଲେ । ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୋଧରେ ଲଢି ଏବଂ ଖଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରି ସେ "**କୋରାପୁଟିଆ ଗାନ୍ଧୀ**"  ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ । ୯୩ ବର୍ଷରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହେଲ। ।

## ପୁରସ୍କାର 
ଶ୍ରୀ ପଟ୍ଟନାଯକ କୌଣସି ପ୍ରକାର ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଲାଳାୟିତ ନ ଥିଲେ । ତଥାପି ସେ ଅନେକ ସମ୍ମାନଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଯଥା :-
* ଭାରତୀୟ ଆଦିମଜାତି ସେବକସଂଘ ପୁରସ୍କାର-୧୯୫୫
* ଜଷ୍ଟିସ୍ ରାଜକିଶୋର ଦାସ ସମ୍ମାନ-୧୯୯୬
* ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବଳ ସମ୍ମାନ
* କନ୍ଧମାଳ ନାଗରିକ ସମିତି ସମ୍ମାନ
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ-୨୦୦୨
* ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସଦ୍ଭାବନା ସମ୍ମାନ-୨୦୦୩
* ଜମନାଲାଲ ବଜାଜ ସମ୍ମାନ-୨୦୦୮

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
*" ବିଶ୍ୱନାଥ ପଟ୍ଟନାଯକଙ୍କ ଜିବନୀ" 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ବୁଦ୍ଧ ଜୀବନ ଚରିତ ଖୋଦିତ ହାତୀଦାନ୍ତ

*ବୁଦ୍ଧ ଜୀବନ ଚରିତ ଖୋଦିତ ହାତୀଦାନ୍ତ*' ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ନ୍ୟାସନାଲ ମ୍ୟୁଜିଅମ ଡେକୋରେଟିଭ ଆର୍ଟସ ଗ୍ୟାଲେରିରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଥିବା ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କୋଟିକମ ଖୋଦିତ ହାତୀଦାନ୍ତ । ଦାନ୍ତଟି ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ୫ ଫୁଟ ଲମ୍ବର ଏହି ଦାନ୍ତଟି ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନର ୪୩ଟି ଘଟଣା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ଯାହା ଦିଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳର କାରିଗରଙ୍କଦ୍ୱାରା ୨୦ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ଅନୁମିତ ।

## ବିବରଣୀ
୧୮ଶ ଓ ୧୯ଶ ଶତକରେ ଭାରତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହାତୀଦାନ୍ତ ଖୋଦନ—ବର୍ମାକୁ ବାଦ ଦେଲେ ବିଶେଷ କରି ଦିଲ୍ଲୀ ଅଞ୍ଚଳରେ—ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା ।  ଆଫ୍ରିକୀୟ ହାତୀଦାନ୍ତରେ ତିଆରି ସମାନ ଧରଣର ହାତୀଦାନ୍ତ କାମ କଙ୍ଗୋର ଅଇଭରି କୋଷ୍ଟରେ  ଏବଂ ବେନିନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । 

ହାତୀଦାନ୍ତର କାମ ଭାରତରେ ଖୁବ ପୁରୁଣା ଏହାର ଆଧାର କାଳିଦାସଙ୍କ ମେଘଦୂତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଭାରତ ଭୂଖଣ୍ଡରୁ ମିଳିଥିବା ସର୍ବପୁରାତନ ହାତୀଦାନ୍ତ କାମ ତକ୍ଷଶିଳାଠାରୁ ମିଳିଥିବା ଏକ ୨ୟ ଶତାବ୍ଦୀର ପାନିଆ ।  ରାଜକୀୟ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ମିଳୁଥିବାରୁ  ହାତୀଦାନ୍ତ କାମ ଆସାମ ଓ ମହୀଶୁରରେ ଉନ୍ନତିର ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା ।

ଏହି ହାତୀଦାନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନଚରିତ ୪୩ଟି ମଣ୍ଡଳରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରୁ ପ୍ରଥମ ୨୫ଟି ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଣ ଯାଏ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଓ ତା' ପରର ୧୮ଟି ତାଙ୍କର ନିର୍ବାଣରୁ ମହାନିର୍ବାଣ ଯାଏ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବଖଣାଯାଇଛି । ସମାନ ଧରଣର କାହାଣୀ ଚିତ୍ରଣ ପ୍ରତିମା ଓ ଛବିରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ତେବେ ଏହି ହାଟିଦାନ୍ତ କାମରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନର କେତେକ ନୂଆ କାହାଣୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଯଥା ଏକ ଚଢ଼େଇ ସାଙ୍ଗରେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ଲଢ଼େଇ, ତାଙ୍କର ପଶିବଳିକୁ ବିରୋଧ, ଓ ମରଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷା । ହାତୀଦାନ୍ତଟି ଉପର ଆଡ଼କୁ ଗୋଜିଆ ହୋଇଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ତିନୋଟି ବିଦିତ ମୁଦ୍ରା "ଭୂମିସ୍ପର୍ଶ ମୁଦ୍ରା", "ଅଭୟମୁଦ୍ରା" ଏବଂ "ଧର୍ମଚକ୍ରପ୍ରଭାତନ ମୁଦ୍ରା" ଗୋଲାକାରରେ ଖୋଦିତ । ଏସବୁ ଫୁଲ-ଲଟା ଆଦି ସୂକ୍ଷ୍ମ କୋଟିକମ ହୋଇଛି ।

## ଆଧାର
ରାୟଗଡ଼ା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ

** ରାୟଗଡ଼ା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ **ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର  ରାୟଗଡ଼ା ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଏହା ଅନୁବନ୍ଧିତ । ଯୁକ୍ତ ୨ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଶିକ୍ଷାଦାନ ପାଇଁ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଟି ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ, ଓଡ଼ିଶା ସହ ଅନୁବନ୍ଧିତ ହୋଇଥିଲା ।

ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଟି ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଟିତ । ଶ୍ରୀ ପି.କେ ମିଶ୍ର ଏହାର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ । ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଟି ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମୁଲ୍ୟାଙ୍କନ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟାୟନ ପରିଷଦ (National Assessment and Accreditation Council)ଦ୍ୱାରା "ଖ"(B level) ଶ୍ରେଣୀ ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ୟୁଜିସିଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କଲା । କଳା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ।  ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଏକ **ଭାଷା ପାଠାଗାର** ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବାକୁ ଯାଉଛି ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
*Official website of Rayagada college 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ମେରି କମ

**ମେଂଗତେ ଚଂଗ୍ନେଇଜେଂଗ ମେରି କମ୍**(ଏମ୍ ସି ମେରି କମ୍)(ଜନ୍ମ ‍‌୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୮୩) ଯାହାଙ୍କୁ **ମେରି କମ୍** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ମୁଷ୍ଟି ଯୋଦ୍ଧା ଅଟନ୍ତି । ସେ ମୁଷ୍ଟି ଯୁଦ୍ଧରେ 5 ଥରର ବିଶ୍ୱ ଚ୍ୟାମ୍ପିୟାନ ଅଟନ୍ତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ମାତ୍ର ମହିଳା  ଯେ କି ୬ ଥର ଯାକ  ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱ ଚ୍ୟାମ୍ପିୟନସିପରେ ପଦକ ଜିତିଛନ୍ତି । "ମ୍ୟାଗନିଫିସେନ୍ଟ୍ ମେରି" ବୋଲାଉଥିବା ମେରି ହେଉଛନ୍ତି  ଏକ ମାତ୍ର ଭାରତୀୟ ମହିଳା  ଯେ କି ୨୦୧୨ ଲଣ୍ଡନ ଓଲମ୍ପିକ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ଅର୍ଜନ କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନିଜ ବର୍ଗ (୫୧ କି. ଗ୍ରା.)ରେ କାଂସ୍ୟ ପଦକ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ। 
ମେରିଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ “Unbreakable”କୁ  ପ୍ରିୟଙ୍କା ଚୋପ୍ରା ତାଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମେରି କମରେ ଚିତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି । ମେରି ମଧ୍ୟ ଇମ୍ଫାଲରେ କେବଳ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆଖଡ଼ା (fight club) ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଯୌନ ହିଂସାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାପାଇଁ ତାଲିମ ଦିଆଯିବ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ମେରି କମଙ୍କ ଜନ୍ମ ମଣିପୁରର ଚୁରାଚାଂଦପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗରିବ କୃଷକ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା।  ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଲୋକଟକ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ମଡେଲ ସ୍କୁଲ ଏବଂ ସେଣ୍ଟ ଜାଭିୟର ସ୍କୁଲରେ ସମାପ୍ତ କଲେ।  ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ଆଦିମଜାତି  ହାଇ ସ୍କୁଲ, ଇମ୍ଫାଲ ଗଲେ । ହେଲେ ପରୀକ୍ଷାରେ ଫେଲ ହୋଇଯିବାରୁ ସେ ସ୍କୁଲ ଛାଡ଼ି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଲେ ।
ମେରି କମଙ୍କ ବିବାହ ଓନଲର କମଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଛି ଓ ତାଙ୍କର ୩ଟି ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି ।

## ସମ୍ମାନ 
ମେରି କମ୍ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଜାତୀୟ ମହିଳା ବକ୍ସିଂ ଚ୍ୟାମ୍ପିୟନସିପ୍ ଜିତିଥିଲେ  ଏବଂ ସେ ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୦ ଥର ଜିତି ସାରିଛନ୍ତି।  ବକ୍ସିଂରେ ଦେଶର ନାମ ଉଜ୍ୱଳ କରିଥିବା ହେତୁ ଭାରତ ସରକାର ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ମେରି କମଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ ତଥା ଜୁଲାଇ ୨୯, ୨୦୦୯ରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ରୀଡ଼ା ସମ୍ମାନ ଖେଳରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ରୁନୁ ପରିଜା

**ରୁନୁ ପରିଜା** (ଜନ୍ମ: ୧୫ ମଇ ୧୯୬୫, କରଞ୍ଜିଆ) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତର ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ । ସେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଥିଏଟରରୁ ନିଜର ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଅାରମ୍ଭ କରି "ବତାସୀ ଝଡ଼" ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରୁ ଫିଲ୍ମରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 
ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ହେଲା "ପଞ୍ଜୁରୀ ଭିତରେ ଶାରୀ', "ନାରୀ ନୁହେଁ ତୁ ନାରାୟଣୀ' ଭଳି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରି ଲୋକପ୍ରିୟତାର ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚି ଥିବା ରୁନୁ "ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରେଖା' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଶ୍ୱ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୮୦ଟି ଓଡ଼ିଅା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଅନେକ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ଦୂରଦର୍ଶନ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରସାରିତ "ତୋଷ ନୋହିଲା ମୋ'ର ଚିତ୍ତ'ରେ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସେ ବିଶେଷ ଜନାଦୃତି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଇ ଟିଭି ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରସାରିତ "ତପସ୍ୟା ଧାରାବାହିକରେ ଅଭିନୟ କରି ଅାସୁଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ 
### ପାରିବାରିକ 
ଚୁନୁଙ୍କ ପିତା ଭୋଳାନାଥ, ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣାର ଥିଏଟରରେ ଜଣେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ଓ ମା କ୍ରିଷ୍ଣା ଜଣେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ । ରୁନୁ,  ଓଡ଼ିଆ ସିନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ପ୍ରଯୋଜକ ଚଣ୍ଡୀ ପରିଜାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ମୀନଝୋଲା

**ମୀନଝୋଲା**   ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଗୁଡାରି ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ତିନୋଟି ନଦୀର ମୁହାଣରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହାଛଡା ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଏହା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ । ବଣ, ପାହାଡ ଘେରା ନଦୀମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଶିବ ମନ୍ଦିରଟି ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣର ସ୍ଥଳ ହେବା ସହିତ ବଣଭୋଜି କରିବାପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ । ଶିବରାତ୍ରି ସମୟରେ ବହୁସଂଖ୍ୟାରେ ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ଶିବପୂଜା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି । 

## ଭୂଗୋଳ
ମୀନଝୋଲାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ହେଉଛି 19° 31' 00″N and 83° 44' 44″E । ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ରାୟଗଡ଼ାଠାରୁ  ୧୩୪&nbsp;କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ମୀନଝୋଲାର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ୩୭୧ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୧୮୨ ଓ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୧୮୯ ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
ଅଟିଜିମ୍‌

**ଅଟିଜିମ୍‌** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Autism**) ଏକ ତୃଟିଯୁକ୍ତ ଶାରୀରିକ ବିକାଶ (developmental disorder) ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ (social interaction|) ସ‌ହିତ ସାମାଜିକ ଭାବ ବିନିମୟ ଓ ଯୋଗାଯୋଗ (communication) ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ ଓ ସୀମିତ ତ‌ଥା ପୁନଃପୌନିକ ବ୍ୟବ‌ହାର (behavior) ଦେଖାଯାଏ । ସମୟ କ୍ରମେ ଲକ୍ଷଣ‌ଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ବିକଶିତ ହୁଏ, କେତେକ ଶିଶୁ ବିକାଶର ମାଇଲ ଖୁଣ୍ଟରେ (developmental milestones ପ‌ହଞ୍ଚିବା ପରେ ଅବସ୍ଥା ହଠାତ ଖରାପ ଦିଗକୁ ଗତି (worsen) କରେ ।
 

ଅଟିଜିମ୍‌ ରୋଗ ଉଭୟ ପରିବେଶ (environmental factors) ଓ ଜେନେଟିକ (Genetic) କାରଣରୁ ହୁଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ରୁବେଲା ସଂକ୍ରମଣ, ଭାଲପ୍ରୋଇକ ଏସିଡ (valproic acid), ଆଲକ‌ହଲ (ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର), କିମ୍ବା କୋକେନ ସେବନ ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ପରିବେଶ କାରଣ ଭାବରେ କେତେକ (vaccine hypotheses) ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରିନାହିଁ । ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ସ୍ନାୟୁ କୋଷ (nerve cell) ଓ ସିନାପ୍ସଗୁଡ଼ିକର (synapse) ସମାଚାର ସଂସାଧନର ତରିକା ବୁଝିହେଉନାହିଁ । 
 

ଯଥା ଶୀଘ୍ର ବାକ ଓ ବ୍ୟବ‌ହାରୀକ ଥେରାପି (behavioral interventions) ଦେଲେ ଶିଶୁର ନିଜ ଯତ୍ନ, ସାମାଜିକ ଦକ୍ଷତା ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ ହୁଏ । ଯଦିଓ ଏହା ଆରୋଗ୍ୟ (cure) ହୁଏନି, ଅନେକ ରୋଗୀ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ଚଳିପାରନ୍ତିନି ଓ ଅଳ୍ପ କେତେକ ସଫଳ ହୋଇପାରନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ (autistic culture) ବିକଶିତ ହୋଇଛି; କେତେକ ରୋଗୀ ଆରୋଗ୍ୟ କାମନା କରୁଛନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ରୋଗ ଭାବରେ ବିବେଚନା ନ‌କରି ଏକ ଭିନ୍ନତା ରୂପେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ ଅଧିକାର ଆନ୍ଦୋଳନ (accepted as a difference and not treated as a disorder) କରୁଛନ୍ତି ।
 

ସନ ୨୦୧୫ରେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ୨୪.୮ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଟିଜିମ୍‌ ରୋଗ ହୋଇଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଏହାର ୦.୭ % ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥିଲା । ଝିଅଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁଅଙ୍କର ୪-୫ ଗୁଣ ଅଧିକ ରୋଗ ହେବା ଦେଖାଯାଏ ।
 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଦଣ୍ଡପାଣି ମିଶ୍ର

**ଦଣ୍ଡପାଣି ମିଶ୍ର**, ଏକାଧାରରେ ଜଣେ ସ୍ୱାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, କବି, ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ପ୍ରକାଶକ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୧୭ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୩୦ ତାରିଖରେ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଶରଣକୂଳଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । 

## ଜୀବନୀ
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ଦଣ୍ଡପାଣି, ଛାତ୍ର ଜୀବନରୁ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଘଟାଇବା, ସୂତା କାଟିବା ଓ ଖଦଡ ହକିଂ କରି ସେ ସମୟର ରାଜ ଶାସନର କୋପଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡିଥିଲେ । ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ସେ ଗଡ଼ଜାତ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ସଂକଳନ "ଅସ୍ଥି ସଞ୍ଚୟନ" ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ୧୯୬୧ ମସିହାରେ, "ନିଖିଳ ଉତ୍କଳ ଲେଖକ ସମ୍ମିଳନୀ"ର ଆୟୋଜନ କରି, ସେ ନିଜର ସାଂଗଠନିକ ଦକ୍ଷତାର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୫୧ ମସିହାରୁ, ସେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ସଂଗଠନ "ପେନ"ର ସଭ୍ୟ ରହିଥିଲେ ଓ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ "ପେନ"ର ଓଡ଼ିଶା ଶାଖା ଖୋଲିବାରେ, ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ପାଠାଗାର ସଂଘର ସଭାପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନା କରିଛନ୍ତି ।  ୧୯୪୮ ମସିହାରେ, ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଲୋକ ସମ୍ପର୍କ ବିଭାଗରେ ଆସିଷ୍ଟାଣ୍ଟ ପବ୍ଳିସିଟି ଅଫିସର ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କରି ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଚାକିରିରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ସେ ଧରିତ୍ରୀରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଖବର କାଗଜ ସହ ପ୍ରକାଶକ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ । ଏହା ବ୍ୟତିତ, ସେ ବହୁ ସାହିତ୍ୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ ଓ ବହୁବାର ପୁରସ୍କୃତ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ।

## ରଚନାବଳୀ 
* ଅସ୍ଥି ସଞ୍ଚୟନ(୧୯୫୫)
* ଚଇତି ବିଜୁଳି(୧୯୫୯)
* ମଟକା ତାଳ(୧୯୮୧)
* ଯେ ଫୁଲ ମଉଳେ ନାହିଁ(୧୯୯୯)

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଅଶ୍ୱିନୀ (ନକ୍ଷତ୍ର)

ରେ ଅଶ୍ୱିନୀ ନକ୍ଷତ୍ରର ସ୍ଥିତି]]
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତେ ୨୭ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ଅଶ୍ୱିନୀ । ରାଶିଚକ୍ରରେ(ଅପମଣ୍ଡଳ) ଏହା ମେଷ ରାଶିର ମୁଣ୍ଡ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । 

## ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପରିଚୟ 
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ରାଶିଚକ୍ର (୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ)କୁ କାଳ୍ପନିକ ୨୭ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଅର୍ଥାତ୍‌ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ନାମିତ ।  ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ୨୭ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାରକାପୁଞ୍ଜରେ ବିଭକ୍ତକରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି । ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚାରି ପାଦରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୈନିକ ଗତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ । ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ ରେବତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସକୁ ବାଣ୍ଟିଲା ବେଳକୁ କିଛି ନିଅଣ୍ଟ ଦେଖାଯିବାରୁ ଅଭିଜିତ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଗଣନା କରାଯାଇଛି । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣସମ୍ପାଦନା ଅଭିଯାନ ୧୦୦୦୦ରେ ତିଆରି ପ୍ରସଙ୍ଗ

ଶ୍ରେଣୀ:ନକ୍ଷତ୍ର
ଗୋଡ଼ିଆବନ୍ଧ

**ଗୋଡିଆବନ୍ଧ** ଓଡ଼ିଶାର ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଗ୍ରାମ । ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନ ସଙ୍ଘର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦ୍‌ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନ ଗମାଙ୍ଗଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଗୋଡିଆବନ୍ଧ । ଗୋଡିଆବନ୍ଧର ଆଦିବାସୀ କର୍ମୀ ଏଗା ସୌରା ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଗୁଣୁପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ  ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସଫଳ କରାଇବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ  ।

## ଭୂଗୋଳ
ଗୋଡିଆବନ୍ଧର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥାନ ହେଉଛି . । ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ  ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ୯୧ ମିଟର (୨୯୮ଫୁଟ) । ଏହି ଗ୍ରାମ ଜିଲ୍ଲା ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ୫୧ କି.ମି ଉତ୍ତରକୁ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୨୪୦ କି.ମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ହେଉଛି ଗୁଣୁପୁର ଏବଂ ନିକଟତମ ବିମାନବନ୍ଦର ଭୁବନେଶ୍ୱର ।

## ଜନସଂଖ୍ୟା
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଏଠାକାର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ୯୫୦। ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୪୭୦ ଏବଂ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୪୮୦ ।
## ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ
ଏଠାକାର ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
* ବାସନ୍ତିଦେବୀ ବିଦ୍ୟାପୀଠ
* ସରକାରୀ ଉନ୍ନୀତ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା

ଶ୍ରେଣୀ:ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ

**ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ** (୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୭ - ୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଲେଖକ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର *ବହ୍ନିମାନ* ପୁସ୍ତକ ନିମନ୍ତେ ସେ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାରରେ ପାଇଥିଲେ । ସେ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଇ ପ୍ରାୟ ଏଗାର ଶହ ଏକର ଜମି ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ । ଏଥି ସହ ସେ ଗ୍ରାମ ସଂଗଠନ, ନିଶା ନିବାରଣ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ-ଅଶିକ୍ଷା, ଜମିଦାରୀ ଆଦି ବିରୋଧରେ ଏବଂ କୁଷ୍ଠ ନିରାକରଣ ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ରଚନା ମଧ୍ୟରେ *ନେତାଜୀ ଆଉ ଫେରିନାହାନ୍ତି*, *ଫାଶୀ ମଞ୍ଚରେ ବିପ୍ଳବୀ*, *ପ୍ରତାରଣାର ଶହେ ବର୍ଷ*, *ସେହି ରକ୍ତାକ୍ତ ଅଗଷ୍ଟ ପନ୍ଦର*, *ଭାରତ ବିଭାଜନ*, *ରାଜଦ୍ରୋହୀ*, *ଅଗ୍ନି ଯୁଗର ଆହ୍ଲାନ*, *ରକ୍ତସ୍ନାତା*, *ବହ୍ନିମାନ* ଆଦି ପ୍ରଧାନ ।

୨୦୧୮ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୩ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ରାଜକନିକାଠାରେ ୯୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନ 
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ ୧୯୨୭ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ରାଜନଗର ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜରିସାହିଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଦ୍ୟଶୈଶବରେ ପିତାଙ୍କୁ ହରାଇ ସେଠାରେ ନିଜ ମାମୁଁ ଘରେ ପିଲାବେଳୁ ବଢ଼ିଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ ରହିଆସୁଥିଲେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ହାତୀପଥର, ରାୟଗଡ଼ା

**ହାତୀପଥର** ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ତଥା ଏକ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ   । ରାୟଗଡ଼ା ସହରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୩ କି.ମି ଦୂରରେ ନାଗାବଳୀ ନଦୀର ଉପରେ ଏକ ଛୋଟ ଜଳପ୍ରପାତ ନିକଟରେ ଦୁଇଟି ବିରାଟକାୟ ଶୀଳାଖଣ୍ଡ ଦୁଇଟି ହାତୀର ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାରୁ ଏହାର ନାମକରଣ ଏପରି ହୋଇଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ୨୦୦୬ ମସିହାର ପ୍ରବଳ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଫଳରେ ନାଗାବଳୀ ନଦୀ ହାତୀପଥର ନିକଟରେ ତାହାର ଗତିପଥ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିବାରୁ ନିର୍ମାଣାଧୀନ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ପ୍ରକଳ୍ପ  ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ସହ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ଆକର୍ଷଣ ହ୍ରାସ ପାଇଅଛି । ତେବେ ହାତୀପଥରର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ନିମନ୍ତେ ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ତଥାପି ଅଦ୍ୟାପି ହାତୀପଥର ଏହାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୂପରେ ଆଖପାଖର ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ସହ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* "ରାୟଗଡା ଜିଲ୍ଲାର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା"

ଶ୍ରେଣୀ:ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
ଚନ୍ଦନ କୁମାର ବେହେରା

କଟକର  ବାଖରାବାଦଠାରେ ରହୁଥିବା ଚନ୍ଦନ କୁମାର ବେହେରା ୫ଥର ସର୍ବ ଭାରତୀୟ  ବାହୁକୁସ୍ତି ପ୍ରତିଯେଗୀତାରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ବିଜେତା। ୨୦୧୪ରେ  ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଇଥିବା  ଡକ୍ଟର ଅାମ୍ବେଦକର ନ୍ୟାସନାଲ୍‍ ଅାର୍ମ ରେସଲିଙ୍ଗ୍‍ ପ୍ରତିଯେଗୀତାରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବର୍ଗରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ସାଧାରଣ ବର୍ଗରେ ରୌପ୍ୟ ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୨୦୦୮ରେ   ଓଡ଼ିଶାରେ ହେଇଥିବା ନ୍ୟାସନାଲ୍‍ ଜୁନିୟର ଚାମ୍ପିୟନସିପ୍‍ରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ,୨୦୧୦ରେ ଅାସାମରେ,୨୦୧୧ରେ ପଞ୍ଜାବରେ,୨୦୧୩ରେ କେରଳଠାରେ ଅନୁଷ୍ଟିତ ନ୍ୟାସନାଲ୍‍ ଅାର୍ମ ରେସଲିଙ୍ଗ୍‍ ପ୍ରତିଯେଗୀତାରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ପାଇଥିଲେ । ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କଳିଙ୍ଗ ଜିମ୍ନାସିଅମ୍‍ରେ ଅାର୍ମ ରେସଲିଙ୍ଗ ଶିଖୁଥିବା ଚନ୍ଦନ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ ସାଧାରଣ ବର୍ଗରେ ଓଡ଼ିଶା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି । ଏହାଛଡା ୨୦୧୩ରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଭାରୋତ୍ତୋଳନ ଚାମ୍ପିୟନସିପରେ ୧୬୦ କେଜି ଭାରୋତ୍ତୋଳନ କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଜିତିଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
http://sambadepaper.com/epapermain.aspx?edcode=14&eddate=11/4/2014&querypage=13

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଖେଳ
ଭୀମଶଙ୍କର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ (ଡାକିନ୍ୟାଂ), ଭୀମପୁର

ଭୀମଶଙ୍କର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ (ଡାକିନ୍ୟାଂ), ଭୀମପୁରସ୍ଥ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । 
## ଇତିହାସ
ମହର୍ଷି ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ରଚିତ ତଥା ବାବାଜୀ ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ ଅନୁବାଦିତ ଲିଙ୍ଗପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧରୁ ଗୋଟିକର ଅବସ୍ଥିତି ହେଉଛି "ଡାକିନ୍ୟେ ଭୀମଶଙ୍କରେ" । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଉପକୂଳ ତଥା ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରିର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିସ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଡାକିନୀ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ପୂରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଭୀମପୁରର ଏହି ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ରହିଛି । ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଚିତ ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ "ଡାକିନ୍ୟେ ଭୀମଶଙ୍କର" ଏହି ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ ବୋଲି ଅନେକେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଉକ୍ତ ଶିବଲିଙ୍ଗର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଯେ ଏହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଚତୁଷ୍କୋଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ଉପବୀତ ଚିହ୍ନ ରହିଛି । କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ରଚିତ କେତେକ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡ ୧୫ ଫୁଟ ୯ ଇଞ୍ଚ ଦୈର୍ଘ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ କେତେକ ଇଟାର ସନ୍ଧାନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ମିଳିଛି । ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରିରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରର ପଥର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏଗୁଡ଼ିକର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି  । ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ଖନନ ହେବାପରେ ଏହା ଲୋକ ଲୋଚନକୁ ଆସିଲା । ନିକଟସ୍ଥ ମହେନ୍ଦ୍ର ତନୟା ନଦୀ ଉପରେ ମାଛଡିଆଁ ଜଳପ୍ରପାତ ରହିଛି ଏକ ଜଳପ୍ରପାତ । ନାଁ ତା'ର ମାଛଡ଼ିଆଁ । ଏଠାକାର ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଓ ଭୀମଭୈରବ ଦୃଶ୍ୟରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ବହୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ବର୍ଷ ତମାମ ଆସିଥାନ୍ତି ।

## ଭୂଗୋଳ
ଭୀମଶଙ୍କର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ (ଡାକିନ୍ୟାଂ), ଭୀମପୁରର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ହେଉଛି Lat. ୧୯° ୦୯′ ୩୨″ ଉ: ଏବଂ Long. ୮୩° ୫୫′′ ୦୪″ ପୂ:। ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ସଦରମହକୁମାଠାରୁ ୧୦୦&nbsp;କି.ମି. ଓ ଗୁଣୁପୁର ସହରଠାରୁ ୩୫&nbsp;କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୀଠ । ଗୁଣପୁରଠାରୁ ପକ୍କା ସଡକ ପଥ ଚାଲକମ୍ବା, ଖଇରା, ଆମ୍ବାବାଡି, ଟିଟିମିରି ଓ ମୁଣ୍ଡା ଗ୍ରାମ ଦେଇ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚି ହେବ । ନିକଟସ୍ଥ ରେଳଷ୍ଟେସନ ହେଉଛି ଗୁଣୁପୁର ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ବାଳ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଳକ

** ବାଳ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଳକ** (କିମ୍ବା **ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ**, ;  – ), ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟବାଦୀ, ସାମ୍ବାଦିକ, ଶିକ୍ଷକ, ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ, ଓକିଲ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଥମ ନେତା ଥିଲେ । ବ୍ରିଟିସ ଉପନିବେଶ ଅଧିକାରୀଗଣ ତାଙ୍କୁ "ଭାରତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ପିତା" ନାମରେ ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ । ସେ "ଲୋକମାନ୍ୟ" ଉପାଧୀରେ ମଧ୍ୟ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ ଯାହାର ଅର୍ଥ "ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା (ନେତା ଭାବେ) ମାନ୍ୟ ବା ଗୃହୀତ"।

ତିଳକ ସ୍ୱରାଜ (ଆପଣା ଶାସନ) ଆନ୍ଦୋଳନରପ୍ରଥମ ଏବଂ ବଳିଷ୍ଠତମ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ ତଥା ଭାରତୀୟ ଚେତନାର ଜଣେ ଶକ୍ତ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଥିଲେ । ସେ ନିଜର "ସ୍ୱରାଜ ମୋର ଜନ୍ମଗତ ଅଧିକାର, ଏବଂ ମୁଁ ତାହାକୁ ନିଶ୍ଚେ ହାସଲ କରିବି" ଉକ୍ତି ପାଇଁ ଭାରତରେ ଜନବିଦିତ। ସେ ଭାରତୀୟ ଗୃହଶାସନ ଆନ୍ଦୋଳନ କାଳରେ ପାକିସ୍ଥାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ଲୀ ଜିନ୍ନାଙ୍କ ସହ ଗୁଢ଼ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ପଠନ
* *ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ: ଏ ବାଇଓଗ୍ରାଫି*, ଏକେ ଭାଗବତ ଏବଂ ଜି ପି ପ୍ରଧାନ ବିରଚିତ (ପ୍ରକାଶକ JAICO)
* *ଶ୍ରୀମଦ ଭାଗବତ ଗୀତା: ଗୀତା ରହସ୍ୟ* ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ବିରଚିତ (ଶାରଦା ପ୍ରକାଶନ)
*

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* Bal Gangadhar Tilak materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA) 
* Full and authentic report of the Tilak trial (1908) being the only authorised verbatim account of the whole proceedings with introduction and character sketch of Bal Gangadhar Tikak: Together with press opinion, 1908, Narsinha Chintaman Kelkar
* Antiquity of the Hindu Calendar, an interactive aid to understanding "The Orion" by Bal Gangadhar Thilak by Kishore S Kumar
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୫୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ମରାଠୀ ଭାଷୀ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ମରାଠୀ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ହିନ୍ଦୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ସମସାମୟିକ ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଭାରତୀୟ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱଦେଶୀ କର୍ମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁଜାତୀୟତାବୋଧ
ନାଚିକା ଲିଙ୍ଗା

**ନାଚିକା ଲିଙ୍ଗା** ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ନେତା । ସେ କୋରାପୁଟର ଚାଷୀ ମୂଲିଆ ଆଦିବାସୀ ସଂଘ (ସିମାସ)ର ସଭାପତି । ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ସେ ନାରାୟଣପାଟଣା ଅଞ୍ଚଳରେ ବେଆଇନ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ, ଚୋରା ମଦ ଚାଲାଣ ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଆସୁଥିଲେ । ସେ ୪ ବର୍ଷ ପୋଲିସ ଆଢ଼ୁଆଳରେ ରହିଆସିଥିଲେ ।  ୨୦୧୪ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୮ ତାରିଖ ଦିନ ସେ ଭାଲିଆପୁଟ ଗାଁରେ ବର୍ଡ଼ର ସିକୁରିଟି ଫୋର୍ସ (ବିଏସଏଫ)ଦ୍ୱାରା ଏକ କମ୍ବିଙ୍ଗ ଅପରେସନରେ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୦୯ ପରଠାରୁ ସେ ପୋଲିସଦ୍ୱାରା "ମୋଷ୍ଟ ୱାଣ୍ଟେଡ଼" ଭାବେ ଗଣା ଯାଉଥିଲେ । ହତ୍ୟା, ଡକାୟତି ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଅପରାଧରେ ସେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ । ୨୦୦୯ରେ ନାରାୟଣପାଟଣାରେ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସିମାସ ଏକ ଗଣ-ଜମି ଦଖଲ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ଅଣ-ଆଦିବାସୀଙ୍କଠାରୁ ୨୦୦୦ ଏକର ଜମି ଦଖଲ କରିଥିଲେ । 

## ଜୀବନୀ 
### ଚାଷୀମୂଲିଆ ଆଦିବାସୀ ସଂଘ 
"ଚାଷୀ ମୂଲିଆ ଆଦିବାସୀ ସଂଘ" ନାରାୟଣପାଟଣାରେ ବେଆଇନ ଜମି ଆବଣ୍ଟନକୁ ବିରୋଧ କରିଆସୁଥିଲା । ୨୦୧୧ ପରଠାରୁ ସେ ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିଲେ । ଚୋରା ମଦ ଚାଲାଣ ବିରୋଧରେ ସେ ଗଣ-ଆନ୍ଦୋଳନ ଜାରୀ ରଖିଥିଲେ ।

### ଅପରାଧ 
ଲିଙ୍ଗାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ୪୦ଟି ଅପରାଧ ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲା । ଏଥି ମଧ୍ୟରେ ୧୦ଟି ହତ୍ୟା, ବେଆଇନ ଜମି ଦଖଲ ଓ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଅନେକ ଥାନାରେ ଡକାୟତି ଆଦି ଆଇନଗତ ଅପରାଧ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୯ ପରଠାରୁ ସେ ପୋଲିସଦ୍ୱାରା "ମୋଷ୍ଟ ୱାଣ୍ଟେଡ଼" ଭାବେ ଗଣା ଯାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଉପରେ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ମୁଣ୍ଡଜାମିନ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଅପରାଧ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଗାଞ୍ଜିଆ

**ଗାଞ୍ଜିଆ** କହିଲେ ଟଙ୍କାପଇସା ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ମୋଟା ପଇତା ସୂତାରେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ମୁଣିକୁ ବୁଝାଏ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଛଅରୁ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ଲମ୍ବ ହୋଇଥାଏ  ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ସୂତୁଲିଦ୍ୱାରା ଖୋଲେ ଓ ବନ୍ଦ ହୁଏ । ପୂର୍ବକାଳରେ କାଗଜ ନୋଟର ବ୍ୟବହାର କମ ଥିବାରୁ, ମୂଦ୍ରା ରଖିବା ପାଇଁ ଲୋକେ ଗାଞ୍ଜିଆର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।  ଯିବାଆସିବା ସମୟରେ ଧୋତି କାନିରେ, ଅଣ୍ଟାରେ ଅବା ପଇତାରେ ବାନ୍ଧି ରଖୁଥିଲେ । ଗାଁ ସାହୁକାରମାନେ ଏହାକୁ ବେକରେ ଝୁଲାଇ ବୁଲୁଥିଲେ ।   

thumb|right|ଗାଞ୍ଜିଆ

## ବୁଣିବା ପଦ୍ଧତି
ପଇତା ସୂତାକୁ ରସ ବା ତମ୍ବା ସୁଡୁଙ୍ଗିରେ ରଖାଯାଇ ସରୁ ଓ ଚିକ୍କଣ ବାଉଁଶ ପାତିଆଦ୍ୱାରା ଗାଞ୍ଜିଆ ବୁଣାଯାଇଥାଏ ।  ବୁଣିବା ସମୟରେ, ସୁତୁଲିର ଦୁଇମୁଣ୍ଡ ପାଦର ଦୁଇ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ ।  ଘରର ଝରକା ରେଲିଂ, ଖୁଣ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧାଯାଇ ବୁଣାଯାଏ । ଆରମ୍ଭରେ ଯେତିକି ଘର ଥାଏ, ଦୁଇ ତିନି ଧାଡି ବୁଣିଲା ପରେ ମଝିରେ ମଝିରେ ମାଈଫାଶ ପକାଇ, ଏହାର ଚଉଡା ବଢାଯାଇଥାଏ । ବୁଣା ସରିଲା ପରେ, ଏହାର ଖୋଲା ଦୁଇ ଧାରକୁ ସୂତାଦ୍ୱାରା ସିଲେଇ କରାଯିବା ପରେ, ଏହା ମୁଣିର ରୁପ ନିଏ । ଏହାକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିବା ପାଇଁ, ରଙ୍ଗୀନ ସୂତା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚଳଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ମାପ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଖଲିପତ୍ର

**ଖଲିପତ୍ର**, ପୂଜାପର୍ବାଣି ବା ଭୋଜିଭାତରେ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ପରଷିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଖଲିପତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶାଳ ଓ ଶିଆଳି ପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଶାଳ ଓ ଶିଆଳି ପତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟ, କନ୍ଧମାଳ, କେନ୍ଦୁଝର ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥାଏ । ମେ ମାସ ଦ୍ୱିତୀୟ ସପ୍ତାହରୁ ଫେବୃଆରୀ ମାସ ଭିତରେ ଖଲିପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ ।  ଓଡ଼ିଶାର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖଲିପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ଏକ ପନ୍ଥା ଅଟେ ଓ ସମସ୍ତ ପରିବାର ଏହି କାମରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । 

## ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳି
ଖଲିପତ୍ର ତିଆରି ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଶାଳ ଓ ଶିଆଳି ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ । ଶାଳଗଛ ଆକାରରେ ଖୁବ ବଡ଼ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଶିଆଳି ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନ୍ୟ ଗଛ ଉପରେ ମାଡିଥାଏ । ଆଦିବାସୀ ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରତ୍ୟହ ସକାଳୁ, ଏହି କଞ୍ଚା ଶାଳ ଓ ଶିଆଳି ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଟି ପତ୍ରକୁ ଯୋଡ଼ି, ଖଡିକାରେ ସିଲେଇ କରି ଦ୍ୱିପତ୍ରୀ ତିଆରି କରନ୍ତି । ପୁଣି ଦ୍ୱିପତ୍ରୀ ପାଲିରେ ଖଲି ଓ ଦନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି । ଏବେ ଖଲିପତ୍ର ସିଲେଇ ପାଇଁ ମେଶିନ୍ ବାହାରିଲାଣି । ଯାହାଦ୍ୱାରା ଖୁବ କମ ସମୟରେ ଅଧିକ ଖଲିପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସମ୍ଭବ ହେଉଛି । 

## ଚାହିଦା
ଓଡ଼ିଶାରେ ଖଲିପତ୍ରର ଚାହିଦା ସବୁ ସମୟରେ ରହିଆସିଛି । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଗଜ ଓ ଥର୍ମୋକୁଲର ଥାଳି ଖଲିପତ୍ରର ସ୍ଥାନ ନେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲାଣି । ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ କଟକଣା, ଜଙ୍ଗଲ ରକ୍ଷଣାବ୍ୟକ୍ଷଣର ଅଭାବ ଓ ପୋଡୁଚାଷ ଖଲିପତ୍ର ଶିଳ୍ପଉପରେ ଗଭିର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି । ଫଳରେ ଖଲିପତ୍ର ତିଆରି କରି ଚଳୁଥିବା ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ମାନଦଣ୍ଡ ଦୁର୍ବଳ ହେବାରେ ଲାଗିଛି ଓ ସେମାନେ ଏ ବେଉସାକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି । 
ଏହାର ପରିବେଶ ଉପରେ କୌଣସି କୁପ୍ରଭାବ ନଥିବାରୁ ଇଉରୋପର କିଛି ଦେଶକୁ ରପ୍ତାନୀ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚଳଣି
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାୟକ

**ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାୟକ** (୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୧ - ୧୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ୧୯୩୪ରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ସେ ଓଡ଼ିଶା ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ଜନସଭାରେ ଯୋଗଦେଇ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ନୀତି ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିଥିଲେ । ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ମିଶି ସେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ସାମିଲ ହୋଇ ପ୍ରଥମେ ୩ ମାସ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ୫ ମାସ ଓ ତୃତୀୟ ଥର ୬ ମାସ ଧରି କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଥିଲେ । ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଇ ଗିରଫ ପରୱାନାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ସେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୯ରେ ଫୋର୍ଡ଼ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଯୋଜନାରେ ଗଠିତ କମିଟିର ସଭାପତି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ । ଏଥି ସହିତ ୧୨ବର୍ଷ ପାଇଁ କଟକ ଜିଲ୍ଲା କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ସମ୍ପାଦକ ଓ ୧୯୫୩-୧୯୫୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ବିଧାୟକ ଥିଲେ । ୧୯୫୮-୧୯୬୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡେରାବିଶ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ସଭାପତି, ୧୯୫୯-୬୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ଝୋଟ ବାଣିଜ୍ୟ ସମବାୟ ସମିତିର ସଭାପତି, ୧୯୫୮-୭୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ପାୱାରଲୁମ ସମବାୟ ସମିତି, ୮ ବର୍ଷ ଧରି ଅଖିଳ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସମିତିର ଉପସଭାପତି, ୬ବର୍ଷ ଧରି ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସମିତିର ସଭାପତି ଓ ରାଜ୍ୟ ଭୂଦାନ ଯଜ୍ଞ ସମିତିର ସରକାରୀ ମନୋନୀତ ସଭ୍ୟ ଥିଲେ ।  

## ଜୀବନୀ 
### ପରିବାର 
ନାୟକ ୧୯୧୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୯ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ଡେରାବିଶ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ସନ୍ଥପୁରା ଗ୍ରାମରେ ପିତା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ ଔରସରୁ ଓ ମାତା ମାଳତୀ ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାପା ମା’ଙ୍କ ୫ ଜଣ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ । ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ସେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ନିରଞ୍ଜନ ଏବଂ ସାନ ପୁଅ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ । ୨୦୧୪ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୬ ତାରିଖରେ କଟକ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ୧୦୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।  ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହ ତୋପ ସଲାମି ଦେଇ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଆଶିଷ ଚୌଧୁରୀ

**ଆଶିଷ ଚୌଧୁରୀ** ହିନ୍ଦୀରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଉପନ୍ୟାସ ଲେଖୁଥିବା ଜଣେ ଅଗାଧଡିର ଲେଖକ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ କ୍ୟପୋଛ ୨୦୧୪ ମସିହା ମାର୍ଚ ମାସରେ ହିନ୍ଦଯୁଗ୍ମ ପ୍ରକାଶନୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଉପନ୍ୟାସ ବ୍ୟତୀତ ଆଶିଷ ବେତାର କାର୍ଯକ୍ରମ ଓ ପଥପ୍ରାନ୍ତ ନାଟକ ରଚନାରେ ମଧ୍ୟ ରୁଚି ରଖନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ବିବିସି ମିଡିଆ ଆକ୍ସନ ସଂସ୍ଥାରେ ସ୍ରୁଜନଶୀଳ ଲେଖକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ। ଓପନ ପତ୍ରିକା ତାହାର ଦୀପାବଳୀ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆଶିଷ ଚୌଧୁରୀଙ୍କୁ ନୂଆ ପିଢୀ ହିନ୍ଦୀ ଲୋକପ୍ରିୟ ଲେଖକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ତାଙ୍କର ଲେଖା ପ୍ରେମ, ଯୁବ ପିଢୀର ସଂଘର୍ଷ, ବଦଲୁଥିବା ରୁଚି, ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଓ ଦୈନଦିନ ଜୀବନର ଦ୍ୱନ୍ଦ ଉପରେ ପର୍ଯବେଷିତ।

## ପରିବାର ଓ ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ
ଆଶିଷ ଚୌଧୁରୀ ରାଜସ୍ଥାନର ନାଗୌର ଜିଲ୍ଲାର ନାଗୌର ଗ୍ରାମଠାରେ ୧୯୮୨ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୦ ତାରିଖଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତାଙ୍କର ବାରମ୍ବାର ବଦଳି ହେଉଥିବାରୁ ଆଶିଷଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ରାଜସ୍ଥାନର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ହୋଇଥିଲା। ଉଦୟପୁରରୁରେ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଅର୍ଜ୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ମଖନଲାଲ ଚତୁର୍ବେଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପତ୍ରକାରିତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରସାରଣ ସମ୍ବାଦିକତାରେରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କଲାପରେ ବିବିସି ମିଡିଆ ଆକ୍ସନରେ ସ୍ରୁଜନଶୀଳ ଲେଖକ ଭାବେ ଚାକିରି ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ପିଲାଦିନରୁ ଲେଖାଲେଖି ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ରୁଚି ଥିଲା ଓ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ବହୁଳ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା।

## ରଚନାବଳୀ
ଯୁବପିଢୀର କଥାକୁ ସେମାନଙ୍କ ବୁଝିଭଳି ଭାଷାରେ ହିଁ କହିବାର ଚେଷ୍ଟାରୁ ଜନ୍ମ ନିଏ ଆଶିଷଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ। ନିଜ ଚାରିପାଖର ଦୁନିଆ, ଯୁବପିଢୀର ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷା, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସ୍ୱପ୍ନଭଙ୍ଗ ହିଁ ତାଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସର ବିଷୟବସ୍ତୁ। ହେଲେ ଏଥିରେ ନିଆରାପଣ
ଟି ହେଲା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବା ଭାଷା। କେବଳ ଲେଖିବା ନୁହେଁ, ନିଜ ବହିକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ସବୁ ମାଧ୍ୟମର ଉପଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯାହା ଯୁବପିଢୀ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକପ୍ରିୟ। ଉଭୟ ଫେସବୁକ ଓ ଟୁଇଟର ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ନିଜର ପାଠକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଲେଖକ
ଓଜୋନ୍

**ଓଜୋନ୍** (O୩) ଗୋଟିଏ ଅଜୈବ ପଦାର୍ଥ । ଏହାକୁ ଟ୍ରାଇଓକ୍ସିଜେନ୍ ମଧ୍ୟ କୁହାଜାଏ । ଏହା ଗୋଟେଏ ହାଲୁକା ନୀଳ ରଙ୍ଗର ବାସ୍ପ, ଯାହାର ଏକ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଅଛି । ଅମ୍ଳଜାନର ଗୋଟିଏ ବହୁରୁପ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଅମ୍ଳଜାନଠାରୁ ବହୁତ କମ୍ ସ୍ଥିର ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
*International Ozone Association 
*European Environment Agency's near real-time ozone map (ozoneweb)
*NASA's Ozone Resource Page 
*OSHA Ozone Information
*Paul Crutzen Interview Freeview video of Paul Crutzen Nobel Laureate for his work on decomposition of ozone talking to Harry Kroto Nobel Laureate by the Vega Science Trust.
*NASA's Earth Observatory article on Ozone 
*International Chemical Safety Card 0068
*NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
*National Institute of Environmental Health Sciences, Ozone Information
*Ground-level Ozone Air Pollution 
*NASA Study Links "Smog" to Arctic Warming — NASA Goddard Institute for Space Studies (GISS) study shows the warming effect of ozone in the Arctic during winter and spring.
*US EPA report questioning effectiveness or safety of ozone generators sold as air cleaners
*Pesticides Database; Ozone 
*Ground-level ozone information from the American Lung Association of New England 

ଶ୍ରେଣୀ:ଗ୍ୟାସ
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଶ୍ୱାସନଳୀ ପ୍ରଦାହ

**କୃପ** ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ୱାସନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାର ଭୁତାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ତିନି ପ୍ରକାର ହୋଇପାରେ ଯଥା:- ସାଧାରଣ, ମଧ୍ୟମ ଓ ସାଂଘାତିକ । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହା ରାତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ବା ଅତିଶୟ ହୁଏ ।

ପାରାଇନଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା ଓ ଇନଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା ଭଳି ଅନେକ  ଭୁତାଣୁଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ସାଂଘାତିକ ଏପିଗ୍ଲୋଟାଇଟିସ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସନଳୀରେ ବାହ୍ୟ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼େ ଓ ଏ ସମସ୍ତ ନଥିଲେ ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି କୃପ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।    ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା, ଏକ୍ସ-ରେ ଓ କଲଚର ଇତ୍ୟାଦି ସାଧାରଣତଃ ଦରକାର ହୁଏ ନାହିଁ ।

ଇନ୍‌ଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା ଓ ଡିଫ୍‌ଥେରିଆ ଟିକା ଦେବାଦ୍ୱାର ଅନେକ କୃପ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଇ ପାରୁଛି । ମାତ୍ର ୧ରୁ ୫ % ରୋଗୀଙ୍କର ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । 

ଡାକ୍ତରୀ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ତଣ୍ଟିରେ ନ ଥିବା ଓ ଏପିଗ୍ଲୋସାଇଟିସ ନ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା, ଏକ୍ସ-ରେ ଓ କଲଚର ଇତ୍ୟାଦି ସାଧାରଣତଃ ଦରକାର ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ରୋଗ ଯାହା ୬ ମାସରୁ ୫/୬ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ପିଲାଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, କ୍ୱଚିତ ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ପିଲାଙ୍କର ହୁଏ ।.

## ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ
ସ୍ୱରପେଟିକା-ଶ୍ୱାସନଳୀ-ଲଘୁଶ୍ୱାସନଳୀ ପ୍ରଦାହ ରୋଗରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୁକା କାଶ, ସମ ସମ ହୁଏ, କଷ୍ଟଦାୟକ ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ଓ କର୍କଶ ସ୍ୱର ହୁଏ ଓ ଏ ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଅଧିକ ହୁଏ । ପାଟିରୁ ଲାଳ (Drooling) ଗଡ଼ୁଥିଲେ ବା ଅତି ରୋଗା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଅନ୍ୟ ରୋଗ ହୋଇଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।

## କାରଣ
ସାଧାରଣତଃ ଏହି ରୋଗ ଭୂତାଣୁ ଯୋଗୁ ହୁଏ ।  ପାଞ୍ଚୋଟି କାରକର ସଂଖ୍ୟାକୁ ନେଇ ଏହା ହିସାବ କରାଯାଏ; ସେ ଗୁଡ଼ିକ ଚେତନ ସ୍ତର, ସ୍ୟାନୋସିସ/ ନୀଳ ରଙ୍ଗ, ସ୍ଟ୍ରାଇଡର, ବାଯୁ ପ୍ରବେଶ ଓ ରିଟ୍ରାକସନ ।
### ସ୍ଟିରଏଡ 
ଡେକ୍ସାମେଥାଜୋନ୍ ଓ ବୁଡେସୋନାଇଡ୍ ଭଳି କର୍ଟିକୋସ୍ଟିରଏଡ୍ ବ୍ୟବହାରଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଉତ୍କଟ କୃପ ରୋଗର ଫଳ ଉନ୍ନତ ହୁଏ । ଏହି ଔଷଧ ଦେବାର ୬ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଆରାମ ଲାଗେ ।
### ଏପିନେଫ୍ରିନ୍ 
ମଧ୍ୟମ ଓ ଉତ୍କଟ ରୋଗରେ ନେବୁଲାଇଜର୍ଦ୍ୱାରା ଏପିନେଫ୍ରିନ୍ ଦେଲେ ସାମୟିକ ଉନ୍ନତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ଡେକ୍ସ‌ଟ୍ରୋମେଥୋର୍ଫେନ୍ ଓ/କିମ୍ବା ଗୁଆଫେନେସିନ୍ ମିଶ୍ରିତ କଫ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାଗନ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ । କୃପ ଗୋଟିଏ ଭୁତାଣୁ ରୋଗ ହୋଇଥିବାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସଂକ୍ରମଣ ସନ୍ଦେହ ନ ଥିଲେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ ଶ୍ୱାସ ବନ୍ଦ ବା ହୃତକ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ଯୋଗୁ କ୍ୱଚିତ ରୋଗୀ ମରନ୍ତି । ଡିଫ୍‌ଥେରିଆ କୃପ ନାମଟି ହୋମର୍ ଅମଳରେ ପୁରାତନ ଗ୍ରୀସରେ ଜଣାଥିଲା କିନ୍ତୁ ୧୮୨୬ ମସିହାରେ ବ୍ରେଟୋନୋଙ୍କଦ୍ୱାରା(Bretonneau) ଭୁତାଣୁ କୃପ ଡିଫ୍‌ଥେରିଆ କୃପଠାରୁ ଅଲଗାବୋଲି ଜଣାଯାଇଥିଲା । ଭୁତାଣୁ କୃପକୁ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଫକ୍ସ୍ କୃପ("faux-croup") ଓ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଫଲ୍ସ୍ କୃପ("false croup") କୁହାଯାଉଥିଲା ଓ ଡିଫ୍‌ଥେରିଆ କୃପକୁ ସତ କୃପ୍ ବା କୃପ୍ କୁହାଯାଉଥିଲା । ବହୁଳ ଟିକା ଦେବା ଫଳରେ ଡିଫ୍‌ଥେରିଆ କୃପ୍ ଆଜିକାଲି ଉନ୍ନତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଅଜଣା ହୋଇ ରହିଛି ।

## ଆଧାର 
## External links
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ରବର୍ଟ କଚ୍

## ସଂକ୍ଷେପରେ ଜୀବନ
**ହେନେରିକ୍ ହରମନ୍ ରବର୍ଟ କଚ୍** ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଜର୍ମାନ ଡାକ୍ତର ।ଯକ୍ଷ୍ମା ବିଷୟରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଶରୀରତତ୍ତ୍ୱ ବା ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଜର୍ମାନ୍ର ହେନ୍ଭର୍ ରାଜ୍ୟର କ୍ଳାଉସ୍ଥାଲ୍ ସହରରେ ୧୮୪୩ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ରବର୍ଟ କଚ୍ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାପା ହେନେରିକ୍ ହରମନ୍ କଚ୍ ଓ ମାତା ମାଥାଇମ୍ ଜୁଲି ହେନରିଟ୍ ବିଅରିଖୱେଣ୍ଡଙ୍କ ଜନ୍ମିତ ୧୩ ପିଲାପିଲିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରବର୍ଟ କଚ୍ ହେଉଛନ୍ତି ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର । ୧୮୧୮ ମସିହାରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀରେ ନିଜକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛାତ୍ର ଭାବରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରିଥଲେ । ୧୮୬୨ ମସିହାରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ ଜଣେ ଡ଼ାକ୍ତର ଭାବରେ କାମ କରିବାକୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା । ତେଣୁ ଗତିନ୍ଜନ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ପଢ଼ି ୧୮୬୬ ମସିହାରେ ଡ଼ିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୬୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମେ ୨୭ ତାରିଖ, ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ବଡ଼େନ୍-ବଡ଼େନ୍ ସହରରେ କଚ୍ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।

## କଚ୍ଙ୍କ ଗବେଷଣା
ବୀଜାଣୁ ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଉପରେ ରବର୍ଟ କଚ୍ ଗବେଷଣା କରି ଲୁଇ ପାଶ୍ଚରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟ ବୀଜାଣୁ ବିଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଟିତ କରାଇବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଥିଲେ । ଗୋଜାତି ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ରୋଗର ସଂକ୍ରମଣ ବିଷୟକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ବେସିଲସ୍ ଏନ୍ଥ୍ରାସିସ୍ ବୀଜାଣୁକୁ କଚ୍ ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁର ରକ୍ତରୁ ଅଲଗା କରିଥିଲେ । ଏଭଲି ବୀଜାଣୁକୁ ଅବମିଶ୍ରିତ ପୋଷକରେ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବୀଜାଣୁ ନିଜସ୍ୱ ପୋଷଦଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଲଗା ହୋଇ ରହିଲେ ଅକ ପ୍ରକାର କୋଷ ପେଟୀଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଉଥିବାର ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ବିଜାଣୁର ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନ୍ତର ରେଣୁ କୁହାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ମାଟିରେ ବହୁତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରନ୍ତି ଯାହାକି ଉପଯୁକ୍ତ ପରିବେଶର ଗୋଜାତୀ ପଶୁଙ୍କୁ ହଠାତ ସଂକ୍ରମଣ କରେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ମହାମାରୀ ଭାବରେ ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ବ୍ୟାପିଯାଏ ।

ରବର୍ଟ କଚ୍ ୧୮୮୩ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଗବେଷକମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ହଇଜା ରୋଗ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ରୋଗ କରୁଥିବା ବୀଜାଣୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ବଳବତ୍ତର ଥିବା ମିଆଜ୍ମା ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଏଭଳି ଆବିଷ୍କାରକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇନଥିଲା । 

ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗ ଘଟାଉଥିବା ବୀଜାଣୁ ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ୍ ଟ୍ୟୁବେକୁଲେସିସ୍କୁ ୧୮୮୨ ମସିହାରେ କଚ୍ ଆବିଷ୍କାର କରାଇଥିଇଲେ ଓ ରୋଗୀ ଦେହରୁ ବୀଜାଣୁ ପୃଥକ୍ କରି ଅବମିଶ୍ରିତ ପୋଷକ ତିଆରି କରିପାରିଥିଲେ । ସେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ଅଗର୍ ପ୍ଲେଟ୍ ପଦ୍ଧତି ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରୟୋଗଶାଳାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ।

"ବୀଜାଣୁ ହିଁ ରୋଗର କାରକ" ମତବାଦର ରବର୍ଟ କଚ୍ ଥିଲେ ଉଦ୍ୟକ୍ତା । ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣିତ "କଚ୍ଙ୍କ ସ୍ୱୀକାର୍ଯ୍ୟ ତଥ୍ୟ" ହିଁ କଚ୍ଙ୍କୁ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ଜିତାଇ ଥିଲା । ତଥ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ଜୀବଠାରେ ବହୁ ପରମାଣୁର ସନ୍ଧାନ ମିଳେ । ସୁସ୍ଥ ଜୀବ ପାଖରେ ତାହା ନଥାଏ । ଅଣୁଜୀବକୁ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଖରୁ ଅଲଗା କରି ଅବମିଶ୍ରିତ ପୋଷକରେ ବଢ଼ାଇ ହେବ । ଏଭଳି ପୋଷକ ଅଣୁଜୀବକୁ ସୁସ୍ଥ ଜୀବ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ ତା' ଦେହରେ ସେହି ରୋଗ ଦେଖାଦିଏ ।

୧୮୯୮ ମସିହାରେ ପୃସିଆରେ ନୂଆ ଭାବରେ ଗଢ଼ା ଯାଇଥିବା ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର କଚ୍ ପ୍ରଥମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଟି ପରବତ୍ତୀ କାଳରେ ରବର୍ଟ କଚ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ।
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୪୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ