ଆନନ୍ଦତୀର୍ଥ

ଆନନ୍ଦତୀର୍ଥ ଜଣେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷକ ଯିଏ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାତିଭେଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଗୁରୁଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ କାହାକୁ ମଠରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରି ନଥିଲେ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ସେ ୧୯୦୫ ଜାନୁଆରୀ ୨ ତାରିଖରେ ଥାଲାସେରିରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରାଓ ଏବଂ ଦେବୁଭାଇଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଆଶ୍ରମ ନାମ ଅନନ୍ତ ଶେଣୋୟ ଥିଲା। ସେ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରୁ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ମାନ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଲେଜ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଗୁରୁଭାୟୁରର ଏକ ଦୋକାନରୁ ଗୁଡ଼ କିଣିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସେ ମନ୍ଦିର ପୋଖରୀକୁ ଗାଧୋଇବାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜାତି ବିଷୟରେ ପଚରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜାତି ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ମନା କରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ମାଡ଼ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଜାତିଭେଦ ବିଲୋପ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା।

କଲେଜ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ତୁରନ୍ତ ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇଥିଲେ। ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଅନନ୍ତ ଶେଣୟ ୨୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପାଦରେ ସାବରମତୀ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ସେ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ତାମିଲନାଡୁର ବେଦରଣ୍ୟମ୍ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଜୁନ୍ ୧୯୩୦ରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। ଭେଲୋର ଜେଲରେ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଏ.କେ.ଜି., କେ.ପି.ଆର. ଗୋପାଳନ ଏବଂ ଜି. ରାମଚନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିପାରିଥିଲେ। ୧୯୩୧ରେ ଜେଲରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ଥାଲାସେରିକୁ ଫେରି ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂଗ୍ରାମରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାମିଲନାଡୁରେ ଦଳିତମାନେ ଯେଉଁ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ତାହା ଦେଖି ସେ ଜାତି ପ୍ରଥାର ନିରାକରଣ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହା କେବଳ ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରି ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ। ସେ ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ଗୁରୁଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୨୮ ମସିହାରେ, ସ୍ୱାମୀ ଆନନ୍ଦ ତୀର୍ଥ ଶିବଗିରିରେ ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ଗୁରୁଙ୍କ ବିଂଶତମ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ।

ଆନନ୍ଦତୀର୍ଥନ୍ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ମନା କରୁଥିବା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦଳିତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଜାତି ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଉଥିଲା। ଏପରି ନାମ ବଦଳରେ, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟମ୍, ଭେଲାୟୁଧନ, ପ୍ରଭାକରଣ ଭଳି ନାମ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଉଚ୍ଚ ଜାତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ନାମ୍ବିଆର, ଶର୍ମା, ପ୍ରଭୁ, ମାରାର ଭଳି ନାମ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ନିଷେଧ ଏବଂ ବିରୋଧକୁ ଦୂର କରି ଭେଲୋର, କାଣ୍ଡୋଥ, କୁଞ୍ଜିମଙ୍ଗଲମ୍, ଓଡାୟମ୍ମଦମ୍, ଚେରୁକୁନୁ, କାଲିୟାସେରୀ, ପାପିନିସେରୀ ଭଳି ସ୍ଥାନର ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦଳିତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଥିଲେ।

ଗୁରୁଭାୟୁର ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ପ୍ରସ୍ତାବ ସ୍ୱରୂପ ସ୍ୱାମୀ ଆନନ୍ଦତୀର୍ଥନ୍ ମଧ୍ୟ ଏ.କେ.ଜି. ଏବଂ କେ.ପି.ଗୋପାଳନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଉତ୍ତର କେରଳରେ, ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଜାତି ଏବଂ ନିମ୍ନ ଜାତିର ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ନଥିଲା। ଆନନ୍ଦତୀର୍ଥନ୍ ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ପୂଜା ପାଇଁ ଅନେକ ସଂଘର୍ଷର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରୟାସର ଫଳସ୍ୱରୂପ, ପାରାସିନିକ୍କାଡୁବୁ ମୁଥାପ୍ପନ ମନ୍ଦିର, ମଦୈକ୍କାଭୁ, ପାୟନ୍ନୁର ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ମନ୍ଦିର, ରାମାଭିଲ୍ୟମ୍ କାଝାଗମ ସମେତ ଅନେକ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜାର ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। କୁଞ୍ଜିମଙ୍ଗଲମ୍ ଆନେକ୍କାରା ପୁମାଲା ଭଗବତିକାଭୁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ଦଳିତମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାଡ଼ ମରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ଭେଦଭାବ କେବଳ ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନଥିଲା। ସେ ପୋଖରୀ, କୂଅ, ସାର୍ବଜନୀନ ରାସ୍ତା, ଚା ଦୋକାନ ଏବଂ ନାପିତ ଦୋକାନରେ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ଭେଦଭାବକୁ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଗୁରୁଭାୟୁର ଓଟ୍ଟୁପୁରାରେ, ସ୍ୱାମୀ ପାଞ୍ଚ ଦିନିଆ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ବସିଥିଲେ ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଯେ ସମସ୍ତ ହିନ୍ଦୁ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଇପାରିବେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି।

କେରଳ ବାହାରେ, ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

## ସନ୍ଦର୍ଭ 
# ସ୍ୱାମୀ ଆନନ୍ଦର ତୀର୍ଥନ - ଇ.ଏମ୍. ଆଶ୍ରଫ
# ମୋର ଜୀବନ କାହାଣୀ - ଏ.କେ. ଗୋପାଳନ
# କନ୍ନୁର କଲାମାଥୋଡ ମାଧ୍ୟମରେ - ସମ୍ପାଦକ ଡକ୍ଟର ପି. ମୋହନଦାସ