open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ତେଣ୍ଡା

**ତେଣ୍ଡା** ଚାଷ କାମରେ ପାଣିମଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଏକ ବାଉଁଶ ତିଆରି ଯନ୍ତ୍ର ।
 
ଏହା ଓଡ଼ିଶାର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ବ‌ହୁଳ ଭାବେ ଉଠା ଜଳସେଚନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଥାଏ ।

 
ଯେତେବେଳେ ଜ‌ମିର ଉଚ୍ଚତା ଅଧିକ ଥାଏ ସେତେବେଳେ ଏକ ପାଣିକୁ ବନ୍ଧାଇ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି କୁଣ୍ଡରୁ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ପାଣି ମଡ଼ାଯାଇଥାଏ । ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତି ହୋ ଢିପ ଜମିରେ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ପାଣି ମଡ଼ାଇଥାନ୍ତି ।
 
ଝରଣା, ଗାଡ଼ିଆ ଓ ପୋଖରୀର ପାଣି ତେଣ୍ଡା
 
ସାହାଯ୍ୟରେ ଉଠାଇ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ କୁଣ୍ଡରେ କିଛି ସମୟ ରଖାଯାଇଥାଏ । ତାହା ପରେ ତାକୁ ଏକ ନାଳି ଜରିଆରେ ‌ସେଣି ବା ଜୁନ‌ତା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜମି ମଧ୍ୟକୁ ଛଡ଼ାଯାଇଥାଏ । 

୨୦୦୦ ମସିହାର ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାଯାଇଥାଏ ଯେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୨.୮ ଶତକଡ଼ା ଚାଷୀ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଳସେଚନ କରିଥାନ୍ତି । 
ଆଗ କାଳରେ ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚତାରେ ବ‌ହୁଥିବା ନାଳକୁ ବନ୍ଧାଇ ସେହି ଜଳକୁ ତେଣ୍ଡା ସାହାଯ୍ୟରେ ଜମିରେ ମଡ଼ାଯାଉଥିଲା ।

## ଆଉରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ‌‌ଜନ୍ତା (ଜଳସେଚନ ଉପକରଣ)
* ‌‌ସେଣି *ବା* ‌‌ସେଣା
* ‌‌ସୋଡୁଅ
* ‌‌ଓଡ଼ିଶାର ଉଠା ଜଳସେଚନ
* ‌‌ଜଳସେଚନ ଉପକରଣ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚାଷ ଉପକରଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଠା ଜଳସେଚନ
ଚିଲିକା (କବିତା)

ଏହା ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲେଖା ଯାଇଥିବା ଏକ ଖଣ୍ଡ କାବ୍ୟ । ୧୮୯୨ ମସିହାରେ ଏହି କାବ୍ୟ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଭାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହାର ରଚନା କାଳ ହେଉଛି ୧୮୯୧ ।।

## ବିବାଦ 
ଏହି କାବ୍ୟ ରଚନା ପୂର୍ବରୁ, ରାଧାନାଥ ବିଦେଶୀ ସାହିତ୍ୟର କଥାବସ୍ତୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ତାହାକୁ ନିଜ ଦେଶ ପରମ୍ପରା ସହ ମିଶାଇ ଲେଖୁଥିବା କୁହାଯାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଚିଲିକା କାବ୍ୟ ରଚନା ସମୟରେ କବି ନିଜର ସୃଷ୍ଟି କୌଶଳର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିବାର ଜଣାଯାଏ । ତଥାପି ଏହି କାବ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଦେଶୀ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ନଥିଲା ।

## ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା 
== କିଛି ପଦ == hiii
ଉତ୍କଳ କମଳା ବିଳାସ ଦୀର୍ଘିକା,
ମରାଳ ମାଳିନୀ ନୀଳାମ୍ବୁ ଚିଲିକା।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଟୀକା
## ଆଧାର 
*  ସମ୍ପାଦନା-ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
ଶ୍ରେଣୀ:କବିତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବିତା
ନଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ

**ନ’ ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ** ପୁରୀର ଗଜପତି ମହାରାଜା ଦିବ୍ୟସିଂହଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ନବମ ବର୍ଷ ବା ନଅ ଅଙ୍କରେ (୧୮୬୬-୬୭ ମସିହା) ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତି ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିଲା । ଏଭଳି ଭୟାବହ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଇତିହାସରେ କୌଣସି ପଟାନ୍ତର ନାହିଁ । ଭାରତର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ମାନ୍ଦ୍ରାଜର ଉତ୍ତରକୁ ୧,୮୦,୦୦୦ ମାଇଲ ବ୍ୟାପୀ ସ୍ଥାନରେ ୪୭,୫୦୦,୦୦୦ ଲୋକ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ  ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଥିବାର କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନଠାରୁ ଗମନାଗମନ ପଥ ନ ଥିବାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ରହିଥିଲା 
। କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଲୋକ (ଏକ ନିୟୁତ) ଏହାର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ । 
## କାରଣ 
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୧୮୬୫ ମସିହାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ମରୁଡ଼ି ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ଜନିତ ବର୍ଷା ବହୁତ ଅଳ୍ପ ହୋଇ ଅଦିନରେ ସରିଗଲା । ତଦାନ୍ତନୀନ ଇଂରେଜ ସରକାରର ବେଙ୍ଗଲ ବୋର୍ଡ ଅଫ ରେଭେନ୍ୟୁ ମରୁଡ଼ିର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ ଓ ମରୁଡି ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସଠିକ ଭାବେ ହିସାବ କରି ପାରି ନ ଥିଲେ । ଗଚ୍ଛିତ ଖାଦ୍ୟ ମଇ ୧୮୬୬ ସୁଦ୍ଧା ସରିଗଲା ଓ ତା ପରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୋଇ ବନ୍ୟା ଆସିଗଲା ।

## ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ 
ରାସ୍ତା ଘାଟର ଅବସ୍ଥା ସେତେବେଳେ ବହୁତ ଶୋଚନୀୟ ଥିବାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ସଠିକ ଭାବେ ହୋଇପାରି ନ ଥିଲା । ସ୍ଥଳ ପଥରେ ଖରାପ ପାଗ ଓ ରାସ୍ତା ଯୋଗୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ । ଜଳ ପଥରେ ସବୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଣ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ ।   ୧୦,୦୦୦ ଟନ ଚାଉଳ ଆମଦାନୀ କରି ଯୋଗେଇଲା ବେଳକୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।  ଏଣୁ ୧୮୬୬-୬୭ ମସିହାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେଲା ।
## ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ 
ଏହି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ଯୋଗୁ, ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଯୋଗୁ, ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଇ କଲେରା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ଯୋଗୁ ଓ ପରେ ପରେ ମ୍ୟାଲେରିଆ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ଯୋଗୁ ଲୋକମାନେ ମରିଥିଲେ । ୧୮୬୮ ମସିହା ବେଳକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ହେବାରୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଅନ୍ତ ହେଲା।  

## ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ରାଜନୈତିକ ପରିଣାମ 
ଏହି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଭାରତୀୟ ବୁଦ୍ଧିଜୀବିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଖୁବ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ଓ ଇଂରେଜ ରାଜୁତିର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଖୋଲିଥିଲା । ଏପରିକି ମରୁଡ଼ି ପଡ଼ିଥିବା ସମୟରେ ଇଂରେଜ ସରକାର ୨୦,୦୦,୦୦,୦୦୦ ପାଉଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ରପ୍ତାନି କରିଥିଲେ। ଦାଦାଭାଇ ନାରୋଜୀ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଆଧାର କରି କହିଥିଲେ ଯେ "ଇଂଲଣ୍ଡ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ରକ୍ତକୁ ଶୋଷି ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିଛି ।"

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
*Timeline of major famines in India during British rule (1765 to 1947)
*Famines, Epidemics, and Public Health in the British Raj
*Company rule in India
*Famine in India
*Drought in India

ଶ୍ରେଣୀ:ଇତିହାସ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା

**ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା** କୋଣାର୍କରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ଏକ ବହୁ ପୁରାତନ ନିଆରା ରଥଯାତ୍ରା । ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କର ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ମିତ୍ରାଦିତ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥରେ ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରି ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ।

ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନକରି ମିତ୍ରାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ରଥରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ରୋଗ, ଶୋକ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ସହିତ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୋଇ ନ ଥାଏ ବୋଲି କପିଳ ସଂହିତାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । 

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କୋଣାର୍କର ଅର୍କତୀର୍ଥ ମୈତ୍ରାୟାଖ୍ୟ ବନ, ପଦ୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଓ କାଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମିତ୍ରାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ମୈତ୍ରେୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା । ମୈତ୍ରେୟ ମୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜଣେ ଶୁଭେଚ୍ଛୁ ଥିବା ଭାଗବତ କୁହେ । କୃଷ୍ଣ ନିଜର ପୁତ୍ର ଶାମ୍ବଙ୍କୁ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି କରିବା ପାଇଁ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ଶାମ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ  ସମୟରେ ମିତ୍ରାଦିତ୍ୟଙ୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ମାନବମାନେ ମିତ୍ରତା ସୂତ୍ରରେ ଆବଦ୍ଧ ହୋଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଶାମ୍ବ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କୋଣାର୍କରେ ପୂଜା କରିବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା ପ୍ରଚଳିତ କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ ।

## ଇତିହାସ
ଶାମ୍ବ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କୋଣାର୍କରେ ପୂଜା କରିବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରାରର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜା ପୁରନ୍ଦର କେଶରୀ ଓ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଭାଙ୍ଗି ଯିବାରୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ବନ୍ଦହେବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିବା ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରୁ ସୂଚନା ମିଳେ । ପୁନର୍ବାର ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠର ଦିବଂଗତ ମହନ୍ତ ଆର୍ତ୍ତତ୍ରାଣ ଦାସ ଏହି ରଥଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୮ମସିହାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶାମ୍ବଦଶମୀରେ ସୌର ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିଷଦ, ଗାୟତ୍ରୀ ପରିବାର ଓ ଅବଧୂତ ମଠ ମହନ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି । 

## ଯାତ୍ରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
ପରମ୍ପରାନୁଯାୟୀ ମୈତ୍ରେୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ତଥା ଶାମ୍ବଙ୍କ ସାଧନା ପୀଠ ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠରେ ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ପୂର୍ବଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସକାଳ ୬ଟାରୁ ଉଦୟକାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କାକରା ଭୋଗ, ଅର୍କବଟ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା, କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ପୂଜାବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ୧୦୮ ରଥର ପାର୍ଶ୍ୱଦେବୀ ଓ ସପ୍ତାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପୂଜା ପରେ ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ରଥାରୂଢ଼ କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟୁଷରୁ ମଠ ମହନ୍ତ ରଥ ଉପରେ ଛେରାପହଁରା କରିବା ପରେ ଉପସ୍ଥିତ ସାଧୁସନ୍ଥ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଅଭିମୁଖେ ରଥ ଟାଣିନିଅନ୍ତି ।ସୂର୍ଯ୍ୟରଥ ବାହାରି ସେହିଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତୀର୍ଥ ନିକରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତୀର୍ଥ ପୁଷ୍କରଣୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି । ସ୍ନାନାନ୍ତେ ସେଠାରେ ଥିବା ଛୋଟାରାମ ବାବାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ୨୭ ଦିନ ଧରି ୨୭ଟି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ମିତ୍ରାଦିତ୍ୟଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ମାଘସପ୍ତମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରିରହେ । ମାଘ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଜନ୍ମଭୂମି ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠକୁ ବାହୁଡ଼ି ଆସିଥାଆନ୍ତି । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
୨୭ ଫେବୃଆରୀ

## ଘଟଣାବଳୀ 
* 
## ଜନ୍ମ 
* ୧୯୩୪: ମନୋଜ ଦାସ, ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ

## ଦେହାନ୍ତ 
* ୨୦୧୩: ସାଗୀର ଅହମଦ, କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୩୦ ଦଶକ)
* ୨୦୧୫: ଗୋପାଳ ଘୋଷ, ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଜନ୍ମ: ୧ ମଇ ୧୯୨୦)

## ପର୍ବପର୍ବାଣି 
* Christian Feast Day:

## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* BBC: On This Day 
* On This Day in Canada 
----

ଶ୍ରେଣୀ:ଫେବୃଆରୀ
କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାର ଘୋଷ

**କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାର ଘୋଷ** (୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୦୩ – ୧୯ ମଇ, ୧୯୯୭) ଏକଧାରରେ ଅଭିନେତା, ନାଟ୍ୟକାର, ଗୀତିକାର, ଗାୟକ ଓ ନର୍ତ୍ତକ ଥିଲେ  | ସେ ୧୯୦୩ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୩ତାରିଖ ଦିନ କଟକର ବାଖରାବାଦରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।କାହାଣୀକାର ଓ ଗୀତିକାର ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଘୋଷ କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାରଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ । ଶ୍ରୀ ଲୋକନାଥ କଥାଚିତ୍ରର 'ଆଜି ଆକାଶେ କି ରଙ୍ଗ ଲାଗିଲା' ଗୀତଟି ସେ ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ରଚିତ 'ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଇତିହାସ' ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇଥିଲା ।
୧୯୯୭, ମଇ ୧୯ ତାରିଖ ଦିନ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଇଥିଲା ।

## ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 
* ସୀତା ଲବକୁଶ (୧୯୮୦)
* ମାଟିର ମଣିଷ (୧୯୬୬)
* ପରିଣାମ (୧୯୬୧)
* ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ (୧୯୫୦)

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୩-୯୪ 
* ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୬

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଷଢ଼େଇଖଳା-ଖରସୁଆଁ ଜିଲ୍ଲା

**ଷଢ଼େଇଖଳା-ଖରସୁଆଁ** (, ); ଭାରତର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ୨୪ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଏହା ଆଗରୁ ଷଢ଼େଇଖଳା ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା । ଷଢ଼େଇଖଳା ସହର ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା । ଷଢ଼େଇଖଳା ଛଉ ନାଚର ୩ ପ୍ରକାରରୁ ଷଢ଼େଇ ଛଉ ପ୍ରକାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ସିଂହଭୂମି ଜିଲ୍ଲାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ନୂଆ ଜିଲ୍ଲା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା । ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ଯାହାକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ମିଶେଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯରେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି ।

## ଇତିହାସ 
### ରାଜ ପରମ୍ପରା 
ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଗରୁ ଷଢ଼େଇଖଳା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ରାଜପରିବାର **ସିଂହଦେଓ ବଂଶ** (ଷଢ଼େଇଖଳା ଛଉର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା) ଦୀର୍ଘ ୩୦୦ ଧରି ଏହାକୁ ଶାସନ କରି ଆସୁଥିଲେ । ଏହା ଆଗରୁ ଏହା କଳିଙ୍ଗ-ଉତ୍କଳ-କୋଶଳ ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଏକ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା । ଏହି ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟର ଶେଷ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜା ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ଆଦିତ୍ୟ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ । ସେ ଶ୍ରୀ ଉଦିତ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓଙ୍କ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରୀ ନୃପେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ (ଟିକାୟତ ସାହେବ), ଶ୍ରୀ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ (ଓଡ଼ିଶାର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ), ପଟାୟତ ସାହେବ ଶ୍ରୀ କୁମାର ଭୂପେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ (ବିହାର ସହ ଆଦିବାସୀ ରାଜ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରୋଧା) ଓ ପରମଗୁରୁ ଶ୍ରୀ ସୁଧେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ (ଛଉ ନୃତ୍ୟ ଗୁରୁ ଓ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଉତ୍ପାଧି ପ୍ରାପ୍ତ)।

ରାଜତନ୍ତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜପରିବାର ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ଗହଣରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ । ସେମାନେ ଷଢ଼େଇଖଳାର ରାଜନୈତିକ, ସଂସ୍କୃତିକ, ଧାର୍ମିକ ଗତିବିଧି ସହ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗୀ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ । ସେମାନେ ରାଜ୍ୟର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ମା' ପାଉଡି ଦେବୀ ଙ୍କର ପୂଜାର ପ୍ରଥମ ଅଧିକାରୀ । ଛଉ ନାଚକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବାରେ ଏମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଥିପାଇଁ ଷଢ଼େଇଖଳା ରାଜପ୍ରସାଦରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଛଉ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ ମହା ଆଡ଼ମ୍ବରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜପରିବାରରେ ଯେଉଁମାନେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଜିଲ୍ଲାର ଜୀବନ ଯାତ୍ରାରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ସେମାନେ ହେଲେ ରାଜକୁମାର ପ୍ରତାପ ଆଦିତ୍ୟ ସିଂହଦେଓ, ରାଜକୁମାର ଯୁଗଭାନୁ ସିଂହଦେଓ, ମହାରାଜ କୁମାର ଜୟରାଜ ସିଂହଦେଓ ଓ ରାଜକୁମାର ରାଜବିକ୍ରମ ସିଂହଦେଓ।

### ବର୍ତ୍ତମାନର ଘଟଣା 
ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ଲାଲ କରିଡରର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

## ଭୂଗୋଳ 
ଏହାର ଅକ୍ଷାଂଶ ୨୨°୨୯'୨୬" ଓ ୨୩°୦୯'୩୪" ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଓ ଦ୍ରାଘିମା ୮୫°୩୦'୧୪" ଓ ୮୬°୧୫'୨୪" ପୂର୍ବ ମଧ୍ୟ ରେ।

## ଅର୍ଥନୀତି 
୨୦୦୬ ଭାରତ ସରକାର ପଞ୍ଚାୟତି ରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟଦ୍ୱାରା ହେଇଥିବା ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ଭାରତର ସମୁଦାୟ ୬୪୦ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ୨୫୦ ଜିଲ୍ଲା ଅର୍ଥନୈତିକ ଭାବେ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ଘୋଷିତ ହେଇଥିଲା । ସେଥିରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ୨୧ଟି ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲେ । ଏହି ଜିଲ୍ଲା ସେହି ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ।

## ବିଭାଗ(ଡିଭିଜନ) 
୯ଟି ବ୍ଲକକୁ ନେଇକି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଗଠିତ । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଷଢ଼େଇଖଳା, ଖରସୁଆଁ, ଗହ୍ମାରିଆ, କୁଚାଇ, ଇଚ୍ଛାଗଡ଼, ନିମିଡିହ, ଚାଣ୍ଡିଲ, ରାଜନଗର ଓ ନବଗଠିତ କୁକରୁ ।

ଏଠାରେ ୩ ଟା ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଇଚ୍ଛାଗଡ଼, ଷଢ଼େଇଖଳା ଓ ଖରସୁଆଁ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଯଥାକ୍ରମେ ରାଞ୍ଚି, ପଶ୍ଚିମ ସିଂହଭୂମି ଓ ଖୁଣ୍ଟି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ଅଂଶ।

## ଜନବସତି 
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୋଟ ୧୦,୬୩,୪୫୮ ଲୋକ  ବାସ କରୁଛନ୍ତି ଯାହାକି ସାଇପ୍ରସ ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା  ଓ ଆମେରିକୀୟ ରାଜ୍ୟ ରୋଢ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ଜନସଂଖ୍ୟା  ସହ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୪୨୮ତମ ଜିଲ୍ଲା। ଏହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ୩୯୦ /ବର୍ଗ କି.ମି. । ବିଗତ ଦଶକରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିହାର ୨୫.୨୮%, ପୁରୁଷ-ନାରୀ ଅନୁପାତ ୧୦୦୦:୯୫୮ ଓ ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୮୫। 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Seraikela-Kharsawan district website

ଶ୍ରେଣୀ:ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଜିଲ୍ଲା
ବଙ୍ଗୋପସାଗର

**ବଙ୍ଗୋପସାଗର **ବା** ବଙ୍ଗ ଉପସାଗର** ପୃଥିବୀର ସର୍ବବୃହତ ଉପସାଗର,  ଏହା ଭାରତ ମହାସାଗରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାଗ । ଇଂରେଜ ମାନକ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ନାମ "କଳିଙ୍ଗ ସାଗର" ଥିଲା । ଭାରତ, ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ମିଆଁମାର ସମେତ ଅନେକ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଦେଶ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ |

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 487 V. Suryanarayan, Prospects for a Bay of Bengal Community
* Arabian Sea: depth contours and undersea features - Map/Still - Britannica Concise
* Bay of Bengal - HighBeam Encyclopedia
* Bay of Bengal Large Marine Ecosystem Project
ହୀରା

ହୀରା ଅଙ୍ଗାରକ ପରମାଣୁମାନଙ୍କର ଏକ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ଅଟେ । ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୀରା ହେଉଛି ସବୁଠୁ କଠିନ । ସେଥିପାଇଁ ଅନେକ ଶିଳ୍ପରେ ହୀରାକୁ କାଟିବା ଏବଂ ଚିକ୍କଣ କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଅନେକ ହୀରା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଥିବାବେଳେ କିଛି ହଳଦିଆ, ଲାଲ୍‌, ନୀଳ, ସବୁଜ ଓ ଗୋଲାପୀ ପରି ରଙ୍ଗୀନ ହୋଇଥାଏ । ବଡ଼ ହୀରାଗୁଡ଼ିକ ବିରଳ ଓ ଦାମୀ । ହୀରା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଭଲ ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରଣ କରୁଥିବାରୁ ବହୁତ ଉପଯୋଗୀ । ଉଭୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ କୃତ୍ରିମ ହୀରା ଉପଲବ୍ଧ । ପୃଥିବୀ ପ୍ରାକୃତିକ ହୀରା ତିଆରି କରେ । ମଣିଷ କୃତ୍ରିମ ହୀରା ତିଆରି କରେ । ମଣିଷ ଜାଣିଥିବା ସବୁଠାରୁ କଠିନ ପ୍ରାକୃତିକ ବସ୍ତୁ ହେଉଛି ହୀରା ।

ଗ୍ରାଫାଇଟ୍‌, କୋଇଲା ପରି ହୀରା ମଧ୍ୟ ବିଶୁଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗାରକରୁ ତିଆରି । କିନ୍ତୁ ହୀରା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ସ୍ପଟିକ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ ।

ହୀରାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁ ଏହା ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ହୀରା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ କୁପରିବାହୀ କିନ୍ତୁ ତାପ ପରିବାହୀ ଅଟେ ।

ପୃଥିବୀ ଗହ୍ୱରରେ ପ୍ରବଳ ଚାପ ଓ ତାପଦ୍ୱାରା ହୀରା ତିଆରି ହୁଏ । ଅତି ଚାପ ଓ ତାପ ଯୋଗୁ ଏହା ତରଳରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗିରଣରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଆସେ ଓ ହୀରା ସ୍ପଟିକରେ ପରିଣତ ହୁଏ । (ତେଣୁ ହୀରା ଏକ ଆଗ୍ନେୟ ଶିଳା ।) ବେଳେବେଳେ ମାଗ୍ମା ସହିତ ହୀରା ଅଗ୍ନେୟଗିରିର ଉପରକୁ ଚାଲିଆସେ । ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗିରଣର ଅନେକ ଦିନ ପରେ ଲୋକେ ହୀରା ପାଆନ୍ତି । କେତେବେଳେ ହୀରା ଭୂମି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ । କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ପରି ସ୍ଥାନରେ ଖଣି ଖୋଳିଲା ପରେ ହୀରା ମିଳେ । ହୀରା ପ୍ରଥମେ ଭାରତରେ ମିଳିଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ଅନ୍ୟ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ 
* 
* Properties of diamond: Ioffe database
* Interactive structure of bulk diamond (Java applet)
* Epstein, Edward Jay (1982). *The diamond invention*   (Complete book, includes "Chapter 20: Have you ever tried to sell a diamond?")
* "A Contribution to the Understanding of Blue Fluorescence on the Appearance of Diamonds" . (2007) Gemological Institute of America (GIA)
* Tyson, Peter (November 2000). "Diamonds in the Sky". Retrieved March 10, 2005.

ଶ୍ରେଣୀ:ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଙ୍ଗାରକ
ଶ୍ରେଣୀ:Birthstones
ଜଗଜୀତ ସିଂହ

**ଜଗଜୀତ ସିଂହ**  (୮ ଫେବୃଆରୀ, ୧୯୪୧– ୧୦ ଅକ୍ଟୋବର , ୨୦୧୧)  ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାରତୀୟ ଗଜଲ ଗାୟକ , ସୁରସ୍ରଷ୍ଟା, ସଙ୍ଗୀତ ପରିଚାଳକ ଓ ସମାଜସେବୀ  ଥିଲେ। ସେ **ଗଜଲ ସମ୍ରାଟ** ନାମରେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଚିତ୍ରା ସିଂ ହ , ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଗଜଲ ଗାୟିକା।

୧୯୪୧ ମସିହା ଫେବୃୟାରୀ  ୮ ତାରିଖରେ ରାଜସ୍ଥାନର ଶ୍ରୀଗଙ୍ଗନଗରରେ ଜଗଜିତଙ୍କ ଜନ୍ମ। ପିଲାଦିନୁ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ସେ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ । ପିତା ଅମର ସିଂ ଧୀମନ ଜଣେ ସାଧାରଣ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଅର ଆଗ୍ରହକୁ ଦେଖି ପଣ୍ଡିତ ଛଗନଲାଲ ଶର୍ମା  ଏବଂ ଉସ୍ତାଦ ଜମାଲ ଖାନଙ୍କ ନିକଟରେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଥିଲେ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।  ଏହି ସମୟରେ ବିଖ୍ୟାତ ଗାୟିକା ଚିତ୍ରାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ହୋଇଥିଲା ଓ ୧୯୬୯ମସିହାରେ ଉଭୟ ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ଆବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।

୧୯୭୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟ ଆଲବମ୍ ‘ଦ ଅନଫର୍ଗଟେବଲ'ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ପରେ ପରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ କେତେକ ଗଜଲ ଯେମିତିକି ‘ହୋଠୋଁ ସେ ଛୁଁ ଲୋ ତୁମ..., ଚିଠି ନା କୋଇ ସନ୍ଦେଶ..., ଝୁକି ଝୁକିସି ନଜର..,ୱୋ ତୁଟେ ଫୁଲ..ଆଦି ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଦୃତ ହୋଇଥିଲା । ନିଜର ଅଧିକାଂଶ ଗଜଲ ଜଗଜିତ ନିଜେ କମ୍ପୋଜ କରୁଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ଗଜଲରେ ଗାୟନ ସହ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ସୁଲଳିତ ସଙ୍ଗତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।

୨୦୦୩ ମସିହାରେ ସଙ୍ଗୀତରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ପାଇଁ  ଭାରତର ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମ  ଭୂଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ୨୦୧୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ ତାରିଖ ଦିନ ମୁମ୍ବାଇସ୍ଥିତ ଲିଳାବତୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ ବ୍ରେନ ହାମରେଜ କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଗାଇରୋସ୍କୋପ

thumb|250px|right|ଏକ ଗଇରୋସ୍କୋପ

**ଗାଇରୋସ୍କୋପ** () ହେଉଛି ଏକ ଯନ୍ତ୍ର ଯାହାକି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଓଜନିଆ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଚକ୍ରି (spinning rotor)ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଚକ୍ରି (rotor)ର କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଅକ୍ଷ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରେ । ଘୂରୁଥିବା ନଟୁ ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଅଟେ । ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ଏହାର ବହୁତ ବ୍ୟବହାର ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରଠାରୁ ଏହାର ବ୍ୟବହର ବିଶେଷ କରି ଉଡାଜାହାଜ, ଜାହାଜ ,ବମ୍‌ସାଇଟ୍ (Bombsight), କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାକୁ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଉଛି । 

## ବ୍ୟାଖ୍ୟା 
thumb|200px|right|Diagram of a gyro wheel. Reaction arrows about the output axis (blue) correspond to forces applied about the input axis (green), and vice versa.

thumb|200px|right|Animation of a gyro wheel in action

## ଇତିହାସ 
## ଧର୍ମ
## ବିବିଧତା 
## ଆଧୁନିକ ବ୍ୟବହାର
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* The Royal Institution’s 1974–75 Christmas Lecture Professor Eric Laithwaite
* One-Wheeled Robot-Gyrostat by Olga Kapustina and Yuri Martynenko Wolfram Demonstrations Project
* The Little Top That Aims a Gun  by Gold Sanders, Popular Science July 1945
* Apostolyuk V. Theory and Design of Micromechanical Vibratory Gyroscopes 

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମହାନ୍ତି

**ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମହାନ୍ତି** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ମାଗୁଣିର ଶଗଡ଼ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଞ୍ଚଳିକ କଥାଚିତ୍ରର ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଅନ୍ୟ କଥାଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଭଙ୍ଗା ସିଲଟ, ପାଉଁଜି, ଦେବକୀ ଓ ତଥାପି ।

ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଂରାଜୀ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ନ୍ୟାସନାଲ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଡ୍ରାମା, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ଏସିଆନ ଥିଏଟର ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଓ ଫିଲ୍ମ ଏଣ୍ଡ ଟେଲିଭିଜନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ, ପୁନେରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ । 
୨୦୧୩ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୯ ତାରିଖ ଦିନ ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ତବଲା

**ତବଲା** ଏକ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇଟି ବାଜା ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଏହା ଭାରତୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଲୋକସଂଗୀତ ପରିବେଷଣ ସମୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣରେ ଏହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖାଯାଏ ।
thumbnail|ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୦୦ ବର୍ଷ ତଳର ଭଜେ ଗୁମ୍ଫାରେ ଜଣେ ମହିଳା ତବଲା ବାଦନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତର କଳାକୃତି
## ସୃଷ୍ଟି  
ତବଲାର ଇତିହାସ ଯଦିଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ ଏହା ଉପରେ ଅନେକ ଧାରଣା ରହିଆସିଛି । ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିକରେ କୁହାଯାଏ, ମୁସଲିମ ଏବଂ ମୋଗଲ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତବଲା ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶକୁ ଆସିଥିଲା । ମାତ୍ର ତବଲାର ଭାରତୀୟ ସମ୍ପୃକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଭଜେ ଗୁମ୍ଫାରୁ ଧାରଣା ମିଳେ ।
## ଗଠନ 
ତବଲା ଦୁଇଟି ବାଜାରୁ ନେଇ ଗଠିତ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସାନ ବାଜାଟିକୁ *ଡାୟାଁ*, *ଡାହିନା*, *ସିଦ୍ଧ* ବା *ଚଟୁ* କୁହାଯାଏ ଏବଂ ବଡ଼ ବାଜାକୁ *ବାୟାଁ*, *ଦୁଗୀ* ବା *ଧମ* (ଡଗ)କୁହାଯାଏ । ଡାୟାଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଛୋଟ କାଠଗଡ଼ରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବାୟାଁ ନିକେଲ, ତମ୍ବା ଏବଂ ବ୍ରୋଞ୍ଚ ଆଦି ଧାତୁର ମିଶ୍ରଣରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଜାର ଉପର ଭାଗଟି ଚମଡ଼ାରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ତା' ମଧ୍ୟଭାଗଟିକୁ *ସ୍ୟାହି* କୁହାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଳା ରଙ୍ଗ ସହ ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଗହମ ମଣ୍ଡ ମିଶାଇ ଏହି ବହୁପରଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଗଟି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବାଦନ ସମୟରେ ତବଲାକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବା ତା' ତଳେ ନିମିତ୍ତ କପଡ଼ାରେ ଗୁଡେଇହୋଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦଜ ତନ୍ତୁ ଏବଂ ନମନୀୟ ଧାତବ ତାର ରଖାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଜାର ଉପର ଭାଗଟି ଚମଡ଼ାରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ତା' ମଧ୍ୟଭାଗଟିକୁର ଯାହାକୁ *ସ୍ୟାହି* କୁହାଯାଏ । ବାଦନ ସମୟରେ ତବଲାକୁ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ତା' ତଳେ କନାରେ ଗୁଡେଇ ହୋଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦଜ ତନ୍ତୁ ଏବଂ ନମନୀୟ ତାର ଆଦି ରଖାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଚୁଟ୍ଟା ବା ଗୁଡ୍ଡି କୁହାଯାଏ ।

## ଆଧାର 
## ଆହୁରି ଦେଖିପାରିବେ 
* https://www.india-instruments.com/encyclopedia-tabla.html

ଶ୍ରେଣୀ:ବାଦ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର
ଲୋଭୀ ଠାକୁରାଣୀ

ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଦେବୀ **ମା ଲୋଭୀ ଠାକୁରାଣୀ**ଙ୍କ ବିଜେସ୍ଥଳୀ ଗଡସନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମରେ ଓ ଆଲମ ଘର ତୁଳସୀପାଳ ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମା'ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଅଛି ପୁରୁଣା ଆଙ୍କୁଲ ଗଛ ଓ ପୁରୁଣା ପୋଖରୀ । ପ୍ରତ୍ୟେକ  ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟରେ   ମା'ଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଦେବୀଙ୍କର ବର୍ଷରେ ଦୁଇଥର ମୁଖ୍ୟପୂଜା  କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ସାରିଆ ଧାନ ଓ ତାଳ ନୂଆ ଦିଆଯାଏ ।  ଦ୍ୱିତୀୟଟି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନ ବଳି ଭୋଜା ସହ ପୂଜା କରାଯାଏ । ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ  ଚାରିଦିନଧରି ବିଜେସ୍ଥଳୀରେ ବଡ଼ ଯାତ୍ରା ହୁଏ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଆସି ସମାଗମ ହୁଅନ୍ତି। ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତୀକକୁ ତୁଳସୀପାଳ ଗ୍ରାମରୁ ଦେହୁରୀ (ପୂଜକ) କାନ୍ଧଭାରଦ୍ୱାରା  ମହାପଟୁଆରରେ ବିଜେସ୍ଥଳୀକୁ ବୋହି ଆଣନ୍ତି। ପଟୁଆରରେ ଛତି ତରାସ ସହିତ ନିଶାଣ ବାଦ୍ୟ ଓ ଲୋକନୃତ୍ୟକୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଗ୍ରାମଦ୍ୱୟରେ କେଉଁ ଆବହମାନ କାଳରୁ କଳାଚୁଡି, କଳାଲୁଗା ପିନ୍ଧିବା ମନା । ରାତିରେ ମାଆ ଯିବା ଆସିବା କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଗାଁରେ କାହାଘରେ ଢିଙ୍କି ରଖିବା ନିଷେଧ । ମାଆଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଦିନ ଗ୍ରାମର କେହି କଳାରଙ୍ଗ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ ।  ଗଡ଼ସନ୍ତ୍ରୀ ଗାଁସ୍ଥିତ ଲୋଭୀକୂଅରୁ ତିନିଗରା ପାଣି ଆଣି ପୂଜାକରାଯାଏ । ପାଣି ଆଣିବା ସମୟରେ କେହି ସାମନାକୁ ଆସିବା ନିଷେଧ  । ଏକଦା ସମ୍ବଲପୁର ଜନୈକ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମାଆଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ପୁନର୍ବାର ଉକ୍ତସ୍ଥାନରେ ଛାଡିଦେଇ ଗଲେ ।ସମାଜ, ପୃଷ୍ଠା-୮,୧୪.୧୧.୨୦୧୬

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ତ୍ରେତୟାଯୁଗରେ ଲଙ୍କାଗଡ଼ରେ ମାଆ ରାବଣଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂଜା ପାଉଥିଲେ । ଲଙ୍କାଗଡ଼ ଜୟ ପରେ ପ୍ରଭୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ  ଅଯୋଧ୍ୟା ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ । ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପଚାରିବାରୁ ସେ କହିଲେ, ରାବଣ ହତପରେ ସେ ଏଠି ଅପୂଜ୍ୟ ହେବେ । ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟା ନିଆଯାଉ । ପ୍ରଭୁ ରାମ କହିଲେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଜନପଦଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୂଜିତ ହୁଅ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ବର ପ୍ରଦାନ କରୁଛି । ଏହି ବନପ୍ରଦେଶ ଲଙ୍ଗୁଡିହ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ।ସମାଜ, ପୃଷ୍ଠା-୮,୧୪.୧୧.୨୦୧୬

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ପାଠାଗାର

[thumb|300px|[ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ମେଲ୍‌କ୍ ଆବେଠାରେ ଥିବା ଏକ ପାଠାଗାର]]

**ପାଠାଗାର** ହେଉଛି 'ତଥ୍ୟ' ବା 'ଖବର'ର ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ସଂଗ୍ରହ, ଯାହାକି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ବା ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ତଥ୍ୟର ଉତ୍ସକୁ *ଋଫରେନ୍ସ* ଭାବେ କିମ୍ବା ଧାର ରୂପେ ନେବାର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦେଇଥାଏ । ଏହା ତଥ୍ୟ-ଉତ୍ସର ଭୌତିକ କିମ୍ବା ସାଂଖିକ/ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂଗ୍ରହ ହେଇପାରେ, ଏବଂ ଏକ ଭୌତିକ ସୌଧ ବା କୋଠରିଟିଏ ବି ହେଇଥାଇପାରେ । 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
* Barnard, T. D. F. (ed.) (1967) *Library Buildings: design and fulfilment; papers read at the Week-end Conference of the London and Home Counties Branch of the Library Association, held at Hastings, 21st-23 April 1967*. London: Library Association (London and Home Counties Branch)
* Terry Belanger *Lunacy & the Arrangement of Books*, New Castle, Del.: Oak Knoll Books, 1983; 3rd ptg 2003, 
* Bieri, Susanne & Fuchs, Walther (2001) *Bibliotheken bauen: Tradition und Vision = Building for Books: traditions and visions*. Basel: Birkhäuser 
* Ellsworth, Ralph E. (1973) *Academic Library Buildings: a guide to architectural issues and solutions*. 530 pp. Boulder: Associated University Press
* Fraley, Ruth A. & Anderson, Carol Lee (1985) *Library Space Planning: how to assess, allocate, and reorganize collections, resources, and physical facilities*. New York: Neal-Schuman Publishers 
* Mason, Ellsworth (1980) *Mason on Library Buildings*. Metuchen, N.J.: Scarecrow Press 
* Orr, J. M. (1975) *Designing Library Buildings for Activity*; 2nd ed. London: Andre Deutsch 
* Thompson, Godfrey (1973) *Planning and Design of Library Buildings*. London: Architectural Press 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* 
* LIBweb  - Directory of library servers in 146 countries via WWW
* Centre for the History of the Book , hss.ed.ac.uk
* *A Library Primer* by John Cotton Dana (1899)
* Libraries: Frequently Asked Questions, ibiblio.org
* *A Library Primer*, by John Cotton Dana, 1903, setting out the basics of organizing and running a library. (from Project Gutenberg)

ଶ୍ରେଣୀ:ପାଠାଗାର
ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି

thumb|350px|right|ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି ଖେଳୁଥିବା କିଛି ପିଲା
**ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି** ଭାରତୀୟ ଶିଶୁଙ୍କର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖେଳ । ଏହି ଖେଳ ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ବି ଅନେକ ସମୟରେ ଖେଳିଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଖେଳ କିମ୍ବା ଏହିଭଳି ଖେଳର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି ।
## ନିୟମ 
ଏହି ଖେଳରେ ଗୋଟିଏ ପିଲା ଆଖିରେ 'ପଟି' ବନ୍ଧଯାଏ ଯେପରିକି ସେ କିଛି ଦେଖି ପାଇବାନାହିଁ । ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ରୁମାଲ, ଗାମୁଛା କିମ୍ବା ଓଢଣିକୁ ପଟି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଖେଳ ଆରମ୍ଭରେ କେଉଁ ପିଲା ଆଖିରେ ପଟି ବନ୍ଧାଯିବ ଏକଥା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପଦ୍ଧତି ସବୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତିଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପିଲାଟି ଆଖିରେ ପଟି ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଶେଷରେ ବଛାଯାଏ ସେହି ପିଲାଟିକୁ ଚୋର କହନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଚୋରକୁ ଖେଳରେ ସାମିଲ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ଛୁଇଁବାକୁ ହୁଏ । ସେ ଯାହାକୁ ଛୁଏଁ ସେହି ପିଲାଟି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚୋର ହୁଏ । ଏହି ଖେଳଟି ସାଧାରଣତଃ ସୀମିତ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଖେଲାଯାଇଥାଏ ।

## ବିପଦ 
ଏହି ଖେଳରେ ଚୋର କିଛି ଦେଖିପାରୁନଥିବାରୁ ବିପଦ ରହିଥାଏ । ଖଣ୍ଡିଆ-ଖବରା ହେବା କିମ୍ବା କଣ୍ଟା ଫୋଡି ହେଇଯିବା ଭଳି ସାଧାରଣ ଘଟଣାଠୁଁ ଆରମ୍ଭକରି ବାଲକୋନୀ କିମ୍ବା ସିଡିରୁ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି ଘଟଣା ଘଟିପରେ ।
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ
ଲବଙ୍ଗ

ଲବଙ୍ଗ ଗଛର ଶୁଖିଲା କଢ଼କୁ ସାଧାରଣତଃ ଲବଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଲବଙ୍ଗ ମୂଳତଃ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରୁ ଆସିଛି । ଲବଙ୍ଗ ଗୋଟିଏ ଚିରହରିତ୍‌ ଗଛ ଅଟେ ଓ ୮-୧୨ ମି. ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ । ଖିଆଯାଉଥିବା ଅଂଶଟି ହେଉଛି ଶୁଖିଲା କଢ଼ । ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ଜାଞ୍ଜିବର, ମାଡାଗାସ୍କାର୍‌, ଭାରତ, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ଲବଙ୍ଗ ଚାଷ କରାଯାଏ ।
## ରାନ୍ଧିବାରେ ବ୍ୟବହାର 
right|180px|ଗୋଟିଏ ଶୁଖିଲା ଲବଙ୍ଗ କଢ଼
ଗୋଟା କିମ୍ବା ଗୁଣ୍ଡ ଲବଙ୍ଗ ରାନ୍ଧିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ମାଂସର ସୁଗନ୍ଧ ବଢ଼ାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଲବଙ୍ଗ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଭାରତରେ ଲବଙ୍ଗ ଗୋଟିଏ ପ୍ରମୁଖ ମସଲା ଅଟେ ।

## ଇତିହାସ 
ପର୍ତ୍ତୁଗାଲରେ ଲବଙ୍ଗ ବ୍ୟବସାୟ କରାଯାଉଥିଲା । ଅତୀତରେ ଲବଙ୍ଗ ଅତି ଦୁର୍ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା, ଅର୍ଥାତ ୧ କି.ଗ୍ରା. ଲବଙ୍ଗ ୭ ଗ୍ରା. ସୁନା ସହିତ ସମାନ ଥିଲା ।
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ମସଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ
ଶ୍ରେଣୀ:Herbs
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ
ପାଠାଗାର (ବହୁବିକଳ୍ପ)

ଆପଣ ଖୋଜୁଥିବା ପାଠାଗାର ବୋଧେ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ହୋଇଥିପାରେ :
* ପାଠାଗାର: ବହି, ଫିଲ୍ମ ଆଦି ରଖାଯାଉଥିବା ଜାଗା
* ପାଠାଗାର (କମ୍ପୁଟିଙ୍ଗ୍): କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଲାଇବ୍ରେରୀ/ପାଠାଗାର
ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି (ବହୁବିକଳ୍ପ)

ଆପଣ ଖୋଜୁଥିବା ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ହେଇଥାଇପାରେ :

* ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି, (ଖେଳ)
* ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି (ଗଳ୍ପ) : ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଗଳ୍ପ
ଲୁଚକାଳି

**ଲୁଚକାଳି** (ବା ଲୁଚୁକାଳି/ଲୁଚ୍‌+କାଳି/ଲୁଚିକାଳି; ବା-ଲୁଚଲୁଚାଣି, ଲୁଚୁଲୁଚାଣି) ଖେଳରେ ଜଣେ କିମ୍ବା ତତୋଽଧିକ ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହି ଖେଳକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରେ ଖେଳା ଯାଇଥାଏ ।
## ନିୟମ 
ପଥମେ ସମସ୍ତ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଭିତରୁ ଚୋର ବଛାଯାଏ । ଏହି ଚୋରକୁ ଆଖି ବନ୍ଦକରି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣିବାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ଓ ସେହି ସମୟ ଭିତରେ ଅନ୍ୟ ଖେଳାଳିମାନେ ଲୁଚିଯାଆନ୍ତି । ଗଣି ସାରିବାପରେ ଚୋର ଜଣକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭକରେ । ଯେଉଁ ଖେଳାଳି ପ୍ରଥମେ ଧରାପଡେ ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚୋର ହୁଏ । ଜଣେ ଖେଳାଳି ଧରାପଡ଼ିଗଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣେଇଦିଆଯାଏ ଯେ ଖେଳର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ନୂଆ ଚୋରକୁ ଚିହ୍ନେଇ ଦିଆଯାଏ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଖେଳାଳି ଧରାପଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳ ଚାଲେ । ଏହି ସମୟ ଭିତରେ ଯଦି କେହି ଧରାପଡ଼ିନଥିବା ଖେଳାଳି ପଛପଟୁ ଚୋରକୁ ଛୁଇଁଦିଏ ତେବେ ସେହି ଚୋରକୁ ପୁଣିଥରେ ଚୋର ହବାକୁ ପଡେ । 

ଅନ୍ୟ କେତେକ ଟିକିଏ ଅଲଗା ଖେଳନ୍ତି । ସେଥିରେ ଚୋର ସହ ଜଣେ "ବୁଢିଆଣୀ" ବା "ବୁଢ଼ୀ ମାଉସୀ" ବି ବଛାଯାଏ । ବୁଢ଼ୀ ମାଉସୀ ସମସ୍ତେ ଲୁଚିବା ଯାଏଁ ଚୋର ଆଖି ବନ୍ଦକରି ରଖେ ଓ ସମସ୍ତ ଖେଳାଳି ଲୁଚିଗଲା ପରେ ଛାଡେ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଖିବନ୍ଦ କରି ରଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ । ଖେଳାଳି ସବୁ ଚୋରଠୁଁ ଲୁଚିଲୁଚି ଆସି ବୁଢ଼ୀ ମାଉସିକୁ ଛୁଇଁ ଦେଇଯାଆନ୍ତି; ଯିଏ ବୁଢିଆଣୀକୁ ଛୁଇଁବା ପୂର୍ବରୁ ଚୋର ହାବୁଡରେ ପଡେ ତେବେ ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚୋର ହୁଏ । ଏହି ଧାରା କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ଚାଲେ ।

250px|right|A 19th century painting of three children playing hide and seek in a forest

## ଆଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି
* ଛୁଆଁଛୁଇଁ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
ଶ୍ରେଣୀ:ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ
ଚଉକିବଟ

**ଚଉକିବଟ** (**ଭୀମକୁଣ୍ଡି ନଗର** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପୌରାଣିକ ଐତିହ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ସ୍ଥାନ । କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ସାଲେପୁର ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବାଲିଆରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପଞ୍ଚସଖା ଯୁଗର ସିଦ୍ଧ ସାଧକତଥା ତ୍ରିକାଳଦର୍ଶୀ ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ,ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ,ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ, ବଳରାମ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ପୋଥି ଓ ପୁସ୍ତକରେ ଏହି ଭିଷ୍ମକୁଣ୍ଡି ନଗରର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ରହିଛି । ଏହାକୁ ଅଳକାପୁରୀ ବା ଗୁପ୍ତଶଂଖ ନାଭିମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାନରୁପରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଷ୍ଟପାଟବଂଶୀ ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଟବଂଶୀ ରାଣୀ ମାଆ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ । ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପିତା ଭିଷ୍ମକରାଜାଙ୍କ ନଅର ଏଠାରେ ଥିବା ଜଣାଯାଏ। । ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଣ୍ଡୀ ନଦୀ ଏବେ ସୁଧା ଭିଷ୍ମକ କୁଣ୍ଡୀ ନାମରେ ପରିଚିତ । ଚଉକିମୁନି ଏଠାରେ ସାଧନା କରି ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ଚଉକିବଟ ନାମରେ ନାମିତ ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
କୁହାଯାଏ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କନକବେଦୀ ଏହି ମନ୍ଦିର ତଳେରହିଛି । କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ପୋଖରି ଖୋଳା ହେଲାବେଳେ ଚାରିଟି ପଥର ଖୁମ୍ବ ବାହାରିଥିଲା। ବାଲିଆର କରିମାବାଦଠାରେଏବେବି ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ରହିଛି ଯାହାକୁ ଛୋଟ ଖୁମ୍ବ କହନ୍ତି । ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପୁଅ ଝିଅ ବାହାଘର ଯଥା ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ କରିବା ପାଇଁ ଭିଷ୍ମକୁଣ୍ଡୀ ନଦୀ କୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ସାମଗ୍ରୀ ମାଗିଲାବେଳେ ତାହା ଆପେ ଆପେ ପାଣିଉପରେ ଭାସି ଆସୁଥିଲା ପରେ ସେଗୁଡିକୁ ନେଇ ପାଣିରେ ଭସାଇ ଦେଉଥିଲେ।କାଳକ୍ରମେ ଲୋକମାନେ ନଦୀରୁ ଆସିଥିବା ଜିନିଷ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ ଯାହାଫଳରେ ନଦୀରୁ ସେ ଜିନିଷ ଆଉ ମିଳୁ ନାହିଁ। ବଟେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ମାଭଗବତୀ ହେଉଛନ୍ତିଏହି ଭିଷ୍ମକକୁଣ୍ଡୀ ନଗରର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ଯେ ଏହି ନଗରକୁ ଜଗି ରହିଥିବା କୁହାଯାଏ।ଏହିକୁଣ୍ଡୀ ନଗର ପାଖରେ ରହିଛି ଅଷ୍ଟବଟ ଯଥା ଚଉକିବଟ, ଗୁରୁବାରିଆବଟ, ଗେଞ୍ଜବଟ, ସମାଧିବଟ, ଚନ୍ଦନବଟ,ରତ୍ନବଟ,ବିଜୁଳିବଟ ଓ ମାଧିଆବଟ। ଶିଶୁପାଳ ରାଜାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଶିଶୁଆ ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିଶୁପାଳକୁ ପରାସ୍ତ କରି ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ସେ ଯାଗା ଏବେ ଦଲଦଲିଆପାଟ ନାମରେ ବିଦିତ । ଏହି ପାଟର ବିଶେଷତ୍ୱ ଯେ ଏହା ବର୍ଷକ ବାରମାସ ଏଠାକାର ଜମି ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ରହେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
ଦୂରଦୂରାନ୍ତର

**ଦୂର-ଦୂରାନ୍ତର** ମନୋଜ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ । କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ଦାସ ଓ ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ କ୍ରମେ ମନୋଜ ଦାସ ଏହି ଲେଖାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ଲେଖକଙ୍କର ବିଦେଶ ଭ୍ରମଣ ଅନୁଭୂତି ସହ ପ୍ରାଚ୍ୟ-ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଭ୍ୟତାର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ଚିତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି । ଲେଖକ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀମା-ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଉପରେ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡ ଯାଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେଠାର ଚଳଣିରେ ହୋଇଥବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଇଂଲଣ୍ଡର କିଛି ଅଭିଶପ୍ତ ଇତିହାସର ବି ସମ୍ୟକ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଏହାସହ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଜର୍ମାନୀ, ପ୍ୟାରିସ, ରୋମ ଓ କାଇରୋରେ ଲେଖକଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଓ ସେଠାକାର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର ଚଳଣି ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖାଯାଇଛି ।

'ଦୂରଦୂରାନ୍ତର' ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୭୩ରୁ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୪ ଯାଏ ଧାରାବାହିକ ମାସିକ ନବରବିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହା ଇଂରାଜୀରେ *Far and Beyond* ନାମରେ ଅନୁବାଦିତ ହୋଇ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* ଦୂର-ଦୁରାନ୍ତର, ମନୋଜ ଦାସ, ନବମ ସଂସ୍କରଣ-୨୦୦୯, "ସ୍ୱୀକୃତି ଭାଗ"

ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ରଚନାବଳୀ
ନାଗ ଚତୁର୍ଥୀ

**ନାଗ ଚତୁର୍ଥୀ** କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ପର୍ବଟି ନାଗ ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ପର୍ବରେ ନାରୀମାନେ ପରିବାର ତଥା ବିଶେଷ କରି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଏହି ପୂଜା କଲେ ସର୍ପ ଦଶଂନର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ । ଏହି ପୂଜା ଦୀପାବଳି ଅମାବାସ୍ୟା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ପରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ପୂଜାର ମୁଖ୍ୟ ବିଧି ହେଲା ହୁଙ୍କା ପୂଜା । ନାରୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ହୁଙ୍କା ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ତଥା ହୁଙ୍କାର କିଛି ଅଂଶକୁ ଆଣି ଚଉଁରା ମୂଳେ ରଖି, ନାଗ-ନାଗୁଣିଙ୍କ ତମ୍ବାର ମୂର୍ତ୍ତି ରଖି, ଚିତା ପକାଇ ସିନ୍ଦୁରଦେଇ ଫୁଲରେ ସଜାଇ, ସବୁ ପ୍ରକାରର ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଯଥା ଧୂପ ଦୀପ ନଡ଼ିଆ, କଦଳୀ, ଗୁଡ଼ ଚାଉଳ ଚୁନା, ଆଖୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ମୂଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି । କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟ ନାଗ ଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଠି ଉଦେଶ୍ୟରେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ହୁଙ୍କା ପୂଜାରେ ଖିର ଓ ସିରିଣି ଦିଆ ଯାଇଥାଏ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ରତିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର

ରତିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଜଣେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ପଖାୱଜ (ଏକ ଓଡ଼ିଶୀ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର) ବାଦକ । ତାଙ୍କରି ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ୫୫୫ ଜଣ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ କଳିଙ୍ଗ ଷ୍ଟାଡ଼ିୟମଠାରେ ଏକକାଳୀନ ନୃତ୍ୟ କରି "ଗିନିଜ ବୁକ ଅଫ ୱାର୍ଲଡ ରେକର୍ଡସ"ରେ ନାମ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିଛନ୍ତି । ଏକ ଚୀନୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଦି ଡିଜାୟାର"ରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ପଦ୍ମବିଭୂଷଣ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ସେ ୨୪ ଡିସେମ୍ବର, ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାଲ୍ୟକାଲରୁ ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ଥିଲେ ଏବଂ ବହୁ ଶୀଘ୍ର ପଖାୱଜ ବାଦନ ତଥା ଓଡ଼ିଶୀରେ ପାରଙ୍ଗମ ହୋଇ ଉଠିଥିଲେ । ଆଦ୍ୟ ଯୌବନରେ ସେ ଜଣେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ ନାମ କରିଥିଲେ । ରତିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ସୁଜାତା ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି । 

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ମାନବ ସମ୍ବଳ ବିକାଶ ବିଭାଗରୁ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ ପାଇଁ ଫେଲୋସିପ
* ପୁରୀସ୍ଥିତ ମୋହନସୁନ୍ଦର ଦେବଗୋସ୍ୱାମୀ ସ୍ମୃତି ସଂସଦ ତରଫରୁ "ନୃତ୍ୟଶ୍ରୀ" ସମ୍ମାନ
* ବାରବାଟୀ ନୃତ୍ୟୋତ୍ସବ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୩
* ଇଣ୍ଡିଆନ ପରଫର୍ମିଙ୍ଗ ଆର୍ଟସ ପ୍ରୋମୋସନ ଇନକର୍ପୋରେଟେଡ, ୱାସିଙ୍ଗଟନ ଡି.ସି., ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅବଦାନ ପାଇଁ ୨୦୦୩ରେ ସମ୍ମାନିତ
* "ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନା", ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ୨୦୦୪ରେ "ପ୍ରାଇଡ଼ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ" ନାମରେ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର
* ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ମେମୋରିଆଲ ଟ୍ରଷ୍ଟଦ୍ୱାରା ୨୦୦୫ରେ ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ସମ୍ମାନ
* ୨୦୦୫ରେ କଟକଠାରେ "ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନୃତ୍ୟ ଓ ଅଭିନୟ ଉତ୍ସବ"ରେ "ନୃତ୍ୟ ଭୂଷଣ" ଉପାଧୀ

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* http://www.srjan.com/guru_ratikanta.aspx 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ
ତ୍ରିବେଣୀ ଅମାବାସ୍ୟା

ମାଘ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟାକୁ ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟା ବା ତ୍ରିବେଣୀ ଅମାବାସ୍ୟା କହାଯାଏ । ଏହି ଦିନ କୁମ୍ଭ ମେଳାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବୁଡ଼ ପକାଇବାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଅନେକ ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହିଦିନ ତ୍ରିବେଣୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ ପୂର୍ବକ ମୌନବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଆମ ମନ ଓ ଭାବର ଦେବତା ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯା’ନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ରହନ୍ତି । ତେଣୁ ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏହିଦିନ ନେଇପାରେ ନାହିଁ । ତା'ଛଡ଼ା ବର୍ଷକରେ ଥରେ ମକର ରାଶିକୁ ଗମନ କରନ୍ତି ରବି ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ । ଶନି ହେଉଛନ୍ତି ମକରର ସ୍ୱାମୀ ବା ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧୀ । ମକରରେ ରବିଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନଦ୍ୱାରା ମକର ଓ ଶନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧିପାଏ । ଫଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆହୁରି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆମର ମନ ଓ ଭାବ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ଆମର ଚିନ୍ତା କରିବା ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଶକ୍ତି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ । ତେଣୁ ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଅଧିକ କଥାବାର୍ତ୍ତା ନକରି ମୌନବ୍ରତ ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଭଲ । ମାଘସ୍ନାନଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ବୁଡ଼, ଉପବାସ ପାଳନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ । ପିପଳ ବୃକ୍ଷକୁ ଏହିଦିନ ପ୍ରଦକ୍ଷଣ କରିବାର ମଧ୍ୟ ବିଧି ରହିଛି । ମକର ମାସସାରା ପ୍ରୟାଗର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳରେ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ବା ‘କଳ୍ପବାସ’ କରି ମୌନି ଅମାବାସ୍ୟାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଥାନ୍ତି । ମାସବ୍ୟାପୀ କେତେକ ସାଧୁସନ୍ଥ କେବଳ ଜଳପାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆଉ କେତେକ ଦିନକୁ ଥରେ ହବିଷ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଏକଥା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯେ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସବୁ ଶାନ୍ତ, ନିରବ ଥିଲା । ତାପରେ ସୃଷ୍ଟିହେଲା ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଏହି ଶବ୍ଦ ଥିଲା ଓଁ ବା ବ୍ରହ୍ମନାଦ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦରେ ଅଛି ଶକ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ତି ହିଁ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱର ସ୍ଥିତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ । ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମୌନ ରହିଲେ ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ ସଂରକ୍ଷିର ହୋଇ ରହେ । ଏହା ଶକ୍ତି, ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ I
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଅମାବାସ୍ୟା
ଲିମା

**ଲିମା**, ପେରୁର ରାଜଧାନୀ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
*  Municipality of Lima 
* MSN Map
* 1.40 gigapixel image of Lima
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ହନଲୁଲୁ

**ହନଲୁଲୁ**' ହାୱଇର ରାଜଧାନୀ । 
## ଭୂଗୋଳ 
## ଇତିହାସ
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* City & County of Honolulu  official site
* Hawaii Visitors and Convention Bureau
* Listings of jazz performing arts in Honolulu 
* Honolulu informational travel guide 

ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ସହର
ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ

ମାଘ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀକୁ **ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ** ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ଏହା ଜୟା ଏକାଦଶୀ ବା ଭୈମୀ ଏକାଦଶୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତର ଜନ୍ମ ହେଇଥିବା କଥିତ ଅଛି । ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ରହି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ଏବଂ ସାରାଦିନ ବିଷ୍ଣୁସହସ୍ର ନାମ ସ୍ତୋତ୍ର ନାମ ଗାନ କଲେ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦ ମିଳେ । ଏହିଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ବନ୍ଦନା କରାଯାଏ । ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ମହା ଶିବରାତ୍ରି ପରି ମହାକୁଭର ଅନେକ ସ୍ନାନ ଦିବସ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଏକାଦଶୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନ ଯେଉଁ କୁମ୍ଭସ୍ନାନ କରାଯାଏ । 

ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳର ଶ୍ରୀଗୋପାଳଜୀଉଙ୍କ **ଗଜଉଦ୍ଧାରଣ ବେଶ** ହୋଇଥାଏ । ଯାଜପୁରରେ ବ୍ୟାସ ସରୋବର ମେଳା ଓ କଣ୍ଟିଲୋର ନୀଳମାଧବଙ୍କ ପୀଠରେ ଭୌମୀ ଏକାଦଶୀ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଏକାଦଶୀର ନାମ ଜୟା ଓ ଏହି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କଲେ ପିଶାଚତ୍ୱ ନାଶହୁଏ । ଅର୍ଥାତ ଏହିଦିନ ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଉପବାସ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜନ କଲେ ମଣିଷ ମନରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ବିଲୟ ଘଟେ । ଏହା ପିଶାଚତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ରହିଛି:-

ପଦ୍ମପୁରାଣ ମତେ, ଏକଦା ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଗାନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଆୟୋଜନରେ ପୁଷ୍ପବତୀ ନାମକ ଏକ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା ଏବଂ ମାଲ୍ୟବାନ ନାମକ ଏକ ଯୁବକ ଥିଲେ । ସେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରପ୍ରତି ମୋହମତ୍ତର ଥିଲେ । କାମ ବାଣ କାରଣରୁ ସେମାନେ ସ୍ଥାନ କାଳ ପାତ୍ର ପ୍ରତି ଅନ୍ଧ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଟିକିଏ ସାଧାରଣ ବିଚାର ନଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଂଗୀତ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି  । ସଭାକଥା ଭୁଲି ଦୁହେଁ ଦୁହିଁଙ୍କ ପ୍ରତି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦୃଷ୍ଟି ରଖୁଥିଲେ । ଏମିତିକି ମାଲ୍ୟବାନ ନିଜକୁ ଦିୱାନା ରୂପେ ସଜାଇ ଗାଉଥିବା ଗୀତକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍ପବତୀ ପ୍ରେମପାଗଳିନୀ ହେତୁ ନୃତ୍ୟର ତାଳମାନ ବି ଭୁଲି ଯାଉଥିଲେ । ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଭରପୁର ସଭାରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ ସେ ଦୁହେଁ ପିଶାଚ ଯୋନି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ । ଏତିକି କହି ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗଚ୍ୟୁତ କଲେ । ସେ ଦୁହେଁ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ହିମାଳୟର ବଦ୍ରୀନାଥରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ହିମାଳୟ ଧାମରେ ନିବାସ କଲେ । ସେଠି ଏତେ କଷ୍ଟପାଇଲେ ଯେ ଜୀବନଟା କେମିତି ଉଦାସ ମନେହେଲା । 
ସୌଭାଗ୍ୟକୁ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଦୁହେଁ ଜୀବହିଂସା କଲେ ନାହିଁ । ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ ବି କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ରାତ୍ରି ଉଜାଗର ରହିଲେ । ଫଳରେ ତାଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇଗଲା । ସେମାନଙ୍କୁ ସୂଚାଇ ଦିଆଗଲା ଯେ ଯେଉଁଦିନଟି ସେମାନେ ଉପାସରେ ରହି ରାତ୍ରୀ ଉଜାଗର ଥିଲେ, ସେଦିନଟି ଥିଲା ଭୈମୀ ବା ଜୟା ଏକାଦଶୀ । ଏହି ଏକାଦଶୀ କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ମୁକ୍ତିର ବାଟ ଫିଟିଗଲା । ଅଲକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀରେ ବ୍ରତ କରି ପୂଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରଦିନ ନିଜ ଶରୀର ଫେରି ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କଲେ ।

## ପୌରାଣିକ 
କୌରବ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥା ଯୋଦ୍ଧା, ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଣ୍ଡିତ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଏହିଦିନ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ ଶିଖେଇଥିଲେ । କୌରବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତକରିବା ଲାଗି କିଛି କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାଦେବା ସକାଶେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶରଶର୍ଯ୍ୟାରେ ଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ । ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ର ଜରିଆରେ ଭୀଷ୍ମ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମା ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇଥିଲେ । ତା ପରଠୁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଗାନ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଏକାଦଶୀ
ନିକୋଲାସ୍‌ କୋପର୍‌ନିକସ୍‌

200px|right|thumb|ନିକୋଲାସ୍‌ କୋପର୍‌ନିକସ୍‌୧୫୮୦ ଚିତ୍ରପଟ
thumb|200px|left|କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ

ନିକୋଲାସ୍‌ କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ (୧୯ ଫେବ୍ରୁୟାରୀ ୧୪୭୩ - ୨୪ ମଈ ୧୫୪୩) ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ମତବାଦ ଖୁବ୍‌ ଜଣାଶୁଣା । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଶ୍ୱ ହେଉଛି ସୌରକୈନ୍ଦ୍ରିକ । ଅର୍ଥାତ୍‌, ସୌରମଣ୍ଡଳର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚାରିପାଖରେ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି । ଏହା ସେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ବହିରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । 

କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ ୧୪୭୩ରେ ପୋଲାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଥର୍ନ ନାମକ ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମେ କ୍ରାକୋରେ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ପରେ ଇଟାଲୀରେ ଆଇନ୍‌ରେ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଭେଷଜ ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ୱାର୍ମିଆ କଟେଇ ୧୫୪୩ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

କୋପର୍‌ନିକସ୍‌ ତାଙ୍କ ସମୟର ଜଣେ ମହାନ ଗଣିତଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ ଏକାଧାରାରେ ଗଣିତଜ୍ଞ, ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ, ଡାକ୍ତର, ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ, ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ସୈନିକ । ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ କେବଳ ତାଙ୍କର ସଉକ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ସୌରକୈନ୍ଦ୍ରିକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତତ୍ତ୍ୱ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ମାଇଲ୍‌ଖୁଣ୍ଟ । ଏହା ଥିଲା ଆଧୁନିକ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନର ଅୟମାରମ୍ଭ ।

## ଅନ୍ୟ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ 
;ପ୍ରାଥମିକ ଉତ୍ସ 
* 

;ସାଧାରଣ
* Portraits of Copernicus: Portrait ; Nicolaus Copernicus
* Copernicus and Astrology — Cambridge University: Copernicus had – of course – teachers with astrological activities and his tables were later used by astrologers. 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
* Find-A-Grave profile for Nicolaus Copernicus
* 'Body of Copernicus' identified — BBC article including image of Copernicus using facial reconstruction based on located skull

;ଡି ରିଭଲ୍ୟୁସନିବସ୍‌ ବିଷୟରେ
* The Copernican Universe from the De Revolutionibus
* De Revolutionibus, 1543 first edition  — Full digital facsimile, Lehigh University
* The text of the De Revolutionibus

;ଉତ୍ତରାଧିକାର
* Chasing Copernicus: The book nobody read — was one of the greatest scientific works really ignored? All things considered. NPR
* Copernicus and his Revolutions — A detailed critique of the rhetoric of De Revolutionibus
* Article which discusses Copernicus's debt to the Arabic tradition

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪୭୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୫୪୩ ମୃତ୍ୟୁ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ
ଇଲିଆନା ସିତାରିଷ୍ଟ

**ଇଲିଆନା ସିତାରିଷ୍ଟ** ଇଟାଲୀରେ ଜନ୍ମିତ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଓଡ଼ିଶୀ ଏବଂ ଛଉ ନାଚ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ମୃଣାଳ ସେନଙ୍କ ନିର୍ମିତ "ଯୁଗାନ୍ତ" ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ପାଇଁ ୪୩ତମ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୨୦୦୬ରେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟକୁ ବିଶେଷ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଉପାଧୀରେ ସମ୍ମାନିତ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଇଲିଆନା ଇଟାଲୀର ବେରଗ୍ରାମୋରେ ଜନ୍ମିତ । ଇଟାଲୀରେ ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ଧରି ପାରମ୍ପାରିକ ନୃତ୍ୟକଳା ଏବଂ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଅଭିନୟ ଶିଖିବା ପରେ କଥକାଳି ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବାକୁ ମନସ୍ତ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ୩ ବର୍ଷ ଧରି କେରଳରେ କଥକଳି ଗୁରୁ କ୍ରିଷ୍ଣନ ନାମ୍ବୁଦରୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କରି ଉପଦେଶରେ ଓଡ଼ିଶୀ ଶିଖିଥିଲେ । ୧୯୭୯ ମସିହାରୁ ସେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ "ସାଇକୋଆନାଲିସିସ ଏଣ୍ଡ ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ମାଇଥୋଲୋଜି" ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଗବେଷଣା କରି ଡକ୍ଟରେଟ ଡିଗ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।

## ନୃତ୍ୟ ଜୀବନୀ 
ରେ ଛଉ ନାଚରେ ଶିବତାଣ୍ଡବ ପରିବେଷଣ କରୁଥିବା ସିତାରିଷ୍ଟ]]
ଇଲିଆନା ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଓଡ଼ିଶୀ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୯୪ରୁ ନିଜର ନୃତ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ ଆର୍ଟ ଭିଜନ ଏକାଡ଼େମୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ଚିତ୍ରକଳା, ଅଭିନୟ କଳାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ସହ ଓଡ଼ିଶୀ ଏବଂ ଛଉ ନାଚ ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ।

## ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସ୍ତୁତି
ଇଲିଆନା ସିତାରିଷ୍ଟ ଓଡ଼ିଶୀ ଏବଂ ଛଉ ନୃତ୍ୟପ୍ରସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶୈଳୀ ମିଶ୍ରଣ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ତାଙ୍କର କିଛି ଛଉନୃତ୍ୟପ୍ରସ୍ତୁତିରେ  Ovid's Metamorphoses ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଗ୍ରୀକ ପୁରାଣରେ ଥିବା ‘Echo and Narcissus'ସନ୍ନିବେସିତ ଥାଏ । 'ଦ ଜର୍ନୀ' ଜାପାନୀ ହାଇକସ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ, ‘ଇମେଜେସ ଅଫ ଚେଞ୍ଜ' ଚାଇନିଜ ବିଷୟ Yin and Yang ଏବଂ  ‘ଷ୍ଟିଲ ଆଇ ରାଇଜ' Maya Angelou ଲେଖକଙ୍କ ସ୍ୱଲିଖିତ କବିତା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ।  

## ବହି ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 
ମୃଣାଳ ସେନଙ୍କ ଯୁଗାନ୍ତ ବ୍ୟତୀତ, ଏମ. ଏଫ. ହୁସେନଙ୍କ "ମିନାକ୍ଷୀ : ଏ ଟେଲ ଅଫ ଥ୍ରୀ ସିଟିଜ"(୨୦୦୩), ଗୌତମ ଘୋଷଙ୍କ "ଏବାର ଅରଣ୍ୟେ"(୨୦୦୪)ରେ ସେ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି । ୨୦୦୧ରେ "ଦି ମେକିଙ୍ଗ ଅଫ ଏ ଗୁରୁ : କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର, ହିଜ ଲାଇଫ ଏଣ୍ଡ ଟାଇମ୍ସ"(.) ତଥା ୨୦୧୨ରେ "ଟ୍ରାଡ଼ିଶନାଲ ମାର୍ଶିଆଲ ପ୍ରାକ୍ଟିସେସ ଇନ ଓଡ଼ିଶା" ଶୀର୍ଷକରେ ଦୁଇଟି ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି ।

ସେ ମଧ୍ୟ ମୁମ୍ବାଇର ସୁର ସିଙ୍ଗର ସଂସଦରୁ "ରାସେଶ୍ୱର ସମ୍ମାନ"ରେ ଭୂଷିତ । ୨୦୦୮ରେ ଇଟାଲୀ ସରକାର ତାଙ୍କୁ "ଅର୍ଡର ଅଫ ଦି ଷ୍ଟାର ଅଫ ଇଟାଲୀଆନ ସୋଲିଡ଼ାରିଟୀ"ର ସଭ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।
*ଓଡ଼ିଶାରେ ପାରମ୍ପରିକ ସାମରିକ କଳା ଅଭ୍ୟାସ, ୨୦୧୨ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* ଇଲିଆନା ସିତାରିଷ୍ଟଙ୍କ ୱେବସାଇଟ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ଚିହ୍ନ

thumb
ଏହି **ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ଚିହ୍ନ** (₹), ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ସରକାରୀ ମୁଦ୍ରାର ଚିହ୍ନ ଅଟେ । ୧୫ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୦ରେ ଏହି ନୂତନ ଢାଞ୍ଚା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ସାର୍ବଜନୀକ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥିଲା ।
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* Udaya Kumar's design proposal for the Indian rupee sign
* Official announcement of the sign
* WebRupee, guidance for use of the sign on the web 
* WebRupee ₹ Drupal Project 

ଶ୍ରେଣୀ:ମୁଦ୍ରା ଚିହ୍ନ
ମୁଦ୍ରା ଚିହ୍ନ

ମୁଦ୍ରା ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଏକ ଛୋଟ ଗ୍ରାଫିକ ଚିହ୍ନ ଯାହାକି ଯେକୌଣସି ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମୁଦ୍ରାକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ । ଏହା କ୍ଷୀପ୍ର ଗତିରେ, ସ୍ୱଳ୍ପ ସ୍ଥାନରେ ଲେଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
## ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ମୁଦ୍ରା ଚିହ୍ନ 
## ଐତିହାସିକ ମୁଦ୍ରା ଚିହ୍ନ 
## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମୁଦ୍ରା ଚିହ୍ନ
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ବ ସର୍ବେକ୍ଷଣ

**ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ବିଭାଗ**, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ବିଭାଗ ଯାହାକି ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ପୁରାତନ ସଂସ୍କୃତିକ ସ୍ଥଳୀର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ନିମନ୍ତେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଅଟେ । ଏହାକୁ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ୧୮୬୧ ମସିହାରେ ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର କାନନୀଙଘାମ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଓ ନିଜେ ଏହାର ପ୍ରଥମ ଡ଼ିରେକ୍ଟର ଜେନେରାଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । 
## କାର୍ଯ୍ୟ 
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ବିଭାଗର ଦଇତ୍ୱ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ  ହେଲା : 
# Conducting archaeological explorations and excavations.
# Maintenance, conservation and preservation of protected monuments and archaeological sites and remains of national importance.
# Chemical preservation of monuments and antiquarian remains.
# Architectural survey of monuments.
# Epigraphical and numismatic studies.
# Setting up and re-organization of Site Museums.
# Training in Archaeology.
# Bringing out archaeological publications.
# Archaeological expeditions outside India.
# Horticulture operation in and around ancient monuments and sites.
# Implementation and regulation of - The Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act, 1958 and The Antiquities and Art Treasures Act, 1972.

## ଭୁବନେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର 
* http://www.asibbsrcircle.in/ 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 
* World Heritage Site, All Tentative Sites, Here is an overview of all tentative lists, last updated January 2007.
* World Heritage, Tentative Lists, State : India.
* Dholavira: a Harappan City, Disstt, Kachchh, Gujarat, India, India (Asia and the Pacific), Date of Submission: 03/07/1998 , Submission prepared by : Archaeological Survey of India, Coordinates: 23°53'10" N, 70°11'03" E, Ref.: 1090

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
ଭାଲେଣ୍ଟାଇନ ଦିବସ

ଫେବୃଆରୀ ୧୪ ତାରିଖକୁ **ଭାଲେଣ୍ଟାଇନ ଦିବସ** ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥରେ ପ୍ରେମର ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ବିଚାର କରାଯାଉଥିବା ଭାଲେଣ୍ଟାଇନ ନାମକ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଏହା ନାମିତ । 
## ଇତିହାସ 
## ବିବାଦ
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Saint Valentine's Day – BBC
* Who was St. Valentine? — St Peter Orthodox Christian Church 

ଶ୍ରେଣୀ:ଫେବୃଆରୀ ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ
ସୁଦର୍ଶନ ସାହୁ (ପ୍ରସ୍ତର ଶିଳ୍ପୀ)

**ସୁଦର୍ଶନ ସାହୁ** (ଜନ୍ମ: ୦୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୯) ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀଠାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ସୁପରିଚିତ ପ୍ରସ୍ତର ଶିଳ୍ପୀ । ପ୍ରସ୍ତର କଳାରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଜୀବନୀ 
ସୁଦର୍ଶନ, ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ପୁରୀଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନ ତାଙ୍କର ଦାରିଦ୍ର‍ରେ ବିତିଥିଲା । ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ନିଜ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି ପଥର କାମରେ ମନ ଦେଇଥିଲେ । କୁନିଆ ମହାରଣା ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଗୁରୁ ମାନିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହା ତାଙ୍କର କୌଳିକ ବୃତ୍ତି ହୋଇ ନଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭରେ ଅନେକ ବିରୋଧ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି ବିରୋଧ ଯୋଗୁ, ସେ କୌଣସି ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ନଶିଖି, ନିଜେ ନିଜେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଏହି କଳାକୁ ଆୟତ୍ତ କରିଥିଲେ । ପୁରୀର ଶିଳ୍ପୀ ଭୁବନ ମହାରଣାଙ୍କ ଯୋଗୁ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ କାମ ମିଳିବା ଆରମ୍ଭ ସହିତ ତାଙ୍କ କଳାର ଆଦୃତି ବଢ଼ିଥିଲା ।

ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ନୀତିଆଦର୍ଶଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରଭାବିତ । ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ିଛନ୍ତି । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ କାମରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ସେ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବୁଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି ।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ୧୯୭୬: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଶ୍ରୀ 
* ୧୯୮୧: ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର
* ୧୯୮୬: ଲିବର୍ଟି ବେଲ
* ୧୯୮୮: ପଦ୍ମଶ୍ରୀ 
* ୨୦୦୩: କମଳାଦେବୀ ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟ ପୁରସ୍କାର
* ୨୦୦୬: ଶିଳ୍ପ ଗୁରୁ ସମ୍ମାନ ୨୦୦୩ 
* ୨୦୧୨: ଧର୍ମପଦ ପୁରସ୍କାର ( ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତ କଳା ଏକାଡ଼େମୀ )
* ୨୦୧୩: ଈ ଟିଭି ପ୍ରିୟ ଓଡ଼ିଆ, ୨୦୧୨
* ୨୦୨୧ : ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ

ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ, ମହାରାଜା ଶ୍ରୀରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର । ବଡ଼ଭାଇ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରେ ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ୨୩ ଅପେଲ ୧୯୨୮ରେ ଶାସନ ଭାର ଗ୍ରହନ କରିଥିଲେ । ସେ ରାଜପୁତନାର ସାହାପୁର ଷ୍ଟେଟର ମେବାର ରାଜବଂଶୀୟ ଜେମା ପ୍ରେମକୁମାରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ପ୍ରଜା ସଭା ଗଠିତ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କାର ମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ମାନ ନିଆଯାଇଥିଲା । ୧୯୪୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୬ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମା ମୁତାବକ ୧୯୪୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୧ ତାରିଖ ଦିନ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରାଜ୍ୟର ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହୋଇଥିଲା ।

ମହାରାଜା ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ୧୯୬୮ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସ ୧୬ ତାରିଖରେ କଲିକତାଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ

**ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ**, ଗୁପ୍ତବଂଶର ଜଣେ ଶାସକ ଥିଲେ  । କୁଶାଣ ବଂଶର ପତନପରେ ଉତ୍ତର ଭାରତ ତ୍ରମଶଃ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟରେ ବିଭକ୍ତ ହେବାପରେ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ଏକତା ଓ ସଂହିତା ବ୍ୟାହତ ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଗୁପ୍ତ୍ରବଂଶର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ଫଳରେ ଭାରତରେ ଶାନ୍ତି ଶୃଙ୍ଖଳା ତଥା ରାଜନୈତିକ ଏକତା ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ସମ୍ଭବତଃ ୩୩୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ପ୍ରଥମ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । ଆଲାହାବାଦ ସ୍ତମ୍ଭଲେଖରୁ ତାଙ୍କର ରାଜତ୍ୱ ବିଶେଷତଃ ଦିଗବିଜୟ ସମ୍ଭନ୍ଧରେ ବହୁ ତଥ୍ୟ ଜଣାଯାଏ । ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ରାଜସଭାର ବିଶିଷ୍ଟ କବି ତଥା ସନ୍ଧିବିଗ୍ରହିକ ( ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ) ହରିସେଣଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ତମ୍ଭଲେଖର ପ୍ରଶସ୍ତି ରଚିତ ହୋଇଥିଲା । 

## ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର 
ଜଣେ ଦିଗବିଜୟୀ ବୀର ରୂପେ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭାର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଆର୍ଯ୍ୟାବର୍ତ୍ତର (ଉତ୍ତର ଭାରତ) ରୁଦ୍ରଦେବ, ନାଗଦତ୍ତ,ଗଣପତିନାଗ ପ୍ରଭୃତି ନଅ ଜଣ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାସ୍ତକରି ନରୱ୍ଆର, ବେଶନଗର,ପଦ୍ମାବତୀ,ଗ୍ୱାଲିୟର ଆଦି ରାଜ୍ୟ ଅଧୀକାର କରିଥିଲେ ।

ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ୧୨ ଜଣ୍ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏହା ଫଳରେ ଗୁପ୍ତ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଏକ ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏପରି ଏକ ବିଶାଳ ସମ୍ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ସେ ଯୁଗରେ ଶୃଙ୍ଖଳାର ସହିତ ପରିଚାଳନା କରିବା ସମ୍ବବପର ହେବନାହିଁ ବୋଲି ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ସେ ମହାନଦୀ ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ବିଜିତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ଶାସକମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଇଥିଲେ । ଏହି ବିଜିତ ରାଜାମାନେ ବିଖ୍ୟାତ ସମ୍ରାଟ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କର କରଦରାଜା ରୂପେ ରାଜ୍ୟଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହିପରି ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିଥିବାରୁ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ରାଜନୈତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । କାମରୂପ, ନେପାଳ ପ୍ରଭୃତି କେତେକ ସୀମାନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ମାଳବ, ଯୌଧେୟ ଆଦି ନଅ ଗୋଟି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଜ୍ୟ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ବଶତା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା । ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ରାଜତ୍ୱ କରୁଥିବା କୁଶାଣ, ଶକ ପ୍ରଭୃତି ଜାତିମନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆନୁଗତ୍ୟ ପ୍ରକାସ କରିଥିଲେ । ସିଂହଳର ମେଘବର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହିତ କୂଟନୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । 

## ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତିଭା 
ଜଣେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ରୂପେ ନିଜର ସର୍ବଭୌମ୍ୟ କ୍ଷମତାର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପାଦନ କରି **ଅଶ୍ୱମେଧ-ପରାକ୍ରମ** ଉପାଧୀରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହାର ସ୍ମାରକୀ ରୂପେ ସେ ଅଶ୍ୱ-ଚିହ୍ନିତ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଆଉ କେତେକ ମୁଦ୍ରାରେ ସେ ବିଣା ବାଦନ କରୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ଏଥିରୁ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଜଣେ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ଥିବାର ଜଣାଯାଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଧର୍ମର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଉଦାର ଥିଲେ । ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ସିଂହଳର ରାଜା ମେଘବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବୋଧଗୟାଠାରେ ଏକ ବୌଦ୍ଧ ବିହାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ । ଏଥିରୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ-ସହିଷ୍ଣୁତାର ପ୍ରମାଣ ମିଳେ । 

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Text of the Allahabad Stone Pillar Inscription of Samudragupta 
* Catalogue of Coins of Samudragupta
* Coins of Samudragupta 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଇତିହାସ
ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ

[thumb|[ଗନ୍ଧକ ସ୍ପଟିକ]]
[thumb|[ବ୍ରୋମିନ ହେଉଛି ଏକ ତରଳ ମୌଳିକ]]
**ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ** ହେଉଛି ଏକ ବିଶୁଦ୍ଧ ରାସାୟନିକ ବସ୍ତୁ ଯାହାକି ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ପରମାଣୁ ବହନ କରିଥାଏ । କୌଣସି ବସ୍ତୁରେ ଏକାଧିକ ପ୍ରକାରର ପରମାଣୁ ଥିଲେ ତାହାକୁ ଯୌଗିକ କୁହାଯାଏ । ମୌଳିକ ମୁଖ୍ୟତଃ କଠିନ, ତରଳ କିମ୍ବା ଗ୍ୟାସ୍‌ ହୋଇପାରେ । ମୌଳିକର ଗୁଣ ବହନ କରୁଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ କଣିକାକୁ ପରମାଣୁ କୁହାଯାଏ ।

ଗୋଟିଏ ମୌଳିକରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ପରମାଣୁ ଥାଆନ୍ତି । ପରମାଣୁରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟନ୍‌ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଏହାର 'ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା' ବା 'ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ' କୁହାଯାଏ । ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ୬ଟି ପ୍ରୋଟନ୍‌ ଥିବା ପରମାଣୁ ଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍ଗାରକର ଓ ୯୨ଟି ପ୍ରୋଟନ୍‌ ଥିବା ପରମାଣୁ ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ୟୁରାନିୟମ୍‌ର ।

ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ମୂଳ ହେଉଛି ମୌଳିକ । ଏମାନେ ମିଶି ଅଣୁ ଗଠନ କରନ୍ତି । 
500px|thumb|ମୌଳିକମାନଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୧୮ଟି ମୌଳିକ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଛି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ୯୨ଟି ମୌଳିକ ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳେ ଏବଂ ମାନବ ଶରୀର ୨୬ଟି ମୌଳିକକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଗବେଷଣାଗାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ୧୭୮୯ରେ ଶେଷ ପ୍ରାକୃତିକ ମୌଳିକ ଭାବେ ୟୁରାନିୟମ୍ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୩୭ରେ ପ୍ରଥମ କୃତ୍ରିମ ମୌଳିକ ଟେକ୍ନେଟିୟମ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ରାସାୟନିକ ମୌଳିକମାନଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସଜାଯାଇଥାଏ । ସାରଣୀରୁ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ମୌଳିକମାନଙ୍କ ସହ ତୁଳନା ଜଣା ପଡ଼ିଥାଏ ।

## ପ୍ରତୀକ 
ମୌଳିକମାନଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଅର୍ଥାତ୍‌, ଯେକୌଣସି ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରତୀକର ଅର୍ଥ ସମାନ । କୌଣସି ମୌଳିକର ପ୍ରତୀକ ଇଂରାଜୀ କିମ୍ବା ଲାଟିନ୍‌ ନାମରୁ ଆସିଥାଏ । ଯଥା, ଅଙ୍ଗାରକ (;*କାର୍ବନ୍*)ର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି 'C' ଓ ସୋଡ଼ିଅମ୍‌(‌ର ଲାଟିନ୍ ନାମ *ନାଟ୍ରିଅମ୍* (natrium) ଓ ଏହାର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି 'Na' । ଜର୍ମାନ୍‌ ନାମ *ୱଲ୍‌ଫ୍ରାମ୍‌* (wolfram)ରୁ ଟଙ୍ଗଷ୍ଟନ୍‌ର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି 'W'। କିଛି ପ୍ରତୀକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ, ଯଥା ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ନାମରେ ଆଇନଷ୍ଟାନିଅମ୍ ।

## ଯୌଗିକ 
ମୌଳିକମାନେ ମିଶି ବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଯୌଗିକ ଗଠନ କରନ୍ତି (ଯଥା: ଜଳ, ଲବଣ, ଅକ୍ସାଇଡ୍‌ ଓ ଜୈବଯୌଗିକ) । ଯୌଗିକମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଗଠନ ଓ ଗୁଣଧର୍ମ ରହିଥାଏ । ଗଠିତ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଗୁଣଠାରୁ ଯୌଗିକର ଗୁଣ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ । ସୋଡ଼ିଅମ୍‌ ଏକ ଦହନଶୀଳ ଧାତୁ ଓ କ୍ଲୋରିନ୍‌ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍‌ । ଉଭୟେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଲେ ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ସୋଡ଼ିଅମ୍‌ କ୍ଲୋରାଇଡ଼୍‌ (ଲୁଣ) ତିଆରି ହୁଏ ।

## ମିଶ୍ରଣ 
କିଛି ମୌଳିକ, ବିଶେଷତଃ ଧାତବ ମୌଳିକ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନୁପାତରେ ମିଶି ମିଶ୍ରଣ ଗଠନ କରନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକ ଯୌଗିକ ନୁହନ୍ତି । ଏହାକୁ ମିଶ୍ରଣ କୁହାଯାଏ ।

## ସମସ୍ତାନିକ 
ଗୋଟିଏ ମୌଳିକର ପରମାଣୁର ନାଭି ବା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ରେ ଭିନ୍ନ ସଂଖ୍ୟାର ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଥିଲେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମୌଳିକର ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ତାନିକ ବା ଇଂରାଜୀରେ *ଆଇସୋଟୋପ୍* କୁହାଯାଏ । ଯେମିତି ଅଙ୍ଗାରକର ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ସମସ୍ତାନିକ ହେଉଛି ଅଙ୍ଗାରକ-୧୪ । ଏହା ତେଜଷ୍କ୍ରିୟ ଅଟେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକର-୧୨ଠାରୁ ୨ଟି ଅଧିକ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍‌ ଧାରଣ କରେ ।

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୃଷ୍ଟା 
* ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ

## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ 
* 
* 
* 
* 
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Videos for each element by the University of Nottingham

ଶ୍ରେଣୀ:ମୌଳିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ