open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠ

ପୁରୀରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଆ ମଠ ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ମଠଟି ମହାପ୍ରଭୂଙ୍କର ବର୍ଷସାରା ଉପାସନା ସ‌ହିତ ଜଡ଼ିତ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ରଚୟିତା ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କଠାରୁ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଗଜପତି ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରାଣୀ ତାଙ୍କର ନଅରଟିକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ମଠ ପାଇଁ ଦାନ ସୂତ୍ରରେ ଦେଇଦେଇଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଗଜପତିଙ୍କ ଶ୍ରୀନଅର ବାଲିସାହିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଶ୍ରୀନଅରର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ମା' ଶ୍ୟାମାକାଳୀ ନଅରର ଶେଷ ଚିହ୍ନଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି । ସେତେବେଳେ ରାଣୀଙ୍କ ନଅର ଥିଲା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତର କୋଣର ଅନତି ଦୂରରେ ଥିବା ବାସେଳୀ ସାହି ନିକଟରେ । ପ୍ରାଚୀନ ଗଜପତି ପରମ୍ପରାର ରାଣୀ ନଅରଟି ହିଁ ଓଡ଼ିଆମଠର ଶେଷ ସନ୍ତକ ଭାବେ ଅଦ୍ୟାବଧି ରହିଛି ।
## ପରିଚାଳନା
thumb|ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠର ବର୍ତ୍ତମାନ ମହନ୍ତ ଶ୍ରୀ ବଂଶୀଧର ଦାସ ଗୋସ୍ୱାମୀ
ପ୍ରାକ୍ତନ ମଠାଧିଶ / ମହନ୍ତ : ବଂଶୀଧର ଦାସ ଗୋସ୍ୱାମୀ
## ମଠ ତରଫରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବା 
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସହିତ ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠର ସମ୍ପର୍କ ଅତି ନିବିଡ଼ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ସେବାରେ ଏହି ମଠର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ରହିଛି । ରଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ନବକଳେବର ସମୟରେ ଏହି ମଠର ସେବା ରହିଛି । ନବକଳେବରରେ ଚାରି ଦାରୁ ଆଲମଚଣ୍ଡି/ଯଜ୍ଞ ନୃସିଂହ ପୀଠରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଆସିବା ବେଳେ ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠର ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀ ସାମିଲ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଅଣସର ଏବଂ ମହା ଅଣସର ସମୟରେ ଠାକୁର ପଣା ଏବଂ ଚକଟା ଭୋଗ ମଠ ଯୋଗାଇଥାଏ । ଅନବସରରେ ୬ ସେର ଦିଆଯାଉଥିବା ବେଳେ ମହାଅନବସରରେ ୯ ସେର ଦିଆଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଣସର ବେଳେ ଗୁପ୍ତ ନୀତି ପାଇଁ ଫୁଲୁରୀ ତେଲ ମଠ ପକ୍ଷରୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ । ମହାଅଣସର ସମୟରେ ଏହି ଫୁଲୁରୀ ତେଲ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ହାରାହାରି ୧୦ ଶେର ରାଶିତେଲ, ୨୪ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ ଯୋଗାଇଦିଆଯାଏ । ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଶାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉ ନଥିବାରୁ କେତେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ବାହାରୁ ମଠ ମଗାଇଥାଏ । ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ଫୁଲୁରୀ ତେଲ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ମଠ ପକ୍ଷରୁ ୧ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ମଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ମ‌ହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାତାଳୀ ଲୀଲା ପରେ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା ପାଳନ ଅବସରରେ ଏହି ମଠ ସାଧୁ, ସନ୍ଥ, ସେବକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମ‌ହାପ୍ରସାଦ ଯୋଗାଇଥାଏ । ପୂର୍ବ କାଳରେ ଜଳପଥରେ ଦାରୁ ଆସିବା ପରେ ନ‌ଦୀଘାଟରୁ ମ‌ହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦାରୁକୁ ଶଗଡ଼ିରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ ନିମନ୍ତେ ଏହି ମଠ ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉଥିଲା । ଚକା ଏବଂ ଅପସର ତିଆରି ଲାଗି କନା ଦିଆଯାଏ । ରଥଯାତ୍ରାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ପଂକ୍ତି ଭୋଗ ହୋଇଥାଏ । ତାହାକୁ ଆଉଡ଼ା ବାଉଡ଼ା ପଂକ୍ତି ଭୋଗ କୁହାଯାଏ । ରଥ ଦକ୍ଷିଣ ମୋଡ଼ ଦିନ ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ନୂଆ ଲୁଗା ଲାଗି ହୋଇ ଚନ୍ଦନ ସର୍ବାଙ୍ଗ ହୁଏ । ଖିରି, ଖେଚେଡ଼ି, ଅମାଲୁ ଓ ତାଡ଼ିଆ ଭୋଗ ହୋଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠ ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଥାଏ । ରଥର ପ୍ରତି ବାଡ଼ରେ ଅଧର ପଣା ଦିଆଯାଇଥାଏ । ତିନି ବାଡ଼ ଲାଗି ୩ ହାଣ୍ଡି ଅଧର ପଣା ଦିଆଯାଏ । ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଦିନ ତ୍ରୀମୁଣ୍ଡି ବା କନକ ମୁଣ୍ଡି ଚାନ୍ଦୁଆ ରତ୍ନ ସିଂହାସନ ଉପରେ ଲଗାଯାଇଥାଏ ।  ହେରାପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ମଠ ପରିସରରେ ଚାନ୍ଦୁଆ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁକୂଳ ହୁଏ । ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଦିନ ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ଚାନ୍ଦୁଆ ବନ୍ଧା ସରିବା ପରେ ଏବଂ ରଥରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠର ମଠାଧିଶ ରାଜଥାଟରେ ବଡ଼ ଓଡ଼ିଆ ମଠରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସେଠାରେ ଚନ୍ଦନ, କସ୍ତୁରୀ, କର୍ପୂର, ଚୁଆ, କେଶରରେ ରତ୍ନ ସିଂହାସନ ମାଜଣା କରନ୍ତି । ଉକ୍ତ ଦିବସରେ ମଠ ପକ୍ଷରୁ ୧୪ ହାତ ଲମ୍ବର ଏକ ପତିତପାବନ ବାନା ବନ୍ଧାଯାଇଥାଏ । ଗଜପତି ଶାସନ କାଳରୁ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପତିତପାବନ ବାନା ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ପାଉଣା ମଠଠାରୁ ଆଦାୟ କରାଯାଏ ନାହିଁ ।

## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ
ପୁରୀରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସବୁ ମଠ :
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀରେ ଥିବା ମଠ
ପ୍ରାଇମେରୀ ଆଲଡୋଷ୍ଟେରୋନିଜମ

**ପ୍ରାଇମେରୀ ଆଲଡୋଷ୍ଟେରୋନିଜମ**, ବା **ପ୍ରାଇମେରୀ ହାଇପରଆଲଡୋଷ୍ଟେରୋନିଜମ** ବା **କନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ**, ଏକ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଆଡ୍ରେନାଲ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଲଡୋଷ୍ଟିରନ କ୍ଷରିତ ହୁଏ  ; ଫଳରେ ରେନିନ ମାତ୍ରା କମିଯାଏ ।  ଏହାଦ୍ୱାରା କେତେକ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।  ବେଳେବେଳେ ମାଂସପେଶୀର ଦୁର୍ବଳତା ଅଥବା ସ୍ପାଜମ ହୁଏ, ଅତ୍ୟଧିକ ପରିସ୍ରା ହୁଏ ଓ ଝିମଝିମ ହୁଏ ।  ଏହି ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ନିମନ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ରୋଗ ଥିବା ରୋଗୀଙ୍କ ଏହି ସଙ୍କଟ ଥିଲେ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସମସ୍ତ ରୋଗିଙ୍କର ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରନ୍ତି ।  ରକ୍ତରେ ଆଲଡୋଷ୍ଟିରନ-ରେନିନ ଅନୁପାତ କରି ତା ପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟକ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ ।  ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଲୋକଙ୍କର କମ ରକ୍ତ ପଟାସିୟମ ଥାଏ ।  ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାରଣ ଜାଣିବା ନିମନ୍ତେ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ କରାଯାଏ । 

ଆଡେନୋମା ଥିଲେ ଅପରେଶନ କରି ବାହାର କରିଦେଲ କେତେକ ରୋଗୀ ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।  ଦୁଇଟିଯାକ ଆଡ୍ରାନାଲ ବଢ଼ିଥିଲେ ଆଲଡୋଷ୍ଟିରନ ଆଣ୍ଟାଗୋନିସ୍ଟ ଔଷଧ ଯେପରିକି ସ୍ପାରୋନୋଲାକଟୋନ କିମ୍ବା ଏପ୍ଲେରେନୋନ ଦିଆଯାଏ ।  ଆମେରିକାର ଜଣେ ଅନ୍ତସ୍ରାବୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଜେରୋମ କନ (୧୯୦୭-୧୯୯୪) ପ୍ରଥମେ କନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ବିଷୟରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗର ନାମକରଣ ହୋଇଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠ

ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଚାରି ପ୍ରଧାନ ମଠ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ମଠ ଅନ୍ୟତମ । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉପାସନା ସହିତ ବର୍ଷ ସାରା ଏହି ମଠ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି ।

## ଇତିହାସ 
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପୁନଃ ସ୍ଥାପନା ବେଳେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତର ଚାରିଦିଗରେ ଚାରିଟି ମଠ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପୁରୀର ମହୋଦଧିତୀରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ମଠ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠ ବା ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ମଠ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଚାରି ମଠରେ ଚାରିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟ ଯଥା ପଦ୍ମପାଦ, ହସ୍ତାମଳକ, ସୁରେଶ୍ୱର ଏବଂ ତୋଟକାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉକ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ମଠାଧୀଶ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୪୮୩ରେ ପବିତ୍ର ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠର ପ୍ରଥମ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ପଦ୍ମପାଦାଚାର୍ଯ୍ୟ । ସମଗ୍ର ପୂର୍ବ ଭାରତ ସହ ଆସାମ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ସିକିମ, ଭୁଟାନ, ତ୍ରିପୁରା, ମେଘାଳୟ, ମିଜୋରାମ ତଥା ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ପ୍ରୟାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୀଠର ଅନ୍ତର୍ଗତ । ନିରଞ୍ଜନ ଦେବତୀର୍ଥଙ୍କ ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱାମୀ ନିଶ୍ଚଳାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ।

## ଭୂମିକା 
ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନବକଳେବର ଲୀଳାରେ ବନଯାଗଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ଥାପନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଷୋଳଟି ମଠ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରହିଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ମଠ ଅନ୍ୟତମ । ପୁରୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥଯାତ୍ରାରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ମଠର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି ।

* ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବାଇଶି ପାହାଚ ସଲଗ୍ନ କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ନିକଟସ୍ଥ ମଠର ସରଘରଠାରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ମଠ ପକ୍ଷରୁ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ପନ୍ତି ଭୋଗ ହୋଇଥାଏ । 

* ସେହିପରି ବାହୁଡା଼ ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପନ୍ତି ଭୋଗ ହୋଇଥାଏ। ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ଗୋବାର୍ଦ୍ଧନ ମଠର ମଠାଧୀଶ ଜଗତ୍ ଗୁରୁ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ରଥ ଉପରେ ରଥାରୂଢ଼ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* "ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠର ସାଇଟ"

ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀରେ ଥିବା ମଠ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଠ ବା ଆଶ୍ରମ
ହାଇପରଥାଇରଏଡିଜମ

**ହାଇପରଥାଇରଏଡିଜମ**, ଅନ୍ୟ ନାମ **over active thyroid** ଓ **ହାଇପରଥାଇରିଓସିସ**, ଏକ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଥାଇରଏଡ ହରମୋନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।  ଏହି ଦୁଇ ନାମକୁ ଅନେକ ଇଚ୍ଛାନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବ‌ହାର କରନ୍ତି ।  ଲୋକ ଅନୁସାରେ ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ବିବିଧ ହୁଏ । ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଗୁଡ଼ିକ: ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା, ଶୋଇବା ଅସୁବିଧା, ଦୃତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ, ଉତ୍ତାପ ଅସ‌ହିଷ୍ଣୁତା, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ଓଜନ ହ୍ରାସ ।  ବୟସ୍କ ଲୋକ ଓ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହି ରୋଗ ଲକ୍ଷଣ କମ ଦେଖାଯାଏ । 

ଆମେରିକାରେ ହେଉଥିବା ହାଇପରଥାଇରଏଡିଜମ ରୋଗର କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ୫୦ %ରୁ ୮୦% କେବଳ ଗ୍ରେଭସ ଡିଜିଜ ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ: ମଲ୍ଟିନୋଡ୍ୟୁଲାର ଗଏଟର, ଟକସିକ ଆଡେନୋମା, ଥାଇରଏଡ ପ୍ରଦାହ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ଆୟୋଡିନ ଖାଦ୍ୟ ବା ସିନଥେଟକ ଥାଇରଏଡ ହରମୋନ ଖାଇଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।  ଅସାଧାରଣ କେଶ ମଧ୍ୟରେ ପିଟୁଇଟାରି ଆଡେନୋମା ସମ୍ଭବ ।  ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ରୋଗ ସନ୍ଦେହ କରାଯାଏ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ।  ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ କମ ଥାଇରଏଡ ସ୍ଟିମୁଲେଟିଙ୍ଗ ହରମୋନ (ଟିଏସଏଚ) ଓ ଅଧିକ ଟି୩ କିମ୍ବା ଟି୪ ଥାଏ ।. ଥାଇରଏଡର ରେଡିଓଆୟୋଡିନ ଅପଟେକ, ଥାଇରଏଡ ସ୍କାନ, ଓ ଟିଏସଆଇ ଆଣ୍ଟିବଡି ପରୀକ୍ଷା ରୋଗ କାରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । 

ରୋଗର କାରଣ ଓ ଗମ୍ଭୀରତା ଉପରେ ଚିକିତ୍ସା ନିର୍ଭର କରେ ।  ଏହା ନିମନ୍ତେ ତିନି ପ୍ରକାର ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ଯଥା ରେଡିଓଆୟୋଡିନ ଥେରାପି, ଔଷଧ ଓ ଥାଇରଏଡ ଅପରେଶନ ।  ରେଡିଓଆୟୋଡିନ ଥେରାପିରେ ପାଟିବାଟେ ଆୟୋଡିନ-୧୩୧ ଦିଆଯାଏ ଯାହା ଥାଏରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥିରେ ଗାଢ଼ ହୋଇ ତାହାକୁ କିଛି ସପ୍ତାହରୁ କିଛ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ ।  ଏହା ଫଳରେ ଜାତ ହେଉଥିବା ହାଇପୋଥାଇରଏଡିଜମ ରୋଗକୁ କୃତ୍ରିମ ଥାଇରଏଡ ହରମୋନ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ବିଟା ବ୍ଲକରଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ ଓ ଆଣ୍ଟିଥାଇରଏଡ ଔଷଧ ଯେପରିକି ମେଥିମାଜୋଲ ଦେଇ ଉପରୋକ୍ତ ଚିକିତ୍ସାର ଫଳ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ କାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।   ଅପରେଶନ କରି ଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥି ବାହାର କରିଦେବା ଆଉ ଏକ ପନ୍ଥା ।  କର୍କଟ ସଙ୍କଟ ଥିଲେ ବା ଅତି ବଡ଼ ଥାଇରଏଡ ହୋଇଥିଲେ ଏହି ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଜନସଂଖ୍ୟାର ୧.୨ % ଲୋକଙ୍କୁ ଆମେରିକାରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।  ମହିଳାଙ୍କର ୨ରୁ ୧୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।  ଏହି ରୋଗ ୨୦ରୁ ୫୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।  ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣ ହୋଇଯାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଦିଲ୍ଲୀ

ଭାରତର ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀର, ତ୍ୟାଗରାଜନଗରଠାରେ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଅବସ୍ଥିତ । ୧୯୬୮ମସିହାରୁ ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତୀ ପୂଜା ପାଇଆସୁଛନ୍ତି । ଦିଲ୍ଲୀର ହଉଜ ଖାସ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଏହି ମନ୍ଦିରଟି, ଉଭୟ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଅଣଓଡ଼ିଆ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାଧନା ସ୍ଥଳୀ ହୋଇପାରିଛି ।

## ଇତିହାସ 
ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଥିବା କିଛି ଓଡ଼ିଆ ସରକାରୀ ଚାକିରିଆ, ଏକାଠି ହୋଇ ୧୯୪୬ମସିହାରେ *ଉତ୍କଳ ଆସୋସିଏସନ* ନାମରେ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ କଲେ । ଦିଲ୍ଲୀରେ ଉତ୍କଳୀୟ କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାର ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଥିଲା । କୃପାସିନ୍ଧୁ ମିଶ୍ର, ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପଲାଇ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଅଳ୍ପ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ନିର୍ମାଣ ଶ୍ରମିକ ଭାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ୧୯୫୦ ମସିହା ବେଳକୁ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢିବାସହ ଉତ୍କଳ ଆସୋସିଏସନ ଚଳଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠିଲା । କ୍ରମେ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇ ପ୍ରଥମେ *ଦି ଓଡ଼ିଆ ସମାଜ* ଓ ପରେ *ଦି ଓଡ଼ିଶା କ୍ଲବ, ଦିଲ୍ଲୀ* ନାମରେ ନାମିତ ହେଲା । ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଓ ସୁକଦେବ ଦାସ ପ୍ରମୁଖ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ, କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ଆଗେଇନେଲେ ।

୧୯୬୮ ମସିହାରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦାସ ନାମକ ସନ୍ୟାସୀ, ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଜାଗା ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ । ଜାନୁଆରୀ ୧୫ ତାରିଖ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିରର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା । ଓଡ଼ିଆ ଗୋଷ୍ଠୀ ଇତିମଧ୍ୟରେ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି, *ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଆଣ୍ଡ ଓଡ଼ିଶା ଆର୍ଟ ଆଣ୍ଡ କଲଚରାଲ ସେଣ୍ଟର, ଦିଲ୍ଲୀ* ନାମରେ ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇସାରିଥିଲା । ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଫେବୃଆରୀ ୫ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୮୬ମସିହାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଏକ ୧୮ବଖରା ବିଶିଷ୍ଟ ଧର୍ମଶାଳା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୯୧ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୩ତାରିଖରେ ଜଷ୍ଟିସ ରଙ୍ଗନାଥ ମିଶ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ନୂତନ ମନ୍ଦିରର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା । ନୟାଗଡ଼ରୁ ଆସିଥିବା ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ୭ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଲା ।  ୧୯୯୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୮ତାରିଖରେ ଗଜପତି ମହାରାଜ ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ନୂତନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । 

## ମନ୍ଦିରର ବ୍ୟବସ୍ଥା 
ରଥଯାତ୍ରା ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଗାନ୍ନାଥ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ ଏଠାରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ପର୍ବପର୍ବାଣି ବ୍ୟତିତ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ । ମନ୍ଦିରରେ ଧର୍ମଶାଳା, ଗୋପବନ୍ଧୁ ପାଠାଗାର, ସଭାଗୃହ, କଲ୍ୟାଣ ମଣ୍ଡପ ଆଦିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ଓଡ଼ିଶାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଚିକିତ୍ସା ବା ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ଧର୍ମଶାଳାରେ ରହିଥାନ୍ତି । ମନ୍ଦିର ପକ୍ଷରୁ ନାଚ, ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତି ରବିବାର ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମାଗଣା ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି । 

## ଚିତ୍ର ଗ୍ୟୋଲେରୀ 

File:Jagannath 101.jpg
File:Jagannath 103.jpg
File:Jagannath Mandir Tyagraj Nagar Delhi 2.jpg
File:Pancharatra Jagannath Mandir Tyagraj Nagar Delhi 1.jpg

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ, ପୁରୀ

thumb|ପୁରୀ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରଠାରୁ ସମୁଦ୍ରର ଦୃଶ୍ୟ
ହିନ୍ଦୁଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ପୁରୀରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ପଞ୍ଚ ତୀର୍ଥରେ ବୁଡ଼ ପକାଇଲେ  ପୁରୀକୁ କରିଥିବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସଫଳ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରଖନ୍ତି ।   ସେହି ପାଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ଜଳାଶ୍ରୟ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁଷ୍କରିଣୀ,ରୋହିଣୀ କୁଣ୍ଡ,ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ,ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା ପୁଷ୍କରିଣୀ ଏବଂ ମହୋଦଧି ।

'ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣ'ରେ ଏହି ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ହେଲା- ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ, ବଟମନ୍ଦିର କୃଷ୍ଣ (ଅର୍ଥାତ୍ ଜଗନ୍ନାଥ), ରୋହିଣେୟ (ବଳଭଦ୍ର), ମହୋଦଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁଷ୍କରିଣୀ । ଏହି ରୋହିଣେୟ 'ରୋହିଣୀକୁଣ୍ଡ' ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । 'ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣ'ରେ ଲେଖାଅଛି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ, ମହୋଦଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର । 'ମୁକ୍ତି ଚିନ୍ତାମଣି' ଓ ହଳଧରକୃତ 'ସ୍ମ‌ରତି ଦର୍ପଣ' ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ହେଲା- ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ, ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା,
ରୋହିଣୀକୁଣ୍ଡ, ମହୋଦଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର । ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ମହାଭାରତ (ବନପର୍ବ)ରେ ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରକାରେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ହେଉଛି- ମହୋଦଧି, ରୋହିଣୀକୁଣ୍ଡ, ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟମ୍ନ ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସରୋବର । 
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା, ସମୁଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର, ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ କୁହାଯାଇଛି ।

## ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁଷ୍କରିଣୀ
ଏହା ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଇତିହାସରୁ ଜଣାଯାଏ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥସଂସ୍କୃତିର ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମେତ ଚାରି ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।  ଏହି ପୁଷ୍କରିଣୀ କିପରି ପବିତ୍ର ତାହା ଏହାର ସ୍ଥାପନାରୁ ଜଣାଯାଏ । ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହଜାରେ ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ଏହି ଜମିକୁ କିଣିଥିଲେ । ସେହି ଦିନଠୁ **ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁଷ୍କରିଣୀ** ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ନାମରେ ପରିଗଣିତ ହେଲା ।
## ରୋହିଣୀ କୁଣ୍ଡ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର ବିମଳା ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ।  ଏହା ନାରାୟଣଙ୍କର ନିବାସ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏଠାରେ ଥିବା  ପବିତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଅକ୍ଷୟ କଳ୍ପବଟ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଶିକାରୀ ଜରା ଶବର ଦୁର୍ଘଟନାବଶତଃ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତୀର ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶବ ସତ୍କାର କରିଥିଲା । କୃଷ୍ଣ ଏକ ଗଣ୍ଡିରୂପେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ସାଗରରୁ ରୋହିଣୀ କୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାସିବେ ବୋଲି ଜରା ଶବରକୁ ସ୍ୱପ୍ନ କଲେ । ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜରା ଶବରଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେହି ଦାରୁର ସନ୍ଧାନ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଥିରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ବିଗ୍ରହ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଲେ । 
## ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ
thumb|ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ
ପୁରୀ ତୀର୍ଥ ଭ୍ରମଣର ଆଦ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଭାବେ ଜଣା ।  ଚାରି ଏକର ବ୍ୟାପି ପୁଷ୍କରିଣୀ ସହ ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଶିବଙ୍କର ଅତି ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।thumb|ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା ପୁଷ୍କରିଣୀ
## ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା ପୁଷ୍କରିଣୀ
ନୀଳାଚଳ ଧାମର ଦକ୍ଷିଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର ଏବଂ ରାଜା ସ୍ୱେତଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ପୁଷ୍କରିଣୀର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
## ମହୋଦଧି
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ସମୁଦ୍ରକୁ ମହୋଦଧି କୁହାଯାଏ । ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣ, ସ୍କନ୍ଧପୁରାଣ, ବାମଦେବ ସଂହିତା, କପିଳ ସଂହିତା ଅାଦି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ମହୋଦଧିର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ଏହି ସାଗରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅବତାର ଅର୍ଥାତ୍ ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ବୁଡ଼ ପକାଇଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ବୋଲି କଥିତ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର କଳ୍ପବୃକ୍ଷଠାରୁ ମହୋଦଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାନ 'ଅନ୍ତର୍ବେଦୀ' ନାମରେ କଥିତ । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଗତି ହୁଏ । ମହୋଦଧିର ଗୋଟିଏ ଘାଟ ବା ସ୍ଥାନ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର । ଏଠାରେ ଦାହସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟକଲେ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସାଗରବିଜେ ବା ଅମାବାସ୍ୟା ନୀତି ଏହି ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । 

ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଅଞ୍ଚଳରେ ସମୁଦ୍ର ସ୍ନାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ହିନ୍ଦୁଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ମନେକରନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ
ଦେବଦଳନ

ଉପକ୍ରମ: ରଥଯାତ୍ରା (ଘୋଷଯାତ୍ରା ଓ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା) । ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଯାତ୍ରା ରୂପେ ପୁରୀର ରଥଯାତ୍ରା ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପାଳିତ ଦ୍ୱାଦଶ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ । ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଯେତେ ପ୍ରକାରର ରଥ ବ୍ୟବହାରରେ ଆସୁଛି, ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ତିନି ରଥ ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ ଅତୀବ ରହସ୍ୟମୟ । ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ରଥତ୍ରୟର ନିର୍ମାଣ ପଦ୍ଧତି ଶିଳ୍ପଶାସ୍ତ୍ରାନୁମୋଦିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରୀନଅର ସମ୍ମୁଖସ୍ଥ ରଥ ଖଳାରେ ନୂତନ ଭାବେ ତୋନୋଟି ରଥର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଏ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, ବିଧି ବିଭାଗ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ, ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ଓ ପୌର ପ୍ରଶାସନଦ୍ୱାରା ମିଳିତ ଭାବେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ତିନି ଠାକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହି ଆସିଛି । ସାମ୍ୟ ଓ ମୈତ୍ରୀର ପ୍ରତୀକ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭଉଣୀ ମାଁ ସୁଭଦ୍ରା ଯେଉଁ ରଥରେ ବିରାଜମାନ କରି ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ନବ ଦିନ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେ ରଥର ନାମ **ଦେବଦଳନ**।  

## ଦେବଦଳନ ରଥ-ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ
**ଦେବଦଳନ ରଥ** 'ଦର୍ପଦଳନ' ବା 'ପଦ୍ମଧ୍ୱଜ' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ମାଁ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନ ଏହି ରଥରେ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି । 

## ରଥ ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ
ଶିଳ୍ପଶାସ୍ତ୍ରାନୁମୋଦିତ ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପୁରୀରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନୂଆ କାଠରେ ରଥ ତିଆରି କରାଯାଏ । ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରୀନଅର ସମ୍ମୁଖସ୍ଥ ରଥଖଳାରେ ନୂତନ ଭାବେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଉଚ୍ଚତା ଓ ମାପ ଅନୁସାରେ ଏହି ତିନୋଟି ରଥର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ରଥ ନିର୍ମାଣ ତଥା ରଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରଥମ ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ ତିଥିଠାରୁ । ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଦିନ ତିନି ରଥ ଶୁଭାରମ୍ଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଅନୁକୂଳ ହୋଇଥାଏ । ଦେବଦଳନ  ରଥ ଭାରି ସୁନ୍ଦର ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବାରେ ବ୍ୟବହୃତ
ଉସେନ ବୋଲ୍ଟ

୨୦୧୨  ଅଲମ୍ପିକ୍ସ.]]
### Personal bests
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୬ ଜନ୍ମ
ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର

**ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର**, ପୁରୀ ସ‌ହରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣଆଡ଼କୁ ବାଲୁକାମୟ ବେଳାଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶବଦାହ ଭୂମି । ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରକୁ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଯିବାର ମାର୍ଗଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ । ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରରେ ଶବଦାହ କଲେ ମଣିଷର ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେ ପୂନଃଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ ।

ଏଠାରେ ଶ୍ମଶାନ‌କାଳୀ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଦେବୀ କାଳୀ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରର ଜଗୁଆଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଗମନ କରୁଥିବା ଅତ୍ମାମାନଙ୍କର ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଜର ଶ୍ୱଶୁର ଘର ସମୁଦ୍ରକୁ ବୁଲିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ଏହି ଶବଦାହ ଭୂମିଦେଇ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୁତପୂର୍ବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସମାଧୀ ରହିଛି ।

## ଲୋକ‌କଥା
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀକୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବଡ଼ ଦେଉଳରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଭାବରେ ବାସ କରନ୍ତି । ସେଥିପାଇଁ, କୌଣସି ଶରୀର ଏହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ସିଧା ସ୍ୱର୍ଗାଲୋକ ଗମନ କରିଥାଏ ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ମହୋଦ‌ଧି ବ୍ୟତୀତ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରରେ ମଧ୍ୟ ସିଧା ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ । ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟଦେବ ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମଦାରୁସମୁଦ୍ରରେ ଭାସିଆସି ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଲାଗିଥିଲା ଯେଉଁଥିରୁ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି ।

## ଜମି ବିବାଦ
୧୯୨୮ ମସିହା ସାବକ ରେକର୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ୧୬ଏକର ୪୦୦ଡେସିମିଲ ଜମିରେ ଶବସତ୍କାର ହେଉଥିଲା । ତାହା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁ ମାର୍ଫତ ଶଙ୍କର ମଧୁସୂଦନ ତୀର୍ଥ ସ୍ୱାମୀ, ଗୁରୁ ଦାମୋଦର ତୀର୍ଥ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା । ଜମିର କିସମଥିଲା ଅମୃତମଣୋହି । ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ଶ୍ମଶାନର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପୁରୀ ପୌରସଂସ୍ଥାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା । କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ତହସିଲଦାର ବାଲିସାହି ମୌଜାର ସାବକ ଖାତା ୩୩ ଏବଂ ପ୍ଲଟ ୮୫୩ରେ ଥିବା ୯୦୦ଡେସିମିଲ ଜମି ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ଶ୍ମଶାନ ପାଇଁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ଶବସତ୍କାର ପାଇଁ ଜମି ଅଭାବ ହେବାରୁ ଜିଲା ପ୍ରଶାସନ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ସାବକ ପ୍ଲଟ ୮୩୫ରେ ଥିବା ଆଉ ୧୦୦ଡେସିମିଲ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।
ଏହିସବୁ ଜମି କେବଳ ଶ୍ମଶାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଜିଲା ପ୍ରଶାସନ ଚିଠିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ତେବେ ତାହାକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଉଲଂଘନ କରି ପୁରୀ ପୌର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ୧୯୯୨ରୁ ୨୦୦୭ ମଧ୍ୟରେ ୯ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୋକାନଗୃହ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି ।
୧୯୮୯-୯୦ ବବନ୍ଦୋବସ୍ତରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ଅଜ୍ଞାତରେ ପ୍ରାୟ ୧୫ଏକର ଶ୍ମଶାନ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଜମି ବିଭିନ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ନାମରେ ସ୍ଥିତିବାନ ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱସହ ରେକର୍ଡ କରିଦିଆଯାଇଛି ।
ସେଥିରେ ଅଧିକାଂଶ ଜାଲ୍‍ ଲିଜ୍‍ ଓ ବିକ୍ରି କବଲା ରହିଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳ
ଗହ୍ମା ଡିଆଁ

ଗହ୍ମାଡ଼ିଆଁ  ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପୁରାତନ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖେଳ । ଏହା ଉଚ୍ଚ ଡିଆଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଧରଣର । ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତଥା ଗହ୍ମା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଅବସରରେ ଏହି ଖେଳ ଖେଳାଯାଏ । ଏହା ବିଶେଷ କରି ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅଧିକ ଜଣାଶୁଣା । ଏହା ସାଧାରଣରତଃ ଯୁବକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଖେଳାଯାଇଥାଏ ଓ ଏହି ଖେଳ ଦେଖିବାକୁ ସାହି ମାନଙ୍କରେ ବିଶେଷ ଭିଡ଼ ଜମେ । ମଣିଷମାନଙ୍କ ବ୍ୟତିତ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଭାଗନେବା ଦେଖାଯାଏ । ଚାଷୀମାନେ ବଳଦମାନଙ୍କୁ ଜମିକୁ ନେଇ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଏକ ଉଚ୍ଚ ପିଣ୍ଡି ବା "ଗହ୍ମା ବେଦୀ" ଗଢ଼ାଯାଇ ବଳଦମାନଙ୍କୁ ଏଥି ଉପରେ ଡିଆଁମାରିବାକୁ ଛଡ଼ାଯାଇଥାଏ । 
thumb|ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଫତେଗଡ଼ଠାରେ ହେଉଥିବା ଗହ୍ମାଡ଼ିଆଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା

## ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ
ଗହ୍ମା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ବ ଏଭଳି ଏକ ପରମ୍ପରା ଏକଦା ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହୁଥିଲା । ଏହା ଏକ କୃଷି ଭିତ୍ତିକ ପର୍ବ । ଏହି ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ ଗାଁ ଗଣ୍ଡା ଗୁଡିକରେ ପାରମ୍ପରିକ ପିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ ଗୋରୁଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ । ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷିର ଉନ୍ନତି ସାଧନ ଏହି ପର୍ବର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଚାଷବାସ କାମ ସାରି ଏହି ପର୍ବକୁ ଉତ୍ସାହ ସହକାରେ ପାଳନ କରୁଥଲେ ହେଁ ଆଜିକାଲି ଏ ପର୍ବ ରାଖି ବାନ୍ଧିବା ନୀତିରେ ସୀମିତ ହୋଇଯାଇଛି । ଭଉଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଭାଇ ହାତରେ ରାଖି ବାନ୍ଧି ସହରାଞ୍ଚଳ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପର୍ବର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତାକୁ ପ୍ରାୟତଃ କେତେକ ସ୍ଥଳେ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିବା ଦେଖୁବାକୁ ମିଳୁଛି । ପ୍ରଭୁ ବଳଦେବଙ୍କ ହାତରେ ଗହ୍ମାସୁରର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରୁ ପାପ କମି ଯାଇଥିବାରୁ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦରେ ଗହ୍ମା ଡିଆଁ ଖେଳ ଖେଳିଥାନ୍ତି ବୋଲି ଲୋକ କଥା ରହିଛି ।

## ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ବ
ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପଲକ୍ଷେ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ । ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଆକୃତିରେ ମଞ୍ଚ ଭଳି ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୁଏ ସ୍ଥାନ । ଏହି ମଞ୍ଚ ତଳୁ ଉପରକୁ ୩ରୁ ୫ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ମଞ୍ଚକୁ ଲମ୍ବାଯାଏ । ଚିକିଟା ମାଟିଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇ ଉପର ଭାଗରେ ବିଭିନ୍ନ ଘାସ, ଗଛର ପତ୍ର ରଖି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମଞ୍ଚ । ଏହି ମଞ୍ଚ ଉପର ଦେଇ ଡ଼ିଆଁ ମାରନ୍ତି ପ୍ରତିଯୋଗୀ । ମାଟି ଓ ବାଲିରେ ନିର୍ମିତ ୫ ଫୁଟରୁ ୬ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗହ୍ମାକୁଦା ଉପରେ ଡେଇଁ ଏହି ଖେଳ ଖେଳି ଯୁବକମାନେ ଖୁସି ମନାଇଥାନ୍ତି ।
## ଖେଳ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତା
ମଞ୍ଚଠାରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଟଙ୍ଗାଯାଏ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସାମଗ୍ରୀ । ଯେଉଁ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଟଙ୍ଗା ଯାଇଥବା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛୁଇଁ ଦେଉଥଲେ ସେହି ସାମଗ୍ରୀଟି ତାର ହୋଇଯାଏ । ବିସ୍କୁଟ ପ୍ୟାକେଟଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁନା ମୁଦି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଆନ୍ତି ପ୍ରତିଯୋଗୀ । ପିଲାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୟସ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଏଥରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିବସର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ଏହି ଖେଳ । ମଞ୍ଚର କିଛି ଦୂରରେ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବଡ଼ବଡ଼ ଖୁଣ୍ଟଦ୍ୱାରା ଦୌଡ଼ି ମଧରେ ଟଙ୍ଗାଯାଏ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ । ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହୁଥୁଲା ସେମାନେ ଯେପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛୁଇଁ ଦେବେ ଆଉ ନେଇଯିବେ ତାକୁ ଘରକୁ । ଏହି ଆଶାରେ ମଞ୍ଚ ଉପରକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ ମାରୁଥଲେ ଡ଼ିଆଁ ସେହି ଟଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ନିକଟକୁ । ଟଙ୍ଗା ଯାଇଥବା ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସମାପ୍ତ ପରେ ହିଁ ଏହି ଖେଳ ସମାପ୍ତର ଘୋଷଣା କରାଯାଏ । ଏହି ଖେଳ ସାଧାରଣତଃ ସାହି ସାହି ମଧରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆକାରରେ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ।

## ଏବେର ସ୍ଥିତି
ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଏବେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ନାନରେ ମଧ୍ୟ ଗହ୍ମା ଡ଼ିଆଁ ଖେଳ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି । ଆଧୁନିକାତାର ସ୍ପର୍ଶରେ ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକ ସଂସ୍କୃତି ଦିନକୁ ଦିନ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଲାଣି । ହେଲେ ଆଜିର ନୂତନ ଯୁଗର ଯୁବପୀଢ଼ିଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଉ ସମୟ ନାହିଁ । ବ୍ୟସ୍ତ ବହୁଳ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଗହ୍ମା ଡ଼ିଆକୁ ଡେଇଁବାକୁ କାହାର ନିକଟରେ ବେଳ ନାହିଁ । ଫଳରେ ଗହ୍ମାଡିଆଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଉଭାନ ହେବାକୁ ବସିଲାଣି । ଏହି ପାରମ୍ପରିକ କ୍ରୀଡାର ଅବକ୍ଷୟ ଦିନକୁଦିନ ଘଟିବାରେ ଲାଗିଛି । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର କେତେକ ସାହିବସ୍ତିରେ ଏହି ଖେଳ ହେଉଥବା ବେଳେ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଗହ୍ମାଡିଆଁ ଖେଳ ପ୍ରାୟ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । କାଁ ଭାଁ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହୋଇ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଗଙ୍କଠାରେ ସୀମିତ ରହୁଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଷୋଳକଳା

ଷୋଳକଳାର ସମଷ୍ଟି ହେଉଛନ୍ତି କଳା ଠାକୁର ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ । ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣବ୍ରହ୍ମ। ତାଙ୍କ ଷୋଳକଳାରୁ ଗୋଟିଏ କ୍ଳ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ। ତାହା ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶେଷକଳା। 
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଲେଖଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପଂକ୍ତିଟି ପରଂବ୍ରହ୍ମଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ  ସୃଷ୍ଟିର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।  ସେଥିପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଲେଖା ଯାଇଛି:
 
      ' ଜଗନ୍ନାଥ ଯେ ଷୋଳକଳା,
        ତହୁଁ କଳାଏ ନନ୍ଦବଳା'।
ଅର୍ଥାତ ମହାପ୍ରଭୁ  ହେଉଛନ୍ତି ଷୋଳକଳା ବିଶିଷ୍ଟ । ସେଥୁରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ  ହେଉଛନ୍ତି ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ କଳା ।
## କାରଣ:
ଭଗବତ ବାଣୀ ଅନୁସାରେ  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ 'କୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ' ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଯେହେତୁ  କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ  ଭଗବାନ' ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ,ତେଣୁ ଭଗବାନଙ୍କର ଷୋଳକାଳର ବିଚାର କରାଯାଏ ।  

ବିଶେଷ ଭାବେ ଉତର ଭାରତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଷୋଳକଳାର ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଷୋଳକଳା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଶବ୍ଦ,ଯେଉଁଯେଉଁ କଳାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ;ସେଥିରେ ଭକ୍ତି ଭାବ ଅଧିକ ରହିଛି । କିନ୍ତୁ ମହାପ୍ରଭୁ  ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ  ଷୋଳକଳାରେ ସଂସାରର ସମସ୍ତ ସ୍ଥିତି ସମାହିତ । ତେଣୁ ମହାପ୍ରଭୁ  ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଭଗବାନ,ଦେବତା କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱର ନୁହନ୍ତି । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର ପରମସତ୍ତା । ସେହି ପରମେଶ୍ୱର ଦାରୁ ରୂପ ଧରି ଆର୍ବିଭାବ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଷୋଳକଳାରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଷୋଳକଳା ଥିବାବେଳେ ଏଠାରେ ପରଂବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଷୋଳକଳା ରହିଛି । ତେଣୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜ୍ଞାନ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଷୋଳକଳାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ୍ଣ  ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ କଳା ରୂପରେ ଧାରା ଯାଇଛି । ଏହି ଷୋଳକଳା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର, ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଧାରିତ ।

## ଷୋଳକଳା
 ଏହି ଷୋଳକଳା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି । ଷୋଳକଳାକୁ ନେଇ ଜଗତର ପରମସତ୍ତା ପରଂବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଷୋଳ କଳାର ଆଧାର କୁହାଯାଏ ବୈଷ୍ଣବ ମାନଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି କ୍ଳର ଶେଷ କଳା । କାରଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି । ଏହି ଶକ୍ତି ଯାହାର ଥାଏ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ କୁହାଯାଏ । ୧୬ କଳା ଧାରଣ କୃ ଧରାବତରଣ  କରିଥିବାରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲୋକ ବିଚାରରେ ଷୋଳକଳାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଧାରଣ ଅଛି । ମାତ୍ର ସେ  ଷୋଳକଳାରେ ନୁହେଁ ,୧୬ତମ କଳାର ଅଧିକାରୀ । 
## ଆଧାର
*ପ୍ରମୟ,ପୃଷ୍ଠା-୨,୨୩ ଜୁନ ୨୦୧୫
ଗରୁଡ଼

**ଗରୁଡ** ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ଜାତିର ପ୍ରାଣୀ । ହିନ୍ଦୁ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ଗରୁଡ ବିଷୟରେ ଅନେକ କିଛି ଲେଖା ଥିବାର ଜଣାପଡେ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ଗରୁଡ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହାନ ରୂପେ ଜଣାଶୁଣା । ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହନ ଗରୁଡଙ୍କୁ ଦେବତା ରୂପେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଗରୁଡ ସର୍ପଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ତଥା ନାଗ ସାପ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀର ଗୋଟିଏ ପରମ ଶତୃ ଭବେ ପରିଚିତ। ଗରୁଡ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଯଥା:- ଚିରାଗ, ଗଗନେଶ୍ୱର, କାମାୟୁଷ, କାଶ୍ୟପି,ଖଗେଶ୍ୱର, ସୁଧାହରା, ତାରକ୍ଷ ଇତ୍ୟାଦି । ଭାଗବତ ଗୀତାରେ ବର୍ଣିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗରୁଡଙ୍କୁ **ପକ୍ଷୀରାଜ** ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ । 

ଯଦିଓ ଆଜିର ଯୁଗରେ ବିରଳପ୍ରାୟ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ ତଥାପି ଅନେକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଛଞ୍ଚାଣ ଓ ଅମରପକ୍ଷୀକୁ ଗରୁଡ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ । ଅନେକ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହାକୁ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ଜୀବରୂପେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି । ହିନ୍ଦୁଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥ ଓ ପୁରାଣ ଇତ୍ୟଦିରେ ଗରୁଡକୁ ଏକ  ଭିନ୍ନ ଜାତୀୟ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପକ୍ଷୀର ଏକ ମିଶ୍ରଣ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି । ଗରୁଡର କର୍ମ ଓ ଚରିତ୍ରକୁ ହିନ୍ଦୁ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।  

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ମହାଭାରତରେ ଗରୁଡର ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମ ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି । ଉକ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ **କାଶ୍ୟପ** ୠଷିଙ୍କୁ ଗରୁଡଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । **ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ** ଦୁଇ କନ୍ୟା **ବିନତା** ଏବଂ **କଦରୁ**ଙ୍କୁ ସେ ବିବାହ କରିଥିଲେ । କାଶ୍ୟପ ଋଷି ନିଜର ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମୁତାବକ, ବିନତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁତ୍ର ଓ କଦୁରୁଙ୍କୁ ଶହେଗୋଟି ସର୍ପ ଜାତୀୟ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ ନିମନ୍ତେ ବରଦାନ କରିଥିଲେ । ଫଳସ୍ୱରୁପ ବିନତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଯେଉଁ ଶିଶୁଟି ଜନ୍ମ ଲାଭ କଲା ସେ ଦେଖିବାକୁ ଉଭୟ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପକ୍ଷୀ ଜାତୀୟ ମିଶ୍ରଣ ପ୍ରାଣୀ ସ୍ୱରୁପ ଏକ ବିରଳ ଶିଶୁ ଥିଲା, ଏବଂ ଯାହାକୁ ଗରୁଡ ଗରୁଡ ନାମରେ ନାମକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

ଗରୁଡ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହାନ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ହିନ୍ଦୁଧର୍ମର ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖରେ ଗରୁଡ ସ୍ତମ୍ବ ଅଥବା ଗରୁଡ ପ୍ରତିମୁର୍ତ୍ତି ପୂଜାପାଇଥାଏ । ଏପରିକି ମହାଭାରତରେ ବର୍ଣିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଗୁରୁ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ନିଜର ସେନାବାହିନୀକୁ ଗରୁଡ ସେନା ନାମରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ ଓ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜର ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର ପତାକରେ ଗରୁଡ ଚିହ୍ନକୁ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ । ପୁରୀ ରଥ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର ପତାକରେ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ ଚିହ୍ନ ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ ।

ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଗରୁଡଙ୍କୁ କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଓ ତାନ୍ତ୍ରୀକ ଶକ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛାଧାରୀ ପୁରୁଷ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ଯେଉଁ ଚାରିପ୍ରକାର ଗରୁଡ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ସେମାନେ ହେଲେ:- ମହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ ରାଜା, ବିଶାଳକାୟ ଗରୁଡ ରାଜା, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତି ଗରୁଡ ରାଜା ଓ ସ୍ୱ-ଇଚ୍ଛାଧାରୀ ଗରୁଡ ରାଜା ଇତ୍ୟାଦି ।

*ଗରୁଡ ଚିହ୍ନ*- ଆଧୁନିକ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଗରୁଡ ଚିହ୍ନକୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଜାତୀୟ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି । ଯେପରିକି:- 

* ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଜାତୀୟ ସରକାରୀ ପ୍ରତୀକ ।
* ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଜାତୀୟ ବିମାନକୁ *ଗରୁଡ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ* ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି । 
* ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଜାତୀୟ ଫୁଟବଲ୍ ଦଳର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଗରୁଡ ଚିହ୍ନ ।
* ବାର୍ଲି ଓ ଜାଭାରେ ଗରୁଡକୁ ସେମାନଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତୀକ ଭବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
* ମଧ୍ୟ ଯୁଗର ହୋୟଂସାଳ ରାଜାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଗରୁଡ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା ।
* ଭାରତୀୟ ଆକଶ ବାହିନୀର ଗୋଟିଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାହିନୀକୁ *ଗରୁଡ କମଣ୍ଡୋ ଫୋର୍ସ୍* ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । 

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* The Garuḍa Purana (Sâroddhâra), by Ernest Wood and S.V.Subramanyam, 1918 (Online, downloadable PDF) archive.org
* The Garuda Purana (Wood and Subrahmanyam translation, 1911) at sacred-texts.com
* Garuda Purana

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା
ଶ୍ରେଣୀ:ପକ୍ଷୀ
ଗୁମୁଟ

ଚାରିଆଡ ବନ୍ଦ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରଦ୍ୱାର ବିଶିଷ୍ଟ ଘରକୁ ସାଧାରଣତ ଗୁମୁଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ଘର ଗମ୍ବୁଜାକୃତି ଓ ଆଦୌ ଝରକା ନଥାଏ ,ଘର ଭିତରକୁ ଆଲୁଅ ଯିବାର ବାଟ ନଥାଏ, ଏପରି ଘରକୁ ଗୁମୁଟ କୁହାଯାଏ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତ ରାଜ ନଅର ବା ଦେଉଳମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁମୁଟ ରହିଥାଏ । ଦୁର୍ଗ ବା ଗଡ଼  ମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁମୁଟ ରହିଥାଏ । 
## ନିର୍ମାଣ ପଦ୍ଧତି
## ଓଡ଼ିଶାରରେ ଗୁମୁଟ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନ
*ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ବେଳେ ଦୁଇଟି ଗୁମୁଟ ଅଛି ମେଘନାଦପାଚେରୀରେ ଗୋଟିଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ କୂର୍ମ ବେଢାରେ ରହିଛି ।
*ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରର ପ୍ରବେଶ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର (ସିଂହ ଦ୍ୱାର ) ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାର (ନାକଚଣା ଦ୍ୱାର)ରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ରହିଛି ।
## ଶବ୍ଦର ଇତିହାସ
ମହାଭାବ ପ୍ରକାଶ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର  ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ଇସମାଇଲ ଗାଜିର ଆକ୍ରମଣ ହେତୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବନ୍ଦ ଘର ଅର୍ଥରେ ପ୍ରୟୋଗ - ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରୋଷବାଟେ ଗୁପ୍ତବାଟ ଥିଲା ଫିଟାଇଲୁ ତହିଁ କଂସାର କମାଟ ସପତ ଘଣ୍ଟି କବାଟେ ତହୁଁ ଝୁଲୁଥିଲା  ଫିଟାନ୍ତେ ସେ ଶବଦରେ ଗୁମୁଟି କମ୍ପିଲା  ମାଦଳାପାଞ୍ଜିରେ  ସିଂହଦ୍ୱାର ବାଟଘର ଅର୍ଥରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଛି ଯେ,  ସିଂହଦ୍ୱାର ଗୁମୁଟି ଭାଙ୍ଗିଲେ । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ଥପତି ବିଦ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର
ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡ

ରୋଷଘରୁ ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିଥିବା ପଥକୁ ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁଠି ଚିନ୍ତା ନ କରି ପାଦ ପକାଇ ହବ ତାହାକୁ କହନ୍ତି ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡ । ବିଶେଷ କରି ଭୋଗ ରାସ୍ତାକୁ ଏହା ବୁଝାଏ । ରୋଷଘରୁ ଭୋଗ ବୁହାହେବା ପାଇଁ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ଭଳି ଏକ ରାସ୍ତା । 

## ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ
ଭୋଗ ବୁହା ହେବା ପାଇଁ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ମନ୍ଦିରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
### ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ରହିଛି 'ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡ' । ବଡ଼ ଦେଉଳର ରୋଷେଇଘରୁ ଅମୁଣିଆ ସେବକମାନେ ଛେକ (ଭୋଗ କୁଡିଆ ଭାର) ଧରି ଗର୍ଭଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି  । ରାସ୍ତାରେ କାଳେ  କିଏ ଛୁଇଁ ଦେଲେ ଛେକ ମରାହୋଇଯିବ,ସେଥିପାଇଁ ରୋଷଘରୁ ଗର୍ଭଗୃହ ପାଖକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାସ୍ତା ରହିଛି । ଯେଉଁ ରାସ୍ତାରେ ଛେକ ଗଲେ କେହିଚୂନିବାର ଭୟ ନଥିବ ବା କେହି ସାମ୍ନା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନଥିବ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡ ଭୋଇବଂଶୀ ଗଜପତି ମହାରାଜା ହରେକୃଷ୍ଣ ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ହୋଇଛି । ୧୭୧୬ରୁ ୧୭୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କରିଥିବା ଭୋଇବଂଶୀ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ସମୟରେ ଏହା ତିଆରିହୋଇଛି ।  ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ  ପାତ୍ର ଭଗବାନ ଭ୍ରମର ବରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅମୁଣିହା ବୁହା ହେବାପାଇଁ  ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ରାଜାଙ୍କ ନାମରେ ପୁରୀ ଉପକଣ୍ଠରେ ଥିବା ବୀର ହରେକୃଷ୍ଣ ଶାସନ ଗାଁ ଗଢଢ଼ିଉଠିଛି । 

### କାକଟପୁରର ମଙ୍ଗଳା ମନ୍ଦିର
### କେନ୍ଦୁଝର  ବଳଦେବ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ବିରେନ୍ ମିଶ୍ର

**ବିରେନ୍ ମିଶ୍ର** ଓଲିଉଡ଼ର ଜଣେ ଖଳନାୟକ ଅଟନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ବିରେନ ବିଶ୍ୱ ରଙ୍ଗ ମହଲାରେ ଏକ ବର୍ଷ ଅଭିନୟ କରିସାରି ଯାତ୍ରାରୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ବିରତି ନେଇଥିଲେ । ସେ ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଅପେରାରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି । ବିରେନ ପ୍ରଥମେ ମଞ୍ଚ ନାଟକରୁ ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ଡ଼ବିଙ୍ଗ ଆଟିଷ୍ଟ ଭାବେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଦୂରଦର୍ଶନର ଧାରାବାହିକ "କହୁଥିଲେ ସରିବନି"ରେ ତାଙ୍କ ପର କାଷ୍ଠା ଦେଖିବାକୁ ମିଳି ଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଏକ ସିରିଏଲ "ମା"ରେ ପ୍ରିୟତମ ସନ୍ଦିବିଗ୍ରହରେ ବିରେନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ଇ ଟିଭି ପ୍ରସାରିତ ମେଗା ଧାରା ବାହିକ "ଭାଗ୍ୟ ବିଧାତା ,"ସମୟ ଚକରେ ସଂସାର ରଥ ",ତରଙ୍ଗ ଚ୍ୟାନେଲରେ ପ୍ରସାରିତ "ସ୍ୱାଭିମାନ"ରେ ବିରେନଙ୍କ ଖଳନାୟକ ଭୂମିକାକୁ ଦର୍ଶକ ବେସ ପସନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଫକୁ ଭାଇ ନାମରେ ପରିଚିତ  ।

## ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର 
### ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର 
* ଭାଗ୍ୟଚକ୍ର
* ତୋ ପାଇଁ ନେବି ମୁଁ ଶହେ ଜନମ
* ଲେଖିଚି ନାଁ ତୋର
* କେଉଁ ଦୁନିଆରୁ ଆସିଲ ବନ୍ଧୁ
* ଛାତିରେ ଲେଖିଛି ତୋରି ନାଁ
* ଶଶୁରଘର ଜିନ୍ଦାବାଦ
* ମାତୃଶକ୍ତି
* ପିଲାଟା ବିଗିଡ଼ିଗଲା - ହାସ୍ୟ ଖଳନାୟକ ଚରିତ୍ର ।

### ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର 
* ଆଦିଭୂମି

### ଅଭିନୀତ ଧାରାବାହିକ 
* ମା (ଡିଡି ଓଡ଼ିଆ)
* ରାଜକନ୍ୟା (ଇ ଟିଭି ଓଡ଼ିଆ)

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରୀ

**ଶ୍ରୀ** ହେଉଛି ଶକ୍ତି। ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରୀ ଶକ୍ତିକୁ ଧରିଛନ୍ତି । ସେଥିପାଇଁ  କୁହାଯାଇଛି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ । ଶ୍ରୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ  ରୋଷଶାଳାରେ ହେଉଛି ଛପନ ପଉଟି ଭୋଗ ,ସେହି ଭୋଗକୁ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତି ଶ୍ରୀପତି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି । ତେଣୁ ସେହି ପ୍ରସାଦ କେବଳ ମହାପ୍ରସାଦ ନୁହେଁ ତାହା ଶ୍ରୀଶ୍ରୀପ୍ରସାଦ । ଶ୍ରୀଙ୍କ ବିନା ପ୍ରସାଦର ପରିକଳ୍ପନା ହେଉନଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଶ୍ରୀପ୍ରସାଦ ବୋଲି କହନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଏବେ ମହାପ୍ରସାଦ ବା ମହାର୍ଦ୍ଦ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି ।

## ଐତିହାସିକଙ୍କ ମତ
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦର ନାମ ଶ୍ରୀଶ୍ରୀପ୍ରସାଦ ହେଲେ ଏହାର ଯଥାର୍ଥତା ବିଶାଳ ହବ ।  **ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ** ମହର୍ଷିଙ୍କ ଅମଳ କଥା । ଐତିହାସିକମାନେ ମହର୍ଷି ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟଙ୍କ ସମୟକୁ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀ ବୋଲି ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଧ୍ୟାନରତ ମହର୍ଷି ଅଖଣ୍ଡ ଭାରତର ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପିଠା ବୁଲିବାକୁ ଇଛା କଲେ। ସବୁ ଧର୍ମ ପିଠା ଭ୍ରମଣ କଲେ । ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଇଛା ହେଲା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଧାମକୁ ଯାନୀ ଦର୍ଶନ କରିବେ । ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ପହଞ୍ଚି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଲୀଳା ଦେଖିଲେ, ପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ସେବନ କଲେ । ଶ୍ରୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଫେରିଲାପରେ ସେ ପୋଥିଟିଏ ଲେଖିଲେ ଏବଂ ତାରନାମ ଦେଲେ **ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟସଂହିତା** । ଏହି ସଂହିତାଟି ମୋଟ ୫ ଖଣ୍ଡ ପୋଥିକୁ ନେଇ ରଚନା କଲେ । ୪ ଖଣ୍ଡକୁ ବାଦ ଦେଲେ ପଞ୍ଚମ ଖଣ୍ଡ ପୋଥି ହଉଛି ହରିଭକ୍ତ ଖଣ୍ଡ। ହରିଭକ୍ତ ଖଣ୍ଡର ୪ର୍ଥ ଅଂଶର ୧୧ ଅଧ୍ୟାୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର ଅନୁଭୂତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । 

ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଲେଖିଛନ୍ତି  ଭାରତର ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବାପରେ ଶେଷରେ ଜଗନ୍ନାଥ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ମହାପ୍ରଭୁ କ୍ଷେତ୍ରର ବହୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ସେ ଶୁଣିଥିଲେ । ହେଲେ ସେସବୁ ତାଙ୍କ ମନକୁ ପାଇଲା ନାହିଁ । ଏହାପରେ ସେ ଆଖି ବନ୍ଦ  କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଢେର ବିଚାର କଲେ । ମୁଦ୍ରିତ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ, ସେତେବେଳକୁ ସେ ଭାବରେ ଗଦଗଦ ହୋଇ ପଡିଥିଲେ ସେ । ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ପାଟିରୁ ବାହାରି ଆସିଲା 'ଆଃ! ଏହି ତ ପ୍ରକୃତ ସତକ୍ଷେତ୍ର' । ସତ୍ୟର ଯେପରି ବିନାଶ ନାହିଁ ,ସେହିପରି ସତକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ମହର୍ଷି  ବହୁଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଯାଇଥିଲେ ଓ ରହଣି କଳାରେ ସେ ପ୍ରସାଦ ସେବା କଲେ । ପ୍ରସାଦ ସେବା କଲା ପରେ ସେ ବୁଝିଲେ ,ଏହି ପ୍ରସାଦ ହେଉଛି ଦିବ୍ୟପ୍ରସାଦ । ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକିକହିଲେ, ଏହା ମହାପ୍ରସାଦ ନୁହେଁ । ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଓ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି 'ଶ୍ରୀ'ଦେବୀଙ୍କର । ତାଙ୍କରି ନାମରେ ଏହା 'ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର' ଓ ତାଙ୍କ ଋ ନାମରେ  ଏହା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର। ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ହିଁ  ପାକଶାଳାରେ ରନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟ ହଉଛି । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରସାଦ ମହାପ୍ରସାଦ କାହିଁକି 'ଶ୍ରୀପ୍ରସାଦ'କାହିଁକି  ନହେବ । 

ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି  : ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ବା ପତ୍ନୀ । ତେଣୁ ମହାପ୍ରଭୁ ହୋଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀପତି ।  ପାକାଶାଳାରେ ରୋଷେଇ ହେଉଛି ପ୍ରସାଦ ।  ପ୍ରସାଦ  ରୋଷେଇ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ହେଉଛି ପାଗ , ଯାହା 'ଶ୍ରୀ'ପାଗ । ଶ୍ରୀଦେବୀ ରୋଷେଇ କରିଥିବା ପ୍ରସାଦକୁ  ଶ୍ରୀପତି ସେବନ କରୁଛନ୍ତି । ଦୁଇ ଶକ୍ତିର ମିଶ୍ରଣରେ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରସାଦ  'ଶ୍ରୀଶ୍ରୀପ୍ରସାଦ' ହେବ ।

"ମହର୍ଷି ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ" ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ମହର୍ଷି,  ମହାପ୍ରସାଦକୁ  'ଶ୍ରୀପ୍ରସାଦ' ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି । ସେ ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି ବହୁ ଅକୁହା କଥା । ସେହି ସଂହିତାରେ ସେ ବର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି , ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର  ବା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଅଧିପତି  ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କେବଳ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି କର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିପାରି ନାହାଁନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ କେବଳ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି କର୍ତ୍ତା ନୁହଁନ୍ତି ,ତାଙ୍କ ମତରେ ମହାପ୍ରଭୁ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତରସ୍ୱରୂପ  । ବହୁ ଦିନର ସାଧନା ପରେ  ମହର୍ଷି ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଦିନେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ , ଜଗତ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ  ଦେଖି ପାରୁ ନହିଁ । ଜଗତ  ହିଁ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ  ଜଗନ୍ନାଥ ହିଁ  ଜଗତ । ତେଣୁ ଏ ହେଉଛନ୍ତି ସାକ୍ଷାତ ପରଂବ୍ରହ୍ମ । 
==ଆଧାର==}} 787858094483 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ତେଲେଙ୍ଗା ପେଣ୍ଠ

ତେଲେଙ୍ଗା ପେଣ୍ଠ ହେଉଛି କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । ଏଠାରେ ଏକ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଅଛି ।

## ଇତିହାସ 
ପୂର୍ବ କାଳରେ ରାସ୍ତା କି ଯାନବାହନ ନଥିଲା ।ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ କାହିଁ କେଉଁଆଡୁ ଆସୁଥିଲେ ଭକ୍ତ । ପାଦରେ ଚାଲିଚାଲି ନଦୀ ପାରହୋଇ ପହଞ୍ଚୁଥିଲେ । ରାସ୍ତାରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବାକୁ ଚଟିଘରମାନ ଥିଲା ।  ଏବେକାର ତେଲେଙ୍ଗା ବଜାର ଥିଲା ତେଲେଙ୍ଗା ପେଣ୍ଠ ଯାହାକି ଏକ ଚଟିଘର ଥିଲା। ତାରି  କଡରେ ବହି ଯାଇଥିଲା କାଠଯୋଡି । ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ସେହି ନଦୀ ପାର ହୋଇ ତେଲେଙ୍ଗା ପେଣ୍ଠରେ ଥିବା ଛତିଘରେ ରହୁଥିଲେ । ଏହାପରେ ଧିରେ ଧିରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସେହିଠାରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର । କେବଳ ସେଇ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ନୁହେଁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭାବକୁ ନେଇ ସହରରେ ୩୮ଟି  ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର । 

## ଡ.ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମିଶ୍ରଙ୍କ ମତ:
ବିଶେଷଜ୍ଞ ମିଶ୍ର କୁହନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତାଘାଟ କିଛିବି ନଥିଲା । ଯାନ ବହନର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନ ଥିଲା । ନିଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟରେ ପଥଚାରୀ ବା ତିର୍ଥଯାତ୍ରୀଟିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନଦୀ ପରେ ନଦୀ ପାର ହୋଇ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସୁଥିଲା । ପୁଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ବାହୁଡିଯାଉଥିଲା । ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଗବାରେଣୀ ଥିଲା କଟକ ତେଲେଙ୍ଗା ପେଣ୍ଠ । ବର୍ତ୍ତମାନର ତେଲଙ୍ଗା ବଜାର ଥିଲା ସେତେବେଳେ କାଠଯୋଡି ନଦୀର ତେଲେଙ୍ଗା ପେଣ୍ଠ । ନଦୀ ଘାଟକୁ ସେତେବେଳେ ପେଣ୍ଠ ବା ପାଟଣା ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଉଥିଲା । ଏହି ଘାଟରେ ଚଟିଘର ଟିଏ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା । 

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
*"ରାଜେକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ ରାଜ" ଗଢ଼ିଥିଲେ ଏହି ମନ୍ଦିର । ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଜିଲ୍ଲା ଗେଜେଟିୟର ଥିଲେ । 
*କିନ୍ତୁ ତୁଣ୍ଡ ବଇଦରେ ଏହା ସୀତାରାମ ଠାକୁରଙ୍କର "ବାଡି "ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ତେଣୁ ବଙ୍ଗ ଯାତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ,ଏହା "ସୀତାରାମ ଠାକୁରବାଡି" । ସୀତାରାମ ଓଂକାରନାଥ ବାବଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ କାଳରେ ରଘୁଜୀ ଭୋନସୋଲା ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଖଞ୍ଜି ଦେଇଥିଲେ ୨୦୦୦ କହାଣ କଉଡି । ବର୍ତ୍ତମାନର ରଘୁନାଥ ମନ୍ଦିର ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ  ନଥିଲା ।  ସେହି ଆସ୍ଥାନ ଠାକୁରବାଡି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି  ପାଇନଥିଲା ।
*ଏହି ଘଟଣାର ଆହୁରି ପୂର୍ବକୁ ଗଲେ ଜଣାପଡୁଛି ଗଜପତି ରାଜା ସେଠାକାର ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଖଞ୍ଜି ଦେଇଥିଲେ କଟକର "ରାଜା ବଗିଚା",ଝାଞ୍ଜିର ମଙ୍ଗଳା",ଓ "ତେଲଙ୍ଗା ଘାଟଠାରୁ ବିଡାନାସୀ" ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଠଯୋଡି କୁଳର  ମାହାଲ । 

ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୀପଶାଖାଟିର କାଳ ନିରୂପଣ କେବଳ ଅନୁମାନସାପେକ୍ଷ । ବାସ୍ତବରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ , ଯିଏ କାଳର କେଉଁ ପୂଣ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଇତିହାସର ଏହି ଅଲିଭା ସ୍ମାରକୀକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଯାଇଥିଲେ । ମାତ୍ର ମାନବିକତାର  ନିଦର୍ଶନ ହେଉଛି  ଏହି ଇତିହାସର ସ୍ମାରକୀ । ମହାପ୍ରଭୁ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାଣର ପ୍ରିୟତମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପାସନା ନିମନ୍ତେ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଆତିଥେୟତା ଦେବାପାଇଁ ଯେଉଁ ମହାନୁଭବତାର ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି କେବେ କୃପଣ ନଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଯେ କେବଳ ଶ୍ରୀଜନନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଭଳି ଭଲ ପାଉଥିଲା ତାହା ନୁହେଁ, ଠାକୁରଙ୍କ ଉପାସନାରେ ସାମିଲ ହେଉଥିବା ପ୍ରତି ମହାପୁରୁଷ, ସନ୍ଥ ,ସାଧୁ ,ସନ୍ୟାସୀ ଓ ସାଧାରଣ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିଜର କରିପାରୁ ଥିଲା । ପ୍ରକାରନ୍ତରେ ସିଧା ସଳଖ ଶ୍ରୀମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବକର ମର୍ଯ୍ୟଦା ପାଉନଥିଲା ସତ୍ୟ,କିନ୍ତୁ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରେ ରହି ସେବକର ମାନସିକତା ନେଇ ସେବା ସେ କରୁଥିଲା ।

## ଆଧାର
ପ୍ରମୟ ,ପୃଷ୍ଠା-୨,୫ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫

## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
# http://www.indiamike.com/india/odisha-orissa-f33/the-second-best-jagannath-temple-of-odisha-apart-from-puri-tritiya-deva-temple-t232455/

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
କଳି ଅନ୍ଧଣା

**କଳି ଅନ୍ଧଣା**-ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିବାର ଏକ ବସ୍ତ୍ର । ଗମ୍ଭୀରା ଭିତରେ ରହିଛି ରତ୍ନସିଂହାସନ । ଆଉ ସେହି ସିଂହାସନ ଉପରେ ବିରାଜିଛନ୍ତି ଚାରିମୂର୍ତି । ଚାରିମୂର୍ତିଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ସୁଦୃଢ଼ କରି ବସାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଡୋରୀ ରହିଛି । ଏହା ଏକ ଶିକୁଳୀ ଭଳି କାମ କରିଥାଏ । ପତବସ୍ତ୍ରର ଏହି ଶିକୁଳୀ ହେଉଛି କଳି ଅନ୍ଧଣା । 
ଏହ ହେଉଛି ଏକ ଷୋହଳ ହାତିଆ ଲୁଗା । ଠାକୁରଙ୍କ ପେଟରେ ବନ୍ଧାହୋଇ ସିଂହାସନର ରସିକ(ରୂପା ଶିକୁଳା ) ଓ ଶୁଆ ଥଣ୍ଟିଆ ଉପରେ ଗୁଡାଯାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ରସିକ ଓ ଶୁଆ ଥଣ୍ଟିଆ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଲାଗି ହୋଇ ରହେ । ଯାହାଦ୍ୱାରା ଠାକୁର ସିଂହାସନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଥାନ୍ତି । 
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ, ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ରହିଛି ଚକା । ୩ ଛକରେ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି ୩ ଠାକୁର । ଏହି ଚକା ଉପରେ ବିଜେ କରିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ରୁନ୍ଧା ଯାଏ । 'କଳି ଅନ୍ଧଣା' ଠାକୁର ସିଂହାସନରେ ରୁନ୍ଧା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଶିକୁଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । 'ସିଂହାସନ ବାଡ ପଛ ପଟେ ଖଞ୍ଜା ହୋଇଥିବା ସୁନାଶିଙ୍କୁଳୀ ଅନ୍ଧଣା ତିନିଗୋଟି । ଶ୍ରୀବଳଦେବଙ୍କର ସାତସରିଆ ଶିଙ୍କୁଳୀ । ଏହି ଅନ୍ଧଣା ଗୋଟାକୁ ସାତ ଶ' କୋଡିଏ ମାଢେ । ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର ପାଞ୍ଚସରିଆ ଅନ୍ଧଣା । ଗୋଟିକୁ ଚାରି ଶ' ଅଶି ମାଢେ । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନବସରିଆ ଅନ୍ଧଣା । ତିନିଗୋଟାକୁ ଏକୋଇଶି ଶ' ଷାଠିଏ ମାଢେ ' ।

## ଆଧାର 
* ପ୍ରମେୟ,ପୃଷ୍ଠା- ,ତା-

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବାରେ ବ୍ୟବହୃତ
ଚୌଧୁରୀ ହେମକାନ୍ତ ମିଶ୍ର

**ଚୌଧୁରୀ ହେମକାନ୍ତ ମିଶ୍ର** (୧୩ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୫ - ୩୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।  ବ୍ୟଙ୍ଗ ବ୍ୟତିତ ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟ ବିଭାଗ, ଯଥା କବିତା, ପ୍ରବନ୍ଧ, ନାଟକ ଓ ଅନୁବାଦରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରିଛନ୍ତି ।

ହେମକାନ୍ତ, ୧୯୩୫ମସିହାରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଭେଡା ଗ୍ରାମର ଏକ ଜମିଦାର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ମନୋବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପରେ, ହେମକାନ୍ତ ପି.ଏଚ୍.ଡି ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ନିଜ କର୍ମମୟ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଆଇ.ଆଇ.ଟି ଖଡ଼ଗପୁର, ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭାରତୀୟ ଭାଷା ସଂସ୍ଥାନ ଓ ମାଡ୍ରାସ ଟେକନିକାଲ ଟିଚର୍ସ ଟ୍ରେନିଂ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ । ସେ ଏନ.ସି.ଇ.ଆର.ଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୩୧ତାରିଖରେ,  ବେଙ୍ଗାଳୁରୁଠାରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ରଚନାବଳୀ 
ଉଭୟ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ଅନୁବାଦ) ପୁରସ୍କାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିବା ହେମକାନ୍ତଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ପଢ଼ିବା ସମୟରୁ । ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ୟଙ୍ଗସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କ ଜୀବନୀ "ହାସ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଫତୁରାନନ୍ଦ" ମଧ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

### ରଚନାବଳୀ 
* ଭଲ୍ଲୁକର ପୂରା ପ୍ୟାଣ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଜା ଗଳ୍ପ
* ନିଷିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ
* ହେମକାନ୍ତଙ୍କ ହସଗୋଲା
* ବାରବୁଲା ଦେବଦୁତ
* କୁରୁଳିଆ ଗଳ୍ପ
* ହାସ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଫତୁରାନନ୍ଦ
* ଅଘଟଣ ସଂକଳନ (ଗଳ୍ପ ଗ୍ରଂଥ)
* ତେରେଛା ଗଳ୍ପ

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ଅନୁବାଦ) ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୪ (ବାରବୁଲା ଦେବଦୁତ)   
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୬ (ନିଷିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ) 
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ), ୧୯୭୭ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ରସରାଜ ଉପାଧୀ (ସରତ ସାହିତ୍ୟ ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ) 
* ନୀରଦପ୍ରଭା ହାସ୍ୟବ୍ୟଙ୍ଗ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୩ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ‎
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଭିଟାମିନ ବି୧୨ ଅଭାବ

**ଭିଟାମିନ ବି୧୨ ଅଭାବ**, ଅନ୍ୟ ନାମ  ହାଇପୋକୋବାଲାମିନେମିଆ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ  **hypocobalaminemia**), ନାମ ଦିଆଯାଏ ଯେତେବେଳେ ରକ୍ତରେ ଭିଟାମିନ ବି12 ସ୍ତର କମିଯାଏ  ।  ଏହି ରୋଗରେ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ, ତା ମଧ୍ୟରୁ ଭାବନା ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ, ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯଥା ଅବସାଦ, ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ପ୍ରକୃତି,  ଓ ସାଇକୋସିସ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ   ଅସାଧାରଣ ସ୍ନାୟବିକ ଅନୁଭୂତି, ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ମାଂସପେଶୀ ଅକର୍ମଣ୍ୟତା, ଜିଭ ପ୍ରଦାହ, କମ ସ୍ୱାଦାନୁଭୂତି, କମ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା, କମ ହୃତପିଣ୍ଡ କାମ ଓ  ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ଇତ୍ୟାଦି ଅସୁବିଧା ହୁଏ  ।  ଅତିଶୀଘ୍ର ଚିକିତ୍ସା ନ ମିଳିଲେ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଯାଏ । 

ଅଭାବ ହେବାର କାରଣ ତ୍ରିବିଧ: ଅଳ୍ପ ଭିଟାମିନ ଖାଇବା, ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଶୋଷିତ ହୋଇନପାରିବା ଓ ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକତା  ।  ପର୍ନିସିୟସ ଆନିମିଆ, ଅପରେସନ କରି ପାକସ୍ଥଳୀର ଆଂଶିକ ବହିସ୍କାର କରିବା, କ୍ରନିକ ଅଗ୍ନାଶୟ ପ୍ରଦାହ, ଅନ୍ତନଳୀ ପରଜୀବୀ, କେତେକ ଔଷଧ ଓ ଜେନେଟିକ ଅସୁବିଧା  ଯୋଗୁ ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଭିଟାମିନ ଶୋଷିତ ହୋଇ ପାରେନାହିଁ ।    ଶାକାହାରୀ ଓ ଅପପୁଷ୍ଟି ଯୋଗୁ ଅଳ୍ପ ଭିଟାମିନ ଖାଦ୍ୟରେ ଦେହକୁ ଯାଏ  ।  ଏଡସ ଥିଲେ ଓ ଦେହରେ ଦ୍ରୁତ ଭଙ୍ଗୁର ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା  ଥିଲେ ଭିଟାମିନ ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ  ।   ସାଧାରଣ ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଅଧିକ ଭିଟାମିନ ବି୧୨  ଥିଲେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଅନାବଶ୍ୟକ ।   ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅସୁବିଧା ଆରୋଗ୍ୟସାଧ୍ୟ ନ ଥିଲେ ଅଧିକ ଭିଟାମିନ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ ।    ଏହି ଭିଟାମିନ ଅଭାବ ଅତି ସାଧାରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଅନନ୍ତ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ

**ଅନନ୍ତ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ** ଏକ ଓଡ଼ିଆ ବହି । ଏହା ପୀତବାସ ରାଉତରାୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଂକଳିତ ଓ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମହାବୀର ପ୍ରକାଶନଙ୍କଦ୍ୱାରା ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।  ଏଥିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିସ୍ତୃତି, ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ନୀଳମାଧବଙ୍କ ରୂପାନ୍ତର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର (ପୁରୀ)ରେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ, ଅନନ୍ତ ମହାରଣା ହୋଇ ନିଜକୁ ନିଜେ ଗଢ଼ିବା ଓ ସମୟାନ୍ତରରେ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହୋଇ ପୁରୁଣାକଳେବର ତ୍ୟାଗ କରି ନବକଳେବର ଧାରଣକରିବାର ପୌରାଣିକ ଆଖ୍ୟାୟାନ, ଅନୁଭବ ଓ ଅନୁଭୂତି, ଇତିହାସ, ସାହିତ୍ୟ, ଗବେଷଣା ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣିତ । ନବକଳେବରକୁ ନେଇ ୧୯୧୨ରୁ ୨୦୧୫ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ସାତଟି ନବକଳେବରର ୨୮ଟି ସ୍ଥାନର ବିବରଣୀ ଓ  ଉଭୟ ମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସକ ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭୂତି ସହ କେତେକ ଫଟୋଚିତ୍ର ଓ ସାକ୍ଷାତକାର ଏଥିରେ ସ୍ଥାନିତ । ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ବେହେରା ଓ ବାମାଚରଣ ମିତ୍ର ଆଦି ଲେଖକଙ୍କ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି ରଚିତ ରଚନାବଳୀର ପୁନପ୍ରକାଶନ ଏଥିରେ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ୬୨୮ ପୃଷ୍ଠାର ଓ ଏଥିରେ ଉଭୟ ଗଦ୍ୟ ଓ କବିତା ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ରେ ପ୍ରକାଶିତ ବହି
ଶ୍ୟାମଳେନ୍ଦୁ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ

**ଶ୍ୟାମଳେନ୍ଦୁ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ** ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେ ଅଭିନେତା   ଓ ନୃତ୍ୟନିର୍ଦ୍ଦେଶକ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଣେ ହାସ୍ୟ-ଅଭିନେତା ଭାବେ ପାଖାପାଖି ସିନେମାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ସେ ସ୍ତ୍ରୀ, ଝିଲିମିଲି, କିଏ କାହାର (୧୯୬୮)  ଓ ଅଭିମାନ (୧୯୭୭) ଆଦି କଥାଚିତ୍ରରେ ନିଜ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ଜଣା । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଶେଷ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା ୨୦୧୧ ମସିହାର ତୁମେ ହିଁ ସାଥି ମୋର । ସେ ଦୁଇଟି ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓରେ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।  

## ଅଭିନୀତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର 
* ତୁମେ ହିଁ ସାଥି ମୋର, ୨୦୧୧
* ଶାସ୍ତି, ୧୯୮୯
* ଭୁଲି ହୁଏନା, ୧୯୮୭
* ଜୟଦେବ, ୧୯୮୭
* ମିଛ ମାୟା ସଂସାର, ୧୯୮୭
* ଯୋର ଯା'ର ମୂଲକ ତାର (ପୋଲିସ କନେଷ୍ଟବଳ ଶ୍ୟାମଳେନ୍ଦୁ ଭୂମିକାରେ), ୧୯୮୫
* ସମୟ ବଡ଼ ବଳବାନ  (ପୋଲିସ କନେଷ୍ଟବଳ ଭୂମିକାରେ), ୧୯୮୫ 
* ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ, ୧୯୮୫ 
* ସତ କେବେ ଲୁଚି ରହେନା, ୧୯୮୫
* ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ୧୯୮୪
* ଜନନୀ, ୧୯୮୪
* ସ୍ୱପ୍ନ ସାଗର (ଚାକର ଭୂମିକାରେ), ୧୯୮୩
* କାବେରୀ (ବାଞ୍ଛାନିଧି ଭୂମିକାରେ), ୧୯୮୩
* ରାମ ରହିମ, ୧୯୮୩
* ଜ୍ୱାଇଁ ପୁଅ, ୧୯୮୨
* ମାନସୀ, ୧୯୮୧ 
* ମା ଓ ମମତା (ବସନ୍ତ ଭୂମିକାରେ), ୧୯୮୦ 
* ଅନୁରାଧା, ୧୯୭୦
* ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ (ଶକ୍ତିଧର ଭୂମିକାରେ), ୧୯୭୯ 
* ଝିଲିମିଲି (ସୁନ୍ଦର ଭୂମିକାରେ), ୧୯୭୮ 
* ତଅପୋଇ, ୧୯୭୭
* ନାଗଫାଶ (ଗୁଡ଼ିଆ ଭୂମିକାରେ),  ୧୯୭୭
* ଅଭିମାନ (ଅତିଥି କଳାକାର), ୧୯୭୭ 
* ଅନୁତାପ, ୧୯୭୭
* ସୁନା ସଂସାର, ୧୯୭୭ 
* ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ, ୧୯୭୬ 
* ଯାଯାବର (ଗୋପୀ ଭୂମିକାରେ), ୧୯୭୫
* ମନ ଆକାଶ, ୧୯୭୪ 
* ଧରିତ୍ରୀ (ସୁଧୀରର ସାଙ୍ଗ ଭୂମିକାରେ), ୧୯୭୩ 
* ସଂସାର, ୧୯୭୧ 
* କିଏ କାହାର, ୧୯୬୮
* ସ୍ତ୍ରୀ, ୧୯୬୮ 
* ଅଭିନେତ୍ରୀ (ଚାକର ଭୂମିକାରେ), ୧୯୬୫ 

## ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ପୁରୁଷ ଅଭିନେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଗ୍ଲୁମି ସଣ୍ଡେ

ଗ୍ଲୁମି ସଣ୍ଡେ (ଇଂରାଜୀ: Gloomy Sunday) (ଓଡ଼ିଆ: ବିଷର୍ଣ୍ଣ ରବିବାର) ହଙ୍ଗେରିଆନ ଗ୍ଲୁମି ସଣ୍ଡେ ନାମରେ ଜଣା । ଏହା ବିରହ ପ୍ରେମର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତ ଭାବେ ପରିଚିତ ।  ହଙ୍ଗେରୀର ପିଆନୋ ବାଦକ ତଥା ଗୀତ ଲେଖକ ରେଜସୋ ସେରେସଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୯୩୩ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲା । ଏକ ଦୁଃଖଦ ଗୀତ ଭାବେ ୧୯ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଥିବାର ରେକର୍ଡ ରହିଛି ।

## ଗୀତ ଲେଖକ ରେଜସୋ ସେରେସ
୧୮୯୯ ନଭେମ୍ବର ୩ରେ ହଙ୍ଗେରୀରେ ରେଜସୋ ସେରେସଙ୍କ ଜନ୍ମ । ସେ ପ୍ରଥମେ ସର୍କସରେ କାମ କରୁଥଲେ । ଥରେ ଦୁଃସାହସିକ କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥବାବେଳେ ସେରେସ ଆହତ ହୋଇଥଲେ । ଏହାପରେ ସର୍କସରେ କ୍ୟାରିୟର ଛାଡ଼ି ସେ ଗୀତ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ପିଆନୋ ବାଦକ ତଥା ଗୀତିକାର ସେରେସ ୧୯୩୨ରେ ପ୍ୟାରିସରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ହଙ୍ଗେରୀୟ ଭାଷାରେ ;Vége a világnak (ଭେଗେ ଏ ଭିଲାଗନାକ) (ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଅନ୍ତ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱ) ଶୀର୍ଷକ ଏକ ଗୀତ ଲେଖିଥିଲେ ।
## ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ
ହଙ୍ଗେରୀରେ ଫାସିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥବାବେଳେ ଅନେକଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଇଥିଲା । ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିଦ ହୋଇଥବା ଆତ୍ମାର ସଦଗତି ପାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା ଭାବେ ସେରେସ ଏହି ଗୀତଟି ଲେଖିଥିଲେ । There are some suggestions  ତେବେ ସମାନ ଅର୍ଥ ବୋଧକ ଗୀତଟି ପଲ କାଲମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାର ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ୧୯୩୫ରେ ହରେଙ୍ଗରୀୟ ଭାଷାରେ ରେକର୍ଡ କରଯାଇଥଲା । ଇଂଲିଶ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ ଆଉଥରେ ସାମ ଏମ ଲିୱିସ ରଚନା କଲେ, ଯାହାର ରେକର୍ଡ ହଲ କେମ୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱାର ୧୯୩୬ରେ କରାଯାଇଥଲା । ସେହିବର୍ଷ ପଲ ରୋବେସନଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଓ ଡେସମଣ୍ଡ କାର୍ଟରଙ୍କ ରଚନାରେ ସମାନ ଗୀତକୁ ପୁଣି ଥରେ ରେକର୍ଡ଼ କରାଗଲା । ଏହା ଇଂଲିଶ ଭାଷାଭାଷୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ବେଶ ଆଦୃତି ଲାଭ କରିଥଲା । ହେଲେ ଗୀତଟିରେ ବିଷର୍ଣ୍ଣତା ଭରି ରହିଥବାରୁ ସେରେସ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ପ୍ରକାଶକ ପାଇ ନଥଲେ । }} ପରେ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କରଣରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥଲା ।
## ଗୀତ
### ଗୀତର ପ୍ରଥମ ପଂକ୍ତି
### ଏହାର ଓଡ଼ିଆ ଭାବାର୍ଥ
## ଚର୍ଚ୍ଚା ଏବଂ ପ୍ରଭାବ
ସଙ୍ଗୀତ ମନର ବିଷାଦକୁ ଦୂର କରିଥାଏ । ହେଲେ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣି କେହି ଯେ ଆମ୍ବହତ୍ୟା କରିବ, ତାହା ଜାଣିଲେ ଚକିତ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ । ମାତ୍ର ଏଭଳି ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଘଟଣା ଘଟିଥଲା ହଙ୍ଗେରୀରେ । ଗୋଟିଏ ଗୀତ ୧୯ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଥଲା । ‘ଗ୍ଲୁମି ସଣ୍ଡେ' ଗୀତକୁ ଯିଏ ଗାଇଲା ସେ ଆମହତ୍ୟା କଲା । ଖୋଦ ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ରଚୟିତା ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ଜୀବନ ହାରି ଦେଲେ । ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଶ୍ରେତାଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଘଟଣା ବଢ଼ିବାରୁ ଏହି ଘାତକ ଗୀତକୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ନିଷିଦ୍ଧ କରଯାଇଥଲା ।
ଶୁଣାଯାଏ ଯେ  ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକା ଲାଗି ରଚନା କରଥଲେ । ହେଲେ ସେହି ଗୀତ ଶୁଣିବାର କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକା ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥଲେ । ଏହା ଜାଣିବା ପରେ ରେଜସୋ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥଲେ, କିନ୍ତୁ ବଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ରେକର୍ଡର ମର୍ମଭେଦୀ ଭାଷା, ସ୍ୱର ଓ ଶୈଳୀରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଗୀତକୁ ଶୁଣିଥବା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଲୋକେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ । ଏଯାବତ ଶ୍ରେତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ଜଣାପଡ଼ିନାହିଁ । ତେବେ ଗ୍ଲୁମି ସଣ୍ଡେ ଗୀତକୁ ଗାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ୧୯ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ହଙ୍ଗେରୀ, ଆମେରିକା ସମେତ ଅନେକ ଦେଶରେ ଗ୍ଲୁମ ସେଣ୍ଡେକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରାଗଲା । ବ୍ରିଟିଶ ବ୍ରଡ଼କାଷ୍ଟ କର୍ପୋରେଶନ (ବିବିସ) ଏହାର ‘ବିଲ୍ଲିଏ ହଲି ଡେ" ସଂସ୍କରଣକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଥଲା । ଏହାସହେ ରେକର୍ଡକୁ ଲୋକେ ଶୁଣି ନିଜ ଜୀବନ ହାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ । ଗୀତଟି ମନରେ ବିଷାଦ, ଉନ୍ମାଦନା ସୃଷ୍ଟି କରି ଆତ୍ମହତ୍ୟା ପ୍ରବଣତା ବୃଦ୍ଧି କରୁଥଲା । ତେଣୁ ଏହାକୁ ‘ମୃତ୍ୟୁର ସଙ୍ଗୀତ' ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି । ଖୋଦ ‘ଗ୍ଲୁମି ସନ୍‌ଡେ’ର ରଚୟିତା ରେଜସୋ ସେରେସ ଗୀତ ଗାଇ ଗାଇ କୋଠାରୁ ଡେଇଁ ଆମହତ୍ୟା କରିଥଲେ ।
 
## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*A recording by Paul Whiteman with Johnny Hauser vocal, released under creative commons license, hosted by the Internet Archive
*A list of selected recordings of the song 
**Gloomy Sundays: A Study in Black* by Michael Fingerhut

* 

ଶ୍ରେଣୀ:ବହି
ନବକଳେବର କଥା

**ନବକଳେବର କଥା**  ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନବକଳେବର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତଥ୍ୟ, ତତ୍ତ୍ୱ,କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଓ ଇତିହାସକୁ ଆଧାର ରଚିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ବହି । ଏହା ଅସିତ ମହାନ୍ତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଂକଳିତ ଓ ଆମ ଓଡ଼ିଶା, ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ପ୍ରକାଶିତ ।  ଦାରୁ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ, ଦାରୁଯାତ୍ରୀ ଦଳର ଆଦି ଶିବିର :ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠ, ଆଜ୍ଞାମାଳ ସହ ଶଗଡ଼ରେବନଯାଗ ସାମଗ୍ରୀ, ଶେଷ ଶିବିର : କାକଟପୁରରଦେଉଳିମଠ, ବିଗ୍ରହ ଉପଯୋଗୀ ଦାରୁବୃକ୍ଷଙ୍କରଲକ୍ଷଣ ବିଚାର, ଦାରୁ ସଂଗ୍ରହ, ଦାରୁ ପରିବହନ,ଦାରୁ ନିର୍ମାଣ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଘଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓପାତାଳି ପର୍ବ, ମହାଅଣସର ଓ ସପ୍ତାବରଣ,ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ ଓ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ଆଦି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବିଶ୍ଳେଷଣକରାଯାଇଛି । ପରିଶିଷ୍ଟରେ ନବକଳେବରର ଘଟ ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ,ନବକଳେବରର ଦାରୁ ପ୍ରାପ୍ତି ସ୍ଥାନ ଆଦି ସଂଯୋଜିତ । ୨୦୧୫ରନବକଳେବରର ବିଭିନ୍ନ ଫଟୋ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ନବକଳେବରଭଳି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ରହସ୍ୟମୟ କଥାକୁ ଏଥିରେ ବେଶ୍‍ ବୋଧଗମ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଞ୍ଜଳଶୈଳୀରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି । 

ପୁସ୍ତକଟି ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ହୋଇ କଲିକତାର "ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶନ" ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି । ଅନୁବାଦ କରିଛନ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଅନୁବାଦିକା "ଭାରତୀ ନନ୍ଦୀ" । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ରେ ପ୍ରକାଶିତ ବହି
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ପଞ୍ଚସଖା ସାହିତ୍ୟ

***ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ପଞ୍ଚସଖା ସାହିତ୍ୟ*** ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବହି । ଏହା ନିରଞ୍ଜନ ସାହୁ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଂକଳିତ ତଥା ଅଚ୍ୟୁତବାଣୀ ପ୍ରକାଶନୀ, କଟକରୁ ୱାରା ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।  ପଞ୍ଚସଖା ବଳରାମ ଦାସ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ, ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ ଓ ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ରଚନାବଳୀ, ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ବାବଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା, ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ସାଧନା, ଜୀବନ ଦର୍ଶନ, ସମାଜ ସଚେତନତା, ଶୂନ୍ୟବାଦୀ ଉପାସନ ଆଦି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଆଦିର ସମୀକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଏହି ବହିଟି ରଚିତ । ଏଥିରେ ହରିବଂଶ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଭକ୍ତି ସଂଗଠନ, ପଞ୍ଚସଖା ସାହିତ୍ୟରେ ସଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣର ସମନ୍ୱୟ, ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦଙ୍କ ଜୀବନୀ, ଉତ୍କଳର ସନ୍ଥ ଓ ମାଳିକା ସାହିତ୍ୟ, ନାମ ଭଜନ ଆଦିର ସମୀକ୍ଷା, ଓ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ବିରଳ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ସହ କିଛି ଲୋକପ୍ରିୟ ରଚନା ଏଥିରେ ସ୍ଥାନୀତ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ରେ ପ୍ରକାଶିତ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ

**ଜ୍ଞାନ ବିଜ୍ଞାନ** ଏକ ଓଡ଼ିଆ ବିଜ୍ଞାନ ବହି । ଏହା ପ୍ରମୋଦ କୁମାର ମହାପାତ୍ର ଓ ଅନସୂୟା ମିଶ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ ହୋଇ କଟକରପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରକାଶନୀଦ୍ୱାରା ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।  ଏଥିରେ ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଇ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା, ମଣିଷମାନେ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଓ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବହୁ ପଦାର୍ଥ ଉଦ୍ଭିଦଠାରୁ ପାଇବା, ମଣିଷମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ବାସଗୃହ ଆଦିରେ ଉଦ୍ଭିଦର ଅବଦାନ,  ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ୩ ଲକ୍ଷ ୮୫ ହଜାର ଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨ ଲକ୍ଷ ୭୦ ହଜାରକୁ କମିଆସିବା ଭଳି ବିଷୟ ତଥା ଜୀବଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଆଗରୁ ଉଦ୍ଭିଦ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଉଦ୍ଭିଦ ଗବେଷଣାର ଇତିହାସ, ଏ
କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀଙ୍କ ଅନୁଶୀଳନ, ଉଦ୍ଭିଦର ନାମକରଣ-ବର୍ଗୀକରଣ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଉଦ୍ଭିଦର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ବିଶ୍ଳେଷିତ । ଅମ୍ଳଜାନର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉଦ୍ଭିଦର ଖାଦ୍ୟଗ୍ରହଣ ପଦ୍ଧତି, ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ବ୍ରାଇଓଫାଇଟା, ଟେରିଡୋଫାଇଟା, ଲାଇକୋପସିଡା, ଲାଇକୋପୋଡିୟମ, ସପୁଷ୍କକ ଉଦ୍ଭିଦ ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟ ଏଥିରେ ଆଲୋଚିତ । ଏଥିରେ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନର ତଥ୍ୟମାନ ଉପସ୍ଥାପିତ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ରେ ପ୍ରକାଶିତ ବହି
ଦୂତିକେଶ୍ୱର ଦେଉଳ

**ଦୂତିକେଶ୍ୱର ଦେଉଳ** ଓଡ଼ିଶାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ଦେଉଳ । ଏହା ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଓଡ଼ଗାଁରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମୁଖ୍ୟ ଦେଉଳରେ ଶିବ ଓ ପାଖରେ ଥିବା ଛୋଟ ମନ୍ଦିରରେ ପାର୍ବତୀ ପୂଜା ପାଉଥାନ୍ତି । ଏହି ଦେଉଳ ସମ୍ମୁଖରେ ଶହେ ବର୍ଷ ପୁରାତନ ବରଗଛ ରହିଛି । ଏହି ପୀଠରେ ବନଦୁର୍ଗା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା, ଅଷ୍ଟଭୂଜାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜିତ । 

## ଅବସ୍ଥିତି 
ଏହି ଦେଉଳ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଓଡ଼ଗାଁରେ ଶୁଳିଆ ପାହାଡ଼ ପାଦଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ଦୂତିକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ନେଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକକଥାଟିଏ ପ୍ରଚଳିତ । ଦୂତି ନାମା ଜଣେ କନ୍ଧୁଣୀ ଏକଦା ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିଲା । ଏକ ସ୍ଥାନରେ ମାଟି ଖୋଳୁଥିବା ବେଳେ ରକ୍ତ ଝରିବା ଦେଖି କିଛି ବୁଝି ନ ପାରି ଆହୁରି ଗଭୀରକୁ ଖୋଳିଲା । ଶେଷରେ ସେ ସେଠାରୁ ଶିବ ଲିଙ୍ଗଟିଏ ପାଇଲା । ଦୂତି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପରେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଦେଉଳଟିଏ ତୋଳାଯାଇଥିଲା । ଏହି ‘ଦୂତି’ ନାମରୁ "ଦୂତିକେଶ୍ୱର" ନାମ ଦିଆଗଲା ।

## ପାଳନ 
ଜାଗର ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦୂତିକେଶ୍ୱରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ। ସେଠାକାର ‘ବାରଡ଼ି ଯାତ୍ରା' ଖୁବ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ସୁଚିତ୍ରା ମହାପାତ୍ର

**ସୁଚିତ୍ରା ମହାପାତ୍ର**, ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ଶିକ୍ଷାବିତ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । 

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ସୁଚିତ୍ରା ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ନିଜ ମା'ଙ୍କଠାରୁ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଭଉଣୀ ସଙ୍ଗୀତଙ୍କ ସହ ମିଶି ସେ *ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ତ୍ରନାମ* ଆଲବମ ପ୍ରସୁତ କରିଥିଲେ । ଶେଷ ଜୀବନ ବେଳକୁ ସେ ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ । *ମେହେର ସାହିତ୍ୟରେ ଯୁଗ ଚେତନା* ବିଷୟରେ ଗବେଷଣ କରି ସେ ପି.ଏଚ୍.ଡି. ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେହିପରି *ନାଟ୍ୟ ଦିଗନ୍ତ* ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ଡି. ଲିଟ. ଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ରଚନାବଳୀ 
* ସମୀକ୍ଷା ଶ୍ରୀ
* ସାହିତ୍ୟର ମୂଲ୍ୟାୟନ

## ପରିବାର 
ସୁଚିତ୍ରାଙ୍କର ପିତା ଉପେନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର ଜଣେ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ । ତିନି ଭଉଣୀ ପଦ୍ମାଳୟା, ସଙ୍ଗୀତା ଓ ସୁମିତ୍ରା ସମସ୍ତେ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ । ଦୁଇ ଭାଇ ଅବନୀ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ