open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ମହାଳୟା

**ମହାଳୟା** (ଇଂରାଜୀ: Mahalaya, **ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିିିଶାର ଏକ ଧର୍ମଭିତ୍ତିକ ପର୍ବ । ଏହା ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମ । ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ  କୁହାଯାଏ ।

ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପ୍ରଥମ ପକ୍ଷ "ପିତୃ ପକ୍ଷ" ନାମରେ ଜଣା । ଏହି ପକ୍ଷର ଅମାବାସ୍ୟା "ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା" ନାମରେ ପାଳିତ । ପିତୃଗଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦାନ ଓ ଉତ୍ସର୍ଗ ଆଦି ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ "ପିତୃପର୍ବ" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଆଶ୍ୱିନ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ପ୍ରତିପଦାଠାରୁ ଅମାବସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପନ୍ଦର ଦିନକୁ ପିତୃପକ୍ଷ କୁହାଯାଏ । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଯାଏଁ ତର୍ପଣ କଲାପରେ ଅମାବସ୍ୟା ଦିନ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରାଯାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ ଯେଉଁ ଅମାବାସ୍ୟା ପଡ଼େ ତାହା ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା । ମହଳୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ତର୍ପଣରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ପ୍ରଜାପତି, ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ବେଦ, ଛନ୍ଦ, ଗନ୍ଧର୍ବଗଣ, ଦେବଗଣ, ପୁରୁଣାଚାର୍ଯ୍ୟ, ସମ୍ବତ୍ସର, ଶାବୟବ, ନାଗଗଣ, ଯକ୍ଷ, ଭକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ବନସ୍ପତି, ଔଷଧ, ଭୂତଗ୍ରାମ, ଚତୁଷ୍ଟୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଇତ୍ୟାଦି କୋଡ଼ିଏ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଥର ତର୍ପଣ; ସନତ, ସନନ୍ଦ, ସନତନ, କପିଳ, ଆସୁରୀ, ଡୋବୁ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଶିଖ ଇତ୍ୟାଦି ସାତ ଋଷିଙ୍କୁ ଦୁଇ ଥର ତର୍ପଣ ଏବଂ ପିତୃପୁରୁଷଗଣଙ୍କୁ ତିନିଥର ତର୍ପଣରେ ଅପ୍ୟାୟିତ କରାଯାଏ । ପିତୃ ତର୍ପଣରେ ପିତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର ରୂପେ, ପିତାମହଙ୍କୁ ବସୁରୂପେ ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟରୂପେ କଳ୍ପିତ କରାଯାଏ । ପିଣ୍ଡଦାତାଙ୍କ ଆଳୟରେ ସର୍ବଦେବ, ଋଷି, ଏବଂ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ ହେତୁ ଏହାଙ୍କୁ ମହାଳୟା ଶ୍ରଦ୍ଧ କୁହାଯାଏ । ଭାଦ୍ରବ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ପ୍ରତିପଦାଠାରୁ ଅମାବାସ୍ୟା, ଏହି ୧୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଯେକୌଣସି ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇପାରେ, ଏଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ପିତୃପକ୍ଷ କୁହଯାଏ । ମହାଳୟା ତିଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭୁବନଠାରେ "ଦଶହରା ବଳଦ ଯାତ୍ରା"ର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ସମ୍ବଲପୁରର ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ "ଧବଳମୁଖୀ ବେଶ" ହୋଇଥାଏ । 

ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ପରଂପରାରେ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ମହାଳୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ । ଏହି ଅବସରରେ ପିତୃ ପକ୍ଷରେ ଯେକୌଣସି ଦିନ ନିଜର ସାଧ୍ୟ ମତେ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଦିଆଯାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ଏବଂ ବଂଶର ଉତ୍ତର ପିଢ଼ିର ସକଳ ଉନ୍ନତି ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । କିମ୍ବଦନ୍ତି କହେ, ମହାଦାନୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଦାତାପଣିଆର ପୁରସ୍କାର ସ୍ୱରୂପ ଯମପୁରରେ ତାଙ୍କୁ ସୁନା, ରୁପା ମିଳିଥିଲା । ହେଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଇ ନ ଥିଲା । କାରଣ, ଜୀବିତାବସ୍ଥାରେ ସେ କେବେ ଅନ୍ନଦାନ କରି ନ ଥିଲେ । ଯମରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ସେ ଚଉଦ ଦିନ ପାଇଁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟକୁ ଆସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତଥା ଗରିବମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ ଦେଇଥିଲେ । ଯମପୁର ଫେରିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଅନ୍ନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇ ନ ଥିଲା । ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକରେ କର୍ଣ୍ଣ କଟାଇଥିବା ସେହି ଚଉଦ ଦିନ ଥିଲା ପିତୃ ପକ୍ଷ ।

## ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପାଳନ
### ପୁରୀ
ବଡ଼ ଦେଉଳରେ ବାଇଶି ପାହାଚରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କର୍ମ ହୁଏ । 
### ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା
ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପରି ଦଶହରା ସମୟରେ ମା ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଯାହା ମହାଳୟା ତିଥିରୁ ଧବଳମୁଖୀ ବେଶରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅଲୌକିକ ବେଶକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଦଶହରା ମାସ ପିତୃପକ୍ଷରେ ପରଲୋକଗତ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡପ୍ରଦାନ ପରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ବିଧି ରହିଥିବାରୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକେ ବିକଳ୍ପ ସଦୃଶ୍ଯ ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଧବଳମୁଖୀବେଶ ଦର୍ଶନ କରିଥାଆନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀରେ ଥିବା ଶିବ ମନ୍ଦିର ତାଲିକା

ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ୨୫ଟି ଶିବ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । 

## ଅବସ୍ଥିତି 
* ସିଂହଦ୍ୱାର ଦେଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବେଳେ ବାଇଶି ପାହାଚର ୩ୟ ପାହାଚରେ ରହିଛି କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ।
* ଭିତର ବେଢ଼ାରୁ ଉତ୍ତରଦ୍ୱାରକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାରେ ଭିତର ବେଢ଼ାର ବାମପଟେ ରହିଛନ୍ତି ପାତାଳେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ।
* ବଳିପାତାଳ ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତରପାଖରେ ଅବା ଏକ ସରଘରେ ତାଣ୍ଡବେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ରହିଛନ୍ତି । ସେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରୁଥବା ମୁଦ୍ରାରେ ବିରାଜିତ ।
* ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପର ପଛପଟେ ବି ରାଜମାନ କରିଛନ୍ତି ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମହାଦେବ । ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ସେ ମୁକ୍ତିଦାତା ।
* ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରକୁ ଲାଗି ରହିଛି କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର । ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ସେ ପାଳକ ଭାବେ ଅଧୁଷ୍ଠିତ ।
* ବଟ ଗଣେଶଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ନିଟକୁ ଆସିବା ରାସ୍ତାର ବାମପଟେ ଲୋକନାଥ, ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର, ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର, କପାଳମୋଚନ, କମେଶ୍ୱର ଇତ୍ୟାଦି ପଞ୍ଚୁପାଣ୍ଡବ ମହାଦେବ ଅଛନ୍ତି ।
* ବଟଗଣେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ବେଳେ ବାମପଟେ ଅବା ବିମାନ ସରଘରକୁ ଲାଗି ରହି ସହଦେବ ମହାଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।
* ଭିତର ବେଢ଼ା ଭୋଗବାଟକୁ ଲାଗି ରହିଛନ୍ତି ଅଗ୍ନୀଶ୍ୱର ମହାଦେବ । ରୋଷଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ଏହି ମହାଦେବ ତଳେ ଅଛନ୍ତି ।
* ପଥର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଇଶାଣେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ବିରାଜିତ । ଏହି ବିଗ୍ରହ ଚଟାଣର ବହୁ ନିମ୍ନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏଠାକୁ ଯିବାକୁ ହେଲେ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ଭଳି କେତେକ ପାହାଚ ଦେଇ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡିଥାଏ ।
* ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ବାହାରବେଢାରେ ଆନନ୍ଦବଜାରକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାର ବାମରେ ରହିଛନ୍ତି ଧବଳେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ।
* ଧବଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ରହିଛି ଯୋଡ଼ାଲିଙ୍ଗ ମହାଦେବ ।
* ଉତ୍ତରଦ୍ୱାର ବାହାର ବେଢ଼ା ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉତ୍ତରାୟଣୀ ମନ୍ଦିର ସାମ୍ନାରେ ବେଢ଼ା ଲୋକନାଥ ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।
* ଉତ୍ତରପାଖ ବାହାରବେଢ଼ାରେ ରହିଛନ୍ତି 'ପର୍ଶୁରାମ' ବା କାଶୀନାଥ ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ।
* ନୀଳାଚଳ ଉପବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲାପରେ ବାମ ପାଖରେ ରହିଛି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର।
* ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଅବା ଚକ୍ରନାରାୟଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ ।
* ଦକ୍ଷିଣଦ୍ୱାର ବାହାରବେଢ଼ାରୁ ରୋଷ ଆଡ଼କୁ ଯିବା ବେଳେ ରାସ୍ତାର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି ଦକ୍ଷିଣେଶ୍ୱର ମହାଦେବ । ସେହି ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି ଜୟନ୍ତେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ।
* ପଶ୍ଚିମଦ୍ୱାର ବାହାର ବେଢ଼ାରେ ଅବା ଚାରିଧାମ ମନ୍ଦିରରେ ରାମେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ବିରାଜମାନ ହୋଇଛନ୍ତି ।
* ନୀଳାଦ୍ରୀବିହାର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି ଧବଳେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ।
* କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରବେଶ ପଥର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ବିରାଜିଛନ୍ତି ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ମହାଦେବ ।
* ବିମଳାମନ୍ଦିରକୁ ଲାଗି ଅବା ମଣ୍ଡଣୀ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଗୋପେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ବିରାଜିଛନ୍ତି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର
* ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀରେ ଥିବା କାଳୀ ପୀଠ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
କ୍ଷେତ୍ରପାଳ

ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଥାନ୍ତି ଜଣେ ଜଣେ **କ୍ଷେତ୍ରପାଳ** । ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶୈବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ରହିଥାନ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଭାବେ ରହନ୍ତି । ସହର ଗ୍ରାମରେ ଅପଦେବତାଙ୍କ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସହରର ଐଶାନ୍ୟ କୋଣରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହେବା ବିଧି। ତାଙ୍କ ମୁଖ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ହେବା ଉତ୍ତମ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ହେବା ମଧ୍ୟମ ।

## ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରପାଳ 
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ବିଦିତ । ଏଠାରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ହେଉଛନ୍ତି ଭୈରବ ବା ଶିବ ।  ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି 'କାମ' ବା 'ସୁନ୍ଦର' । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳକଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଦୁଆର ବନ୍ଦ ହୋଇ ରହିଥାଏ । ସିଂହଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବାଇଶି ପାହାଚ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ଭିତର ବେଢ଼ାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ସେଠାରୁ ବାମପଟେ ଅଚିନ୍ତା ପାହୁଣ୍ଡ(ରୋଷଘର ରାସ୍ତା) ଅତିକ୍ରମ କରି ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ପଛପଟେ କୁରୁମ ବେଢ଼ାକୁ ଲାଗି ଦକ୍ଷିଣକୁ ମୁହଁ କରି ରହିଛନ୍ତି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରପାଳ କାମ । କାମ ଅର୍ଥ କନ୍ଦର୍ପ ବା ସୁନ୍ଦର । ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ହେଉଛନ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ।

### ଇତିହାସକାରଙ୍କ ମତାମତ 
* ଟି.ଏ. ଗୋପୀନାଥ ରାଓ - ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ବହି 'ଏଲିମେଣ୍ଟ ଅଫ୍ ହିନ୍ଦୁ ଆଇକନୋଗ୍ରାଫି'ରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଏ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ରହିଛନ୍ତି, କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କ ଆକୃତି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଢ଼ଣ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ସବିଶେଷ ଜଣାଇଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବେଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମତରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଯେମିତି ସୁନ୍ଦର ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଏହାର କ୍ଷେତ୍ରପାଳ କାମ ମଧ୍ୟ ସେମିତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ।
*  ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର - କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଯଦି ଅନ୍ଧାରରେ ରହିବେ, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରର ବୌଦ୍ଧିକ ବିକାଶ ହେବ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ମତରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତୁତି ରହିଛି: 

'ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ଭୀଷଣ' କୁରଲୋଚନମ ତ୍ରିଶୁଳ ପାନ ପାତ୍ରୀ ଚ ଦଧାନମୁଗ୍ର ଭୈରବମ୍ କ୍ଷେତ୍ର ଦର୍ଶନଂ ମେ ଦେହି
ପାପଘ୍ନ ଚଣ୍ଡ ବିକ୍ରମା ମହାପାପହରମୁଗ୍ର " ନମାମି କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷକମ୍" - (ମୁକ୍ତି ଚିନ୍ତାମଣି)’ ।
ଅର୍ଥାତ ହେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର, କୁରଲୋଚନ । ତୁମ ହସ୍ତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପାନପତ୍ର । ତୁମେ ଉଗ୍ର, ଭୈରବ, ପାପନାଶକାରୀ । ତୁମେ କ୍ଷେତ୍ର ରକ୍ଷକ, କ୍ଷେତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ମୋତେ ସହାୟ ହୁଅ ।

### ଅବସ୍ଥାନ ବିଧି 
ସହର ଗ୍ରାମରେ ଅପଦେବତାଙ୍କ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସହରର ଐଶାନ୍ୟ କୋଣରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହେବା ବିଧି। ତାଙ୍କ ମୁଖ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ହେବା ଉତ୍ତମ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ହେବା ମଧ୍ୟମ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛନ୍ତି । କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ମୂର୍ତ୍ତି (ସୌମ୍ୟ ବଦନ), ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ମୂର୍ତ୍ତି (ଉଗ୍ରବଦନ) ଏହିଭଳି ତିନପ୍ରକାର ରୂପରେ କଳ୍ପିତ । ସେ ଦ୍ୱିବାହୁ, ଚତୁର୍ବାହୁ, ଷଡ଼ବାହୁ, ଅଷ୍ଟବାହୁବିଶିଷ୍ଟ ହେଇପାରନ୍ତି । ଏଥପାଇଁ ବଡ଼ ଦେଉଳରେ ପ୍ରବାଦ ଅଛି:
 'ନୀଳେତ୍ପଳ ନୟନିରେ ଦେଖ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ । ଏହିଟି ଅଟନ୍ତି ଶଙ୍ଖକ୍ଷେତ୍ର ଜଗୁଆଳ ଲୋ!'(ବେଢ଼ା ବୁଲା)

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ହବିଷ

ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଲୀଳା ବଡ଼ ବିଚିତ୍ର । ଠାକୁର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜର ହୁଏ, ଦେବା ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଔଷଧ ମଧ୍ୟ ଲାଗି କରାଯାଏ । ଏଆହ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ମାନବୀୟ ଲୀଳାର ଅଙ୍ଗ । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଯାହା ବି କାମ ହେଉ ସେବାୟତମାନେ ନିଷ୍ଠାର ସହ କରନ୍ତି । ଏହି ନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସେମାନେ ହବିଷ କରନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସେବାୟତମାନେ ହବିଷ କରନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ମୁନି ଋଷିମାନେ କଷ୍ଟ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବା ଭଳି ଏହି ସେବାୟତମାନେ ହବିଷ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କରନ୍ତି । ଆଉ ସମସ୍ତ କଠିନ କାମ ଅତି ସହଜରେ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି । ଦୋଳାଦେବୀ କଡରେ ଥିବା କମାରଶାଳରେ ସ୍ନାନପୁର୍ଣିମା ପରଦିନଠାରୁ ଗୁପ୍ତଘର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି । ବାହାରେ ତିନୋଟି ଶାଳରେ ରଥ ଓ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଲୁହାସମଗ୍ରୀ ନିର୍ମାଣ ହେଉଥିବାବେଳେ ଗୁପ୍ତ ଘରେ ଗୁପ୍ତ ସେବା ଚାଲିଛି । ଏହି ଗୁପ୍ତ ଘରକୁ କେବଳ ତିନିବାଡର ମୁଖ୍ୟ କାମର ସେବକଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଅଛି । ଏହି ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟ ସେବକମାନେ ହବିଷରେ ରହନ୍ତି । ତେବେ ତିନିବାଡର ଧ୍ୱଜା ନିର୍ମାଣ ବେଳେ ଏହି ରୂପକାରସେବକମାନେ ସପରିବାର ହବିଷରେ ରହନ୍ତି । ଏହି ସେବାୟତମାନଙ୍କ ଘରକୁ ସ୍ନାନପୁର୍ଣିମ ୧୫ ପରେ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଦାରୁ ଆସେ । ସେହିଦିନଠାରୁ ସେମାନେ ହବିଷରେ ରହନ୍ତି । ଏହି ଦାରୁରେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ  ନିର୍ମାଣ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ହନୁମାନ ନିର୍ମାଣ ହୁଅନ୍ତି । ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ ପାଇଁ ମାଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ନିର୍ମାଣ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସମୟରୁ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ହବିଷ ପାଳନ କରନ୍ତି । ହବିଷ ପାଳନ ସମୟରେ ଆମିଷ, ପିଆଜ, ରସୁଣ ଓ ବାହାର ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଜନ ଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଶେଜ, ମାଣ୍ଡୀ ଓ  ଅନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ବର୍ଜନ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର 
ପ୍ରମେୟ ପୃଷ୍ଠା ୨
ତା-୯ ଜୁନ ୨୦୧୫

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଧର୍ମୀୟ ବିଶ୍ୱାସ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚଳଣି
ହରମୋହନ ଖୁଣ୍ଟିଆ

**ହରମୋହନ ଖୁଣ୍ଟିଆ**, ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ । ତବଲା, ପଖଉଜ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ବାଦନରେ ଦକ୍ଷ ହରମୋହନ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପାଇଁ ବହୁ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କରିଛନ୍ତି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ହରମୋହନ, ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର କାମାକ୍ଷାନଗର ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଠକରଗୋଳା ଗ୍ରାମର ଏକ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ଓ ବଡ଼ଭାଇ ଥିଲେ ପାଲା ଗାୟକ । ଛୋଟବେଳୁ କୀର୍ତ୍ତନ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ମାଟି କାନ୍ଥରେ ହାତ ବାଡ଼େଇ ସଙ୍ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ । ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ବୟସରୁ ବିନା ଗୁରୁରେ ସଙ୍ଗୀତ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପୁଅରୁ ଦକ୍ଷତା ଦେଖି, ପିତା ତାଙ୍କୁ କଟକର ସାର୍ତ୍ତୋଳକୁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଦିନେ ଏକ କୀର୍ତ୍ତନ ସମାବେଶରେ, ତାଙ୍କ ମୃଦଙ୍ଗ ବାଦନ ଶୁଣି, ଠିକାଦାର ଜଳଧର ସ୍ୱାଇଁ, ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଇଥିଲେ । କଟକରେ ଏକାଧିକ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ତବଲା ବାଦାନ ଶିକ୍ଷା କରିବା ସହ, ଠିକାଦାରି ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । କିଛି ବର୍ଷ ପରେ, ସେ କଲିକତା ଚାଲିଯାଇ ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶ ଘୋଷ ଓ ମଣିଲାଲ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କଠାରୁ ତବଲା ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । 

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
କଲିକତାରୁ ଫେରି, ହରମୋହନ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକତା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକରେ ଜଣେ ଷ୍ଟାଫ ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ଜଣେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଭାବରେ ସେ ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଓ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ସହ ବହୁ ମଞ୍ଚରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଛନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶୀରେ ପ୍ରାୟ ୩୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି । କଳିଙ୍ଗ କଳା କ୍ଷେତ୍ର ନାମରେ ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କରି, ସେ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥାନ୍ତି । ହୋମିଓପାଥୀ ଚିକିତ୍ସାକରି, ଲୋକଙ୍କର ବ୍ୟାଧି ନିରାକରଣ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।  

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ସମ୍ମାନସୂଚକ ଡକ୍ଟରେଟ - ୨୦୧୮ (ଉତ୍କଳ ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୧
* ଇଲା ପଣ୍ଡା ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୯

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ସିଲ୍‌ଭିଷ୍ଟର୍‌ଙ୍କ କ୍ରାଇଟେରିଅନ୍

ଗଣିତରେ, ଗୋଟିଏ  ହର୍‌ମିସିଆନ୍ (Hermitian)  ମାଟ୍ରିକ୍ସ positive-definite କି ନୁହେଁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାପାଇଁ, **ସିଲ୍‌ଭିଷ୍ଟର୍‌ଙ୍କ କ୍ରାଇଟେରିଅନ୍** (Sylvester’s criterion) ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଜରୁରୀ ଓ ଯଥେଷ୍ଟ (necessary and sufficient) କ୍ରାଇଟେରିଅନ୍ । ଏହାର ନାମକରଣ ଜେମ୍‌ସ ଜୋସେଫ୍  ସିଲ୍‌ଭିଷ୍ଟର୍‌‌ଙ୍କ (James Joseph Sylvester) ନାମ ଅନୁସାରେ ହୋଇଛି ।

ସିଲ୍‌ଭିଷ୍ଟର୍‌ଙ୍କ କ୍ରାଇଟେରିଅନ୍ କହେ ଯେ ଗୋଟିଏ ହର୍‌ମିସିଆନ୍ ମାଟ୍ରିକ୍ସ  *M* ହେଉଛି positive-definite ଯଦି ଏବଂ କେବଳ ଯଦି (if and only if) ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମସ୍ତ ମାଟ୍ରିକ୍ସ ଗୁଡ଼ିକର ଯୁକ୍ତତ୍ମକ determinant ଥାଏ:
* the upper left 1-by-1 corner of *M*,
* the upper left 2-by-2 corner of *M*,
* the upper left 3-by-3 corner of *M*,
* {}\quad\vdots
* *M* ନିଜେ ।
ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ principal minors ଗୁଡ଼ିକ ଯୁକ୍ତତ୍ମକ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

positive-semidefinite ହର୍‌ମିସିଆନ୍ ମାଟ୍ରିକ୍ସ ବିଷୟରେ ବୁଝାଉଥିବା ଆଉ ଏକ ଉପପାଦ୍ୟ ହେଉଛି: ଗୋଟିଏ ହର୍‌ମିସିଆନ୍ ମାଟ୍ରିକ୍ସ *M* ହେଉଛି positive-semidefinite ଯଦି ଏବଂ କେବଳ ଯଦି Mର ସମସ୍ତ principal minor ଗୁଡ଼ିକ ବିଯୁକ୍ତତ୍ମକ ନ-ହୁଅନ୍ତି (nonnegative) ।

## ପ୍ରମାଣ 
## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
* .
* . See Theorem 7.2.5.
* .

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣିତ
କୁତାମ ଚଣ୍ଡୀ ମନ୍ଦିର

ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି **କୁକୁର ଦେବୀ** । ଜଣେ ଦେବୀ କୁକୁର ଉପରେ ବିରାଜମାନ କରିଥବା ବେଳେ ଆଉଏକ ସ୍ଥାନରେ କୁକୁର ନିଜେ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ଲାଗି କରାଯାଏ । କୁକୁର ପୂଜା ହେବା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଏକମାତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଟେ ।  ତେବେ କୁତାମ ଚଣ୍ଡୀ ମନ୍ଦିର, ତନ୍ତ୍ର ଉପାସନାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି କିଛି ଗବେଷକ ମତ ଦିଅନ୍ତି ।

## ଅବସ୍ଥିତି 
ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥକୁ ଲାଗି ରହିଛି ଏକ କୁକୁର (କୁତ୍‌ତା) ଉପରେ ବିରାଜିତା ପଥର ନିର୍ମିତ ଦେବୀ ମୂର୍ତ୍ତି । ଯାହାଙ୍କ ନାମ କୁତ୍‌ତାମ ଚଣ୍ଡୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ଜଣେ ସେବକ ଦୈନିକ ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ସକାଳ ଧୂପରେ ବଡ଼ବାଡ଼ର ଥାଳି ଆସି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ ହେଲେ ସେହି ସେବକ ସେଥରୁ କିଛି ଖେଇ ଆକାରରେ ପାଆନ୍ତି ।

୧୪୯୮ ମସିହାର କେତେକ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ, ବାହାନ ଥାଇ କୁତ୍‌ତାମ୍ ଚଣ୍ଡୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରେ ପୂଜା ପାଇଲେ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଉଜୟିନୀରୁ ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମା ତାନ୍ତିକ ଦିଗନା ପୁରୀରେ କିଛିଦିନ ରହିଥଲେ । ସେହି ସମୟରେ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ବହୁବାର କୁକୁର ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ନୀତିରେ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥଲା । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗ, ସେବା ପୂଜାରେ ବ୍ୟାଘାତ ହେଉଥବା ବିଷୟ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଦିଗନା ଶୁଣି ତାର ପ୍ରତିକାର ସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କରି ଉଦ୍ୟମରେ କୁତ୍‌ତାମ ଚଣ୍ଡୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ । ବାସ୍ତବିକ ସେହିଦିନଠାରୁ ମନ୍ଦିରୁ ପରିସରକୁ ଆଉ କୁକର ପ୍ରବେଶ କଲେ ନାହିଁ । ଫଳରେ ଭୋଗ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବା ପୂଜା ଯଥାରୀତି ହେଲା ।

ଆଉ ଏକ ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ଦିରରେ କୌଣସି ଅଘଟଣ ବା ଅନ୍ୟାୟ, ଅନୀତି ହେଲେ ଦେବୀ କୁତତାମ ଚଣ୍ଡୀ କୁକୁର ବେଶରେ ବେଢ଼ାରେ ବୁଲନ୍ତି । ସେହି ଅନ୍ୟାୟ, ଅନୀତି ବା ଅଘଟଣ ଘଟିଯିବା ପରେ ପୁଣି ସେ ଉଭେଇ ଯାଆନ୍ତି । ତେବେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ - କିଛି ଅଘଟଣ ବା ନୀତିରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଲେ ଅଚାନକ ବେଢ଼ାର କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ କୁକୁର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି । ନ ହେଲେ ନାହିଁ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ମହାସୁଆର

ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ପାକଶାଳା ବା ରୋଷଶାଳାରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ସେବକଙ୍କୁ **ମହାସୁଆର** କୁହାଯାଏ । ଏହି ମହାସୁଆରମାନଙ୍କର ମୋଟ ୪ଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ରହିଛ । 
* କମଳା
* ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଚୋପା
* ବଡ଼ଚିତା
* ଗୋବର ପାଣିଆ ।

ଏମାନଙ୍କର ସେବା ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରହିଛି ।

## କମଳା ମହାସୁଆର 
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'କାଞ୍ଚୁକାବେରୀ'ରେ ଦାଶରଥି ମହାସୁଆର ଉପରେ ଏକ ପ୍ରବାଦ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ଲେଖାଅଛି ଯେ, "ଦାଶରଥୀ ଦିନେ ଆଟିକାଟିଏ ଉତ୍ତମ ପକ୍ୱ କମଳା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବାଡ଼ରେ ବାଢ଼ିଲା ବେଳେ, ଜଗନ୍ନାଥ ତାହାକୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ବାଡ଼ରେ ବାଢ଼ିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଏବଂ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ବାଡ଼ରେ ବାଢ଼ିବା ବେଳେ ବଳଭଦ୍ର ତାକୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବାଡ଼ରେ ବାଢ଼ିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଦୀର୍ଘସମୟ ଧରି ଏପରି କୌତୁକ କରିବାରୁ ବିଳମ୍ବ ହେଲା । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧରି ଆଣିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ । ଛଡ଼ିଦାର 'ଠାକୁରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଆସ ବେଗୋ' କହିବାରୁ ଦାଶରଥି 'ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଛଡ଼ା ଆଉ କେ ଠାକୁର ଅଛନ୍ତି-ମୁଁ ଜାଣେନି' ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏହି ଦୋଷରେ ସେ ବନ୍ଦୀ ହେଲେ । ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଆମେ ମଣୋହୀ କରିବୁ ବୋଲି ତୃତୀୟ ରାତିରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଆଜ୍ଞା ଦେବାରୁ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ।" ସେହିଦିନଠାରୁ ସେ କମଳା ମହାସୁଆର ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପିରେ କମଳା ମହାସୁଆର ପ୍ରଥମ ଛେକ 'ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ସରା' ନେବା ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।

## ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଚୋପା 
ଆମିଷ ଅଭାବରୁ ଦିନେ କାହା ଦୁଆରୁ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଚୋପା ସଂଗ୍ରହ କରି ତାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ କରି ଦେଇଥୁବାରୁ ସେମାନେ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଚୋପା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ବୋଲି କାହାଣୀ ରହିଛି । ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଚୋପା ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଅଳଙ୍କାର ନାମ ଅଟେ ।

## ବଡ଼ଚିତା 
ମହାସୁଆରମାନଙ୍କ ମଧରୁ କେତେକ ତିଲକ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ରୋଷକୁ ଆସିବା ବେଳେ ଏହି ତିଲକ କରି ଆସୁଥୁବାରୁ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ଚିତା ମହାସୁଆର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

## ଗୋବରପାଣିଆ 
ରୋଷଘରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗ ରନ୍ଧାଯାଏ । ଏହି ରୋଷେଇ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ରୋଷଘରେ ହୋମ ହୋଇଥାଏ । ଯାହାକୁ ରୋଷହୋମ କୁହାଯାଏ । ଏହି ରୋଷହୋମ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ମହାସୁଆର ଗୋବର/ ଚୂନପାଣି ପକାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋବରପାଣିଆ ମହାସୁଆର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ସେବକ
ଗରାବଡୁ

**ଗର୍ଗବଟୁ** ବା **ଗରାବଡୁ** ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଏକ ପ୍ରକାରର ସେବକ ଅଟନ୍ତି । ସେମାନେ ପୂଜା ଓ ନୀତି ସମୟରେ ଝରି (ଜାଳ)ରେ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାନ୍ତି ।

## କାର୍ଯ୍ୟ 
ଗରାବଡୁ ସେବକ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ଭିତର ଓ ବାହାର ଏଭଳି ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀର ଗରାବଡୁଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ରହିଛି । କୋଠଭୋଗ ପାଣିଆ ହେଉଛନ୍ତି ବାହାର ଗରାବଡୁ । ଭିତର ଗରାବଡୁ ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି ଓ ମଇଲମ ଆରମ୍ଭରେ ପଶୁପାଳକଙ୍କୁ ହାତୁଆଣି ଦେବା, ଅବକାଶ ପୂଜାଠାରେ ଝରି, ପାଣିଗରା, ଗଣ୍ଡୁଷଜଳ ଯୋଗାଇବା, ଦହିଲାଗି ସମୟେ ଦର୍ପଣରେ ଜଳଲାଗି, ଅଁଳାଲାଗି ସମୟରେ ଜଳ, ପୂଜା ଓ ମଇଲମ ପରେ ହାତୁଆଣି, ରତ୍ନସିଂହାସନ ତଳେ ପାର୍ଶ୍ୱଦେବତାଙ୍କୁ ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ୱାରପାଳ ପୂଜା, ବଲ୍ଲଭ, ସବୁ ଧୂପରେ ଝରି ଲଗାଇବା, ଘଷାଜଳ ରଖୁବା, ଭୋଗ ମଣ୍ଡପରେ ଝରି ଲଗାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । 

ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଇଲମରେ ପଶୁପାଳକଙ୍କୁ ହାତୁଆଣି, ଦିନ ପହୁଡ଼ରେ ପଲଙ୍କ ତଳେ ଘଷାଜଳ, ଆଳତିବେଳେ ହାତୁଆଣି, ସର୍ବାଙ୍ଗ, ରାତ୍ରି ପହୁଡ଼, ଶୀତଳ ମଣେହିମାନଙ୍କରେ ହାତୁଆଣି, ବଡ଼ବାଡ଼ ପାଳିଆ ସହ ପୁଷ୍ଠାଞ୍ଜଳି ଠାକୁରଙ୍କୁ ବିଜେ ଓ ଭିତରେ ପଲଙ୍କରେ ଶୟନ ଠାକୁର ବିମଳା ସେବକଙ୍କୁ ପଇଡ଼ ଚନ୍ଦନ ଦେବା, ନକ୍ଷତ୍ର ବନ୍ଦାପନା, ମଙ୍ଗଳାରୋପଣ, ଦ୍ୱାଦଶ ଯାତ୍ର। ବନ୍ଦାପନାରେ ହାତୁଆଣି ଦେବା, ସାଗର ବିଜେରେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ଆଣିବା, ପାଦୁକ ଓ ପ୍ରସାଦ ସମୁଦ୍ରରେ ଦେବା, ଯମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରରେ ମାଜଣାବେଳେ ଜଳଲାଗି, ପୂଜାବେଳେ ଝରି ଓ ଘଷା ଲଗାଇବା, ପନ୍ତି ସ୍ଥାନରେ ଝରି, ସରକାରୀ ପନ୍ତିରେ ଘଷା, ଗୁରୁବାର ମାଜଣାରେ ଝରି ଓ ହାତୁଆଣି ଦେଇଥାନ୍ତି । ଗହ୍ମାବେଦୀରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ତର୍ପଣ ନିମିତ୍ତ ଜଳ, ଚନ୍ଦନ ଚକଡ଼ାରେ ସୁବାସିତ ଜଳ, ତା'ପରେ ବିଡ଼ିଆ ମଣୋହିରେ ଝରି ଲଗାନ୍ତି ଓ ଜଳ ଦିଅନ୍ତି ।

ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣମୀ, ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟ ଓ ପୁଷ୍ୟାଭିଷେକ ଦିନ ଜଳବିଜେ, ସଂସ୍କାର ପରେ ଜଳଲାଗି, ଛେରାପହଁରାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ହାତୁଆଣି, ଜନ୍ମ, ବିଜେ, ବଳିବେଳେ ହାତୁଆଣି, ମହାସ୍ନାନ, ଯାତ୍ରାଙ୍ଗୀ ମହାସ୍ନାନ, ନୂଆଲୁଗା ଲାଗି, ଚନ୍ଦନ, ଘୋଡ଼ ଲାଗି, ଖଇକୋରା ଭୋଗ, ରାଜନୀତି, ଦଇତାପତି ନୀତି କଲାବେଳେ ହାତୁଆଣି ଦିଅନ୍ତି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସେବକ
* ଚକା ଅପସରା ସେବକ
* ମୁଦିରସ୍ତ

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ସେବକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
କାନନାଦ

**କାନନାଦ** (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **Tinnitus**,  or ) ସଂଜ୍ଞା: କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଶବ୍ଦ ନ ଥାଇ କାନ‌କୁ ଶୁଣାଯାଉଥିବା ଶବ୍ଦ ବା ଧ୍ୱନୀକୁ କାନନାଦ କୁହାଯାଏ । ଝିଁ ଝିଁ, ଟିକ ଟିକ, ହିସ୍ (ସାପର ସ୍ୱନ) ବା ଗର୍ଜନ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦ କାନ‌କୁ ଶୁଣାଯାଏ ।  ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ରୋଗ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ୧୦ରୁ ୧୫ % ଲୋକ ଏହାର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି ।  ଅଧିକାଂଶ ଏହାକୁ ସ‌ହ‌ନ କରନ୍ତି ଓ କେବଳ ୨% ଲୋକଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅସୁବିଧା ରହେ । ଟିନାଇଟସ ଶବ୍ଦଟି ଲାଟିନ ଶବ୍ଦ ''''ରୁ ନିଆଯାଇଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ବଜେଇବା (to ring) । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁନର୍ବାସ ବିଜ୍ଞାନ
ସନ୍ଧିପଦ

* (formerly *Helix aspersa'') – a common land snail]]

ସନ୍ଧିପଦ (**molluscs** or **mollusks** ) ଅମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଏକ ବିଶାଳ ବର୍ଗକୁ ସୁଚାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଇଂରାଜୀରେ **Mollusca** କୁହାଯାଏ ।

## ଶବ୍ଦ ବିନ୍ୟାସ 
## ସଂଜ୍ଞା 
## ବିବିଧତା 
## ପରିବେଶ 
## ବିଭକ୍ତିକରଣ 
## ବିବର୍ତ୍ତନ 
## ଟୀକା 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
*
* 
* Researchers complete mollusk evolutionary tree; 26 October 2011
* Hardy's Internet Guide to Marine Gastropods
* Rotterdam Natural History Museum Shell Image Gallery
*Mussel Watch Programme 
*Online biomonitoring of bivalve activity, 24/7: MolluSCAN *eye* 

ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନ
ଦଅଣା

**ଦଅଣା** (**ଦଏଣା** ବା **ଦୟଣା** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା; ଇଂରାଜୀ ଅକ୍ଷରାନ୍ତରୀକରଣ: **Da-ana**, **"Daona"** କିମ୍ବା "**Dayana**"; ଇଂରାଜୀ: Thyme; ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: *Artemisia indica*, *Artemisia chinensis*, *Artemisia latifolia*) ଏକ ସୁବାସିତ ପତ୍ର ଥିବା ଏକ ଗୁଳ୍ମ । ଏହା ବଡ଼ସିଂହାର ବେଶରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମଥା ସଜାଇବାରେ ବାକି ପତ୍ର-ଫୁଲମାନଙ୍କ ସହିତ ଲାଗିଥାଏ । ଏହାର ପତ୍ରର ପକ୍ଷ ଚିନ୍ନ ଓ ନିମ୍ନଭାଗ ଲୋମଶ । ଏହାର ଆଉ ଏକ ଜାତିର ପତ୍ରକୁ "ଚୋରିଦଅଣା" କୁହାଯାଏ । 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ପଠନ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଗଛଲତାମାନଙ୍କ ତାଲିକା
* ବଡ଼ସିଂହାର ବେଶ

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ନେତ୍ରୋତ୍ସବ

ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହାର ଚାରି ଦିନ ପରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳପୂର୍ଣ୍ଣିମା । ଏହାକୁ ସ୍ନାନ ପୁର୍ଣ୍ଣିମା କୁହାଯାଏ । ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ତିନି ଠାକୁର ଗାଧୋଇ ଜ୍ୱରରେ ପଡ଼ିବା ପରେ ଅଣସର ଘରେ ରହନ୍ତି । ଏହି ଅଣସର ପରେ ହୁଏ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ । ସାଧାରଣତଃ ନବକଳେବର ପାଇଁ ମହାଅଣସର ୪୫ ଦିନ ପଡ଼େ ।

## ବିଧି 
ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନେତ୍ର ଉତ୍ସବର ବିଶେଷ ନୀତି ରହିଛି । ପ୍ରଥମେ ନେତ୍ର ଉତ୍ସବ ଦିନ ତିନିଜଣ ଦତ୍ତମହାପାତ୍ର ଆସି ରତ୍ନସିଂହାସନ ନିକଟରେ ତିନିଗୋଟି ରୂପା ବଟାରେ କଳା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି । ତିନିଜଣ ପୂଜାପଣ୍ଡା ତିନୋଟି କାଠିରେ ନେତ୍ରଲାଗି କରନ୍ତି । ଏହାକୁ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ କହନ୍ତି । 
ନାନାବିଧି ଓ ପୂଜାପରେ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି । ସକାଳ ଧୂପ ବଢ଼ି ଧୋପଖାଳ ହେଲାପରେ ତିନି ଜଣ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଗରାବଡୁଠାରୁ ହାତୁଆଣି ନେଇ ତିନି ବାଡ଼ର ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗରୁ ଅନୁମତି ନେଇ ଘଣ୍ଟ , ଛତା ଓ କାହାଳୀ  ସହ ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ସାତପାହାଚ ବାଟେ ସିଂହଦ୍ୱାର ଦେଇ ଶ୍ରୀନଅର ପାଖରେ ଅର୍ଥାତ ରଥ ଯେଉଁ ପାଖରେ ଥାଏ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ୧୬ ଚକ ବିଶିଷ୍ଟ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥରେ , ବଳଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ୧୪ ଚକ ବିଶିଷ୍ଟ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥରେ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ୧୨ ଚକ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବଦଳନ ରଥରେ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି । ଏହି ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇବାପରେ ରଥ ଗୁଡିକୁ ସିଂହଦ୍ୱାର ସାମନାକୁ ଅଣାଯାଏ । ପ୍ରତିପଦ ଦିନ ରଥ ଆସେ । ଉକ୍ତ ଦିନ ଦିଅଁ ପହୁଡ଼ ହୁଏନାହିଁ ।          

ପ୍ରତିପଦ ଦିନ ଦଧିନଉତି ଉପରେ ଲାଗିବା କଳସ ଆସି ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାରଠାରେ ରହିଥାଏ । ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ ସାରିଲାପରେ ଜଣେ ପୂଜାପଣ୍ଡା ତିନିବାଡ଼ରୁ ଆଜ୍ଞାମାଳ ନେଇ ତିନି କଳସକୁ ଦିଅନ୍ତି । ଚାଙ୍ଗଡା ମେକାପ ଦେଇଥିବା ତିନିଖଣ୍ଡି ପତିନି ଶାଢ଼ୀ ନେଇ ପଣ୍ଡା ତିନି କଳସରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି । ଏହାପରେ କୋଠ ସୁଆସିଆମାନେ ଉକ୍ତ କଳସ ନେଇ ପଣ୍ଡା ତିନି କଳସରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି । ଏହାପରେ କୋଠ ସୁଆସିଆମାନେ ଉକ୍ତ କଳସ ନେଇ ଯଥାବିଧିରେ ତିନି ରଥରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ପ୍ରମୟ ,ପୃଷ୍ଠା-୨,୯ ଜୁନ ୨୦୧୫

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରାଓ

**ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରାଓ**, ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଅଟନ୍ତି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ୧୯୪୦ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୬ତାରିଖରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ମଥୁରା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ରାଜା ରାଓ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ବୁଚାମ୍ମା । ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବାରୁ ନାଁ ଦିଆଗଲା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର । ପରେ ତାହା ବଦଳାଯାଇ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହୋଇଥିଲା । ପିଲାଦିନରୁ କଳାନୁରାଗୀ ଥିଲେ । ମଥୁରା ଗ୍ରାମର ଗୋବର କଣ୍ଢେଇ ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ ଓ ଲାଳିତ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ବାଳକ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଉପରେ ପଡିଥିଲା । ମାଆ ସୁନ୍ଦ୍ର ଝୋଟି ଚିତା ପକେଇ ପାରୁଥିଲେ ଓ ଚୁଲି ଗଢ଼ି ପାରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କଠୁ ଦେଖି ଶିଖି, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସୁନ୍ଦର ଝୋଟି ଚିତା ଆଦି ଆଙ୍କି ପାରୁଥିଲେ । ମାଟି ହାଣ୍ଡି, ମାଠିଆ ଓ ମୂର୍ତ୍ତୀ ଗଢ଼ି ପାରୁଥିଲେ । ସ୍କୁଲ ଗଲା ପରେ କାଳି କାଗଜରେ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ିବା ବେଳୁ, ସେ ନିଜ ଚିତ୍ରକଳା ଯୋଗୁଁ ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ଲଢୁଥିବା ଖଲ୍ଲିକୋଟ ରାଜା ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦରାଜ ଦେଓଙ୍କ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ଗାଁ ଗାଁ ବୁଲି କାନ୍ଥରେ ମର୍ଦରାଜଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ଚିହ୍ନ ଯୋଡ଼ା ବଳଦ ଆଙ୍କୁଥିଲେ । ଏ ବାବଦକୁ ସେ ଦୁଇ ଶହ ଟଙ୍କା ପାରିଶ୍ରମିକ ପାଇଥିଲେ । ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଚିତ୍ରକଳାରେ, ସେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।  

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ବିଭିନ୍ନ ଚାକିରି କରି ଛାଡିବା ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ୧୯୭୯ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ବିଭାଗରେ ଡିଜାଇନର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଏଗାର ବର୍ଷ ଚାକିରି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରକଳା ବହୁଳ ଭାବରେ ଉନ୍ନତ ହୋଇପାରିଥିଲା ।

## ଚିତ୍ରାବଳୀ 
* ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ
* ଅନନ୍ତ ଶୟନ
* ବିଷ ପୀୟୁଷ
* ଚିତା
* ବସ୍ତ୍ର ହରଣ
* ଯୁଗଳ
* କ୍ଷୁଧା
* ମମତା
* ବୃକ୍ଷ ପୂଜା
* ଗାଁ ପୋଖରୀ 
* ବିରହ
* ସଂଯମୀ
* ଐକ୍ୟ
* ଶିଙ୍ଗାର
* ବିଶ୍ରାମ
* ମିଳନ
* ଗୋଠ ସମନ୍ୱୟ
* ଅନ୍ତରଜ୍ଞ ମୁହୂର୍ତ୍ତ

## ସାହିତ୍ୟ କୃତି 
* ଚନ୍ଦ୍ରାୟନ(ଆତ୍ମଚରିତ)

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଓଡ଼ିଶା ଲଳିତକଳା ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ - ୧୯୭୯

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିତ୍ରକର
ସପ୍ତାବରଣ ନୀତି

**ସପ୍ତାବରଣ ନୀତି**, ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ହେଉଥିବା ଏକ ନୀତି ଅଟେ । ପୌରଣିକ ମତ ଅନୁସାରେ ଜଗତ ୭ ଉପାଦାନକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ଯଥା - ଶସ୍ୟ, ଜଳ, ପଶୁ, ବୃକ୍ଷଲତା, କୀଟପତଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧ ଓ ରୂପ ।
## ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ 
ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଇ ସାତ ଉପାଦାନ ଭିତରେ ରହିଛି । ଜଗତର ଏହି ୭ଟି ପ୍ରତୀକ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗରେ ସପ୍ତାବରଣ ଭଳି ରହିଛି । ଏ ସଂସାର ୧୪ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ତଳେ ସାତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଉପରେ ସାତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ । ଏହି ସାତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନେଇ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ୍ଙ୍କ ସପ୍ତାବରଣରେ ରହିଛି । ନୂଆ ବିଗ୍ରହ ଗଢାଯିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗତର  ପ୍ରତୀକ ରୂପକ ସପ୍ତାବରଣ ଦିଆଯିବ । ବ୍ରହ୍ମକୁ ପିଣ୍ଡ ଧରିଲେ ତାଙ୍କ ଚାରିପଟେ ରହିଛି ଜଗତ । ଏହା ହେଉଛି ପିଣ୍ଡ-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତତ୍ତ୍ୱ । ଜଗତ ଯେପରି ୭ଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି, ଶରୀର ମଧ୍ୟ ୭ଟି ଆବରଣକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ।  ମହାପ୍ରଭୁ ଏହି ୭ଟି ଆବରଣର ସମଷ୍ଟିରେ ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି ।

ଏହି ସପ୍ତାବରଣ ରହସ୍ୟକୁ ଜଣାଇ ଦେବାପାଇଁ ସେ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ସପ୍ତାବରଣ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି । ଯଥା
# ଦର୍ଶନ ଶକ୍ତି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ
# ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର
# ଧାରଣ ଶକ୍ତି ମା' ସୁଭଦ୍ରା 
# କାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନ 
# ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ମା'ଭୂଦେବୀ । ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ଏହି ସପ୍ତାବରଣ ଭିତରୁ ତିନି ଶକ୍ତି ବେଶ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ । ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରର ତିନି ଶକ୍ତି ଯେପରି ତାକୁ ଚଳଚଞ୍ଚଳ କରିଥାଏ, ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ ଚଳଚଞ୍ଚଳ ଥା'ନ୍ତି । ଶକ୍ତି ହେଲେ ମା'ସୁଭଦ୍ରା, ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ଭୂଦେବୀ । ଜଣେ  ଧାରଣ ଶକ୍ତି, ଜଣେ ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି, ଆଉ ଜଣେ ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ।

## ପ୍ରକ୍ରିୟା 
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସପ୍ତାବରଣ ଏକ ଅପ୍ରକାଶ୍ୟ ଲୀଳା । ଏହି ଲୀଳା ଲୁ ଗୁପ୍ତରେ ଦଇତା ପତି, ଶୁଦ୍ଧସୁଆର,ଦତ୍ତମହାପାତ୍ର, ପାଟରା, ବୈଦ୍ୟସେବକମାନେ କରିଥାନ୍ତି । ସପ୍ତାବରଣ ଲୀଳା ଶେଷରେ ରହିଯାଇଥିବା ତତ୍ତ୍ୱ ବ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଗଜପତିଙ୍କୁ ପ୍ରମାଣ ସ୍ୱରୂପ ଦିଅନ୍ତି । ଏହି ରହସ୍ୟୟକୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉପାସନାରେ ରାଜପ୍ରସାଦ ବିଜେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦ ବିଜେ ହେଉଛି ସପ୍ତାବରଣ ଲୀଳାର ପ୍ରମାଣ ବିଶେଷ ।
ଏଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷର ମହତ୍ୱ ରହିଛି । ଯଥା
* କୁଙ୍କୁମ(ରୂପର ପ୍ରତୀକ)
* କସ୍ତୁରୀ(ପଶୁ)
* ଚନ୍ଦନ(ବୃକ୍ଷଲତା)
* ଝୁଣା(ଗନ୍ଧ)
* ପାଟକନା(କୀଟ)
* ଖଳୀ(ଶସ୍ୟ) ଓ ଖଡ଼ି(ଜଳ) । ଏହି ସପ୍ତାବରଣ ମାଧ୍ୟମ ଦେଇ ମନିଷ୍ୟ ପୂର୍ଣରୂପ ଧାରଣ କରିଛି । ସପ୍ତାବରଣରେ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ ହୋଇଛି । ଭିସପ୍ତାବରଣ ମଧ୍ୟ ୫ଟି ତତ୍ତ୍ୱରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥାଏ ତାହା ହେଲା ଆକାଶ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ପୃଥିବୀ । ଏହି ୫ ତତ୍ତ୍ୱରେ ୭ଆବରଣ ହେବାପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି ବିଗ୍ରହ ।

ଅନେକ ଗବେଷକଙ୍କ ମତରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସପ୍ତାବରଣକୁ ମାଂସ, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା, ଶିରାପ୍ରଶିରା,ଅସ୍ଥି,ଚର୍ମ, ଶୁକ୍ର ନାମକ ୭ଟି ବରଣ ପର୍ଯାୟକ୍ରମେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ସାତ ବରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ୫ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସେବକଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି ରହିଛି ।
## ଅବଲମ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା 
ସପ୍ତବରଣ ଲୀଳା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ପାଇଁ ମୋଟା ମୋଟି ଭାବେ ୯ଟି ସୋପାନ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ । ଯଥା
# ବିଶ୍ୱକର୍ମାମାନେ ଦାରୁ ବିଗ୍ରହକୁ ଅସ୍ଥି ଉପେ ଗଢିବା ପରେ ସେଥିରେ ପାଟରା ସେବକମାନେ ଛାଚି ପାଟକୁ ଶିରାପ୍ରଶିରା ବ ନାଡି ଭାବେ ଅବରଣ କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ।
# ଦଇତା ସେବକମାନେ ଏହାକୁ ନାଡି ଭଳି ପ୍ରସ୍ତୁତକରି ଆବରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି । 
# ଝୁଣାରେ ତେଲ ମିଶାଇ ଲେପ ଦେଇଥାନ୍ତି (ଅସ୍ଥିର ମଜ୍ଜା) ।
# ଏହାପରେ ନେତ ପାଟକନାକୁ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗରେ ଗୁଡାଇ ଦିଆଯାଏ (ରକ୍ତର କଳ୍ପନା) । 
# ଏହି ନୀତି ପରେ ଚନ୍ଦନ, କସ୍ତୁରୀ, କୁଙ୍କୁମ, କର୍ପୁର, ତଥା ଚନ୍ଦନସାରକୁ ଏକତ୍ର  ମିଶାଇ ଦିଅଯାଏ ।
# ଏହାକୁ ସର୍ବଙ୍ଗେ ଲେପନ କରାଯାଏ (ମାଂସର ପରିକଳ୍ପନା) । 
# ଏହାପରେ ଖଳି ପ୍ରସାଦ ଲାଗି କରାଯାଇ ଠାକୁରଙ୍କ ରକ୍ତର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ ।
# ପରେ ଶ୍ୱେତ କନାକୁ ଗୁଡାଇ ତ ଉପରେ ଲେପ ଦିଆଯିବାକୁ ଚର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । 
# ଏହିପରି ଅଣସରରେ ସାତବରଣ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ ।

## ଆଧାର
ପ୍ରମେୟ,ପୃଷ୍ଠା-୨,୧୬ ଜୁନ ୨୦୧୫

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଫକୀର ଚନ୍ଦ୍ର ପରିଡ଼ା

**ଫକୀର ଚନ୍ଦ୍ର ପରିଡା**, କଟକ ଜିଲ୍ଲାର କୁମ୍ଭାରସାହିର ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ମୂର୍ତ୍ତିକାର । ହରିଦ୍ୱାରରେ ରହୁଥିବା ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକାର ଭାରତବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ବହୁ କଳାକୃତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିସାରିଛନ୍ତି । 

ଫକୀର ଚନ୍ଦ୍ର, ୧୯୪୨ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୫ତାରିଖରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲା କୁମ୍ଭାରସାହିର ଏକ ମୂର୍ତ୍ତିକାର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନେ ପାଠପଢ଼ାରେ ମନ ଲାଗୁନଥିଲା ଓ  ତୃତୀୟଶ୍ରେଣୀରୁ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡିଥିଲେ । ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତି ମନ ବଳାଇଥଲେ । ପିତା ଓ ପରିବାରରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଛୋଟବଡ଼ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣକରି କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଶିଳ୍ପୀ କୁମ୍ଭାରସାହିର ଜଣାଶୁଣା ଶିଳ୍ପୀ ଭାବେ ପରିଚିତି ପାଇଥିଲେ । ୧୬ବର୍ଷ ଧରି କୁମ୍ଭାରସାହିରରେ ରହି ବିଭିନ୍ନ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରିଥଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ହରିଦ୍ୱାର ଯାଇ ସେଠାରେ ରହିଲେ । ୧୯୯୨ମସିହାରେ ହରିଦ୍ୱାରଠାରେ ଥିବା ଜୟରାମ ଆଶ୍ରମରେ ୫୦ X ୧୫ଫୁଟ 'ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ' କଳାକୃତି ନିର୍ମାଣ କରି ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଥିଲେ । କ୍ରମେ ତାଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଢିଲା ଓ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ତାଙ୍କୁ କାମ ମିଳିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଫକୀର ଚନ୍ଦ୍ର ହରିଦ୍ୱାରର ଭୂପତବାଲାଠାରେ *ପରିଡା ମୂର୍ତ୍ତି କଳା କେନ୍ଦ୍ର* ସ୍ଥାପନା କରି, ଷ୍ଟିଲ, ବ୍ରାସ ଓ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀରେ କଳାକୃତି ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି । ଏହି କାମରେ ତାଙ୍କ ଚାରି ପୁଅ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି ।

## କଳାକୃତି 
* ହରିଦ୍ୱାର ଜୟରାମ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କଳାକୃତି - ୧୯୯୨
* ଦିଲ୍ଲୀ ସଂସଦ ଭବନରେ ଥିବା ମହାରଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି - ୨୦୦୭ 
* ଉଦୟପୁର ବିମାନ ବନ୍ଦରଠାରେ ଥିବା ମହାରଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି
* ହିମାଚଳରେ ଝାନ୍ସି ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଆନୋରେକସିଆ ନର୍ଭୋସା

**ମାନସିକ ଅରୁଚି**, (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **ଆନୋରେକସିଆ ନର୍ଭୋସା**) ବା କେବଳ **ଅରୁଚି**  ଏକ ଖାଇବା ବେମାରୀ ଯେଉଁଥିରେ ରୋଗୀର କମ ଓଜନ, ଓଜନ ବୃଦ୍ଧିର ଡର, ପତଳା ରହିବାର ଉଦ୍ଦାମ ଇଚ୍ଛା ଓ ସୀମିତ ଖାଦ୍ୟ ଥାଏ ।  ଅଳ୍ପ ଓଜନ ଯୋଗୁ କିଛି ଅସୁବିଧା ହେଉଥିବା କଥା ସେମାନେ ମନା କରନ୍ତି ।  ମହିଳାମାନଙ୍କର ଋତୁବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇପାରେ ।  ମାନସିକ ଚାପ ପରେ ଜୀବନଶୈଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ଅରୁଚି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।  ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ରୋଗୀର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କମ ଓଜନ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ ।  ଏହାର ଗମ୍ଭୀରତା ମାପ ନିମନ୍ତେ ମାନ‌କ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି: ସାମାନ୍ୟ ରୋଗରେ ବଡି ମାସ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ (ବିଏମଆଇ) ୧୭ରୁ ବେଶି, ମଧ୍ୟମ ରୋଗରେ ୧୬ରୁ ୧୭, ଗମ୍ଭୀର ରୋଗରେ ୧୫ରୁ ୧୬ ଓ ଚରମ ରୋଗରେ ୧୫ରୁ କମ ।  ପିଲାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୟସ ଅନୁପାତରେ ପରସେଣ୍ଟାଇଲ ହିସାବ କରାଯାଏ ଓ ୫ ପରସେଣ୍ଟାଇଲରୁ କମ ହିସାବକୁ ନିଆଯାଏ । 

ମାନସିକ ସମସ୍ୟା, ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବ୍ୟବ‌ହାର ଉନ୍ନତିକରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଔଷଧଦ୍ୱାରା ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବା ଅବସାଦ ଦୂର କରାଯାଇପାରେ ।  ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ସମୟରେ ରୋଗୀକୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଆଡମିସନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।  କେତେକ ଲୋକ ଥରେ ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୋଇ ଭଲ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଓ କେତେକ ରୋଗୀ ଅନେକ ଥର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି ।  ପଶ୍ଚିମ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ 0.୯%ରୁ ୪.୩% ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ 0.୨%ରୁ 0.୩% ଲୋକ ଜୀବନରେ କୌଣସି ନା କୌଣସି ସମୟରେ ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । of men in Western countries at some point in their life. ବର୍ଷର ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ ପ୍ରାୟ 0.୪% ଯୁବତୀ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଏହାଠାରୁ ୧୦ ଗୁଣା କମ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।  ଏହାର କେତେକ ଆନୁସଙ୍ଗିକ କାରଣ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ ଯେପରିକି ଆତ୍ମହତ୍ୟା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଦୃଷ୍ଟିହାନି

**ଦୃଷ୍ଟିହାନି** କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କମି ଏଭଳି ଅସୁବିଧା ହୁଏ ଯେ ଚଷମା ଭଳି ସାଧାରଣ ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଠିକ କରାଯାଇ ପାରେନାହିଁ ।  ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଭିଜୁଆଲ ଆକୁଇଟି ୨୦/୪୦ କିମ୍ବା ୨୦/୬୦ରୁ ଆହୁରି କମ ଥିଲେ ଦୃଷ୍ଟିହାନି ସଂଜ୍ଞା ଦିଆଯାଏ ।  ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେପରିକି ଡ୍ରାଇଭିଙ୍ଗ, ପଠନ, ସାମାଜିକତା ଓ ଚାଲିବାରେ ଦୃଷ୍ଟିହାନି ଥିବା ଲୋକ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି ।  ସ୍ଟ୍ରୋକ ଯୋଗୁ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଅସୁବିଧା, ଅପକ୍ୱ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଓ ଆଘାତ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିହାନୀ ହୁଏ । ପିଲାମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟଶକ୍ତି ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ କରାଗଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶିକ୍ଷା ସମସ୍ୟା କମିଯିବ ।  ବୟସ୍କମାନଙ୍କର ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ ହୁଏ । 

ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଆକଲନ ଅନୁସାରେ ୮୦ % ଦୃଷ୍ଟି ହାନୀ କେଶ ପ୍ରତିରୋଧ ସାପେକ୍ଷ ବା ଆରୋଗ୍ୟ ସମର୍ଥ ।  ଦୃଷ୍ଟି ଥଇଥାନ, ପରିବେଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଯନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଦୃଷ୍ଟିହାନି ଥିବା ଲୋକ ଉପକାର ପାଇପାରିବେ ।  ସନ ୧୯୯୦ ଅପେକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିହାନି ହାର କମୁଛି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ନରସିଂହ ଦେବ

**ନରସିଂହ ଦେବ**, ଜଣେ ଗଙ୍ଗବଂଶୀ ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ।  ସେ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍କ ଭୀମଦେବଙ୍କ ସୁଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ସେ ୧୨୩୮ ମସିହାରେ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ଗଙ୍ଗବଂଶ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରି ଦୀର୍ଘ ଛବିଶ ବର୍ଷ ରାଜତ୍ୱ ସହ ୧୨୬୪ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବ ଗଙ୍ଗବଂଶର ତିନିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ଶାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ । ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସରେ ସେ ଜଣେ ସ୍ମରଣୀୟ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଶାସକ ରୂପେ ପରିଚିତ । କାରଣ ସେ ହଣେ ନିପୁଣ, ଅଗ୍ରଗାମୀ, ସମରପ୍ରୀୟ ଯୋଦ୍ଧ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ଭସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳାର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଥିଲେ ।  ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଚରମ ଉତ୍କର୍ଷ ସାଧିତ ହୋଇଥିଲା । ନିଜର ବାହୁ ବଳରେ ସେ ସମଗ୍ର ବଙ୍ଗଳା ଦେଶକୁ ପଦାନତ କରିଥିଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗଠାରେ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ନିଦର୍ଶନ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବ ବଙ୍ଗଳାର ସୁଲତାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧନୀତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ସତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାପାଇଁ ସୁଯୋଗ ନଦେଇ ନିଜପଟୁ ପ୍ରଥମେ ଶତ୍ରୁ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଏହିପରି ମୁସଲମାନ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ଓଡ଼ିଶାରା ସ୍ୱାଧୀନତା ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । 

ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଶାସନ ବ୍ୟତୀତ, ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବ ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତି, କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଜର ପ୍ରଗାଢ ଅନୁରକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ, ଓ ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ **କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର** ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।  ଓଡ଼ିଆ, ଓଡ଼ିଶା ଓ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଭାରତ ଭୂଖଣ୍ଡର ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାଶୈଳୀ ଓ ପ୍ରତିଭାର ଏକ ନିଛକ ପ୍ରତିଛବି ହେଉଛି କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର । ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବ ଜଣେ ବିଦ୍ୟାନୁରାଗୀ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । କବି ବିଦ୍ୟାଧର **ଏକାବଳୀ** କାବ୍ୟ ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଲେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ **ବଙ୍ଗ ସଂଗ୍ରହ** ବହିରେ ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କ ବଙ୍ଗ ଅଭିଯାନ ଓ **ଯବନବାଣୀ ବଲ୍ଲଭ** ବହିରେ ଯବନ ସାମ୍ରାଯ୍ୟ ଅଧିକାର ବିଷୟ ପ୍ରଞ୍ଜଳ ଭାବରେ ଲେଖା ଯାଇଛି ।  

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ
ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ (ତୃତୀୟ)

ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ(ଖ୍ରୀ:ଅ: ୧୨୧୧-୧୨୩୮) ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜା ତୃତୀୟ ରାଜରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର । ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୧୨୧୧ ମସିହାରେ ସିଂହାସନ ଆରୋହାଣ କରି ଦୀର୍ଘ ସତେଇଶି ବର୍ଷ କାଳ ଓଡ଼ିଶାକୁ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରାଜତ୍ୱ କାଳ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ସଂଘର୍ଷମୟ ସମୟ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତରପଟୁ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ଘନଘନ ଆକ୍ରମଣ, ପଶ୍ଚିମ ପଟୁ ଚିରଶତ୍ରୁ କଳଚୁରୀ ରାଜଗଣଙ୍କ ରଣହୁଙ୍କାର, ଦକ୍ଷିଣ ପଟୁ କାକତୀୟ ରାଜାଙ୍କ ଅସହଯୋଗ ମନୋଭାବ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବଙ୍କୁ ବ୍ୟତୀବ୍ୟସ୍ତ କରିଥିଲା । କିନ୍ତୂ ନିଜର ବଳ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କୌଶଳଦ୍ୱାରା ଶତୃକୁ ଦମନ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିପତ୍ତିକୁ ଅବଲୀଳା କ୍ରମେ ଏଡେଇ ଦେଇଥିଲେ । ଏଣୁ ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ଇତିହାସରେ ସେ ଚୋଡଗଙ୍ଗ ଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ପରେ ଜଣେ ସ୍ୱନାମଧନ୍ୟ ଓ ସଫଳ ଶାସକ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହୁଅନ୍ତି । 

ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ସେ କୃଷ୍ଣାନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ସୀମା ବଢାଇଥିଲେ । ସେ କୃଷ୍ଣାନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ଓ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ଏକ ମନ୍ଦିର ସହର କାଞ୍ଚିପୁରମ୍କୁ ୧୨୩୦ ମସିହାରେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଥିବା ଆଲାଲନାଥ ମନ୍ଦିରକୁ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗ ଭୀମ ଦେବ ଦାନ ଦେବା, କାଞ୍ଚିପୂରମ୍ ଶିଳାଲିପିରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଏହି କାଞ୍ଚିପୂରମ୍ ଶିଳାଲେଖରୁ ଗଙ୍ଗରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣସୀମା କୃଷ୍ଣାନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିବା ଜଣାଯାଉଅଛି । 

ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ କେବଳ ଜଣେ ପାରଙ୍ଗମ ଯୋଦ୍ଧା ନଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ, କଳା, ଓ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଥିଲେ । ସେ ଅଭିନ୍ନବ ବାରଣାସୀ କଟକଠାରେ ଏକ ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏହିଠାରେ ପ୍ରଭୂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ନୂତନ ମନ୍ଦିର ଓ ଦୁଇଟି ଶିବ ମନ୍ଦିର ଯଥା ଚିତ୍ରାଶ୍ୱର ଓ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଦ୍ରାକ୍ଷାରାମ ଓ କାଞ୍ଚିପୁର ଅନୁଲେଖାରେ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଭୂ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରାଉତ ଓ ସେବକ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମଦେବଙ୍କ ସମୟଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ ଜଗନ୍ନାଥ ପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମୟର ପ୍ରବାହରେ ପରୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରେମ, ବିଶ୍ୱଭ୍ରାତୃଭାବର ଦର୍ଶନ ପ୍ରଚାର କରୁଛି ।  

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ନରପତିଗଣ
ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ

ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ (୧୪୯୭-୧୫୪୧)ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ତୃତୀୟ ଓ ଶେଷ ପ୍ରଧାନ ରାଜା ଥିଲେ ।  ତାଙ୍କ ଅନ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଗୌରବ ରବି ଅସ୍ତମିତ ହେଲା । ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ରାଜତ୍ୱ ସମୟରେ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ଧର୍ମ ଓ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ଧର୍ମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶା ସଂକୁଚିତ ହୋଇ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ପ୍ରତିବେଶୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ନିଜର ପୂର୍ବ ଗୌରବ ହରାଇଥିଲା । ସୁସମୟ ଓ ଦୁସମୟର ମିଶ୍ରିତ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟର୍ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀୟ ତୃତୀୟ ରାଜଙ୍କର ରାଜତ୍ୱକାଳ ଅତିବାହିତ ହୋଇଥିଲା । ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ ଏପ୍ରିଲ୍ ମାସ ୧୪୯୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଓଡ଼ିଶା ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସିଂହାସନ ପ୍ରାପ୍ତି ବିବାଦ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହି ନିର୍ବିବାଦ ସିଂହାସନ ଅଧିକ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରିନଥିଲା । ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବଙ୍ଗଳା ଓ ଗଙ୍ଗାନଦୀଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ଆଧୁନିକ ନେଲୋର ଜିଲ୍ଲା ବ କାବେରୀ ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂଖଣ୍ଡ ପୈତୃକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ରୂପେ ପାଇଥିଲେ । ସେ ନିଜର ରାଜସୁଲଭ ଗୂଣଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶାଳ ଭୁଖଣ୍ଡକୁ ସୂଚରୁରୂପେ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ ।  

ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଉତ୍କଳୀୟ ସମ୍ରାଟମାନଙ୍କର ଶେଷ ଦାୟଦ ବୋଲି ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୀଚିନ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାକ୍ରମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ତାଙ୍କର ଶାସନକାଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସମୟ୍ ଥିଲା । ସେ ପାରିବାରିକ ଅଶାନ୍ତି, ଶାସନଗତ ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା, ପ୍ରାଦେଶକ କର୍ମଚରୀ, ସେନାପତିମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଓ ପ୍ରତିବେଶୀ ଶତୃମାନଙ୍କ ବର୍ବର ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଜଞ୍ଜାଳମୟ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପରିସର ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି ବହୁ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଗଜପତି ପ୍ରତପରୁଦ୍ର ଦେବ ଦମ୍ଭିକତାର ସହ ହୁସେନ୍ ଶାହା, କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ଓ କୁଲିକୁତବ ଶାହା ସଙ୍ଗେ ଯୁଦ୍ଧକରି ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଗୋଦାବରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ସୀମାର ସୁରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶା ଆକାରରେ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଥିଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଉନ୍ନତି ସାଧିତ ହୋଇଥିଲା । ଓଡୀଶାଅ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଏକ ନବଜାଗରଣ ଯୁଗ ରୂପେ ପରିଚିତ । ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ଧର୍ମପ୍ରଚାର ଓ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ଭଳି ସାହିତ୍ୟ ଓ ଦର୍ଶନ ଓଡ଼ିଶାର ସାମଜିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନରେ ଆଲୋଡନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ରାୟ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଚିତ ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ନାଟକମ୍, ଜୀବଦେବାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଚିତ ଭକ୍ତି ଭାଗବତ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ଓ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରଚିତ ସରସ୍ୱତୀ ବିଳାଅସମ୍ ଗ୍ରନ୍ଥ ସମୂହ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷୋକତା ଓ ପ୍ରେରଣାର ନିଦର୍ଶନ ଅଟେ । ଉଣ୍ଡଭଲି ଶିଳାଲେଖାରେ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ସବୁ ପ୍ରକାର କଳା ଓ ଚୌଷଠି ବିଦ୍ୟାରେ ଧୁରନ୍ଧର ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ସେ ଜଣେ ଧର୍ମ ନିରପେକ୍ଷ ରାଜ ଥିଲେ । ନିଜେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମର ସାଧକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଘୃଣାଭାବ ନଥିଲା । ସେ ପ୍ରାୟତଃ ୧୫୩୮ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।  

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଜବଂଶ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ମହାରାଜା
ମହା ସୁଗନ୍ଧି

ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖରେ ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଲାଗି ହୁଏ । ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ଣ ହେଉ କି ଧୂପାଦି ସୁଗନ୍ଧ ବା ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ । ପୂର୍ବରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ଆକର୍ଷଣ ପାଇଁ ଜଣେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେବକ ରହିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ **ମହାସୁଗନ୍ଧି** ବୋଲି କୁହାଯାଏ । 

## କାର୍ଯ୍ୟ 
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସେବକ ସୁଗନ୍ଧ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ ସେବା କରନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବକାଶ, ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳୀ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ, ରଥଯାତ୍ର। ପହଣ୍ଡିବିଜେ ସମୟରେ ସୁଗନ୍ଧଜଳ ସଞ୍ଚନ କରନ୍ତି  । ଗ୍ରୋମ୍ ବିବରଣୀରେ ମହାସୁଗନ୍ଧି ଦେଉଳି ସେବକଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ରହିଛି । ଏ ସେବକ ଟେରାଫିଟା ପରେ କଳାହାଟ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରତିଦିନ ଧୂପକାଠି ଧରି ଠିଆ ହେଉଥଲେ । ହେଲେ ଏବେ ଏହି ସେବା ଆଉ ନାହିଁ । ବହୁ ଦିନରୁ ଏହି ସେବା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ସେବକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ପାକଲା ଗାମୁଛା

ପାକଲା ଗାମୁଛା ହେଉଛି ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗାମୁଛା (ଏକ ପ୍ରକାରର ବସ୍ତ୍ର) । 

## ବ୍ୟବହାର 
ଗାମୁଛା ଆଣିବା ପରେ ଯାହାକୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପଚାଇ ଦିଆଯାଏ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିବା ପରେ ତାହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ପୁରୁଣା କାଳରେ ପଙ୍ଖା କି ଏସି ବା କୁଲର ନଥିଲା । ଗରମ ଦିନରେ ଗରମରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି 'ପାକଲା ଗାମୁଛା’ ବେଶ୍ ଫଳପ୍ରଦ ହେଉଥିଲା । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବାରେ ଗାମୁଛା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଙ୍ଗ । ଜଗନ୍ନାଥ ନିଜେ ଗାମୁଛା ପିନ୍ଧନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ବି ପିନ୍ଧନ୍ତି । ପୁରୁଣା କାଳରେ ଏମିତି ଏକ ପରିଧାନ ଥିଲା ପାକଲା ଗାମୁଛା ।

## ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ 
ପ୍ରଥମେ ଏକ ଧଳା ତନ୍ତବୁଣା ଗାମୁଛାକୁ ଜାନକା ଦେଇପୁର କିଣି ଆଣନ୍ତି । ତାହାକୁ ୨ ମାସ ଧରି ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ପଚାଇଥାନ୍ତି । ପାଣିରେ ତନ୍ତ ଗାମୁଛା ବୁଡ଼ି ରହିବାରୁ ତାହା ଲାଲ ପଡ଼ିଯାଏ । ଏହାପରେ ଗାମୁଛାକୁ ପୁଣି ଏକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଉ ଏକ ପାତ୍ରରେ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତି । ସପ୍ତାହେ ପରେ ତାକୁ ଚିପୁଡ଼ି ଛାଇରେ ଶୁଖାଯାଏ । ଦର ଶୁଖୁଲା ଗାମୁଛାକୁ ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ପୁଣି ଛାଇରେ ଶୁଖାଯାଏ । ସପ୍ତାହେ ପରେ ତାକୁ ସୋରିଷ ତେଲରେ ବୁଡ଼ାଯାଏ । ଏହାପରେ ମିଶ୍ରି ପାଣିରେ ଦଶ ପନ୍ଦର ମିନିଟ୍ ବୁଡ଼ାଯାଏ । ତାହାପରେ ଚାଉଳଧୁଆ ପାଣି (ମଣ୍ଡ)ରେ ବତୁରାଯାଏ ଓ ଛାଇରେ ଶୁଖାଯାଏ । ଦରଶୁଖଲା ଅବସ୍ଥାରେ ପାଣିରେ ଧୋଇ ତେଲ ଅଂଶ ଛଡ଼ାଯାଏ । ଏହାପରେ ପୁଣି ମିଶ୍ରିପାଣି, ଚାଉଳଧୁଆ ପାଣି, ଛେନାପାଣିରେ ବତୁରାଯାଇ ବାରମ୍ବାର ଶୁଖାଯାଏ । ପୁଣି ଥରେ ସୋରିଷ ତେଲରେ ଚୁଡ଼ାଯାଏ । ପୂର୍ବ ପଦ୍ଧତିକୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ । ଏଭଳି ଚାରିପାଞ୍ଚଥର ସୋରିଷ ତେଲ ଦିଆଯାଏ । ଶେଷକୁ ଗାମୁଛାଟି ପୁରା ନାଲି ଦିଶେ । ସେତିକି ବେଳେ ଗାମୁଛାରେ ପଇଡ଼ ପାଣି, ନଡ଼ିଆପାଣି, ବିଭିନ୍ନ ଫଳରସ ଦିଆଯାଏ । ଛେନାପାଣିକୁ ଗରମ କରି ଦିଆଯାଏ ।

ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାରୁ ଏକ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଆସ୍ତରଣ ଶିଉଳି ଭଳି ଗାମୁଛାରେ ରହିଯାଏ । ତାକୁ ଓଦା କଲେ ସେ ଆସ୍ତରଣଟି ଦୀର୍ଘସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିକୁ ଧରି ରଖୁ ଦେହକୁ ଶୀତଳତା ଦେଇଥାଏ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି

ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଚଳିତ ନୀତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ 'ଦ୍ୱାରଫିଟା' ପରେ ଏ ହଉଛି ପ୍ରଥମ ନୀତି । ସାଧାରଣତ ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରଭୁ ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଆଲତିକୁ 'ମଙ୍ଗଳଆଳତି' କୁହାଯାଏ । ଦୈନିକ ଦ୍ୱାରଫିଟା ଓ ମଙ୍ଗଳଆଳତି ଊଷାକାଳ ଅର୍ଥାତ ୫ ଘଟିକା ପୂର୍ବରୁ ହେବାର ନିୟମ ଅଛି ।

'ଉତ୍ତିଷ୍ଠେ ତ୍ତିଷ୍ଠ ଗୋବିନ୍ଦ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଗରୁଡଧୂଜ
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ କମଳକାନ୍ତ ତୈଲୋକ୍ୟମ ମଙ୍ଗଳମ କୁରୁ ।'
ଦ୍ୱାର ଫିଟାପରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନା ହୋଇଥାଏ । ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ଅଙ୍ଗ ସାଜସଜ୍ଜାରେ ଯଦି କିଛି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହୋଇଥାଏ ,ତାହାକୁ ସଜାଡିବା ପରେ ଆଳତିର ସମସ୍ତ ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ । 
## ଆଳତିର ବିଧି :-
ଆଳତି ପାଇଁ 'ଭଣ୍ଡାର ମେକାପ'କର୍ପୁର-ଦାନିରେ କର୍ପୁର ରଖନ୍ତି । 'ସେବକ ସୁଆର' ଓ 'ବଡୁ' ତିନୋଟି ରୂପା ଥାଳିରେ ପିଷ୍ଟକ ଆଳତି ଏବଂ ୨୧ଟି ବତୀ ରଖି ଆଳତି ପାଇଁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ । ଚାଉଳ ଚୂନାକୁ ଦହିରେ ମିଶାଇ ପିଷ୍ଟକ ଆଳତି  ତିଆରି କରାଯାଏ । ଏହାପରେ ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦିଆଯାଏ ଏବଂ ହରିବୋଲ ହୁଳହୁଳି ଶବ୍ଦରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୁଏ । ପ୍ରଥମେ କର୍ପୁର ଆଳତି କରାଯାଏ । ତାପରେ ୨୧ଟି ବତିକୁ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରାଯାଏ । ଶେଷରେ ପିଷ୍ଟକ ଆଳତି ହୋଇଥାଏ । ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି ଦର୍ଶନ କରି ପିଷ୍ଟକ ଆଳତି ଭୋଗ ସେବା ବିଧି ଥିବାରୁ ସେବାୟତମାନେ ଏହାକୁ ବିତରଣ କରିଥାନ୍ତି । ଆଳତି ପରେ ସିଂହାରୀ ରତ୍ନ ସିଂହାସାନ ଉପରକୁ ଉଠି ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ 'ମଇଲମ' କରିଥାନ୍ତି । ମାଳ ଓ ବସ୍ତ୍ରାଦିକୁ କଢାଯିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ  'ମଇଲମ' କୁହାଯାଇଥାଏ । 

## ଆଧାର
ପ୍ରମୟ , ପୃଷ୍ଟା-୨ ,ତାରିଖ-୯ ଜୁନ ୨୦୧୫

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଗଙ୍ଗବଂଶ

ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଙ୍ଗବଂଶର ଉତ୍ପତି ଓ ରାଜତ୍ୱ ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାର ସମାହାର ଥିଲା ।  ସୋମବଂଶର ଶେଷ ରାଜାମାନଙ୍କର ଦୁର୍ବଳ ଶାସନ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅରାଜକତ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅଧାପତନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଗଙ୍ଗବଂଶର ଉତ୍ପତି ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ କଳିଙ୍ଗ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ହୋଇଥିଲା । ତାହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗ ବଂଶ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ଏହି ବଂଶର ରାଜ ପ୍ରଥମ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ମନ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ହୋଇ ନିଜକୁ ତ୍ରୀକଳିଙ୍ଗାଧିପତି ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରାଇ କଳିଙ୍ଗ ନଗରଠାରେ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନ କରି ନିରବଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର୍ରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୁଖଲିଙ୍ଗମ୍ ଅଟେ । ସେଠାରେ ସେହି ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶ ରାଜାମାନେ ରାଜନୈତିକ ଘାତ ପ୍ରତିଘାତ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଦଶ ଶତବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ । ଏକାଦଶ ଶତବ୍ଦୀରେ ରାଜ ପଞ୍ଚମ ବଜ୍ରହସ୍ତ କଳିଙ୍ଗ ଇତିହାସକୁ ନୂତନ ମୋଡ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସମୟରେ କଳିଙ୍ଗର ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଦୃଢିକରଣ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜ ରାଜରାଜ ଦେବ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଶାସକ ଥିଲେ । ସେ ଚୋଳ, ଉତ୍କଳ, କିମିଡ, କୋଶଳ ଆଦି ରାଜମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ଓ ବୈବାହିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ଏକ ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଢିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ସୋମନଂଶୀ ଶାସକମାନଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅପାରଗତାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଅନନ୍ତ ବର୍ମନ ଚୋଡଗଙ୍ଗ ଦେବ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ:ଅ: ୧୦୭୭ ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଗଙ୍ଗବଂଶର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ନିର୍ମାତ ଅଟନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶର ଦାୟଦଭାବେ ଅନନ୍ତବର୍ମନ ଚୋଡଗଙ୍ଗ ଦେବ ଓଡ଼ିଶାରେ **ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଗଙ୍ଗବଂଶ**ର ସ୍ଥାପୟିତା ଥିଲେ । ଖ୍ରୀ:ଅ: ୧୦୭୬ରେ ଅନନ୍ତବର୍ମନ ଚୋଡଗଙ୍ଗ ଦ୍ଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ଆରମ୍ଭ କାଳଠାରୁ ସାମ୍ରଜ୍ୟବାଦୀ ଗଙ୍ଗବଂଶର ଉତଥାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ନରସିଂହ ପ୍ରଥମଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଯଥା- ଖ୍ରୀ:ଅ: ୧୨୩୮ରେ ତାହ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲା । କାଳକ୍ରମେ ଏହି ବଂଶର ଶେଷ ନରପତି ଚତୁର୍ଥ ଭାନୁଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଯଥା ୧୪୩୪ ମସିହା ବେଳକୁ ଏହି ବଂଶର ଅବସାନ ଘଟିଥିଲା ।  

ଗଙ୍ଗ ରାଜତ୍ୱ କଳିଙ୍ଗ ଇତିହାସରେ ଏକ ଗୌରବମୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଏହି ରାଜବଂଶର ବିଶେଷତ୍ୱ ଏହି ଯେ ମଧ୍ୟଯୁଗ ଭାରତର ଘୋର ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ସମୟରେ ଏହି ବଂଶର ରାଜମାନେ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ହୋଇ ରାଜ୍ୟଜୟ, ହିନ୍ଦୁଧର୍ମ, କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରି ଅସାଧାରଣ କୃତିତ୍ୱର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ । ସୁଲତାନ୍ ମାମୁଦଙ୍କ ଭାରତର ଅଧିକାର ସମୟଠାରୁ ମହମ୍ମଦ୍ ଘୋରୀଙ୍କ ଭାରତ ଆକ୍ରମଣ ସମୟକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱଧୀନ ହିନ୍ଦୁ ରାଜ୍ୟ ଅନନ୍ତବର୍ମ ଚୋଡଗଙ୍ଗ ଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଗୋଦାବରୀ ପଯ୍ୟନ୍ତ ବିସୃତ ଥିଲା । ଗଙ୍ଗ ରାଜାମାନେ ଦକ୍ଷତାର ସହ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥିଲେ । ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ଦେବାଳୟ ଧୂଲିସାତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସେହି ଯୁଗରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଙ୍ଗ ରାଜାମାନେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ହିନ୍ଦୁଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ପ୍ରଧାନ ପୀଠ ରୂପେ ପରିଣତ କରି ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସରେ ଗଙ୍ଗବଂଶ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲା । ବିଭିନ୍ନତା ଓ ବିଭେଦତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ସ୍ଥାପନ କରି ଓଡ଼ିଶାକୁ ଗୌରବ ବିମଣ୍ଡିତ କରିବା ଗଙ୍ଗବଂଶର ରାଜାମାନଙ୍କର ପାରଦର୍ଶିତା ପ୍ରକଶ କରିଥିଲା । 

ଗଙ୍ଗବଂଶର ଉତଥାନ ଓ ପତନର ଇତିହାସ ଦ୍ରାକ୍ଷାରାମ ମନ୍ଦିର ଅନୁଶାସନ, କେନ୍ଦୁଲି ପତ, କୋରଣୀ ତାମ୍ର ଫଳକ, ନଗରୀ ତାମ୍ର ଫଳକ, କେନ୍ଦୁ ପାଟଣା ଫଳକ, ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଅନୁଶାସନ, ରୋକାଣୀ ଅନୁଶାସନ, କାଞ୍ଚିପୁରମ୍ ଅନୁଶାସନ, କପିଳାସ ଅନୁଶାସନ, କାମର୍ଣବ ତାମ୍ର ଫଳକ ଇତ୍ୟଦିରୁ ଜଣାପଡେ । ତାବକ୍-ଇ-ନାସିରୀ, ତାବକ୍-ଇ-ଫିରୋଜ୍ ସାହି, ରାମଚରିତ ଇତ୍ୟାଦି ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଆମେ ଗଙ୍ଗବଂଶର ଇତିହାସ ଓ ରାଜତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ହେଉ । 

## ଗଙ୍ଗବଂଶର ବଂଶାବଳୀ (ଖ୍ରୀ:ଅ: ୧୦୩୮-୧୪୩୪)
{{familytree/start|align={}}}

                                                                                                         
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ
ଦୁଆର ଫିଟା

**ଦ୍ୱାର ଫିଟା** ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଚାରି ଠାକୁରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ପାଳିତ ଏକ ନୀତି । ଠାକୁରଙ୍କ ପହୁଡ଼ ପରେ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଓ ବାହା ଶୋଧ ପରେ ଛାମୁ ଦୁଆର ଓ ଜୟ ବିଜୟ ଦ୍ୱାରରେ ମାଟିର ମୁଦ ଦିଆଯାଇ ତଳିଛ ମହାପାତ୍ରଏନକେଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥାଏ । ମନ୍ଦିର ଚାରି ଦ୍ୱାରରେ ଚୋରି (ଛୋଟ) କବାଟମାନ ସେବକମାନଙ୍କ ଯିବା ଆସିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟୁଷରୁ  ଖୋଲା ଯାଇଥାଏ । 

## ନୀତି 
ଏହି ନୀତି ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ସେବକଙ୍କଦରକାର ପଡେ । ସେମାନେ ହେଲେ 
*ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର 
*ପାଳିଆମେକାପ
*ପ୍ରତିହାରୀ 
*ମୁଦୁଲି 
*ଅଖଣ୍ଡ ମେକାପ 

ପ୍ରତ୍ୟହ ପ୍ରାତ  କାଳରେ  'ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର' ,'ପାଳିଆମେକାପ','ପ୍ରତିହାରୀ','ମୁଦୁଲି','ଅଖଣ୍ଡ ମେକାପ' ସେବକମାନେ ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତି ।  ସିଂହଦ୍ୱାରସ୍ଥ ମୁଖ୍ୟଦ୍ୱାର ପୂର୍ବଦିନ ରାତିରେ ପହୁଡବେଳେ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥାଏ ।  ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର ସିଂହଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା  ମାତ୍ରେ ସେ ଦ୍ୱାରକୁ ଖୋଲିଦିଆଯାଏ । ପତିତପାବନଙ୍କ ମନ୍ଦିର କବାଟ ଖୋଲାଯାଏ । ଏହାପରେ ମନ୍ଦିରର ଅନ୍ୟ ତିନି ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ଖୋଲାଯାଇଥାଏ । ବଡଛତା ମଠର ବାଦ୍ୟକାରମାନେ ଭଜନଗାନ କରିବା ଉଦେଶ୍ୟରେ ନାଟ ମନ୍ଦିରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି ।ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର, ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାରରେ ପହୁଡବେଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ମୁଦ ଠିକ ଅଛିକି ନାହିଁ, ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖନ୍ତି । ଏକ ଦୀପ ଧରି ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ସେବକମାନେ ଜୟା ବିଜୟ  ଦ୍ୱାର ଦେଇ ମୁଖଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି । ଦ୍ୱାରକୁ ଭିତରୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ, ବାଜାବାଜେ ଏବଂ ଭଜନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । 'ଖଟ ଶେଯ ମେକାପ' ପହୁଡବେଳେ ପଡିଥିବା ତିନୋଟି ରତ୍ନପଲଙ୍କ ଉଠାଇନେଇ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ରଖିଥାନ୍ତି ।  ଭିତରଛ ମହାପାତ୍ର ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ଅଙ୍ଗ ସାଜସଜ୍ଜାରେ ଯଦି କିଛି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହୋଇଥାଏ ,ତାହାକୁ ସଜାଡିବା ପରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଳତିର ସମସ୍ତ ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ

ଦାରୁ ଶଗଡ଼ିର ବନ୍ଦାପନା, ରଥଯାତ୍ରା ଇତ୍ୟାଦିରେ **ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ** ବୋଲାଯାଏ । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉପାସନା ସହ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଜଡ଼ିତ । ଏହା ମାହାରୀ ପରମ୍ପରା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବୋଲି କୁହଯାଏ । 

ରାଜା ଓ ସେବାୟତଙ୍କ ଘରେ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟରେ 'ମାହାରିମଙ୍ଗଳ' ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଉଥଲେ । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳନାରୀ କୁହାଯାଉଥଲା ।

## ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା 
ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣିରେ ଶିଶୁର ଜନ୍ମ, ପଞ୍ଚୁଆତି, ଷଷ୍ଠୀ, ଉଠିଆରି ସ୍ନାନ, ନାମକରଣ, ସ୍ୱନକ୍ଷତ୍ର, କର୍ଣ୍ଣଭେଦ, ପନିଅର ଲାଗି(ଚୂଡ଼ାକର୍ମ), ବ୍ରତ, ବିବାହ ନିମନ୍ତେ ଜାତକ ଦେଖା, କନ୍ୟା ଦେଖା, ବେଦୀ ତିଆରି, ହାଣ୍ଡି ମଙ୍ଗୁଳା, ବରବାହାରିବା, ଲବଣ ଚଉଁରୀ, ହାତଗଣ୍ଠି, ପଞ୍ଚୁଗ୍ରାସୀ, ବରକନ୍ୟା ପହଞ୍ଚିବା, ଚଉଠି ଆଦିରେ ସାତ ସଧବା ଗଣିକାଙ୍କଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳଗାନ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ବ୍ରତ, ବିବାହର ପୂର୍ବଦିନ କୃତ୍ୟକୁ ମଙ୍ଗଳକୃତ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ତେବେ ବିବାହକୁ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳକୃତ୍ୟ କୁହାଯିବାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅଛି ।

## ସାହିତ୍ୟ 
ଓଡ଼ିଆ ଓ ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟରେ ମଙ୍ଗଳକାବ୍ୟ ଅନେକ ଉଦାହରଣ ରହିଛି ।

କାଚଲାଗି ହେଉଛନ୍ତି ଚନକର ବାଳି, ସ୍ୱର୍ଗେ ଥାଇ ଅପସରା ଦ୍ୟନ୍ତି ହୁଳହୁଳି ।
ଶ୍ରୀହସ୍ତ ବଢ଼ାଇ ଦେଲେ ଜନକର ଜେମା, ଅକଳଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖ କି ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ।
କାଚଲାଗି ସାରି ସର୍ବେ ଚଉସମ ବୋଳି, ଇଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ତହୁଁ ଓଳଗିଲେ ବାଳୀ - କାର୍ତ୍ତିକଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ 

ଏହି ମଙ୍ଗଳଗାନ ପରମ୍ପରା ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ ପୁରୀର ଅନେକ ସାହିରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚଳଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଅନିଶା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ

**ଅନିଶା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ** ଜଣେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏଡ଼ିଟର । ସେ ଆମେରିକାନ ଫିଲ୍ମ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର ୨୦୧୪ ବ୍ୟାଚର ଜଣେ ଛାତ୍ର । ତାଙ୍କ ସମ୍ପାଦିତ ସିନେମା "ଡେ ଉଆନ" ୨୦୧୫ ବାଫଟା ଇଉଏସ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟସ ଫିଲ୍ମ ଆୱାର୍ଡ଼ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଥିଲା ।  ଫିଲ୍ମଟି ସେହି ବର୍ଷ ଛାତ୍ର ଶ୍ରେଣୀର ଏକାଡେମୀ ଆୱାର୍ଡ଼ସ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲା । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଅବସେସିଭ-କମ୍ପଲସିଭ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର

**ଅବସେସିଭ-କମ୍ପଲସିଭ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର** (ଓସିଡି), (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **obsessive–compulsive disorder** (**OCD**) ଏକ ମାନସିକ ବେମାରୀ ଯେଉଁଥିରେ ରୋଗୀ ବାରମ୍ବାର ଗୋଟିଏ କାମ ତନ‌ଖି କରିବା ଇଚ୍ଛା ଅନୁଭବ କରେ, ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାର ଇଚ୍ଛା ବାରମ୍ବାର ହୁଏ ଓ ରୁଟିନ କାମ ଜବରଦସ୍ତ ବାରମ୍ବାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ମନେ କରେ ।  ଲୋକ ଏ ପ୍ରକାର ଇଚ୍ଛା ବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।  ଏମାନେ କରିଥିବା ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ: ହାତ ଧୁଆ, ଜିନିଷ ଗଣିବା ଓ କବାଟ କିଳା ହୋଇଛି କି ନା ତଦାରଖ କରିବା ।  ଜିନିଷ ଫୋପାଡ଼ିବାରେ କେତେକ ଲୋକଙ୍କର ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।  ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଦୈନ‌ନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଯାତ୍ରା ଉପରେ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ । ଗୋଟିଏ କାମ କରିବାକୁ ଏକ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗିପାରେ । ଅଧିକଂଶ ବୟସ୍କ ଲୋକ ନିଜର ବ୍ୟବ‌ହାର ଅର୍ଥହୀନ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ।

ଏହି ରୋଗର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଜଣାଯାଇ ନାହିଁ । ଏକା ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ରୋଗମାନଙ୍କର ନାମ:- ଉତ୍କଣ୍ଠା ଡିଜଅର୍ଡ଼ର (anxiety disorder), ମେଜର ଡିପ୍ରେସିଭ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର, ଖାଇବା ଡିଜ୍ଅର୍ଡ଼ର, ଟିକ ଡିଜ୍ଅର୍ଡ଼ର ଓ ଅବସେସିଭ-କମ୍ପଲସିଭ ପର୍ସନାଲିଟି ଡିଜଅର୍ଡ଼ର. କ୍ୱେସିଆପାଇନ ଭଳି  ଆଟିପିକାଲ ଆଣ୍ଟିସାଇକୋଟିକ ଔଷଧ ଏସଏସଆରସି ସହିତ ମିଶେଇ ଦେଲେ  ପ୍ରତିରୋଧକାରୀ ରୋଗରେ ଉପକାର ମିଳେ କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅଧିକ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଥାଏ&nbsp;। ଚିକିତ୍ସା ନ କଲେ ରୋଗ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥାଏ । ଯେ କୌଣସି ବର୍ଷରେ ହିସାବକୁ ନେଲେ ପୃଥିବୀରେ ୧.୨ % ହାରରେ  ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ମାନସିକ ରୋଗ
ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟ

**ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟ** ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପୌରାଣିକ ଗ୍ରନ୍ଥ । ଏହା ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ । 

## ଇତିହାସ 
ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟର ରଚନାକାଳ ନେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଥିଲେ ହେଁ ଏହା ଅଷ୍ଟଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱୀତିୟାର୍ଦ୍ଧରେ ରଚନା ହୋଇଥିବାର ଇତିହାସରୁ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ ।  ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଉଲ୍ଲେଖ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବହୁତ ନୀତି ପରିଚାଳିତ । ବାମଦେବ ସଂହିତା, ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟ, ନୀଳମତ ପୁରାଣକୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାଜନ ପୂଜାପଣ୍ଡା ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବକ ଓ ଦଇତାମାନେ ବହୁଳ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି ।  ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟର ରଚୟିତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯାହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ, ତାହା ହେଉଛି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବାୟତ ଅର୍ଥାତ୍ ପୂଜାପଣ୍ଡା, ପତି ମହାପାତ୍ର ମୁଦିରଥ ବା ଅନୁରୂପ କୌଣସି ପୁରାତନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହା ଲିଖିତ । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ବିଦ୍ୟାପତି ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଧର ସେବକଙ୍କର ବିଷୟରେ ବହୁଳ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରାଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ହର୍ପିସ୍ ଜୋସ୍ଟର

**ହର୍ପିସ୍ ଜୋସ୍ଟର**, (ଅନ୍ୟ ନାମ ସିଙ୍ଗଲସ ବା ଜୋସ୍ଟର ବା ଜୋନା ଯଥାକ୍ରମେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ **shingles**, also known as **zoster**, **herpes zoster**, or **zona**), ଏକ ଭୁତାଣୁ ରୋଗ ବିଶେଷତା ହେଲା ଏକ ସୀମିତ ଏରିଆରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଚର୍ମ ରାସ ବା ଲାଲ ଚକଡ଼ା ଓ ଫୋଟକା ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଚକଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ଦେହର ଯେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପାଖରେ ବା ମୁହଁରେ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ଦେଖାଯାଏ ।  ଲାଲ ଚକଡ଼ା ବାହାରିବାର ୨/ ୪ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଚମରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ଓ ଝିମ ଝିମ ହୁଏ ।  ଅନ୍ୟଥା ଏହାର ବ‌ହୁତ ଅଳ୍ପ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ ।  କିନ୍ତୁ କେତେକ ଲୋକଙ୍କର ସ୍ନାୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମାସମାସ ବା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଲାଗିରହେ ଯାହାକୁ ପୋଷ୍ଟଥର୍ପେଟିକ ନିଉରାଲଜିଆ କୁହାଯାଏ ।  ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ଅଭାବ ଥିଲେ ରାସ ଖେଳେଇହୋଇ ଚାରିଆଡ଼େ ବାହାରେ ଯାହାକୁ ଡିସସେମିନେଟେଡ ସିଙ୍ଗ୍ଲସ କୁହାଯାଏ ।  ଏହାର ସ୍ୱାଭାବିକ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ପୋଷ୍ଟଥର୍ପେଟିକ ନିଉରାଲଜିଆ ଉପରେ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ବା ସ୍ଟିରଏଡ ଔଷଧର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପ୍ରଭାବର ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ ।  ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରାଣାରେ ପାରାସେଟାମୋଲ, ଏନଏସଆଇଡି ଓ ଓପିଅଏଡ ଆଦି ଔଷଧ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।  ବାର୍ଷିକ ନୂତନ ରୋଗ ହାର ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରତି ୧୦୦୦ରେ ୧.୨-୩.୪ ଜଣଙ୍କର ହୁଏ ଓ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରତି ଏକ ହଜାରରେ ୩.୯-୧୧.୮ ହୁଏ ।  ୮୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅତି କମରେ ଥରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ଓ ୫ %ରୁ କମ ଲୋକଙ୍କର ଏକାଧିକ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ ।  ପୁରାକାଳରୁ ଏହି ରୋଗ ଥିବା ଜଣାଯାଏ ।  ଆରବ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହାର ନାମର ଅର୍ଥ *ନିଆଁର ବେଲ୍ଟ* , ସ୍ପାନିଶ ଭାଷାରେ *ଛୋଟ ସାପ*  ଓ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ *ବଡ଼ ରାସ୍* । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଲଖି ସ୍ୱାଇଁ

**ଲାଖି ସ୍ୱାଇଁ** (ଇଂରାଜୀ: Lakhi Swain) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗଲ୍ଫ ଖେଳାଳୀ । ୨୦୧୫ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୮-୧୦ ଭିତରେ ଜାକର୍ତ୍ତାଠାରେ ହୋଇଥିବା ଗଲ୍ଫ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ୬ଷ୍ଟ ବାଲାଣ୍ଟିନ ଟିମ-ଆମ ଗଲ୍ଫ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜରେ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ ଜିତି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟ୍ରଫି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଗଲ୍ଫ ଖେଳରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟ୍ରଫି ଜିତିବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା । ଏହା ଥିଲା ସ୍ୱାଇଁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ।

## ପାରିବାରିକ ଜୀବନ 
ଅନ୍ୟତମ ଓଡ଼ିଆ ଗଲ୍ଫ ଖେଳାଳୀ ରମେଶ ସ୍ୱାଇଁ ଲାଖି ସ୍ୱାଇଁଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ । ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି । 

## କ୍ରୀଡ଼ା ଜୀବନ 
ସ୍ୱାଇଁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଗଲ୍ଫ କ୍ଲବର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଗଲ୍ଫ ଖେଳାଳୀଗଣ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ରମ

କାକଟପୁର ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ ତଟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅବସ୍ଥିତ । ପୁରୀ ବଳଗଣ୍ଡି ଛକସ୍ଥିତ ହାତୀ ଆଖଡ଼ା ମଠର ଏକ ଶାଖା । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଏବଂ ହାତୀ ଆଖଡା ମଠର ମହନ୍ତ ସୁଖରାମ ଦାସ ଅଟନ୍ତି ।

## ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅଣସର ସମୟରେ ଯୋଗାଉଥିବା ସେବା
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ରମରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଲାଗି ଅଣସର ଫଳଭାର ଆସି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ । ଅଣସରରେ ରହିଥବା ଅସୁସ୍ଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପଚାର ପାଇଁ ଫଳଭାର ଅଣାଯାଇଥାଏ ।  ୩୦ରୁ ୩୫ ବର୍ଷ ତଳେ ହାତୀ ଆଖଡ଼ା ମଠ ପକ୍ଷରୁ ଅଣସରରେ ଫଳଭାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥଲା । କାଳକ୍ରମେ ଏହି ପରମ୍ପରା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥଲା । ୨୦୧୫ ନବକଳେବରରେ କାକଟପୁରର କିଛି ବଦାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏହି ପରମ୍ପରାର ପୁନଃ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଶ୍ରମରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଣସର ଫଳଭାର ଆସି ହାତୀ ଆଖଡ଼ା ମଠରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଫଳଭାରକୁ ନିଆଯାଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନୃସିଂହ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲାଗି କରିବା ପାଇଁ ସେବକଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । 
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
* ପୁରୀରେ ଥିବା ମଠମାନ 
* ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅଣସର ନୀତି 
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ମଠ ବା ଆଶ୍ରମ