open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ଅଜିତ ନାଥ ରାୟ

, 1974]]
**ଅଜିତ ନାଥ ରାୟ** (୨୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୧୨– ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୯) ୨୫ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୩ରୁ ୨୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସର ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ।

୧୯୬୯ ମସିହାରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟୀକରଣ ଆଇନର ସମ୍ବିଧାନିକତା ଯାଞ୍ଚ କରିଥିବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୧୧ ଜଣ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାୟ ଏକମାତ୍ର ରାୟ-ବିରୋଧୀ (dissenter) ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜ, କଲିକତା, ଓରିଏଲ କଲେଜ, ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ, ଗ୍ରେ’ସ୍ ଇନ୍ ଏବଂ କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟକୁ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଅଜୟ ନାଥ ରାୟ ଆଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନ 
ନ୍ୟାୟଧୀଶ ରାୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୧୨ରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୧୯୩୯ରେ ଇଂଲିଶ ବାରକୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୦ରେ କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟରେ ଓକିଲ ଭାବେ ନାମ ଭର୍ତ୍ତି କରିଥିଲେ । ୨୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୫୭ରେ ସେ କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟରେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ବିବାଦାସ୍ପଦ ନିଯୁକ୍ତି 
ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୯ରେ ସେ ଭାରତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୩ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ

**ଗଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂ ପଟେଲ** (ଜନ୍ମ: ୧୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୫; ) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଖାରଗୋନେ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
*ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଅଧିକାରିକ ଜୀବନୀ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟସମୂହ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଡିନ୍ କୁରିଆକୋସ

**ଡିନ୍ କୁରିଆକୋସ** (ଜନ୍ମ: ୨୭ ଜୁନ ୧୯୮୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ କେରଳର ଇଡୁକ୍କି ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୨ ମସିହାରୁ ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କେରଳ ଯୁବ କଂଗ୍ରେସର ସଭାପତି ଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:କେରଳର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଜି. ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ

**ଜି. ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା, ଯିଏକି **ଅମ୍ବିକା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ** ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଅନନ୍ତପୁର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ ପାର୍ଟିର ରାଜନେତା
ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ମହାନ୍ତ

**ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ମହାନ୍ତ** (ଜନ୍ମ: ୧୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଛତିଶଗଡ଼ର କୋର୍ବା ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଅଧିକାରିକ ଜୀବନୀ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଛତିଶଗଡ଼ର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ମିର୍ଜା ହମୀଦୁଲ୍ଲା ବେଗ

**ମିର୍ଜା ହମୀଦୁଲ୍ଲା ବେଗ** (M. H. Beg) (୨୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୧୩– ୧୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୮) ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୭ ଠାରୁ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ୧୫ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଦେକ୍କାନୀ ମୁସଲମାନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କ ପିତା ମିର୍ଜା ସମୀଉଲ୍ଲା ବେଗ ତତକଳୀନ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଖ୍ୟାତିଲବ୍ଧ ବ୍ୟୁଟିସିଆନ୍ ଶହନାଜ ହୁସେନଙ୍କର ମାମୁଁ ଥିଲେ ।

ସେହି ସମୟରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ଅଭିଜାତ ବର୍ଗର ଅନେକ ଶିଶୁଙ୍କ ଭଳି, ମିର୍ଜା ହମୀଦୁଲ୍ଲା ବେଗ ସେଣ୍ଟ ଜର୍ଜ୍ ଗ୍ରାମର୍ ସ୍କୁଲ୍‌ରେ ପଢ଼ିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ Senior Cambridge H.S.L.C. ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଲାଭ କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ପାଇଥିଲେ । ଭାରତ ସେତେବେଳେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଅଧୀନରେ ଥିବାରୁ, ବିଶେଷକରି ଆଇନ ବିଷୟରେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ଯିବା ଧନୀ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅଭିଜାତ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭ୍ୟାସ ଥିଲା । ତେଣୁ, ବେଗ ୧୯୩୧ରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଟ୍ରିନିଟି କଲେଜ୍ ଓ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ, ଜାତିତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଇତିହାସରେ ଅନର୍ସ ପାଇଥିଲେ । ସେ London School of Economicsରେ ଆଇନ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ରାଜନୀତି ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ସେ Lincoln’s Inn ମାଧ୍ୟମରେ ବାର୍‌ରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ଓ ୧୯୪୧ରେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ବାର୍‌କୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।

## ବିଚାର ବିଭାଗରେ ପେଶାଜୀବନ 
ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିବା ପରେ, M.H. Beg ଭାରତକୁ ଫେରି ଆଲାହାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଏବଂ ମେରଠରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବରେ ପ୍ରାକଟିସ୍ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏଠାରୁ ସେ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିଜର ଅନୁଭବ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ୧୯୪୯ରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଫେଡେରାଲ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅଧିବକ୍ତା ଭାବରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ ଓ ପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅଧିବକ୍ତା ହେଲେ । ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରାକଟିସ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ ସେ U.P. Sunni Central Wakf Boardର Standing Counsel ହେଲେ ଓ ପ୍ରାୟତଃ ମୁନିସିପାଲ୍ ସଂସ୍ଥାଙ୍କ ପକ୍ଷ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ ।

୧୧ ଜୁନ୍ ୧୯୬୩ରେ ବେଗଙ୍କୁ ଆଲାହାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବେଞ୍ଚକୁ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି କରାଯାଇଥିଲା । ଏକ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ, ସେ ଦଣ୍ଡାଧିକାର, ଦିୱାନୀ ଓ କର ମାମଲା ଦେଖୁଥିଲେ । ପରେ ସେ କମ୍ପାନୀ ଜଜ୍ ହେଲେ ଓ ୧୯୬୭ ମଝିଠାରୁ ୧୯୭୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିବାହ ଓ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ସମ୍ପର୍କୀୟ ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ପରେ, ୧୯୭୧ ଜାନୁଆରୀରେ ବେଗଙ୍କୁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ, ସେ ଭାରତର ଷଷ୍ଠ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନୀଲମ ସଞ୍ଜୀବ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କୁ ପଦ ଶପଥ ଦେଇଥିଲେ । ମହମ୍ମଦ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲାହଙ୍କ ପରେ ବେଗ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର ଦ୍ଵିତୀୟ ମୁସଲିମ ମହାନ୍ୟାୟାଧୀଶ । ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଏହି ପଦବୀରେ ରହି ସେ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୮ରେ ଅବସର ନେଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ରଞ୍ଜନ ଗୋଗୋଇ

**ରଞ୍ଜନ ଗୋଗୋଇ** (ଜନ୍ମ ୧୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଓ ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ । ସେ ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ତା’ପରେ ୨୦୧୨ରୁ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ରଞ୍ଜନ ଗୋଗୋଇ ୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୮ ରେ ଭାରତର ୪୬ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା କେଶବ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଗୋଇ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଆସାମ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ରଞ୍ଜନ ଗୋଗୋଇଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୪ରେ ଦିବ୍ରୁଗଡ଼ର କେ ସି ଗୋଗୋଇ ରାସ୍ତାରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ପାରିବାରିକ ନିବାସରେ ଏକ ତାଇ-ଆହୋମ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା ।  ତାଙ୍କ ପିତା କେଶବ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଗୋଇ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ, ଯିଏ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୮୨ ରୁ ୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୮୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସାମର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ । କେଶବ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଗୋଇ ଦିବ୍ରୁଗଡ଼ରୁ ଏମଏଲଏ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ରାଜନୀତିକ ଜୀବନରେ ଅନେକଥର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମା’ ଶାନ୍ତି ଗୋଗୋଇ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଏବଂ ଲେଖିକା ଥିଲେ। ସେ ‘ସୋସିଓ ଏଡୁକେଶନାଲ୍ ୱେଲଫେର୍ ଆସୋସିଏସନ୍‌’ (SEWA) ନାମକ ଏକ ଏନ୍‌ଜିଓ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ସମାଜର ନିମ୍ନ ବର୍ଗର ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବାକୁ ପ୍ରଯାସରତ ଥିଲା ଏବଂ ୨୦୦୨ରୁ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀଞ୍ଜନ ରାଜକୁମାର ଗୋହାଇଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟା ଥିଲେ।

## କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ଗୋଗୋଇ ୧୯୭୮ରେ ବାର୍‌ରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ ଓ ଗୁଆହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ୨୮ ଫେବୃଆରି ୨୦୦୧ରେ ସେ ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦ରେ ସେ ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେଲେ ଓ ୧୨ ଫେବୃଆରି ୨୦୧୧ରେ ସେଠାର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ । ୨୩ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୨ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଲେ ।

୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୮ରେ, ଦୀପକ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଅବସର ପରେ, ସେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ଶପଥ ନେଲେ ।ସେ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ପ୍ରଥମ ଅସମୀ ଯିଏ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ହୋଇଥିଲେ। ସେ 9 ନଭେମ୍ବରରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ ରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଗଲା । ସେ ୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ତାରିଖରେ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ଭାବେ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ।

## ୨୦୧୮ର ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସଙ୍କଟ 
୧୨ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୮ରେ, ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଜେ. ଚେଳେଶ୍ୱର, ଏମ୍. ବି. ଲୋକୁର ଓ କୁରିୟନ ଜୋସେଫଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ରଞ୍ଜନ ଗୋଗୋଇ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଇତିହାସରେ, ମାମଲା ବଣ୍ଟନ ଓ ନ୍ୟାୟ ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅସଫଳତାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଏକ ପ୍ରେସ ସମ୍ମେଳନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରେସ ସମ୍ମେଳନ ସମୟରେ ସେମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ, ବିଶେଷ CBI ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ବ୍ରିଜଗୋପାଳ ହରକିଶନ ଲୋୟାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ମାମଲାକୁ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଅରୁଣ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବା ଘଟନାରୁ ସେମାନେ ଏହି ସମ୍ମେଳନ କରିଥିଲେ।

ଲୋୟା ଜଣେ ବିଶେଷ CBI ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୪ରେ ଅସ୍ଵାଭାବିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୨୦୦୪ର ସୋହରାବୁଦ୍ଦିନ ଶେଖ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ BJP ନେତା ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ନାମ ଆସିଥିଲା । ପରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଅରୁଣ ମିଶ୍ର ସେହି ମାମଲାରୁ ନିଜକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେଲେ ।

ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଚେଳେଶ୍ୱର 30 ଜୁନ 2018 ରେ ଅବସର ନେଲେ, ତା’ପରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ରଞ୍ଜନ ଗୋଗୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଦ୍ୱିତୀୟ ବରିଷ୍ଠତମ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ଓ ତା’ପରେ ଜଷ୍ଟିସ୍‌ ଏମ୍. ବି. ଲୋକୁର ଓ କୁରିୟନ ଜୋସେଫ ବରିଷ୍ଠତାକ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ସିଂହ ମହତୋ

**ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ସିଂହ ମହତୋ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, ସେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ପୁରୁଲିଆ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଦାହର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଅଧିକାରୀକ ଜୀବନୀ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ପୁନମବେନ୍ ମାଡାମ୍

**ପୁନମବେନ୍ ମହାଜନ** (ଜନ୍ମ: ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଦ୍ୱାରକା ଜିଲ୍ଲାର ଖାମଭାଲିଆ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ବିଧାୟିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୨୦୧୪, ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଜାମନଗର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ଯଥାକ୍ରମେ ୧୬ଶ, ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
୨୦୦୯ ମସିହାରୁ ୨୦୧୨ ଯାଏଁ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ସଭ୍ୟ ଭାବରେ ଗୁଜରାଟ ରାଜନୀତିରେ  ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ୨୦୧୨ ମସିହାରେ, ସେ କଂଗ୍ରେସରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇ ବିଜେପିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗୁଜରାଟର ବିଧାୟିକା
ଶ୍ରେଣୀ:୧୬ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗୁଜରାଟର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଦିନେଶ ମକୱାନା

**ଦିନେଶ ମକୱାନା** (ଜନ୍ମ: ୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୯) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଗୁଜରାଟର ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗୁଜରାଟର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୯ ଜନ୍ମ
ନୀର୍ଜା ଭନୋଟ ପୁରସ୍କାର

**ନୀର୍ଜା ଭନୋଟ ପୁରସ୍କାର** ଭାରତରେ “ଦ ନିର୍ଜା ଭନୋଟ ପାନ୍ ଆମ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ” ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ପୁରସ୍କାର ଅଟେ । ଏହି ପୁରସ୍କାର ସେହି ମହିଳାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଯିଏ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ନିଜ ସ୍ୱର ଉଠାଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସମାନ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିଥାନ୍ତି । ବାର୍ଷିକ ନିର୍ଜା ଭନୋଟ ପୁରସ୍କାର ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ନାମକରଣ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୬ ମସିହାରେ କରାଚୀ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଅପହୃତ ପ୍ୟାନ୍ ଆମ୍ ଉଡ଼ାଣ ୭୩ ରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଜୁଆରେ ଲଗାଇ ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଏୟାରହୋଷ୍ଟେସ୍ ନିର୍ଜା ଭନୋଟଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ କରାଯାଇଛି । ଏହି ପୁରସ୍କାରରେ ₹୧.୫ ଲକ୍ଷ ନଗଦ ରାଶି ସହିତ ପ୍ରଶସ୍ତି ପତ୍ର ଓ ଟ୍ରଫି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ।

## ବିଜେତାଙ୍କ ସୂଚୀ 
* ୧୯୯୧ – ପୂର୍ଣିମା ସାଧନା, ସାଧନା ପାୱାର
* ୧୯୯୨ – ସତ୍ୟ ରାଣୀ ଚାଢା, ଅମୃତା ଆହୁୱାଲିଆ
* ୧୯୯୩ – ଶେହନାଜ୍ ଶେଖ୍
* ୧୯୯୪ – ଭାନୱାରୀ ଦେବୀ
* ୨୦୦୧ – ଯଶୋଦା ଏକମ୍ବରମ୍
* ୨୦୦୨ – ଏଲିସ୍ ଗାର୍ଗ୍, ଫ୍ଲାଭିଆ ଆଗ୍ନେସ୍
* ୨୦୦୩ – ଶିବାନୀ ଗୁପ୍ତା
* ୨୦୧୨ – ଆଶା ମାନୱାନୀ
* ୨୦୧୪ – ରଶ୍ମି ଆନନ୍ଦ
* ୨୦୧୫ – ସୁଭାଷିଣୀ ବସନ୍ଥ
* ୨୦୧୬ – ସିନ୍ଧୁତାଇ ସପକାଲ
* ୨୦୧୭ – ଡା. ସରୋଜିନୀ ଅଗ୍ରୱାଲ
* ୨୦୧୯ – ଶିଫିୟା ହାନୀଫ୍ (କେରଳ)

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
ରାମନ୍‌ ମ୍ୟାଗ୍‌ସେସେ ସମ୍ମାନ

**ରାମନ୍‌ ମ୍ୟାଗସେସେ ପୁରସ୍କାର** (Ramon Magsaysay Award) ଏସିଆର ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଓ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ-ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ  ପାଇଁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ “ଏସିଆର ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପୁରସ୍କାର ଫିଲିପିନ୍ସର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାମନ୍‌ ମ୍ୟାଗସେସେଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ରାମନ୍‌ ମ୍ୟାଗସେସେ ପୁରସ୍କାର ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍‌ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ବିନୋବା ଭାବେ ଭାରତରୁ ଏହି ପୁରସ୍କାରର ପ୍ରଥମ ବିଜେତା ଥିଲେ । ସେହିପରି ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତା ଥିଲେ କିରଣ ବେଦୀ ।

## ଇତିହାସ 
thumb|ରାମନ୍‌ ମ୍ୟାଗ୍‌ସେସେ
ଏହି ପୁରସ୍କାର ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ନ୍ୟୁୟୋର୍କ ଭିତ୍ତିକ “ରକଫେଲର ବ୍ରଦର୍ସ ଫଣ୍ଡ”ର ଟ୍ରଷ୍ଟିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଫିଲିପିନ୍ସ ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ମତି ସହ ସେଠାର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାମନ୍‌ ମ୍ୟାଗସେସେଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ସାହସିକ ସେବା, କଳା, ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ସମାଜରେ ବ୍ୟବହାରିକ ଆଦର୍ଶବାଦିତା ଓ ନିର୍ମଳ ସରକାରୀ ଚରିତ୍ରର ସମ୍ମାନ କରିବା ସହ ଏହାର ସ୍ମୃତିକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖାଯାଏ ।

### ଭାରତୀୟ ବିଜେତାମାନଙ୍କର ତାଲିକା 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
ଦୈବାସୁର ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଯୋଗ

thumb|A 19th-century illustrated Sanskrit manuscript from the Bhagavad Gita, composed c. 400 BCE – 200 BCE.
**ଦୈବାସୁର ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଯୋଗ**  ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାର ଷୋଡଶ ଅଧ୍ୟାୟ । ମହାଭାରତ ପୁରାଣର *ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବ* ମଧ୍ୟରେ, ୨୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ରୁ ୪୨ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୮ଟି ଅଧ୍ୟାୟ *ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା* ଭାବେ ପରିଚିତ । ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବର ୪୦ ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ୨୪ଟି ଶ୍ଳୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୈବାସୁର ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଯୋଗର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି ।

ଭାଗବତ ଗୀତାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ।  କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ହିଁ ଏହି ଗୀତା; ଏହିକାରଣରୁ ଏହା ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ।  ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାକୁ ଏକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ଏଥିରେ ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିଶେଷତା ନିହିତ ଅଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ।  ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାକୁ ସାଧାରଣତଃ “ଗୀତା” ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହା “ଗୀତୋପନିଷଦ୍” ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଭଗବାନଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ, ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାର ପଥ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି।

## ବିଷୟ 
ଦୈବାସୁର ସମ୍ପଦ ବିଭାଗ ଯୋଗ ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାର ଷୋଡଶ ଅଧ୍ୟାୟ । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୈବୀ ଓ ଆସୁରୀ — ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପ୍ରକୃତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା, ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣକୁ ପୋଷଣ କରିବା ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନା ମାଧ୍ୟମରେ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୈବୀ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ବିକାଶ ପାଏ । ଏହି ଦୈବୀ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଗବତ୍‌ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ । ଏହାର ବିପରୀତରେ, ସଂସାରରେ ଆସୁରୀ ପ୍ରବୃତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ମୋହ ଅର୍ଥାତ୍ ଆସକ୍ତି ଓ ଅଜ୍ଞାନତାର ଗୁଣମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଭୌତିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ବିକାଶ ପାଏ । ଏହା ଆମ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରେ ଅବଗୁଣମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ ଏବଂ ଶେଷରେ ଆତ୍ମାକୁ ନରକୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଠେଲିଦିଏ । 

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଦୈବୀ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା ସହ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପରେ ଏଥିରେ ଆସୁରୀ ଗୁଣମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କତା ସହିତ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହି ଗୁଣମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ପୁନଃ ଅଜ୍ଞାନତା ଏବଂ ‘ସଂସାର’ ଅର୍ଥାତ୍ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରଭିତରକୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଉପସଂହାର କରି କହୁଛନ୍ତି ଯେ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ — ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବାର ଅଧିକାର କେବଳ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ହିଁ ଅଛି । ତେଣୁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ବେଦମାନଙ୍କର ବାଣୀକୁ ମାନିବା ଉଚିତ । ଏହି ବୈଦିକ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ବିଧି-ନିଷେଧକୁ ବୁଝି ତଦନୁସାରେ ଏହି ସଂସାରରେ ଆମ କର୍ମଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପାଦନ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱମାନଙ୍କର ନିର୍ବାହ କରିବା ଉଚିତ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାଭାରତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତ୍ଗୀତା
ସାମ୍‌ ପିରୋଜ୍ ଭରୁଚା

**ସାମ୍‌ ପିରୋଜ୍ ଭରୁଚା** (ଜନ୍ମ: ୬ ମଇ ୧୯୩୭) ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ (୩୦ତମ) ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ। ସେ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଅବସର ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ସେ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଜଣେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନିଜ ଆଇନି କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ପଦ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ଏବଂ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ।

ଭରୁଚା ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନି ରାୟ ପାଇଁ ପରିଚିତ। ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ତାମିଲନାଡୁର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜେ. ଜୟଲଳିତାଙ୍କ ବରଖାସ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ସେ ପାଞ୍ଚ-ନ୍ୟାୟାଧୀଶୀୟ ସଂବିଧାନିକ ବେଞ୍ଚର ଏକ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହା ଏକମତରେ ରାୟ ଦେଇଥିଲା। ଏହା ଭାରତର ଇତିହାସରେ ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ବରଖାସ୍ତ ଥିଲା।

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅବଧିରେ ଭରୁଚା ୩୪୪ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୧,୩୦୭ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଅସିତ କୁମାର ମଲ

**ଅସିତ କୁମାର ମଲ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ବୋଲପୁର ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ, ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ରାଜନେତା ଭାବରେ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନ ସଭାରେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
*ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଅଧିକାରୀକ ଜୀବନୀ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ହର୍ଷ ମାଲହୋତ୍ରା

**ହର୍ଷ ମାଲହୋତ୍ରା** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, ସେ ପୂର୍ବ ଦିଲ୍ଲୀ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପୂର୍ବ ଦିଲ୍ଲୀ ମହାନଗର ନିଗମର ମେୟର ଭାବରେ ପୂର୍ବରୁ କାମ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଦିଲ୍ଲୀର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଗୁଣତ୍ରୟ ବିଭାଗ ଯୋଗ

thumb|Arjuna and Lord Krishna on the battlefield of Kurukshetra
**ଗୁଣତ୍ରୟ ବିଭାଗ ଯୋଗ** (ସଂସ୍କୃତ: गुण त्रय विभाग योग) ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତ୍ଗୀତାର ଅଠରଟି ଅଧ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୋଟ ୨୭ଟି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି । ଏହା ମହାଭାରତର ଷଷ୍ଠ ସଂସ୍କରଣ ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବର ୩୮ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ ।

ଏହାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଅନୁସାରେ, ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାର ଅଠରଗୋଟି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ତିନିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରଥମ ଛଅଟି ଅଧ୍ୟାୟ କର୍ମ ଯୋଗ କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ପଥ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ; ସପ୍ତମ ଠାରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ , ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେମର ପଥକୁ ଗୌରବ କରେ । ତୃତୀୟ ଭାଗ, ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ — ଅର୍ଥାତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ  ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି ।

ମୂଳ *ଭଗବଦ୍‌ ଗୀତା*ରେ କୌଣସି ଅଧ୍ୟାୟ ଶିରୋନାମାଯୁକ୍ତ ବିଭାଗ ନ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ପରେ କିଛି ସଂସ୍କୃତ ସଂସ୍କରଣରେ ଯେଉଁଠି ଗୀତାକୁ ମହାଭାରତରୁ ଅଲଗା କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା, ସେଠାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡିକୁ ଶିରୋନାମ ଦିଆଯାଇଛି । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱାମୀ ଚିଦ୍‌ଭବାନନ୍ଦ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର *ଯୋଗ* ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଗର ଭଳି ମନ ଓ ଶରୀରକୁ ଶିକ୍ଷିତ କରେ । ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟକୁ '*“*ଗୁଣତ୍ରୟ ବିଭାଗ ଯୋଗ*”*' ବୋଲି ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି ।

## ବିଷୟବସ୍ତୁ 
ଗତ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆତ୍ମା ଓ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାୟା ଶକ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଶରୀର ଓ ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ରୋତ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ମାୟା ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍‌ ଓ ତମସ୍‌—ଏଇ ତିନିଟି ଗୁଣରୁ ଗଠିତ । ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତିରୁ ଗଠିତ ଶରୀର, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନିଟି ଗୁଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ଏବଂ ଆମ ଭିତରେ ଏହି ଗୁଣମାନଙ୍କର ଅନୁପାତ ଆମ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ । ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ, ସଦ୍‌ଗୁଣ ଓ ପବିତ୍ରତାକୁ ସୂଚିତ କରେ; ରଜୋ ଗୁଣ କାମନା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବଢ଼ାଏ; ଏବଂ ତମୋ ଗୁଣ ଭ୍ରମ, ଆଳସ୍ୟ ଓ ନିଦ୍ରାର କାରଣ ହୁଏ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମା ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାକୁ ମାୟା ଶକ୍ତିର ପ୍ରବଳ ପ୍ରଭାବ ସହ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ମୁକ୍ତି ଏହି ତିନି ଗୁଣରୁ ପରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଆଗକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ବନ୍ଧନମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେବାର ଏକ ସରଳ ଉପାୟ ବିଷୟରେ କହୁଛନ୍ତି । ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍‌ ଭଗବାନ ଏହି ତିନିଟି ଗୁଣରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ, ଅର୍ଥାତ୍‌ ଗୁଣାତୀତ। ଯଦି ଆମେ ମନକୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ କରୁ, ତେବେ ଆମ ମନ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟତା ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ । ଏହି ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନ ତିନି ଗୁଣରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁଣ-ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି । ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସହାନୁଭୂତି ସହିତ ଏମିତି ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି । ସେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ମହାପୁରୁଷମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଳିତ ରହନ୍ତି ଏବଂ ସଂସାରରେ ତିନି ଗୁଣର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଦେଖି ବ୍ୟକ୍ତି, ପଦାର୍ଥ ଓ ପରିସ୍ଥିତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବରୁ ବିଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ଭଗବାନଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ । ଏହିକାରଣରୁ ସାଂସାରିକ ପରିସ୍ଥିତିମାନେ ନା ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିପାରେ, ନା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ କରିପାରେ । ଏଭଳି ଭାବେ, ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତିର ମହିମା ଓ ଆମକୁ ତିନି ଗୁଣରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵକୁ ନେଇଯିବାର ତାହାର ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି କରନ୍ତି ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବତ୍ଗୀତା
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାଭାରତ
ଟି. ଏସ୍‌. ଠାକୁର

**ଟି. ଏସ୍‌. ଠାକୁର** (ତୀରଥ ସିଂହ ଠାକୁର, ଜନ୍ମ ୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବିଧିବିଶାରଦ, ଯିଏ ୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୫ରୁ ୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ୪୩ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ (CJI) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟକୁ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ସେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୮ରୁ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିୟାଣା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ। ସେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୪ରୁ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ହାଇକୋର୍ଟର ବରିଷ୍ଠ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ, ଏବଂ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜମ୍ମୁ–କାଶ୍ମୀର ହାଇକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ।

## ଶିକ୍ଷା ଓ ପେଶାଜୀବନ 
ଠାକୁର ସରକାରୀ ଗାନ୍ଧୀ ମେମୋରିଆଲ ସାଇନ୍ସ କଲେଜରୁ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କଲେ ଏବଂ ଜମ୍ମୁ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ଆଇନ ବିଭାଗରୁ ଆଇନ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କଲେ।

### ବୃତ୍ତି 
* ତୀରଥ ସିଂହ ଠାକୁର ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୭୨ରେ ପ୍ଲିଡର ଭାବେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା, ପୂର୍ବତନ ଆସାମ ରାଜ୍ୟପାଳ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ଆଇନଜୀବୀ ଦେବୀ ଦାସ ଠାକୁରଙ୍କ ଚେମ୍ବରରେ ପ୍ରାକଟିସ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
* ସେ ସିଭିଲ୍, କ୍ରିମିନାଲ୍, ସଂବିଧାନିକ, କର ଏବଂ ସେବା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ଜମ୍ମୁ–କାଶ୍ମୀର ହାଇକୋର୍ଟରେ ପ୍ରାକଟିସ କରୁଥିଲେ।
* ସେ ୧୯୯୦ରେ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କଲେ।
* ସେ ୧୬ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୯୯୪ରେ ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ହାଇକୋର୍ଟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୪ରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ହାଇକୋର୍ଟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେଲେ।
* ସେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୫ରେ ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ।
* ଜୁଲାଇ ୨୦୦୪ରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥିଲେ।
* ସେ ୯ ଅପ୍ରେଲ୍ ୨୦୦୮ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟର କାର୍ଯ୍ୟବାହକ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ।
* ୧୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୮ ରେ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିୟାଣା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ପଦଭାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
* ୧୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୯ରେ ସେ ଭାରତୀୟ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତାଙ୍କ ଭାଇ ଧୀରଜ ସିଂହ ଠାକୁର ମଧ୍ୟ ଜଣେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଏବଂ ୨୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୩ରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।

## ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ 
୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୫ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରଣବ ମୁଖର୍ଜୀ ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଶପଥ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ୧୮ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୫ରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୫ରେ ପଦଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୫ରେ ଅବସର ନେଇଥିବା ଜଷ୍ଟିସ୍‌ H. L. Dattuଙ୍କ ସ୍ଥାନ ପୂରଣ କଲେ। ସେ ୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୭ରେ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ୍ ପୁରା କରି ଅବସର ନେଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଯୋଗେଶ କୁମାର ସଭରୱାଲ

**ଯୋଗେଶ କୁମାର ସଭରୱାଲ** (୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୨– ୩ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫) ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ୩୬ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଥିଲେ ।

## କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ସଭରୱାଲ ୧୯୬୯ ରୁ ୧୯୮୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ରେଲୱେ ପାଇଁ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୩ରୁ ୧୯୭୬–୧୯୭୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଅଧିବକ୍ତା ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ଥାୟୀ କାଉନସେଲ ଓ ତାପରେ ସ୍ଥାୟୀ କାଉନସେଲ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୦ରୁ ୧୯୮୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାଉନସେଲ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ। ୧୯୬୯ରୁ ୧୯୭୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବାର କାଉନସିଲ ଅଫ୍‌ ଇଣ୍ଡିଆରେ ଦିଲ୍ଲୀଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ।

୧୭ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୬ ରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ବିଚାରପତି ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ତାପରେ ସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ହେଲେ । ୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏ. ପି. ଜେ. ଅବ୍ଦୁଲ୍ କଲାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ସପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୭ରେ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ (ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶଙ୍କ ଅବସର ବୟସ) ପହଞ୍ଚିବାରୁ, ପ୍ରାୟ ୧୪ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୨ ଜନ୍ମ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଲ ଲୋଧା

**ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଲ ଲୋଧା** (ଆର୍. ଏମ୍. ଲୋଧା, ଜନ୍ମ ୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୯) ଭାରତ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟକୁ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ପାଟନା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟ ଏବଂ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ସେବା ଦେଇଥିଲେ । ୧୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫ରେ, ଲୋଧାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ କମିଟି, ବେଟିଂ ସହିତ ଜଡିତ ଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ରାଜସ୍ଥାନ ରୋୟାଲ୍ସ ଓ ଚେନ୍ନାଇ ସୁପର୍ କିଙ୍ଗ୍ସ ଦଳର ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଦୁଇ ବର୍ଷର ଲାଗି ଭାରତୀୟ ପ୍ରିମିୟର୍ ଲିଗ୍ (ଆଇପିଏଲ୍) କ୍ରିକେଟ୍ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟରୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିଥିଲା।

## **ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ** 
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମାଲ୍ ଲୋଧା ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଏସ୍. କେ. ମାଲ୍ ଲୋଢାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଓସୱାଲ୍ ଜୈନ୍ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ରାଜସ୍ଥାନର ଯୋଧପୁରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ଯୋଧପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଏସ୍‌ସି ଏବଂ ଏଲଏଲ୍‌ବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।

## **କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ** 
ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୩ରେ ସେ ଯୋଧପୁରରେ ରାଜସ୍ଥାନ ବାର୍ କାଉନ୍ସିଲରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ। ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟର ଜୟପୁର ବେଞ୍ଚ ଗଠନ ହେବା ପରେ ସେ ଜୟପୁରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ସେ ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ କାଉନ୍ସେଲ୍ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୪ରେ ଲୋଧା ଯୋଧପୁରରେ ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟର ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଉନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ। ୧୬ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୪ରେ ସେ ବୋମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ୨୦୦୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ସେବା ଦେଇଥିଲେ । ୨ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୭ରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟରେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୩ ମେ ୨୦୦୮ରେ ସେ ପାଟନା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ ।

୧୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୧୪ରେ ପି. ସଥାଶିବମଙ୍କ ପରେ ଲୋଧାଙ୍କୁ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ୨୭ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୧୪ରେ ପଦଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଲୋଧା କହିଥିଲେ ଯେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ଏବଂ ୩ କୋଟି ୩୦ ଲକ୍ଷ ଅପେକ୍ଷାରତ ମାମଲାର ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବ।

ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଲୋଧା ୨୭୩ଟି ଫଇସଲା/ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ପିତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଲ୍ ଲୋଧା ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାମୁମାନେ ଚନ୍ଦ୍ ମଲ୍ ଲୋଧା ଓ ଗୁମାନ୍ ମଲ୍ ଲୋଧା ବିଭିନ୍ନ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ
ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ମାନେ

**ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ସମ୍ଭାଜୀରାଓ ମାନେ** (ଜନ୍ମ: ୧୯୮୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୧୯ ଓ ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, ସେ ଶିବ ସେନାର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହାଟକାନାଙ୍ଗଲେ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୭ଶ ଓ ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଓ ମାଆ ମଧ୍ୟ ସାଂସଦ ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
*ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଅଧିକାରିକ ଜୀବନୀ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ୱାଇ. ଭି. ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ

**ଯଶୋବନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼** (୧୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୨୦ – ୧୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟବିଦ୍ ଥିଲେ । ସେ ୨୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୮ ଠାରୁ ୧୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ୧୬ତମ ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ବମ୍ବେ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ପୁଣେ ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଏହି ଆଇନ ବିଶାରଦ, ୨୮ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୨ ରେ ପ୍ରଥମେ ଭାରତ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୭ ବର୍ଷ ୪ ମାସ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭାରତର ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ।

## ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ 
ଜନତା ସରକାରର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋରାରଜୀ ଦେସାଇଙ୍କ ଅଧୀନରେ, ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ଙ୍କୁ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଦରମ୍ୟାନ “କିସ୍ସା କୁର୍ସି କା” ମାମଲାରେ ସେ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ କାରାଗାରକୁ ପଠାଇଥିଲେ। କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ପୁନଃ ଶକ୍ତିରେ ଫେରିଲା, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ସରକାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବିରୋଧୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିବାରୁ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ।

ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଲୟରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ୩୩୮ଟି ରାୟ ରଚନା କରିଥିଲେ.

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ୱାଇ. ଭି. ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୨୦ ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ପୁଣେ ସହରରେ (ବର୍ତ୍ତମାନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଭାରତର ଏକ ଅଂଶ) ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମରାଠୀ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନୀୟ ଗାଁ କନ୍ହେରସର, ଯାହା ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲାର ଖେଡ଼ ତାଲୁକାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ନୁତନ ମରାଠୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଏଲ୍‌ଫିନ୍‌ସ୍ଟୋନ୍ କଲେଜ ଏବଂ ଆଇଏଲଏସ୍ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ପୁଣେରୁ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏଲଏଲଏମ୍ (LL.M.) ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ନାତକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ ।

ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ୱାଇ.ଭି. ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ଙ୍କ ଦେହାବସାନ ୧୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୮ ରେ ବମ୍ବେ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବା ପରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପରେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଭା, ପୁଅ ଧନଞ୍ଜୟ ଯଶୋବନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼—ପୂର୍ବତନ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ—ଏବଂ କନ୍ୟା ନିର୍ମଳା ରହିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ନାତିମାନେ ହେଲେ—ଅଭିନବ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼, ଯିଏ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଜଣେ ଅଧିବକ୍ତା, ଏବଂ ଚିନ୍ତନ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼, ଜଣେ ଆଇନ ଗବେଷକ ଓ ଲେଖକ।

## ଶାହ ବାନୋ ମାମଲା 
ମୁଖ୍ୟ ଲେଖା: ମହମ୍ମଦ ଅହମଦ ଖାଁ ବନାମ ଶାହା ବାନୁ ବେଗମ

ଶାହ ବାନୋ ମାମଲାରେ, ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ବେଞ୍ଚ ୧୯୭୩ ର ଦାଣ୍ଡିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂହିତା (Criminal Procedure Code)ର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଲାଗୁ କରି, ତାଲାକ୍‌ପ୍ରାପ୍ତ ଜଣେ ମୁସଲିମ ମହିଳାଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଭତ୍ତା (ମେଣ୍ଟେନାନ୍ସ) ଦେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ମାମଲାର ପରିଣାମସ୍ୱରୂପ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବହୁମତ ଥିବା ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର ୧୯୮୬ ର ମୁସଲିମ ମହିଳା (ତାଲାକ୍‌ ପରେ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା) ଆଇନ ପାସ୍ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ରାୟକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୦ ଜନ୍ମ
ଧନଞ୍ଜୟ ଯଶୋବନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼

**ଧନଞ୍ଜୟ ଯଶୋବନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼** (ଜନ୍ମ ୧୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୯), ଯିଏ **ଡି.ୱାଇ. ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼** ଭାବେ ପରିଚିତ, ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଭାରତୀୟ ବିଧିବେତ୍ତା ଅଟନ୍ତି । ସେ ୯ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୨ ଠାରୁ ୧୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ୫୦ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ମଇ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଏକ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେ ୨୦୧୩ ଠାରୁ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲାହାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଏବଂ ୨୦୦୦ ଠାରୁ ୨୦୧୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଜାତୀୟ ବିଧି ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣର ଏକ୍‌ସ୍‌ ଅଫିସିଓ ମୁଖ୍ୟ ସଂରକ୍ଷକ (Ex-officio Patron-in-Chief) ଏବଂ ଜାତୀୟ ବିଧି ବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାରତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ବାସ୍ତବ (de facto) କୁଳାଧିପତି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ୧୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୯ ରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଷ୍ଟିସ୍‌ ୱାଇ. ଭି. ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ ଭାରତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ୧୬ତମ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସେବାକାଳ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆ ପ୍ରଭା ଜଣେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞା।

## ଶିକ୍ଷା 
ସେ ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ସ୍ଥିତ ସେଣ୍ଟ୍‌ ଷ୍ଟିଫେନ୍ସ କଲେଜରୁ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଗଣିତ ବିଷୟରେ ସ୍ନାତକ (ଅନର୍ସ) ଉପାଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ। ଅନର୍ସ ତାଲିକାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆପଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ। ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଆପଣ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଧିରେ ସ୍ନାତକ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ। ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏଲ୍‌.ଏଲ୍‌.ଏମ୍‌. ଉପାଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ନ୍ୟାୟିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍‌ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଡ଼. ରାମ ମନୋହର ଲୋହିଆ ଜାତୀୟ ବିଧି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଲକ୍ଷ୍ନୌ ତାଙ୍କୁ ଏଲ୍‌.ଏଲ୍‌.ଡି.ର ମାନଦ ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।

## ବୃତ୍ତି ଜୀବନ 
ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ପ୍ରାକ୍ଟିସ୍‌ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସଂବିଧାନିକ ଆଇନ ଓ ସାର୍ବଜନିକ ଆଇନରେ ବିଶେଷ ରୁଚି ନେଇଥିଲେ। 1998 ଠାରୁ 2000 ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ଙ୍କୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଏଡିସନାଲ୍‌ ସୋଲିସିଟର୍‌ ଜେନେରାଲ୍‌ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।

୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୦ରେ ସେ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ।

୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୩ ରେ ସେ ଆଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ପଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

୧୩ ମଇ ୨୦୧୬ରେ ସେ ଭାରତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ
ଏସ୍. ଏଚ୍. କପାଡିଆ

**ସରୋଷ ହୋମି କପାଡ଼ିଆ** (୨୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୭– ୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୬) ଭାରତର ୩୮ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତ ବିଭାଜନ (ଡୋମିନିଅନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ) ପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ।

## କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
thumb|25 ଜୁଲାଇ 2012 ରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି କାପାଡ଼ିଆ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରଣବ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କୁ ପଦ ଶପଥ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ।
ଜଷ୍ଟିସ୍‌ କପାଡ଼ିଆ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ବମ୍ବେଇ (ମୁମ୍ବାଇ) ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଗଭର୍ନମେଣ୍ଟ ଲ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ମୁମ୍ବାଇରୁ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ। କପାଡ଼ିଆ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନର ଆରମ୍ଭ ଏକ ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀ କର୍ମଚାରୀ ଭାବେ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଗୋଟିଏ ଆଇନଜୀବୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଲ କ୍ଲାର୍କ ଭାବେ କାମ କଲେ । ସେ ଗାଗ୍ରାଟ୍ ଆଣ୍ଡ କୋ. ନାମକ ଆଇନ ଫର୍ମରେ କ୍ଲାର୍କ ଭାବେ ଯୋଗଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ “ଫାୟାରବ୍ରାଣ୍ଡ” ଶ୍ରମ ଆଇନଜୀବୀ ଫିରୋଜ ଦାମାନିଆଙ୍କ ସହ କାମ କଲେ । 10 ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୪ରେ ସେ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ଯୋଗଦେଲେ ।

୮ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୧ରେ କାପାଡ଼ିଆଙ୍କୁ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା ଏବଂ ୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୩ରେ ତାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ସ୍ଥାୟୀ ହେଲା । ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୩ରେ ସେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ । ୧୮ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୩ରେ ସେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୧୨ ମଇ ୨୦୧୦ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରତିଭା ପାଟିଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସେ ୨୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୨ ରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ସେ ଗୁଜରାଟ ନ୍ୟାସନାଲ ଲ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ସାଧାରଣ ପରିଷଦର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲ ଲ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ଭିଜିଟର ଥିଲେ । ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ ସମୟକାଳୀନେ, କାପାଡ଼ିଆ 305ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ 1,074ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ।

ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ, କାପାଡ଼ିଆ ଭାରତର ୧୩ତମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରଣବ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କୁ ପଦ ଶପଥ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
କାପାଡ଼ିଆ ଶହନାଜଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପୁଅ (ଚାର୍ଟାର୍ଡ ଆକାଉଣ୍ଟାଣ୍ଟ) ଓ ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଥିଲେ। କପାଡ଼ିଆ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଜୋରୋଆଷ୍ଟ୍ରିଆନ୍ ଥିଲେ । ସେ ଅର୍ଥନୀତି, ସାର୍ବଜନୀନ ଅର୍ଥବିତ୍ତ, ସୂତ୍ରତାତ୍ମକ ଭୌତବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଦାର୍ଶନିକତା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ରୁଚି ରଖୁଥିଲେ ।

ସେ ୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୬ରେ ମୁମ୍ବାଇରେ ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୭ ଜନ୍ମ
ପି.ଏନ୍. ଭଗବତୀ

**ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଚନ୍ଦ୍ର ନଟୱରଲାଲ୍ ଭଗବତୀ** (ପି. ଏନ୍. ଭଗବତୀ, ୨୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୧ – ୧୫ ଜୁନ୍ ୨୦୧୭) ଭାରତର ୧୭ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ୧୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୫ ଠାରୁ ୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାଙ୍କର ଅବସର ଗ୍ରହଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ। ସେ ଭାରତର ନ୍ୟାୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନହିତ ମାମଲା (Public Interest Litigation) ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ (Absolute Liability) ର ଧାରଣା ପରିଚୟ କରାଇଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ଅଦାଲତ ଚିନ୍ତାଧାରାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ । ଏହି କାରଣରୁ, ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଭି. ଆର. କୃଷ୍ଣ ଆୟରଙ୍କ ସହ ସେ ଦେଶରେ ନ୍ୟାୟିକ ସକ୍ରିୟତାର ଅଗ୍ରଦୂତ ଭାବେ ପରିଗଣିତ। ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ କାର୍ଯ୍ୟରତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ (ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସହିତ) ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ପି. ଏନ୍. ଭଗବତୀ ଗୁଜରାଟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ଥିଲେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ନଟୱରଲାଲ୍ ଏଚ୍. ଭଗବତୀ, ଯିଏ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ସେ ଅର୍ଥନୀତିବିଦ୍ ଜଗଦୀଶ ଭଗବତୀଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଏବଂ ନ୍ୟୁରୋସର୍ଜନ ତଥା ଭାରତୀୟ ନ୍ୟୁରୋଲଜିକାଲ୍ ସୋସାଇଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏସ. ଏନ୍. ଭଗବତୀଙ୍କ ଭାଇ ଥିଲେ ।  ସେ ପ୍ରଭାବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ପାରୁଲ୍, ପଲ୍ଲବୀ ଓ ସୋନାଲି ନାମରେ ତିନିଜଣ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି।  ପଲ୍ଲବୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ଆଇନ ଫାର୍ମ *ଶାର୍ଦୁଲ୍ ଅମରଚନ୍ଦ ମଙ୍ଗଲଦାସ୍ ଏଣ୍ଡ କୋ*.ର ପ୍ରବନ୍ଧକ ସାଥୀ ଏବଂ ସେହି ଫାର୍ମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଶାର୍ଦୁଲ୍ ଏସ୍. ଶ୍ରଫଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ।  ଭଗବତୀ ଲୋକପ୍ରିୟ ଭାରତୀୟ ଗୁରୁ ସତ୍ୟ ସାଇ ବାବାଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟ ସାଇ ଟ୍ରଷ୍ଟର ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।

ଭଗବତୀ ମୁମ୍ବାଇରେ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଏଲଫିନ୍‌ସ୍ଟୋନ୍ କଲେଜରେ ପଢ଼ି ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଗଣିତରେ (ସମ୍ମାନ) ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଜଡିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହି କାରଣରୁ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତବାସରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ । ପରେ ସେ ବମ୍ବେ ସରକାରୀ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ି ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

## କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ଭଗବତୀ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଜୁଲାଇ ୧୯୬୦ରେ ସେ ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୬୭ରେ ସେ ସେହି ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ । ଦୁଇଥର ସେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଗୁଜରାଟର ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ (୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୭ ଠାରୁ ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୭ ଏବଂ ୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୩ ଠାରୁ ୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୩)।  ଜୁଲାଇ ୧୯୭୩ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୫ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଭଗବତୀ ୩୪୨ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୮୨୦ଟି ବେଞ୍ଚରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଭଗବତୀ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଲୋକହିତ ମାମଲା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱର ଧାରଣା ପରିଚୟ କରାଇଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ୱି. ଆର. କୃଷ୍ଣ ଆୟରଙ୍କ ସହ ଦେଶର ନ୍ୟାୟିକ ସକ୍ରିୟତାର ଅଗ୍ରଦୂତ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ ।

୧୫ ଜୁନ ୨୦୧୭ ଦିନ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ୯୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପରଲୋକ ଗମନ କରିଥିଲେ ।

## ସମ୍ମାନ 
୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ପାଇଁ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ—ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାମାନ୍ୟ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଭି. ଏସ୍. ମାଥେସ୍ୱରନ

**ଭି. ଏସ୍. ମାଥେସ୍ୱରନ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା । ୨୦୨୪ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ, କୋଙ୍ଗୁନାଡ଼ୁ ମକ୍କାଲ ଦେସାଇ କତଚି ଦଳର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ସେ ତାମିଲନାଡ଼ୁର ନାମାକ୍କାଲ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାର ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତାମିଲନାଡ଼ୁର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଲାହୋଟି

**ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଲାହୋଟି** (୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୦ – ୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୨)  ଭାରତର ୩୫ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ୧ ଜୁନ୍ ୨୦୦୪ରୁ ୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।

## ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପେଶାଜୀବନ 
ସେ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଗୁନା ଜିଲ୍ଲାରେ ବାରରେ ଯୋଗଦେଲେ ଏବଂ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନାମ ଲେଖାଇଲେ । ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ସେ ସିଧାସଳଖ ବାରରୁ ରାଜ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟିକ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜିଲ୍ଲା ଓ ସେସନ୍ସ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ପଦସ୍ଥ ହେଲେ । ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଜିଲ୍ଲା ଓ ସେସନ୍ସ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ, ସେ ମେ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପଦତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣିଥରେ ବାରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଧାନତଃ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ । ସେ ୩ ମେ ୧୯୮୮ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୯ ରେ ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ । ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୪ରେ ଲାହୋଟିଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ବଦଳି କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୮ରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୧ ଜୁନ ୨୦୦୪ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂରଣ କରିବା ସମୟରେ ସେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧୭ ମାସ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବସୁରୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମାତ୍ର ୧ ମାସ ଥିଲା । ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅବଧିରେ, ଲାହୋଟି ୩୪୨ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ କୃଷ୍ଣ କୁମାର ଲାହୋଟି ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଏକ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସେଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ 
ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଲାହୋଟି କମ୍ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରତିକ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭବତଃ ସବୁଠାରୁ କମ୍ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ । ସେ ତତକାଳୀନ ସମୟର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଦୀର୍ଘତମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସେବା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ୧୭ ମାସ ପରେ ପଦରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୪ ମସିହାରେ, ନ୍ୟାୟବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦୁର୍ନୀତି ସମ୍ପର୍କରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୂର୍ବସୁରୀଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି, ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଲାହୋଟି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତର ନ୍ୟାୟବ୍ୟବସ୍ଥା ‘ପରିଷ୍କାର’ । ଦେଶରେ ତତକାଳୀନ ସମୟରେ ଅନୁଶାସନହୀନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମାଧ୍ୟମରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରକାଶିତ ଖୁଲାସାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟଟି ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା । ନ୍ୟାୟିକ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ପରିଚାଳନା ମଧ୍ୟ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଫେବୃଆରୀ 2005 ମସିହାରେ, ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ବି. କେ. ରାୟଙ୍କୁ ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରୁ ଗୁୱାହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଲାହୋଟିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା ।

ନୁଆଦିଲ୍ଲୀରେ ୮୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ସୁମାୟା ହାରୁନ

**ସୁମାୟା ହାରୁନ** ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଏବଂ ମଡେଲ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦୂରଦର୍ଶନ ନାଟକ, ବିଜ୍ଞାପନ ଏବଂ ମିଡ଼ିଆ ପ୍ରକଳ୍ପରେ କାମ କରିଥିବା ପାଇଁ ପରିଚିତ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ସୁମାୟା ହାରୁନ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଜୀବନ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ମିଡ଼ିଆ ଏବଂ ମନୋରଞ୍ଜନ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଥିଲେ ।

## କେରିୟର
ସୁମାୟା ହାରୁନ ତାଙ୍କର କେରିୟର ମଡେଲିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ବିଜ୍ଞାପନ, ଫଟୋଶୁଟ୍ ଏବଂ ଦୂରଦର୍ଶନ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଧୀରେଧୀରେ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଚିତି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ସୁମାୟା ହାରୁନ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କିତ ବିବରଣୀ ସାଧାରଣତଃ ଗୋପନ ରଖିଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଆଦର୍ଶ ସେନ ଆନନ୍ଦ

**ଆଦର୍ଶ ସେନ ଆନନ୍ଦ** (୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୬– ୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ସେ ୧୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୮ରୁ ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ୨୯ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଆଦର୍ଶ ସେନ୍ ଆନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୬ରେ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ରାଜ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଜମ୍ମୁର ମଡେଲ୍ ଆକାଡେମିରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ସେ ଜମ୍ମୁସ୍ଥିତ GGM ସାଇନ୍ସ କଲେଜ (ପୂର୍ବତନ ପ୍ରିନ୍ସ ଅଫ୍ ୱେଲ୍ସ କଲେଜ) ରୁ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ L.L.B ଓ ଶ୍ରମ ଆଇନରେ ଡିପ୍ଲୋମା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ସେ ଲଣ୍ଡନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନରେ ଡକ୍ଟର ଅଫ୍ ଫିଲୋସୋଫି (କମନୱେଲ୍ଥର ସଂବିଧାନିକ ଆଇନ) ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିଲେ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସେ ଲଣ୍ଡନର ଇନର୍ ଟେମ୍ପଲ୍‌ରେ ବାର ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ର ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ଆଇନ, ସଂବିଧାନିକ ଆଇନ ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆଇନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଇନ ପ୍ରାକ୍ଟିସ କରିଥିଲେ ।

୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୪ରେ ସେ ବାର କାଉନସିଲରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ, ସଂବିଧାନିକ ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆଇନରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ପରେ, ୩୮ ବର୍ଷ ୬ ମାସ ବୟସରେ ସେ ୨୬ ମେ ୧୯୭୫ରୁ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୬ରେ ସେ ସେହି ନ୍ୟାୟାଳୟର ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ । ୧୧ ମେ ୧୯୮୫ରେ ସେ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ହେଲେ ଏବଂ ୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୯ରେ ମାଦ୍ରାସ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ବଦଳି ହେଲେ । ୧୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୧ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ।

୧୭ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୩ରେ ସେ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୭ରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଏସ୍‌.ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାବୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୦ରେ, କେରଳର ମୁଲ୍ଲାପେରିୟାର ଡ୍ୟାମର ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଗଠିତ ପାଞ୍ଚ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ସେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଏହି କମିଟି ୨୫ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୨ ରେ ତାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିଥିଲା ।

## ସମ୍ମାନ 
thumb|ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଆଦର୍ଶ ସେନ୍ ଆନନ୍ଦ ସପଥ ରେଜିଷ୍ଟରରେ ସହି କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ।
୧୯୯୬ ମସିହାରେ ଆନନ୍ଦ ସମ୍ମତିକ୍ରମେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଆଲ୍ମା ମାଟର୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି କଲେଜ ଲଣ୍ଡନର ଫେଲୋସିପ୍ ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ହେଲେ । ଗରିବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଇନ ସହାୟତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ, ଜୁଲାଇ ୧୯୯୭ ରୁ ସେ ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନାମିତ ହେଲେ । ଏହି ବର୍ଷ ସେ ଇନର୍ ଟେମ୍ପଲ୍‌ର ସମ୍ମାନନୀୟ ବେଞ୍ଚର୍ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତିକ୍ରମେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ।

ସେ **“The Constitution of Jammu and Kashmir – Its Development and Comments”** ନାମକ ପୁସ୍ତକର ଲେଖକ । ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୮ରେ ଆନନ୍ଦଙ୍କୁ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୬ ଜନ୍ମ
ଏସ୍‌.ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାବୁ

**ଏସ୍‌. ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାବୁ** (ଜନ୍ମ ୧ ଜୁନ୍ ୧୯୩୯) ଭାରତର ୩୪ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ଏସ୍‌. ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାବୁ 1 ଜୁନ୍ 1939 ରେ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧୀନସ୍ଥ ବେଲଗାଉଁର ରାଜା ଲଖମଗୌଡ଼ା ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏଲଏଲ୍‌ବି (LLB) ଶିକ୍ଷା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନୀ 
ଫେବୃଆରୀ ୧୯୮୮ରେ ବାବୁ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ୨୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୭ରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ହେଲେ । ୨ ମଇ ୨୦୦୪ରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ପ୍ୟୁନି (Puisne) ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ, ସେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଭି. ଏନ୍‌. ଖାରେଙ୍କ ପରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ପଦ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଗୋଟିଏ ମାସରୁ କମ୍ ସମୟ ରହିଥିଲା, କାରଣ ୧ ଜୁନ୍ ୨୦୦୪ ରେ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂରଣ କରି ସେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ବାବୁ ସିଭିଲ୍ ଆଇନ, ଆପରାଧିକ ଆଇନ, ସଂବିଧାନିକ ଆଇନ, ପରିବେଶ ଆଇନ, କର ବିଧି, କର୍ପୋରେଟ୍ ଆଇନ ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ସ୍ୱତ୍ୱାଧିକାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ । ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ଘଟିଥିବା ସିଖ ବିରୋଧୀ ଦଙ୍ଗା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ସେ ଭିଡ଼ ମନୋବିଜ୍ଞାନ (mob psychology) ଉପରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ। ସେ ୧୯୮୬ର *ମୁସଲିମ୍ ମହିଳା (ତାଲାକ ପରେ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା) ଆଇନ*ର ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅବଧିରେ ବାବୁ ମୋଟ ୪୨୬ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ।

୨ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୦୭ରେ ବାବୁ ଭାରତର ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୩୧ ମଇ ୨୦୦୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଆୟୋଗର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ।

## ନ୍ୟାୟିକ ସେବା ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ୟାରିୟର 
ଜଷ୍ଟିସ୍‌ ବାବୁ ୨୦୧୪ରେ ଭାରତ ଜାତୀୟ ଆଇନ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ICICI ଚେୟାର (ପ୍ରଫେସର) ପଦ ଧାରଣ କଲେ । ବେଦାନ୍ତ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆଗ୍ରହୀ ବାବୁ, ଗତ ୨୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି *ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ନର୍ସିଂ ସର୍ଭିସେସ୍ ଆସୋସିଏସନ୍*ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ସମୁଦାୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି ।

## ସମ୍ମାନ 
୨୦୦୫ ମସିହାରେ ବାବୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆଲମା ମାଟର୍ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନସୂଚକ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ବିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ନାଥ ଖରେ

**ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନାଥ ଖରେ** ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ, ଯିଏ 19 ଡିସେମ୍ବର 2002 ରୁ 1 ମଇ 2004 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର 33ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ 2017 ରୁ 2023 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝାରଖଣ୍ଡ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଚାନ୍ସେଲର ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।[1] ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ପଦକୁ ଉନ୍ନତି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ ସେ 21 ମାର୍ଚ୍ଚ 1997 ଠାରୁ ଭାରତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଖାରେ 2 ମଇ 1939 ରେ ଆଲାହାବାଦରେ ଏକ କାୟସ୍ଥ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।[2] ସେ ଆଲାହାବାଦର ସେଣ୍ଟ ଜୋସେଫ୍ସ କଲେଜ୍‌ରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ[3] ଏବଂ ପରେ ଆଲାହାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିଥିଲେ।[3] ଖାରେ ଜଣେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀର କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି ଥିଲେ ଏବଂ 1958 ମସିହାରେ ରାଞ୍ଜି ଟ୍ରଫି ମ୍ୟାଚ୍‌ରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ ଖେଳିଥିଲେ।

## ବୃତ୍ତିଜୀବନ 
ଖାରେ 1961 ମସିହାରେ ଆଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସିଭିଲ୍‌, ରିଟ୍‌ ଏବଂ ରେଭେନ୍ୟୁ ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାକ୍ଟିସ୍ କରୁଥିଲେ।[4] ସେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାର ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ଆଇନ ପରାମର୍ଶଦାତା (Chief Standing Counsel) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। 25 ଜୁନ୍ 1983 ରେ ସେ ଆଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। 1996 ମସିହାର ଆରମ୍ଭରେ ସେ କଲକାତା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଭାରତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ଉନ୍ନତି ପାଇଲେ।[4] 

୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୨ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ଏଚ୍. ଏଲ୍. ଦତ୍ତୁ

**ହାଣ୍ଡିୟାଲା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣସ୍ୱାମୀ ଦତ୍ତୁ** (ଜନ୍ମ ୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୫୦) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ  ଏବଂ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ସେ ୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୪ ରୁ ୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାୟ ୧୪ ମାସ ଯାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୭ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୮ ରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ସେ କେରଳ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

## **ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା** 
ଦତ୍ତୁ ମହୀଶୁର ରାଜ୍ୟର (ବର୍ତ୍ତମାନ କର୍ଣ୍ଣାଟକ) ଚିକ୍ମଗଳୁର ଜିଲ୍ଲାର ଚିକ୍କାପଟ୍ଟନଗେରେ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଏଚ୍‌. ଏଲ୍‌. ନାରାୟଣସ୍ୱାମୀ ଜଣେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ସେ କାଦୁର, ତାରିକେରେ ଏବଂ ବିରୁରରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି, ପରେ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁକୁ ଯାଇ ଆଇନ ସ୍ନାତକ (Bachelor of Laws) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

## **କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ** 
### **ଓକିଲ ଭାବେ** 
ଦତ୍ତୁ ୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୭୫ ରେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ। ସେ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଦେୱାନୀ, ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ, ସଂବିଧାନିକ ଏବଂ କର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୩ ରୁ ୧୯୯୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ବିକ୍ରୟ କର ବିଭାଗର ସରକାରୀ ଆଇନ ପରାମର୍ଶଦାତା ଥିଲେ। ୧୯୯୦ ରୁ ୧୯୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସରକାରୀ ଅଧିବକ୍ତା, ୧୯୯୨ ରୁ ୧୯୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟକର ବିଭାଗର ସ୍ଥାୟୀ ଆଇନ ପରାମର୍ଶଦାତା ଏବଂ ୧୯୯୩ ରୁ ୧୯୯୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟକର ବିଭାଗର ବରିଷ୍ଠ ସ୍ଥାୟୀ ଆଇନ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

### **ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ** 
ଦତ୍ତୁ ୧୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୫ ରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ ୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୭ ରେ ସେ ଛତିଶଗଡ଼ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ। ୧୮ ମେ ୨୦୦୭ ରେ ସେ କେରଳ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୪ ରେ, ସେତେବେଳେର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ ଲୋଧାଙ୍କ ସୁପାରିଶରେ, ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦତ୍ତୁଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୪ ରେ ସେ ୪୨ତମ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂରଣ କରି ୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୫ ରେ ଅବସର ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ସେ ଏହି ପଦବୀରେ ରହିଥିଲେ । 

ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ, ଦତ୍ତୁ ୧୧୭ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪ ରେ, ସେତେବେଳେର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ପି. ସଥାସିବମ୍ ଦତ୍ତୁଙ୍କୁ ଲୋକପାଳ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଗଠିତ ପାଞ୍ଚ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ୟାନେଲରେ CJIଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ନାମ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲେ। ସେ ରାୟପୁରସ୍ଥିତ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲା ଜାତୀୟ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଭିଜିଟର ମଧ୍ୟ ଅଟନ୍ତି।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୬ ରେ, ଦତ୍ତୁ ଭାରତର ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହି ପଦବୀରେ ସେବା ଦେଇଥିଲେ।

## **ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ** 
ଦତ୍ତୁ କର୍ଣ୍ଣାଟିକ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ରସିକ। ସେ ତାଙ୍କ କଠୋର ପରିଶ୍ରମ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଏବଂ ଜଣେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ବିଚାରପତି ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ।

ସେ ପୂର୍ବତନ ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଏସ୍‌. ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାବୁଙ୍କୁ ନିଜ ଗୁରୁ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ନ୍ୟାୟବୋଧକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ରୋଟାରୀ କ୍ଲବ୍ ପରି ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସେ ସାମାଜିକ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ରହିଛି । 

ସେ ତିରୁପତି ବାଳାଜୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କ ଭକ୍ତ ।

## **ଅଭିଯୋଗ** 
ଦତ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧିଶ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦୁର୍ନୀତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଭିଯୋଗ ଉଠିଥିଲା। ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି କାଟଜୁ ତାଙ୍କ ବ୍ଲଗ୍ ପୋଷ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ବିଷୟ ଉଠାଇ, ଦୁର୍ନୀତି ଅଭିଯୋଗ ଆଧାରରେ ଦତ୍ତୁଙ୍କ ମହାଭିଯୋଗ (impeachment) ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୦ ଜନ୍ମ
ଏ. ଏମ୍. ଅହମଦି

**ଅଜୀଜ୍‌ ମୁଶାବର୍‌ ଅହମଦି** (25 ମାର୍ଚ୍ଚ 1932 – 2 ମାର୍ଚ୍ଚ 2023) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବିଚାରପତି ଥିଲେ, ଯିଏ ଭାରତର 26ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ବିଚାରପତି ଭାବେ ସେବା ଦେବା ପରେ, 1988 ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ 1994 ରୁ 1997 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟାବଧି ପାଇଁ ଅଲିଗଡ଼ ମୁସଲିମ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଚାଞ୍ସେଲର୍‌ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସେବା ଦେଇଥିଲେ।

## ବୃତ୍ତି ଜୀବନ 
ବିଧି ସ୍ନାତକ (LL.B.) ଡିଗ୍ରୀ ପାଇବା ପରେ, ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ଅହମଦୀ ବାରରେ ଯୋଗଦେଲେ। ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସେ ଅହମଦାବାଦ ସିଟି ସିଭିଲ୍‌ ଓ ସେସନ୍ସ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ସେ ଗୁଜରାଟ ରାଜ୍ୟ ସରକାରର ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟବଳୀର ସଚିବ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଯାହାର ପରିଣତି ସ୍ୱରୂପ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା।

ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଭାବେ, ଅହମଦି ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପରାମର୍ଶଦାତା ବୋର୍ଡର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ—

* ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଚୋରାଚାଳା ରୋକଥାମ
* କଳାବଜାର ରୋକଥାମ
* ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷପତ୍ରର ଯୋଗାଣ ରକ୍ଷା

ସେ ରାଜୀବ–ଲଙ୍ଗୋୱାଲ୍‌ ଚୁକ୍ତି (ପଞ୍ଜାବ ସମ୍ମତି) ଅନୁସାରେ ରାବି ଓ ବିଆସ୍‌ ନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରାଇବ୍ୟୁନାଲର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ଶେଷରେ, ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା । ଛଅ ବର୍ଷ ପରେ, ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ 232ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ 811ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ। ଦୁଇ ଏବଂ ଅର୍ଧ ବର୍ଷ ସେବା ପରେ, ମାର୍ଚ୍ଚ 1997 ମସିହାରେ ସେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୨ ଜନ୍ମ