open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ହୃଷୀକେଶ ପଣ୍ଡା

**ହୃଷୀକେଶ ପଣ୍ଡା** (ଜନ୍ମ: ୧ ମଇ ୧୯୫୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟିକ । ସେ, ୧୯୭୯ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ପରୀକ୍ଷାରେ ସର୍ବ ଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ।
କେନ୍ଦ୍ର ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସଚିବ ପଥରେ ଥାଇ, ୨୦୧୫ ଅପ୍ରେଲ ମାସରେ ସେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଚାକିରିରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ନିଜ ଗ୍ରାମ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର କାଳିଦାସପୁରରେ ରହି ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତି ନେଇଥିଲେ ।  ୨୦୨୪ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିରେ ଜଣେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ସାହିତ୍ୟ କୃତି
### ଉପନ୍ୟାସ
* ଗର୍ବ କରିବାର କଥା (୨୦୧୦) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ଶୂନ ସଙ୍ଗେ ସାମୟିକ ସନ୍ଧି (୧୯୮୪) - ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର, କଟକ
* ହରିଣ ପିଠିରେ ଅଜଣା ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତକୁ (୧୯୮୬) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ସୁନାପୁଟର ଲୋକେ (୧୯୯୧) - ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର, କଟକ
* ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱୀପ (୧୯୯୪) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ସୃତି ୧୯୯୪(୧୯୯୫) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ହସ ଓ ଇତିହାସ (୧୯୯୯) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ଦସ୍ୟୁ (୨୦୦୨) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ

### ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ
* ବାହାରେ ଛିଡାହୋଇଥିବା ଲୋକ (୧୯୮୨) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ରେବତୀ (୧୯୮୩) - ଓଡ଼ିଶା ବୁକ୍ ଷ୍ଟୋର, କଟକ
* ରାଜପୁତ୍ ର(୧୯୮୭) - ବିଦ୍ୟାପୁରୀ, କଟକ
* ସାହାବ ଦେବତା (୧୯୮୯) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ପ୍ରୌଢ଼ ଭାବନା (୧୯୯୨) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ଶୂନ୍ୟତାର ପାଶ୍ଚାତ୍ୟକୁ (୧୯୯୪) - ଗ୍ରନ୍ଥମନ୍ଦିର, କଟକ
* ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଶୁକାହାଣୀ (୧୯୯୪) - ବିଦ୍ୟାପୁରୀ, କଟକ
* ମିଛ ଖୁସି ସତ ଦୁଃଖ (୨୦୦୫) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ
* ସମଗ୍ର ଗଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହ (୨୦୦୮) - ଫ୍ରେଣ୍ଡସ୍ ପବ୍ଲିସରସ, କଟକ

### ନାଟକ
* ଶବ୍ଦାନ୍ତର (୧୯୯୫) - ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶନୀ, କଟକ
* ୧୭୯୯ ଅଥବା ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଇଂରେଜ (୧୯୯୬) - ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶନୀ, କଟକ
* ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ (୧୯୯୯) - ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶନୀ, କଟକ
* ଭାସ୍କୋ ଡା ଗାମା (୨୦୦୦) - ବିଦ୍ୟା ପ୍ରକାଶନୀ, କଟକ
* ଚାରୋଟି ନାଟକ (୨୦୦୮) - ଏଥେନା ବୁକ୍ସ, ଭୁବନେଶ୍ୱର

### ହୃଷୀକେଶ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟର ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା
* ଓଡ଼ିଆ କଥା ସାହିତ୍ୟରେ ହୃଷୀକେଶ ପଣ୍ଡା - ଜୟନ୍ତ କୁମାର ଦାସ
* ହୃଷୀକେଶୀୟ କଥାଶିଳ୍ପ(୨୦୦୬) - ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶତପଥି

## ପୁରସ୍କାର
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ - ୧୯୯୫
* ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୨( ଗର୍ବ କରିବାର କଥା)
* ବିଜୟା ସମ୍ମାନ, ଭଦ୍ରକ ପୂଜ୍ୟପୂଜା ସଂସଦ - ୨୦୦୯
* ଶତାବ୍ଦୀର କଳାକାର ସମ୍ମାନ -୨୦୦୭
* ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୭
* କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୬
* ସୁଲେଖା ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୫
* ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର - ୨୦୦୪(ଦସ୍ୟୁ)
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଏଲ.ଏନ. ଦୁବେ ସମ୍ମାନ, ପାନିପଥ - ୨୦୦୧
* ଫକୀର ମୋହନ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର, ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ - ୨୦୦୧
* ନାଟ୍ୟଭୂଷଣ, ସର୍ବଭାରତୀୟ ନାଟକ ମହୋତ୍ସବ, କଟକ - ୧୯୯୯
* ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଟକ ସମ୍ମାନ, ଜାତୀୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ନାଟକ ମହୋତ୍ସବ, ଆଲାହାବାଦ - ୧୯୯୯
* ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଟକ ସମ୍ମାନ,ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ନାଟକ ମହୋତ୍ସବ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୯୬ ଓ ୧୯୯୭
* ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ପୁରସ୍କାର - ୧୯୯୫
* ଝଙ୍କାର ଗଳ୍ପ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୯୫
* ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୁସ୍ତକ ମେଳା ପୁରସ୍କାର - ୧୯୯୨

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର
ସୋମଦତ୍ତା ସିହ୍ନା

**ସୋମଦତ୍ତା ସିହ୍ନା** (ଜନ୍ମ 1951 ମସିହା) ଭାରତର ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ଅନୁଷ୍ଠାନ, ମୋହାଲିରେ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ (Biology)  ପ୍ରଫେସର ଅଛନ୍ତି ।  ଗାଣିତିକ ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ ବାୟୋଲୋଜି ଓ ଜଟିଳ ସିଷ୍ଟମ ତଥା ବାୟୋଲୋଜିକାଲ ସିଷ୍ଟମର ସ୍ପାସିୟୋଟେମ୍ପୋରାଲ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ ଉପରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମି, ଭାରତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମି ଓ ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଏକାଡେମି ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କର ଫେଲୋ ଅଟନ୍ତି । ସେ ବିଶ୍ୱ ଭାରତୀ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ବି.ଏସ. ସି. ଓ ଏମ. ଏସ.ସି. ପାସ କରି ଜବାହରଲାଲ ନେହୁରୁ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ଏମ.ଫିଲ.  ଓ ଥିଓରିଟିକାଲ ବାୟୋଲୋଜୀରେ ପି.ଏଚ.ଡି. କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୩ ମସିହାରୁ ହାଇଦରାବାଦର ସେଲ୍ୟୁଲାର ଓ ମାଲିକ୍ୟୁଲାର ବାୟୋଲୋଜି, ହାଇଦରାବାଦରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ । ଇଂରାଜୀ ଓ ବଙ୍ଗାଳୀ ଭାଷାରେ ଅନେକ ସନ୍ଦର୍ଭ ଲେଖିଛନ୍ତି ଓ ଏନ.ସି. ଇ.ଆର.ଟି.ର ବିଜ୍ଞାନ ସଂବନ୍ଧୀୟ ପତ୍ରିକାରେ ସହ ଲେଖିକା ଅଛନ୍ତି  ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ବାଳୁଙ୍ଗା ଟୋକା

**ବାଳୁଙ୍ଗା ଟୋକା** ସୁଧାକର ବସନ୍ତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ୨୦୧୧ରେ  ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । 

## ଅଭିନୟରେ
* ଅନୁଭବ ମହାନ୍ତି	... 	ଚିଙ୍କୁ
* ବର୍ଷା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ	... 	ପ୍ରିତୀ
* ମୀନକେତନ ଦାସ	... 	ଚିଙ୍କୁର ବାପା
* ପପୁ ପମ ପମ	... 	ବବ୍ଲି
* ପ୍ରିୟଙ୍କା ମହାପାତ୍ର	... 	ଚିଙ୍କୁର ମାଆ
* ପ୍ରତିଭା ପଣ୍ଡା	... 	ରୋକି
* ସଲିଲ ମିତ୍ର
* ସମ୍ବିତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ
* ଅରବିନ୍ଦ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ	... 	ଦାସ ବାବୁ
* ଜୀବନ ପଣ୍ଡା
* ମନୋଜ ପଣ୍ଡା

## ଆଧାର
## ବାହାର ତଥ୍ୟ
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଉନ୍ନତ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
ସୁଲଭା କେ କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ

**ସୁଲଭା କେ କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ** (ଜନ୍ମ ୧୯୪୯) ଭାରତର ପୁଣେରେ ଥିବା ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ସାଇନ୍ସ ଏଜୁକେସନ ଆଣ୍ଡ ରିସର୍ଚ( Indian Institute of Science Education and Research, Pune, India) ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଫିଜିକ୍ସ ପ୍ରଫେସର ଅଛନ୍ତି । ନାଟୋଟେକ୍ନୋଲୋଜି, ମ୍ୟାଟେରିଆଲ ସାଇନ୍ସ ଓ ସରଫେସ ସାଇନ୍ସ ( Nanotechnology, Materials Science and Surface Science) ବିଷୟମାନଙ୍କରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି । ସୁଲଭା ତାଙ୍କର ବି.ଏସ.ସି., ଏମ. ଏସ.ସି. ଓ ପି ଏଚ ଡି ପୁଣେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶେଷ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପୋଷ୍ଟ ଡକ୍ଟରାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଜର୍ମାନୀର ଟେକନିକାଲ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ସରଫେସ ସାଇନ୍ସ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିଦ୍ୱାରା ଗ୍ୟାସ /କଠିନ ଇଣ୍ଟରଆକ୍ସନ ଉପରେ କରିଥିଲେ । ପୁଣେ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ସେ ୨୦୦୯ ମସିହା ଯାଏ ଫିଜିକ୍ସ ପ୍ରଫେସର ଥିଲେ । ଇଣ୍ଡିଆନ ନ୍ୟାସନାଲ ସାଇନ୍ସ ଏକାଡେମି ଓ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକାଡେମି ଅଫ ସାଇନ୍ସର ଫେଲୋ ଅଛନ୍ତି । ରାଜସ୍ଥାନର ବନସ୍ଥଳୀ ୟୁନିଭରସିଟିର ସେ ପ୍ରୋଭାଇସ ଚାନସେଲର ଥିଲେ । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ବଧିରତା

ବଧିରତା, ବଧିରତ୍ତ୍ୱ କିମ୍ବା କାଲା ଦୋଷ ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଆଂଶିକ ବା ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଲୋପ ପାଇଥାଏ ।
ଏହା ଗୋଟିଏ ବା ଉଭୟ କାନରେ ହୋଇପାରେ ।  କେତେକ ଲୋକ ଯଥା ବୃଦ୍ଧମାନେ ଶ୍ରବଣ ହାନୀ ଫଳରେ ଏକାକୀ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।  **କାଲାଦୋଷ** କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଅତି ସାମାନ୍ୟ ବା ଆଦୌ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ନ ଥାଏ ।  ପିଲାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଶୁ ଚିହ୍ନଟ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।  ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ଶ୍ରବଣ ଯନ୍ତ୍ର, ଅଙ୍ଗ ବିନ୍ୟାସ ଭାଷା (sign language), କ‌କଲିଆର ଇମ୍ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଓ ଉପଶୀର୍ଷକ ଇତ୍ୟାଦି ଉପାଦେୟ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ । ଓଠ ପଠନ ଦକ୍ଷତା ଆଉ ଗୋଟିଏ ଉପାଦେୟ ଉପାୟ ।  ପୃଥିବୀର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରବଣ ଯନ୍ତ୍ର ମିଳେନାହିଁ ।  ଏହା ଯୋଗୁ ସାଧାରଣ ଅସମର୍ଥତା ୫ % (୩୬0ରୁ ୫୩୮ ନିୟୁତ) ଓ ମଧ୍ୟମରୁ ଗମ୍ଭୀର ଅସମର୍ଥତା ୧୨୪ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର ଥାଏ ।   ମଧ୍ୟମରୁ ଗମ୍ଭୀର ଅସମର୍ଥତା ଦଳର ୧୦୮ ନିୟୁତ ଲୋକ ନିମ୍ନ ଓ ମଧ୍ୟମ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବାସ କରନ୍ତି ।  ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬୫ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର ପିଲାଦିନରୁ ଶ୍ରବଣ ହାନୀ ଥାଏ ।  ଅଙ୍ଗବିନ୍ୟାସ ଭାଷା ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କାଲା ସଂସ୍କୃତିର ସଭ୍ୟ ଓ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଅଲଗା ଭାବନ୍ତି କିନ୍ତୁ ରୋଗ‌ଗ୍ରସ୍ତ ଭାବନ୍ତିନି ।  ଏହି ଦଳର କେତେକ ସଭ୍ୟ କ‌କଲିଆର ଇମ୍ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଆଖିରେ ଦେଖନ୍ତି ଯେହେତୁ ସେମାନଙ୍କର ତାଙ୍କ ଦଳରୁ ବିଦାୟ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।  ଶ୍ରବଣ ହାନୀ ଶବ୍ଦକୁ କେତେକ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଭାବରେ ନେଇ ଭାବନ୍ତି ଯେ ଏମାନେ କିଛି ପାରିବେ ନାହିଁ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ମହାରାଣୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ

**ମହାରାଣୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଥିଲେ ଯିଏ ମଲିକ୍ୟୁଲାର ବାୟୋଲୋଜିଶ୍ଟ (Molecular biologist) ଥିଲେ । ରିକମ୍ବିଟାଣ୍ଟ ଡି.ଏନ୍.ଏ. ଟେକନିକ୍ ନିମନ୍ତେ ଏସିଆ ଓ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରେ ୧୦୮୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷାଗାର କୋର୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । 
## ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ 
ମହାରାଣୀ କଲିକତାରେ (ବର୍ତ୍ତମାନର କୋଲକାତା) ୧୯୩୭ ମସିହାର୍ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରେରଣା ଲାଭ କରି ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ଆକର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ । ପରେ କଲିକତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରୁ ବି.ଏସ୍.ସି ପାସ କଲେ । ୧୯୬୮ରୁ ୧୯୬୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନ୍ ହାର୍ବର ମିସିଗାନସ୍ଥିତ ହ୍ୟୁମାନ ଜେନେଟିକ୍ ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟ୍ରେ ପ୍ରଫେସର ମାଇରନ୍ ଲେଭିନଙ୍କ ଅଧିନରେ କାମ କରିଥିଲେ । ତା ପରେ ସେ ଭାରତକୁ ଫେରି ବୋଷ ଇନ୍‌ସ୍ଟିଚ୍ୟୁଟରେ କାମ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ୟୁନିଭର୍‌ସିଟିର ବାୟୋକେମିସ୍ଟ୍ରି ବିଭାଗରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । 
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* ଇନ୍‌ସ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ମେଡିକାଲ ସାଇନ୍ସ ବି.ଏଚ୍.ୟୁ.ରୁ (୧୯୭୫-୭୬) ସାର୍ଟିଫିକେଟ ଅଫ୍ ମେରିଟ୍ ପାଇଥିଲେ । 
* ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ୍ ମେଡିକାଲ ସାଇନ୍ସ ବି.ଏଚ୍.ୟୁ.ରୁ ୧୯୭୯ରେ ବେସ୍ଟ ରିସର୍ଚ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । 
* ଆ.ସି.ଏମ୍.ଆର.ଠାରୁ କ୍ଷଣିକ ଓରେସନ୍ ଆୱାର୍ଡ ପାଇଥିଲେ । (୧୯୭୯)
* ଆ.ସି.ଏମ୍.ଆର.ଠାରୁ  ୱାଇ.ଏସ୍.ନାରାୟଣ ରାଓ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । (୧୯୮୧)
* ମେଡିକାଲ କାଉନସିଲ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆରୁ ହରି ଓମ୍ ଆସ୍ରମ ଆଲେମ୍ବିକ ରିସର୍ଚ୍ଚ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।
* ଜେ.ସି ସେନଗୁପ୍ତ ମେମୋରିଆଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । 
* ଆଇ.ଏନ୍.ଏସ୍.ରୁ ପ୍ରଫେସର ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ ମେମୋରିଆଲ୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । (୨୦୦୭)
ସେ ନିଜର ସହକର୍ମୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଡଃ ଦେବି ପ୍ରୋସାଦ ବର୍ମାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପିଲା ଅଛନ୍ତି ।
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ବାଉଁଶରାଣୀ

**ବାଉଁଶରାଣୀ** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଲୋକକଳା ।

ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକକଳା ପରି ବାଉଁଶରାଣୀ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କଳା ।
 
ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରକାର ଯାଯାବର ଜାତିର ଲୋକେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାକୁ ପେଶା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି । ଏକ ପରିବାରର ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ଖେଳ ଦେଖାଇଥାନ୍ତି ଓ ବଡ଼ମାନେ ଗୀତ ବୋଲି ବାଜା ବଜାଇଥାନ୍ତି ।

## ଖେଳର ବିଧି
ସାଧାରଣତଃ ଏକ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏହା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି । ଦୁଇଟି ବାଉଁଶ କିଛି ଦୂରତାରେ  ପୋତାଯାଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଏକ ଦଉଡ଼ି ଦମ୍ଭ କରି ବାନ୍ଧି ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ମଞ୍ଚ ତିଅରି କରାଯାଇଥାଏ । ତାହା ଉପରେ ପିଲାଟିଏ (ସାଧାରଣତଃ ଝିଅଟିଏ)  ଭାରସାମ୍ୟ ରଖି ଚାଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଖେଳ ଦେଖାଉଥିବା ପରିବାରର ବାକି ସଦସ୍ୟମାନେ ବାଜା ବଜାଇବା, ଗୀତ ବୋଲିବା ତଥା ଦେଖଣାହାରୀଙ୍କଠାରୁ ପଇସା ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଆଦି କାମ କରିଥାନ୍ତି । ଖେଳ ଦେଖାଇସାରିବା ପରେ ଖେଳଦେଖାଉଥିବା ପରିବାରର ଜଣେ ବୁଲି ବୁଲି ଦେଖଣାହାରୀଣଙ୍କଠାରୁ ପଇସା ସଂଗ୍ରହ କରିଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତ‌ଥ୍ୟ 
* ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ‌କଳାମାନଙ୍କର ତାଲିକା
* ଓଡ଼ିଶାର ଯାଯାବର ଜାତିମାନଙ୍କର ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକକଳା
ତୁମଗାଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା

**ତୁମଗାଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା** ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ କବିତା ଗୁଡ଼ିକର ଏକ କବିତା ସଂକଳନ । ଏହା ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ସଂକଳନ ବିଷୟବସ୍ତୁ
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳନଟିରେ ମୋଟ ୬୫ଟି କବିତା ରହିଛି । କବିତା ଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ବିଭାଗରେ ରଖାଯାଇଛି:
# ତୁମଗାଁ (୧୯୫୪-୧୯୮୯)
# ଉପନିବେଶ (୧୯୫୩-୧୯୫୯)
# ପ୍ରାକ୍-ଉପନିବେଶ (୧୯୫୨-୧୯୫୪)
# ଉତ୍ତର-ଉପନିବେଶ (୧୯୬୩-୧୯୯୦)

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ବହି
ଶ୍ରେଣୀ:କବିତା
ଶ୍ରେଣୀ:ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ରଚନାବଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯
ଅମୃତ ଫଳ

**ଅମୃତ ଫଳ** ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ଲିଖିତ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ । ଏହାର କଥାବସ୍ତୁ ଏକ ଐତିହାସିକ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ୧୯୯୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଏହା ପ୍ରଥମ କରି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । *ବିଦ୍ୟାପୁରୀ*, ବାଲୁବଜାର, କଟକର **ପିତାମ୍ବର ମିଶ୍ର** ଏହି ପୁସ୍ତକଟିର ପ୍ରକାଶକ ଅଟନ୍ତି । କଟକରେ ଥିବା ଆଲାମଚାନ୍ଦବଜାରର *ବିଦ୍ୟାଶ୍ରୀ ଡିଟିପି ସେଣ୍ଟର*ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଲିପି ସଂଯୋଜନା କରାଯାଇଛି । ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଚନ୍ଦକା ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଆଲ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା *ବିଶ୍ୱନାଥ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜେସ୍*ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁସ୍ତକଟିକୁ ମୁଦ୍ରଣ କରାଯାଇଛି । ଅଦ୍ୟାବଧି ଏହାର ୧୪ଟି ମୁଦ୍ରଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇସାରିଛି । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପ୍ରକାଶନରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ୧୩୦ ଟଙ୍କା ରଖାଯାଇଛି । ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ପାଇଁ ମନୋଜ ଦାସଙ୍କୁ ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି ।

## ପ୍ରକାଶନ ଇତିହାସ

ପ୍ରକାଶନ ସଂଖ୍ୟା
ପ୍ରକାଶନ ମାସ
ପ୍ରକାଶନ ବର୍ଷ

ପ୍ରଥମ
ଜାନୁଆରୀ
୧୯୯୬

ଦ୍ୱିତୀୟ
ଅଗଷ୍ଟ
୧୯୯୭

ତୃତୀୟ
ଜାନୁଆରୀ
୨୦୦୦

ଚତୁର୍ଥ
ମାର୍ଚ୍ଚ
୨୦୦୧

ପଞ୍ଚମ
ଫେବୃଆରୀ
୨୦୦୨

ଷଷ୍ଠ
ଏପ୍ରିଲ
୨୦୦୪

ସପ୍ତମ
ଅଗଷ୍ଟ
୨୦୦୫

ଅଷ୍ଟମ
ଜାନୁଆରୀ
୨୦୦୭

ନବମ
ଜାନୁଆରୀ
୨୦୦୯

ଦଶମ
ଜାନୁଆରୀ
୨୦୧୦

ଏକାଦଶ
ଜୁନ୍
୨୦୧୦

ଦ୍ୱାଦଶ
ନଭେମ୍ବର
୨୦୧୧

ତ୍ରୟୋଦଶ
ଜାନୁଆରୀ
୨୦୧୪

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ଜାନୁଆରୀ
୨୦୧୫

## କଥାବସ୍ତୁ ଓ ସାରକଥା
ମନୋଜ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର କଥାବସ୍ତୁ ଇତିହାସ, ରହସ୍ୟ ତ‌ଥା ବାସ୍ତବିକତାର ଏକ ମିଶ୍ରଣ । ଏଥିରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନ କାହାଣୀକୁ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପ୍ରାଚୀନ ଯୁଗର ରାଜା ଭର୍ତୃହରି ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆଉଜଣେ ହେଉଛନ୍ତି ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଶିଳ୍ପ‌ପତି ଅମରନାଥ । ଏହି ଉପନ୍ୟାସର କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଉଜ୍ଜୟିନୀର ରାଜା ଭର୍ତୃହରି ଏକ ଅମୃତ ଫଳ ଲାଭ କରିବା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖିନ ହୋଇଛନ୍ତି । ଫଳରେ ତାଙ୍କ ମନ‌କୁ ଗ୍ରାସ କରିଛି ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ତ୍ୱ ତ‌ଥା ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ । ଅପରପକ୍ଷରେ ଶିଳ୍ପ‌ପତି ଅମରନାଥଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ହୋଇଛି ସମାନ ଅନୁଭୂତି । କିପରି ଅମରନାଥ ରାଜା ଭର୍ତୃହରିଙ୍କ ଜୀବନ ସ‌ହ ନିଜ ଜୀବନର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଛନ୍ତି ଓ କିପରି ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନ କାହାଣୀରୁ ସେ ନିଜ ମନରେ ଉଠିଥିବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ପାଇଛନ୍ତି, ତାହା ହିଁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ରଚନାବଳୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ
କାନ

**କାନ** ଏକ ଶ୍ରବଣ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ଯାହା ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଥାଏ ଓ ଏହଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ପାରନ୍ତି । ଏହାଠାରୁ ଅନେକ ଅଧିକ କାମ କାନଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହୁଏ । ଦେହର ସନ୍ତୁଳନ (Balance) ଓ ପୋଜିସନ ରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହାର କାମ । ଶ୍ରବଣ ମଣ୍ଡଳର ଏହା ଏକ ଅଂଶ । ବାହ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣର ବାହାରକୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଂଶକୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ କାନ କୁହାଯାଏ ଯାହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ ପିନ୍ନା ବା ଅରିକ୍ଲ (pinna) କୁହାଯାଏ ଓ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ କେନାଲ ବା ନଳୀ ଦେଖାଯାଏ ଯାହାକୁ କାନ ନଳୀ ବା ଇଅର କେନାଲ ear canal କୁହାଯାଏ । ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ବାହାରକୁ ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ଏହି ଅଂଶକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ କାନ କ‌ହନ୍ତି । ଶ୍ରବଣ ଯନ୍ତ୍ରର ଏହା ପ୍ରଥମ ଅଙ୍ଗ । ମୁଣ୍ଡର ଦୁଇ ପାଖରେ ସମ ଭାବ ଅବସ୍ଥିତିରେ ଦୁଇଟି କାନ ଥାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ ଆସୁଥିବା ସ୍ଥାନ ଜାଣିହୁଏ । 

ଏକ୍ଟୋଡର୍ମରୁ (ectoderm) ପ୍ରାକ୍ ଭୃଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଓ ଏଥିରେ ଥିବା ପ୍ରଥମ ଫାରିଞ୍ଜିଆଲ ପାଉଚ (pharyngeal pouch) ଓ ଛଅଟି ଛୋଟ ସ୍ଫୀତିକୁ ଅପ୍ଟିକ ପ୍ଲାକୋଡ (otic placode) କ‌ହନ୍ତି ଯେଉଁଥିରୁ କାନ ତିଆରି ହୁଏ । 

କାନ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଓ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପାରେ । କାନରେ ରୋଗ ହେଲେ ଶ୍ରବଣ ହାନୀ, କାନନାଦ ଓ ମୁଣ୍ଡବୁଲା ଭଳି ସନ୍ତୁଳନ ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ ଯଦିଓ ଏଭଳି ଲକ୍ଷଣମାନ ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ସ୍ନାୟୁପଥମାନଙ୍କର ରୋଗ ହେଲେ ବା ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ । 

## କାନ ଓ ଶ୍ରବଣର ପରିଚୟ 
ଶବ୍ଦ ବୋଧ ଶକ୍ତିକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଅଡିସନ୍ କହନ୍ତି । ଶବ୍ଦ ଏକ ଶକ୍ତି (Energy) ତଥା ଏକ ରୈଖିକ ଚାପ ତରଙ୍ଗ ଯାହା ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଶୃତିଗତ ଭାବ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ହୁଏ । କାନ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଗ୍ରହଣ କରେ, ମସ୍ତିଷ୍କଦ୍ୱାରା ଶୁଣି ହୁଏ । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରବଣ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାୟୁ ତରଙ୍ଗ ପ୍ରବେଶ ଓ ତାହାର ଚିହ୍ନଟ ଯୋଗୁ ଶୁଣି ହୁଏ । ବାହାରୁ ଆସୁଥିବା ଶବ୍ଦ ତରଙ୍ଗ କାନଦ୍ୱାରା ସ୍ନାୟୁ ତରଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଯାହା ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ପଠାଯାଏ । 
କାନର ବାହାରକୁ ଦେଖା ଯାଉଥିବା ଅଂଶ ଧ୍ୱନୀ ତରଙ୍ଗ ସଂଗ୍ରହ କରେ । ଏହି ତରଙ୍ଗ ମଝି କାନଦ୍ୱାରା ବର୍ଦ୍ଧିତ ହୁଏ ଓ ଅନ୍ତ କର୍ଣ୍ଣରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଏହା ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରକାର କେଶ ସ୍ନାୟୁ କୋଷ ଥାଏ ଯାହା ଏହି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଥିବା କୋଠରୀର କାନ୍ଥର ଜୀବ କୋଷରୁ (epithelium) ଆସିଥାଏ । ଶବ୍ଦ ଯୋଗୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ତରଙ୍ଗ ଏହି କେଶମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ । ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଚଳନ ଅନୁସାରେ କେଶ ବଙ୍କା ସିଧା ହେଉଥାଏ ଓ ଏହାର କମ୍ପନ ଅନୁସାରେ କେଶ ସ୍ନାୟୁରେ ସ୍ନାୟୁ ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହି ସ୍ନାୟୁ ତରଙ୍ଗ (Nerve impulse) ମସ୍ତିଷ୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଏହି କେଶ ଏକ ପ୍ରକାର ମେକାନୋରିସେପ୍ଟର (Mechanoreceptor) କାମ କରେ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ
ଋତୁସ୍ରାବ

ଏହି ବିଷୟ ମାନବ ମହିଳାଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଲିଖିତ । ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ ବିଷୟରେ ପଢ଼ିବା ନିମନ୍ତେ ଋତୁସ୍ରାବ (ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ) ଦେଖନ୍ତୁ । 

**ଋତୁସ୍ରାବ** ବା ମାସିକ ଧର୍ମ ବା ମାସିକିଆ ବା ରଜଃସ୍ରାବ, (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ମେନ୍‌ସ୍ଟୃଏସନ, ପିରିଅଡ଼ ଓ ମନ୍ଥଲି ଯଥାକ୍ରମେ menstruation, period, monthly, ଅର୍ଥ ମହିଳାଙ୍କର ଜରାୟୁର ଅନ୍ତଃସ୍ତରରୁ ନିର୍ଗତ ଓ ଯୋନିପଥ ଦେଇ ବାହାରୁଥିବା ମାସିକିଆ ଜରାୟୁ ଝିଲ୍ଲି ଓ ରକ୍ତସ୍ରାବକୁ ବୁଝାଏ । ପ୍ରାୟ ୮୦ % ମହିଳାଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଲକ୍ଷଣ ବାହାରେ । ୨୦ରୁ ୩୦ % ମହିଳାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଜୀବନ‌ଯାତ୍ରା ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ଏହାର ନାମ ପ୍ରାକ୍ ଋତୁସ୍ରାବ ଲକ୍ଷଣପୁଞ୍ଜ ରଖାଯାଇଛି ।  ୩ରୁ ୮ % କେଶରେ ଏହି ସ୍ଥିତି ଗମ୍ଭୀର ହୁଏ । 

ପ୍ରଥମ ଋତୁସ୍ରାବ ୧୨ରୁ ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯାହାକୁ ରଜୋଦର୍ଶନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ମେନାର୍କି/ menarche) କୁହାଯାଏ । ପ୍ରାୟ ୪୫ରୁ ୫୫ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଋତୁବନ୍ଦ ହୁଏ ଯେଉଁ ସମୟଠାରୁ ଋତୁସ୍ରାବ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ । ଋତୁସ୍ରାବ ସାଧାରଣତଃ ୨ରୁ ୭ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିରହେ ।

ପ୍ରତିଶବ୍ଦ - ମାସିକିଆ, ପିରିଅଡ଼; ଇଂରାଜୀରେ monthly, period 
ଏହା ପ୍ରଥମ  ଯୌନ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପ୍ରାପ୍ତ ସମୟରୁ ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଋତୁ ବିରତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ ରହେ । ଋତୁ ବିରତି ହେଲେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାର ଅନ୍ତ ହେବ ଧରାଯାଏ । 
ମହିଳାଙ୍କର ଗର୍ଭାଧାନ ସମୟରେ ଓ ଛୁଆକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରେଇବା ସମୟରେ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ରହେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଅଭାବରେ ଯଦି ଋତୁସ୍ରାବ ୯୦ ଦିନରୁ ବେଶୀ ସମୟ ଧରି ନ ହୁଏ ତେବେ ଡାକ୍ତରୀ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ କାରଣ ଅନେକ କିସମର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜେ ।

## ସମ୍ୟକ ଦୃଷ୍ଟିପାତ 
]]
ନିୟମିତ ଋତୁସ୍ରାବ ପ୍ରାୟ ୩ରୁ ୫ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ୨ରୁ ୭ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଧାରଣ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । ଋତୁସ୍ରାବର ପ୍ରଥମ ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟକୁ ଋତୁ ଚକ୍ର (Menstrual cycle) କୁହାଯାଏ । ଏହା ୨୮ ଦିନ ସମୟ ନିଏ କିନ୍ତୁ ୨୧ରୁ ୩୫ ଦିନ ସମୟକୁ ସାଧାରଣ (Normal)  ବୋଲି ଧରାଯାଏ । କୁଆଁରୀ ସମୟରେ ୨୧ରୁ ୪୫ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଋତୁ ଚକ୍ର ହୋଇ ପାରେ । ଋତୁସ୍ରାବ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ତନ ପୀଡ଼ା ଫୁଲା ଓ ବ୍ରଣ ଇତ୍ୟଦି ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କୁ ଋତୁସ୍ରାବ ପୂର୍ବ ମୋଲିମିନା (Premenstrual **molimina**) କୁହାଯାଏ । 
ସାଧାରଣତଃ ଋତୁସ୍ରାବ ପରିମାଣ ୩୫ ମିଲି.ଲି (ବଡ଼ ଚା ଚାମଚରେ ୨.୪ ଚାମଚ) ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୧୦ରୁ ୮୦ ମିଲି.ଲି ପରିମାଣକୁ ନର୍ମାଲ ବା ସାଧାରଣ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । ଏହି ସ୍ରାବକୁ ଋତୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥ କହିବା ଅଧିକ ସମିଚୀନ ହେବ । ଏହି ପଦାର୍ଥରେ କିଛି ପରିମାଣ ରକ୍ତ, ଜରାୟୁ ମୂଖର ଝିଲ୍ଲୀ, ଜୋନୀପଥ ସ୍ରାବ, ଓ ଜରାୟୁର ଭିତର ଆସ୍ତରଣର ତନ୍ତୁ ଥାଏ । ଏହି ସ୍ରାବର ରଙ୍ଗ ବ୍ରାଉନ ଲାଲ ହୁଏ, ଶୀରା ରକ୍ତଠାରୁ ଟିକିଏ ଗାଢ଼ ।
## ଶାରୀରିକ ଅନୁଭୁତି 
ମହିଳାମାନଙ୍କର ଋତୁଚକ୍ର ସମୟରେ ହରମୋନ କମ ବେଶୀ ହେବା ଯୋଗୁ କେତେକ ଶାରୀରିକ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ଓ ପୂର୍ବରୁ ଜରାୟୁର ମାଂସପେଶୀ ସଙ୍କୋଚନ ହେତୁ କ୍ରାମ୍ପ ହୁଏ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ।  କେତେକ ମହିଳା ଥକ୍କା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସ୍ତନ ଦରଜ ହୁଏ, ବାନ୍ତି ଲାଗେ ଓ ଯୌନ ଇଚ୍ଛାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।  ଜଳୀୟ ଅଂଶ ଅଧିକ ହେବାରୁ ସ୍ତନ ଫୁଲି ଯାଏ ଓ ଅଶ୍ୱସ୍ତି ଲାଗେ ।  ଏହି ଅନୁଭୁତି ଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ  କମ ହୁଏ । କମ ପରିମାଣର ଲୁଣ, କେଫିନ ଓ ମଦ୍ୟପାନ କରିବା ସହ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରାଏହି ଲକ୍ଷଣ କମିଯାଏ । ଏହି ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ ସବୁ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ସମାନ ଅନୁଭୁତ ହୁଏ ନାହିଁ ଓ ସବୁ ମହିଳାଙ୍କର ସମାନ ଅନୁଭୁତି ହୁଏ ନାହିଁ ।  ଏହା ଯୋଗୁ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ହେଲେ ତାହାକୁ ପ୍ରିମେନସ୍ଟ୍ରୁଆଲ ଡିସଫୋରିକ ଡିଜଅର୍ଡର (premenstrual dysphoric disorder) କହନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଗର୍ଭଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି

ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବପର୍ବାଣି ଗୁଡ଼ିକ ଋତୁ, ଧର୍ମ ଓ ସାମାଜିକ ଭିତ୍ତିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ପର୍ବ କୃଷି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ । ତୁଳା ମାସର ସଂକ୍ରାନ୍ତି **ଗର୍ଭଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି** ନାମରେ ଜଣାଯାଏ । ଇଂରାଜୀ ମାସ ଅକ୍ଟୋବରରେ ପଡ଼େ ଏହି ସଂକ୍ରାନ୍ତି । ଗର୍ଭ କହିଲେ ଭୃଣକୁ ବୁଝାଯାଏ । ଏହି ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବେଳକୁ ଧାନ ଗଛର ଗର୍ଭରେ ଧାନ କେଣ୍ଡା ବାହାରେ । ଏହି ସମୟରେ ଗର୍ଭଣା ଗଛର ଡାଳକୁ ପୂଜା କରି କ୍ଷେତରେ ପୋତିଲେ ଭଲ ଫସଲ ହୁଏ ବୋଲି ପ୍ରବାଦ ରହିଛି । ଗର୍ଭଣା ଗଛକୁ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଙ୍କରାନ୍ତି ଗଛ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି । ଏହାର ଅନେକ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଛି । ଚାଷୀମାନେ ଏହିଦିନ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଗୃହ ମାଲିକ ତଥା କୃଷକ ସ୍ନାନାଦି କର୍ମ ସାରି ଗର୍ଭଣା ଗଛର ଡାଳ ଆଣି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲା ପରେ ଧାନ କ୍ଷେତରେ ପୋତି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଭଲ ଫସଲ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି । ଗର୍ଭଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଉପରେ ଏକ କୃଷି ବଚନ ଅଛି- *ଆଗେ ବୁଣୁ ପଛେ ବୁଣୁ, ଗର୍ଭଣାକୁ ଟୁଣୁଟୁଣୁ* । ଅର୍ଥାତ ଏହି ସମୟକୁ ଧାନଗଛ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିସାରିଥାଏ ।

ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁଖ୍ୟ ଖରିଫ ଫସଲ ହିସାବରେ ଚାଷ କରାଯାଏ, ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହା ଏକ କୃଷି ଭିତ୍ତିକ ପର୍ବ ହୋଇଥିବାରୁ ଚାଷୀ ମାନଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକେ ଏହାକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ଭଦ୍ରକ, ଯାଜପୁର, ବାଲେଶ୍ୱର ଆଦି ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହାର ପାଳନ ବିଧି ନିଆରା । 

## ପୂଜା ବିଧି 
ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଉଠି ଘର ଧୂଆପୋଛା କରାଯାଏ । ଦାଣ୍ଡ ଦୁଆରେ ଝୋଟି ଚିତା ଅଙ୍କାଯାଏ । ପୁରୁଷମାନେ ସକାଳୁ ଉଠି ଅଧୁଆ ମୁହଁରେ ଯାଇ ବତା ଗଛ, ଗଡ଼ଗଡ଼ା, ଭୂଆଁଳ, ପଳାଶ,ନଟିକଣ୍ଟି,ବାଉଁଶ ଆଦି ଗଛର ପତ୍ର ଓ କଇଁ ଫୁଲ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଣନ୍ତି । ତାକୁ ସବୁ ବିଡ଼ା ବିଡ଼ା କରି ବାନ୍ଧନ୍ତି । ତା'ପରେ ଗାଧୋଇ ପାଧୋଇ ସେହି ବିଡ଼ା ସବୁକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବା ତୁଳସୀ ଚଉରା ପାଖରେ ରଖି ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ଭୋଗ ଦିଅନ୍ତି । ତା'ପରେ ସେହି ବିଡ଼ା ଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ବାମ କାନ୍ଧରେ ରଖନ୍ତି । ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ଶଙ୍ଖ ହୁଳହୁଳି ପକାଇଲେ ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ଧରି ଘରୁ ବାହାରନ୍ତି ।ପ୍ରଥମେ ଘର ଚାଳ ଓ ଖତଗଦାରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବିଡ଼ା ପୋତିଲା ପରେ ବାକି ବିଡ଼ାକୁ ନେଇ ଧାନ କ୍ଷେତକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସେଠାରେ ପ୍ରତି କ୍ଷେତର ଐଶାନ୍ୟ କୋଣରେ ଜୁହାର ହୋଇ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ବିଡ଼ା ପୋତନ୍ତି । ଏହା କଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାଆ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଭଲ ଧାନ ଫସଲ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି
ମାନ୍ନା ଦେ

**ପ୍ରବୋଧ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେ** (୧ ମେ ୧୯୧୯-୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୩), ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଦୁନିଆଁରେ  ମାନ୍ନା ଦେ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ଗାୟକ । ସେ ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତମନ୍ନାରୁ ନିଜର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରି  ୨୦୧୩ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ୪୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର , ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର  ଏବଂ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଦାଦା ସାହେବ ଫାଲକେ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ମାନ୍ନା ଦେ ମୂଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୀ ଓ ବଙ୍ଗଳା ସଂଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ତାହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୧୩ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୪ ତାରିଖରେ ବାଙ୍ଗାଲୋରଠାରେ ୯୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।

## ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ
୧୯୪୨ରେ ଦେ  କ୍ରିଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଙ୍କ ସହିତ ବମ୍ବେକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରଥମେ  କ୍ରିଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଓ ପରେ ସଚିନ ଦେବ ବର୍ମନ ଅଧୀନରେ ସହ ସଂଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ  ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ । ମାନ୍ନା ଦେ ଯେତେବେଳେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସଂଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ , ସେତେବେଳେ ସେ ଉସ୍ତାଦ ଅମନ ଅଲ୍ଲୀ ଖାନ ଓ ଉସ୍ତାଦ ଅବଦୁଲ ରେହମାନ ଖାନଙ୍କଠାରୁ ହିନ୍ଦୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖୁଥିଲେ  ।

## ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଜୀବନ
ଦେ ପ୍ରଥମେ ୧୯୪୨ରେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ତମନ୍ନା*ରୁ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟକ ଭାବେ ନିଜର ସଙ୍ଗୀତ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ସୁରୟାଙ୍କ ସହିତ କ୍ରିଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେ ଓ ମନ୍ନା ଏକାଠି ମିଶି ଗାଇଥିବା "ଜାଗୋ ଆୟି ଉଷା ପନ୍ଛି ବୋଲେ ଜାଗୋ" ତାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ସଫଳ ସଂଗୀତ ଥିଲା । ୧୯୫୨ରେ  ବଙ୍ଗଳା ଓ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ନିର୍ମିତ "**ଅମର ଭୁପାଲି**'** ଫିଲ୍ମରେ କଣ୍ଠଦାନ କରି ବଙ୍ଗାଳୀ ଓ ମରାଠୀ ସିନେ ଜଗତରେ ଦେ ନିଜକୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟକଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୮-୧୯୫୪ ଅନେକ  ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂଗୀତ ଓ ପପ୍ ସଂଗୀତର ମିଶ୍ରଣ ଥିବା ଗୀତଗୁଡିକୁ ଗାଇ ସେ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ହିନ୍ଦୀ ଗଜଲ୍ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୩ରେ  ନିର୍ମିତ **"ଦୋ ବିଘା ଜମିନ୍"'''''''ରେ ସଲିଲ୍ ୈଚୋଧରୀଦ୍ୱାରା ରଟିତ ୨ଟି  ହିଟ୍ ସଂଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରି ସେ ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ।  ୧୯୫୭ରେ ୯୫ ଓ ୧୯୫୮ରେ ୬୪ଟି ହିନ୍ଦୀ ଗୀତ ଗାଇ ସେ ସଫଳତାର ଶିଖର ଛୁଇଁଥିଲେ । ୧୯୫୩-୧୯୬୯  ମସିହା ଥିଲା ହିନ୍ଦୀ ସିନେ ଜଗତରେ  ଦେ'ଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳତା ତୋଳି ଧରିବାର ସମୟ । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ୭୫୮ଟି ହିନ୍ଦୀ ସଂଗୀତ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୨ ମସିହାରୁ ସେ ହିନ୍ଦୀ ସଂଗୀତ ଦୁନିଆରୁ ଦୁରେଇ ଗଲେ । ସେ ଶେଷଥର ପାଇଁ ୨୦୦୬ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର **ଉମାର**ରେ ସୋନୁ ନିଗମ ଓ କବିତା କ୍ରିଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ ଗାଇଥିଲେ । ମାନ୍ନା ଦେ ୧୦୨ରୁ ଅଧିକ ସଂଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସହ କାମ କରିଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
୧୯୫୩ ଡିସେମ୍ବରରେ ମାନ୍ନା ଦେ ସୁଲୋଚନା କୁମାରନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସୁଲୋଚନା କେରଳର କନ୍ନୁରର ବାସିନ୍ଦା ।  । ମାନ୍ନାଙ୍କ ୨ଟି ଝିଅ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁରୋମା ଓ ସୁମିତା । ଜାନୁୟାରୀ ୨୦୧୨ରେ ସୁଲୋଚନା କ୍ୟାନ୍ସରରେ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ମରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୁମ୍ବାଇ ଛାଡି ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର କଲ୍ୟାଣ ନଗରକୁ ଚାଲି ଆସିଲେ । ଛାତିରେ ଇନ୍ ଫେକ୍ସନ ହେବାରୁ ଦେଙ୍କୁ ୮ ଜୁନ୍ ୨୦୧୩ରେ ବେଙ୍ଗାଲୁର ଡାକ୍ତରଖାନାର  ICUରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଗଲା । ଶେଷରେ ୨୪ ଅକ୍ଟୋବରରେ ନାରାୟଣ ହୃଦୟାଳୟରେ ଶେଷ ନିଃଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
ଦେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଓ ପଦ୍ମ ଭୁଷଣରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି  ।
୧. ୧୯୬୯- ହିନ୍ଦୀ ଫିଲ୍ମ **ମେରେ ହୁଜୁର୍** ପାଇଁ *ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଫିଲ୍ମ ଆଓ୍ବାର୍ଡ ଫର୍ ବେଷ୍ଟ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟକ* 
୨. ୧୯୭୧- ହିନ୍ଦୀ ଫିଲ୍ମ **ମେରା ନାମ ଜୋକର** ଓ ବଙ୍ଗଳା ଫିଲ୍ଣ **ନିଶି ପଦ୍ମ** ପାଇଁ ନ୍*ୟାସନାଲ୍ ଫିଲ୍ମ ଆଓ୍ବାର୍ଡ ଫର୍ ବେଷ୍ଟ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ ଗାୟକ*

## ଆଧାର
https://en.wikipedia.org/wiki/Manna_Dey

## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
*Manna Dey Sangeet Academy
*"Being   Manna Dey: The modest musical maestro" - IBNLive interview 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
କଳ୍ପନା କୁମାରୀ ଦେବୀ

**କଳ୍ପନା କୁମାରୀ ଦେବୀ** (୧୯୩୬ - ୨୮ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୭) ଜଣେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକା ଥିଲେ ।  ସେ ପ୍ରାୟ ୨ଶହରୁ ଅଧିକ ଗଳ୍ପ ଓ ୧୦ଟି ଉପନ୍ୟାସ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସମାଜ ଓ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଥିଲା ।  

## ପାରିବାରିକ ଜୀବନ
କଳ୍ପନା କୁମାରୀ, ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ଦାସଙ୍କୁ ୧୯୫୮ମସିହାରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେବେଠାରୁ ସେ କଲିକତାରେ ରହିଆସୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଝିଅ ସବର୍ଣ୍ଣୀ ଦାସ "ପ୍ରଥମା" ନାମକ ଏକ ବଙ୍ଗଳା ପତ୍ରିକାର ପ୍ରକାଶକ ଅଟନ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ
୧୯୫୩ ମସିହାରେ କଳ୍ପନାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଗଳ୍ପ "ଆସନ୍ତାକାଲି" ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।
### ଉପନ୍ୟାସ
* କବି - ୧୯୫୪
* ଢେଉ - ୧୯୫୫
* ନଷ୍ଟ ଛନ୍ଦ - ୧୯୫୮ 
* ବନ କେତକୀ - ୧୯୫୯ 
* ସୁନୀଳ ଶିହର - ୧୯୬୦
* ନୀଳ ନିର୍ଜନ - ୧୯୬୧
* ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପ
* ଦିଗନ୍ତର ରଙ୍ଗ - ୧୯୬୭
* ପ୍ରଜାପତିର ମନ - ୧୯୬୯
* ଲୋହିତ ଅରଣ୍ୟ - ୧୯୭୧
* ସମୁଦ୍ରର ହୃଦୟ - ୧୯୭୮
* ପଞ୍ଚପୁଷ୍ପ - ୧୯୮୦
* ଆଗ୍ରାର ଆକାଶ ଲାଲ - ୧୯୮୪
* ଦୀପ୍ତ ଖଡଗ ମୁକ୍ତ ମଗଦ - ୧୯୮୬
* ଅଚିହ୍ନା ବାସଭୂମି - ୨୦୦୯
### ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ
* ଛୋଟଗଳ୍ପ - ୧୯୫୮
* ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତରେ ଭଗବାନ - ୧୯୮୧
## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୧ ('ଅଚିହ୍ନା ବାସଭୂମି' ନିମନ୍ତେ)  
* କାଦମ୍ବିନୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୮

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ‎‎
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ମୀନାକ୍ଷୀ ବାନର୍ଜୀ

**ମୀନାକ୍ଷୀ ବାନର୍ଜୀ**, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାଇନୋ-ବାକ୍ଟେରିୟୋଲୋଜିଷ୍ଟ । ସେ ଆମେରିକାର ଟେକ୍ସାସ ରାଜ୍ୟର ହୌଷ୍ଟନ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ରାଇସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧିନସ୍ଥ "ସେଣ୍ଟର ଫର ଆପ୍ଲାଏଡ଼ ଆଲଗାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ"ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ସେ ଭୋପାଳର ବରକତୱାଲା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜୈବବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପିଲାଦିନରୁ ମୀନାକ୍ଷୀ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧିଚ୍ଛୁ ଥିଲେ ବୋଲି ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ ଲେଖିଛନ୍ତି । ସେ ଆସାନସୋଲର ଆଇରିସ କନଭେଣ୍ଟରୁ ନିଜ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସାରି, ରାଞ୍ଚିର ନିର୍ମଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ ଓ ପରେ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ ସେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରି ଜଣେ ସାଇନୋ-ବାକ୍ଟେରିୟୋଲୋଜିଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜର ବୃତ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 
## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ପ୍ରଫେସର ଏଚ୍.ଡି.କୁମାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ପି.ଏଚ୍.ଡି. ସମ୍ବନ୍ଧରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୀଳ-ଶାଗୁଆ ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର ଅନୁଶୀଳନ କରି ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ମୀନାକ୍ଷୀ ବରକତୱାଲା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୭ରେ ସେ ରିଡ଼ର ଓ ୨୦୦୫ରେ ପ୍ରଫେସର ଓ ପରେ ବିଭାଗ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* ଡ. କେ.ଏନ. କାଟଜୁ ରାଜ୍ୟ ବିଜ୍ଞାନ ପୁରସ୍କାର
* ନେସନାଲ ଏକାଡେମୀ ଅଫ ସାଇନ୍ସର ଲାଇଫ ମେମ୍ବର

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ପ‌ତି

**ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ପ‌ତି** (୨୬ ଜୁନ ୧୯୨୭)
ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ । ଗଳ୍ପପୁସ୍ତକ ସିକ୍ତ ସୈକତ, ଅଶୁଭ ପୁତ୍ରର କାହାଣୀ ଓ କାହାଣୀ ନୁହେଁ କାବ୍ୟ ଆଦି ତାଙ୍କର ଜନପ୍ରିୟ ସାହିତ୍ୟ କୃତି । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାରରେ ଭୂଷିତ । ୨୦୦୮ରେ ତାଙ୍କ ରଚିତ 'ଚା'ରୁ ଚୈତନ୍ୟ (ଗଳ୍ପ)ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ୨୦୧୩ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି ।

## ରଚନାବଳୀ 
### ଗଳ୍ପ 
* କାହାଣୀ ନୁହେଁ - କାବ୍ୟ (୧୯୫୧)
* ଅଶୁଭ ପୁତ୍ରର କାହାଣୀ (୧୯୭୩)
* ଉଗ୍ରସେନ ଉବାଚ (୧୯୭୬)
* ସ୍ନାୟୁ ଓ ସନ୍ୟାସୀ (୧୯୮୧)
* ଚାରି ସଙ୍ଗାତ କଥା (୧୯୮୩)
* 'ଚା'ରୁ ଚୈତନ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (୨୦୦୮)
* ସିକ୍ତ ସୈକତ
* ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ପ‌ତି ଗଳ୍ପ ସମଗ୍ର - ୨୦୨୨ (ସଂପାଦନା: କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ, ଗିରୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ)
* ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ପ‌ତିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ ୨୦୧୩ (ସଂପାଦନା: ଶଶଧର ଦାସ)
* ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ପ‌ତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚିତ ଗଳ୍ପ
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
* ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୨
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୩
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ), ୧୯୮୪ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୩ 
* ଯଦୁନାଥ ଦାସ ମହାପାତ୍ର ସାରସ୍ୱତ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୭ 
* ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୮
* ଶିଖର ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୯ (ଅଖିଳ ମୋହନ ଫାଉଂଡେସନ୍ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଗୋକର୍ଣ୍ଣିକା ପୁରସ୍କାର
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା
ଶ୍ରେଣୀ:ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
କମଳା ସୋହୋନୀ

**କମଳା ସୋହୋନୀ**(୧୯୧୨ରୁ ୧୯୯୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଜୈବରସାୟନବିତ (biochemist) ଥିଲେ । ବିଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଣୀରେ ସେ ପି.ଏଚ.ଡି. ପାଇବାରେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଥିଲେ । 
## ପ୍ରାକ ଜୀବନ 
କମଳା ସୋହୋନୀ ୧୯୧୨ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ଜଣେ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନବିତ (Chemist) ଥିଲେ । କମଳା ସୋହୋନୀ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ବି.ଏସ.ସି. ଡିଗ୍ରୀ ବମ୍ବେ ୟୁନିଭରସିଟିରୁ ପାଇଥିଲେ । ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ସାଇନ୍ସରେ ସେ ରିସର୍ଚ ଫେଲୋସିପ ନିମନ୍ତେ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ମହିଳାମାନେ ରିସର୍ଚ୍ଚ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅନୁପଯୁକ୍ତା ଲେଖି  ସେତେବେଳର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପ୍ରଫେସର ସି.ଭି.ରମଣ ତାଙ୍କ ଆବେଦନ ପ୍ରତ୍ୟାଖାନ କରିଥିଲେ । କିଛି ସୁପାରିସ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାନବିସ ଭାବରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯୋଗ ଦାନ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲା । 
## ବୁତ୍ତି ଓ ଗବେଷଣା 
ପ୍ରଫେସର ସି.ଭି.ରମଣଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ରାଜି ହୋଇ କମଳା ୧୯୩୩ ମସିହାରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀନିବାଶୟା ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଥିଲେ । ପ୍ରଫେସର ସି.ଭି.ରମଣ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଅଧିକ ରସର୍ଚ୍ଚ ନିମନ୍ତେ ଅନୁମତି ଦେଲେ । ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ପୁଷ୍ଟିସାର ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ସେ ବାୟୋକେମିଷ୍ଟ୍ରିରେ ଏମ.ଏସ. ସି. ପାଇଲେ । ଏହା ପରେ ଡଃ ଡେରିକ ରିଟରଙ୍କ ଅଧୀନରେ କେମ୍ବ୍ରିଜ ୟୁନିଭରସିଟିରେ କାମ କରିବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଲେ । ପରେ ଡଃ ରବୀନ ହିଲଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାମ କରି ସେଲ୍ୟୁଲାର ଏନଯାଇମ ସାଇଟୋକ୍ରୋମ ସି (Cytochrome C)  ଆବିଷ୍କାର କଲେ । ଏହି ସାଇଟୋକ୍ରୋମ ସି (Cytochrome C)  ଗବେଷଣା ଯୋଗୁ କେମ୍ବ୍ରିଜ ୟୁନିଭରସିଟିରୁ ସେ ପି.ଏଚ.ଡି. ଲାଭ କଲେ । ତାଙ୍କର ଗବେଷଣା ପ୍ରସୂତ ଲେଖାରେ (Thesis) ମାତ୍ର ୪୦ ପ୍ରୁଷ୍ଠା ଥିଲା । 
ସେ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ଭାରତ ଫେରି ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ଲେଡି ହାଡିଞ୍ଜ ମେଡିକାଲ କଲେଜରେ ସେ ପ୍ରଫେସର ତଥା ଡିପାର୍ଟମେମେଣ୍ଟ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଲେ । ପରେ ସେ କୁନୁରର ନ୍ୟୁଟ୍ରିସନ ଲାବରେ କାମ କଲେ । ଏମ. ଭି. ସୋହାନିଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ସେ [ବମ୍ବେକୁ (ଆଧୁନିକ ମୁମ୍ବଇ) ଆସିଥିଲେ । ବମ୍ବେର ରୟଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ସାଇନ୍ସରେ ସେ ବାୟୋକେମିଷ୍ଟ୍ରି ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ଭାବେ ଯୋଗଦାନ କଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଲେଗ୍ୟୁମର (Lgumes) ପୋଶକ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଆପରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଅପପୁଷ୍ଟ ଶିଶୁଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ନୀରା ପାନୀୟ ବିକାଶ କରି ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସମୟକ୍ରମେ ସେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ସାଇନ୍ସ, ବାଙ୍ଗାଲୋରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେଲେ । 
ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଇଣ୍ଡିଆନ କାଉନସିଲ ଅଫ ରିସର୍ଚ୍ଚଦ୍ୱାରା ଆଯୋଜିତ ଏକ ଉତ୍ସବରେ ସେ ହଠାତ ଖସି ପଡ଼ି ଦୁଃଖଦ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ବୀରକିଶୋର ଦାସ

**ବୀରକିଶୋର ଦାସ** (୨୩ ନଭେମ୍ବର ୧୮୯୮ - ୨୮ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୭୩) ଜଣେ କବି ଓ ରାଜନେତା ଥିଲେ । ସେ ୧୮୯୮ ନଭେମ୍ବର ୨୩ ତାରିଖ ଦିନ, ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ପୁନଙ୍ଗ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  ଜାତୀୟ କବି ଭାବେ ପରିଚିତ ବୀରକିଶୋର ଥିଲେ ପିତା ଜମିଦାର ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ।

## ଶିକ୍ଷା
ଗ୍ରାମ ଚାଟଶାଳୀରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ପରେ କଟକର ଭିକ୍ଚୋରିଆ ଊଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୧ ମସିହାରେ ମାଟ୍ରିକ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ  ହେବାପରେ କଟକ କଲେଜରେ ଏଫ୍.ଏ (F.A) ପଢ଼ିଥିଲେ, ମାତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନଥିଲେ ।

## ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନ
୧୯୨୩ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଧରମାନନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର କନ୍ୟା ଶାରଦାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ । କଟକର ପ୍ୟାରୀମୋହନ ଏକାଡେମୀରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଶିକ୍ଷକତା, ପରେ ସରକାରୀ କିରାଣୀ  ଚାକିରି କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସରକାରି ଚାକିରି ଛାଡିଥିଲେ । ୧୯୩୦ରେ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ସଂଗ୍ରାମୀ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କୁ ସାତଥର ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଥିଲେ ଏବଂ ପୁଲିସ୍ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ କଟକ ସଦର ଲୋକାଲ୍ ବୋର୍ଡ ଚେୟାରମ୍ୟାନ ପଦଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଧାନ ସଭା  ଓ ପୁସ୍ତକ ଜାତୀୟ କାରଣ କମିଟିର ସଭ୍ୟ ରହିଥିଲେ । ୧୯୭୩ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୮ ତାରିଖ ଦିନ କଟକସ୍ଥିତ ସ୍ୱରାଜ ଆଶ୍ରମରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଲେଖକ ଜୀବନ
ପ୍ରଥମ କବିତା ପୁସ୍ତକ ମୋହନବଂଶୀ ୧୯୨୨ରେ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ବାପୁଜୀଙ୍କର କଥା ଓ ବାଣୀ ରହିଥିଲା । କବିତା ପୁସ୍ତକ ରଣ ଦୁନ୍ଦୁଭୀ, ରଣଭେରୀ, ବିଦ୍ରୋହୀବୀଣା, ମୋହନବେଣୁ, ସବୁଜସାଥି, ସମର ଯୁଗର ଅମର ଗୀତ, ସାତଦୀପ ଇତ୍ୟାଦି । ୧୯୪୬ରେ ପାଠ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ମୋ ଛବିବହି ଓ ନୂଆ ଛବିବହି ସେ ଲେଖିଥିଲେ । ମାସିକ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ପତ୍ରିକା ମୋ ଦେଶ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଶିଶୁଲେଖା ପତ୍ରିକା ତାଙ୍କ ସାଧନାର ଫଳ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ପୁଷ୍ଟିସାର

ଏହି ବିଷୟଟି ପୁଷ୍ଟିସାର (ପୋଷକ) ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଲେଖା ହୋଇଛି । ମଲିକ୍ୟୁଲ ସମ୍ପର୍କରେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ :en: Proteins ଦେଖନ୍ତୁ ।

**ପୁଷ୍ଟିସାର** (ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର) ମାନବ ନିମନ୍ତେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପୋଷକ ରୁପେ ପରିଚିତ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଶରୀର ଗଠନ କରାଯାଇଛି । ଶ୍ୱେତସାର ଭଳି ଏହା ୪ କି.କ୍ୟାଲ/ଗ୍ରାମ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ନେହସାର ୯ କି.କ୍ୟାଲ/ଗ୍ରାମ ଶକ୍ତି ଦିଏ ।
ପୁଷ୍ଟିସାର ବା ପ୍ରୋଟିନ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ପଲିମର ଚେନ‌ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଯାହା ପେପ୍ଟାଇଡ ବଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ମାନବ ହଜମ କ୍ରିୟା ସମୟରେ ଏହି ପୁଷ୍ଟିସାର, ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ ଏସିଡ ଓ ପ୍ରୋଟିଏଜ୍ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ପଲିପେପ୍ଟାଇଡ ଚେନରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଏହା ଶରୀରରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଯାହା ଶରୀର ତିଆରି କରି ପାରେ ନାହିଁ  ।
ଆମିନୋଏସିଡ ଗୁଡ଼ିକ ୩ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ: ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ, ଅଣଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ ଓ କଣ୍ଡିସନାଲ ଆମିନୋଏସିଡ । ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ ଖାଦ୍ୟରେ ବାହାରୁ ନ ଆସିଲେ ଶରୀର ତିଆରି କରି ପାରେ ନାହିଁ । ଅଣଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ ଶରୀରରେ ଆମିନୋଏସିଡରୁ ତିଆରି ହୁଏ ବା ପ୍ରୋଟିନ ବିଭାଜନରୁ ତିଆରି ହୁଏ । ରୋଗ ବା ଚାପ ସମୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ କଣ୍ଡିସନାଲ ଅମିନୋଏସିଡ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ । 
ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ ‌- ଲିଉସିନ, ଆଇସୋଲିଉସିନ, ଭାଲିନ, ଲାଇସିନ,  ଥ୍ରିଓନିନ (Threonine),ଟ୍ରିପ୍ଟୋଫେନ୍, ମେଥିଓନିନ୍, ଫିନାଇଲଆଲାନିନ୍ ଓ ହିସ୍ଟିଡିନ୍ । ଅଣଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ - ଆଲାନିନ୍, ଆସ୍ପାରାଜିନ୍, ଆସ୍ପାର୍ଟିକ୍ ଏସିଡ୍ ଓ ଗ୍ଲୁଟାମିକ୍ ଏସିଡ୍ । କଣ୍ଡିସନାଲ ଅମିନୋଏସିଡ - ଆର୍ଜିନିନ୍, ସିସ୍ଟିନ୍, ଗ୍ଲୁଟାମିନ୍, ଗ୍ଲାଇସିନ୍, ପ୍ରୋଲିନ୍, ସେରିନ୍ ଓ ଟାଇରୋସିନ୍ ।
ଆମିନୋଏସିଡ୍ ପ୍ରଣୀଜ ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ମାଂସ, ଦୁଧ, ମାଛ ଓ ଅଣ୍ଡାରୁ ମିଳେ । ଉଦ୍ଭିଦରୁ ଯଥା ଶସ୍ୟ, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ, ସୋୟା, ଛୁଇଁ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ, ଫଳ, ମଞ୍ଜି ଓ ନଟ୍‌ରୁ ମିଳେ। ନିରାମିଷାଶୀ ଲୋକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ଭିଦଜ ଖାଦ୍ୟରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋଏସିଡ ପାଇ ପାରିବେ । ଜଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଶରୀରର ଗଠନରେ ସର୍ବାଧିକ ମଲିକ୍ୟୁଲ ଅଂଶ (Molecule) ପୁଷ୍ଟିସାରର ଥାଏ । ଏହା ମାଂସପେଶୀରେ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ଥାଏ,  ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବକୋଷରେ ଥାଏ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷର ଏହା ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ ଭାବେ ଭାଗ ନିଏ । ପୁଷ୍ଟିସାର ଗଠନର ଏକକ ହେଉଛି ଆମିନୋଏସିଡ । ଏହା ମାଂସପେଶୀ ତିଆରିରେ ଲାଗେ ଓ ଏହାର କ୍ଷୟ ପୂରଣ କରେ । ପୃଥିବୀରେ ଜଣପିଛା ୬୦% ପ୍ରୋଟିନ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ମିଳେ। ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ୭୦% ପ୍ରୋଟିନ ପଶୁଜାତ ଖାଦ୍ୟରୁ ମିଳେ । 
ପଶୁଜାତ ଖାଦ୍ୟ: ମାଂସ, ଅଣ୍ଡା ଓ ମାଛକୁ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୋଟିନ କୁହାଯାଏ । ଦୁଗ୍ଧ ଓ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ପ୍ରୋଟିନ ରୁପେ ଗଣାଯାଏ । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ
ଆଲ୍‌ସାନ୍ଦ୍ରୋ ଭୋଲ୍‌ଟା

**ଆଲ୍‌ସାନ୍ଦ୍ରୋ ଭୋଲ୍‌ଟା** ଜଣେ ଇଟାଲୀୟ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ । ସେ ୧୮୦୦ ମସିହାରେ ବ୍ୟାଟେରୀ ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ ।

## ଉଦ୍ଭାବନ
## ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ
## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*
*Volta and the "Pile" 
*Alessandro Volta
*Count Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta: A Pioneer in Electrochemistry
*Count Alessandro Volta 
*Alessandro Volta (1745-1827) 
*

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୪୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୨୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଆନ୍ଦ୍ରେ-ମାରୀ ଆମ୍ପିଅର୍‌

**ଆନ୍ଦ୍ରେ-ମାରୀ ଆମ୍ପିଅର୍‌** ଜଣେ ଫରାସୀ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ଗଣିତଜ୍ଞ । ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଏକକକୁ ଆମ୍ପିଅର୍ କୁହାଯାଏ ।

## ଜୀବନୀ
### ଫରାସୀ ବିପ୍ଲବ ସମୟ
## କର୍ମମୟ ଜୀବନ
## ପ୍ରକାଶନ
## ଆଧାର
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
* 
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* Ampère and the history of electricity - a French-language, edited by CNRS, site with Ampère's correspondence (full text and critical edition with links to manuscripts pictures, more than 1000 letters), an Ampère bibliography, experiments, and 3D simulations
* Ampère Museum  - a French-language site from the museum in Poleymieux-au-Mont-d'or, near Lyon, France
* 
* 
* Catholic Encyclopedia on André Marie Ampère
*
* André-Marie Ampère: The Founder of Electromagnetism - Background information and related experiments

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୭୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୩୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଧାଗଢ଼ା ଫରଦ
ସଖୀ କଣ୍ଢେଇ ନାଚ

**ସଖୀକଣ୍ଢେଇ ନାଚ** (ଅନ୍ୟନାମ: ସଖୀ ନାଚ, କଣ୍ଢେଇ ନାଚ) ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ନାଚ । ଏହା କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ‌ଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ଏହି ନାଚ ଆଗ ଭଳି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ସହରରେ ଆଉ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ମନ୍ତ୍ରୀପଡ଼ା ସଖୀ କଣ୍ଢେଇ ନାଚ ଦଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି। ଏକ ସୁସଜ୍ଜିତ ମଞ୍ଚ ଉପରେ କଣ୍ଢେଇ ନାଚ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣ ମଣିଷଙ୍କ ଭଳି କଣ୍ଢେଇମାନଙ୍କୁ ନାନାଦି ବେଶଭୂଷା କରି  ତାରଦ୍ୱାରା ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଗୀତର ତାଳେ ତାଳେ କଣ୍ଢେଇମାନଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିବା ପାଇଁ, ନାଚ ଦଳର ଜଣେ ସଦସ୍ୟଦ୍ୱାରା କଣ୍ଢେଇଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ତାରକୁ ଧରି ପରଦାର ନେପଥ୍ୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିଥାନ୍ତି। ସଖୀ କଣ୍ଢେଇ ନାଚ ଦଳରେ ଅତି କମ୍ରେ ୭ଜଣ କଳାକାର ଆବଶ୍ୟକ । ତିନିଜଣ କଣ୍ଢେଇ ନଚାଉଥିବାବେଳେ ଜଣେ ହାରମୋନିୟମ ବଜାନ୍ତି । ଏହାଛଡ଼ା ଜଣେ ଢୋଲକି ଓ ଜଣେ ଗିନି ବଜାନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ସଂଗୀତ ସହ ତାଳ ଦେଇ ସଖୀକଣ୍ଢେଇ ନାଚ ହୁଏ । ନାଚ ମଧ୍ୟରୁ *ବଂଶୀଚୋରି*, *ବାଟଛାଡ଼ ନାଗର*, *ଦ୍ରୌପଦୀ ବସ୍ତ୍ରହରଣ,* *ନାବକେଳି*, *ରାଧୀକା ଓ ଦୂତୀ*, *ଲଳିତା ଓ ଦୂତୀ*, *ଶବର ଶବରୁଣୀ* ନାଚ ଅଧିକ ହୁଏ । ନାଚର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଜଣେ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଗୀତ ବୋଲି ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆମୋଦିତ କରନ୍ତି । ଏକ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୮ରୁ ୧୦ ପ୍ରକାରର ନାଚ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଏ । ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ଅଭାବରୁ ତାରଦ୍ୱାରା ସଖୀ କଣ୍ଢେଇ ନାଚ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋପ ପାଇ ଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଡେରାବିଶି ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ କୁରୁଜଙ୍ଗା ପଞ୍ଚାୟତର ମନ୍ତ୍ରୀପଡ଼ା ଗ୍ରାମର କେଳା ବସ୍ତିରେ ଏହି ନାଚର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି । ପୂର୍ବରୁ ତାର ସାହାଯ୍ୟରେ ସଖୀ କଣ୍ଢେଇ ନଚା ଯାଉଥିଲା । ସେ ପ୍ରଥା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବାରୁ ଏବେ କାଠ କଣ୍ଢେଇକୁ ବେଶ ପୋଷାକରେ ସଜାଇ ହାତରେ ନଚାଉଛନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଘରୋଇ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଙ୍ଗଠନ ଉଦ୍ୟମରେ ଏମାନେ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, କଲିକତା ଯାଆନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ
ଖାଦ୍ୟ ଖଣିଜ ଲବଣ

**ଖାଦ୍ୟ ଖଣିଜ ଲବଣ** (ଖଣିଜ ଲବଣ ପୋଷକ) ସଜୀବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦରକାରୀ ଏକ ପ୍ରକାର ରାସାୟନିକ ମୂଳ ପଦାର୍ଥକୁ ବୁଝାଏ । କାର୍ବନ, ହାଇଡ୍ରୋଜେନ, ନାଇଟ୍ରୋଜେନ ଓ ଅକ୍ସିଜେନ ବ୍ୟତିରେକ ଏହି ଲବଣ ପଦାର୍ଥ ଜୈବ ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥରେ ଥାଏ । ଏହା ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ବିଷୟରେ ନ ହୋଇ ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରେ । 
ସାତୋଟି ଖଣିଜ ଲବଣ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଥାଏ । ସେ ଗୁଡିକର ନାମ କ୍ୟାଲସିୟମ, ଫସଫରସ, ପୋଟାସିୟମ, ଗନ୍ଧକ, ସୋଡିୟମ, କ୍ଳୋରିନ ଓ ମ୍ୟାଗନେସିୟମ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ ନିମନ୍ତେ କିଛି ଚିହ୍ନ (Trace element) ମାତ୍ର ଖଣିଜ ଉପାଦାନ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । ସେ ଗୁଡିକର ନାମ: ଲୌହ (iron), କୋବାଲ୍ଟ (Cobalt), ତମ୍ବା (Copper), ଦସ୍ତା (Zinc), ମୋଲିବଡେନମ (Molibdenum), ଆୟୋଡିନ ([Iodine) ଓ ସେଲେନିୟମ (Slenium) ।
 
ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଲବଣ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ବୋରୋନ ଓ କ୍ରୋମିୟମ ଭଳି କେତେକ ପଦାର୍ଥ ଅତି ଚିହ୍ନ (Trace) ମାତ୍ର ପରିମାଣରେ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ସଠିକ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଜଣା ନାହିଁ । ଆଉ କେତେକ ପଦାର୍ଥ ଯଥା ଆର୍ସେନିକ ଓ ସିଲିକନର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀର ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ ।
thumb|right|ଭିଟାମିନ ବି ୧୨ର ରାସାୟନିକ ଚିତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ କୋବାଲ୍ଟ ଅଛି
ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ସାଧା ଯୌଗିକ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଜୀବର ଶରୀର କାମ କରେ । ଖାଦ୍ୟରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଯୌଗିକ ପଦାର୍ଥ ଶରୀରରେ ଶୋଷିତ ହେବା ନିମନ୍ତେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଖାଦ୍ୟନଳୀରେ ଶୋଷଣ (Absorption) ନିମନ୍ତେ କେତେକ ପଦାର୍ଥ, ଯେ ଭଳି ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଦ୍ୱାରା କୋବାଲ୍ଟ ଯୌଗିକ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।  ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଅଧୁନା କ୍ଷୁଦ୍ରାଦପି କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଣୁଜୀବଙ୍କର ଜୈବ ଖଣିଜ ଲବଣର ଜୀବ ଚକ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରୁଛନ୍ତି । 

## ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥ 
କେତେକ ଉତ୍ସ ଅନୁସାରେ ମନୁଷ୍ୟର ଜୈବ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗଠନ, କାର୍ଯ୍ୟ ତଥା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ ନିମନ୍ତେ ୧୬ ତି ମୌଳିକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଜୈବ ରସାୟନ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅପଟେକ ଓ ମେଟାବୋଲିଜ୍ମ ଅନୁଶୀଳନରୁ ଜଣା ଯାଉଛି ୨୬ଟି ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥ ଶରୀର ଆବଶ୍ୟକ କରେ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆବିଷ୍କାର ହୋଇ ପାରି ନାହିଁ । 
ପିରିଅଡ଼ିକ ଟେବୁଲରେ ଖାଦ୍ୟ ମୌଳିକ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ
କପା

**କପା** ବା **କାର୍ପାସ** ହେଉଛି ଏକ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଆଫ୍ରିକା ଓ ଆରବ ଦେଶ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରଥମେ ପଶ୍ଚିମ ସୁଦାନରେ ଚାଷ କରାଯାଇଥିଲା। ପରେ ଏହା ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲା। ଚୀନ ଦେଶରେ ୭୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଏହା ପହଂଚିଥିଲା ଓ ସେବେଠାରୁ ସେଠାରେ ଏହାକୁ ଚାଷ କରା ଯାଉଛି।

## ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ନାମ
* ଇଉରୋପ
**ଫ୍ରେଞ୍ଚ - Coton Bamieh
**ଜର୍ମାନ - Coton castellamare
* ଏସିଆ
**  ବ୍ରହ୍ମଦେଶ (ବର୍ମିଜ) - Wa-gon 
** ସିଂହଳ - ପୁଲୁଂଗ
** ଭାରତ

## ପ୍ରୟୋଗ
### ସାମାନ୍ୟ
ଏହି ଗଛର ଫଳ ଭିତରେ ତନ୍ତୁମୟ ଏକ ପଦାର୍ଥ ରହିଥାଏ ଯାହା ଭିତରୁ କଳା ରଙ୍ଗର ମଞ୍ଜି ବାହାରେ। ଏହି ତନ୍ତୁଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ହିଁ କପା କୁହାଯାଇଥାଏ। ଏହି ତନ୍ତୁରୁ ପୋଷାକ ପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଓ ମଞ୍ଜିରୁ ଖାଦ୍ୟୋପଯୋଗୀ ତେଲ ବାହାରିଥାଏ ।  
### ଔଷଧୀୟ
* ପରିସ୍ରା ସମ୍ବନ୍ଧୀ ରୋଗରେ (ଚେର)
* ପ୍ରସବପରେ ଗର୍ଭାଶୟର ସଂକୋଚନ କରିପାଇଁ 
* ଅତିରଜ (ମାସିକ ଧର୍ମସମୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ) (ମଞ୍ଜି)
* ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ହଇଜା, କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଦାହ (ପତ୍ର)
* କ୍ଷତ ଓ ପୋଡ଼ା ଘା’ରେ (ପତ୍ରର ଅର୍କ, ଫୁଲ)

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ

**ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ** (୪ ଜୁନ ୧୯୪୧ – ୪ ଜୁନ ୨୦୦୧) ଭାରତର ଜଣେ ଅର୍ଗାନିକ କେମିଷ୍ଟ(Organic chemist ) ଥିଲେ । ବାୟୋ ଅର୍ଗାନିକ କେମିଷ୍ଟରିର ପ୍ରୋଟିନ ଫୋଲଡିଙ୍ଗ (Protein folding) ବିଷୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ କର୍ମ କରୁଥିଲେ । ସୁପର ମଲିକ୍ୟୁଲାର ଆସେମ୍ବ୍ଲି(Super molecular assembly), ମାଲିକ୍ୟୁଲାର ଡିଜାଇନ(Molecular design), କେମିକାଳ ଷ୍ଟିମୁଲେସନ (Chemical stimulation)ଇତ୍ୟାଦିର ମୂଳ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଶିନ୍ଥେସିସ ଅଫ ଫଙ୍କସନାଲ ହାଇବ୍ରୀଡ ପେପଟାଇଡସ(Sythesis of functional hybrid peptides) ଓ ସିନଥେସିସ ଅଫ ନାନୋଟ୍ୟୁବ(Syntheses of nanotube) ଉପରେ କାମ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସୁପରିଚିତା ଥିଲେ । 
## ଜୀବନୀ 
ଜୁନ ୪ ତାରିଖ ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ବିଦ୍ୟାବତୀ ମାର୍କାନ ଓ ଶାନ୍ତି ସ୍ୱରୂପଙ୍କ ଔରସରୁ ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଦିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥିଲା ଓ କେମିଷ୍ଟ୍ରିରେ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଯୁନିଭର୍ସିଟିରୁ ପି.ଏଚ.ଡି. ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀର ମିରାଣ୍ଡା କଲେଜରେ ଲେକଚରର ରୂପେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେ ଶେଷରେ କେମିଷ୍ଟ୍ରି ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ମୂଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଫେସର ଡି.ଏଚ.ଆର. ବାର୍ଟନଙ୍କ ସହ ୟୁ.ଏସ.ରେ ପୋଷ୍ଟ ଡକ୍ଟରାଲ କାମ କରିଥିଲେ । 
ସେ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଆଇ.ଆଇ.ଟି. କାନପୁରରେ ରିସର୍ଚ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ସେ ଏସ. ରଙ୍ଗନାଥନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ଅନେକ ଗୁଡିଏ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ଚାଲେଞ୍ଜିଙ୍ଗ ପ୍ରୋବ୍ଲେମ୍ସ ଇନ ଅର୍ଗାନିକ ରିଆକ୍ସନ ମେକାନିଜ୍ମ (୧୯୭୨), ଆର୍ଟ ଇନ ବାୟୋସିନ୍ଥେସିସ : ଦି ଶିନ୍ଥେଟିକ କେମିଷ୍ଟ ଚାଲେଞ୍ଜ (୧୯୭୬), ଫର୍ଦର ଚାଲେଞ୍ଜିଙ୍ଗ ପ୍ରବ୍ଲେମ୍ସ ଇନ ଅର୍ଗାନିକ ରିଆକ୍ସନ ମେକାନିଜ୍ମ (୧୯୮୦) ଲେଖିଥିଲେ ଓ କରେଣ୍ଟ ଅର୍ଗାନିକ କେମିଷ୍ଟ୍ରି ହାଇଲାଇଟସ ସିରିଜକୁ ଏଡିଟ କରିଥିଲେ । 
ଆଇ.ଆଇ.ଟି. କାନପୁରରେ ସେ ଫେଲୋସିପ ସହ ଗବେଷଣା କଲେ । ସେ ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି ମେମ୍ବର ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ କାରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ମେମ୍ବର ଥିଲେ ଯଦିଓ ସେ ଭଳି କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ନ ଥିଲା ।  
## କର୍ମ 
ରଙ୍ଗନାଥନଙ୍କର ବାୟୋକେମିକାଲ ପ୍ରସେସକୁ ଲାବୋରେଟରୀରେ ପୁନଃ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ ଆଗ୍ରହ ଥିଲା । 
ସେ ଏକ ପ୍ରୋଟୋକଲ (Protocol) ତିଆରି କରିଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଇମିଡାଜୋଲ୍ (imidazole) ଓ ହିସ୍ଟାମିନ୍ (Histamine) ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରିଲା । ୟୁରିଆ ଚକ୍ରର ଏକ କାର୍ମିକ ରୁପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରୋଟିନ ଡିଜାଇନ କରିବାରେ ସେ ସିଦ୍ଧ ହସ୍ତା ହୋଇଗଲେ । ସେଲ୍ଫ ଆସେମ୍ବିଙ୍ଗ ପେପ୍ଟାଇଡ ବ୍ୟବହାର କରିସେ ନାନୋ ସ୍ଟ୍ରକଚର ଡିଜାଇନ କରିଥିଲେ ।
## ଆଧାର 
## ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 
* Publications by Darshan Ranganathan , Microsoft Academic Search

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
କାର୍ଲ୍ ଲିନିଅସ୍

**କାର୍ଲ୍ ଲିନିଅସ୍** (୨୩ ମଇ ୧୭୦୭ – ୧୦ ଜାନୁୟାରୀ ୧୭୭୮) ଜଣେ ସ୍ୱୀଡିସ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନୀ ଅଟନ୍ତି । ତାଙ୍କର ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ ଲେଖା ଲାଟିନରେ ଥିଲା ଏଣୁ ତାଙ୍କ ନାମ **କାର୍ଲୋସ୍ ଲିନିଅସ୍** (Carolus Linnæus) ରହିଯାଇଛି ।

## ଆଧାର
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*Biographies*
* Biography at the Department of Systematic Botany, University of Uppsala
* Biography at The Linnean Society of London
* Biography from the University of California Museum of Paleontology
* A four-minute biographical video from the London Natural History Museum on YouTube
* Biography from Taxonomic Literature, 2nd Edition. 1976-2009.

*Resources*
* 
* The Linnaeus Apostles
* The Linnean Collections
* The Linnean Correspondence
* Linnaeus' Disciples and Apostles
* The Linnaean Dissertations
* Linnean Herbarium
* The Linnæus Tercentenary
* Works by Carl von Linné at the Biodiversity Heritage Library

*Other*
* Linnaeus was depicted by Jay Hosler in a parody of *Peanuts* titled "Good ol' Charlie Darwin".
* The 15 March 2007 issue of *Nature* featured a picture of Linnaeus on the cover with the heading "Linnaeus's Legacy" and devoted a substantial portion to items related to Linnaeus and Linnaean taxonomy.
* A tattoo of Linnaeus' definition of the order Primates  mentioned by Carl Zimmer
* *Ginkgo biloba* tree at the University of Harderwijk, said to have been planted by Linnaeus in 1735

ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୦୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୭୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଜେମ୍‌ସ୍ କ୍ଲର୍କ୍ ମାକ୍ସୱେଲ୍‌

**ଜେମ୍‌ସ୍ କ୍ଲର୍କ୍ ମାକ୍ସୱେଲ୍‌** ସ୍କଟ୍‌ଲ୍ୟାଣ୍ଡର  ଜଣେ ଗାଣିତିକ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ  ।

## ଜୀବନୀ
### ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ
### କର୍ମମୟ ଜୀବନ
### ଅନ୍ତିମ ଜୀବନ
## ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଅବଦାନ
## ଆଧାର
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
* 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୩୧ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୭୯ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା
ଗୁସ୍ତଭ୍ କିର୍ଚଫ୍‌

**ଗୁସ୍ତଭ୍ କିର୍ଚଫ୍‌** () ଜଣେ ଜର୍ମାନ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ । ସେ କିର୍ଚଫ୍‌ଙ୍କ ନିୟମ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ।

## ଜୀବନୀ
## ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଅବଦାନ
## ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
* 
* 
* 
* [Kirchhoff's 1857 paper on the speed of electrical signals in a wire](http://www.ifi.unicamp.br/%7Eassis/Apeiron-V19-p19-25(1994).pdf)

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୨୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୮୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା
ଦେବାଶିଷ ଦାସ

**ଦେବାଶିଷ ଦାସ** (ଜନ୍ମ ୨୭ ଜୁନ ୧୯୯୩)  ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଚେସ ଖେଳାଳି। ସେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଚେସ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ମାଷ୍ଟର (ଜି. ଏମ.)ର ଆଖ୍ୟା ପାଇଛନ୍ତି।  ଗ୍ରାଣ୍ଡ ମାଷ୍ଟର  ଆଖ୍ୟା ପାଇବାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ପ୍ରଥମ ଓ ଭାରତର ୩୪ ତମ ଖଳାଳି ଅଟନ୍ତି ।ବିଶ୍ୱ ଚେସ ମହାସଂଘ (FIDE)ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଏହି  ଗ୍ରାଣ୍ଡ ମାଷ୍ଟର ଆଖ୍ୟା ଚେସ ଖେଳରେ  ସବୁଠାରୁ ଶୀର୍ଷ  ସ୍ତରର ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ମିଳେ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଚେସ ଖେଳାଳି
ଶ୍ରେଣୀ:ଏକଲବ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଛତୁ

**ଛତୁ**କୁ ଖାଦ୍ୟରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।  ସାରାବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ପ୍ରକାର ଛତୁ ଦେଖାଯାଏ; ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟୁନ ୨୦୦ପ୍ରଜାତିର ଛତୁ ଅଧୁନା ଅବଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ । ଛତୁ ମଧ୍ୟରେ ବାଲି ଛତୁ, ବୁଢ଼ାବୁଢ଼ୀ ଛତୁ, ନାଡ ଛତୁ, ହୁଙ୍କା ଛତୁ, ପାଳ ଛତୁର ବେଶ୍ ଆଦର ରହିଛି । ଛତୁକୁ ତରକାରୀ ଛଡ଼ା ଭାଜି ଓ ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ି ଖିଆଯାଏ । ତେବେ ବାଲି ଛତୁର ସ୍ୱାଦ ଅତୀବ ରୁଚିକର, ତେବେ ମଧ୍ୟ ବୁଢ଼ାବୁଢ଼ୀ ଓ ହୁଙ୍କା ଛତୁର ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଆଦର ରହିଛି ।ଏହି ଛତୁସବୁ ବର୍ଷାଋତୁରେ ଫୁଟିଥାଏ । ବର୍ଷା ହେଲେ ଗ୍ରାମରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଛତୁ ତୋଳିବା ପାଇଁ ସକାଳୁ ଉଠି ପଡ଼ିଆ, ବଣ, ବିଲ ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୁରିବୁଲନ୍ତି । ମାତ୍ର ବିଗତ ୨୦ବର୍ଷ ହେବ ଅଧିକାଂଶ ଛତୁ ଆଉ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ ।

## ଫୁଟୁଥିବା ସ୍ଥାନ
ଦେଶୀଛତୁ ମଧ୍ୟରେ ବୁଢ଼ାବୁଢ଼ୀ ଛତୁ ଓ ବାଲି ଛତୁ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଫୁଟୁଥିବା ବେଳେ ନାଡ଼ ଛତୁ ବଣବୁଦା ତଥା ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଫୁଟେ । ହୁଙ୍କା ଛତୁ ମାଟିକାନ୍ଥ କିମ୍ବା ଉଇହୁଙ୍କାରେ ଫୁଟୁଥିବାସ୍ଥଳେ ପାଳଛତୁ ପଚାସଢ଼ା ଗଛପତ୍ର, ନଡା କିମ୍ବା ପାଳଗଦାରେ ଫୁଟିଥାଏ । ବାଲିଛତୁ ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ଆକାରରେ ଫୁଟୁଥିବା ବେଳେ ହୁଙ୍କାଛତୁ ଅତି ଛୋଟଛୋଟ ଆକାରରେ ଫୁଟୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ତେଣୁ ସେଗୁଡିକୁ ତୋଳିବାକୁ ବହୁତ ସମୟ ଲାଗେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ନାଡ଼ଛତୁର ଉପର ଅଂଶ ଛୋଟ ଏବଂ ନିମ୍ନଅଂଶ ପ୍ରାୟ ୬ରୁ ୮ଇଞ୍ଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ତା’କୁ ଏପରି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପାଳଛତୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଛତୁ ଅପେକ୍ଷା ଆକାରରେ ବଡ଼ ଓ ତୋଳିବାକୁ ସହଜ । କିନ୍ତୁ ବୁଢ଼ାବୁଢ଼ୀ ଛତୁ କେବଳ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ମେଞ୍ଚାମେଞ୍ଚା ହୋଇ ଫୁଟୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଘାସ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଉଥିବାରୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ତୋଳିବା ଟିକେ କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ ।
## ଫାର୍ମ ଛତୁ
ପାଣିପାଗ ଓ ପରିବେଶର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପନ ହେଉଥିବା ଦେଶୀଛତୁ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବାରୁ ଛତୁର ଚାହିଦାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ଏବେ ଛତୁଚାଷ କରାଯାଉଛି । ସେଥି ମଧ୍ୟରେ ଧିଙ୍ଗିରି, ପାଳ ଏବଂ ଦୁଧଛତୁ ଅନ୍ୟତମ । ପାଳଛତୁ ଉଭୟ ଖରା ଓ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଚାଷ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ଧିଙ୍ଗିରି ଛତୁ କେବଳ ଶୀତଋତୁରେ ଚାଷ କରାଯାଇ ଥାଏ । ସେହିପରି ଦୁଧ ଛତୁ ନାତିଶୀତୋଷ୍ଣ ଜଳବାୟୁରେ ଚାଷ କରାଯାଏ । କାଶ୍ମୀର, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ହରିଆଣା, ରାଜସ୍ଥାନ ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ ।  
## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
### ଚିହ୍ନଟ
* Mushroom Observer, a collaborative mushroom recording and identification project
* An Aid to Mushroom Identification , Simon's Rock College
* Online Edible Wild Mushroom Field Guide 

### Research associations
* North American Mycological Association
* Pacific Northwest Fungi Online Journal 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ
ଛଠ ପୂଜା

ଆମଦେଶରେ ଛଠ ପୂଜା ବଡ଼ ଧୁମ୍ ଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ ମରିମସ୍, ତ୍ରିନିଦାଦ, ସୁମାତ୍ରା, ଜାଭା ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ ।  କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଷଷ୍ଠୀରେ ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ନାରୀମାନେ ନଦୀତଟରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅର୍ଘ୍ୟଦାନ କରି ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି ।ଭୟାଦୂଜ ପରେ ଏହି ଛଠ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚାରିଦିନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ଓ ଘିଅରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅରୱା ଅନ୍ନ ଓ କଖାରୁରେ ରୋଷେଇ ହୋଇଥିବା ତରକାରୀକୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଭୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଦିନସାରା ଉପବାସ ରହି ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବ୍ରତୀ ମହିଳାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଖିରିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ବ୍ରତଧାରୀଙ୍କ ବ୍ରତ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ପରେ ପ୍ରସାଦକୁ ବଣ୍ଟନ କରି ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପାରିବାରିକ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।

## ପୌରାଣିକ ଗାଥା
ମହାଭାରତ ସମୟରେ ଏହି ଛଠ ପୂଜା ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପର୍ବର ଆରମ୍ଭ ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ରାଜା ତଥା ଆଧୁନିକ ଭାଗଲପୁରର ରାଜା କର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣିରେ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟା ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରୁ ସେ ଜଣେ ମହାନ୍ ଯୋଦ୍ଧା ହୋଇଥିଲେ । ଦ୍ରୌପଦୀ ମଧ୍ୟ ପରିଜନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ କାମନା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଲଙ୍କା ବିଜୟ ପରେ ରାମରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନା ଦିନ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଷଷ୍ଠୀରେ ଭଗବାନ୍ ରାମ ଓ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଛଠ ପୂଜା କରିଥିଲେ । 

## ଗ୍ୟାଲେରି

Image:DSC03111.JPG|On the second day of Chhat devotees pay tribute to the rising Sun
Image:Chatt Ghat.jpg|View of a ghat in a village near Muzaffarpur, Bihar
File:JanakpurChhathParvaFestival.jpg|Devotees observing Chhath in Janakpur, Nepal
File:Chhath.jpg|Women giving aragh on Chhath Malangwa, Nepal

## ଆଧାର
## ବାହାର ଲିଙ୍କ
*Get Free Chhath Prasad Online 
*Chhath Puja Festival & Celebrations

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ
କାଉଁରିଆ

**କାଉଁରିଆ** ବା **ପିମ୍ପେଇ** ହେଉଛି ମାଲଭାସି ପରିବାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ସପୁଷ୍ପକ, ଦ୍ୱିବୀଜପତ୍ରୀ, ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲେ ହେଁ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ଏ ଯାଏଁ ଜଣା ପଡ଼ିନାହିଁ । ଓଡ଼ିଆ ଓ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ ନଳିତା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । କାଉଁରିଆ ବା ପିମ୍ପେଇ ସାଧାରଣତଃ ଗଛର ଅନମନୀୟ ଗଣ୍ଡିକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଗଛରୁ ଜାତ ତନ୍ତୁ ଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ ହେଉଛି ଝୋଟର ଏକ କିସମ ଓ ଏହା ଝୋଟର ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣଧର୍ମ ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖିଥାଏ । 

## ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ନାମ
* ଇଉରୋପ:
** ଇଂରାଜୀ: kenaf (ପାର୍ସୀ ଭାଷାରୁ ଉଦ୍ଭବ), Deccan hemp, Java jute...
** ଫ୍ରେଞ୍ଚ: chanvre de Bombay, chanvre du Deccan, chanvre de Guinée, chanvre de Gambo, chanvre de roselle, jute de Java, jute de Siam, kénaf,  ketmie à feuilles de chanvre (Belgium), roselle
** ଜର୍ମାନୀ: Ambari, Dekkanhanf, Gambohanf, Hanfeibisch,  Javajute, Kenaf, Rosellahanf, Roselle, Siamjute
** ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜୀ: cânhamo rosella, juta-de-java, juta-do-sião, quenafe
** ସ୍ପାନିସ: cáñamo de la India, cáñamo de gambo, cáñamo Rosella, pavona encendida, yute de Java, yute de Siam
* ଆମେରିକା:
** ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ: papoula-de-são-francisco, cânhamo-brasileiro, quenafe
* ଆଫ୍ରିକା:
** ଆଫ୍ରିକୀୟ: *stokroos*
** ଇଜିପ୍ଟ ଓ ଉତ୍ତର ଆଫ୍ରିକା : *til, teel*, or *teal*
** ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକା: *dah, gambo*, and *rama*
* ଏସିଆ
**  ହିମାଚଳ(ପଂଗୋଲୁ) ଏହି ତନ୍ତୁକୁ ସନ୍ନ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରୁ ଖଟବୁଣିବା ଓ ଗୋମହିଷାଦି ପଶୁଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଦଉଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। 
** ଲାଓ:  ປໍແກ້ວ 
** ଭାରତ

ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏହାର ୧୨୯ରୁ ଅଧିକ ନାମ ରହିଛି।

## ଗୁଣଧର୍ମ
ଏହା ଏକ ବର୍ଷଜୀବୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଯାହା ୧.୫ରୁ ୩.୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାଯାଏଁ ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାର ଗଣ୍ଡି ୧ରୁ ୨ ସେମି ବ୍ୟାସର ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଗଛ ପ୍ରାୟତଃ ଶାଖା ପ୍ରଶାଖା ବିଶିଷ୍ଟ। ଏହାର ଫୁଲର ପାଖୁଡ଼ା ଧଳା ବା ହଳଦିଆ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ର ନାରଙ୍ଗୀ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ। ପଳ ବହୁବୀଜବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ।

## ପ୍ରୟୋଗ
### ଅନ୍ୟାନ୍ୟ
ତନ୍ତୁ ଅମଳ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଭାରତ, ବାଂଗ୍ଲାଦେଶ, ଆମେରିକା, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ମାଲେସିଆ, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା, ଭିଏତନାମ, ଥାଇଲାଣ୍ଡ, ଆଫ୍ରିକାର କିଛି ଅଂଶ ଓ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଇଉରୋପର କିଂଚିତ୍ ଅଂଶରେ କରାଯାଏ। ଏବେ ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚୀନ ଓ ଭାରତରେ ଚାଷ କରା ଯାଉଛି। 

ଦଉଡ଼ି, ଖଦଡ କନା (ଝୋଟକନା ପରି) ଆଦି ତିଆରି କରିବାରେ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଏଥିରୁ କାଗଜ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ।

ଏହାର ମଞ୍ଜିରୁ ଖାଦ୍ୟୋପଯୋଗୀ ତେଲ ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରସାଧନ ସାମଗ୍ରୀ, ଶିଳ୍ପ ଓ ଜୈବିକ ଜାଳେଣି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ। 

### ଔଷଧୀୟ
ଏହାର ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ମଞ୍ଜି ମୁଖ୍ୟତଃ ଔଷଧୀୟ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ।

* ପାକସ୍ଥଳୀର କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବାପାଇଁ (ମଞ୍ଜିର ଅର୍କ)
* କ୍ଷୁଧା ବୃଦ୍ଧି କରିବାପାଇଁ (ମଞ୍ଜିର ଅର୍କ)
* କ୍ଷତ (ମଞ୍ଜିକୁ ଗୁଣ୍ଡକରି ପକାଇବା)
* କାନ ବିନ୍ଧା ଦୂର କରିବାପାଇଁ
* ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତ ଓ ଗଳାର ରୋଗରେ
* ଅତ୍ୟଧିକ ପିତ୍ତ ସ୍ରବଣକୁ ପ୍ରଶମିତ କରିବାପାଇଁ (ଫୁଲର ରସ ଚିନି ସହିତ)
* ରେଚକ, ଜୁଲାପ ବା ଝାଡ଼ା କରାଇବା ଔଷଧ (ପତ୍ର)

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Plants That Heal by Dr. J C Kurian, Oriental Watchman Publishing House, Pune, India (ISBN-61-66612-02-4)
## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
ଔଷଧୀୟ ଗଛଲତାମାନଙ୍କର ତାଲିକା

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପ

ଓଡ଼ିଶାରେ ବୃହତ୍ତ ଶିଳ୍ପର ଇତିହାସ ପ୍ରାୟ ୬୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା, ଯାହା ୧୯୫୫ରେ ରାଉରକେଲାରେ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନାଠୁ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା। କାଳକ୍ରମେ ଏହା ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପାୟନ ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲୁଅଛି। ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପ ମୁଖ୍ୟତ ଖଣିଜ ଓ ଧାତୁ ଭିତ୍ତିକ । ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି  ଇନଫର୍ମମେସନ ଟେକନୋଲଜି (ଆଇ. ଟି.),ପେଟ୍ରୋଲିୟମ, , ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ନୌବାଣିଜ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଆଦି ଶିଳ୍ପରେ ଦ୍ରୁତ ଅଗ୍ରଗତି ଘଟୁଛି।

## ଇତିହାସ
## ମୁଖ୍ୟ ଶିଳ୍ପ
### ଧାତୁ ଶିଳ୍ପ 
# ରାଉରକେଲା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା
# ନାଲକୋ
# ହିଣ୍ଡାଲକୋ, ହୀରାକୁଦ
#ବେଦାନ୍ତ  ଆଲୁମିନା,ଝାରସୁଗୁଡା
# ଇମ୍ଫା ଫେରୋକ୍ରୋମ ଚୌଦ୍ୱାର

### ପେଟ୍ରୋଲିୟମ, କେମିକାଲ ଓ ଫର୍ଟିଲାଇଜର ଶିଳ୍ପ 
#ପାରାଦୀପ ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର
# ପାରାଦୀପ ଫସପେଟ ଲିମିଟେଡ (ପି.ପି.ଏଲ. )
# ଇଫ୍ଫକୋ , ପାରାଦୀପ
# ଇଣ୍ଡିଆନ ରେଆର ଆର୍ଥ (ଆଇ. ଆର. ଈ.) ଛତ୍ରପୁର

### ସିମେନ୍ଟ ଶିଳ୍ପ 
# କୋଣାର୍କ ସିମେନ୍ଟ (ଓ. ସି. ଏଲ. ) ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର
# ଅଲଟ୍ରାଟେକ ସିମେନ୍ଟ(ଆଦିତ୍ୟ ବିର୍ଲା) ଝାରସୁଗୁଡା
# ଏ ସି ସି  ସିମେନ୍ଟ,, ବରଗଡ

### ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ 
# ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନଟିକାଲ ମିଗ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନା, ସୁନାବେଢା
# ଗୁଳିଗୋଳା କାରଖାନା , ବଡମାଳ, ବଲାଙ୍ଗିର

### ନୌବାଣିଜ୍ୟ 
# ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦର
# ଧାମରା ବନ୍ଦର
# ଗୋପାଳପୁର ବନ୍ଦର

### ଇନଫର୍ମମେସନ ଟେକନୋଲଜି (ଆଇ. ଟି.)
#ଟି ସି ଏସ , କଳିଙ୍ଗ, ଭୁବନେଶ୍ୱର
# ଇନଫୋସିସ , ଇନ୍ଫୋସିଟି, ଭୁବନେଶ୍ୱର
#ୱିପ୍ରୋ ଟେକନୋଲଜି,ଇନ୍ଫୋସିଟି, ଭୁବନେଶ୍ୱର

### ଅନାନ୍ୟ 
# ବଲାରପୁର କାଗଜକଳ (ସେବା) ଜୟପୁର, କୋରାପୁଟ
# ବିର୍ଲା ଟାୟାର, ବାଲେଶ୍ୱର

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପ
ଯମଦ୍ୱିତୀୟା

ଦୀପାବଳିର ଶେଷ ଦିବସ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟାକୁ **ଯମଦ୍ୱିତୀୟା** ବା **ଭାଇଦୂଜ** ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଯମଦେବତା ନିଜ ଭଉଣୀ ଯମୁନାକୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଆସନ୍ତି । ଏଣୁ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଭଉଣୀମାନେ ମିଳିତ ଭାବେ ଯମୁନା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି । ଭଉଣୀମାନେ ବ୍ରତ ସଂକଳ୍ପ ପୂର୍ବକ ଭାଇମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘଜୀବନ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ତଥା ସର୍ବମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ମୃତ୍ୟୁ ଦେବତା ଯମରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାନ୍ତି । ଦୂରରେ ରହୁଥିବା ଭଉଣୀମାନେ ଏହିଦିନ ସକାଳୁ ସ୍ନାନାଦି କର୍ମ ସମାପନ କରି ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଯମ, ଯମୁନା, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଯମଦୂତଙ୍କ ବିଧିବିଧାନର ସହିତ ପୂଜା ଶେଷରେ ଯମରାଜାଙ୍କୁ ଯମରାଜାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି । ଯମଦ୍ୱିତୀୟା ବା ଭୟାଦୂଜ ପୂଜା ପରେ ଭାଇମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ତିଳକ ଲଗାଇ ଭଉଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଆଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଆଦି ଖୁଆଇ ଦୀର୍ଘ ନିରାମୟ ଜୀବନ କାମନା କରିଥାନ୍ତି ।  
## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପବିତ୍ର ଦିନ