ଗାୟତ୍ରୀବାଳା ପଣ୍ଡା

**ଗାୟତ୍ରୀବାଳା ପଣ୍ଡା** (ଜନ୍ମ: ୧୭ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୭୭) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକା ଓ ସମ୍ପାଦିକା । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ କବିତା, ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ ଓ ଅନୁବାଦ ଆଦି ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିଥାନ୍ତି । ସେ "*ଅନ୍ୟା*" ନାମକ ଏକ ତ୍ରୈମାସିକ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଭାବେ ସେ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୨ରେ ସେ ତାଙ୍କର "*ଦୟାନଦୀ"* କବିତା ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।  

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଗାୟତ୍ରୀବାଳା, ୧୯୭୭ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧୭ ତାରିଖରେ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ସାଦେଇପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଗୋଲକ ବିହାରୀ ପଣ୍ଡା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଅରୁଣିମା ପଣ୍ଡା । ପିତା ଜଣେ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀ ଥିଲେ । ଗାୟତ୍ରୀବାଳା, ସାଦେଇପୁର, ବାଲିକୁଦା ଓ କଟକରେ ନିଜର ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଥିଲା ଗାୟତ୍ରୀବାଳା ଡାକ୍ତର ହୁଅନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ଝିଅର କଳାରେ ଆଗ୍ରହ ଦେଖି, ସେ ସେଦିଗରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ । ଗାୟତ୍ରୀବାଳା କଟକର ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ ଓ ଛାତ୍ର ସଂସଦର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ପାଠାଗାର ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସମଗ୍ର ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।  ପରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜନସଞ୍ଚାର ସଂସ୍ଥାନ, ଢେଙ୍କାନାଳରୁ ସାମ୍ବାଦିକତା ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଡିପ୍ଲୋମା ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି । ସାମ୍ବାଦିକତା ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି, ସେ ପବ୍ଲିକ ରିଲେସନ ସୋସାଇଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆରୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ।

ଗାୟତ୍ରୀବାଳା, ପ୍ରାୟ ଛଅ ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କବିତା ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଗାୟତ୍ରୀବାଳାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଜଣେ ଉପନ୍ୟାସିକ ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ଗାୟତ୍ରୀବାଳା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲେ ।  ପିଲାବେଳରୁ ସେ, ନିଜ ଦୁଃଖ ଓ ଅସହୟତା ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟଭାବରେ କହି ପାରୁନଥିଲେ ତାହା କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରିପାରୁଥିଲେ । ବାର ବର୍ଷ ହେବା ବେଳକୁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଥିଲା । ୨୦୦୦ ମସିହାରେ, ରାଜ୍ୟ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା । 

## ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ଓ ସାମ୍ବାଦିକତା 
ଭାରତୀୟ ଜନସଞ୍ଚାର ସଂସ୍ଥାନ, ଢେଙ୍କାନାଳରୁ ପାସ ହୋଇ, ସେ ସାମ୍ବାଦିକତା ବୃତ୍ତିକୁ ଆବୋରୀ ଥିଲେ ଓ ସମ୍ବାଦରେ କାର୍ଯ୍ୟକରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଦୁଇ ବର୍ଷ ଚାକିରି କରିବା ପରେ, ସେ ଚାକିରି ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ । ତାପରେ ସେ, "ଅନ୍ୟା" ନାମକ ତ୍ରୟୋମାସିକ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦନା ସହିତ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିଆସୁଛନ୍ତି । 

ଗାୟତ୍ରୀବାଳାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟରେ ନାରୀ ମନର କୋହ, ସମାଜର ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅସମାନତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜକୁ ଜଣେ ନାରୀବାଦୀ କବି ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ୫୦ଟି ନିର୍ବାଚିତ କବିତାକୁ ତାଙ୍କ ପିତା, ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଯୁବ ସାହିତ୍ୟିକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ପଠେଇଥିଲେ ଓ ସେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଏହି କବିତାଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛି ।  ଏହାପରେ ତାଙ୍କର ବହୁ କବିତା, ଗଳ୍ପ ଓ ସାକ୍ଷାତକାର ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥା ବେତାର ଓ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇସାରିଛି । ଏଯାବତ ତାଙ୍କର ୧୧ଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି ।

ଗାୟତ୍ରୀବାଳା, ୨୦୦୮ମସିହାରେ "ସାର୍କ ଯୁବ ଲେଖକ ସମ୍ମିଳନୀ", ୨୦୧୦ମସିହାରେ "ରାଷ୍ଟ୍ରମଣ୍ଡଳ ଦେଶର ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମିଳନୀ" ଓ ୨୦୧୫ମସିହାରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆବାସିକ କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ 'ଇନ୍-ରେଷିଡେନ୍ସ' କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସେ ଏକମାତ୍ର ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟକ୍ତି ।

## ରଚନାବଳୀ 
### କବିତା ପୁସ୍ତକ 
* ଆହତ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି (ବିଦ୍ୟାପୁରୀ, ୨୦୦୧)
* ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଈଶ୍ୱର (ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ, ୨୦୦୨, ରାଜ୍ୟ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର- ୨୦୦୦ ପ୍ରାପ୍ତ)
* ଅଣାୟତ୍ତ (ଅପୂର୍ବା, ୨୦୦୬)
* ଗାଁ (ଟାଇମ୍ ପାସ୍,  ୨୦୦୮, କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପ୍ରଥମ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର- ୨୦୧୧ ପ୍ରାପ୍ତ)
* ଯେତିକି ଦିଶୁଚି ଆକାଶ (ଅନ୍ୟା, ୨୦୧୧)
* ଆଖି ନାଇଁ କାନ ନାଇଁ (ଅନ୍ୟା, ୨୦୧୩)
* ଏ ରାତିର ଯେତେ ତାରା (ଅନ୍ୟା, ୨୦୧୪)
* ବାଘ (ପକ୍ଷୀଘର, ୨୦୧୫)
* ଦୟାନଦୀ (ପକ୍ଷୀଘର, ୨୦୧୭)
* ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ (ପକ୍ଷୀଘର, ୨୦୧୮)
*  ନିର୍ବାଚିତ କବିତା-ବ୍ଲାକ୍ ଇଗଲ୍ ବୁୁକ୍ସ୍(ଆମେରିକା), ପ୍ରକାଶ କାଳ-୨୦୧୯
### ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ 
* ବିସର୍ଜନ (ପକ୍ଷୀଘର, ୨୦୧୫)
* ନିଜକୁ ନେଇ ସତ ଗପ (ପକ୍ଷୀଘର, ୨୦୧୯)

### ନିର୍ବାଚିତ କବିତାର ହିନ୍ଦୀ ଅନୁବାଦ
* ଧୂପ୍ କୋ ରଂଗ୍ (ଜ୍ଞାନଯୁଗ, ୨୦୦୬)
* ଖୋ ଜାତି ହୈ ଲଡ଼କିୟାଁ (ଆଲୋକ ପର୍ବ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୦୧୭)

### ନିର୍ବାଚିତ କବିତାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ
* Grandma and other poems (୨୦୧୮
### ଉପନ୍ୟାସ 
* ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ
* ମମ୍ମି ଯାହା ଜାଣେ ନାହିଁ
* ରିପୋର୍ଟର
* ରାସ୍ତା

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର (ମୂଳ ରଚନା), ୨୦୨୨
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର ୨୦୧୧
* ରାଜ୍ୟ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୯୯-୨୦୦୦
* କାଦମ୍ବିନୀ କବିତା ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୩
* ହାଜି ଅସରଫ୍ ଅଲ୍ଲି ଉଦୟ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ (ଫକୀର ମୋହନ ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ) - ୨୦୦୪
* ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୬
* ଲେଖାଲେଖି ଯୁବ କବି ସମ୍ମାନ - ୨୦୦୭
* ଶାରଳା କାବ୍ୟ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୦
* ମନ୍ଥନ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୦
* ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଯୁବ କବି ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୧
* ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧି ସଦଭାବନା ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୧
* ତଳପଦେଶ୍ୱରୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୨
* ଟାଇମ ପାସ ସ୍ୱୟଂଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୨
* ଦୀପକ ମିଶ୍ର କବିତା ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୫
* ଇସ୍ତାହାର କବିତା ସମ୍ମାନ - ୨୦୧୪

* ମହୁରି ସମ୍ମାନ - ୨୦୨୧(ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକା *ମହୁରି* ତରଫରୁ ପ୍ରଦତ୍ତ)
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ