ଡାଇନୋସର

ଡାଇନୋସର ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି ଡାଇନୋସୋରିଆ Cladeର ଏକ ବିବିଧ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରଜାତି  । ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଟ୍ରାଇଆସିକ (Triassic) ଯୁଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ , ପାଖାପାଖି ୨୩୦ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ । ଜୁରାସିକ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରୁ (୨୦୦ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ), କ୍ରେଟାସିଅସ ଯୁଗର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (୬୫.୫ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ) ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳି ସ୍ଥଳଚର ଥିଲେ । Cretaceous-Paleogene extinction event ଯୋଗୁଁ ମେସୋଜୋଇକ ଯୁଗର ଶେଷ ବେଳକୁ ଅଧିକାଂଶ ଅଧିକାଂଶ ଡାଇନୋସର ପ୍ରଜାତି ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇସାରିଥିଲେ । ଜୀବାଶ୍ମ ରେକଡ଼ ଅନୁଧ୍ୟାନରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ ଜୁରାସିକ ଯୁଗରେ ଥେରୋପୋଡ଼ (theropod) ଡାଇନୋସରମାନଙ୍କଠାରୁ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଶ୍ରେଣୀବଭାଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାଇନୋସରମାନଙ୍କ ଏକ ଉପ-ବିଭାଗର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥାଏ । କିଛି ପକ୍ଷୀ ୬୫ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିଲୁପ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ବର୍ତ୍ତି ଯାଇଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବଂଶଧରମାନେ ଡାଇନୋସରଙ୍କ ପିଢୀକୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି । 

ଯଦିଓ ଡାଇନୋସର ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ "ଭୟଙ୍କର ଝିଟିପିଟି" (terrible lizard) , ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଏକ ଝିଟିପିଟି ପ୍ରଜାତିର ଜୀବ ନୁହେଁ । ଏମାନେ ସରୀସୃପମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଜାତି ଅଟନ୍ତି । 

## ନାମକରଣ 
୧୮୪୨ରେ ଡାଇନୋସୁରିଆ taxonର ପ୍ରଥମେ ନାମକରଣ କରିଥିଲେ ଜୀବାଶ୍ମ ବିଜ୍ଞାନୀ (paleontologist) ସାର ରିଚାର୍ଡ଼ ଓୱେନ (Sir Richard Owen)। ଏହାକୁ ସେ ସଉରିଆନ ସରୀସୃପମାନଙ୍କର ଅଲଗା ପ୍ରଜାତିକୁ ବା ଉପ-ବିଭାଗକୁ ସୁଚେଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯାହାକି ପରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ଓ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଥିଲା ।  ଏହି ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ ଶବ୍ଦ  (deinos,ମାନେ "terrible," "potent," କିମ୍ବା "fearfully great") ଓ  (sauros,ମାନେ "lizard" କିମ୍ବା "reptile") ଆସିଅଛି ।  ସାଧାରଣତଃ ଏହି ନାମକରଣ ପଞ୍ଝା , ଦାନ୍ତ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି କରାଯାଉଥିଲେହେଁ, ଓୱେନ ଏହାକୁ ତାର ଆକାର ଓ ବିଶାଳତା ଅନୁସାରେ କରିଥିଲେ ।

## ସଂଜ୍ଞା 
## ବିବର୍ତ୍ତନର ଇତିହାସ
## ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ 
## ବିଲୁପ୍ତ
## ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ 
## ଆଧାର
## ଅଧିକ ପଢନ୍ତୁ 
* Bakker, Robert T. (1986). *The Dinosaur Heresies: New Theories Unlocking the Mystery of the Dinosaurs and Their Extinction*. New York: Morrow. .
* Holtz, Thomas R. Jr. (2007). *Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages*. New York: Random House. .
* Paul, Gregory S. (2000). *The Scientific American Book of Dinosaurs*. New York: St. Martin's Press. .
* Paul, Gregory S. (2002). *Dinosaurs of the Air: The Evolution and Loss of Flight in Dinosaurs and Birds*. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. .
*   (Article: The Humongous Book of Dinosaurs)

## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
;General
* DinoDatabase.com | Hundreds of dinosaurs and dinosaur related topics.

;Images

* The Science and Art of Gregory S. Paul Influential paleontologist's anatomy art and paintings
* Skeletal Drawing Professional restorations of numerous dinosaurs, and discussions of dinosaur anatomy.

;Video
* BBC Nature:Watch dinosaurs brought to life and get experts' interpretations with videos from BBC programmes including Walking with Dinosaurs

;Popular
* Dinosaurs & other extinct creatures: From the Natural History Museum, a well illustrated dinosaur directory.

* Dinosaurnews  (*www.dinosaurnews.org*) The dinosaur-related headlines from around the world. Recent news on dinosaurs, including finds and discoveries, and many links.
* Dinosauria From UC Berkeley Museum of Paleontology Detailed information&nbsp;– scroll down for menu.
* LiveScience.com All about dinosaurs, with current featured articles.
* Zoom Dinosaurs (*www.enchantedlearning.com*) From Enchanted Learning. Kids' site, info pages and stats, theories, history.
* Dinosaur genus list contains data tables on nearly every published Mesozoic dinosaur genus as of January 2011.
* LiveScience.com Giant Dinosaurs Get Downsized by *LiveScience*, June 21, 2009

;Technical
* *Palaeontologia Electronica* From Coquina Press. Online technical journal.
* Dinobase  A searchable dinosaur database, from the University of Bristol, with dinosaur lists, classification, pictures, and more.
* DinoData  (*www.dinodata.org*) Technical site, essays, classification, anatomy.
* Dinosauria On-Line  (*www.dinosauria.com*) Technical site, essays, pronunciation, dictionary.
* Thescelosaurus! By Justin Tweet. Includes a cladogram and small essays on each relevant genera and species.

ଶ୍ରେଣୀ:ଡାଇନୋସର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବଜଗତ