ପାରିକୁଦ

ପାରିକୁଦ (English: Parikud) ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ଦ୍ୱୀପ । ଏହା କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ପଂଚାୟତ ସମିତିର ୯୬ଟି ମୌଜାକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ଏହାର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଓ ବଙ୍ଗୋପ ସାଗର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ପୂର୍ବ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଚିଲିକା କୂଳରେ ଜହ୍ନିକୁଦା ଗ୍ରାମ ରହିଛି । ଜହ୍ନିକୁଦାଠାରୁ ଭାଷମାନ ପୋଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସାତପଡା ଓ ପୁରୀ ଯାତୟତ କରିଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାଷ ଏବଂ ମାଛ ଧରିବା କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ନିଜର ଭରଣପୋଷଣ କରିଥାନ୍ତି ।

## ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି 
ପାରିକୁଦ, ୧୯.୫୯ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୮୫.୩୧ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର, ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ  ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ଗମନାଗମନି 
ପାରିକୁଦର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବଜାର ମାଲୁଦ, ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୫ଠାରୁ ୨୩ କି.ମି. ଦୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ବଜାର, ଚାରିଛକ ବଜାର ।

## ଇତିହାସ
୧୭୭୪ ପୂର୍ବରୁ, ପାରିକୁଦ ବଙ୍କଡ (ବାଣପୁର) ରାଜାଙ୍କ ଅଧିନରେ ଥିଲା । ବଙ୍କଡ ସର୍ବଦା ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଉଥିବାରୁ, ରାଜା ଶ୍ରୀ ହରିସେବକ ମାନସିଂହ ପ୍ରଥମେ ପାରିକୁଦ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ନୃସିଂହଁଗଡ (ଗୁରୁବାଇ)ଠାରେ ନିଜର ରାଜଧାନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଶେଷରେ ରାଜା ଭାଗିରଥି ମାନସିଂହ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୭୯୮ ମସିହାରେ ଏଠାରେ ରାଜପ୍ରସାଦ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଚିଲିକାଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଂରେଜ ମାନଙ୍କ କବଳରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିଥିଲା । ଲୋକକଥାରେ ଅଛି ଏକ ଦୁଧ ବିକାଳି ବଗଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସାଗୁଣା ମରିବା କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ରାଜା ନିଜ ରାଜଧାନୀ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ପାରିକୁଦର ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏକ ଗ୍ରାମ (ସାସନ) ଦାନ କରିଥିଲେ ଯାହର ବର୍ତ୍ତମାନ ନାମ ଭାଗିରଥି ପୁର ସାସନ ଅଟେ ।

୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଇଂରେଜମାନେ ଓଡ଼ିଶା ଆକ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ, ମାଲୁଦର ଫତେ ମହମ୍ମଦ ନାମକ ଜଣେ ଡଙ୍ଗା ଚାଳକ କନ୍ଦାଖାଇଠାରେ ଇଂରେଜ ମାନଙ୍କୁ ପୁରୀ ଜିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତା ଦେଖାଇଥିଲା । ଏହା ପ୍ରତି ବଦଳେରେ ଇଂରେଜ ପାରିକୁଦ ଓ ମାଲୁଦ ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଜମି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା 
୨୦୧୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୮୯,୩୭୧ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୧% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୭୨.୨୪% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୧.୮% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ଏହି ବ୍ଲକର ୭୮% ପୁରୁଷ ଓ ୬୫% ମହିଳା ସାକ୍ଷର ଅଟନ୍ତି ।

ପାରିକୁଦର ୯୬ ମୌଜା (ଖଜଣା ଗ୍ରାମ)ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା : 
# ଅଲଣ୍ଡା
# ଦେଉଳପଡ଼ା
# ସାନଅଳ
# ନଳିତାକୁଦି
# ସିଆଣ୍ଡି
# ବରୁଣକୁଦା
# ହରିଚନ୍ଦନପୁର
# ଗୋବରଧୁଳି
# ତଳଙ୍ଗିରି
# ଉଦୟଗିରି
# ଜମୁନା
# ବଡ଼ଅଳ
# ଇପିଙ୍ଗ
# ନବା
# ଗୋପାଳପୁର
# ବ୍ରହ୍ମପୁର
# ବାଲିଜଗନ୍ନାଥପୁର
# ସିପିୟା
# କୁମାରପୁର 
# ତାଳତଳା
# ତିଛିଣି
# ଖଳାମୁହଁ
# ମାଳଦେଇକୁଦା
# ଫତେପୁର
# ଓରା
# ମଏସାଂ
# କମଳାସିଂ
# ମର୍ଦରାଜପୁର
# ସାମନ୍ତରାପୁର
# ରସଦିଗାଁ
# ଚିତ୍ରକୋଟ
# ଉଠାଣିକୁଦା
# କାଳିଜାଇ ପାହାଡ
# ଅଦଲାବାଦ
# ଅଣୁଆ
# ପରଳା
# ବାରିପଦର
# କୁରୁପାଳ
# ରାମଲେଙ୍କା
# କାଣ୍ଡେଶ୍ୱର
# ଅଲଣ୍ଡା ପାଟଣା
# ବଡ଼ଦଣ୍ଡା
# ନଳବଣ
# ସିଆଳ
# ନୋଳିପାଟଣା
# ଭବାନିପୁର
# ବଡ଼ଝାଡ
# ପାଟନାସି
# ନନ୍ଦଳା
# ପିଟିସାଳ
# ତିତିପ
# ରସକୁଦି
# ବୁବ୍ଦିବର
# କହ୍ନେଇପୁର
# ନୂଆପଡା
# ଖିରିସାହି
# ଜେନାପୁର
# ପାଇକେରାପୁର
# ବାଲିପାଟପୁର
# ବାଲିପୋଖରି
# ନୁଆଗାଁ
# ଜାଗିରିକୁଦା
# ସାହାବାଜପୁର
# କୁମ୍ପୁରି
# ଅଁଳାକୁଦା
# ମିଠାକୁଅଁ
# ଗଉରିସାହି
# କଡକାଣି
# ହୁଞ୍ଜନ
# ଚଢେୟା 
# କଣ୍ଡରାଗାଁ
# ଖୋଲଗଞ୍ଜ
# ମୋରଡା
# ଗୁରୁବାଇ
# ଗୋମୁଣ୍ଡିଆ
# ଝାରକଟା
# ମଳକୁଦା
# ବ୍ରାହ୍ମଣଦେଓ
# ଫୁଲବାରି
# ଖଟିଆକୁଦି
# ପଥରଗଞ୍ଜ
# ନୁଆଗାଁ
# ଜହ୍ନିକୁଦା
# ଟୁବୁକା
# ପଥରକଟା
# ଅରଖକୁଦା
# ପାଟଣାସି
# କଳଦ
# କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ(ସାମନ୍ତ ସାହି, ପାଇକ ସାହି, ଦଳବେହେରା ସାହି)
# ମାଲୁଦଖାସ
# ଗିଲିନାସି
# ଖଟିସାହି
# ସାନ୍ତରାପୁର
# ଗୋଲପୁର
# ବଡ଼କୁଦା
# ବଜ୍ରକୋଟ

## ପାଣିପାଗ 
ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେତୁ ଏଠାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଖରା କିମ୍ବ ଥଣ୍ଡା ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏଠାରେ ବର୍ଷାଋତୁ ଚାଷ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ହୋଇଥାଏ । 

## କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି 
କଥାରେ ଅଛି ଓଡ଼ିଶାରେ ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ପରମ୍ପରା ପାରିକୁଦରେ ମଧ୍ୟ ପରିଲ୍ଲିଖିତ ହୁଏ । ଏଠାରେ ପାଳନ କରାଯାଉ ଥିବା କିଛି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବପର୍ବାଣିଗୁଡ଼ିକ ହେଲା :
* ପଣା ଯାତ୍ରା
* ପଂଚୁଦୋଳ ଯାତ୍ରା
* ଦସଦୋଳ ଯାତ୍ରା
* ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା
* ରଜ ପର୍ବ
* କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
* ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
* ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି
* ମହା ଶିବରାତ୍ରୀ
* ଦୁର୍ଗା ପୂଜା
* ଦଶହରା
* ଦୀପାବଳି

ପାରିକୁଦର କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
#ବାବା ଜଗତେଶ୍ୱର ଦେବ - ନବା
#ରଘୁନାଥ ଦେବ-ତାଳତଳା
#ପାଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବ - ତିତିପ
#କମଳେଶ୍ୱରଦେବ - ଦେଉଳପଡା
#ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦେବ - ମହିସା
#ଝାଡେଶ୍ୱର ଦେବ - ବଡ଼ଝାଡ
#ବାଲିଙ୍ଗଶ୍ୱର ଦେବ - ଗୋପାଳପୁର
#ବଟେଶ୍ୱର ଦେବ - ଗୋମୁଣ୍ଡିଆ
#ଗୋପିନାଥ ଦେବ - ବାଲି ସାସନ
#ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ଦେବ - ନୁଆପଡା
#ଦଧିବାମନ ଦେବ - ଗୁରୁବାଇ
#ରାଧାକାନ୍ତ ଦେବ - ଜହ୍ନିକୁଦା
#ନୀଳ କଣ୍ଠେଶ୍ୱର ଦେବ - କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ
#ଦଧିବାମନ ଦେବ – ମାଲୁଦ
#ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର – ମାଲୁଦ
#ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ଦେବ - ଅଲଣ୍ଡା
#ବଟେଶ୍ୱର ଦେବ - ମୋରଡା
#ଦଧିବାମନ ଦେବ - ସିଆଳ
#ଜଗତେଶ୍ୱର ଦେବ - ସିଆଣ୍ଡି
#ମା କନକ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ - କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ
#ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର – କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ
#ମା ଚର୍ଚିକା ଦେବୀ - ନୁଆପଡା

## ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ 
ପାରିକୁଦରେ ଅନେକ ମାଧ୍ୟମିକ ଓ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା :
* ମାୟାଧର ମାନସିଂହ ମେମୋରିଆଲ ଉଚ୍ଚ ବିଦାଳୟ, ନନ୍ଦଳା
* ମାଲୁଦ ଉଚ୍ଚ ବିଦାଳୟ, ମାଲୁଦ
* ଗୋପନାଥ ଦେବ ବିଦ୍ୟାପୀଠ, ବାଲିଜଗନ୍ନାଥପୁର
* ତିଛିଣ ଉଚ୍ଚ ବିଦାଳୟ, ତିଛିଣ
* ପାରିକୁଦ ଲଖ୍ମଣ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଦ୍ୟାପୀଠ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ
ପାରିକୁଦର ପ୍ରମୁଖ କଲେଜ :
* କନ୍ଦାଖାଇ କଳା ଓ ବିଜ୍ଞାନ ମହା ବିଦ୍ୟାଳୟ, ବଜ୍ରକୋଟ
* ରୁକ୍ମୁଣୀଦେବୀ ଚିଲିକା ମହା ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଚିଲିକା ନୁଆପଡା
* ରାମଚଣ୍ଡୀ ମହିଳା ମହା ବିଦ୍ୟାଳୟ, ତିତିପ

## ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା 
ଚିଲିକା ନୁଆପଡାଠାରେ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଅଛି ।
କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସରକାରୀ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଅଛି ।

## ରାଜନୀତି 
ପାରିକୁଦ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି (କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା: ୧୦୮) ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ । ୨୦୧୪ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଦାସ ବର୍ମା, ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ୧,୩୪୧  ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଇ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ତ୍ୱ 
* ମାୟାଧର ମାନସିଂହ - ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ଲେଖକ
* ଲଳିତ ମାନସିଂହ - ପୂର୍ବତନ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଓ ବୈଦେଶିକ ସଚିବ
* ଉଦୟନାଥ ଜେନା, ତିତିପ - ଚିଲିକା ଗାନ୍ଧୀ
* ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଦାସ ବର୍ମା - ପୂର୍ବତନ ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି
* ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ର - ପୂର୍ବତନ ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି
* ଲଳିତେନ୍ଦୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ର - ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି
* ଅଜୟ କୁମାର ଜେନା - ପୂର୍ବତନ ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି

## ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖ 
* ଚିଲିକା ହ୍ରଦ
* ବାଲୁଗାଁ
* ବାଣପୁର

## ଆଧାର