open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ସୂର୍ଯ୍ୟ

**ସୂର୍ଯ୍ୟ** ହେଉଛି ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର, ଏହା ସୌରଜଗତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ପାଖା ପାଖି ଗୋଲକ ଆକାରର ଓ ଏକାଧିକ ଉତପ୍ତ ବାଷ୍ପ (ପ୍ଲାଜମା)କୁ ନେଇ ଗଠିତ ।
ଏହାର ପରିସର ୧୩୯୨୦୦୦ କିମି. । ପୃଥିବୀର ୧୦୯ ଗୁଣ । ଏହାର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପ୍ରାୟ ୨x୧୦୩୦ କିଗ୍ରା, ଯାହା ପୃଥିବୀର ୩୩୦୦୦୦ ଗୁଣ । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌର ଜଗତର ୯୯.୮୬% ବସ୍ତୁତ୍ୱ ସୂର୍ଯ୍ୟର ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ୪ ଭାଗରୁ ପ୍ରାୟ ୩ ଭାଗ *ଉଦଜାନ* ଓ ବଳକା ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ *ହିଲିଅମ* ଓ ଓଜନିଆ କଣିକା ଯଥା *ଅମ୍ଳଜାନ*, *ଅଂଗାରକାମ୍ଲ*, *ଲୌହ* , *ନିଅନ୍* ଆଦିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ।

**ସୂର୍ଯ୍ୟ** ହେଉଛନ୍ତି ସକଳ ଶକ୍ତିର ଆଧାର । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଜୀବଜଗତର ପାଳନ କର୍ତ୍ତା।ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇବା ପାଇଁ।ତାଙ୍କ ବିନା ଜୀବଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।ବିଜ୍ଞାନର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭବତଃ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ଆମେ ଦେଖିବା ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଯେଗୁଁ ସମ୍ଭବ।

## ଆମେ ବାସି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁ 
thumb|ସୂର୍ଯ୍ୟ
କୌଣସି ବସ୍ତୁଠାରୁ ଆଲୋକ ଆସି ଆମ ଆଖିରେ ପଡ଼ିଲେ ଆମେ ସେହି ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିପାରୁ । ବସ୍ତୁ ଉପରୁ ଆଲୋକ ଆସି ଆମ ପାଖରେ ପହଁଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କିଛି ସମୟ ଲାଗେ । କାରଣ ଆଲୋକର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବେଗ ରହିଛି । ଆମେ ଚାଲି ଚାଲି ଗଲେ ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ଯିବା ୧୦ କି ୧୨ କିଲୋମିଟର । ସାଇକେଲ ଚଢ଼ି ଗଲେ ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ଯିବା ୨୦ କିଲୋମିଟର । ବସ୍ରେ ଗଲେ ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ଯିବା ୫୦ କିଲୋମିଟର । ଟ୍ରେନ୍ ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ଯାଏ ୧୦୦ କିଲୋମିଟର । ଉଡାଜାହାଜ ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ଯାଏ ୫୦୦ କିଲୋମିଟର । କିନ୍ତୁ ଆଲୋକ ମାତ୍ର ଏକ ସେକେଣ୍ଡରେ ଯାଏ ୩ ଲକ୍ଷ କିଲୋମିଟର । ସତ କହିଲେ ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ମତରେ ଆଲୋକର ବେଗ ସର୍ବାଧିକ । ତଥାପି ଆଲୋକର ବେଗ ଯେତେ ହେଉନା କାହିଁକି ଅସୀମ ନୁହେଁ । ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକ କିଛି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସକାଶେ ସମୟ ଦରକାର । ସେଇୟା ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ କିରଣ ଆସି ଆମ ପାଖରେ ପହଁଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କିଛି ସମୟ ଲାଗେ ।

ସୁର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଆମ ପୃଥିବୀର ଦୂରତା ୧୫ କୋଟି କିଲୋମିଟର । ସୂଯ୍ୟପୃଷ୍ଠରୁ କିରଣ ଆସି ଆମ ପାଖରେ ପହଁଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ସେକେଣ୍ଡ ବା ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ସମୟ ଲାଗେ । ତେଣୁ ଯେଉଁ ସୁର୍ଯ୍ୟକୁ ଆମେ ଦେଖୁ, ତାହା ସେତେବେଳର ସୁର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ । ବରଂ ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ତଳର ସୁର୍ଯ୍ୟ । ସକାଳ ୮ଟା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୃଷ୍ଠରୁ ବାହାରିଥିବା ଆଲୋକ ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ପରେ ଅର୍ଥାତ୍ ୮ଟା ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ବେଳେ ଆସି ଆମଠାରେ ପହଁଞ୍ଚେ । ତେଣୁ ଆମେ ସବୁବେଳେ ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ତଳର ବାସି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁ । ପୃଥିବୀରେ ରହି ବର୍ତ୍ତମାନର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦର୍ଶନ କରିବାର ଭାଗ୍ୟ ଆମର ନାହିଁ । ବର୍ତ୍ତମାନର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ସକାଶେ ଆମକୁ ପୁଣି ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

## କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ 
ଆମେ ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କହୁ, ତାହା ବାସ୍ତବରେ ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ନିଆଁପେଣ୍ଡୁ । ତେବେ ସେହି ନିଆଁପେଣ୍ଡୁ ଆମ ପାଇଁ ସବୁକିଛି । ଆମ ଜୀବନ, ଆମର ପ୍ରାଣ । କାହିଁକି ନା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ବିନା ଆମେ ବଞ୍ଚିରହିବା ଅସମ୍ଭବ । ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ଆମର ଅସ୍ଥିତ୍ୱ ନଥାନ୍ତା । ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଭଳି ଆହୁରି ୭ଟା ଗ୍ରହ, ବାମନ ଗ୍ରହ, ଧୂମକେତୁ, ଗ୍ରହାଣୁ ଓ ଉପଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ପରିବାରକୁ କୁହାଯାଏ 'ସୌରଜଗତ' । ଆମ ସୌରଜଗତର ମୁଖ୍ୟ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ। ସମୁଦାୟ ସୌରଜଗତରେ ଏକମାତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ । କିନ୍ତୁ, ସତ କହିଲେ, ଆମ ବିଶ୍ୱରେ କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆମଠାରୁ ଅନେକ ଅନେକ ଦୂରରେ ରହିଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ତାପ ଓ ଆଲୋକକୁ ଆମେ ଅନୁଭବ କରିପାରୁ ନାହିଁ । ରାତିରେ ଆକାଶରେ ମିଞ୍ଜି ମିଞ୍ଜି କରୁଥିବା ତାରାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଆମର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର । ଆମେ ୭ ପରେ ଗୋଟିଏ ଶୂନ ଲେଖିଲେ ହେବ ସତୁରୀ । ଆମେ ୭ ପରେ ଦୁଇଟା ଶୂନ ଲେଖିଲେ ହେବ ସାତଶହ । ସେହିପରି ଆମେ ୭ ପରେ ୨୨ ଟା
ଶୂନ ଲେଖିଲେ ଯେଉଁ ବିଶାଳ ସଂଖ୍ୟା ହେବ, ବିଶ୍ୱରେ ଅତି କମ୍ରେ ସେତିକି ସଂଖ୍ୟକ ସୁର୍ଯ୍ୟ ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି । ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କେତେକ ସୁର୍ଯ୍ୟ ଆମ ସୁର୍ଯ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଛୋଟ । କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଢେର୍ ବଡ଼ ବଡ଼ । ବିଶ୍ୱରେ ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାର ଆକାର ଆମ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାରର ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ଗୁଣ ହେବ । 
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ସୌର ମଣ୍ଡଳ
ଜଲାପୁଟ

## ଅବସ୍ଥିତି
କୋରାପୁଟଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ୭୭ କିଲୋ ମିଟର। 
## ବିଶେଷତା 
## ଆକର୍ଷଣ
ଏହା ମାଛକୁଣ୍ଡ ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ରର ଏକ ବିଶାଳ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର। ସ୍ଥାନଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଶୋଭା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଣଭୋଜି ଓ ଆମୋଦପ୍ରମୋଦ କରିବାପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। 
## ଯୋଗାଯୋଗ 
ଦୈନିକ ଯିବା ଆସିବା କରିବାପାଇଁ କୋରାପୁଟ, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା ଓ ଜୟପୁରଠାରୁ ଯାନବାହନର ସୁବିଧା ରହିଛି। ଏହି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରୁ ଜଲାପୁଟକୁ ଭଡ଼ାରେ ଗାଡ଼ି ମିଳିଥାଏ।
## ଆଧାର 
* ଉତ୍କଳ ପ୍ରସଂଗ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦

ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଶାଳଗ୍ରାମ

ଗଣ୍ଡୁକୀ ନଦୀର ଶିଳାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ପରିଗଣିତ କରି **ଶାଳଗ୍ରାମ** ନା

## ସ୍ଥାନ 
ଆମ୍ମୋନାଇଟ (ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ କୁଣ୍ଡଳାକାର ଜୀବାଶ୍ମ) ଜାତିର ଏଇ ପ୍ରାକୃତିକ ଶିଳାଖଣ୍ଡ କେବଳ ନେପାଳର ମୁକ୍ତିନାଥ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଗଣ୍ଡୁକୀ ନଦୀ ପଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
## ରଙ୍ଗରୂପ 
ଅଧିକାଂଶ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କଳା ରଙ୍ଗର। ବିରଳ ଜାତିର ନାଲି ରଙ୍ଗର କେତେକ ଲେହିତ ଶାଳଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଯାହାକୁ ଘରେ ପୂଜା କରା ଯାଏ ନାହିଁ ।
ଗଣ୍ଡୁକୀ ନଦୀରେ ବଜ୍ର କୀଟ ନାମରେ ଏକ ପ୍ରକାର କୃମିପୋକ ରହିଥାଏ ଯାହାର ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ଗ୍ରାନାଇଟ ଶିଳାଠାରୁ ବି ଶକ୍ତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ତାହା ଏହି ଶିଳା ଉପରେ ଚକ୍ରାକୃତିର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କନ କରିଥାଏ। ଏହି ଚକ୍ର କେବଳ ଶାଳଗ୍ରାମର ବାହାର ପାଖରେ ରହି ନ ଥାଏ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, କାରଣ ବଜ୍ରକୀଟ ଏହାକୁ ଖୋଳି ଏହା ଭିତରେ ବାସ କରିଥାଏ। ଏହି ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବଦନ (ମୁଖ) କୁହାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ପାଖରୁ ଆଲୁଅ ପକାଇଲେ ଏଇ ଛିଦ୍ର ଗୁଡିକୁ ସଫା ଦେଖିହୁଏ। ଏହି ଚକ୍ର ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖି ଶାଳଗ୍ରାମ ଅସଲି ବା ନକଲି ଜଣା ପଡ଼େ। ପୁରାଣକଥା ଅନୁସାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କୀଟ ରୂପରେ ଆସି ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଅଙ୍କନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ସେହି ଶିଳାଖଣ୍ଡରେ ଦର୍ଶାଇଥାନ୍ତି।
## ଆକାର 
ଶାଳଗ୍ରାମ ସାଧାରଣ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ର ଭେଦରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ। ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଶାଳଗ୍ରାମରେ କୌଣସି ଛିଦ୍ର କିମ୍ବା ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନା। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଆଲୁଅ ଆଗରେ ରଖିଲେ ଏହା ଭିତରେ ଏକ ପ୍ରକାରର ଲାଲ୍ ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ରତ୍ନଗର୍ଭ କୁହାଯାଏ। ଏ ପ୍ରକାର ଶାଳଗ୍ରାମ ଅତି ବିରଳ। 
ଯେଉଁ ଶାଳଗ୍ରାମରେ ୭ଟି ଛିଦ୍ର ଓ ୧୪ଟି ଚକ୍ର ଥାଏ ତାକୁ ଅନନ୍ତ ପଦ୍ମନାଭ ମୂର୍ତ୍ତି କୁହାଯାଏ ଓ ଯେଉଁଥିଲେ ୨ଟି ଛିଦ୍ର ଓ ୪ଟି ଚକ୍ର ଥାଏ ତାକୁ ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଗଣନା କରାଯାଏ।
## କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁଳସୀ ବୃକ୍ଷରେ ପରିଣତ ହୋଇ ମର୍ତ୍ତ୍ୟକୁ ଆସିଥିଲେ । ପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତେ ଶାପ ଟଳିଥିଲା । ତୁଳସୀ ରୂପୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦେହରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥିଲା ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ । ବିଷ୍ଣୁ ଶାଳଗରମ ପଥର ରୂପେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଗଣ୍ଡକୀ ସୃଷ୍ଟିହେବା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନେଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଫେରିଥିଲେ ।

## ପୂଜାବିଧି 
ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜାର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରା ଯାଇଅଛି। ଦ୍ୱାରକାର ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ଧଳା ପଥର, ଯାହାକୁ ଚକ୍ରନିକା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହା ଶାଳଗ୍ରାମର ସମତୁଲ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି। ପୂଜା ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ସହିତ ରଖାଯାଏ। ମାଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟ ପନ୍ଥୀ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମତରେ ଅତି ବଡ଼ ଆକାରର ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କେବଳ ମଠ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା ପାଇବା ଉଚିତ। ଶାଳଗ୍ରାମଙ୍କୁ ଗୃହରେ ସ୍ଥାପନ କରି ସାରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଅବହେଳା କରିବା ଅନୁଚିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ମାଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟ ପନ୍ଥୀ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଆୟାର ଯେଉଁମାନେ ଗୋପୀଚନ୍ଦନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ପରି ଶାଳଗ୍ରାମଙ୍କର ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା କରା ଯାଏ ନାହିଁ। ଏହାଙ୍କୁ ଆଣି ସିଧା ପୂଜା କରା ଯାଇଥାଏ ।
## ପ୍ରକାର 
ଆକାର-ପ୍ରକାର, ରଙ୍ଗ, ଦ୍ୱାର, ଚକ୍ର ଓ ରେଖାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ପ୍ରାୟ ପଚିଶ ପ୍ରକାରର ଶାଳଗ୍ରାମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* Darshan of Rare Shaligram Shilas 
* Articles about shaligram 
* Website for information on Shaligram Shilas 
* Information about Shaligram Shilas 
* Shaligram Mantra & Mul Puja Vidhi 

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରତୀକ
ଓଡ଼ିଶା ସରକାର

**ଓଡ଼ିଶା ସରକାର**, ଓଡ଼ିଶା ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି । ଭାରତର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ଭଳି ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ଓ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ତାଙ୍କର ପଦବୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ  । ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ସରକାରର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ କ୍ଷମତା ତାଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ । ଭୁବନେଶ୍ୱର ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଏବଂ ଏଥିରେ ବିଧାନ ସଭା (ବିଧାନ ସଭା) ଏବଂ ସଚିବାଳୟ ରହିଛନ୍ତି । କଟକଠାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୧୪୭ । ଲୋକ ସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୨୧ ଓ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୧୦ ।

## ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ 
## ଆଧାର 
## ବାହାର ତଥ୍ୟ 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସରକାର
ହାୱାର୍ଡ଼୍ କାର୍ଟର୍

**ହାୱାର୍ଡ଼୍ କାର୍ଟର୍** (୯ ମଈ ୧୮୭୪୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୯) ଜଣେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଓ ମିଶର ଗବେଷକ ଥିଲେ । ସେ ତୁତାନ୍‌ଖାମୁନ୍ ସମାଧିର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ।

## ପେଷା ଆରମ୍ଭ 
ହାୱାର୍ଡ଼୍ କାର୍ଟର୍ ଇଂଲଣ୍ଡର ଲଣ୍ଡନ୍‌ଠାରେ ସାମୁଏଲ୍ କାର୍ଟର୍ ଓ ମାର୍ଥା କାର୍ଟର୍‌ଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

୧୮୯୧ରେ, ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପର୍ସି ନ୍ୟୁବେରିଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ମିଶର ଗଲେ । ୧୮୯୪ରୁ ୧୮୯୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏଡ଼୍‌ୱାର୍ଡ଼୍ ନାଭିଲ୍ ଓ ଡିରେଲ୍ ବାହାରିଙ୍କ ସହିତ କାମ କଲେ ।

୧୮୯୯ରେ ସେ ମିଶର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସେବାର ମୁଖ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ୧୯୦୫ରେ ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ।

## ତୁତାନ୍‌ଖାମୁନ୍ ସମାଧି 
thumb|left|ତୁତାନ୍‌ଖାମୁନ୍ ସମାଧି
ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ସେଜର୍ଜ୍ ହର୍ବର୍ଟ୍‌ଙ୍କ ଖନନ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାରକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଲେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ସେ ଆଧୁନିକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜାଣିଲେ । ୪ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୨ରେ କାର୍ଟର୍ ତୁତାନ୍‌ଖାମୁନ୍ ସମାଧିର ପଥ ଆବିଷ୍କାର କଲେ ‌।

thumb|ରାଜାମାନଙ୍କ ଉପତ୍ୟାକା

right|thumb|225px|କାର୍ଟର୍‌ଙ୍କ ଘର

## ମୃତ୍ୟୁ 
ସେ ଲଣ୍ଡନ୍‌ଠାରେ ୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୯ରେ, ୬୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ କର୍କଟ ରୋଗଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । 

ତାଙ୍କୁ ଲଣ୍ଡନ୍‌ରେ କବର ଦିଆଗଲା । ତାଙ୍କ କବରରେ ଲେଖା ଅଛି: "May your spirit live, May you spend millions of years, You who love Thebes, Sitting with your face to the north wind, Your eyes beholding happiness" ଏବଂ "O night, spread thy wings over me as the imperishable stars".

## ଆଧାର 
## ଆଗକୁ ପଢ଼ନ୍ତୁ 
* Carnarvon, Fiona; *Carnarvon & Carter&nbsp;— The story of the two Englishmen who discovered the tomb of Tutankhamun*. Highclere Enterprises, 2007
* James, T. G. H. *Howard Carter: The Path to Tutankhamun*. London: Kegan Paul, 1992 ; London: Tauris Parke, 2001 (rev. paperback 
* Peck, William H. "The Discoverer of the Tomb of Tutankhamun and the Detroit Institute of Arts". *Journal of the Society for the Study of Egyptian Antiquities*. Vol. XI, No. 2, March, 1981, pp.&nbsp;65–67
* Reeves, Nicholas; Taylor, John H. *Howard Carter before Tutankhamun*. London: British Museum, 1992 ; New York: H. N. Abrams, 1993
* Vandenberg, Philipp. *Der vergessene Pharao: Unternehmen Tut-ench-Amun, grösste Abenteuer der Archäologie*. Orbis, 1978 ; translated as *The Forgotten Pharaoh: The Discovery of Tutankhamun*. London: Hodder and Stoughton, 1980 
* Winstone, H. V. F. *Howard Carter and the Discovery of the Tomb of Tutankhamun*. Rev. edn. Manchester: Barzan Publishing, 2006 

## ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 
* Howard Carter as Google logo 
* video del descubrimiento de Tutankamon
* Howard Carter’s 138th Birthday – Google Doodle 
* Grave of Howard Carter
* Google Doodle for Howard Carter 
* Five Years' Explorations at Thebes
* 

ଶ୍ରେଣୀ:Burials at Putney Vale Cemetery
ଶ୍ରେଣୀ:Cancer deaths in England
ଶ୍ରେଣୀ:Deaths from lymphoma
ଶ୍ରେଣୀ:English archaeologists
ଶ୍ରେଣୀ:English Egyptologists
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୭୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ମୃତ୍ୟୁ
ମାଛକୁଣ୍ଡ

## ଅବସ୍ଥିତି
କୋରାପୁଟଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ୮୮ କିଲୋ ମିଟର। ଲମତାପୁର ବ୍ଲକଠାରୁ ଅନକାଡେଲି ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଡୁଡୁମା-ମାଛକୁଣ୍ଡ ଜଳପ୍ରପାତ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇଥାଏ। 
## ବିଶେଷତା 
## ଆକର୍ଷଣ
ଏହି ଜଳ ପ୍ରପାତରେ ୧୫୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରୁ ଜଳ ପଡ଼ୁଥାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ବିପଦ ସଙ୍କୁଳ।
## ଯୋଗାଯୋଗ 
ଦୈନିକ ଯିବା ଆସିବା କରିବାପାଇଁ କୋରାପୁଟ, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା ଓ ଜୟପୁରଠାରୁ ଯାନବାହନର ସୁବିଧା ରହିଛି। ଜୟପୁରଠାରୁ ପ୍ରତିଦିନ ବସ ସୁବିଧା ରହିଛି। ଖିଆପିଆ କରିବାପାଇଁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜଳଖିଆ ଦୋକାନ ଏଠାରେ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ରାତ୍ରି ଯାପନ କରିବାପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ ବିଭାଗର ଏକ ଆବାସସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
## ଆଧାର 
* ଉତ୍କଳ ପ୍ରସଂଗ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦

ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ବାଲବା ଗୁମ୍ଫା

## ଅବସ୍ଥିତି
ନନ୍ଦପୁର ବ୍ଲକର ବାଲ୍​ଦା ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତରେ ନାଗେଶ୍ୱରମାଳୀ ପର୍ବତ ଅବସ୍ଥିତ। ନନ୍ଦପୁରରୁ ଆରକୁବୋରା ଯିବା ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରାୟ ୧୬ କିଲୋମିଟର ଦୂରତାରେ ବାଲ୍​ଦା ଅବସ୍ଥିତ। 
## ବିଶେଷତା 
## ଆକର୍ଷଣ
ନାଗେଶ୍ୱରମାଳୀ ପର୍ବତର ଶିଖରଦେଶଟି ୫ କିଲୋ ମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି। ନାଗେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଡଙ୍ଗର ଦେବୀ ରୂପେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଡଙ୍ଗର ଉତ୍ସବ ମହା ସମାରୋହରେ ପାଳିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଓ ଆଖ ପାଖ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅନେକ ଲୋକ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି। 
## ଯୋଗାଯୋଗ 
ପ୍ରତିଦିନ କୋରାପୁଟରୁ ବାଲ୍​ଦା ଦେଇ ପାଡ଼ୁଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସ ସେବା ରହିଛି। ଜାଗାଟି ଜଙ୍ଗଲମୟ ହୋଇଥିବାରୁ ସାଙ୍ଗରେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ (ଗାଇଡ୍) ନେଇ ଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
## ଆଧାର 
* ଉତ୍କଳ ପ୍ରସଂଗ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦

ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ରାଜା ଗୁମ୍ପା, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା

## ଅବସ୍ଥିତି
ନନ୍ଦପୁର ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ପାଡ଼ୁଆଠାରୁ ୨୦ କି.ମି.ଦୂରରେ ଅଣ୍ଡରଗୋଡ଼ା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଫାଥଲୁମ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ଆନ୍ଧ୍ର-ଓଡ଼ିଶା ସୀମାରେ, ମାଛକୁଣ୍ଡ ନଦୀ କୂଳରେ, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା-ଆରକୁବୋରା ରାସ୍ତାରେ ରାଜାଗୁମ୍ଫା, ବାଲ୍ମିକୀ ଆଶ୍ରମ ଅବସ୍ଥିତ। କୋରାପୁଟଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ୮୦ କିଲୋମିଟର। 
## ବିଶେଷତା 
ବାଲ୍ମିକୀ ଆଶ୍ରମ କାପାଟ ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଆଶ୍ରମଠାରୁ ଉପରକୁ ପ୍ରାୟ ୧ କିଲୋମିଟର ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିଲାପରେ ରାଜାଗୁମ୍ଫା ପଡ଼ିଥାଏ। ଗୁମ୍ଫାଟି ଅନ୍ଧାରିଆ ହୋଇଥିବାରୁ ଗଲାବେଳେ ସାଙ୍ଗରେ ଟର୍ଚ୍ଚ ନେଇ ଯିବା ଦରକାର। ଗୁମ୍ଫାଟି ୧୫୦ ମିଟର ଦୀର୍ଘ ଓ ୨୦ ଫୁଟ ଓସାରିଆ। ଏଠାକୁ ଯିବା ଟିକେ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବ୍ୟାପାର।
## ଆକର୍ଷଣ 
ଔଷଧୀୟ ଗଛଲତାମାନଙ୍କର ଅନ୍ୱେଷଣ, ଏକାନ୍ତରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବାପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ। 
## ଯୋଗାଯୋଗ 
ପାଡ଼ୁଆ ନିକଟସ୍ଥ ହାଟଗୁଡ଼ାଯାଏ ବସ୍ ସେବା କୋରାପୁଟଠାରୁ ରହିଛି। କୋରାପୁଟଠାରୁ ଭଡ଼ାରେ ଗାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।
## ଆଧାର 
* ଉତ୍କଳ ପ୍ରସଂଗ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦

ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
କେଚଲା

## ଅବସ୍ଥିତି
କୋରାପୁଟଠାରୁ ଏହାର ଦୂରତା ୧୨ କିଲୋ ମିଟର। ଏହି ଗ୍ରାମଟି କୋଲାବ ନଦୀ ଜଳଭଣ୍ଡାର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। 
## ବିଶେଷତା 
ଜଳଭଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ ପରେ ଗ୍ରାମଟି ୪ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଛି। ତାମ୍ର ଫଳକରୁ ଜଣାପଡ଼େ, ଏହି ଗ୍ରାମଟିକୁ ନରସିଂହ ମିଶ୍ର ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୟପୁର ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ ରଘୁନାଥ କୃଷ୍ଣଦେବ ୧୬୨୮ ମସିହାରେ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଗ୍ରାମର ୩ କି.ମି.ଦୂରରେ ୩୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଜୈନ ମନ୍ଦିର ଥିଲା। ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ ପରେ ମନ୍ଦିରଟି ଜଳମୟ ହୋଇଗଲା। ଜୈନ ମନ୍ଦିରର ସ୍ମୃତି ସ୍ୱରୂପ, ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଜୈନ ମୂର୍ତ୍ତି ଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ନିଜ ଗ୍ରାମରେ ସ୍ଥାପନା କରି ଭୈରବ ରୂପରେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ସଂଗୃହିତ ମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଋଷଭନାଥ, ଶାନ୍ତିନାଥ, ମହାବୀର, ଅଜିତନାଥ, ଅମ୍ବିକା ଓ ଗୋମେଦଙ୍କର କେତୋଟି ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି। 
## ଆକର୍ଷଣ 
କେଚଲା ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ କାନସ ପାବିଲି ନାମକ ଛୋଟ ପାହାଡ଼ିଆ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦର୍ଶନ ମଞ୍ଚର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। 
ଏହି ଜଳଭଣ୍ଡାରକୁ ଯିବାପାଇଁ ଚମ୍ପାଗୁଡ଼ା ପାଟ କିମ୍ବା ପରଜାପଣ୍ଡିଠାରୁ ମୋଟର ଲଞ୍ଚ ଅଥବା ପାଣି ଡଙ୍ଗା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ୮ କିଲୋମିଟର ଜଳଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ।
## ଯୋଗାଯୋଗ 
ଯିବା ଆସିବା କରିବାପାଇଁ କୋରାପୁଟଠାରୁ ଯାନବାହନର ସୁବିଧା ରହିଛି। 
## ଆଧାର 
* ଉତ୍କଳ ପ୍ରସଂଗ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୦

ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଯନ୍ତ୍ର

right|300px|thumb|alt=Bonsack's machine|James Albert Bonsack's cigarette rolling machine, invented in ୨୮୮୦ and patented in ୧୮୮୧.
ମଣିଷର କାମକୁ ସହଜ କରୁଥିବା ବା ମଣିଷ କରି ପାରୁନଥିବା କାମକୁ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁକୁ **ଯନ୍ତ୍ର** କୁହାଯାଏ‌। ଯନ୍ତ୍ର ସାଧାରଣତଃ ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ଗତିଶୀଳ ।
ଗୋଟିଏ ସରଳ ଯନ୍ତ୍ର ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ବଳର ଦିଗ କିମ୍ବା ପରିମାଣକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି କାମ କରିଥାଏ । ଗାଡ଼ି, କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଟେଲିଭିଜନ, ରେଡ଼ିଓ ପରି ଜଟିଳ ଯନ୍ତ୍ରମାନେ ଅନେକ ସରଳ ଯନ୍ତ୍ରର ସମାହାର ।

[thumb|right|Flint hand axe found in [Winchester]]

## ଆଗକୁ ପଢ଼ନ୍ତୁ 
* 
* 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଷୟିକ ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯନ୍ତ୍ର
ମାହାରୀ

ମାହାରୀ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ନୃତ୍ୟ।   ମାହାରୀ  ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟହେଉଛି ଉତ୍କଳୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଙ୍ଗ। ପୂର୍ବେ  ଦେବଦାସୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ  ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଉଥିଲା।  ରାଜା ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗଦେବ ସମ୍ଭବତଃ ଥିଲେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ । 
thumb|୫୦ ଦଶକରେ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକରେ ଏକ ମାହାରୀ ।
## ଇତିହାସ
## ମାହାରି ସମ୍ମାନ
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ
ସମ୍ବଲପୁରୀ ନାଚ

thumb| ଆଇ.ଆଇ.ଟି. ଖଡ଼ଗପୁରରେ ଉତ୍କଳ ଦିବସ ୨୦୧୨ରେ ହୋଇଥିବା ନୃତ୍ୟ
**ସମ୍ବଲପୁରୀ ନାଚ** ମୁଖ୍ୟତ ଓଡ଼ିଶାର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଆଦୃତ ଏକ ଲୋକ ନୃତ୍ୟ । ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ତଥା ଅନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ପୂଜା ପାର୍ବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ମେଳା ମଉଛବରେ ଏହି ନାଚ କରିଥାନ୍ତି । ବିଶେଷ ଭାବେ ଏହି ନାଚ ଶୈଳୀରେ ଦେହ ଓ ମୁଖର ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆ ହୋଇଥାଏ । ଜଙ୍ଗଲରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀମାନେ ସାଧାରଣତ ଜହ୍ନରାତିରେ ମୁକ୍ତଭାବେ ଏହା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ
ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଆଦିବାସୀ

**ଆଦିବାସୀ** ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଆଦିମ ଅଧିବାଷୀ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ସାମୁହିକ ଭାବେ ବୁଝାଏ । ଏହି ଶବ୍ଦଟି ଏକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଓ ଏହା ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ରାଜନୈତିକ କର୍ମୀମାନେ ଆଦିମ ଅଧିବାସୀଙ୍କ ଏକ ଆଦିବାସୀ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦାବି କରି ଏକ ଆଦିବାସୀ ପରିଚୟ ଦେବା ପାଇଁ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏହି ଶବ୍ଦଟି ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଚକମା, ନେପାଳର ଭୂମିପୁତର ଖାସା ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ବେଦା ପରି ଜାତିଗତ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ ଆଦିବାସୀ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇନାହିଁ ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତି ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଭାରତ ସରକାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଜନଜାତିମାନଙ୍କୁ ଆଦିବାସୀ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଭାରତ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଆଦିବାସୀ ଓ ଜନଜାତି ଜନଜାତି ସମ୍ପର୍କିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନ (ଆଇଏଲଓ) ଚୁକ୍ତି ୧୦୭ (୧୯୫୭)କୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବା ସହ ଆଇଏଲଓ ଚୁକ୍ତି ୧୬୯ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛି । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ବର୍ଗରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

## ଆଧାର
ମନମୋହନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ

**ମନମୋହନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ** ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ସଂସ୍କୃତ ଗୀତିକବି ତଥା ଗବେଷକ । ଓଡ଼ିଶୀନୃତ୍ୟ ତାଙ୍କର ସଂସ୍କୃତ ଗୀତିକାକୁ ଧରି ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଅଛି ।

## ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶି କ୍ଷା 
thumb|Pandit Mayadhar Acharya and Parvati Devi, Parents of Vanikavi Manmohan Acharya
ମନମୋହନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲାର ଲଥାଙ୍ଗ ଗ୍ରାମରେ ଏକ ସଂସ୍କୃତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ପଣ୍ଡିତ ମାୟାଧର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀମତୀ ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ ।

## ସାହିତ୍ୟ କୃତି 
### କାବ୍ୟ 
* ଗୀତ ଭାରତମ୍
* ଗୀତ ମିଳିନ୍ଦମ୍
* ପଲ୍ଲୀ ପଞ୍ଚାଶିକା
* ସୁଭାଷ ଚରିତମ୍
* ଶ୍ରୀ ଶିବାନନ୍ଦ ଲହରୀ
* ଯତିଗୀତି ଶତକମ୍

### ନୃତ୍ୟ ନାଟିକା 
* ଅର୍ଜୁନପ୍ରତିଜ୍ଞା
* ଶ୍ରିତକମଳମ
* ପଦପଲ୍ଲବମ
* ଦିବ୍ୟ ଜୟଦେବମ
* ରାବଣ
* ପିଙ୍ଗଳା
* ମୃତ୍ୟୁ
* ତନ୍ତ୍ରମ
* ପୂର୍ବ ଶାକୁନ୍ତଳମ
* ଉତ୍ତର ଶାକୁନ୍ତଳମ

### ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟ 
* ଶ୍ରୀଜୟଦେବ କୃତ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦର ଉତ୍କଳୀୟ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ 

### ଗବେଷଣାତ୍ମକ ନିବନ୍ଧ 
## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* କାଳିଦାସ ଏକାଡେମୀ, ବିକ୍ରମ ବିଶ୍ୱ ବିଦ୍ଯାଳୟ, ଉଜ୍ଜୟିନୀ
* ବାଣୀକବି ସମ୍ମାନ, ବାଣୀ ବିନୋଦିନୀ ପରିଷଦ୍, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱ ବିଦ୍ଯାଳୟ
* ବିଦ୍ଯା ବାରିଧି, ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱ ବିଦ୍ଯାଳୟ
* ଗୀତ ସାରସ ସମ୍ମାନ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟ୍ ମହା ବିଦ୍ଯାଳୟ
* ଦିଲ୍ଲୀ ସଂସ୍କୃତ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର
* ଆନନ୍ଦ ଭରଦ୍ୱଆଜ ସମ୍ମାନ
* ଲୋକ କାବ୍ଯନିଧି ସମ୍ମାନ, ଲୋକଭାଷା ପ୍ରଚାର ସମିତି, ପୁରୀ
* ଭାରତ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ, ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ଯ ଏକାଡେମୀ, କଟକ
* ଅଭିନବ ଜୟଦେବ ସମ୍ମାନ, ଭକ୍ତକବି ଜୟଦେବ ସମାରୋହ ସମିତି, କେନ୍ଦୁଲୀ
* ବାଚସ୍ପତି ଫେଲୋସିପ୍
* ଚିନ୍ତା ଚେତନା ନ୍ଯାସ୍ ନାଲ୍ ବୈଶାଖୀ ସମ୍ମାନ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Narthaki
* Sanskrit literature#Modern Sanskrit literature

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ନୃସିଂହ

**ନରସିଂହ** (नरसिंह - Narasiṃha) ବା **ନୃସିଂହ** (नृसिंह, Nṛsiṃha), ହେଉଛନ୍ତି ଏକାଧାରରେ ନର ଓ ସିଂହ। ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ, ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣ ଏବଂ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଦଶ ଅବତାର ଭିତରୁ ସତ୍ୟ ଯୁଗୀୟ ଚତୁର୍ଥ ଅବତାର ହେଲେ ନରସିଂହ। ନିଜ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦର ମାନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ଭକ୍ତର ବଚନ "ଭଗବାନ ସବୁ ଜାଗାରେ ଅଛନ୍ତି"କୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ କରିବାକୁ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଅସୁର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର ବଧ କରିବାକୁ ଭୀଷଣକାୟ ନୃସିଂହ ରୂପରେ ସେ ଖମ୍ବରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ ଓ ନିଜର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖପଂକ୍ତିରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର ବକ୍ଷକୁ ଚିରି ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। 

ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଅଗ୍ର ସ୍ମରଣୀୟ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତରେ ପ୍ରଥମେ ନିଆ ଯାଇଛି। 
‘‘**ନମଇ ନୃସିଂହ ଚରଣ**
**ଅନାଦି ପରମ କାରଣ**’’

ଅହଂକାରୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନିଜର ତପଶକ୍ତିର ମଦରେ ନିଜକୁ ଭଗବାନ ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲା ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେବକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଯ୍ୟାତିତ କରି ହତ୍ୟା କରୁଥିଲା। ତା’ର ନିଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ହରିଭକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦଙ୍କୁ ହରିଭକ୍ତିରୁ ବିରତ କରିବାପାଇଁ ଶତ ଚେଷ୍ଟା କରି ବିଫଳ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାପାଇଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ନିଜର ପ୍ରଭୁ କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନତାର ଗୁଣ ଗାନ କରିବାରୁ ସେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ନିକଟସ୍ଥ ଖମ୍ବରେ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦକୁ ବାଧ୍ୟକରି ନିଜ ଗଦାରେ ସେହି ଖମ୍ବକୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଘାତ କଲା। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ ବର ମିଳିଥିଲା ଯେ ତା’ର ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ କି ରାତିରେ ହେବନାହିଁ, ମଣିଷ କି ଦେବତାଦ୍ୱାରା ହେବନାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରାଦିଦ୍ୱାରା ହେବ ନାହିଁ। ବରଦାନ ଅନୁସାରେ ଅଦ୍ଭୁତରୂପନେଇ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଦିନରେ ନୁହଁ କି ରାତିରେ ନୁହଁ ଗୋଧୂଳି ସମୟରେ, ନର ନୁହେଁ କି ଦେବତା ନୁହଁ ନରସିଂହ ରୂପରେ ଏବଂ ତା’ର ପ୍ରାଣ ନାଶିଲେ ଅସ୍ତ୍ର କି ଶସ୍ତ୍ର ନୁହଁ ନିଜ ନଖରେ। ତାଙ୍କର ଦେହ ନର ଆକାରର ଓ ମସ୍ତକ ଓ ନଖ ସିଂହ ମସ୍ତକ ଓ ନଖ ସଦୃଶ ଭୟଂକର।  ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଏହି ରୂପକୁ ଦେଖି ଭୟାତୁର ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ପରକ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଓ ଅଭୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ରୂପକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଓ ବିପଦ ତାରଣକାରୀ ରୂପେ ସେ ଅଗ୍ରପୂଜିତ। 

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Bhagavata Purana - Lord Narasimha slays Hiranyakashipu 
* Prayers to Narasimhadeva
* Niranarsingpur.in
* Narasimha Avatar 
* Sri Nrisimha Kavacha 
* Nrsimhadeva.com 

ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ
ଶ୍ରେଣୀ:Nrusingha
ଜଉ କଣ୍ଢେଇ

**ଜଉ କଣ୍ଢେଇ** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଲାଖ ତିଆରି କଣ୍ଢେଇ । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଆଗେ ଯାନିଯାତ୍ରାରେ ମିଳୁଥିଲା । ବାପା ମା'ମାନେ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କିଣି ପିଲାଙ୍କୁ ଖେଳିବାକୁ ଦେଉଥିଲେ । ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହା ଲୋପ ପାଇ ଆସିଲାଣି । 
 
ପୋଡ଼ା ମାଟିରେ ତିଆରି କଣ୍ଢେଇ ଉପରେ ଲାଖ ଲେପ ଦେଇ ଏହା ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ବିବାହ ବେଳେ ବର-କନିଆଁଙ୍କୁ ଏକ ବର-କନିଆଁ ଯୋଡ଼ି କଣ୍ଢେଇ ଦେବାର ବିଧି ବାଲେଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା। ଏହା ନବଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କ ସୁଖଦ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନ ନିମନ୍ତେ ଉପହାର ରୂପେ ଦିଆଯାଉଥିଲା ।  
ପରେ ଏହି କଣ୍ଢେଇକୁ ପରିବାରର ସୁଖ ମନାସି ସଜାଇ ରଖାଯାଉଥିଲା ।  

## ତିଆରି ପ୍ରଣାଳୀ 
ପ୍ରଥମେ ମାଟିରେ କଣ୍ଢେଇ ତିଆରି କରାଯାଇ ତାକୁ ପୋଡ଼ାଯାଇଥାଏ । ପୋଡ଼ା କଣ୍ଢେଇ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଦିଆଯାଇ ତା' ଉପରେ ଲାଖର ଆବରଣ ଦେଇ ଶୁଖାଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଲାଖ ଜଳନିରୋଧୀ ହୋଇଥିବାରୁ କଣ୍ଢେଇ ଗୁଡ଼ିକ ଶୁଖିଗଲା ପରେ ଜଳନିରୋଧୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା
ବିଷ୍ଣୁ

**ବିଷ୍ଣୁ** (ଦେବନାଗରୀ : विष्णु) ହିନ୍ଦୁଧର୍ମରେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କର ତଥା ଶ୍ରୀ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା । କେହି କେହି ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କ ଭିତରେ ଜଣେ ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି। 

ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା। ସେ ସର୍ବତ୍ର ବିରାଜିତ ଓ ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜିବାଦିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି କାଳାତୀତ ଅର୍ଥାତ ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ। ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିର ପାଳନକର୍ତ୍ତା। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟନାମ ନାରାୟଣ।

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଚତୁର୍ଭୁଜ; ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର (ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର), ଗଦା ଓ ପଦ୍ମଧାରୀ। ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦଗୀତାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱରୂପଧାରୀ, ଯାହା ମାନବ କଳ୍ପନାର ବାହାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ। 

ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ମତାନୁସାରେ ଦଶ ଅବତାରଧାରୀ (ଜୟଦେବଙ୍କ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଯୋଗୁଁ ଦଶାବତାର କଥା ଅଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା, ବିଭିନ୍ନ ପୁରାଣରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅବତାର ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳେ।) ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୂଳ ରୂପରେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଅବତାର ରାମ ଅଥବା କୃଷ୍ଣ ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ।  

ପୁରାଣଭାରତୀ ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦଶଟି ଅବତାର ରହିଛି। ନଅଟି ଅବତାର ସେ ନେଇ ସାରିଛନ୍ତି ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅବତାର ନେବେ। କଳି ଯୁଗରେ ଏହି ଅବତାରଙ୍କର ନାମ ହେବ କଳ୍କୀ । ଭଗବତ ଗୀତା ଅନୁସାରେ ଏହି ଅବତାରମାନଙ୍କ ଅବତରଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ନାଶ।  ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିର ମୂଳପୋଛ, ସାଧୁମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ତଥା ପତିତମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର। 

ହିନ୍ଦୁମାନେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଯଥାକ୍ରମେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର ଦେବତା।  ଏହି ତିନି ଦେବଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁମାନେ ତ୍ରିଦେବ ଓ  ତ୍ରିନାଥ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି। ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏଇ ତିନି ଦେବଙ୍କ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଭକ୍ତ ବତ୍ସଳ। 

## ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଷୋଡ଼ଶ ନାମ
ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ହେଲା: 
 
* ଔଷଧ ସେବନ ବେଳେ : ବିଷ୍ଣୁ
* ଭୋଜନ ବେଳେ : ଜନାର୍ଦ୍ଦନ
* ଶୟନ ବେଳେ : ପଦ୍ମନାଭ
* ବିବାହେ ବେଳେ : ପ୍ରଜାପତି
* ଯୁଦ୍ଧରେ : ଚକ୍ରଧର
* ପ୍ରବାସେରେ : ତ୍ରିବିକ୍ରମ
* ମରଣ ବେଳ। : ନାରାୟଣ
* ସଙ୍ଗମ ବେଳ। : ଶ୍ରୀଧର
* ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ବେଳେ  : ଗୋବିନ୍ଦ
* ସଙ୍କଟ ବେଳ। : ମଧୁସୂଦନ
* ବଣରେ : ନରସିଂହ
* ଅଗ୍ନିରେ : ଜଳଶାୟିନ
* ଜଳମଧ୍ୟେ: ବରାହ
* ପର୍ବତରେ : ରଘୁନନ୍ଦନ
* ଗମନ କାଳେ : ବାମନ
* ସମସ୍ତ କାଳେ : ମାଧବ

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Vishnu, the god of Preservation, by Dr. C.P.Ramaswami Aiyar 
* BBC Religion & Ethics - Who is Vishnu (bbc.co.uk)

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା
ଶ୍ରେଣୀ:କୃଷ୍ଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଦେବାଦେବୀ
ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର

**ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ରାଜନେତା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ ଥିଲେ । ସେ ଭଦ୍ରକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ତିନିଥର ବିଧାୟକ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୬୭-୭୧ରେ ସେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧିନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜନ କଂଗ୍ରେସ ଶାସନ ସମୟରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ବିଭାଗ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।  ସେ ଥରେ ଜନ କଂଗ୍ରେସରୁ ଓ ଦୁଇଥର ସ୍ୱାଧୀନ ବିଧାୟକ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ସେ ତିନିଥର କାରାବରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୧ ଖଣ୍ଡ ଉପନ୍ୟାସ, ୪ ଖଣ୍ଡ ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ ଓ ଏକାଧିକ କବିତା ସଙ୍କଳନ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

୨୦୧୨ ଅପ୍ରେଲ ୧୭ରେ ସେ ଶ୍ୱାସନଳୀ ଜନିତ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । 

## ଜୀବନୀ 
ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ତାଳପଦାଠାରେ ୧୯୧୨ ଜୁଲାଇ ୧୭ (ରଥଯାତ୍ରା) ଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଲବଙ୍ଗଲତା ଓ ତାଙ୍କର ପିତା ଥିଲେ ଖ୍ୟାତନାମା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର । ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । 

## ରଚନାବଳୀ 
ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର ୧୧ଟି ଉପନ୍ୟାସ, ୪ ଖଣ୍ଡ ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ ଓ ଏକାଧିକ କବିତା ସଙ୍କଳନ ରଚନା କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ "*ସାବିତ୍ରୀ*" ନାମକ ଏକ ପଦ୍ୟ ଲେଖିଥିଲେ । "*ମାଉସୀ*" ଥିଲା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଗଳ୍ପ ଏବଂ "*ଭୁଲ୍*" ଥିଲା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ । ଏହି ଉପନ୍ୟାସକୁ ସେ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ "*ଅବଧୂତ*" ଛଦ୍ମନାମରେ ଲେଖିଥିଲେ । ସେ  ବ୍ରହ୍ମପୁର କାରାଗାରରେ ଥିବାବେଳେ ସିପିଆଇ, ଓଡ଼ିଶା ଶାଖା ପାଇଁ ଦଳର ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ ସଂଗୀତ "*ଏଇ ଲାଲ ପତାକା ତଳେ*" ରଚନା କରି ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ *ଡଗର* ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ "*ଡଗର ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ*" ଶୀର୍ଷକରେ ନିଜର ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶକରି ନିଜ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ: 
## ରଚନାବଳୀ 
### ଉପନ୍ୟାସ 
* ଭୁଲ୍-୧୯୧୫
* ହିଡ଼ମାଟି-୧୯୪୮
* ଭଙ୍ଗାହାଡ଼-୧୯୪୮
* ପୀରତି ପଥ ଖସଡା-୧୯୪୯
* ଘରଡିହ
* ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ
* ଜିଅନ୍ତା ମଣିଷ
* କଳାଗରା ଧଳାଗରା
* ପତ୍ର ଓ ପ୍ରତିମା(ରମ୍ୟ ରଚନା)

### ଗଳ୍ପ 
* କ୍ଷଣିକା
* ଆଖି ନାହିଁ କାନ ନାହିଁ
### କବିତା 
* ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ
* କାଳରଡି

### ଜୀବନୀ
* ନା ଅହଂ ତିଷ୍ଠାମି ବୈକୁଣ୍ଠେ (ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ) 

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୭  
* ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୯ 
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୦  
* ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୬
* ସହକାର ସମ୍ମାନ

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶକ୍ତି

ଶକ୍ତି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ବିସ୍ତୃତ ।
thumb|right|300px|ବିଜୁଳି, ଏକ ପ୍ରକାରର ଶକ୍ତି
* ସାଧାରଣତଃ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ମାନବ, ପ୍ରାଣୀ ବା କୌଣସି ଭୌତିକ ବସ୍ତୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅଥବା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର କ୍ଷମତା ।
** ଏହା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର କରିବାର ବା କହିବାର କ୍ଷମତାକୁ ବୁଝାଇପାରେ ।
** ବିଜ୍ଞାନରେ ଏହା କୌଣସି ଭୌତିକ ପ୍ରଣାଳୀର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
** ଅର୍ଥନୀତିରେ ବଜାରର ଏକ ଅଂଶକୁ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଇପାରେ ।

## ବିଜ୍ଞାନରେ ଶକ୍ତି 
କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ ।
thumb|ଥୋମାସ୍ ୟଙ୍ଗ୍, ଶକ୍ତି ଶବ୍ଦକୁ ଉନ୍ନତ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି
ମୂଳତଃ ଶକ୍ତି ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ ।
* ଗତିଜ ଶକ୍ତି 
* ସ୍ଥିତିଜ ଶକ୍ତି

## ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ 
ଶକ୍ତିର ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ବିନାଶ ନାହିଁ, ଏହା କେବଳ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ । କୌଣସି ଆବଦ୍ଧ ତନ୍ତ୍ରରେ ଥିବା ଶକ୍ତି ସବୁବେଳେ ସମାନ । ଏହି ନିୟମକୁ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣର ନିୟମ କୁହାଯାଏ ।
### ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ନିୟମର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ 
ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତଟି ଏହିପରି:
# କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଶକ୍ତିକୁ ମପାଯାଉ ।
# ଶକ୍ତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ସ୍ଥିତିଜରୁ ଗତିଜ ଓ ପୁନର୍ବାର ଗତିଜରୁ ସ୍ଥିତିଜ ହେଉ ।
# ଶେଷରେ ବସ୍ତୁର ଶକ୍ତିକୁ ପୁଣି ମପାଯାଉ ।
ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ସମୟର ମାପ ସର୍ବଦା ସମାନ ରହିବ ।

### ବସ୍ତୁ ଓ ଶକ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣ 
ଏବେ ଜଣା ପଡ଼ିଲାଣି ଯେ ଆଣବିକ ବିଖଣ୍ଡନ ଓ ସମ୍ମିଶ୍ରଣଦ୍ୱାରା ବସ୍ତୁକୁ ଶକ୍ତିରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିକୁ ବସ୍ତୁରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିହେବ । ଅତଏବ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣର ନିୟମ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ବସ୍ତୁ ଓ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣର ନିୟମରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଆଲ୍‌ବର୍ଟ୍ ଆଇନ୍‌ଷ୍ଟାଇନ୍ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ: E = mc2 ।

## ଶକ୍ତିର ପ୍ରକାର 
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଦେଖି ସାରିଲେଣି ଯେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ:
* ଆଲୋକ ଶକ୍ତି
* ଶବ୍ଦ ଶକ୍ତି
* ପୁନର୍ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି
* ସୌର ଶକ୍ତି
* ଆଣବିକ ଶକ୍ତି
* ସ୍ଥିତିସ୍ଥାପକ ଶକ୍ତି
* ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଜନିତ ସ୍ଥିତିଜ ଶକ୍ତି
* ଗତିଜ ଶକ୍ତି
* ଅନ୍ଧକାର ଶକ୍ତି
* ହାମିଲ୍‌ଟୋନିଆନ୍ ଶକ୍ତି
* ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶକ୍ତି

## ଶକ୍ତିର ମାପ 
ଶକ୍ତିକୁ ମପା ଯାଇପାରେ । ଅର୍ଥାତ୍, କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଶକ୍ତିକୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ତଉଲା ଯାଇପାରିବ ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାପ ପରି, ଶକ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଏକକ ଅଛି । ଶକ୍ତି ମାପର ଏକକ ମାପ ପାଇଁ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ ।
### ଶକ୍ତି ମାପର କେତେକ ଏକକ 
ଶକ୍ତିର SI ଏକକ ହେଉଛି ଜୁଲ୍ । ଏହା ଜେମ୍‌ସ୍ ପ୍ରେସ୍କଟ୍ ଜୁଲ୍‌ଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି ।୧ ଜୁଲ୍ ଏକ ନ୍ୟୁଟନ୍-ମିଟର ସହିତ ସମାନ । SI ମୂଳ ଏକକ ଅନୁସାରେ, ୧ ଜୁଲ୍ ହେଉଛି ୧ କେଜି ମି.2 ସେ.−2.

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ଏକକ ହେଉଛି କିଲୋୱାଟ୍-ଘଣ୍ଟା । ଏକ କିଲୋୱାଟ୍-ଘଣ୍ଟା ହେଉଛି ୩୬,୦୦,୦୦୦ ଜୁଲ୍ (୩୬୦୦କିଲୋଜୁଲ୍ ବା ୩.୬ ମେଗାଜୁଲ୍) ।

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଶକ୍ତି

## ଆଧାର 

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୃଷ୍ଟା 
* ତାପ

ଶ୍ରେଣୀ:ଶକ୍ତି
ପ୍ରେମ

thumb|ପ୍ରେମ ଚିହ୍ନ
**ପ୍ରେମ** ଏକ ଭାବନାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହାଛଡା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ନେହ ଓ ସଂଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ କୁହାଯାଏ । ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୟା, କ୍ଷମା, ସ୍ନେହ, ପ୍ରଣୟ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରେମର ଏକ ରୂପ । ପ୍ରେମ ଶବ୍ଦଟି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ଏହାର ସଜ୍ଞା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ । ପ୍ରେମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କିମ୍ବା ସାର୍ବଜନୀନ ହୋଇପାରେ । 

## ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା 
ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ ବିପରୀତ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ଯୋଗୁ ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଏହାକୁ ପ୍ରେମ କୁହାଯାଏ ।

## ଭାରତୀୟ/ଓଡ଼ିଆ ଚିନ୍ତାଧାରା 
ଭାରତୀୟମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରେମକୁ ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଭାବନା ବା ଭକ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ବୁଝିଥାନ୍ତି । ଏହା ଛଡା କିଶୋର କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଭାବେ ଏହି ପ୍ରେମ ଦେଖାଯାଏ ।

## ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ 
thumb|upright|କାମଦେବଙ୍କ ସହ ରତି
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ କାମଦେବଙ୍କ ସୂଚୀତ ସୁଖଦ, ଯୌନ ସମ୍ବଳିତ ପ୍ରେମ ହେଉଛି କାମ ।ବେଦରେ କାମକୁ ତୃତୀୟ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।କାମଦେବ ଆଖୁର ଧନୁ ଓ ପୁଷ୍ପଶର ଧରି ଶୁକ ବାହନରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି ।ପତ୍ନୀ ରତି ଓ ଋତୁରାଜ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ସଦା ସହଚର ଥାଆନ୍ତି ।କର୍ଣାଟକର ବେଲୁର୍‌ ଚେନ୍ନାକେଶବ ମନ୍ଦିର କବାଟରେ କାମଦେବ ଓ ରତିଙ୍କର ଯୁଗଳମୂର୍ତ୍ତୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।କାମ ହେଉଛି ପ୍ରେମର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାରତରେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରରେ କାମ ତଥା ପ୍ରେମର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ

## ପ୍ରକ୍ରିୟା 
ପ୍ରେମ ପ୍ରଦର୍ଶନର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଛି । ସ୍ମିତହାସ୍ୟ, ଚୁମ୍ବନ, କୋଳାକୋଳି, ଆଲିଙ୍ଗନ ଇତ୍ୟାଦି । ଭର୍ତ୍ତୃହରିଙ୍କ ରଚିତ ଶୃଙ୍ଗାର ଶତକ, ଶ୍ରୀ ଜୟଦେବଙ୍କ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ରଚିତ ଭାଗବତ ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାବ
ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ତାଲିକା

ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ।

### ସଙ୍କେତ 
* * କାମଚଳା - ଶ୍ରୀ ଗୁଲଜାରିଲାଲ ନନ୍ଦା, ଚାରଣ  ସିଂ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଇନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଗୁଜୁରାଲ, କାମଚଳା ଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ନନ୍ଦା ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବୀ ପାଇଁ ଶପଥ ପାଠ କରିଥିଲେ। କାମଚଳା ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭଳି ପଦବୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ କେଉଁଠି କିଛି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ବରଂ ସମ୍ବିଧାନରେ କାମଚଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି, ଯିଏ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ନିଜର ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥାନ୍ତି।
**c**-ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ
* ୧ ନିହତ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ
* ୨ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ
* ୩ ତ୍ୟାଗ ପତ୍ର ଦେଇଥିବା
* ୪ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ବହିଷ୍କୃତ

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିମାନଙ୍କର ତାଲିକା
## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜନୀତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାନଙ୍କର ତାଲିକା

## ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିମାନଙ୍କ ତାଲିକା
### ଭାରତରେ କମ୍ପାନୀ ନିୟମ
### ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ
### ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ସରକାର 
### ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ
### ରାଜ୍ୟପାଳ-ଜେନେରାଲ
### କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ପରିଷଦର ସଭାପତି
### ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ଅସ୍ଥାୟୀ ସରକାର 
### କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପରିଷଦର ସଭାପତି
### ରାଜ୍ୟପାଳ-ଜେନେରାଲ
### ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାନଙ୍କର ତାଲିକା
* ଚିହ୍ନ(*) ଇଷତ ଗହମ ରଙ୍ଗର ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିମାନ କାମଚଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରହିଥିଲେ।

### ଭାରତର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
* ଚିହ୍ନ(*) ଇଷତ ଗହମ ରଙ୍ଗର ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିମାନ କାମଚଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରହିଥିଲେ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ତାଲିକା
*ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟଙ୍କ ତାଲିକା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶିରିଡ଼ି ସାଇ ବାବା

**ଶିରିଡି**ର **ସାଇ ବାବା**, *(ଜଣା ନାହି - ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର୍ ୧୯୧୮)* **ଶିରିଡି ସାଇ ବାବା** ନାମରେ ପୃଥିବୀ ବିଖ୍ୟାତ । ସେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ **ଗୁରୁ,** **ଯୋଗୀ,** ଓ **ଭିକ୍ଷୁକ** ଥିଲେ. ଏବଂ  ତାଙ୍କର ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲିମ୍ ଧର୍ମର ମିଳନତା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଆଜି ଯାଏଁ ବାବାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବାବଦରେ କିଛି ସୂଚନା ମିଳି ନାହିଁ । ସାଇ ବାବାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନାମ କାହାକୁ ଜଣା ନାହି । ତାଙ୍କର ଏହି ସାଇ ନାମକରଣ ସେ ଶିରିଡିକୁ ଆସିବା ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା । ଶିରିଡି ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେଠାକାର ଜଣେ ମନ୍ଦିର ପୁଜାରୀ ମହାଲସପତି ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ମୁସଲିମ୍ ବୋଲି ମନେ କରା ଯାଉଥିଲା ଏବଂ ୟା ସାଇ କହି ସ୍ୱାଗତ କରା ଯାଇଥିଲା । 
ପର୍ସିଆନ୍ ଭାଷାରେ ସୁଫୀ ସନ୍ଥମାନଙ୍କୁ ସାଇ କୁହାଯାଏ ; ଯାହାର ଅର୍ଥ ହଉଛି ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତି । ଏବଂ ସଂସ୍କୃତରେ ସାଇର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସାକ୍ଷାତ ଭଗବାନ୍ ।  
ସାଇ ବାବା ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମା ସାଧୁ, ବିଶେଷ ଭାବେ ଭାରତରେ କିନ୍ତୁ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ । ସେ ଭଗବାନ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭଲ ପାଇବା ଦାନ କରିବା, ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ସୁଖ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତି ଏକ ଗଭୀର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ। ସାଇ ବାବା ମିଳିତ ଭାବେ ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନ ମାନଙ୍କୁ ଧାର୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲିମ୍ ଗ୍ରନ୍ଥ ଆଦି ଅଧ୍ୟୟନ କରି ବେଦାଦିରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସମଗ୍ର ଶିରିଡିରେ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶି ଓ ଶିକ୍ଷଣିୟ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ହେଲା "ସବକା ମାଲିକ୍ ଏକ୍ ହେ" ଯାହାକି ଇସଲାମ୍ ଧର୍ମ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ । ସେ ସବୁବେଳେ କହୁଥିଲେ "ଆଲା ମାଲିକ୍" (ଇଶ୍ୱର ହିଁ ରାଜା) । ଶିରିଡି ସାଇବାବା ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତନାମାବଳୀ ସାଇଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାପାଇଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅବଦାନ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ
ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ

**ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ** (ସ୍ଥାପନା: ୧୮୯୪) ଓଡ଼ିଶାର କଟକଠାରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ଏକ ସାହିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏହା କଟକ ନର୍ମାଲ ସ୍କୁଲରୁ ସେଠାକାର ତତ୍କାଳୀନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଧୁସୂଦନ ରାଓଙ୍କଦ୍ୱାରା ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ଯର ଉନ୍ନତି ସକାଶେ ଆଲୋଚନାସଭା ନାମରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପରେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପରେ ୧୯୦୩ ମସିହା ମଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଗଠିତ ହେଲା ।

## ଇତିହାସ 
### ସ୍ଥାପନା 
କଟକ ତାଲିମ ସ୍କୁଲର ତତ୍କାଳୀନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଆଲୋଚନାସଭା ନାମକ ଏକ ସଭା ଗଠନ କରାଇଥିଲେ ।
ପ୍ରତି ଶନିବାରରେ ଏହି ସଭାର ବୈଠକ ବସିବାରେ ଲାଗିଲା । କଟକ ଟ୍ରେନିଂ ସ୍କୁଲର ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଶିକ୍ଷକ ଏହି ସଭାର ସଭ୍ୟ ହେଲେ । ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ ମହାରଣା ହେଲେ ପ୍ରଥମ ସମ୍ପାଦକ । ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷକଗଣ ବିଶ୍ୱନାଥ କର, ରାଜମୋହନ ବସୁ, ମିଛୁ ନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ କିଶୋର ବଳ (ଟାଉନସ୍କୁଲ) ଏବଂ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ଚୌଧୁରୀ (ବାଳିକା ସ୍କୁଲ) ଆଦି ସଭାର ସଦସ୍ୟ ରହିଲେ । ଏହି ସଭାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ନଅବର୍ଷ ଯାଏଁ ମଧୁସୂଦନ ଏହାର ସଭାପତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ ମହାରଣା ସମ୍ପାଦକ ରହିଥିଲେ । ପରେ ୧୯୦୩ ମସିହା ମଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହାର ସଭାଗୃହ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭବନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ସଭାଗୁଡ଼ିକ ଟାଉନ ହଲ ଓ ନର୍ମାଲ ସ୍କୁଲରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା । ୧୯୧୯ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୧୯ ତାରିଖରେ କଟକ ପୌରପରିଷଦ ଦ୍ବାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଭୂମିରେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭବନର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।  
ଉକ୍ତ ସଭାରେ ଆଳିର ତତ୍କାଳୀନ ରାଜା ବ୍ରଜ ସୁନ୍ଦର ଦେବ ସଭାପତିତ୍ୱ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭବନର ନିର୍ମାଣ ନିମନ୍ତେ ବ୍ରଜ ସୁନ୍ଦର ଦେବ, ସୁକିନ୍ଦାର ତତ୍କାଳୀନ ରାଜା, ମୟୂରଭଞ୍ଜ ମହାରାଜା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରାଜା ଶ୍ରୀରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ନାମିତ ଉକ୍ତ ସଭାଗୃହକୁ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ମହାରାଜା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ । ରାୟ ବାହାଦୁର ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ ଓ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ଅଭିଭାବକ ସଭ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ଏହାର ପ୍ରଥମ ସଭାପତି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଓ ସମ୍ପାଦକ ଭାବେ ବିଶ୍ୱନାଥ କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ରାମଶଙ୍କର ରାୟ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ପ୍ରଥମ ଉପ-ସଭାପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ।

### ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ 
ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା । ଆଲୋଚନା ସଭାରେ ସାହିତ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଅବକାଶରେ ପ୍ରକାଶ କ୍ଷେତ୍ର ପତ୍ରିକାର ଅଭାବ ଅନୁଭୂତ ହେବାରୁ ଟ୍ରେନିଂ ସ୍କୁଲଠାରେ ମଧୁସୂଦନ, ସାଧୁ ଚରଣ ରାୟ, ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ, ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ଚୌଧୁରୀ ଓ ବିଶ୍ୱନାଥ କର ମିଶି *ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ* ପତ୍ରିକା ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଆଲୋଚନା ସଭାରେ ପଠିତ ଓ ଆଲୋଚିତ ପ୍ରବନ୍ଧମାନ ସେଥିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା । ସ୍ଥାପନା ବେଳେ ଆଲୋଚନା ସଭା ରହି ନଅ ବର୍ଷ ପରେ ଏହା ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* Viswa Varati Hosts Utkal Sahitya Samaja 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକରେ ଥିବା ୧୮୯୪ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ
ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

ଆପଣ ଖୋଜୁଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ତଳଲିଖିତ ପ୍ରସଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏ ହୋଇଥାଇ ପାରେ:

* ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ଆଠମଲ୍ଲିକ
* ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, କଟକ
*ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଦେଉଳ, ହୀରାପୁର
ମା ରାମଚଣ୍ଡୀ

ମା’ ରାମଚଣ୍ଡୀ ଖୋର୍ଦ୍ଧାଠାରୁ ୨୦ କିମି ଦୂର ଗଡମାଣତୀର ଗ୍ରାମ‌ । ଏଠାରେ ଗୋଟେ କିମି ଦୂର ଏକ ଛୋଟ ପାହାଡ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୬୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ କଳା ମୁଗୁନି ଶିଳା ମା ରାମଚଣ୍ଡୀ ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ପୂଜା ପାଉଛି । ଏହି ଶିଳାଟି ହଜାରହଜାର ବର୍ଷ ହେବ ସାମନା ପଟକୁ ଢଳି ରହିଛି । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ ୧୬ଶହ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ମା ପ୍ରଥମେ କନ୍ଧ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଦ୍ୱାରା ପୂଜା ପାଉଥିଲେ । ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜକ ସହିତ କନ୍ଧଜାନୀ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ପୂଜା କରିଆସୁଛନ୍ତି । ଗଡମାଣତୀରର ରାମଚଣ୍ଡୀ,ରଣପୁରର ମଣୀନାଗ,ଓ ଖିଲାମୁଣ୍ଡା,ଲୋଧାଚୁଆଦହିଖାଇ ଓ ଭୁଷଣ୍ଡପୁର ତାରାଦେବୀ ପୀଠରେ କନ୍ଧଜାନୀଙ୍କ ପୂଜା ବହୁ କାଳରୁ ରହିଆସିଛି । ତଳୁ ୭୨ଟି ପାହାଚ ଉଠିଲାପରେ ପଡେ ମାଙ୍କ ଶିଳା । ମା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି କଳାମେଘି ଶାଢ଼ୀ,ଦୁଇ ପଟେ ଦୁଇଟି ସିଂହ ମୁର୍ତ୍ତି । ମାଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଛି ତେନ୍ତୁଳି ଗଛ । ପ୍ରବାଦ ଅଛି ତେନ୍ତୁଳି ଗଛ ବଢ଼ିବା ସହ ମାଙ୍କ ଶିଳା ପଥରର ଲମ୍ବ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା । ପୂଜା ସମୟରେ ଅସୁବିଧା ହେବାରୁ ଜାନୀଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯୋଗୁ ଶିଳା ଓ ତେନ୍ତୁଳି ଗଛ ଉଚତା ନ ବଢ଼ି ସୀମିତ ରହିଲା । ଏଠାରେ ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ,ଦୋଳ ମଣ୍ଡପ,ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ,ବୈଠକଖାନା ଓ ବାଘ ବଳଦ ସ୍ମୃତି ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ବାଘ ବଳଦ ସ୍ମୃତି ମନ୍ଦିରର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ ଥରେ ସେବକ କନ୍ଧଜାନୀଙ୍କ ଗୋଟିଏ ବଳଦକୁ ବାଘ ଖାଇ ଦେବାରୁ ବିଲ ଚାଷକରିବା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା । ମା ରାମଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ପାର୍ଥନା ଜଣାଇଲା । ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ପରଦିନ ସକାଳେ ସେବକ ତାର ଗୋଟେ ବଳଦକୁ ନେଇ ସେଠାରେ ଥିବା ବାଘ ସହ ଲଙ୍ଗଳ ଓ ଜୁଆଳିରେ ଯୋଚି ଚାଷ କରିଥିଲା । ସେଥିପାଇଁ ବାଘ ବଳଦ ସ୍ମୃତି ମନ୍ଦିରରେ ବାମ ପଟେ ବଳଦ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ବାଘ ଜୁଆଳିରେ ଯୋଚାହେବାର ଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି । ମାଙ୍କ ଶିଳାପଥରରେ ବାମ ପଟ ତଳକୁ ଏକ କୋରଡ ବା ଗୁମ୍ଫା ଅଛି ତାକୁ ବାଘ ଗୁମ୍ଫାବୋଲି କୁହାଯାଏ । ରାଜ୍ୟସରକାର ୧୯୯୬ ମସିହାରୁ ଏହାକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ
ମହିନ୍ଦ୍ରପୁର

**ମହିନ୍ଦ୍ରପୁର ଗାଁ** ଓଡ଼ିଶାର ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଓଡାପଡା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଦର ଥାନା ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏକ ଗାଆଁ |

## ଗମନାଗମନ 
ଏହା ଢେଙ୍କାନାଳ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଢେଙ୍କାନାଳଠାରୁ ୧୦ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

## ବିଶେଷତା 
## ଶିକ୍ଷା 
### ସ୍କୁଲ 
ଏହାର ଅନତି ଦୂରରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଗୋଟିଏ ହାଇସ୍କୁଲ ଅଛି ।

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
## ପର୍ଯ୍ୟଟନ 
ଏହିଏ ଗାଆଁଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ *ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଓ ଜେନାମଣୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର* ଅଛି । ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରସେଖର ଗ୍ରମଦେବତା ଭାବରେ ଓ ଜେନାମଣୀ ଗ୍ରମଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦୋଳଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

## ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
* ଢେଙ୍କାନାଳ
* ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ମନ୍ଦାର

thumb|ମନ୍ଦାର ଫୁଲ
ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଦେବଦେବୀମାନଙ୍କର ପୁଜାରେ ଲାଗିଥାଏ । ଏହା ସବୁ ଋତୁରେ ଫୁଟିଥାଏ। ଏହି ଗଛ ସାଧାରଣତଃ ଝଙ୍କାଳିଆ ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ କଟାକଟା ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଗଛ ବହୁତ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଥାଏ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ମିଳିଥାଏ । ଏହି ଫୁଲରେ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଥାଏ ।
ମନ୍ଦାର ଏକ ଦ୍ରୁମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ। ଏହି ଗଛ ସିଧା ବଢେ, ଏହାର କାଣ୍ଡ ଶକ୍ତ, ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ କୁଞ୍ଚୁ-କୁଞ୍ଚିଆ। ଫୁଲ ଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିକିଆ ହୋଇ ଫୁଟେ। ଏହାର କଢ଼ି ସକାଳୁ ଟିକେ ଟିକେ ଖୋଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ବଢିବା ସହିତ ଏହା ପୂରା ଖୋଲି ଯାଏ।
## ବିବିଧ ଭାଷାରେ ନାମ 
## ବ୍ୟବହାର 
### ଔଷଧୀୟ 
ଏହାର ସର୍ବାଙ୍ଗ ଔଷଧ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। 
* ଥଣ୍ଡା ସର୍ଦ୍ଦିରେ (ମୂଳର ଅର୍କ)
* ମୃଦୁ ବିରେଚକ (ପତ୍ର)
* ଦରଜ ଦୂରକାରୀ 
* ଆନ୍ତରିକ ଓ ବାହ୍ୟ କ୍ଷତ ଭଲକରେ (ଫୁଲ)। 
* ଖାଦ୍ୟନଳୀର ରୋଗ ଦୂରକରେ (ଫୁଲ)।
* ଦେହର ତାପମାତ୍ରାକୁ କମାଏ।
* ପ୍ରମେହ, ପ୍ରଦର ଆଦି ଦୂର କରେ (କଢ଼)।
### ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
* ମନ୍ଦାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ। ଏହା ଦେବୀ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ। ଏହା ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ଓ କାଳୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଷ୍ପ।
## ବାହାର ଆଧାର 
* Plants That Heal by Dr. J C Kurian, Oriental Watchman Publishing House, Pune, India 
* ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଅନୁଭୂତ ଯୋଗମାଳା ବା ସହଜ ଚିକିତ୍ସା
## ଗ୍ୟାଲେରି 
Cultivars with flowers of many colours are used as ornamental plants:

File:Chemparathy Poovu .jpg
File:Starr 070313-5691 Hibiscus rosa-sinensis.jpg
File:Hibiscus A.JPG
File:3935 - Chinesischer Roseneibisch (Hibiscus rosa-sinensis).JPG
File:Hibiscus (5).jpg
File:ଗୋଲାପି ମନ୍ଦାର.jpg
File:Hibiscus rosa-sinensis white-pink.jpg
File:Starr 061223-2694 Hibiscus rosa-sinensis.jpg
File:Hibiscus rosa-sinensis in Zijderveld, the Netherlands.JPG
File:Rose of China.jpg
File:ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ( China Rose).jpg

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଉଦ୍ଭିଦ
କଖାରୁ ଫୁଲ ଭଜା

**କଖାରୁ ଫୁଲ ଭଜା** ବା **ବୋଇତାଳୁ ଫୁଲ ଭଜା** ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ । ଏହା କଖାରୁ ଫୁଲକୁ ଚାଉଳବଟାରେ ବୁଡ଼ାଇ ତେଲରେ ଭାଜି ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଏଥି ପାଇଁ ଅଣ୍ଡିରା କଖାରୁ ଫୁଲକୁ ବୃନ୍ତ ସହ ଛିଣ୍ଡାଇ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ବତୁରା ଚାଉଳକୁ ଅଦା, କଞ୍ଚାଲଙ୍କା, ଜିରା ଆଦି ସହ ବାଟି ସେଥିରେ ଲୁଣ ଓ ହଳଦୀ ମିଶାଯାଇଥାଏ । ଏକ ତାଉଆରେ ସୋରିଷ ତେଲ ଗରମ କରି ସେହି ବଟାରେ ଫୁଲକୁ ବୁଡ଼ାଇ ତାକୁ ଭଜାଯାଇଥାଏ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଗରମ ଭାତ ସହ ପରଷାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ରାନ୍ଧଣା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ରାନ୍ଧଣା
ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର

**ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର** (ଲେଖନୀ ନାମ **ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର** ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ; ୨୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୩–୧୨ ମଇ ୨୦୧୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବିଚାରପତି ଓ ଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଆଲାହାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ସେ ୨୦୦୮ରେ କନ୍ଧମାଳରେ ହୋଇଥିବା ଧର୍ମଗତ ଦଙ୍ଗାର ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଜଣିକିଆ କମିଶନର ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର ୧୯୩୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୪ରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ଇଚ୍ଛାବତୀପୁର ଶାସନରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନା ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିବା ପରେ ବାରିପଦା ଏମପିସି କଲେଜରେ ଆଇଏସସି ପଢ଼ିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଫକୀରମୋହନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ ଓ ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନରେ ସ୍ନାତକ ଉପାଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସେ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଭୂତପୂର୍ବ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ସ୍ୱର୍ଗତ ଗତିକୃଷ୍ଣ ମିଶ୍ରଙ୍କ ସହକାରୀ ଭାବେ ଓକିଲାତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ୤ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଆଲ୍ଲାହାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ତାଙ୍କର ବଦଳି ହୋଇଥିଲା । ୧୯୮୯ରୁ ୧୯୯୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଖାଉଟି ରିଡ୍ରେସାଲ କମିଶନ ସଭାପତି ଭାବେ, ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ନ୍ୟାୟାଧିକରଣ (ସ୍ୟାଟ) ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ୨୦୦୩ରୁ ୨୦୦୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ଲୋକପାଳ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ତାଙ୍କର କେତେକ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ୨୦୦୮ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ହତ୍ୟା କରାଯିବା ପରେ କନ୍ଧମାଳରେ ବ୍ୟାପକ ଦଙ୍ଗାଗୋଳ ଲାଗିଥିଲା । ଏହି କନ୍ଧମାଳ ଦଙ୍ଗା ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ ଲାଗି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ତରଫରୁ ଗଠିତ ଜଣିକିଆ କମିଶନର ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
ଜଷ୍ଟିସ ମହାପାତ୍ର ମାସାଧିକ କାଳ ଅସୁସ୍ଥତା କାରଣରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଏକ ଘରୋଇ ନର୍ସିଂହୋମରେ ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଥିଲେ । ସେ ସେପ୍ଟିସେମିଆ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଜନିତ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ। ୧୨ ମଇ ୨୦୧୨ ମସିହା, ଶନିବାର ସକାଳ ୭ଟା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ପୁରୀ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରଠାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ନଳିନୀକାନ୍ତ ମହାନ୍ତି

ନଳିନୀକାନ୍ତ ମହାନ୍ତି (୧୯୪୯-୨୦୧୨) ରାଜନଗର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୭ଥର ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ସେ ୧୯୪୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ୨୦ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ରାଜନଗର ବ୍ଳକର ଫିରିକିଦାଣ୍ଡି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  
୧୯୬୯ରେ ଜଣେ ଛାତ୍ର ନେତା ଭାବେ ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତତ୍କାଳୀନ ଭାରତୀୟ ଲୋକଦଳର ସମ୍ପାଦକ ଭାବେ ଓ ଜନତାପାର୍ଟିର କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ (ଯୁବଶାଖା)ର ସମ୍ପାଦକ ହୋଇ ପରେ ରାଜ୍ୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ବିଧାୟକ ଦଳ ସମ୍ପାଦକ ହୋଇଥିଲେ । ସର୍ବଭାରତୀୟ ଯୁବଜନତାର ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ଓ ୧୯୮୨ରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଯୁବଜନତାର ସଭାପତି ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । 

ଜନତା ଦଳରୁ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ନଳିନୀ ୧୯୭୭ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ରାଜନଗରରୁ ସପ୍ତମ ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୦ରେ କଂଗ୍ରେସ ବହୁମତ ପାଇଥିବା ୮ମ ବିଧାନ ସଭାକୁ ଲୋକଦଳ ଟିକଟରେ, ୧୯୮୫ରେ ଜନତା ଦଳରୁ ବିଧାୟକ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୦ରେ ଜନତା ଦଳ ଟିକଟରେ ପୁନଃନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ୧୯୯୦ରୁ ୧୯୯୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ପୂର୍ତ୍ତ ଓ ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗ ମନ୍ତ୍ରୀପଦ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
୧୯୯୫ରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପକ୍ଷରେ ବହୁମତ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୭ରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଗଠନ ହେବା ସମୟରେ ଯୋଗଦେଇ ନ ଥିବା ନଳିନୀ ୨୦୦୦ରେ ନିର୍ବାଚନ ଅବ୍ୟବହିତ ପୂର୍ବରୁ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳରେ ଯୋଗଦେବା ସହ ଦଳର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଭାପତି ପଦ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ସେ ପୂର୍ତ୍ତ, ନଗର ଉନ୍ନୟନ ଓ ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ । ପରେ ଦୁର୍ନିତି ଅଭିଯୋଗରେ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରୁ ବହିସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ।

୨୦୦୪ରେ ତାଙ୍କୁ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଟିକଟ ନ ମିଳିବାରୁ ସେ କଂଗ୍ରେସ ଟିକଟରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୦୯ରେ ସେ ଲଢ଼ିଥିବା ଶେଷ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ଉପସଭାପତି ଭାବେ କିଛି ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । 

୧୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୧ରେ ଛାତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟ କେୟାର ହସପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା । ପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ନ ହେବାରୁ ୨ ନଭେମ୍ବରରେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଥିଲା ।
ମାତ୍ର ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସା ସତ୍ତ୍ୱେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ନ ହେବାରୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ଅଣାଯାଇ ମୃତ୍ୟୁର କିଛିଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥ ସମ ହସପିଟାଲକୁ ଅଣାଯାଇ ତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଉଥିଲା । ୨୦ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୨ ଅପରାହ୍ନ ୨.୪୫ରେ କୋମା ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଇ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା । 
ପୁରୀ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରଠାରେ ତାଙ୍କ ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଗୁପଚୁପ

thumb|ଗୁପଚୁପ

**ଗୁପଚୁପ** ଏକ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ । ଏହା ଆଳୁ ଚକଟା ଓ ଖଟାପାଣି ସହ ଖିଆଯାଇଥାଏ ।

## ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ 
* ମଇଦା - ଅଧା କପ୍
* ସୁଜି - ଗୋଟେ କପ୍
* ତେଲ - ୨୫୦ ମିଲିଲିଟର
* ଆଳୁ - ୨୫୦ ଗ୍ରାମ୍
* ମଟର - ୫୦ଗ୍ରାମ୍
* ତେନ୍ତୁଳି - ୫୦ ଗ୍ରାମ୍
* ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଲୁଣ, ଲଙ୍କାଗୁଣ୍ଡ, ଧନିଆ ପତ୍ର ଓ ପୋଦିନା ପତ୍ର 

## ପ୍ରସ୍ତୁତି 
ଅଧାକପ୍ ମଇଦା ଓ ଏକ କପ୍ ସୁଜିକୁ ଗୋଟିଏ ପାତ୍ରରେ ଭଲକରି ମିଶାଇବା । ସେଥିରେ ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣର ଉଷୁମ ପାଣି ଦେଇ ଭଲକରି ଚକଟା ଯାଏ । ଚକଟା ହୋଇଥିବା ସୁଜି ଓ ମଇଦାକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୁଳା କରାଯାଏ । ଏହି ଗୁଳାଗୁଡିକୁ ଏକ ଓଦା କପଡାରେ ଟାଇଟ୍ କରି ଅଧଘଣ୍ଟା ଘୋଡେଇ ରଖାଯାଏ । ପରେ ଏହାକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ପୁରୀ ଭଳି ବେଲି ଗରମ ତେଲରେ ଛାଣି ଖୋଲା ରଖାଯାଏ । ଏହା ଥଣ୍ଡା ହୋଇଗଲା ପରେ ଏକ ଟାଇଟ୍‌ ଡବାରେ ରଖାଯାଏ । ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଜାଗାରେ ୪/୫ଟା ସିଝା ଆଳୁକୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଇ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଲୁଣ, ଲଙ୍କାଗୁଣ୍ଡ, ଜିରାଗୁଣ୍ଡ, ସିଝା ମଟର, ଧନିଆ ପତ୍ର ପକାଇ ଚକଡା ଯାଏ । ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରରେ ତେନ୍ତୁଳିରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ପାଣି ଦେଇ ରସ ବାହାର କରାଯାଏ । ସେଥିରେ ଲୁଣ, ଆମ୍ବକଷି ଅଦା ଓ କଞ୍ଚାଲଙ୍କା ଛେଚି ପକାଇବା ସହିତ ପୋଦିନା ପତ୍ର ଛିଣ୍ଡାଇ ପକାଯାଏ । ଖଟାପାଣି ଓ ଆଳୁ ମସଲା ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଗଲା ପରେ ଗୁପ୍‌ଚୁପ୍ କଣା କରି ସେଥିରେ ଆଳୁ ମସଲା ଓ ଖଟାପାଣି ଦେଇ ପରଷା ଯାଏ । 

## ଗ୍ୟାଲେରି

File:Panipuri and Chutney.jpg|Panipuri served with chutney
File:Pani puri Gol Gappa, Foods of India.jpg|The hollow bread is punctured, opened and filled with vegetable mixture, and sauce
File:Gol gappe (North Indian Style).JPG|Panipuri and its stuffing ingredients: potato, chickpea, pomegranate seeds, chutney, flavored waters
File:Gol-gappe-special.JPG|Golgappa served with five different *pani*
File:Potato Stuffing.JPG|Potato stuffing for panipuri
File:Indian cuisine-Panipuri-01.jpg|Panipuri stall in Kolkata

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଖାଦ୍ୟ
ୟୁକ୍ଲିଡ୍

[thumb|Euclid in [Raphael Sanzio|Raphael's *School of Athens*]]
thumb|160px|ୟୁକ୍ଲିଡ୍‌ଙ୍କ ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍‌ ପୁସ୍ତକ ୩, ପ୍ରସ୍ତାବନା ୩୫

**ୟୁକ୍ଲିଡ୍** (;  *Eukleidēs*; ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ.ପୂ ୩୨୫-ଖ୍ରୀ.ପୂ.୨୬୫) ଜଣେ ଗ୍ରୀକ୍ ଗଣିତଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ମିଶରର ଆଲେକ୍‌ଜାଣ୍ଡ୍ରିଆରେ ଥିଲେ ଓ ଆଲେକ୍‌ଜାଣ୍ଡ୍ରିଆ ପାଠାଗାରରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କମ୍ ଜଣାଅଛି, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଟଲେମି ୧ମ ଙ୍କର ସମସାମୟିକ । ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଜଣା ନାହିଁ ।

## ଦି ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍ 
ୟୁକ୍ଲିଡ୍ ଜ୍ୟାମିତିର ସମସ୍ତ ଜଣା ତଥ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ*ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍* ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ୟାମିତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ । ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ପଢ଼ାଯାଉଛି । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ସେ କେତେକ ଅନୁସିଦ୍ଧାନ୍ତରୁ (ଯାହା ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି) ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । ୟୁକ୍ଲିଡ୍ ପ୍ରମାଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଜ୍ୟାମିତିକ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ଏହି ଅନୁସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଷିତ ।

ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍‌ରେ ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକୃତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି । ଜ୍ୟାମିତି ଛଡ଼ା ସେ ସଂଖ୍ୟା ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି । ଗରିଷ୍ଟ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ (ଗ.ସା.ଗୁ.) ବିଷୟରେ ୟୁକ୍ଲିଡ୍ କହିଥିଲେ । ଏ କଥା ଏଲିମେଣ୍ଟସ୍‌ରେ ଲିଖିତ । ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଗ.ସା.ଗୁ. ହେଉଛି ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟା ଯାହା ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବିଭକ୍ତ କରେ ।

ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍‌ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଜ୍ୟାମିତି ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମାତ୍ର ଜ୍ୟାମିତି ବୋଲି ଧରା ଯାଉଥିଲା । ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆବିଷ୍କୃତ ଅଣ-ୟୁକ୍ଲିଡୀୟ ଜ୍ୟାମିତିରୁ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ଏବେ ତାକୁ ୟୁକ୍ଲିଡୀୟ ଜ୍ୟାମିତି କୁହାଯାଉଛି ।

## ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ 
ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍ ଛଡ଼ା ୟୁକ୍ଲିଡ୍‌ଙ୍କର ଅନ୍ତତଃ ୫ଟି କାମ ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି । ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରସ୍ତାବନାକୁ ଭିତ୍ତି କରିଥାଆନ୍ତି ।
right|thumb|230px|ୟୁକ୍ଲିଡ୍‌ଙ୍କ ଏଲିମେଣ୍ଟ୍‌ସ୍‌ର ସର୍ବପୁରାତନ ଅଂଶ, ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ.୧୦୦ପୁସ୍ତକ ୨, ପ୍ରସ୍ତାବନା ୫ର ଚିତ୍ର

thumb|160px|ପିଥାଗୋରାସ୍ ଉପପାଦ୍ୟର ବିଷ୍ଳେଶଣ

## ୟୁକ୍ଲିଡ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ 
* ୟୁକ୍ଲିଡ୍‌ଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଏକ ଗ୍ରହାଣୁ
* ଜହ୍ନରେ ଏକ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ମୁଖ ୟୁକ୍ଲିଡ୍‌ଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
*Euclid's Elements, All thirteen books, with interactive diagrams using Java. Clark University
*Euclid's Elements , with the original Greek and an English translation on facing pages (includes PDF version for printing). University of Texas.
*Euclid's Elements, books I-VI, in English pdf, in a Project Gutenberg Victorian textbook edition with diagrams.
*Euclid's Elements, All thirteen books, in several languages as Spanish, Catalan, English, German, Portuguese, Arabic, Italian, Russian and Chinese.
**Elementa Geometriae*  1482, Venice. From Rare Book Room.
**Elementa*  888 AD, Byzantine. From Rare Book Room.
*Euclid biography by Charlene Douglass With extensive bibliography.
*Texts on Ancient Mathematics and Mathematical Astronomy PDF scans (Note: many are very large files). Includes editions and translations of Euclid's *Elements*, *Data*, and *Optica*, Proclus's *Commentary on Euclid*, and other historical sources.

ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରାଚୀନ ଗଣିତଜ୍ଞ
ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍‌ର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣିତଜ୍ଞ
କରମା ନାଚ

**କରମା ନାଚ** ଏକ ଭାରତୀୟ ଆଦିବାସୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ ଓ ପ୍ରାୟତଃ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର, ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ଢେଙ୍କାନାଳ ଏବଂ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହା କରମଶୁଣି (କରମ ଦେବୀ)ଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ କରାଯାଇଥାଏ । ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଲ ଏକାଦଶୀରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ କିଛି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ ।  ପୂଜା ଦିନ ଦୁଇ ଜଣ ଯୁବତୀ କନ୍ୟା କରମା ଗଛର ଡାଳକୁ ଆଣି ଦେବତାଙ୍କ ଆସ୍ଥାନରେ ରଖିଥାନ୍ତି । ଏହି କରମା ଡାଳକୁ କରମଶୁଣି ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହା ସହିତ ଅଙ୍କୁରିତ ଗଜା, ଘାସ ଫୁଲ ଏବଂ ଦେଶୀ ମଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେବତୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ପୂଜା ପରେ ଯୁବକ ଯୁବତୀମାନେ ମାଦଳର ତାଳେ ତାଳେ ନୃତ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ନାଚରେ ଗୋଡ଼ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ପାଦର ବ୍ୟବହାର ଅଧିକ ହୁଏ । ଅଣ୍ଟାରେ ହାତ ଛନ୍ଦାଛନ୍ଦି ହୋଇ ଆଦିବାସୀ ଯୁବକ ଯୁବତୀମାନେ ନାଚ ଆରମ୍ଭ କରିଥାନ୍ତି । ନୃତ୍ୟ ମନ୍ଥର ଗତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଧୀରେଧୀରେ ନାଚର ଗତି ଦ୍ରୁତତର ହୋଇଥାଏ । ଏହି ନୃତ୍ୟ ଗ୍ରାମ ଦେବତୀଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ ନିକଟରେ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ରାତି ସାରା ଚାଲିଥାଏ ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ
ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବ

**ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବ** (**ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ** ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶ ଶାସିତ ଉତ୍କଳର ଜଣେ ନରପତି ଥିଲେ । ସେ ୧୨୩୮ ଖ୍ରୀ.ଅ.ରୁ ୧୨୬୪ ଯାଏଁ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କୋଣାର୍କର କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର, ବାଲେଶ୍ୱରର ରାଇବଣିଆ ଦୁର୍ଗସମୂହ, ଢେଙ୍କାନାଳର କପିଳାସ ଶିବ ମନ୍ଦିର ତଥା ରେମୁଣାର କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର ତୋଳାଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ନରପତିଗଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ନରପତିଗଣ
ନର୍ଗିସ ଦତ୍ତ

## ଜନ୍ମ 
ନର୍ଗିସଙ୍କ ଜନ୍ମ କଲିକତାରେ ୧୯୨୯ ମସିହା ଜୁନ ୧ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ବାପା ବୃତ୍ତିରେ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ଥିଲେ ଏବଂ ମା ଜଣେ ସଂଗୀତ ଗାୟିକା ଥିଲେ ।
## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ନର୍ଗିସ ଅଭିନେତା ସୁନିଲ ଦତ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ତିନିଟି ସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟ ଦତ୍ତ, ନମ୍ରତା ଦତ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟା ଦତ୍ତ ।

## ଆଧାର
## ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
* 
* Nargis Dutt Memorial Foundation 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ

**ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ** ( ୮ ମଇ ୧୮୯୫ - ୨୯ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୫୮ )  ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ନେତା ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଗୋପବନ୍ଧୁ କଟକରେ ୮ ମଇ ୧୮୯୫ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଚୌଧୁରୀ କଟକରେ ଓକିଲାତି କରୁଥିଲେ । ଗୋପବନ୍ଧୁ ଯେଉଁ ଘରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଘର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ "ସ୍ୱରାଜ ଆଶ୍ରମରେ" ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ପୈତୃକ ଗ୍ରାମ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଖେରସରେ ଶିକ୍ଷାରମ୍ଭ କରି, ସେ କଟକର ରେଭେନ୍‌ସା କଲିଜିଏଟ ସ୍କୁଲ ଓ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ହୋଇ କଲିକତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରୁ କୃତିତ୍ୱର ସହ ସ୍ନାତକ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଉପାଧୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । କଲିକତାରେ ଆଇନ ପରୀକ୍ଷାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । 

## ସାମାଜିକ ଜୀବନ 
୧୯୧୭ ମସିହାରେ ଗୋପବନ୍ଧୁ କଟକର ଡେପୁଟି ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ ରୂପେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୨୦ ମସିହାର ଭୀଷଣ ନଇବଢ଼ି ସମୟରେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଯାଜପୁରରେ ଡେପୁଟି ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ ହିସାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ବନ୍ୟାବିଧ୍ୱସ୍ତ ଜେନାପୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସରକାରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଅଧିକ ସାହଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଦାବି ଜଣାଇଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ତାଙ୍କ ଦାବି ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିଦେବାରୁ ସେ ସରକାରୀ ଚାକିରୀରୁ ଇସ୍ତଫା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତାପରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଯାଇ, ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦାନ, ଗାନ୍ଧୀ ନୀତି ଅନୁସରଣ, ଖଦଡ଼ ଲୁଗା ପିନ୍ଧିବା, ଆଶ୍ରମ ଓ ଦରିଦ୍ରନାରାୟଣଙ୍କ ସେବା ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ଅଳକା ନଦୀ କୁଳରେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ପରେ "ଅଳକାଶ୍ରମ" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସେ ବରୀକୁ ନିଜର କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ରୂପେ ବାଛି ଗ୍ରାମ ସଫେଇ, ନିଶା ନିବାରଣ, ପ୍ରୌଢ଼ଶିକ୍ଷା, ହରିଜନ ସେବା, ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା ସହ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତିର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ । ସେ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭଙ୍କ କନ୍ୟା ରମାଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ସମାଜସେବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ପତ୍ନୀ ରମାଦେବୀ, ପୁତ୍ର ମନମୋହନ ଓ ଝିଅ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ, ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବ ଓ ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ ହୋଇ ସେ କାରାବରଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୩୦ର ଇଞ୍ଚୁଡ଼ି ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଓ ୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ବେଳେ ପୁଲିସ ଲାଠିଚାଳନାରେ ଆହତ ହୋଇ କଟକ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସିତ ହୋଇଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସନ୍ଥ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ । 

ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଶେଷ ଜୀବନ କଟିଥିଲା କଟକର ଥୋରିଆ ସାହିରେ ଥିବା "ଭୂଦାନ ଆଶ୍ରମ"ରେ । ୨୯ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନାମରେ ବରୀ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରାମଚନ୍ଦ୍ରପୁରରେ ଏକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ରହିଛି 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ