open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
କଳାମଣ୍ଡଳମ କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମା

**କଳାମଣ୍ଡଳମ କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମା**(୧୯୧୫-୧୯୯୯) ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କେରଳର ଜଣେ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ । ସେ ରାଜ୍ୟର ମାଲାପୁରମ ଜିଲ୍ଲାର ଥିରୁନାଭାୟାର ମୂଳ ବାସିନ୍ଦା ଅଟନ୍ତି । ସେ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମର ନିକଟ ବିଲୁପ୍ତ ରାଜ୍ୟରୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟରେ ପୁନରୁତ୍ଥାନ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଗଠନ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ ।

କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଳମର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବ୍ୟାଚ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମା ସ୍ୱର୍ଗତ କଥକଲି ମାଷ୍ଟର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ କଳାମଣ୍ଡଳମ କୃଷ୍ଣନ ନାୟାରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମା ଲେଖିଥିବା ଦୁଇଟି ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ “ମୋହିନିୟତମ୍ - ଇତିହାସ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ସଂରଚନା” ମୋହିନୀଟ୍ଟମ ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ କେବଳ ପ୍ରାମାଣିକ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମା ଉଭୟ କେରଳ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।  ସେ ୧୨ ମଇ ୧୯୯୯ରେ ତ୍ରିପୁଣିଥୁରା (ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦମ୍ପତି ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ) ୮୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜଣେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏବଂ ଟେଲିଭିଜନ ଅଭିନେତା ହୋଇଥିବାବେଳେ ନାତୁଣୀ ସ୍ମିଥା ରାଜନ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ କଳାକାର ଥିଲେ । ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କବି ଭାଲାଥୋଲ ନାରାୟଣ ମେନନଙ୍କଠାରୁ *କାବ୍ୟତ୍ରି* ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନ ପରିଚୟ
ସେ କେରଳ ମଣ୍ଡଳର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବ୍ୟାଚର ଛାତ୍ର ଥିଲେ । ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରାୟ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାକୁ ଲାଗିଥିଲା । କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମାଙ୍କୁ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟର ମାତା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ କାରଣ ସେ କେରଳର ଏହି ନୃତ୍ୟ ରୂପକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତକୁ ଆଣିଥିଲେ । କଲ୍ୟାଣୀ ଆମ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ଧର୍ମ ପଛରେ ପୌରାଣିକ ରହସ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ ।  ସେ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ରୂପକୁ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବେଷିତ ନୃତ୍ୟ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ । କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମା ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସଂଗୃହିତ ତଥ୍ୟକୁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପୁସ୍ତକରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଏହି ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ଫର୍ମର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାମାଣିକ ଦଲିଲ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

## ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା
କଳାମଣ୍ଡଳମ କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମାଙ୍କର ଆହୁରି ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା ଅଛି । ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ମହାକାବୀ ଶ୍ରୀ ଭାଲାଥୋଲ କବିତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର କବିତାର ଉତ୍କର୍ଷତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ତାଙ୍କୁ "କବିତ୍ରୀ" ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୮୬ ମସିହାରେ, କେରଳ କଳାମଣ୍ଡଲମ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୭ ରେ, ସେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାର ତାଙ୍କୁ କାଳିଦାସ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ, ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ଯାତ୍ରା ୧୯୯୯ରେ ଶେଷ ହେଲା । ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ବଢିଛି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ ମୃତ୍ୟୁ
କଳାମଣ୍ଡଳମ ରାଧିକା

**କଳାମଣ୍ଡଳମ ରାଧିକା** ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, କୋରିଓଗ୍ରାଫର, ଅନୁସନ୍ଧାନ ପଣ୍ଡିତ, ଶିକ୍ଷକ, ଲେଖକ ଏବଂ ଚାଣକ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ।  ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ଅଣ-ବାସିନ୍ଦା କେରାଲାଇଟ୍ ଯିଏକି ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ପାଇଁ କେରଳ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ । ସେ କୁଚିପୁଡ଼ି, ଭରତନାଟ୍ୟମ, କଥକଳୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୃତ୍ୟ ଧର୍ମ ଶିଖିଛନ୍ତି । 

## ପ୍ରାଥମିକ ବର୍ଷ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
କଳାମଣ୍ଡଳମ ରାଧିକା ବାଙ୍ଗାଲୋରରେ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ​​ଆକାଉଣ୍ଟାଣ୍ଟ କେ.କେ ନାୟାରଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଗୁରୁ ରାଜନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତିନି ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ମୁତାର ଶ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ କଥକଳୀ ଶିଖିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ, ସେ ଚେରୁଥୁରୁଥୀକୁ ଯାଇ କଳାମଣ୍ଡଳମରେ ଚାରି ବର୍ଷ ରହିଲେ । ଚିନ୍ନାମ୍ମୁ ଆମ୍ମା, କଳାମଣ୍ଡଳମ ସତ୍ୟଭାମା ଏବଂ କଳାମଣ୍ଡଳମ ପଦ୍ମନାଭନ ନାୟାରଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସେ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଅଭିନେତ୍ରି ଭାବରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲେ । ସ୍ୱର୍ଗତ କଳାମଣ୍ଡଳମ କଲ୍ୟାଣିକୁଟ୍ଟୀ ଆମ୍ମାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ କଥକଳୀରେ କଳାମଣ୍ଡଳମ ପଦ୍ମନାଭ ଆଶାନଙ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲା ।

## ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ କୋରିଓଗ୍ରାଫର
ସେ ଭାରତ ତଥା ବିଦେଶରେ ଜାତୀୟ ତଥା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଦୁଇ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ୟୁନେସ୍କୋ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନୃତ୍ୟ ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟ ଏବଂ WHO ପ୍ରତିନିଧୀ, ସାର୍କ ପ୍ରତିନିଧୀ, କୂଟନୀତିଜ୍ଞ, ସୋଭିଏତ୍ ପ୍ରତିନିଧୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଦର୍ଶନ ପରିଚାଳନା କରିଛନ୍ତି । ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମର ଗଭୀରତା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ, ସେ ବ୍ୟାପକ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ୧୯୪୦ ଦଶକ ଆରମ୍ଭରେ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ମୌଳିକ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ପିନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଅଳଙ୍କାର ଓ ପୋଷାକକୁ ପୁନଃ ସଂଗଠିତ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଭାରତରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମର ଆଗମନ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ ବାଇବେଲ ଥିମଗୁଡିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଏବଂ କୋରିଓଗ୍ରାଫ କରିଛନ୍ତି ।

ରାଧିକା ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ, ୟୁରୋପ, ଆଟଲାଣ୍ଟା ଏବଂ ଜର୍ମାନୀରେ କର୍ମଶାଳା କରିଛନ୍ତି । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ପାଞ୍ଚଟି ଚଲ୍କେଟସ୍, ତିନୋଟି ବର୍ଣ୍ଣାମ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ୟାଡାମ ରଚନା ଏବଂ କୋରିଓଗ୍ରାଫ୍ କରିଛନ୍ତି । ସେ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମରେ ବାଇବଲ ଥିମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭେରାପପ୍ ମୋଇଲି, କୁଭେମ୍ପୁ, ଆବେଲ୍, ଅମୃତ ସୋମେଶ୍ୱର ଏବଂ ସେଣ୍ଟ ଚାଭାରାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । କଳାମଣ୍ଡଳମ ରାଧିକା ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଅଦ୍ଭୁତ ପଣ୍ଡିତ ଅଟନ୍ତି । ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ୧୯୪୦ ଦଶକରେ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଦେଖାଯାଇଥିବା ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମର ପୋଷାକ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ସହିତ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମରେ ବହୁତ ଅବଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି ।

## ଲେଖକ
ରାଧିକା ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ପତ୍ରିକା ଶ୍ରୁତିଲୟା ପାଇଁ ଅନେକ ଲେଖା ଲେଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ‘ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା’ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏନସିଆର୍ଟିଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ଏକ ସେମିନାରରେ ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ ଉପରେ ଏକ କାଗଜ ଦାଖଲ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଆମେରିକାର ହ୍ୟୁଷ୍ଟନ୍‌ରୁ ପ୍ରକାଶିତ ସାପ୍ତାହିକ ଇନ୍ଦୁ ପାଇଁ କେରଳର ଦେବଦାସୀ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ ଏକ ଲେଖା ଲେଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ମଥ୍ରଭୂମିଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ 'ମୋହିନୀୟାଟ୍ଟମ-ଦି ଲିରିକାଲ୍ ଡ୍ୟାନ୍ସ' ଏବଂ 'ମୁଦ୍ରା' ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକର ଲେଖକ ଅଟନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ସୀମା କେରମଣୀ

**ସୀମା କେରମଣୀ** (ଉର୍ଦ୍ଦୁ: شیما کرمانی; ଜନ୍ମ ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୧) ଜଣେ ପାକିସ୍ତାନୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ତଥା ସମାଜସେବୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ତେହେରିକ୍-ଇ-ନିସୱାନ୍ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆକ୍ସନ ଗ୍ରୁପ (ମହିଳା ଆନ୍ଦୋଳନ)ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଟନ୍ତି ।  ସେ ମଧ୍ୟ ଭରତନାଟ୍ୟମ ନୃତ୍ୟର ଜଣେ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଅଟନ୍ତି ।   ସେ ପାକିସ୍ଥାନର କରାଚିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, କୋରିଓଗ୍ରାଫର, ନୃତ୍ୟ ଗୁରୁ, ଥିଏଟର ଅଭ୍ୟାସକାରୀ, ଅଭିନେତା, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ନିର୍ମାତା ଏବଂ ଟିଭି ଅଭିନେତା ଅଟନ୍ତି । ସେ ସଂସ୍କୃତି, ମହିଳା ଅଧିକାର, ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଓକିଲାତି କରିଥିଲେ ।

୧୯୭୮ ପରଠାରୁ ପାକିସ୍ଥାନରେ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ନାଟ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗାମୀ ଅବଦାନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରିଛି ।

## ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
କେରମଣୀ ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୧ରେ ରାୱଲପିଣ୍ଡିରେ ଏକ ଆର୍ମି ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କେରମଣୀଙ୍କ ପିତା ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ରିଗେଡିୟର ଏବଂ କରାଚି ବିଦ୍ୟୁତ ଯୋଗାଣ ନିଗମର ଚେୟାରମ୍ୟାନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା କନଭେଣ୍ଟ ସ୍କୁଲରେ ହୋଇଥିଲା ।

## ବୃତ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ୮ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା, କେରମଣୀ ପିଆନୋ ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ସେ ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀମତୀ ଘନଶ୍ୟାମଙ୍କଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଉପସ୍ଥାପନା କନଭେଣ୍ଟ ରାୱଲପିଣ୍ଡିରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କନଭେଣ୍ଟ ଅଫ ଜିସୁ ଏବଂ ମେରି, କରାଚିରୁ O- ସ୍ତର କରିବା ପରେ, ସେ କରାଚି ବ୍ୟାକରଣ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ A- ସ୍ତର ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଚିତ୍ରକଳା ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଲଣ୍ଡନର କ୍ରୋଡନ କଲେଜ ଅଫ ଆର୍ଟକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେ ଲାହୋରର ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କରାଚି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇତିହାସରେ ମାଷ୍ଟର ଏବଂ ଏମ.ଫିଲ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପି.ଏଚ.ଡି ପାଇଁ ନାମ ଲେଖାଇଛନ୍ତି ।

ସେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସମାଜର ମହିଳାମାନେ ସମାଜରେ ସମାନତା ପାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି ତେଣୁ ସେ 'ତେହେରିକ-ଇ-ନିସୱାନ' (ମହିଳା ଆନ୍ଦୋଳନ) ନାମକ ଏକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସମାନତା ପାଇଁ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ ।

କେରମଣୀ ୧୯୬୦ ଦଶକ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭରତନାଟ୍ୟମ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୪ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଏକକ ଅଭିନୟ ପାକିସ୍ତାନରେ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ସେ ଆଇସିଆରସି (ଇଣ୍ଡିଆନ କାଉନସିଲ୍ ଅଫ୍ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ) ଛାତ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଭାରତକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଲୀଳା ସାମସନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଭରତନାଟ୍ୟମ, ରାମ ମୋହନଙ୍କ ଅଧୀନରେ କଥକ ଏବଂ ଗୁରୁ ମାୟାଧର ରାଉତ ଏବଂ ଆଲୋକ ପାନିକରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶୀ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ।

ସେ କରାଚିରେ ଥିଏଟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପ୍ରସନ୍ନ ରାମସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଥିଏଟର କର୍ମଶାଳା ମଧ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କରାଚିରେ ତେହେରିକ-ଇ-ନିସୱାନର ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୨ ରେ, ସେ କୋକ ଷ୍ଟୁଡିଓର ସିଜନ ୧୪ର ଅଂଶ ଭାବରେ "ପାସୁରୀ" ଗୀତ ପାଇଁ ମ୍ୟୁଜିକ୍ ଭିଡିଓରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ବିଶେଷ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଦି ପ୍ରିଣ୍ଟ ଏବଂ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ସମେତ ଅଗ୍ରଣୀ ଭାରତୀୟ ପ୍ରିଣ୍ଟ ମିଡିଆଦ୍ୱାରା କଭର୍ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ
ଅମଜାଦ ଅଲି ଖାନ

**ଅମଜାଦ ଅଲି ଖାନ** (ଜନ୍ମ ୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସରୋଦ ବାଦକ ଅଟନ୍ତି, ଯାହା ତାଙ୍କର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଇଖରା ଟାନ୍ସ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ଖାନ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂଗୀତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୬୦ ଦଶକରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ବୃତ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱୀକୃତି
ଖାନ ପ୍ରଥମେ ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ୨୦୦୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଚଳାଇଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ପେଶାରେ ତାଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଛନ୍ତି । ଖାନ ହଂକଂ ଫିଲହର୍ମୋନିକ୍ ଅର୍କେଷ୍ଟ୍ରାକୁ ବାଜେଇବା ସହିତ ନ୍ୟୁ ମେକ୍ସିକୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭ୍ରମଣକାରୀ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ରେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଆୟାନ ଅଲି ଖାନ ଏବଂ ଅମାନ ଅଲି ଖାନଙ୍କ ସହ ସେ ନୋବେଲ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର କନକ୍ଲେଭରେ 'ରାଗା ଫର୍ ପେସ' ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ ।

ଖାନଙ୍କୁ ୨୧ ତମ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ସଦଭାବନା ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଖାନ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ , ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରରିଥିଲେ । ୧୯୮୯ ପାଇଁ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ୨୦୧୧ ପାଇଁ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୪ରେ ଫୁକୁଓକା ଏସୀୟ ସଂସ୍କୃତି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୨୦୧୧ରେ ବଙ୍ଗା-ବିଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । *ଉସ୍ତାଦ୍ ଅମଜାଦ ଅଲି ଖାନ* (1990), ଗୁଲଜାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଭାରତୀୟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅମଜାଦ ଅଲି ଖାନ ୧୯୯୦ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ ପାଇଁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ମାସୁମ ଅଲି ଖାନ ନାମରେ, ସାତ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଗ୍ୱାଲିଅର କୋର୍ଟର ସଂଗୀତଜ୍ଞ ହାଫିଜ ଅଲି ଖାନ ଏବଂ ରାହତ ଜାହାନଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନାମ ଏକ ସାଧୁଦ୍ୱାରା ଅମଜାଦରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା । ଖାନ ଘରୋଇ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସଙ୍ଗୀତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଗଠନ ହାଫିଜ ଅଲି ଖାନଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଦିଲ୍ଲୀ ଯାଇଥିଲେ । ହାଫିଜ ଅଲି ଖାନ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଆକବରଙ୍କ କୋର୍ଟରେ 'ନବ-ରତ୍ନ' (ନଅ ରତ୍ନ) ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଯାଦୁକର ସଂଗୀତଜ୍ଞ ତାନସେନଙ୍କ ବଂଶଧରଙ୍କଠାରୁ ତାଲିମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଅମଜାଦ ତାନସେନଙ୍କର ବଂଶଧର ଅଟନ୍ତି ।

୨୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୬ ରେ, ଖାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବଧୂ ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ସୁଭାଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାରୋହା ଥିଲେ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ଆସାମରୁ ଆସିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଅମାନ ଏବଂ ଆୟାନ ଅଛନ୍ତି, ଉଭୟେ ନିଜ ପିତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଂଗୀତରେ ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ନିଜର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି । ଗ୍ୱାଲିଅରରେ ଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଘର ଏକ ସଂଗୀତ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ରୁହନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ପଦ୍ମିନୀ

**ପଦ୍ମିନୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍** (୧୨ ଜୁନ ୧୯୩୨ - ୨୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୬)  ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଏବଂ ଭରତନାଟ୍ୟମ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଯିଏକି ୨୫୦ରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ତାମିଲ, ହିନ୍ଦୀ, ମାଲାୟାଲମ, ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ଋଷିଆ ଭାଷା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ପଦ୍ମିନୀ ତ୍ରିଭାନ୍ଦ୍ରମ (ବର୍ତ୍ତମାନର ଥିରୁବନନ୍ତପୁରମ)ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ରାଜସ୍ଥାନର ତ୍ରାଭାନକୋର (ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ କେରଳ ରାଜ୍ୟ) ଏକ ମାଲାୟାଲି ଭାଷାଭାଷୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀ ଥାନକପ୍ପାନ ପିଲ୍ଲାଇ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଆମ୍ମାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଝିଅ ଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପଦ୍ମିନୀ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କଳ୍ପନା (୧୯୪୮)ରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପେଶା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜ କ୍ୟାରିୟରର ପ୍ରଥମ ଚୁକ୍ତିରେ ପ୍ରାୟ ୩୦ ବର୍ଷ ଧରି କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ-ସୋଭିଏତ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଯାତ୍ରା ବିଉଣ୍ଡ୍ ଥ୍ରି ସୀ (ହିନ୍ଦୀ ସଂସ୍କରଣ: ପରଦେଶୀ)ରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଋଷର ଭ୍ରମଣକାରୀ ଆଫାନାସୀ ନିକିତିନଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହାକୁ ତିନି ସମୁଦ୍ରର ଏକ ଯାତ୍ରା କୁହାଯାଏ ।

ସେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୬୭ ଏବଂ ୧୯୭୧ ଲୋକ ସଭା ତଥା ଦଳ ପାଇଁ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ବୈଠକରେ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ । ସ୍ୱର୍ଗତ ସଞ୍ଜୀବ କୁମାରଙ୍କ ସହ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ଚନ୍ଦା ଅର ବିଜଲି*ରେ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ପଦ୍ମିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଥିଲା । ପଦ୍ମିନୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକମାନେ ହେଲେ ରାଜ କପୁର, ଭି ଶାନ୍ତିରାମ, ଗୁରୁ ଦତ୍ତ, ଶ୍ରୀଧର ଏବଂ କେ ଏସ୍ ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣନ୍ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
୧୯୬୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମିନୀ ଆମେରିକାର ଚିକିତ୍ସକ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଆମେରିକାରେ ଯୋଗ ଦେବା ପରେ ସେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରୁ ଅବସର ନେଇଥିଲେ,ଏବଂ ପାରିବାରିକ ଜୀବନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯିଏ ୧୯୬୩ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ନ୍ୟୁ ଜର୍ସିର ହିଲ୍ସଡେଲରେ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ୱାର୍ଣ୍ଣର ବ୍ରଦର୍ସଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି । ବିବାହର ଷୋହଳ ବର୍ଷ ପରେ, ୧୯୭୭ ମସିହାରେ, ପଦ୍ମିନୀ ନ୍ୟୁ ଜର୍ସିରେ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିଥିଲେ, ଯାହାର ନାମ ପଦ୍ମିନୀ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଫାଇନ ଆର୍ଟ ଥିଲା । ଆଜି ତାଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଆମେରିକାର ସର୍ବ ବୃହତ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଛି । ଅଭିନେତ୍ରୀ ସୁକୁମାରୀ, ପଦ୍ମିନୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଥିଲେ । ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଶୋଭନା ପଦ୍ମିନୀଙ୍କ ଭାଣିଜୀ ଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ
୨୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୬ରେ ଚେନ୍ନାଇ ଆପୋଲୋ ହସ୍ପିଟାଲରେ ହୃଦଘାତରେ ପଦ୍ମିନୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା (ସେତେବେଳେ ୭୬ ବର୍ଷ ବୟସ) । ପୂର୍ବ ଦିନ ସେ ତାମିଲନାଡୁର ସିଏମ ଏମ କରୁଣାନିଧିଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ସମୟରେ ହୃଦଘାତର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ।

## ପୁରସ୍କାର
* ୧୯୫୪ - ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଶଂସକ ସଂଘ ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୫୭ - ମସ୍କୋ ଯୁବ ମହୋତ୍ସବରୁ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ପୁରସ୍କାର"
* ୧୯୫୮ - ମାଡ୍ରାସ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ କଲାମମାନି ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୫୯ - ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଶଂସକ ସଂଘ ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୬୦ - ଆଫ୍ରୋ-ଏସୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମହୋତ୍ସବରେ ଭେରାପାଣ୍ଡିଆ କାଟାବୋମ୍ୟାନ ପାଇଁ ମେରିଟ୍ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ 
* ୧୯୬୧ - ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଶଂସକ ସଂଘ ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୬୬ - କାଜଲଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହାୟକ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୬୬ - ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଶଂସକ ସଂଘ ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୭୦ - ତିଲାନା ମୋହନମ୍ବଲଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର 
* ୧୯୯୦ - ଫିଲ୍ମଫେୟାର ଲାଇଫ୍ ଟାଇମ୍ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ
* ୨୦୦୦ - ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନ - କାଲାଇଭାନାର ପୁରସ୍କାର

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ
ନାହିଦ ସିଦ୍ଦିକି

**ନାହିଦ ସିଦ୍ଦିକି** (ଜନ୍ମ ୧୯୫୬ ) କଥକ ନୃତ୍ୟର ଜଣେ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଦୁଇଜଣ ମହାନ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି: ମହାରାଜ କଥକ (ପାକିସ୍ଥାନ) ଏବଂ ବିରଜୁ ମହାରାଜ (ଭାରତ) ।ନିଷ୍ଠାପରତାଦ୍ୱାରା ସେ କେବଳ ଜଣେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କଳାକାରଙ୍କ ସୁନାମ ଅର୍ଜନ କରିନାହାଁନ୍ତି ବରଂ ଏକତରଫା ଭାବରେ ଗୁଣବତ୍ତାର ଏକ ମାନକ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଏକ ବିଶୋଧିତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳର ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି ଯାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ବହୁ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରିଛି । ସେ ନିଜର ଶୈଳୀ, କୌଶଳ, ଏବଂ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଯୋଗଦାନ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ, ଯାହା ଇସଲାମ ଏବଂ ସୁଫି ନୈତିକତା, ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ଚରମ ଏକତା ପାଇଁ ଲାଳାୟିତ । ସିଦ୍ଦିକ ସର୍ବଦା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ, ପର୍ବପର୍ବାଣି ଏବଂ ଟେଲିଭିଜନରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ଶିଳ୍ପକୁ ସର୍ବଦା ବିକଶିତ କରିଥାନ୍ତି ।

ସେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରାଇଡ୍ ଅଫ୍ ପରଫର୍ମାନ୍ସ, ବ୍ରିଟେନର ବ୍ରିଟିଶ ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନୃତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ସମେତ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ନାହିଦ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ତାନର ରାୱଲପିଣ୍ଡିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଅଭିନେତା ତାଲାତ ସିଦ୍ଦିକି ଏବଂ ମହମ୍ମଦ ବଶିର ସିଦ୍ଦିକିଙ୍କ ବଡ଼ ଝିଅ ଅଟନ୍ତି । ୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହ କରାଚି ଯାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ତାଙ୍କୁ ହାପି ହୋମ ସ୍କୁଲ କରାଚିରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ, ସେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହ ଲାହୋରକୁ ଯାଇ ହୋମ ଇକୋନୋମିକ୍ସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ହୋମ ଇକୋନୋମିକ୍ସ କଲେଜ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା ।

## ଜୀବନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ
ବିଶିଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷକ ବାବା ମହାରାଜଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଏବଂ ପରେ ପଣ୍ଡିତ ବିର୍ଜୁ ମହାରାଜଙ୍କଦ୍ୱାରା ନାହିଦ ସିଦ୍ଦିକି କଥକକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ପାକିସ୍ତାନୀ ହୋଇ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ନୃତ୍ୟର ଶାରୀରିକ ତଥା ତତ୍ତ୍ୱଗତ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ।  ନାହିଦ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ବାବା ମହାରାଜ ଗୁଲାମ ହୁସେନଙ୍କଠାରୁ କଥକ ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୬ ମସିହାରେ, ନାହିଦ ସିଦ୍ଦିକି ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜୁଲଫିକର ଅଲି ଭୁଟ୍ଟୋଙ୍କ ସହ ଭ୍ରମଣ କରିବା ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ କଥକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବାର ଗୌରବ ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ପାକିସ୍ତାନରେ କଥକକୁ ମୂଳୋତ୍ପାଟନ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା । ନାହିଦ ସିଦ୍ଦିକି ପାକିସ୍ତାନରେ ବକ୍ତୃତା ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ କର୍ମଶାଳା କରିଆସୁଛନ୍ତି । ୨୦୦୫ ମସିହାରୁ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଲାହୋର ଚିତ୍ରକର ଏବଂ ଲାହୋରର ନ୍ୟାସନାଲ୍ କଲେଜ୍ ଅଫ୍ ଆର୍ଟସ୍ ଅଫ୍ ମ୍ୟୁଜିକୋଲୋଜି ବିଭାଗରେ କଥକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି । ସେ କରାଚିରେ ଥିବା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଗା ଖାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ବହୁ ପରିଶ୍ରମ କରି ସେଠାରେ ଏକ କର୍ମଶାଳା କରିଥିଲେ । ସେ ପାକିସ୍ତାନର ଲାହୋରରେ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ଯୁବ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ନୃତ୍ୟକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଛନ୍ତି । ସେ ନାହିଦ ସିଦ୍ଦିକି ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ନାମକ ଏକ ସଂଗଠନ ଚଳାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ନୃତ୍ୟ, ଯୋଗ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
* ପ୍ରାଇଡ଼ ଅଫ ପରଫର୍ମାନ୍ସ (1994)
* ଟାଇମ୍ ଆଉଟ୍ ପୁରସ୍କାର (1991)
* ଡିଜିଟାଲ୍ ପୁରସ୍କାର
* ବ୍ରିଟିଶ ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁରସ୍କାର 
* ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନୃତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର
* ଫେଜ ଅହମ୍ମଦ ଫେଜ ପୁରସ୍କାର
* ଡ୍ୟାନ୍ସ ଅମ୍ବରେଲା ପୁରସ୍କାର 
* ଲକ୍ସ ଷ୍ଟାଇଲ ଆୱାର୍ଡ (ଆଜୀବନ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ)
* ଜାତୀୟ ଭାରତୀୟ କଳା ପୁରସ୍କାର (ଜୀବନ ସମୟ ସଫଳତା ପୁରସ୍କାର) 

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୬ ଜନ୍ମ
ପ୍ରୋଟନ୍-ପମ୍ପ ଇନହିବିଟର

**ପ୍ରୋଟନ୍-ପମ୍ପ ଇନହିବିଟର** ( **PPIs** ) ହେଉଛି ଏକ ଔଷଧ ଶ୍ରେଣୀ ଯାହା  ଅମ୍ଳରୋଗ, ଗ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରୋଏସୋଫେଜିଅଲ ରିଫ୍ଲକ୍ସ ରୋଗ (GERD) ଏବଂ *ଏଚ୍ ପାଇଲୋରି* ସଂକ୍ରମଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହି ଔଷଧ ଶ୍ରେଣୀରେ ଓମେପ୍ରାଜୋଲ, ପାଣ୍ଟୋପ୍ରାଜୋଲ, ରାବେପ୍ରାଜୋଲ, ଲାନ୍ସୋପ୍ରାଜୋଲ, ଏସୋମେପ୍ରାଜୋଲ ଏବଂ ଡେକ୍ସଲାନ୍ସୋପ୍ରାଜୋଲ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି । କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଔଷଧ ଅନ୍ୟଟି ଅପେକ୍ଷା ଭଲ ଥିବାର କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ ।  ସେଗୁଡିକ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଇପାରେ କିମ୍ବା ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଇପାରେ ।

ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଉତ୍ପାଦନ ହେଉଥିବା ଅମ୍ଳ ପରିମାଣ ହ୍ରାସ କରି ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି । ଏଚ -ରିସେପ୍ଟର ଆଣ୍ଟାଗୋନିଷ୍ଟ ଅପେକ୍ଷା ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ପାକସ୍ଥଳୀ ଅମ୍ଲ ଅଧିକ ହ୍ରାସ କରେ । 

ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀର ପ୍ରଥମ ଉପଯୋଗୀ ଔଷଧ ଓମେପ୍ରାଜୋଲ ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । ତାହାର ନାମ ବହୁଳ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି । କେତେକ ସାଧାରଣ ଔଷଧ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ଏବଂ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଶସ୍ତା | 

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଲାଚ୍ଚୁ ମହାରାଜ

**ଲାଚ୍ଚୁ ମହାରାଜ** (୧୯୦୧–୧୯୭୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ କଥକ ନୃତ୍ୟର କୋରିଓଗ୍ରାଫର ଥିଲେ । ସେ ଲକ୍ଷ୍ନୌର ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ କଥକ ପ୍ରଦର୍ଶକଙ୍କ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କୋରିଓଗ୍ରାଫର, ହିନ୍ଦୀ ସିନେମାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୋଗଲ-ଏ-ଆଜାମ (1960) ଏବଂ ପାକିଜା (1972)ରେ କାମ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ୧୯୫୭ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, କଳାକାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରସ୍କାର, ସଂଗୀତ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ସଂଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ନାଟକ ପାଇଁ ଭାରତର ଜାତୀୟ ଏକାଡେମୀ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ପଣ୍ଡିତ ବିର୍ଜୁ ମହାରାଜଙ୍କ ପୈତୃକ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ତାଲିମ
ସେ ପ୍ରାୟ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ମାମୁଁ ତଥା ଆୱାଦର ନବାବଙ୍କ କୋର୍ଟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ପଣ୍ଡିତ ବିନ୍ଦାଦିନ ମହାରାଜଙ୍କଠାରୁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପାଖୱାଜ, ତବଲା ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଣ୍ଠଦାନ ମଧ୍ୟ ଶିଖିଥିଲେ ।

ପଣ୍ଡିତ ଲାଚ୍ଚୁ ମହାରାଜ, ମହାରାଜା କଲକା ପ୍ରସାଦଙ୍କ ମଧ୍ୟପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେ ପିଲାଦିନରୁ ବହୁତ ଖେଳାଳୀ ଥିଲେ । ସେଥିପାଇଁ ଘରର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ "ଲୁଚୁ" ବୋଲି କହୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନାମ ସମାନ ନାମରୁ ଲାଚ୍ଚୁ ମହାରାଜକୁ ବଦଳିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନାମ ବୈଜନାଥ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ଥିଲା ।

## ବୃତ୍ତି
ପରେ, ସେ ମୁମ୍ବାଇ ଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉଦୀୟମାନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶିଳ୍ପ ତାଙ୍କୁ କଥକକୁ ବହୁ ଦୂର ଦର୍ଶକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ଲାଚୁ ମହାରାଜ ମହଲ (1949), ମୋଗଲ-ଏ-ଆଜମ (1960), ଛୋଟି ଛୋଟି ବାତେ (1965) ଏବଂ ପାକିଜା (1972) ଭଳି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ନୃତ୍ୟ କ୍ରମର କୋରିଓଗ୍ରାଫି ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଲକ୍ଷ୍ନୌରେ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କଥକ କେନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ବ୍ୟତୀତ, “ନୂତନ ନାଟ୍ୟ ନିକେତନ” ନାମକ ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଖୋଲି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ୧୯୭୨ ମସିହାରେ, ସେ କଥକ କେନ୍ଦ୍ର ଲକ୍ଷ୍ନୌର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ "ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦକ" ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ପରେ ସେ ୧୯ ଜୁଲାଇ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।

## ପୁରସ୍କାର
ସେ ଜିତିଥିବା ଅନେକ ସମ୍ମାନଜନକ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ୧୯୫୭ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, କଳାକାର ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରସ୍କାର, ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ, ଭାରତର ଜାତୀୟ ଏକାଡେମୀ ଫର ମ୍ୟୁଜିକ୍, ଡ୍ୟାନ୍ସ ଏବଂ ଡ୍ରାମାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ
ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2007 ରେ, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ନୌରେ ଦୁଇ ଦିନିଆ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରମା ଦେବୀ, ନଳିନୀ ଏବଂ କମଳିନି ପରି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ନୃତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଛାତ୍ରମାନେ, କଥକ କେନ୍ଦ୍ର *ମେଘ ମାଲହର*ର ଏକ ନୃତ୍ୟନାଟକ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ଉପସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୧ ଜନ୍ମ
ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ (ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ)

**ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ** (୨୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୩୫ - ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଥକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ଅଭିନେତା ଏବଂ କୋରିଓଗ୍ରାଫର ଥିଲେ । ସେ ଭରତନାଟ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ମାତ୍ର ସତର ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଯେତେବେଳେ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋରିଓଗ୍ରାଫ୍ ନୃତ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା ସେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ କୋରିଓଗ୍ରାଫର ହୋଇଥିଲେ ।

## ଜୀବନ ଏବଂ ବୃତ୍ତି
ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ କଥକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମାତାପିତା ପଣ୍ଡିତ ସୁଖଦେବ ମହାରାଜ କଥକର ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଉସୀ ସୀତାର ଦେବୀ ଜଣେ କଥକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଯିଏକି ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ୧୧ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା, ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତାଲିମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଶମ୍ଭୁ ମହାରାଜଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶିଖିଥିଲେ । କଥକ ବ୍ୟତୀତ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ମହାଲିଙ୍ଗମ ପିଲ୍ଲାଇ ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ ରାଜ ପିଲ୍ଲାଇଙ୍କଠାରୁ ଭରତନାଟ୍ୟମ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଅଭ୍ୟାସଗତ ଭାବରେ ଶ୍ୱାସ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ସଂଗୀତ ସମ୍ମିଳନୀରେ "ନଟରାଜ" (କିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ଡ୍ୟାନ୍ସର) ଆଖ୍ୟା ପାଇ ନିଜର ନୃତ୍ୟ ସଂଗୀତକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ।

୧୯୫୨ ମସିହାରେ, ୧୭ ବର୍ଷୀୟ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ କୋରିଓଗ୍ରାଫର ହୋଇଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ *ସାକି*ରେ ମଧୁବାଲା ପାଇଁ କୋରିଓଗ୍ରାଫ୍ ଡ୍ୟାନ୍ସ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର *ଝନକ ଝନକ ପାୟଲ ବାଜେ*ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ଗୀରିଧର ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଯୁବ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ଯାହାର ସାଥୀ ପ୍ରତି ଥିବା ପ୍ରେମ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ କ୍ୟାରିୟରକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ମୁଖ୍ୟତ *ନୈନ ନେହିଁ ମିଲାଓ* ଭଳି ଗୀତ ଯୋଗୁଁ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଗ୍ରହକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ​​। ସେ *ଗ୍ରହସ୍ତି (1963), ଦାସ୍ତାନ, ମେହବୁବା, ଉମ୍ରାଓ ଜାନ, ନାଚେ ମୟୁରୀ (1986) ଏବଂ ଦି ପରଫେକ୍ଟ ମର୍ଡର* ଭଳି ଅନେକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର କୋରିଓଗ୍ରାଫି କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଏବଂ ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ସେ ଭାରତର ସୀମା ପୋଷ୍ଟ ବୁଲି ସୁନୀଲ ଦତ୍ତଙ୍କ ଅଜନ୍ତା କଳା ସାଂସ୍କୃତିକ ଯାତ୍ରାଦଳ ସୈନିକମାନଙ୍କର ମନୋରଞ୍ଜନ କରିଥିଲେ । ପରେ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ଖର ମୁମ୍ବାଇରେ ନାଥଶ୍ୱର ଭବନ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଏବଂ ନାଥଶ୍ୱର ନୃତ୍ୟ କଳା ମଣ୍ଡପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ୧୯୭୫ରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ୯ ଘଣ୍ଟା ୨୦ ମିନିଟରେ ଦୀର୍ଘତମ କ୍ରମାଗତ କଥକ ନୃତ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ଏକ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେ ବି.ଆର ଚୋପ୍ରାଙ୍କ ଫିଲ୍ମ ହମରାଜରେ *ନା ଚାନ୍ଦ ଛୁପକେ ଜିୟୋ* ଏବଂ ଅସିତ ସେନଙ୍କ ଫିଲ୍ମ ଅନ୍ନଦାତାରେ *ଚମ୍ପାବତୀ ତୁ ଆଜା*ରେ ମାଷ୍ଟର ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଉଭୟ ଥର ସେ ଅନେକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନୃତ୍ୟ ସାଥୀ ମଧୁମତିଙ୍କ ସହ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୮୫ରେ ଋଷି କପୁର ଏବଂ ରାଜେଶ ଖାନ୍ନାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଜମାନାରେ ଲାଟୁରାମ, ଗୁରୁଜୀଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ପୌରାଣିକ ଟିଭି ଧାରାବାହିକ ମହାଭାରତରେ ସେ ଏକ ଛୋଟ ଭୂମିକାରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ
ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ୨୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୩୫ରେ କଲିକତାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୪ରେ ବମ୍ବେରେ ହୃଦଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଶୈଳୀ
ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ କଥକ ବନାରସ ଘରାନା ଶୈଳୀର ଏକ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ କଥକଲି ଏବଂ ଭରତନାଟ୍ୟମର ଅନେକ ଉପାଦାନକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ୧୯୬୪ ମସିହାରେ କଥକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପୋଷ୍ୟ କନ୍ୟା ଶମ୍ପା ସୋନ୍ଥାଲିଆ ୧୯୮୦ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ କୋରିଓଗ୍ରାଫର ତଥା ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ *ଝଲକ ଦିଖ ଲାଜା*ର ପଞ୍ଚମ ତଥା ସପ୍ତମ ସିଜନରେ ବିଜେତା ଭାବରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯଥାକ୍ରମେ ଅଭିନେତା ଗୁରୁମିତ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ଆଶିଷ ଶର୍ମାଙ୍କ ସହ ଯୋଡି ହୋଇଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ମନପ୍ରୀତ ଅଖତାର

**ମନପ୍ରୀତ ଅଖତାର** (୧୯୬୧ – ୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୬) ଜଣେ ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକଗୀତ ଗାୟିକ ଥିଲେ । ସେ ପଞ୍ଜାବୀ ଓ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ଗାୟିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର କୁଛ୍ କୁଛ୍ ହୋତା ହୈରେ ସେ ଗାଇଥିବା *ତୁଝେ ୟାଦ୍ ନା ମେରି ଆୟି* ତାଙ୍କୁ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଆଣିଦେଇଥିଲା ।

## ଜୀବନୀ 
ମନପ୍ରୀତ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ଭାରତର ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟର ଫରିଦକୋଟ ଜିଲ୍ଲାର କୋତ୍ କାପୁରାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା କେରେ ଖାନ୍ ଶୌକିନ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କୟୀ ସବେର ହୁସେନ୍ ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକଗୀତର ଗାୟକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଭାଇ ଦିଲ୍‌ଶାଦ୍ ଅଖତାର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ପଞ୍ଜାବୀ ଗାୟକ ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କୁ ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା ।

## ମୃତ୍ୟୁ 
୨୦୧୬ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୧୮ ତାରିଖରେ ସେ ମସ୍ତିଷ୍କ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୫୫ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲୋକଗୀତ ଗାୟିକା
ସୁବ୍ବାୟା ନାଇଡୁ

**ମହୀଶୂର ଭେଙ୍କଟାପ୍ପା ସୁବ୍ବାୟା ନାଇଡୁ ** (୧୮୯୬ - ୨୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୨) ନୀରବ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଯୁଗରେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମଞ୍ଚ କଳାକାର ଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଅଭିନେତା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ, କନ୍ନଡରେ *ସତୀ ସୁଲୋଚାନା* (୧୯୩୪) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହାକି ପ୍ରଥମ କନ୍ନଡ ଶବ୍ଦ ସମ୍ବଳିତ ସିନେମା ଅଟେ । କନ୍ନଡ଼ର ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ସତୀ ସୁଲୋଚାନା' ମାର୍ଚ୍ଚ ୩ରେ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରି ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିର ଜେନେରେସନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ଯାହା ପ୍ରାୟ ନଅ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା, ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି କନ୍ନଡ ଉତ୍ତରାଧିକାରର ଏକ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଏବଂ ଦେଶରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ଚତୁରତା ଏବଂ ଚିତ୍ରକରର ପ୍ରଥମ ଉଦାହରଣ । ତେଲୁଗୁ *ଭୁକାଇଲା* ଏବଂ କନ୍ନଡରେ *ଭକ୍ତ ପ୍ରହଲାଦ* (୧୯୫୮) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ପ୍ରଥମ କନ୍ନଡ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ କନ୍ନଡ ସିନେମାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ । ସେ କନ୍ନଡ ଅଭିନେତା ଲୋକେଶଙ୍କ ପିତା ତଥା କନ୍ନଡ ଟିଭି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଶ୍ରୀଜନ ଲୋକେଶଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଥିଲେ । ଥିଏଟରରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ବୃତ୍ତି
ନାଇଡୁ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ କ୍ୟାରିୟର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ମଞ୍ଚ ନାଟକରେ ଛୋଟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଜଣେ ଅଭିନେତା ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ କନ୍ନଡ ଥିଏଟର ସର୍କଲରେ ଏକ "ପ୍ରଶଂସକ" ଭାବରେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ । ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରେ ଲେଖିଛି ଯେ "ବ୍ରାଉନି ଭୂମିକା ଦୃଢତାର ସହ ଖେଳିଥିଲା ଏବଂ ଏକ ମୃଦୁ ସ୍ୱର ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ମଞ୍ଚ ସଂଗୀତର ସାଧାରଣ ଏଲାନ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା ।" ତାଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କ୍ୟାରିୟର ଅନ୍ୟ ଏକ ଖ୍ୟାତନାମା ମଞ୍ଚ ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଆର ନାଗେନ୍ଦ୍ର ରାଓଙ୍କ ସହ ବାରମ୍ବାର ସହଯୋଗରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା । ସେମାନେ *ବସନ୍ତସେନା (୧୯୪୧), ସତ୍ୟ ହରିଚନ୍ଦ୍ର (୧୯୪୩) ଏବଂ ମହାତ୍ମା କବୀର (୧୯୪୭)* ଭଳି କନ୍ନଡ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ନାଇଡୁଙ୍କର ଶେଷ ପରଦା ୧୯୫୮ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦାରେ ଆସିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଆଙ୍ଗୁଠି ପୋଡିଥିଲେ ଏବଂ ମଞ୍ଚରେ ଅଭିନୟ ଜାରି ରଖିବା ପରେ ସେ ଫିଲ୍ମ ଛାଡିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ
ନାଇଡୁ ୨୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୨ରେ ମାନ୍ଦ୍ୟରେ ହୃଦଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ସପ୍ତାହକ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ରାଜ୍ୟ ନାଟକ ମଣ୍ଡଳିଙ୍କ ସହ ଥିଏଟରରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ । ସେ ଯାତ୍ରାଦଳ ସହିତ ମାନ୍ଦ୍ୟରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ନାଟକରେ ଅମ୍ବାରିଶାଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିଲେ । ସେହି ଦିନ ତାଙ୍କ ମୃତଦେହକୁ ବାଙ୍ଗାଲୋରକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସୁବେଦାର ଛତ୍ରମ ରୋଡରେ ଏକ ସାଧାରଣ ଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୨ ଜୁଲାଇରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମୁନିଭେନକାଟମ୍ମାଙ୍କର ସେହି ଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା
ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ

**ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ** (୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୩ - ୨୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୯) କର୍ଣ୍ଣାଟକର ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଖୟାଲ ଧାରାବାହିକର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟକ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ସ୍ୱର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ କିରାନା ଘରାନାରୁ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ ଧରୱାଡରେ ଚିକକୁରାଓ ନାଡିଗର, କୃଷି ବିଜ୍ଞାନୀ [1] ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତର କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଅମ୍ବା ବାଇଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ କେବଳ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାର ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ହୁବଳିକୁ ଯାଇଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଙ୍ଗୀତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିଛନ୍ତି । ସେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଅଧ୍ୟୟନ କରି କିନ୍ନରୀ (ବୀଣା ପରି ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର) ବାଦକ କୃଷ୍ଣଚାର୍ଯ୍ୟ ହୁଲଗୁରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଲିମ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ହୁଲଗୁରୁ ଠାରୁ, ଗଙ୍ଗୁବାଇ ତାଙ୍କ ଦେୟ ବିଷୟରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ବନ୍ଦ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଷାଠିଏ ରଚନା ଶିଖିଥିଲେ । ସେ ସମ୍ମାନିତ ଗୁରୁ ସାୱାଇ ଗନ୍ଧର୍ଭାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଦତ୍ତୋପାଣ୍ଟ ଦେଶାଇଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ ହଙ୍ଗଲ କେବଳ ଗନ୍ଧର୍ଭାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ହୁବଳିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ତିନି ବର୍ଷର ତୀବ୍ର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମିଳିଥିଲା ।

## ସଂଗୀତ ବୃତ୍ତି
ହଙ୍ଗଲଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ପରିବାର ନିମ୍ନ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିଢିରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ ନିଯୁକ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉ ନଥିଲା; ହଙ୍ଗଲ ଏହି କୁସଂସ୍କାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଘର୍ଷ କରି କ୍ୟାରିୟର କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଏବଂ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ ଷ୍ଟେସନରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ ପ୍ରଥମେ ଭଜନ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଧାରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସମ୍ମାନଜନକ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୬ରେ ସେ ତାଙ୍କର ୭୫ ତମ କ୍ୟାରିୟର ବର୍ଷ ପାଳନ କରିବାକୁ ଶେଷ କନ୍ସର୍ଟ ଦେଇଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ହଙ୍ଗଲ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓକିଲ ଗୁରୁରାଓ କୌଲଗୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ନାରାୟଣ ରାଓ ଏବଂ ବାବୁ ରାଓ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଝିଅ କୃଷ୍ଣ ଥିଲେ । ୨୦୦୪ରେ ୭୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ କୃଷ୍ଣ କର୍କଟ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ମୃତ୍ୟୁ
୨୦୦୯ ଜୁଲାଇ ୨୧ରେ ଗଙ୍ଗୁବାଇଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ହଙ୍ଗଲଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇ ଦିନ ଶୋକ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ୨୨ ଜୁଲାଇ ପାଇଁ ହୁବଳିରେ ଧରୱାଡ ଜିଲ୍ଲାର ଜିଲ୍ଲା କମିଶନରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ।

## ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ମାନ
ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ:
* କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସଂଗୀତ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, 1962 
* ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ, 1971 
* ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, 1973 
* ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ୍, 1996 
* ପଦ୍ମଭୂଷଣ, 2002

ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2014 ରେ, ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଂଗୀତରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଇଣ୍ଡିଆ ପୋଷ୍ଟଦ୍ୱାରା ହଙ୍ଗଲଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଡାକ ଷ୍ଟାମ୍ପ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୯ ମୃତ୍ୟୁ
ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ମନସୁର

**ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ମନସୁର** (କନ୍ନଡ: மல்லிகர்ஜுண் மந்ஸூர), (୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୦ - ୧୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୨) କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଜଣେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ । ସେ ଖୟାଲ ଶୈଳୀରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ । ମନସୁର ମୁଖ୍ୟତଃ ଜୟପୁର-ଅଟ୍ରାଉଲି ଘରାନାରୁ ଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ପୃଷ୍ଠଭୂମି 
ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ନୂଆ ବର୍ଷ ଅବସରରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଧରୱାଡଠାରୁ ପାଞ୍ଚ କିଲୋମିଟର ପଶ୍ଚିମରେ ଥିବା ମନସୁରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଭୀମାରାୟାପ୍ପା ଗ୍ରାମର ମୁଖିଆ ଥିଲେ, ବୃତ୍ତିରେ ଜଣେ କୃଷକ ଏବଂ ଜଣେ ଉତ୍ସାହୀ ପ୍ରେମୀ ତଥା ସଙ୍ଗୀତର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚାରି ଭାଇ ଏବଂ ତିନି ଭଉଣୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବଡ ଭାଇ ବାସଭରାଜ ଏକ ଥିଏଟର ଟ୍ରୁପର ମାଲିକ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହିପରି ନଅ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଏକ ନାଟକରେ ଏକ ଛୋଟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ପୁଅର ଏହି ପ୍ରତିଭାକୁ ଦେଖି ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଯାକୁଶାନା (କନ୍ନଡ ଥିଏଟର) ନାଟକଦଳରେ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ । ଏହି ନାଟକଦଳର ମାଲିକ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନଙ୍କ କୋମଳ ଏବଂ ସୁମଧୁର ସ୍ୱରକୁ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନାଟକ-ଅଭିନୟ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରଚନା ଗାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ । ଏହିପରି ଏକ ଅଭିନୟ ଶୁଣି ତାଙ୍କୁ ଆପ୍ପାୟା ସ୍ୱାମୀ ନେଇଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ମିର୍ଜାର ନୀଳକଣ୍ଠ ବୁଆ ଆଲୁର୍ମାଥଙ୍କ ଅଧୀନରେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯିଏ ଗ୍ୱାଲିଅର ଘରାନାର ଥିଲେ । ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ୧୯୨୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଜୟପୁର-ଅଟ୍ରାଉଲି ଘରାନାର ଷ୍ଟାଲୱାର୍ଟ ତଥା ତତ୍କାଳୀନ ପିତୃପୁରୁଷ ଉଲ୍ଲାଦିୟା ଖାନ (୧୮୫୫-୧୯୪୬)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବଡ଼ପୁଅ ମଞ୍ଜି ଖାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ମଞ୍ଜି ଖାନଙ୍କ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ମଞ୍ଜୀ ଖାନଙ୍କ ସାନଭାଇ ଭୁର୍ଜି ଖାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସିଥିଲେ । ଭୁର୍ଜି ଖାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏହି ଗ୍ରୁମିଂ ତାଙ୍କ ଗୀତ ଶୈଳୀ ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ।

## ପୁରସ୍କାର
ସେ ତିନୋଟି ଜାତୀୟ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୦ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୧୯୭୬ରେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଏବଂ ୧୯୯୨ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ପାଇଥିଲେ । ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାକି ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ନାଟକ ଏକାଡେମୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥିଲା ।

## ପୁସ୍ତକ
ମନସୁର କନ୍ନଡ଼ରେ *ନନ୍ନା ରସାୟାତ୍ରେ* (କନ୍ନଡ: ನನ್ನ ರಸಯಾತ್ರೆ) ନାମକ ଏକ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜଶେଖର ମନସୁରଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତରେ *ମାଇଁ ଜର୍ନୀ ଇନ ମ୍ୟୁଜିକ* ନାମକ ଏକ ପୁସ୍ତକ ଭାବରେ ଇଂରାଜୀରେ ଅନୁବାଦ କରାଜାଇଥିଲା ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ମନସୁର ଗଙ୍ଗାମ୍ମାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସାତୋଟି ଝିଅ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ରାଜଶେଖର ମନସୁର ଥିଲେ । ମନସୁରଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜଶେଖର ଏବଂ ନୀଲା କୋଡଲି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଅଟନ୍ତି ।

ଦୁଇ ସପ୍ତାହ କୋମାରେ ରହିବା ପରେ ମନସୁର ଏପ୍ରିଲ ୧୯୯୨ରେ ଅସୁସ୍ଥତାରୁ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ । ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ପୀଡିତ ହେବା ପରେ ସେହି ବର୍ଷ ୧୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଧରୱାଡରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ

**ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ** (୧୯୦୮ - ୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୭) ଭାରତ ବାରାଣାସୀର ଜଣେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଗାୟକ ଥିଲେ, ଯିଏ ମା' (ମାତା) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ସେ ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଉସୀ, ବିଶିଷ୍ଟ ଗାୟକ ରାଜେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ସଂଗୀତରେ ଆରମ୍ଭ
ଏକ ସଂଗୀତ ଘରେ ରହିବା ସତ୍ତେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ହଠାତ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଆସିଥିଲେ । ରାଜେଶ୍ୱରୀ ନିଜ ଝିଅ କମଳେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସଂଗୀତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିବାବେଳେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ଘରର ଛୋଟ କାମ କରନ୍ତି । ଥରେ, ଯେତେବେଳେ ବିଶିଷ୍ଟ ସାରଙ୍ଗୀ ଖେଳାଳି ସିୟାଜୀ ମିଶ୍ର କମଳେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଯାଇଥିବା ଟପ୍ପାକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲେ । ରାଜେଶ୍ୱରୀ ଧର୍ଯ୍ୟ ହରାଇଲେ ଏବଂ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା କମଳେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଏକ ବାଡ଼ିରେ ପିଟିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କ କାନ୍ଦୁଥିବା ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ସିୟାଜୀ ମହାରାଜ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ତାହା ଗାଇବା ଏତେ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହା ପରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ ଯେ ଏହାକୁ କିପରି ଗାଇବେ, ପୁରା ସ୍ୱରକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ କରିଦେଲେ । ତା' ପରଦିନ ସିୟାଜୀ ମହାରାଜ ରାଜେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ନିଜ ପରିବାରରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ କାରଣ ସେ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ । ତେଣୁ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ସହ ଚାଲିଗଲେ, ଶେଷରେ ସେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଣେ ବଡ଼ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ସମର୍ଥନ ହେଲେ । ଏହି ଘଟଣା ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଝିଅ ସବିତା ଦେବୀଙ୍କ ସହ-ଲେଖାଯାଇଥିବା ମା'ଙ୍କ ଜୀବନୀରେ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି 

## ସଂଗୀତ ବୃତ୍ତି
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେ ଦେୱାସର ରାଜାବ ଅଲି ଖାନ ଏବଂ ଲାହୋରର ଇନାୟତ ଖାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତ ବାଡେ ରାମଦାସ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିଥିଲେ । କର୍ନାଟକ ଗାୟକ ଏମ୍.ଏସ. ସୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ଭଜନ ଗୀତ ଶିଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ହିନ୍ଦୀ ଭଜନ ବିଶେଷକରି ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ବହୁ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସଂଗୀତର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ମଣି କୌଲ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ *ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ*ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।  ବହୁ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ କଲିକତା ସମ୍ମିଳନୀରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କର ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଡେବ୍ୟୁ କରିଥିଲେ । ସମସାମୟିକ ସଂଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେସରବାଇ କେରକର ଏବଂ ଏମ୍.ଏସ. ସୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେହି କଳାକାର ଥିଲେ ଯାହାକୁ ସେ ଅଧିକ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।

ସେ ତାଙ୍କ ପେଶା ସମୟରେ ଅନେକ ପ୍ରଶଂସା ଜିତିଥିଲେ :
* ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମଶ୍ରୀ (1966)

ସେ ୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୭ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଝିଅ ସବିତା ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସଂଗୀତଜ୍ଞ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରୁହନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ପଦ୍ମା ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ

**ପଦ୍ମା ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ** (ଜନ୍ମ ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୪୩, ମାଡ୍ରାସରେ) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାରତ ନାଟ୍ୟମ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଜଣେ ଗବେଷକ ପଣ୍ଡିତ, କୋରିଓଗ୍ରାଫର, ଶିକ୍ଷକ, ଇଣ୍ଡୋଲୋଜିଷ୍ଟ ଏବଂ ଲେଖକ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଭାରତ ତଥା ବିଦେଶରେ ବିଖ୍ୟାତ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଜାପାନ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ଋଷିଆ ଭଳି ଅନେକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏବଂ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି । ସେ ନୃତ୍ୟ ଫର୍ମର ବିକାଶ ନ୍ରିତ୍ୟମର ବିକାଶକାରୀ ତଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।

## ଜୀବନୀ
ପଦ୍ମା ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କୃଷ୍ଣସ୍ୱାମୀ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ଏବଂ ମୀନାକ୍ଷୀ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମଙ୍କ ଘରେ ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୪୩ରେ ମାଡ୍ରାସ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଚେନ୍ନାଇ)ରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ଏବଂ ମାତା ମୀନାକ୍ଷୀ ତାମିଲ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତରେ ଜଣେ ସଂଗୀତ ରଚନା ତଥା ଗୀତିକାର ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଭାଜୁଭୋର ବି ରାମାୟା ପିଲ୍ଲାଇ ତାଲିମ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ଇତିହାସ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଫାଙ୍କ ଅଛି ଏବଂ ସେ ନିଜସ୍ୱ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କର *ରଙ୍ଗପ୍ରଭାଶା* କରିଥିଲେ ।

ସେ ୨୦୦୯ରୁ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ମଣ୍ଟଫୋର୍ଟ୍ ରୁକମଣୀ ଦେବୀ, ମହାରାଜା ଆଗ୍ରାସେନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ପଦ୍ମା ସଂଗୀତରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ, ଏଥନୋମ୍ୟୁସିକୋଲୋଜିରେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବା ସହ କୁଥୁର ରାମକୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀନିବାସନ (ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ତଥା ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପ୍ରାପ୍ତକର୍ତ୍ତା)ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ନୃତ୍ୟରେ ପିଏଚଡି କରିଛନ୍ତି ।

ସେ ଅନେକ ପ୍ରବନ୍ଧ, ଅନୁସନ୍ଧାନ କାଗଜପତ୍ର ଏବଂ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ଇଣ୍ଡୋ-ସବ-କମିଶନର ଜଣେ ଅଣ-ସରକାରୀ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ସେ ସାତାରାସ୍ଥିତ ନଟରାଜ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଗ୍ରାନାଇଟରେ ପ୍ରଭୁ ନଟରାଜ ଏବଂ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ୧୦୮ ମୂର୍ତ୍ତିର ଡିଜାଇନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସେ କାଞ୍ଚି ପରମାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ଟେଣ୍ଡର କରିଥିଲେ । ସେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ବିଭିନ୍ନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭାରତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ବକ୍ତୃତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

ସିଙ୍ଗାପୁର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ନୃତ୍ୟ ନାଟକ ପାଇଁ ସେ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ପାଇଁ ଏକ ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଅର୍କେଷ୍ଟ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି । ପଚିଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ସେ ପୁଷ୍ପଞ୍ଜଳିଙ୍କୁ ଏକ ନୃତ୍ୟ ଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ । ସେ ସଲିଲ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଗୀତରେ ସେଟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ବଙ୍ଗାଳୀ ବର୍ଣ୍ଣମ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

## ପୁରସ୍କାର
ପଦ୍ମା ୧୯୮୧ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଏବଂ ୨୦୦୩ରେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ କ୍ୟାରିଅର୍ ସମୟରେ, ସେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି;
* ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୮୩)
* ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ (୨୦୦୩) 
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ (୧୯୮୧)
* ତାମିଲନାଡୁ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ କଳାମମଣି ପୁରସ୍କାର 
* ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କଠାରୁ କାଲିଦାସ ସମ୍ମାନ
* ୨୦୧୫ରେ କେରଳ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିଶାଗାନ୍ଧୀ ପୁରସ୍କରାମ, 
* ଚେନ୍ନାଇର ନାରଦା ଗଣ ସଭାରୁ ନାଦ ବ୍ରହ୍ମ,
* କାଞ୍ଚିପୁରମର ଜଗଦଗୁରୁ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟରୁ ଭାରତ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ରକ୍ଷାମଣୀ
* ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନର ନେହେରୁ ପୁରସ୍କାର (୧୯୮୩)
* ଜାପାନର ଫୁକୁୋକା ଏସୀୟ ସଂସ୍କୃତି ପୁରସ୍କାର, "ଏସିଆର ବିକାଶ ଏବଂ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ" ପାଇଁ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନର୍ତ୍ତକୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଦୁର୍ଗା ବାଇ ବ୍ୟୋମ

**ଦୁର୍ଗା ବାଇ ବ୍ୟୋମ** (1973ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଳାକାର ଅଟନ୍ତି । ସେ ଆଦିବାସୀ କଳାର ଗୋଣ୍ଡ ପରମ୍ପରାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭୋପାଳରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ମହିଳା କଳାକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଟନ୍ତି । ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ମଣ୍ଡଳ ଜିଲ୍ଲାର ବାରବାସପୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାଶନ ପାଇଁ ଚିତ୍ରକଳା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିଛନ୍ତି । 2022 ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ଦୁର୍ଗା ବାଇ ବ୍ୟୋମ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ବୁରବସପୁରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଛଅ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ନିଜ ମା’ଙ୍କଠାରୁ *ଡିଜିନା* କଳା ଶିଖିଲେ, ଯାହା ବିବାହ ଏବଂ ଅମଳ ପର୍ବ ସମୟରେ ଘରର ଭିତର ଓ ବାହାର କାନ୍ଥ ଏବଂ ଚଟାଣରେ ଜ୍ୟାମିତିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ଚିତ୍ର କରିବାର ଏକ ରୀତିନୀତି ଅଟେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଡିଜିନା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତି
ତାଙ୍କ ଜେଜେମା’ଙ୍କ ସହ କାହାଣୀ ଶୁଣିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପରାମର୍ଶ ନେବା, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବର୍ଷରେ ଦୁର୍ଗା ବାଇଙ୍କ କଳା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲା । ଦୁର୍ଗା ବାଇ ବ୍ୟୋମ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ଭୋପାଳର ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ରାଷ୍ଟ୍ରିୟ ମାନବ ସଂଗ୍ରହାଳୟଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ଏକ କଳାକାର ଶିବିରରେ ତାଙ୍କର ସୃଜନ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 15 ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦୁର୍ଗାବାଇ ଏକ ମାଟି ଓ କାଠ ଶିଳ୍ପୀ ସୁଭାଷ ବ୍ୟୋମଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଦୁର୍ଗାବାଇ ଏବଂ ସୁବାଶ ଏକତ୍ର ଏକ କର୍ମଶାଳା ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ଗୋଣ୍ଡ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବାବେଳେ ଆଧୁନିକୀକରଣଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲେ ।

ଦୁର୍ଗାବାଇଙ୍କ କୌଶଳଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗ ସିଂ ଶ୍ୟାମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେମାନେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଯାହା କରିଛନ୍ତି ତାହା ପୁନରାବୃତ୍ତି ନକରନ୍ତୁ କିନ୍ତୁ ନୂତନ ଜିନିଷ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ । ତାଙ୍କ ବିଷୟଗୁଡିକ ଆଦିବାସୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ ଏବଂ ପୁରାଣରେ ମୂଳତଃ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗୋଣ୍ଡ ପ୍ରଧାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପାନ୍ଥେନ୍ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରିୟ ଲୋକନୃତ୍ୟରୁ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥାଏ ।

୧୯୯୬ ରେ, ସହଯୋଗୀ ଗୋଣ୍ଡ କଳାକାର ଆନନ୍ଦ ସିଂ ଶ୍ୟାମ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଭାରତ ଭବନରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ । ସେହି ଦିନଠାରୁ, ଦୁର୍ଗାବାଇଙ୍କର ଚିତ୍ର ଭାରତ ତଥା ଏହାର ଆଖପାଖରେ ଏବଂ ବିଦେଶରେ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ରହିଆସିଛି । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ବିମାନ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ଫ୍ରାଙ୍କଫୋର୍ଟ୍ ବୁକ୍ ମେଳାରେ ବିଦେଶ ଗସ୍ତକୁ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ଦୁର୍ଗା ବାଇ ଗୋଣ୍ଡ ଶୈଳୀରେ ବିମାନରେ ଅନେକ ଚିତ୍ର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିତ୍ର ଗୋଣ୍ଡ ପୁରାଣର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ଶୈଳୀର ଅବିଶ୍ୱାସନୀୟ ଗୀତ ଏବଂ ଅହେତୁକ କଳ୍ପନା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

## ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସ୍ୱୀକୃତି
* 2004 - ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପରିଷଦ 
* 2006-2007 - ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ କଳା ସ୍କଲାରସିପ୍ 
* 2009 - ପାରମ୍ପାରିକ ଚିତ୍ରରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ରାଣୀ ଦୁର୍ଗାବାଟୀ ପୁରସ୍କାର 
* 2022 - ପଦ୍ମଶ୍ରୀ

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଭି. ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଶର୍ମା

**ଭି. ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଶର୍ମା** (୧୯୩୫–୨୦୧୨), ସତ୍ୟମ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ କୋରିଓଗ୍ରାଫର୍ ଥିଲେ, ଯିଏ କୁଚିପୁଡିର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଉଷା (ଉଷା ପରିଣୟମ), ସତ୍ୟଭାମା (ଭମା କଳାପମ), ଦେବା ଦେବୀ (ବିପ୍ର ନାରାୟଣ), ମୋହିନୀ (ମୋହିନୀ ରୁକମଙ୍ଗଡା), ଶସିରେଖା (ଶସିରେଖା ପରିଣୟମ) ଏବଂ ଗୋଲବମା (ଗୋଲା କଳ୍ପମ)ର ଚିତ୍ରଣ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ସେ କାଳିଦାସ ସମ୍ମାନ, ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମେତ ଅନେକ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେ । ନୃତ୍ୟରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ
ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଶର୍ମା ୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୫ରେ କୁଚିପୁଡିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର କୃଷ୍ଣ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଛୋଟ ଗ୍ରାମରେ ବେଦାନ୍ତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାକି କୁଚିପୁଡି ପରମ୍ପରା ବେଦାନ୍ତମ୍ ଭେଙ୍କଟରାଟନମ୍ ଏବଂ ସୁବମ୍ମା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ବେଦାନ୍ତ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଶର୍ମାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବୟସରେ କୁଚିପୁଡିରେ ତାଲିମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରଦର୍ଶକ ବେଦାନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଚିନ୍ତା କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ ।

ଶର୍ମା ଅନେକ ମେଲାମରେ ନାରୀ ଚରିତ୍ର ଭାବରେ ଅଭିନୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ର ଯୋଗୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ନୃତ୍ୟ-ନାଟକ *ଭାମା କଳ୍ପମ*ରେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଚିତ୍ର ତାଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ଗୋଲାବାମା, ମୋହିନୀ, ଶସିରେଖା ଏବଂ ଦେବାଦେବୀ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ କେତେକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଅଭିନୟରେ ଏକ ନୂତନ ନୈତିକତା ବିକାଶ କରିଥିବା ଜଣା ପଡିଛି, ଯାହାକୁ ଏକକା ପାତ୍ର କୁହାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କଳା ଧର୍ମର ବହୁ ପାରମ୍ପାରିକବାଦୀଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଲାଭ କରିନଥିଲା । ସେ କଳାକ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଅରୁଣ୍ଡଲେଙ୍କ ସମେତ ୧୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୭ ମସିହାରେ, ସେ ବେଦାନ୍ତମ୍ ରାଘବୟାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ରହସ୍ୟାମରେ ଏକ ନୃତ୍ୟ କ୍ରମରେ ଗିରିଜା କଲ୍ୟାଣମରେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ ଭାଗରେ, ସେ ନିଜ ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ କୁଚିପୁଡିକୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ନୃତ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭେଙ୍କଟାରାମା ନାଟ୍ୟ ମାଣ୍ଡଳିରେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିବାରେ ଅଧିକ ଜଡିତ ଥିଲେ । ସେ ଡ୍ୟାନ୍ସ ଫର୍ମ ଉପରେ ଅନେକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଟ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର, ଅଭିନୟ ଦର୍ପଣମ, ତାଣ୍ଡବ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ ଏବଂ ଳଙ୍କର ଶାସ୍ତ୍ରମର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲେଖିଥିଲେ ।

ଶର୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀନରସମ୍ମାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଏବଂ ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ । ସେ ୧୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ୭୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବିଜୟୱାଡାର ଏକ ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦଲିଲ କରାଯାଇଛି, ମୁଁ ହେଉଛି ସତ୍ୟଭାମା, ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଦୁଲାମ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ।

## ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ମାନ
ଶର୍ମା ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନ ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ କୁଚିପୁଡି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ପଡିଥିଲା ।। ଛଅ ବର୍ଷ ପରେ, ଏକାଡେମୀ ତାଙ୍କୁ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ରତ୍ନ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀର ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ସମ୍ମାନ ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୧୯୮୮ରେ ସେମାନଙ୍କର ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର କାଳିଦାସ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ବ୍ରେକ୍‍ଅପ୍ ବାଲା ଲଭ୍‌ଷ୍ଟୋରୀ

**ବ୍ରେକ୍‍ଅପ୍ ବାଲା ଲଭ୍‌ଷ୍ଟୋରୀ** ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ପାତ୍ର । ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ରାଶେସ ମହାନ୍ତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ଦୀପ୍ତିମାନ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥଲେ ।

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ସାହୁ ଓ ଦେବସ୍ମିତା । ଇଲୁ ବାନାର୍ଜୀ, କେଦାର ମିଶ୍ର, ଶକ୍ତି ବରାଳ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପ୍ତି ପଣ୍ଡା, ଦେବୀ ବାରିକ, ଦିବ୍ୟା, ପ୍ରକାଶ, ସ୍ୱାଗତିକା, ସୋମୁ, ବିଭୁ ମିଶ୍ର, ଅଶୋକ, ଟୁନା, ମିଲି, ଚିରକୁଟ, ପ୍ରତାପ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ମିଶ୍ର, ସାଇ ରାଜ ଭଳି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।

ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୨୦୨୩ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ୧୯ ତାରିଖରେ ଉଭୟ ତରଙ୍ଗ ଟିଭି ଓ ତରଙ୍ଗ ପ୍ଲସ୍‌ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

## ଅଭିନୟ
* ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ସାହୁ
* ଦେବସ୍ମିତା
* ଇଲୁ ବାନାର୍ଜୀ
* କେଦାର ମିଶ୍ର
* ଶକ୍ତି ବରାଳ
* ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା
* ଦୀପ୍ତି ପଣ୍ଡା
* ଦେବୀ ବାରିକ
* ଦିବ୍ୟା
* ପ୍ରକାଶ
* ସ୍ୱାଗତିକା
* ସୋମୁ
* ବିଭୁ ମିଶ୍ର
* ଅଶୋକ
* ଟୁନା
* ମିଲି
* ପ୍ରତାପ
* ଚିରକୁଟ
* ଲୋପାମୁଦ୍ରା ମିଶ୍ର
* ସାଇ ରାଜ

## କାହାଣୀ
## ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ । ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି, ଦେବଜ୍ୟୋତି ନାୟକ ଆଦି ଗୀତିକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସ୍ୱୟମ ପାଢ଼ୀ, ନେହା ନିହାରିକା କର, ଅନ୍ତରା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ଅମ୍ରିତା ନାୟକ, କୁଳଦୀପ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।

### ଗୀତ
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌
ଶ୍ରେଣୀ:ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଟିଟିରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ବନ୍ଦିନୀ

**ବନ୍ଦିନୀ** ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ କ୍ଷୀରୋଦ ପଟ୍ଟନାୟକ । ବବି ମିଶ୍ର, ସରୋଜ ଦାସ, ଶୁଭ୍ରାଂଶୁ ନାୟକ, ଥିନ୍, ମନୀଷା ରଥ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୨୦୨୩ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ୧୯ ତାରିଖରେ ଜୀ ସାର୍ଥକରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।
* ବବି ମିଶ୍ର
* ସରୋଜ ଦାସ
* ଶୁଭ୍ରାଂଶୁ ନାୟକ
* ଥିନ୍
* ମନିଷା ରଥ

## କାହାଣୀ
## ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅଭିଜିତ ମଜୁମଦାର । ଗୀତିକାର ନିର୍ମଳ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

### ଗୀତ
## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର
* 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌
ଶ୍ରେଣୀ:ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ମୁକ୍ତିୟାର୍ ଅଲ୍ଲୀ

**ମୁକ୍ତିୟାର୍ ଅଲ୍ଲୀ** ଜଣେ ରାଜସ୍ଥାନୀ ଲୋକଗୀତ ଗାୟକ । ସେ ସୁଫି ସଙ୍ଗୀତର ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା ମିରାସିସ୍ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଜଣେ ସେମି-ନୋମାଡିକ୍ ଗାୟକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ତାଙ୍କ ପରିବାରର ପୁରୁଷମାନେ ଅନେକ ପିଢ଼ିରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ସୁଫି ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ସେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ରରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରୁ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା କଥାଚିତ୍ର ଫାଇଣ୍ଡି ଫେନିର ଗୀତ 'ଫେନି ରେ' ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଇଣ୍ଡିୟାନ୍ ମ୍ୟୁଜିକ୍ ଏକାଡେମୀ ଅୱାର୍ଡ୍ସଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନବାଗତ ଗାୟକ ଭାବରେ ପୁରସ୍କୃତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ସଙ୍ଗୀତକାର ମଠିଆସ୍ ଡୁପ୍ଲେସାଏଙ୍କ ସହିତ ଏକ କଥାଚିତ୍ରରେ କାମ କରିଥିଲେ ।

## ଆଧାର
## ବାହାର ଆଧାର 
* 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲୋକଗୀତ ଗାୟିକା
ଟାକୋଟସୁବୋ କାର୍ଡିଓମାୟୋପାଥି

**ଟାକୋଟସୁବୋ କାର୍ଡିଓମାୟୋପାଥି**, ଯାହା **ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ କାର୍ଡିଓମାଇଓପାଥି** ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଏକ ପ୍ରକାର କାର୍ଡ଼ିଓମାୟୋପାଥି ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ଅବରୋଧ ନ ଥାଇ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡର କିଛି ମାଂସପେଶୀ ଅଂଶ ହଠାତ୍ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ ।  ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଅନିଶ୍ୱାସ ଏବଂ କ୍ଷଣିକ ଚେତନାଶୂନ୍ୟତା ହୋଇପାରେ ।  ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଆଡ୍ରେନାଲିନ୍ ଏବଂ ନରଏପିନେଫ୍ରିନ ସମେତ କ୍ୟାଟେକୋଲାମାଇନ୍ ସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ, ଯାହା ହୃଦୟକୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ।  ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ କାଥେଟେରାଇଜେସନ କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନ ଦେଖିଲେ  ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ସାଧାରଣତଃ କିଛି ଦିନ ବା ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରାୟ ୪% ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ୧୨% କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ । ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ "ଭଙ୍ଗା ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ" ("broken heart syndrome") କୁହାଯାଏ ।

## ଆଧାର 
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶୁଭା ମୁଦଗଲ

**ଶୁଭା ମୁଦଗଲ** (ଜନ୍ମ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୯) ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟକ ଅଟନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସଂଗୀତରେ ଖିଆଲ୍, ଥୁମ୍ରି, ଦାଦ୍ରା ଏବଂ ଇଣ୍ଡିଆନ ପପ୍ ଧାରା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ସେ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ଶୁଭା ଆହ୍ଲାବାଦରେ ଏକ ଏକାଡେମିକ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ସ୍କନ୍ଦ ଗୁପ୍ତା ଏବଂ ଜୟା ଗୁପ୍ତା ଉଭୟ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଇଂରାଜୀ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଫେସର ଥିଲେ ଏବଂ ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ କଥକ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଉଥିଲେ । ଶୁଭାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ପି.ସି ଗୁପ୍ତା ମଧ୍ୟ ଆହ୍ଲାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ଥିଲେ ।

## ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସଂଗୀତ ତାଲିମ
ଶୁଭା ଆହ୍ଲାବାଦରେ ବଢିଥିଲେ ଏବଂ ସ୍କୁଲ ଶେଷ କରିବା ପରେ ସେଣ୍ଟ ମେରୀର କନଭେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଟର କଲେଜରେ ପଢିଥିଲେ । ପିଲାଦିନେ, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସେମାନଙ୍କ କଳା-ଭାବବାଦୀ ପିତାମାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା କଥକ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଏକ ନୃତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ । ତଥାପି, ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆଗ୍ରହ କେବେ ବି ମହାନ ନଥିଲା ଏବଂ ସେ ପଡ଼ୋଶୀର ଏକ ଅଣ-ବର୍ଣ୍ଣନା ନୃତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯୋଗଦେବା ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ସଫଳତା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିନଥିଲା ।

ଇଣ୍ଟର-କଲେଜ ଶେଷ କରିବା ପରେ ଶୁଭା ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଯାଇ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀରେ ସେ କନ୍ନାଟ ପ୍ଲେସସ୍ଥିତ ମାଉଡଗାଲିଆଙ୍କ ବାସଭବନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚିତ୍ରକଳା ବିଦ୍ୟାଳୟର ଗାନ୍ଧର୍ଭ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବିନୟ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଉଦଗାଲିଆଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତାଙ୍କର ସଂଗୀତ ଶିକ୍ଷା ଜାରି ରଖିଥିଲେ । ଜଣେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂଗୀତଜ୍ଞ ହେବା ବ୍ୟତୀତ ମାଉଦଗାଲିଆ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଗୀତିକାର ଥିଲେ, ଯାହା ବିଜୟ ମୁଲାଇଙ୍କ ଆନିମେସନ ଫିଲ୍ମ *ଏକ ଅନେକ୍ ଅର ଏକତା*ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା "ହିନ୍ଦ ଦେଶ କେ ନିୱାସୀ" ଗୀତ ଲେଖିଥିଲେ ।

ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିବା ପରେ ଶୁଭା ଦିଲ୍ଲୀର ବସନ୍ତ ଠାକୁରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତାଲିମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ଅଭିଷେକୀ, ନୈନା ଦେବୀ ଏବଂ କୁମାର ଗନ୍ଧର୍ଭାଙ୍କ ଭଳି ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଗାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନୌପଚାରିକ ଭାବରେ ତାଲିମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ ।

## ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରି ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ବିନୟ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଦଗଲଙ୍କ ପୁଅ ମୁକୁଲ ମୁଦଗଲଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଏହି ବିବାହଦ୍ୱାରା ସେ ମୁଦଗଲ ଉପନାମ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ ସେ ବୃତ୍ତିଗତ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଜଣେ ଦକ୍ଷ ସଂଗୀତଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ବୃତ୍ତି ଭାବରେ ଅନୁସରଣ ନକରିବାକୁ ବାଛିଥିଲେ, ବରଂ ଜଣେ ଆଇନଜୀବୀ ତଥା ଆଇନଜୀବୀ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିୟାଣା ହାଇକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଭାବରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ପରେ ମୁଦଗଲ କମିଟିର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ।

ମୁଦଗଲଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ନାମ ଦିୱାଲ ମୁଦଗଲ ଅଟେ । ସେ ଦିଲ୍ଲୀର *ବ୍ୟାଣ୍ଡ ହାଫ ଷ୍ଟେପ୍ ଡାଉନ୍*ର ମୁଖ୍ୟ ଗାୟକ । ଶୁଭା ବର୍ତ୍ତମାନ ଡକ୍ଟର ଅନୀଶ ପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ।

## ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଅଲ୍ଲାଃ ଜିଲାଇ ବାଇ

**ଆଲ୍ଲାଃ ଜିଲାଇ ବାଇ** (୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୦୨ - ୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୨) ରାଜସ୍ଥାନର ଜଣେ ଲୋକଗୀତ ଗାୟିକା ଥିଲେ ।

## ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା 
୧୯୦୨ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ରାଜସ୍ଥାନର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିକାନେରରେ ଏକ ଗାୟକ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଜିଲାଇ ବାଇ । ସେ ଉସ୍ତାଦ୍ ହୁସେନ୍ ବକ୍ସ୍ ଖାନ୍ ଏବଂ ପରେ ଅଛନ୍ ମହାରାଜଙ୍କଠାରୁ ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଲୋକ ସଂଗୀତ ପାଇଁ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜସ୍ଥାନ ରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

## ଆଧାର 
## ବାହାର ଲିଙ୍କ 
* Realbikaner.comରେ ଆଲ୍ଲାଃ ଜିଲାଇ ବାଇ
* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଆଲ୍ଲାଃ ଜିଲ୍ଲାଇ ବାଇ
* FolkRajasthan.comରେ ଆଲ୍ଲାଃ ଜିଲ୍ଲାଇ ବାଇଙ୍କ ଲୋକଗୀତ ଶୁଣନ୍ତୁ

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲୋକଗୀତ ଗାୟିକା