open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marija Melentjeva

**Marija Vladimirovna Melentjeva** (24. pakkaskuudu 1924 – 2. heinykuudu 1943) oli partizuanu, Kommunistoin puolovehen keskuskomitietan yhtevyksen pidäi da Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan komsomolan keskuskomitietan instruktoru, Nevvostoliiton urhoi, Leninan ordenal da Ruskien tiähten ordenal palkittu. 

## Rodivundu da opastundu

Rodivui Priäžäh muanruadajien pereheh. Kanzua myöte oli karjalaine. Loppi školan Priäžäs. Ruadoi Segežas gospitalis. 

## Ižänmualline voinu

Vuvves 1942 oli Ižänmuallizel voinal. Kezäkuul 1942 händy da Anna Lisitsinua työttih Šoutjärven piirih, kudai oli suomelazien vallan ual. Sie hyö kerättih tieduo valloittajien vallas, heijän ammundukohtien da puolustuksien sijoittumizes, luajittih kontaktat rahvahanke. Siepäi mennes Lisitsina uppoi Sviris poikki mennes, ga ehtii andua Melentjevale kerätyt tiijot. Melentjeva piäzi joves poikki da suatoi tärgiet tiijot. Samannu vuon sygyzyl Melentjevua uvvessah työttih tiijustelijoin joukonke vihollizen tagavoh, ga paikallizen eläjän pettämykses händy otettih kiini suomelazet Karhumäen piirin Kirvesvuaran kyläs da ammuttih. Sih kyläh häi on pandu muah. 

Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston prezidiuman käskys 25. syvyskuudu 1943 Marija Melentjevale kuoltuu annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi urhakkahuos da urholližuos tärgielöin tehtävien täyttämizes. 

## Melentjevan mustokse

Melentjevan mustokse on azetettu mustopaččahat Priäžäh da Petroskoih Marija Melentjevan pihale, kaksi mustolaudua Petroskoih da yksi Priäžäh taloile Sovetskaja-pihal, kus eli häi. Melentjevan nimi on voinal surman suannuzien priäžäläzien memoriualas. Hänen kuva on Karjalaspäi rodužin olijoin Nevvostoliiton urhoi -arvonimen suannuzien kuvagallereis Petroskois. Gallerein rinnale on istutettu puu Meletjevan kunnivokse.

Marija Melentjevan nimi on annettu Priäžän školale, Petroskoin pihale, buksiirulaivale, Petroskoin kalakombinutan seinerale, Belomor-Onežskoin laivaston buksiirulaivale, pionierujoukkoloile da družinoile. 

Marija Melentjevan roindukyläh Priäžäh on avattu muzei. 
Hänele da Anna Lisitsinale on omistettu Aleksandr Ivanovan ozutelmu ”Se oli Karjalas” da Gennadii Fišan Ystävättäret-oučerku.
Nikolai Omelin

**Nikolai Titovič Omelin** (4. (17.) ligakuudu 1916 – 29. elokuudu 2001) on Nevvostoliiton urhoi, polkovniekku. 

## Eloskerdu

Rodivui Anuksen gubernien Poventsan ujezdan Sellin kyläh. Kanzua myöte oli karjalaine. Omas kyläs loppi kuuzi kluassua školua. Ruadoi mečänkuadajannu da peräajol Puadenen lespromhouzas. 

Armies oli ligakuus 1937. Sluužii jalguväen voinujoukkolois (Siberin voinuokrugas). Vuvvennu 1939 loppi nuorimien leitenantoin kursit Krasnojarskas. Oli jalguväen joukon piälikönny Siberin voinuokrugas. 
Oli Talvivoinal, pakkaskuul-kevätkuul 1940 oli Suomen Rahvahan Armien 1. Ammundudiviizien komendanturoutan piälikkö. Voinan jälles jatkoi sluužbua jalguväenroutan piälikönny Leningruadan voinuokrugas.
Oli Ižänmuallizel voinal. Kezäkuul-syvyskuul 1941 oli Pohjazen da Karjalan frontal 52. ammundujoukon routan piälikkö. Oli Karjalua puolistamas. 27. syvyskuudu 1941 oli ruanittu käzih da jalgoih, sit talvikuussah 1941 oli Belomrskas gospitalis. 

Talvikuus 1941 – kylmykuussah 1942  oli 758. ammundujoukon routan piälikkö, bataljounan piälikön sijahine da piälikkö Karjalan da Luodehpuolen frontal. Vuvvel 1942 oraskuun 20. päivänny oli ruanittu piäh da oigieh kädeh, kuun virui gospitalis Kemis. Samannu vuon 29. kylmykuudu oli ruanittu oigieh jalgah da kevätkuussah 1943 oli gospitalis Šarja-linnas Kostroman alovehel. Heinykuul 1943 loppi Vistrel-kursit. 

Heinykuus 1943 – elokuussah 1944 oli 10. gvardien ammundujoukon bataljounan piälikkö Keskifrontal da Enzimäzel Ukrainan frontal. Yhtyi Orlovan bojuh, Dnepran otandubojuh da äijih toizih. Semmite ozutti iččie Dnepran ottamizes. Syvyskuun 26. päivänny 1943 hänen bataljounu vihollizen vastustajes Kamenka-kylällyö Ukrainal hävitti viizi tankua, otti trofeinnu kaksi tankua da rynnäkkötykin. Samannu vuon 29. syvyskuudu oli pahasti ruanittu da kylmykuussah 1943 oli liečebataljounas. 

Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston käskys 16. ligakuudu 1943 Nikolai Omelinale annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi urhakkahuos da urholližuos da palkittih Leninan kunnivomerkil da Kuldaine tiähti -medalil. 

Vuvvennu 1948 Omelin loppi M.V. Frunzen nimizen vojennoin akadeemien.

Vuozinnu 1948-1956 häi oli Vojennoi-juriidizen akadeemien vojennoin neron histourien ozaston opastajannu da taktiekan ozaston vahnimannu opastajannu.

Vuozinnu 1956-1957 oli Moskovan suvorovskoin opiston maršuozaston piälikön abuniekku. 

Vuozinnu 1957-1961 oli Moskovan valdivollizen konservatourien vojennoin ozaston opastai da vahnin opastai. 

Vuvves 1961 oli Moskovan lendoinstituutan vojennoin ozaston vahnin opastai.

Kylmykuus 1971 polkovniekku Omelin on vojennois rezervas. 
Vuodessah 1985 häi jatkoi ruaduo Moskovan lendoinstituutan vojennoin ozaston opastajannu. 

Eli Moskovas. On pandu muah Arm’anskoin kalmužimale Moskovas. 

## Omelinan mustokse

* Omelinan kuva on Karjalaspäi rodužin olijoin Nevvostoliiton urhoi -arvonimen suannuzien kuvagallereis Petroskois. 
* Puadenen školan taloile, kus häi opastui, on azetettu mustolaudu hänen kunnivokse.
Antti Timonen

**Antti Nikolajevič Timonen** (5. (18.) sulakuudu 1915 - 24. kevätkuudu 1990) oli karjalaine kirjuttai da dramaturgu. Häi kirjutti suomen kielel. Timonen on Karjalan rahvahan kirjuttai, Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan kul’tuurualan arvostettu ruadai (1979), Stanislavskoin palkindon suannuh (1972) Otatko miut, Karjalan mua? -ozutelmas, kudaman lavale pani Karjalan Kanzalline teatru (endine Suomelaine teatru), monien kunnivomerkilöin suannuh, Petroskoin linnan kunnivoittu eläi. 

## Eloskerdu

Antti Timonen rodivui 5. (18.) sulakuudu 1915 muanruadajan pereheh pohjaskarjalazeh kyläh Luusalmeh (tänäpäi se kuuluu Kalevalan piirih). Hänen tuattah sai surman Muailman enzimäzel voinal vuvvennu 1916. Vuozinnu 1922-1925 Timonen eli muamanke Suomes, sit pereh tuli järilleh Nevvostoliittoh. 

Timozen enzimäzet tevokset jullattih vuvvennu 1931, konzu häi oli Petroskoin pedagougutehnikuman opastujannu. Karjalan lehtilöih da žurnualoih painettih hänen runoloi da kerdomuksii. Timonen loppi tehnikuman vuvennu 1932 da rubei ruadamah školas opastajannu. Häi oli yhteisruavos raadivokomitietanke, Kipinä- da Punainen Karjala -lehtenke. Timonen yhtyi I Kogokarjalan kirjuttajien konferensieh, kudai piettih Petroskoil vuvvennu 1934, da pidi sit paginua. 
Ižänmuallizen voinan aigua Timonen oli armies. Häi oli tiijustelijannu, kiändäjänny, sit politruadajannu Karjalan, 3. Valgoven’an da 2. Ukrainan frontoil. Vuvves 1942 häi kuuluu Nevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. Voinan loppi kapituanan čiinus da tuli järilleh Karjalah. 

Vuvvennu 1946 Timostu otettih Nevvostoliiton kirjuttajien liittoh. Häi kirjutti prouzua. Oli Karjalan kirjuttajien liiton toimitussekretarinnu, sit sen halličuksen piälikönny. Piälikön ruavos keskustuksii luguh ottajen häi oli talvikuussah 1978. Monien vuozien aigah Timonen oli Nevvostoliitto-Suomi -seuran Karjalan ozaston piälikönny, kuului  Nevvostoliiton kirjuttajien liiton halličukseh, oli vallittu Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston V-IX kučundukerähmölöin deputuatakse. 

Timonen kuoli 24. kevätkuudu 1990. On pandu muah Petroskoin Suolusmäen kalmužimale.
Ortjo Stepanov

**Ortjo Stepanov** (ven’akse Art’om Mihailovič Stepanov, 7. sulakuudu 1920, Haikol’a, Uhtuan tazavaldu – 22. kevätkuudu 1998, Petroskoi, Karjalan tazavaldu) oli nevvostolaine karjalaine kirjuttai, literatuuran da taijon alal Karjalan valdivollizen palkindon laureattu (1985), Karjalan rahvahan kirjuttai.

## Eloskerdu

Ortjo Stepanov rodivui Haikol’an kyläh karjalazen muanruadajan pereheh. Vie pienenny lapsennu muutti Uhtuon kyläh. Školan loppiettuu oli kirjuopastuksis Petroskoin školan pedagouguopiston kolmandel kursal. Vuvvennu 1938 opastundan loppiettuu ruadoi opastajannu Priäžän piirin Pyhärven seiččiekluassahizes školas. 
 
Sygyzyl vuvvennu 1939 händy otettih armieh. Ižänmuallizen voinan allettuu kuului 71. ammundudiviziieh. Heinykuul 3. päivänny vuvvennu 1941 tiijustelun aigah oli enzi kerdua kebjieh ruanittu. Vuvvennu 1942 kevätkuun 3. päivänny oli vie kerran ruanittu Kalinan frontal bojulois, kus oli tiijusteluroutan piälikönny. Jälles lie
indiä oraskuul oli demobiliziiruittu niistienny.

Oraskuus 1942 Stepanov ruadoi Omskas da Ivanovos, kus tuttavui Zoja Muhinanke. Vuvvennu 1942 elokuun 20. päivänny hyö mendih kirjoih. 
Pakkaskuul 1943 Stepanovat tuldih Omskaspäi elämäh Karjalah. Karjalas Stepanov ruadoi Kalevalan komsomolan piirikomitietan sekretarinnu, Fabriekkuzavodan opastuksen piälikön sijahizennu, Rugajärven piirin tarkastub’uron piälikönny.

Vuvvennu 1944 akan roindulinnan Kurskan piästettyy Stepanov kaksi vuottu ruadoi Kurskan tarkastusb’uron piälikön sijahizenny. Jälles kaksivuodistu opastustu kauppukursiloil Piiteris (1946-1948) Stepanov tuli järilleh Karjalah, ruadoi läs vuvven Petrotorgan johtajan sijahizennu da viizi vuottu Karjal-suomelazen nevvostotazavallan Valdivontarkastuksen ministerstvan piälimäzenny tarkastajannu. 
Stepanovan enzimäzii kerdomuksii, oučerkoi da irvistelykirjutuksii ruvettih painamah vuozien 1940 lopus. Vuozinny 1965-1980 Stepanov ruadoi Punalippu-žurnualan erähän ozaston piälikönny da toimitussekretarinnu.

Stepanov kuoli vuvvennu 1998 Petroskoih. Omah perindöbumuagah häi kirjutti, ku tahtou, ku händy pandas muah Haikol’ah, ezi-ižien muale. 
Stepanov oli palkittu Ruskien tiähten -kunnivomerkil, Ižänmuallizen voinan da Ystävyön kunnivomerkilöil. Vuvvennu 1985 hänele annettih Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan valdivolline A. Perttuzen nimine palkindo da vuvvennu 1997 sanottih Petroskoin linnan vuvven ristikanzakse.

Stepanovan kerdomukset on kiännetty monile kielile da piästetty ilmah ulgomualois, niilöis luvus Suomes da Yhtysvallois.
Kodalahti

**Kodalahti** () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.

Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.

## Rahvahan lugumiäry
Larisa Lazutina

**Larisa Jevgenjevna Lazutina** (neissugunimi Ptitsina, 1. kezäkuudu 1965) on nevvostolaine da ven’alaine hiihtäi, viizi kerdua oli Olimpiiskoloin kižoin voittajannu, moni kerdua Muailman kilvoin voittajannu. On Nevvostoliiton sportan arvostettu muasteri (1987), Ven’an sportan arvostettu muasteri (1984), Ven’an Federatsien urhoi (1998). 

## Eloskerdu

Lazutina rodivui ruadajien pereheh Kondupohjah. Vuvves 1972 rubei opastumah Kondupohjan keskiškolas n:o 1. Školan jälles piäzi opastumah Habarovskan fiskul’tuuran instituuttah, kudaman loppiettuu sai treeneran-opastajan ammatin. Lazutina opastui myös Karjalan pedagouguinstituutas fiiziellizen kazvatuksen tiedokunnal. 
Vuvvennu 1989 Nevvostoliiton hiihtäjien joukkoh kuulujannu muutti Odintsovo-linnah. 

Vuvvennu 2002 hänele annettih Ven’an armien maijouran čiinun. 
Vuozinnu 2003-2007 da 2007-2011 händy vallittih Moskovan alovehen Duuman deputuatakse, ruadoi sie Opastuksen, kul’tuuran, sportan, nuorižon da turizman komitietan piälikönny.

Kuului Fiskul’tuuran da sportan nevvostoh, kudai ruadoi Ven’an Federatsien prezidentan tyves. 

Vuvvennu 2011 uvvessah oli vallittu Moskovan alovehen Duumah Yhtenäine Ven’a -puoloveheh kuulujannu. Oli tämän Duuman Opastuksen da kul’tuuran komitietan piälikönny. 

Vuvvennu 2016 händy uvvessah vallittih sih da häi rodih Moskovan alovehen Duuman piälikön enzimäzekse sijahizekse. 

## Algukarjieru

Vuvven 11 ijäs Lazutina harjaitti sportua Kondupohjan sportuškolas. Vuvvennu 1984 händy otettih Nevvostoliiton hiihtäjien joukkoh. 
Kavven 1983-1984 aigua häi enzi kerdua oli aiguzien Muailman hiihtokilvois. 

Vuozien 1984-1985 Lazutina rodih Muailman čempionakse junioroin keskes. Yhtes joukonke häi voitti kuldumedalin 3x5 kilometrin juoksukilvas. 

## Tulokset

Muailman sportumal’l’an kilvois Lazutina oli 21 kerdua voittajannu da 62 kerdua nouzi poudiumale iččenäzes hiihtändäs da kaksi hiihtokauttu oli muailman parahannu hiihtäjänny. Lazutina sai moni kerdua voiton Muailman hiihtokilvois da Olimpiiskolois kižoi. 

## Palkindot

Ylähän mainittuloin arvonimilöin da palkindoloin ližäkse Lazutina on Karjalan tazavallan fiskul’tuurualan arvostettu ruadai (1995) da Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (1999).
Nikolai Razumov

**Nikolai Aleksandrovič Razumov** (2. talvikuudu 1941) on nevvostolaine kulakkutoruaju, kanzoinvälisty tazuo olii Nevvostoliiton arostettu sportumuasteri, kuuzi kerdua oli Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan  čempionannu da kerran Nevvostoliiton čempionannu (1969), Karjalan tazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai (1996), Petroskoin kunnivoittu eläi (2012), Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (2014). 

## Eloskerdu

Razumov on roinnuhes T’umenin alovehel Veližani-kyläh. Jälles kaheksakluassahistu školua piäzi opastumah Suvi-Sahalinan rakendus- da azetusopistoh, kus kiinnostui kulakkutorah. Vuvvennu 1961 piäzi toizele sijale ammattiliittoloin spartakiuadas Voronežas, sai enzimäzen sportutazon. 

Vuvvennu 1962 händy otettih armieh, työttih armien sportukluubah Petroskoih. Hänen treenerannu rodih Leonid Levin. Luodehpuolen alovehellizis kilvois vuvvennu 1962 Razumov rodih voittajakse. Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan kilvois Uljanovskas samannu vuon rodih čempionakse puolijygies painos da händy sanottih čempionuatan parahakse kulakkutoruajakse, sen jälgeh sai Nevvostoliiton sportumuasterin arvon. 

Razumov kuuzi kerdua oli Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan  čempionannu, tämän tazavallan kanzoin spartakiuadoin, Nevvostoliiton da kanzoinvälizien kilvoin voittajannu. 

Vuvvennu 1969 Nevvostoliiton kilvois Razumov rodih voittajakse puolijygies painos, hänele annettih Kanzoinvälisty tazuo olii Nevvostoliiton arvostettu sportumuasteri -arvonimi. 

Vuvvennu 1970 Nevvostoliiton joukon kapituanannu yhtyi Nevvostoliitto – Yhtysvallat -kulakkutorah. Razumov voitti Panamerikkalazien kižoin voittajan da se toi voiton Nevvostoliiton joukole, torien lugu oli 8:3. 

Vuozinnu 1970-1980 Razumov sluužii Karjalan tazavallan syväinazieloin ministerstvan elimis, oli inspektorannu, erikoiskomendatuuran piälikönny, militsien polkovniekannu. 

Vuozinnu 1980-2001 oli Karjalan Dinamo-sportuliiton piälikön sijahizennu. Vuvvennu 2001 rodih Karjalan tazavallan kulakkutoruajien federatsien piälikökse.
Jelizaveta Tomberg

**Jelizaveta Stepanovna Tomberg** (15.(28.) pakkaskuudu 1909 – 5. kylmykuudu 1988) nevvostolaine teatran akt’ouru, Nevvostoliiton rahvahan artistu (1959), Stalinan III astien palkindon laureattu (1950). Kanzua myöte oli inkeriläine. 

## Eloskerdu

Jelizaveta Tomberg rodivui Ižoran voulostin Voiskorovo-kyläh agronoman pereheh. 

Vuvvennu 1931 häi loppi Suomelazen muatalovuon opiston R’abovos, ruadoi agronomannu R’abovan Trud-muatalovuskommuunas, harjaitti taidomieliruaduo. 

Vuvves 1931 Tomberg oli Suomelazen druamuteatran artistannu Piiteris. Silaigua häi sai teatrualizen opastuksen Piiterin taidoalan ruadajien jatko-opastuksen instituutas. Vuvves 1940 Tomberg oli Suomelazen druamuteatran artistannu Petroskois. 

Tomberg on psiholougizen teatran školan ezittäi. Häi oli vägevy omis roulilois da nerokas eri obrazois. 

Tomberg oli Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston VI kučundukerähmön deputuatannu (1962-1966). 

On pandu muah Suolusmäen kalmužimale Petroskois. 

## Palkindot

* Tomberg on Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan arvostettu artistu (1947) 
* Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan rahvahan artistu (1951)
* Nevvostoliiton rahvahan artistu (1959)
* Sai Stalinan III astien palkindon Elzan roulis E. Grinan Tuuli suvespäi - ozutelmas. 
* Sai Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan Stanislavskoin nimizen palkindon (1972) Malan’n’an roulis Antti Timozen Otatko miut, Karjalan mua? -ozutelmas. 
* Kunnivoičuksen merki -ordenu
* Petroskoin kunnivoittu eläi (1973)
* Suomen akt’ouroin liiton kunnivoittu jäsen (1978)
Čuppu

**Čuppu** () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.

Se sijaiččou Suunan joven rannal.

## Rahvahan lugumiäry
Valerii Postojanov

**Valerii Ivanovič Postojanov** (11. ligakuudu 1941) on sportumies, vintouhkaspäi ambui, Ven’an arvostettu sportumuasteri (1970), Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai (1974), Petroskoin kunnivoittu eläi. 

## Eloskerdu

Postojanov on roinnuhes Irkutskah vojennoin pereheh. Vuvves 1957 häi eläy Petroskois. Harjaittamah sportua häi rubei ambujien kluubas, hänen treenerannu oli J.G. Dmitrijev.

Vuozinnu 1963-1966 Postojanov oli Nevvostoliiton Armies. 

Vuvvennu 1971 loppi Petroskoin yliopiston fiiziekku-matemuatiekan tiedokunnan. 

Vuvven 1976 talvikuus oli Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan sportukomitietan piälikön sijahine, vuozinnu 1983-1989 – sen piälikkö. 

Vuozinnu 1976-1994 kuului Kanzoinvälizeh sportuammundan federatsieh. 

## Suavutukset sportas

Postojanov kymmene kerdua oli voittajannu Muailman bul’kuammundan kilvois. Kaheksa kerdua häi sai hobjumedalin niilöis.
Jevroupan kilvois häi kaksi kerdua oli voittajannu da kaksi kerdua sai hobjumedalin. 

Nevvostoliiton kilvois häi oli 25 kerdua voittajannu kui iččenäzis, mugai joukkokilvois. 

Viijen vuvven aigah Postojanov oli Nevvostoliiton ambujien joukon kapituanannu. 

Vuvven 1972 Olimpiiskolois kezäkižois Postojanov piäzi nelländele sijale amubujien keskes juoksii meččypočči -pualin ozuandas.
Vladimir Dračov

**Vladimir Petrovič Dračov** (7. kevätkuudu 1966) nevvostolaine, ven’alaine hiihtoambui. Dračov on Karjalaspäi rodužin. Häi nelli kerdua oli voittajannu Muailman kilvois, sai Muailman sportumal’l’an kavven 1995/96 aigah, hobju- da bronzumedalin Olimpiiskolois kižois. Karjieran lopus ezitti Valgoven’ua. 

## Eloskerdu

Vladimir Dračov on roinnuhes Petroskoih. Opastui Petroskoin školas n:o 39. 

Rubei harjaittamah hiihtoammundua vuvves 1980. Dračov on Karjalan Lapsien da nuorižon olimpiiskoin rezervan hiihtäjien keskusškolan kazvatti. 

Vuvvennu 1987 loppi Piiterin Lesgaftan nimizen fiisku’tuuran instituutan vojennoin tiedokunnan. 

## Suavutukset sportas

Dračov oli seiččemes muailman kilvas. Häi nelli kerdua oli voittajannu niilöis. 

Sportumies oli vuvven 1994, 1998 da 2006 Olimpiiskolois kižois. Omis enzimäzis kižois sai hobjumedalin hiihtoammundan kilbujouksus, toizis – bronzumedalin hiihtoammundan kilbujouksus. 

Paiči kuldumedaliloi muailman kilvois häi sai niilöis vie kolme hobjumedalii da yhten bronzumedalin. 

Kavven 1995/96 aigah Dračov rodih Muailman sportumal’l’an omistajakse. Nämmis kilvois Muailman sportumal’l’an suamizekse Dračov oli 15 kerdua voittajannu da ližäkse vie 17 kerdua nouzi poudiumale. 
Ven’an joukko ei ottanuh händy vuvven 2002 Olimpiiskoloih kižoih, kudamii piettih Ameriekas, sendäh Dračov rubei hiihtoambujakse Valgoven’an joukos. 

Vuvvennu 2006 loppi sportukarjieran. 

## Palkindot

Dračov on Ven’an arvostettu sportumuasteri da Karjalan tazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai. Sportumies sai kaksi medalii arvoruadolois Ižänmuan hyväkse (I da II astien, 1998 da 1994) da Valgoven’an medalin erinomazis arvoruadolois.

## Virguniekan ruado

Vuvven 2013 kevätkuus Dračov pandih Vsevoložskoin piirin administratsien piälikön sijahizekse. 

Vuvven 2013 talvikuus oli Vsevoložskoin piirin administratsien varapiälikönny. 

Vuvven 2014 ligakuun 23. päiväs oli Vsevoložskoin piirin administratsien piälikönny. 

Vuvven 2016 ligakuun 5. päivänny Dračovua vallittih Ven’an Federatsien Duuman VII kučundukerähmön deputuatakse.
2. kylmykuudu

**2. kylmykuudu** - 306. vuvven päivy (307. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 59 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän
* 1815 **[[George Boole]]** — matematikku, lougiekan algebran keksii.
* 1865 **[[Warren G. Harding]]** — 29. amierikkalaine prezidentu.

## Ken kuoli sinä piän
* 1950 **[[Bernard Shaw]]** — irlandien kirjuttai, Nobel-palkindon suannuh (1925).
* 1975 **[[Pier Paolo Pasolini]]** — itualielaine kino-ohjuaju.
* 2016 **[[Ol'eg Popov]]** — klounu, nevvostolaine da germuanien tsirkan ozuttelii.
1864

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon

## Ken kuoli sinä vuon
* 8. talvikuudu **[[George Boole]]** — matematikku, lougiekan algebran keksii
Kaisa Mäkäräinen

**Kaisa Leena Mäkäräinen** (11. pakkaskuudu 1983) on kuulužu suomelaine hiihtoambui, kudai yhtyy myös hiihtäjien kilboih. Mäkäräinen on kahten Muailman sportumal’l’an omistai (kavvet 2010/2011 da 2013/2014), kolmen pienen Muailman sportumal’l’an omistai perähajokilvois (kavvet 2010/2011, 2013/2014 da 2014/2015), yhten pienen Muailman sportumal’l’an omistai sprintas (kauzi 2013/2014) da pienen hrustal’noin kubkan suannuh iččenäzes hiihtoammundas (kauzi 2014/2015). Kaisa on Muailman hiihtoambujien kilvoin čempion, nämmis kilvois hobju- da bronzumedalin suannuh, Suomen čempion hiihtändäs (2013, 2017) da hobjumedalin suannuh (2017). Mäkäräinen yheksä kerdua oli Suomen čempionannu hiihtoammundas (kezäkilvat luguh ottajen). Nelli kerdua oli Muailman hiihtoammundan kezäkilvoin čempionannu (2 – 2007, 2 – 2016).

## Eloskerdu

Kaisa Mäkäräinen on roinnuhes opastajan da autobusan šouferin pereheh Suomen Ristijärvele. Nellän vuvven ijäs häi enzi kerdua yhtyi hiihtokilboih. Lähtie hiihtoambujan ”leibih” Kaisa piätti 16 vuvven mendyy, vuvvennu 2003. Sinä vuon häi enzi kerdua yhtyi hiihtoambujien kilboih. Hänen tulokset oldih hyvät da häi puutui muan joukkoveheh.
3. kylmykuudu

**3. kylmykuudu** - 307. vuvven päivy (308. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 58 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän
* 1887 **[[Samuil Maršak]]** — ven’alaine nevvostolaine runoilii, kiändäi, kirjalližusarvostelii
* 1913 **[[Marika Rökk]]** — germuanien kinoartistu
* 1957 **[[Dolph Lundgren]]** — ruoččilaine kinoartistu

## Ken kuoli sinä piän
* 1918 **[[Aleksandr L'apunov]]** — ven’alaine akadiemiekku-matematikku
* 1954 **[[Henri Matisse]]** — frantsien taidoilii
Ole Einar Bjorndalen

**Ole Einar Bjorndalen** (27. pakkaskuudu 1974) on norviegielaine hiihtoambui, Olimpiadukižoin, Muailman kilvoin da Muailman sportumal’l’an kilvoin histouries kaikis enimäl arvonimie suannuh. Olimpiadukižois Bjorndalen sai 13 medalii, niilöin luvus kaheksa kuldumedalii, Muailman kilvois sai 20 kuldumedalii da kuuzi kerdua häi oli Muailman sportumal’l’an omistai. Vuvven 2002 Olimpiadukižois Salt Lake Citys Bjorndalen rodih voittajakse kaikes nelläs hiihtoammundan lajis da rodih ainavokse muailmas ehtottomakse Olimpiadukižoin čempionakse hiihtoammundas. Bjorndalen iče oli 96 kerdua voittajannu hiihtoambujien da hiihtäjien kilvois Muailman sportumal’l’an suamizekse (95 hiihtoammundas da kerran hiihtändäs). Kaikkiedah niilöis hänel on 133 voittuo, sih luguh kuulutah myös voitot joukkovehlajilois. 

Vuozinnu 2014-2016 Bjorndalen kuului Kanzoinvälizeh Olimpiadukomitiettah. 

Bjorndalen on hiihtoammundas ijäkkähin Muailman sportumal’l’an kilvoin da Olimpiadukižoin voittai (hänel oli 41 vuottu, 10 kuudu da 5 päiviä). 

## Eloskerdu

Bjorndalen on roinnuhes Norviegien Drammen-linnah fermeroin pereheh. Opastundu ei ylen äijiä kiinnostunnuh händy, enin aigua häi vietti sportukerholois. Kižai jalgumiäččyh, kävyi käzimiäčyn harjaitteluloih, lykii keijästy, yhtyi pyörysportan da kebjien atletiekan (3000 metrin juoksu) kilboih. Hänen tuattah sežo harjaitti kebjiedy atletiekkua, ga hänel pidi jättiä sportu piän elättämizekse. Bjorndalenal on kaksi vellie da kaksi sizärdy. Vahnin velli Dag enzimäzenny perehes rubei harjaittamah hiihtoammundua, hänen jälgilöile sit lähti Ole Einar. 

Tänäpäi Bjorndalen eläy Avstrien Obertilliachas Tirolin federualumuas.

Vuvvennu 2006 oraskuun 27. päivänny Bjorndalen nai belgielazes (itualielastu juurdu olii) hiihtoambujas Nathalie Santeras. Lastu heil ei olluh. Ligakuul 2012 oli ilmoitettu, ku Nathalie da Ole Einar erotah jälles kuuttu vuottu yhtehmendyy. 
Vuvvennu 2016 kezäkuun 16. päivänny Bjorndalen nai kuulužas valgoven’alazes hiihtoambujas Darja Domračevas. Heile rodih tytär 1. ligakuudu vuvvennu 2016 Minskas, kudamale annettih nimi Ksenija. 

## Omat tiijot

* Bjorndalen maltau norviegien, anglien, germuanien, itualien da ven’an kielii. 
* Vuvves 1984 harjaittau hiihtoammundua. 
* Vuvves 1992 kuuluu Norviegien joukkoveheh. 
* Hänen harjaittelijat – Rogger Grubben da Joar Himmle.

## Mieldykiinnittäjiä tieduo

Bjorndalen sissäh pidäy huoldu puhtahuos da omas tervehyös, sendäh keräl ainos ottau pölynimurin da harvah konzu andau kätty tervehtijes. Häi sanoi, ku pölynimurinke ajelendu ei olluh hänen idei, häi rubei ruadamah sidä joukkovehen ystävien peräh. 

## Joukkovehes hiihtoammundu

Bjorndalen oli 35 kerdua voittajannu joukkovehkilvois, kilbujuoksulois da naizien da miehien yhtehizis kilbujuoksulois. Se on rekordulugu. 

## Sportumiehen palkindot

* 1998 – Aftenposten-lehten kuldumedali
* 2002 – Egebergs-palkindon laureattu
* 2009 – Fair play -palkindon laureattu
* 2011 – Holmenkollenan medali (Norviegien suurin palkindo hiihtäjile suures panokses sportah da korgielois tuloksis)
* 2014 – Kanzallizien olimpiadukomitiettoin assotsiatsien palkindon laureattu
Bjorn Deli

**Bjorn Deli** (19. kezäkuudu 1967) on norviegielaine hiihtäi, kaheksa kerdua oli Olimpiadukižoin voittajannu da yheksä kerdua oli Muailman hiihtokilvoin voittajannu. Kuuzi kauttu peräkkäi sai Muailman sportumal’l’an hiihtändäs. 

## Suavutukset sportas

Bjorn Deli sai kaheksa kuldumedalii Olimpiadukižois. Kaikkien medaliloin luvun puoles häi on toizel sijal muailmas jälles tundiettuu hiihtoambujua Ole Einar Bjorndalenua. 

Vaiku Deli da tundiettu ruoččilaine Eddy Sixten Jernberg voidih kaksi kerdua voittua Olimpiadukižoin arvokkahas 50 kilometrin hiihtändäs. 

* Dali yheksä kerdua oli Muailman hiihtokilvoin voittajannu:
** 1991 – kaksi kerdua
** 1993 – kolme kerdua 
** 1995 – yhten kerran
** 1997 – kolme kerdua
* Viizi kerdua sai hobjumedalin Muailman hiihtokilvois:
** 1995 – kolme medalii
** 1997 – yhten medalin
** 1999 – yhten medalin
* Kolme kerdua sai bronzumedalin Muailman hiihtokilvois:
** 1993 – yhten medalin
** 1997 – yhten medalin
** 1999 – yhten medalin

Deli sanottih Norviegien parahakse sportumiehekse vuvvennu 1995 da 1998. 

Sellän satatandua loppi sportukarjieran vuvvennu 1999, kevätkuul 2001 virrallizesti ilmoitti sit. 

Täl aigua hänel on oma sportusobien tuotando.
Dimitrii Rostovskii

**Pyhämies  Dimitrii Rostovskii** (11. (21.) talvikuudu 1651  - 28. ligakuudu (8. kylmykuudu) 1709) - pyhittäi on roinnuhes Kijevan lähäl, blagočestivois perehes da oli ylen äijäl suvaiččii Jumalua: opastui grekan da latinan kieldy da toizii klassikkalizii tiedoloi. Häi tuli monuahakse, sai nimen Dimitrii velikomučeniekan Dimitrien Solunskoin mustokse. Pyhämies Dimitrii maltoi kerduo Jumalan Sanua Ven'al, ylen äijis linnois, tiedäjät hänen koulutustu da korgieloi tiedoloi igumen Kijevo-Pečorskoin Lavran andoi käskyn luadie (Žitije Svätih) kirjuttua pyhittäjien monuahoin eländyaigah näh. Tädä ruaduo Dimitrii ruadoi kogo omassah ijän. 

Pedru I käskyy myö svätitel'oli kučuttu Moskovah, kus hänel oli annettu Sibirskoin kafedran mitropolitan suanu. Vaiku hänen tervehys ei olluh hyvä da ruado oli vuažnoi, työttih Rostovo-Jaroslavskoil Kafedral. Nygözel aijalgi kaikin pravoslavnoit rahvas suajah tiedoloi  Jumalan uskoh näh da hänen Hengen vägilöih näh.
Šestopsalmii

**Šestopsalmii** (grek. έξαψάλμα, έξ — kuuzi da ψαλμός — psalmi) – on minornoi oza Vsenočnoin bdenijen; sil aigua sammutetah tuohukset, kogo kiriköh heittyy pimei, loppietahes sluavindu pajot, ei kuulu nimittumii iänii. Nygöi kaikin molitahes oman hengen sydämeči. Se on buiteku iäni kaikkien hengien lugijoin malittuloi.

Šestopsalmii on ihan rajal ildu da huondes malittuloin, a simvoloi myö on rajal Vahnan da Uvven zavietoil da lopehes se ilollizel viestil Tulijah Jumalan Poigah näh.

Šestopsalmii ozuttau enzimäzet huondeksen läikkyjät sugahazet. Algavutah sit Engeliloin pajot, kuduat tuvvah viesti Spasitel'n roindah näh: ”Slava Višnih Bogu, i na zemle mir, v čeloveceh blagovolenie”. Vie mustoitetah Hristan kolmekymmen vuozi aigoi, kuduat oldih jo mendy. Vaste jällel šestopsalmiedu ilollizesti vastavummo Tulijan Spasitel'anke.
1983

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 11. pakkaskuudu **[[Adrian Sutil]]** — germuanien F1-kilbahajai
* 1. sulakuudu **[[Sergei Lazarev]]** — ven’alaine pajattai
* 15. sulakuudu **[[Ilja Koval'čuk]]** — ven’alaine jiäkur’oihkižuaju
* 27. kezäkuudu **[[Alsu]]** — tatuaroin pajattai
* 11. heinykuudu **[[Marie Serneholt]]** — ruoččilaine pajattai
* 27. elokuudu **[[Džamala]]** — ukrainan pajattai

## Ken kuoli sinä vuon
* 11. pakkaskuudu **[[Nikolai Podgornii]]** — nevvostolaine valdivomies, Korgeiman Nevvoston Prezidiuman johtai (1965—1977)
* 27. pakkaskuudu **[[Louis de Funès]]** — frantsien kinoartistu
4. kylmykuudu

**4. kylmykuudu** - 308. vuvven päivy (309. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 57 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat
*  **[[Yhtys Kuningaskundu]]** — Guy Fawkesan yö
*  **[[Itualii]]** — Kanzallizen yhtevyön päivy
*  **[[Ven'a]]**  — Rahvahallizen yhtevyön päivy

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän
* 1956 **[[Igor' Tal'kov]]** — ven’alaine nevvostolaine pajattai, runoilii

## Ken kuoli sinä piän
* 1847 **[[Felix Mendelssohn]]** — germuanien säveldäi, pianistu
* 2011 **[[Norman Foster Ramsey]]** — amierikkalaine fizikku, Nobel’-palkindon suaju (1989)
Chuck Norris

**Čak Norris** (ang. Chuck Norris, oma nimi *Carlos Ray Norris Jr.*) (10. kevätkuudu 1940 - 19. kevätkuudu 2026) on amierikkalaine ozuttelii da torataijon muasteri, kudai rodih kuulužakse omis piäroulilois trillerois da teleseriualas ”Walker, Texas Ranger”. 

## Eloskerdu

Norris on roinnuhes Amierikkah. Hänen tuattah oli avtomehaniekannu da suvaičči ryypätä. Lapsusaijas Norris mustau, ku elettih hiäs, ei olluh alallistu kodii, oli kurju elaigu mašinan pritsepas muaman da vie kahten pienen vellenke. Vahnembat erottih da perehen ižändäkse rodih toine mies. Juuri tuatindam harjaitti Norrisua suvaimah sportua. 

Norris tahtoi roita politsiekse, sendäh školan jälles kirjuttihes vojennoloih ilmuvägilöih da vuvvennu 1959 händy työttih Suvi-Koreih. Juuri sie tugikohtas händy ruvettih kuččumah Čakakse. Hänen sanoin mugah sluužbu oli igävättävy, sendäh häi kirjuttihes dz’udon kluubah. Armiespäi tulduu hänel oli jo mustu vyö. 

Vuvvennu 1963 Norris avai enzimäzen karaten školan. Vuvvennu 1968 hänel niidy oli jo kymmenii. Samannu vuon Norris rodih Muailman čempionakse karates puolijygies painos da seiččemen vuvven aigah niken ei voinnuh voittua händy täs. 

Ozuttelii Steve McQueen enzi kerran toi Norrisan filmoin kuvuamiskentäle. Norrisan  enzimäine vagavembi rouli oli yhtes Bruse Leenke The Way of the Dragon -filmas. Norris mieldyi ozuttelijan ruadoh da rubei opastumah, suamah ozuttelijan neruo amatillizis ozuttelijois. 

Norris rodih ei vaiku ozuttelijakse. Häi on monien TV:n šoun alguhpanijannu, sidä paiči häi piästäy ilmah omua žurnualua da ehtii kirjuttua seiččie kniigua.
1850

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 13. kylmykuudu **[[Robert Louis Stevenson]]** — anglielaine kirjuttai

## Ken kuoli sinä vuon
16. kylmykuudu

**16. kylmykuudu** - 320. vuvven päivy (321. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 45 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän

## Ken kuoli sinä piän
* 2006 - **[[Milton Friedman]]**
Sharon Stone

**Sharon Vonne Stone** (10. kevätkuudu 1958) on amierikkalaine ozuttelii, prod’usseru, modelinnu ruadanuh. Stone on Frantsien taido- da literatuuruordenan kavalieruduamu (1995). 

## Eloskerdu

Stone on roinnuhes Yhtysvalloin Midvill-ozavaldivoh. Vuvvennu 1975 loppi školan da piäzi opastumah instituuttah. Yhtel aigua yhtyi kaunottarien kilbah da händy otettih ruadoh Ford-modelitoimistoh. Sen jälgeh häi lähti ”valloittamah” Miluanua da Pariižua. 

Modelin karjieran loppehuu Stone tuli järilleh New Yorkah da rubei ozuttelijakse. Hänen enzimäine pieni rouli oli Woody Allenan Stardust Memories -filmas. Häi snimaiččihes seriualois, kudamis hänel oli epizoudurouliloi, da filmois sivuroulilois. Rodih kuulužakse jälles Basic Instinct -filmua. Häi ezityi manjakan abeitun roulis Sliver-filmas da frigiidunaizen roulis Ricahrd Geren filmas ”Intersection”. Roulis Martin Scorsesen Casino-filmas häi sai Golden Globe Award -palkindon da puutui Oscar-nominatsieh. Sit filmas häi ozutti piähengen akkua, hänen ukon roulis oli kuulužu Robert De Niro.
27. kylmykuudu

**27. kylmykuudu** - 331. vuvven päivy (332. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 34 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat
*  Suomi — Karjalan kielen päivy

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän
* 1701 **[[Anders Celsius]]** — ruoččilaine tiähtientiijustelii, matematikku da fizikku.
 
## Ken kuoli sinä piän
Dolph Lundgren

**Dolph Lundgren** (oma nimi Hans Lundgren 3. kylmykuudu 1957) amierikkalaine ozuttelii, kino-ohjuaju, käzikirjutuksien kirjuttai da prod’usseru, kudamal ollah ruoččilazet juuret. Lundgren sai kuulužuon roulilois vuozien 1980-1990 trillerois da on torataijon muasteri. 

Vuvvennu 1985 nevvostolazen kulakkutoruajan Ivan Dragon roulin ezitettyy Rocky IV -fil’mas Lundgren rodih kuulužakse da sen jälgeh hänel oli rouliloi enämbi migu 50 fil’mas. Vuvvennu 2004 häi enzi kerdua luadi oman kinon, oli Puolistai-fil’man ohjuajannu. 

Paiči kinoloin luajindua Lundgrenal puutui suaja hyvät tulokset toizil aloil. Häi on hiimiezen mašinoinrakenduksen magistru (Sidnein tehnolougine yliopisto, 1982) da Massachusettan tehnolougizen Fulbrightan programman stipendien suannuh. Lundgren kaksi kerdua oli Velikobrituanien avvonazien kilvoin voittajannu (1980, 1981), Avstrualien čempionannu (1982) kökusenkais (eräs karaten laji), oli Yhtysvalloin Olimpiadukižoin pentatlonan joukkovehen kapituanannu. Lundgren tässäh on kuulužu bodybildingan alal. 

Lundgren hätken aigua oli naizis Anett Kviberganke, heile rodih kaksi tytärdy. Vuvvennu 2011 joukkoviestimis sai lugie, ku hyö ruvetah eruomah. 

## Juuret da nuorusaigu

Lundgren on roinnuhes Stokgol'man lähäl. Hänen tuattah opastuksen mugah oli inženieru da ruadoi ekonomistannu Ruočin haldivos. Muamah opasti vierahii kielii školas. Vie nuorennu Lundgren kiinnostui torataidoh, rubei harjaittamah kökusinkaidu. Vuvvennu 1977 häi rodih Ruočin čempionakse da kolme vuottu händy niken ei voinnuh voittua. Vuvvennu 1980 Lundgren sai oman suuriman voiton sportas – rodih Velikobrituanien avvonazien kilvoin voittajakse.
Marika Rökk

**Marika Rökk** (3. kylmykuudu 1913 – 16. oraskuudu 2004) oli germuanielaine ozuttelii, tansii da pajattai, kudamal oldih vengrielazet juuret.  

## Eloskerdu

Marika Rökk rodivui Kajirah. Hänen tuattah oli arhitektorannu da rakendajannu. Pereh ei hätkie elänyh Jegiptas, tuli järilleh Vengrieh. Vuvvennu 1924 hyö muutettih Pariižah, kus Marika rubei ammatillizesti harjaittamah horeogruafiedu, hänen opastajannu oli ven’alaine baleriinu Rudkovskaja. Rökk ezityi yhtes Hoffman Girls -baliettujoukonke kuulužas Mulen Ruž -kabares. Samazen joukonke vuozinnu 1925-1929 häi oli ozuttelumatkoil Yhtysvallois, ezityi New Yorkas Broadwayl. Vuvvennu 1929 tuli järilleh Jevrouppah, rubei ezittymäh operietois da varjetes Monte Karlos, Berlinas, Londonas, Pariižas, Kannois, Budapeštas da Wienas. 

Vuvvennu 1930 Marikal oli enzimäine epizoudurouli muuzikkukomiedies ”Why Sailors Leave Home” (”Mindäh merimiehet jätetäh kodi”). Vuvvennu 1935 häi sai enzimäzen suuren roulin Kummituksien poujezdu -filmas (vengr. ”Kísértetek vonata”). 

Vuvvennu 1935 Rökk ezityi omas enzimäzes germuanielazes filmas. Tämän jälgeh oli vie mondu roulii. Kuulužimannu niilöis oli rouli värikkähäs Minun huavehen neidine -muuzikkukomiedies (”Frau meiner Träume”). Vuvvennu 1947 sidä ozutettih Nevvostoliitos da äijän kiitettih sidä.

Jälles voinua joukkoviestimis sai lugie, rounoku Rökk ruadoi Nevvostoliiton tiijustelun hyväkse. Ga tovestuksii sille ei olluh. 

Voinan loppiettuu Rökk jatkoi ozuttelijan ruaduo da uvvessah rubei snimaimahes kinolois. Vuvvennu 1958 häi kiändyi lavale, rubei ezittymäh da pajattamah operietois. 

Marika Rökk kuoli syväintaudih.
Marcello Mastroianni

**Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni** (28. syvyskuudu 1924 – 19. talvikuudu 1996) oli itualielaine ozuttelii, Itualien, Jevroupan da muailman kuulužien kinopalkindoloin laureattu. Ruadoi Itualien tundiettuloin kino-ohjuajienke XX vuozisuan toizen puoliškon aigah. Hänen syvendynnyh, vagavu da vähäzel eksentričnoi ozutandutaba pädi itualielazen kinon monien klassiekkoin taidoeččimizile. Hyväs da kiindies yhteisruavos Mastroianni oli Federico Fellininke, kudai kuvai händy omis filmois “Magei elos” (1960), “Puoliyheksätty” (1963), “Riimu” (1972, “Džindžer da Fred” (1986). 

## Eloskerdu

Mastroianni rodivui mägilöis olijas kyläs Apenninoil. Hänen lapsus- da nuorusaigu meni Torinas da Riimas. Sen aijan ozutelmis oli neorealististu sävyy, ihan kui filmois, kudamis enziallus ezityi nuori Mastroianni. 

## Kinoruado

Fellinin filmu “Magei elos”, kudamas piäroulis oli Mastroianni, kerras luadi ozuttelijua kuulužakse da ezittymäh kučuttavakse kogo Jevroupas. 

Vuvvennu 1986 Mastroianni sai Kannoin kinofestivualin palkindon da händy jo kolmas kerdu kehitettih Oskar-palkindon suajakse, täl kerdua roulis Nikita Mihalkovan filmas “Oči čornije” (“Mustat silmät”).
1911

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 6. tuhukuudu **[[Ronald Reagan]]** — 40. amierikkalaine prezidentu, kinoartistu
* 18. kevätkuudu **[[Väinö Kaukonen]]** – suomelaine professoru da literatuuran tutkii. 
* 24. kezäkuudu **[[Juan Manuel Fangio]]** — argentiinalaine F1-kilbahajai
* 17. elokuudu **[[Mihail Botvinnik]]** — nevvostolaine šahmatistu, muailman čempion
* 24. ligakuudu **[[Arkadii Raikin]]** — nevvostolaine estruadan da teatran ozuttelii

## Ken kuoli sinä vuon
* 18. oraskuudu **[[Gustav Mahler]]** — avstrielaine säveldäi
* 18. syvyskuudu **[[P'otr Stolipin]]** — ven’alaine valdivomies
* 5. talvikuudu **[[Valentin Serov]]** — ven’alaine taidoilii
1207

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 30. syvyskuudu **[[Jalal ad-Din Muhammad Balkhi-Rumi]]** ― persielaine runoilii

## Ken kuoli sinä vuon
Jevgenii Morgunov

**Jevgenii Morgunov** (27. sulakuudu 1927 – 25. kezäkuudu 1999) oli nevvostolaine da ven’alaine teatran da kinon ozuttelii, kino-ohjuaju, Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan arvostettu artistu (1978). Enimäl kuulužannu häi on Bivaloin roulis nevvostoaijan Leonid Gaidain komiedieloin sarjas. 

## Eloskerdu

Morgunovan tuattah da muamah aijoi erottih. Muamu kazvatti poigua yksinäh, ruadoi zavodal, sit abuhoidajannu lapsiensuandukois. Morgunov 14-vuodizennu lähti ruadamah zavodale “Frezer”. Voinan da voinan jälles perehel puutui kestiä nälgiä. Kerran muamah toin puačkan voidu, Jevgenii ei voinnuh tirpua da söi sen kaiken leivättäh. Hänele rodih paha, händy odva suadih hengih. Sit aijaspäi lähtijen hänel rikkovui einehainehien sulavundu. Vuvven 25 ijäs hänel löyttih diabettu. Tämän periä häi ylen äijäl sangeni. Ruavahembas ijäs se andoi nivelih, hänel ainos kivisti jalgoi. 

Vuvvennu 1943 nuori Morgunov kirjutti kirjazen Stalinale da kyzyi, ku händy otettas opastumah teatrualizeh opistoh. Opastumah händy otettih Tairovan teatran tyves ruadanuoh opistoh. Ga Morgunov opastui sie vaiku vuvven da lähti opastumah Sergei Gerasimovalluo Kogoven’an valdivollizeh kinematogruafien instituuttah ozuttelijoin tiedokunnale. Vuvvennu 1948 häi loppi sen. Vuozinnu 1948-1951 häi ruadoi Kino-ozuttelijoin teatrustuudies. Vuozinnu 1951-1953 oli Pienen druamuteatran ozuttelijannu. Sit uvvessah kiändyi Kino-ozuttelijoin teatrustuudieh. 

## Ozuttelijan ruado

Jo toine Morgunovan rouli luadi händy kuulužakse. Se oli petturin rouli Sergei Gerasimovan Nuori gvardii -filmas. Nuori Morgunov sissäh painui rahvahan mieleh, erähäs linnas kai pihal händy atakuittih brihačut, duumaittih, ku löyttih petturi. 
Rahvahan suvaičuksen Morgunov sai Leonid Gaidan 1960-vuozien komiedieloin sarjas. Sih aigah Morgunov oppi ičegi luadie kinuo, se oli Šolohovan kerdomuksen mugah luajittu filmu “Konzu itkietäh kazakat”. 

Vuozien 1970-1980 aigah Morgunovua harvah kučuttih snimaimahes. Nevvostoliiton jälgezinny vuozinnu hänel oli enämbi roulii filmois, migu iellizien kahtenkymmenen vuvven aigah. Ga piärouliloi ei olluh. Kaččojih niškoi häi mugai jäi Bivaloinnu. 
Morgunov ylen äijäl pidi pahua mieldy sendäh, ku ei päinnyh artistannu. Argielokses häi oli hyvä iloniekku da suvaičči šuutkua. Hänel ainos oli äijy dovariššua. Morgunov suvaičči stolas istundoi, ga liigua nikonzu ei ryypännyh. 

Morgunoval oli diabettu, sendäh hänel oli trombouzu, kaksi infarktua da insul’tu. Häi kuoli vuvvennu 1999 toizeh insul’tah.
1978

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 7. tuhukuudu **[[Ashton Kutcher]]** — amierikkalaine ozuttelii

## Ken kuoli sinä vuon
* 1. oraskuudu **[[Aram Hačatur'an]]** — armienielaine nevvostolaine säveldäi
* 21. ligakuudu **[[Anastas Mikojan]]** — nevvostolaine valdivomies
* 8. talvikuudu **[[Golda Meir]]** — Izrailan piäministru (1969 - 1974)
Bel'mopan

**Bel’poman** on Keski-Ameriekas olijan Beliz –valdivon piälinnu (vuvves 1970 algajen). Sie eläy 13 351  hengie (2010).
Sukre

**Sukre** on Bolivien piälinnu, sie on Korgevin Suudo. Bolivien halličuksen virrastoloin suurin oza on La-Pas –linnas.

Sukre –linnas eläy 295 455 hengie (2009).
Penelope Cruz

**Penélope Cruz Sánchez** (28. sulakuudu 1974) on ispuanielaine kino-ozuttelii da modeli. Ozuttelijan ruavon häi algoi vuvvennu 1991 TV:s. Häi on ezitynnyh äijis filmois da sai Oscar-palkindon. Ispuanielazis ozuttelijattaris on enzimäine tämän palkindon suannuh. Händy nominiiruittih Gold Globe Award -palkindon suajakse. Hänel on oma tiähti Holliwood Walk of  Fame:s (Holliwoodan Kuulužuon kujol). 

Paiči ozuttelijan ruaduo Cruz ruadau modelinnu. Häi oli yhteisruavos Ralph Laurenanke, Mango- da L’Oreal -kompanieloinke. Cruz alalleh auttau dengal mualoi hyvyönluadiiruavos, on ruavos AIDS:ua vastah.     

## Eloskerdu

Cruz on roinnuhes Ispuanien Alcobendas-linnah. Hänen tuattah oli kauppumies da mehaniekku, kuoli vuvvennu 2015. Muamo on tukkienleikkuaju da menedžieru taidoalal. Nuorennu Cruz harjaitti baliettua da yheksä vuottu kävyi Ispuanien kanzallizen školan urokoile. Konservatourien loppiettuu häi muutti Yhtysvaldoih, kus seiččie vuottu omisti Cristina Rotan školale, kolme niilöis häi opastui ispuanielastu baliettua, nelli – teatrua. 

## Ozuttelijan ruado

Vuvvennu 1992 Cruz enzi kerdua ezityi kinos. Se oli ispuanielaine komeedine druamu “Jamon, jamon”. Jo vuvven peräs händy nominiiruittih ispuanielazen Goya- da Spanish Actors Union Award -palkindoloin suajakse parahan naizien roulis. 
Vuvvennnu 1998 häi enzi kerdua ezityi amierikkalazes William Gaitheran filmas “Mägyriččöin da alangoloin mua”. Tämän jälgeh oli äijy filmua, erähäs kudamas häi sai Oscar-palkindon.
1917

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 18. sulakuudu **[[Georgii Vitsin]]** ― nevvostolaine ozuttelii
* 29. oraskuudu **[[John Kennedy]]** ― 35. amierikkalaine prezidentu 
* 30. syvyskuudu **[[Jurii L'ubimov]]** ― ven’alaine nevvostolaine ohjuaju, ozuttelii
* 16. talvikuudu **[[Arthur Clarke]]** ― anglielaine kirjuttai, tiedomies, keksii

## Ken kuoli sinä vuon
Brazilia

**Brazilia** on Federatiivizen Braziilien Tazavallan piälinnu sego Federuallizen piirikunnan halličuksen rezidensii. Vuonnu 2010 luajitun rahvahanluguhpanon tiedoloin mugah, linnas eläy 2 562 963 hengie. Brazilia on muan n’elläs suurin linnu.

Vuvves 1987 algajen linnu kuuluu JUNESKO:n muailman perindön luvetteloh.
Santjago

**Santjago** on Čilin piälinnu, haldivolline keskus. Se on juattu 37 haldivollizeh aloveheh, joga kudamis on oma johtai. 

Santjagos eläy 5,4 miljonua hengie (2002) - 36% kogo muan rahvahas. Santjago on yksi suurimbis Suvi-Ameriekan linnois. 

Santjago on Andi –mägilöin tyves, korgevus meren pinnaspäi on 540 metrii, Santjagospäi Tyyneh valdumeressäh on 100 km. Linnas on välimerenilmasto.

Ispuanielaine valloittai Pedro de Val’divija perusti Santjagon vuonnu 1541, linnu sai oman nimen Pyhän Iakovan kunnivokse. Vuvves 1818 algajen Santjago on iččenäzen Čilin piälinnu.
Santo-Domingo

**Santo-Domingo** on Dominikuanizen Tazavallan piälinnu, sen kul’tuuru- da ekonoumiekkukeskus. Santo-Domingon perustamizes vuodessah 1502 linnan nimi oli Novaja Izabella, vuozinnu 1936-1961 linnan nimi oli Sjudad-Truhiljo.

Santo-Domingo on Dominikuanizen Tazavallan suves, Haiti –suaren liidehozas, Karibienmeren rannal. Sie on troupilline ilmasto. Ilman lämbötila on ymbäri vuvven +24…+27 gruadussua.
1819

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon
* 24. oraskuudu **[[Victoria]]** — Velikobritanien da Pohjas-Irlandien Yhtistynnyh Kuningaskunnan monarhu (1837 — 1901)
* 31. oraskuudu **[[Walt Whitman]]** — amierikkalaine runoilii
* 18. syvyskuudu **[[Jean Bernard Léon Foucault]]** — frantsien fizikku da tiähtientiijustelii

## Ken kuoli sinä vuon
* 19. elokuudu **[[James Watt]]** — šotlandien keksii
Julia Roberts

**Julia Fiona Roberts** (28. ligakuudu 1967) on amierikkalaine ozuttelii da prod’usseru. Hänen enzimäine suuri lykky kinos oli rouli Steel Magnolias -filmas (1989), kudamas häi sai Golden Globe Award -palkindon da oli nominiiruittu Oscar-palkindon suajakse Paras naizien sivurouli -nominatsies vuvvennu 1990. Vuvven peräs häi oli jo Hollywoodan tiähtenny jälles kuulužua Pretty Woman -filmua. Sit filmas häi sai Golden Globe Award -palkindon da uvvessah oli nominiiruittu Oscar-palkindon suajakse da vie BAFTA-palkindon suajakse Paras naizien rouli -nominatsies vuvvennu 1991. 

Vuvvennu 2001 Roberts jälles avtobiogruaffistu Erin Brockovich -filmua, kudamas hänel oli piärouli, sai Oscar-palkindon, kolmanden Golden Globe Award palkindon, BAFTA-palkindon da Yhtysvalloin Kino-ozuttelijoin gildien palkindon Paras naizien rouli -nominatsies. Vuvvennu 2014 Julia Roberts oli nominiiruittu kaikkien nämmien palkindoloin suajakse Parahas naizien sivuroulis filmas ”August: Osage County” (2013). 

Roberts on muailmas eräs korgiedu palkua suajis ozuttelijois. Filmoin ozutandas, kudamis häi ezityi, suadih enämbi kahtu milljardua dollarua. 

## Opastundu

Školan loppiettuu Roberts piäzi opastumah Džordzian ozavaldivon yliopistoh da muutti New Yorkah sizärellyö, kus tahtoi lähtie kino-ozuttelijan leibih. New Yorkas häi ualekirjutti ruadosobimuksen Click-modelitoimistonke da rubei käymäh ozuttelijoin kursiloile. 

## Eloskerdu

Robertsan enzimäine ukko oli ozuttelii  da pajattai Lyle Pearce Lovett. Hyö elettih yhtes vähembi kahtu vuottu. 

Vuvvennu 2002 häi meni miehele kino-operuatorale Daniel Moderale. Vuvvennu 2004 heile roittihes kaksozet: tytär da poigu. Vuvvennu 2007 Roberts sai vie yhten poigazen. 

Roberts perehenke eläy New Yorkas Manhattanal da heil on omat konnut Tahoe-järvirannal. Robertsal sežo on suuri kodi Californies. Häi on Om Red films -kinokompuanien omistai da aktiivizesti yhtyy hyvyönluajindan ruadoloih. Vuvvennu 2005 Forbes-žurnualan mugah Robertsal oli omažuttu da varua 250 miljonua dollarua.
Rozo

**Rozo** on Dominikan piälinnu, sie eläy 14 847 hengie (2001). Rozo on pieni linnu, kudamas ymbäri ollah Karibienmeri, Rozo –jogi da meččävynnyh Morn Br’us -mägi. Rozo on rakendettu ennevahnallizen indeicoin Sairi -eländykohtan tilas, Rozo on suarivaldivon vahnin da merkičyksellizin linnu. Se on Dominikan päivänlaskurannal, linnas voi nähtä nygyaigastu sego kolounien (francien) arhitektuurua.

Rozospäi vietäh toizih mualoih citruskazviloi, eteeristu voidu, troupiekkupuunandimii.
Džordžtaun

**ǅordžtaun** on Kooperatiivizen Gaianan Tazavallan piälinnu, valdivon suurin ekonoumiekku- da transportukeskus. ǅordžtaun on Gaianan koillisozas, Atlantan valdumeren rannikol, kus valdumereh laskeh Demerara –jogi. 

Gollandielazet perustettih ǅordžtaunan vuonnu 1781. Enzimäi sen nimi oli Stabruk (gollandien kielel se merkiččöy «lambi» -sanua).
Port-o-Prens

**Port-o-Prens** on Gaitin piälinnu, sen ekonoumiekkukeskus da tärgei ulgokauppuportu. 
Port-o-Prens on Gonav –lahten rannal. Francuuzat perustettih linnan vuonnu 1749, sit aijas Port-o-Prens on Gaitin suurin linnu.
Tegusigal’pa

**Tegusigal’pa** on Gondurasan piälinnu (vuvves 1880 algajen) da muan suurin linnu. Linnas da sen ymbäristös eläy 1 682 725 hengie (2006).

Linnu on mägilöin keskes, Čoluteka –joven rannoil, korgevus on 1000 metrii meren pinnaspäi.