open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nuamoilu

**Nuamoilu** on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šuojun kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Ukšjärven päivänlaskurannal. 

Enne kyläs oli Pyhän Il’l’an časounu.

## Kuulužat rahvas

* Nevvostoliiton urhomies Ivan Petrovič Tornev
* Partielaine da valdivomies Ivan Iljič Sen’kin 

## Rahvahan lugumiäry
Tsareviči

**Tsareviči** on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šuojun kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kendärven da Ukšjärven rannoil Petroskoi – Marcial’nije vodi -dorogal. Kyläs on Pyhän Miikulan časounu. Kyläs liidehehpäi on vizakoivun vardoičusaloveh.

XX-vuozisuan allus Tsareviči-kyläs oli Anuksen mägizavodoin johtajan N. Butenevan jälgeläzien usad’bu. Vuozinnu 1915 – 1945 kyläs omas kezämökis eli da ruadoi taidoilii Veniamin Popov. 

## Rahvahan lugumiäry
Verhovje

**Verhovje** on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin Šuojun kyläkunnan kylä. Se kuuluu Šuojun kyläh. 

Kylä on sijoitannuhes Šuojun joven rannoil. Kahtes kilometris päivänlaskuhpäi on Kola-nimine avtodorogu. 

## Rahvahan lugumiäry
Šuojun Čupa

**Šuojun Čupa** on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šuojun kyläkundah. 

On kuulužu sil, gu kylän rinnal on suurien herroin endine virralline rezidencii. Kylä on sijoitannuhes Kendärven rannal Petroskoi – Marcial’nije vodi -dorogal. Petroskoissah on 20 kilometrii. Vuozien 2010 allus kyläs oli nostettu Ksenija Piiteriläzen časounu. 

Nevvostovallan aigua Nevvostoliiton Kommunistizen partien Karjalan tazavallan komitietan duaččupos’olkan rinnal oli nostettu hoteli suurih herroih niškoi. Eri aijoinnu sie huogavuttih Aleksei Kosigin, Nikolai Tihonov, Jurii Andropov, Urho Kekkonen, Boris Jel’cin, Vladimir Putin. 

## Rahvahan lugumiäry
YLE TV2

**YLE TV2** on suomelaine telekanalu, kuduan omistau Yleisradio. TV2:l ei ozuteta reklamoi, ga sen finansiiruičus suatah veroiči. Telekeskus sijaiččou Tampereen Ristimäel. YLE TV2 perustettih vuvvennu 1964, da Suomi oli enzimäine pohjasmua, kudau suai toizen telekanalan. Ruoččis SVT2 zavodi pakkaskuus vuvvenu 1969. Norviegies da Danies oli vai yksi telekanalu vuoteh 1988-1992.
Akimisto

**Akimisto** on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä. 

Sen rinnal on Majajärvi. 

## Rahvahan lugumiäry
Hilkoi

**Hilkoi** on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Tulomjärven päivänlaskurannal. 

Vuozinnu 1760-70 kylän rinnal ruadoi anukselazen kupčan Ivan Spetanovič Barminan zavodu. Miehen dokumentois on kirjutettu, gu vuvvennu 1779 zavodal oldih plotin, kolme fuabriekkua, paja da kaksi melliččiä. 

## Rahvahan lugumiäry
Huutselgy

**Huutselgy** on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Šotjärven suvirannan rinnal. 26. elokuudu vuvvennu 1938 Karjalan piälimäzen toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu časounu. 

## Rahvahan lugumiäry
Man’gu (pos’olku)

**Man’gu** on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizes piiris olii pos’olku.

Priäžäspäi Man’gassah on kymmene kilometrii matkua P21-dorogua myöte. Pos’olku on sijoitannuhes Man’gan joven rannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Shinzō Abe

**Shinzō Abe**( 21. syvyskuudu 1954, Shinjūku - 8. heinykuudu 2022) on Japounien piäministru.

## Lähtehet
Majaiselgy

**Majaiselgy** on Karjalan tazavallan Priäžän piirin kylä. Se kuuluu Vieljärven kyläkundah. 

Kylä on sijoitannuhes Majaijärven suvirannal. 26. kylmykuudu vuvvennu 1939 Karjalan Piälimäzen toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu časounu. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 Majaiselläs eli 57 hengie.
Villumägi (stancii)

**Villumägi** on raududorogustancii, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžan piirin Čalnan kyläkundah. Vie sama nimi on raududorogustancien tyves olijal pos'olkal. 

## Rahvahan lugumiäry
Kokkoilu

**Kokkoilu** on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä. Se kuuluu Nuožarven kyläkundah. 

Kylä on sijoitannuhes Kaskesniemen järven rannal. Kyläs on säilynyh XIX-vuozisual nostettu Pyhän Varvaran časounu, kudai kuuluu federuallizeh arhitektuurumustomerikilöin luvetteluh. 

Vie yksi puuarhitektuuran mustomerki – XIX-vuozisuan lopus azuttu puuhine aittu, on vietty Kižin suarele. 

## Rahvahan lugumiäry
Simanisto

**Simanisto** on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä. Se kuuluu Pyhärven kyläkundah. 

Kylä on sijoitannuhes Pyhärven suvirannal. 28. ligakuudu vuvvennu 1957 Karjalan Korgeviman nevvoston prezidiuman käskyn mugah Simanisto suureni, sih ruvettih kuulumah lähikyläzet. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 Simanistos eli 194 hengie.
Nenetsan kieli

**Nenetsan kieli** on Samojedilaine kieli, sidä pagizou läs 21t ristikanzoi. Nenetsan kieli on kaikis suurin Samojedilaine kieli da sidä paistah Jamalo-nenetsias da Nenetsias, hos Nenetsa on sie vai vähembistö kieli. Nenetsas on kaks piä murrettu, net ollah Tundra da meččy nenetsa ven'as niilöi pietäh murdehinnu a niilöi voi pidäy ominnu kielinny läs 50% nenetsalaizis maltetah paista Nenetsan kieldy.'

## Kirjaimikko
Uralilazet kielet

**Uralilazet kielet** ollah kielijoukko, niilöi pagizou läs 20 miljounua inehmizii, niilöi paistah enimäl Ven'as, Vengriis, Suomes da Estouniis. Kaikis suurin uralilaine kieli on vengrien kieli. Läs kai uralilazet kielet ollah vuaras kuolla paičči suomen, vengrien da eestin kielet. Uralilazis kielis on kaksi piäjoukkuo, net ollah samojedilazet da suomelas-ugrilazet kielet de net yhtes luajitah Uralilazet kielet, hos tänäpäi on kiistuo ku neče on oigei taba erittiä niilöi libo viärä.

## Suomelas-ugrilazet kielet
Suomelas-ugrilazet kielet, kudamii on 15, javotahes 7 oksah. 

* Baltiekkusuomelaine oksu: karjalan, suomen, vepsän, ižoran; eestin, võron, vodin da liivin kielet. Kai nämmä mainitut kielet ollah lähisugukielet. 
* Saamelaine oksu: saamen kieli, kudai jagahes kahteh loittozeh toine toizes piämurdeheh (päivännouzupuoline da päivänlaskupuoline piämurreh). 
* Mordvalaine oksu: erzän da mokšan kielet. 
* Marilaine oksu: niittymarin da mägimarin kielet. 
* Permiläine oksu: udmurtan, zir'ankomin da permikomin kielet. 
* Obinugrilaine oksu: hantin da mansin kielet. 
* Vengrieläine oksu: Vengrien kieli.

## Samojedilazet kielet
Samojedilazii kielii on 4: nenetsan, enetsan, selkupan da nganasanan kielet.
Angenlahti

**Angenlahti** on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Dessoilan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Siämärven lounasrannal. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 104 hengie.
Kiviniemi

**Kiviniemi** on vahnuaigaine karjalaine kylä, kudai on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizes piiris da kuuluu Dessoilan kyläkundah. 

Kylä on histourien mustomerki. Kiviniemi on sijoitannuhes Šotjärven luodehrannal. 

Kyläs on säilynyh arhitektuuran mustomerki - XIX-vuozisuan puolivälin Pyhän Miikulan časounu yhtes kumardusristanke. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 78 hengie.
Zadelje

**Zadelje** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin eländykohtu, kudai kuuluu Jänišpellon kyläkundah. 

Eländykohtu on samannimizen raududorogustancien tyves. 

## Rahvahan lugumiäry
Lučevoi

**Lučevoi** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Jänišpellon kyläkundah kuului eländykohtu. Vie sama nimi on raududorogustansiel. 

## Rahvahan lugumiäry
Časounankylä

**Časounankylä** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Jänišpellon kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Suunan jovensuuh. 

Kyläs on säilynyh federuallizeh luvetteluh kuului arhitektuuran mustomerki – XVII-vuozisuan lopus nostettu Varvaran puuhine časounu. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 294 hengie.
Suuri Hanhijärvi

**Suuri Hanhijärvi** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Hanhijärven suvirannal. 

9. oraskuudu vuvvennu 1933 Karjalan piälimäzen toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu kirikkö. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 297 hengie.
Jerkojeva Novinka

**Jerkojeva Novinka** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes järven rannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Čuiniemi

**Čuiniemi** on vahnuaigaine liygiläine kylä, kudai on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizes piiris da kuuluu Dessoilan kyläkundah. 

Kylä on histourien mustomerki. Čuiniemi on sijoitannuhes Siämärven koillisrannal. 

Kyläs on säilynyh federualline arhitektuuran mustomerki – XVIII-vuozisuan puuhine časounu. Toine arhitektuurumustomerki - XVIII-vuozisuan toizen puoliškon kumardusristu, oli vietty Kižin suarele. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 Čuiniemes eli 136 hengie.
Čobalahti

**Čobalahti** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Oniegan järven Čobalahten rannal. 

XVIII-vuozisual kyläs oldih kazarmat, kus elettih ruadajat, kuduat louhittih rudua. Kylän lähäl kallivoh oli luajittu kanualu. 

Vuozinnu 1972-1983 kyläs eli kuulužu ven’alaine kirjuttai da histourien tutkii Dmitrii Balašov. Häi kirjutti histouriellizii romuanoi. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 183 hengie.
Ližmi (stansii)

**Ližmi** on raududorogustansii. Vie Ližmi-nimi on pos’olkal, kuduan tyves ruadau raududorogustansii. Pos’olku kuuluu Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Tedjärven kyläkundah. Tedjärvessäh on yksi kilometri matkua. 

Stansieh liittyy kaksi vedokohtua: Ližmi – Uuzi pos’olku da Ližmi – Tedjärvi. Vuvven 2019 tiedoloin mugah joga päiviä Ližmin raududorogustansien kauti ajau sähköjuna Petroskoilpäi Karhumägeh.
Mänselgy (pos’olku)

**Mänselgy** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Tedjärven kyläkundah kuului pos’olku. Vie sama nimi on raududorogustansiel. Se on 472. kilometril raududorogal Kondupohju - Karhumägi. 

## Rahvahan lugumiäry
Rauman murreh

**Rauman murreh** libo **Rauman kieli** (*raumakse* **Rauman giäl**) on suomen murreh kudai paistah Rauman linnas, hos erähät tahtotah kuččuo sidä kielekse. Rauman murrettu suomelazet ei voijah ellendie äijän, da tänäpäi sidä kirjutetah da luajitah kniiguloi raumakse. Se eruo äijän suomen yleiskieles da suomalaine ei ellendie äijän raumua. Raumas on äijän lainasanoi ruočin kielespäi da eestin kielespäi. Ezimerkukse "pokstaavi", 'Kirjain' libo "flikk", tyttö. Raumalazet iče kučutah sidä kielekse.

## Ezimerki

## Lähtehet


## Aihiestu muijal
* Raumalaizii pajoloi
* Opastu pagizemah raumakse
* Wiki raumakse
Vozrici

**Vozrici** on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkundah kuului pos’olku. Se on sijoitannuhes Vozrica-jovel. Rinnal on Oniegan koillisrannikko. Yhtes kilometris pos’olkaspäi on niemi. Enne sie oli suari, ga sissäh parzilois oli azuttu dorogu, kuduadu myöte vedeltih mecciä. Sie ruadoi lespromhouzu, kus ruattih kyläläzet. 

## Rahvahan lugumiäry
Vača

**Vača** on Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustukosken kyläkundah kuului pos’olku. Rinnal on Pieni lambi, kahtes kilometris pohjazehpäi on Kučjärvi. 

## Rahvahan lugumiäry
Päivänlasku-Kendärvi

**Päivänlasku-Kendärvi** on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Kendärven luodehrannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Olenii

**Olenii** on Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustukosken kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Pedarmilammen lähäl. 

Kyläs ruatah laukku, poštu da feršalinpunktu. Omua liäkärii kyläs ei ole, häi kävyy muijalpäi. Kyliä myöte menöy paikalline dorogu . 

## Rahvahan lugumiäry
Lordi

**Lordi** on suomelaine metallua soittavu bändi. Se on perustettu vuvvennu 1996.

## Jäzenet
* Mr. Lordi
* Kone
* Hiisi 
* Mana 
* Hella

## Stuudiial'bomat
* Get Heavy (2002)
* The Monsterican Dream (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Deadache (2008)
* Babez For Breakfast (2010)
* Bend Over and Pray the Lord (2012)
* To Beast or Not To Beast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)
* Screem Writers Guild (2023)
Eminem

**Eminem** on yhtysvaldulaine  räppäri.

## Stuudiial'bomat
* Infinite (1996)
* The Slim Shady LP (1999)
* The Marshall Mathers LP (2000)
* The Eminem Show (2002)
* Encore (2004)
* Relapse (2009)
* Recovery (2010)
* The Marshall Mathers LP 2 (2013)
* Revival (2017)
* Kamikaze (2018)
* Music to Be Murdered By (2020)
* The Death of Slim Shady (Coup de Grâce) (2024)
Children of Bodom

**Children of Bodom** oli vuvvennu 1993 perustettu da vuvvennu 2017 loppienuh suomelaine metallua soittavu bändi.

## Stuudiial'bomat
* Something Wild  (1997)
* Hatebreeder  (1999)
* Follow the Reaper  (2000)
* Hate Crew Deathroll  (2003)
* Are You Dead Yet?  (2005)
* Blooddrunk  (2008)
* Relentless Reckless Forever  (2011)
* Halo of Blood  (2013)
* I Worship Chaos  (2015)
* Hexed  (2019)
50 Cent

**50 Cent** on yhtysvaldulaine räppäri.

## Stuudiial'bomat
* Get Rich or Die Tryin' (2003)
* The Massacre (2005)
* Curtis (2007)
* Before I Self Destruct (2009)
* Animal Ambition (2014)
Kiss

**Kiss** on New Yorkas vuvvennu 1973 perustettu rock-joukkoveh.

## Jäzenet
* Paul Stanley
* Gene Simmons
* Eric Singer
* Tommy Thayer

## Stuudiial'bomat
* Kiss (1974)
* Hotter than Hell (1974)
* Dressed to Kill (1975)
* Destroyer (1976)
* Rock and Roll Over (1976)
* Love Gun (1977)
* Paul Stanley (1978)
* Gene Simmons (1978)
* Ace Frehley (1978)
* Peter Criss (1978)
* Dynasty (1979)
* Unmasked (1980)
* Music from "The Elder" (1981)
* Creatures of the Night (1982)
* Lick It Up (1983)
* Animalize (1984)
* Asylum (1985)
* Crazy Nights (1987)
* Hot in the Shade (1989)
* Revenge (1992)
* Carnival of Souls: The Final Sessions (1997)
* Psycho Circus (1998)
* Sonic Boom (2009)
* Monster (2012)
Pertijärvi

**Pertijärvi** on Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustukosken kyläkundah kuului pos'olku. Se on sijoitannuhes Pertijärven päivänlaskurannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Lindujärvi

**Lindujärvi** on Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah kuului eländykohtu. Vie sama nimi on raududorogustansiel. 

## Rahvahan lugumiäry
Riihijärvi

**Riihijärvi** on Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah kuului eländykohtu. Vie sama nimi on raududorogustansiel. Se on 656. kilometril raududorogal Karhumägi - Segežu. 

## Rahvahan lugumiäry
Urosjärvi

**Urosjärvi** on eländykohtu, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah. 

Vie sama nimi on Okt’abr’skoin raududorogan Petroskoin ozaston stansiel. Pos’olku on sen tyves. Stansii on sijoitannuhes raududorogal Piiteris Murmanskah. 

## Rahvahan lugumiäry
Voldjärvi

**Voldjärvi** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes samannimizen järven suvirannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Jurkinnavolok

**Jurkinnavolok** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Urosjärven luodehrannal.

Eländykohtu perustettih 26. talvikuudu vuvvennu 1962. Moizen käskyn andoi Karjalan Korgeviman Nevvoston Prezidiumu.

## Rahvahan lugumiäry
Vienanmeren da Baltiekkumeren kanualan 11. salbavon pos’olku

**Vienanmeren da Baltiekkumeren kanualan 11. salbavon pos’olku** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelän kyläkundah. 

Pos’olku on sijoitannuhes Ala-Uikujoven da Šavan’-järven rannal Vienanmeren da Baltiekkkumeren kanualan 11. salbavon tyveh. 

Pos’olkan rinnal on nähtävys, histourien mustomerki – vienpiäständyplotin (plotin №23). Se oli luajittu vuozinnu 1932-1933, konzu azuttih Vienanmeren da Baltiekkumeren kanualua. Plotinan salvos on azuttu puus, seinät on täytetty kivil. 

## Rahvahan lugumiäry
Maiguba

**Maiguba** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelän kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Uikujärven luodehrannal. 

Vie sama nimi on raududorogustansiel. Se on sijoitannuhes 682. kilometril raududorogal Segežu - Belomorsku. 

## Rahvahan lugumiäry
Kočkoma

**Kočkoma** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelän kyläkundah. Vie sama nimi on raududorogustansiel. 

Kočkoma on sijoitannuhes M-18 -avtodorogal (Piiteri – Murmansku - Norviegien raja). Pos’olku sai oman nimen Kočkoma-joven nimen mugah. Joven nimen alguperä tässäh ei ole tietois. Raududorogustansii oli nostettu vuvvennu 1916. Vuozinnu 1990 algavui Kočkoma-Liedmajärvi -raududorogan azundu. Sen piduhus on 123 kilometrii. Ruavot loppevuttih vuvvennu 2001. 

## Rahvahan lugumiäry
Polga

**Polga** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Uikujärven kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Uikujärven päivännouzurannal. 

Paikallizen eläjän sanoin mugah vuvvennu 2014 kylän lähäl Uikujärveh pakui meteoriittu. Ečindyruadoloin aigah oli löytty suuri ukonlähte, lähisuaren randu oli heittynyh alah. 

## Rahvahan lugumiäry
Šavan’

**Šavan’** on eländykohtu, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelän kyläkundah. 

Vie sama nimi on Okt’abr’skoin raududorogan Petroskoin ozaston stansiel. Stansii on sijoitannuhes 699. kolometril raududorogal Segežu - Belomorsku. 

## Rahvahan lugumiäry
Hindulaižus

Hindulaižus on monijumalaine uskondo, kudai perustuu ammuzen Indien Veda-kul'tuurah. Hindulaižudes on mondu uskon piirii da sil on 1,05 miljardua kannattajua, enimäl Indies. Hindulaižuden klassillizet kirjutukset on kirjutettu sanksrit-kielel. Jumaloi on ezimerkikse Brahma, Vishnu da Shiva. 

Hindulaismun libo hindulaižuven histouriin kauvvet voijah jakoa viideh: Induskul'tuuru, Veda-aigu, klassilline aigu, keskiaigu da uuzi aigu. Sanotah, što Hindulaižus on vahnin muailmun uskondo.

## Lähtiet

* https://fi.wikipedia.org/wiki/Hindulaisuus
Veliko Tarnovo

**Veliko Tarnovo** (bul. Велико Търново) on Toizen Bolguarien impeerien piälinnu (1185-1393). 


Ruins on Trapezitsa North part,Bulgaria.jpg|
Sveta gora - panoramio (1).jpg|
Veliko Tarnovo , Bulgaria (22859206153).jpg|
Bulgarian parliament building Veliko Tarnovo.jpg|
20140620 Veliko Tarnovo 394.jpg|
Паметникът на Асеневци и Художествената галерия.jpg|
Panorama - panoramio (195).jpg|
Tzar Ferdinand at proclamation of Bulgarian-independence.jpg|
Lendiera-1

**Lendiera-1** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Mujehjärven piirin Lendieran kyläkundah. Mujehjärven pos’olkassah on 71 kilometrii matkua. 

Kylä on sijoitannuhes kohtal, kus Lendieran jogi laskeh Lendieran järveh. Pos’olkua myöte matkuau muadorogu 86К-174 (Rebol’a – Lendiera – valdivonraja). Vie on meččydorogu Volomassah. Tämän dorogan piduhus on 80 kilometrii. Lendiera-1 oli perustettu vuvvennu 1959 Lendieran raududorogustansien avattuu. 

## Rahvahan lugumiäry
Šaluha

**Šaluha** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Šal’skoin kyläkundah. 

Pos’olku on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Terebovskaja

Terebovskaja on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Šal’skoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

10. oraskuudu vuvvennu 1934 Karjalan Piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu Spuasan kirikkö. 

## Rahvahan lugumiäry
Dubrovo

**Dubrovo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Vojačun linnukundah. 

Kylä on sijoitannuhes Šobajärven liidehrannal avtodorogal 86К-310 (Vojačču – Polga – Uikujärvi – Vuožmajärvi). 

## Rahvahan lugumiäry
Bočilovo (kylä)

**Bočilovo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Šal’skoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

Kyläs on säilynyh IXX-vuozisuan Smolenskoin Jumaldoman časounu. 

## Rahvahan lugumiäry
HIM

**HIM** oli vuvvennu 1991 perustettu da vuvvennu 2018 loppienuh suomelaine metallua soittavu bändi.

## Stuudiial'bomat
* Greatest Lovesongs Vol. 666  (1997)
* Razorblade Romance  (1999)
* Deep Shadows and Brilliant Highlights  (2001)
* Love Metal  (2003)
* Dark Light  (2005)
* Venus Doom  (2007)
* Screamworks: Love in Theory and Practice  (2010)
* Tears on Tape  (2013)
The Rollling Stones

**The Rollling Stones** on vuvvennu 1962 perustettu britannielaine rock-joukkoveh.

## Jäzenet
* Mick Jagger
* Keith Richards
* Charlie Watts
* Ron Wood

## Stuudiial'bomat
* The Rolling Stones  (1964)
* 12 X 5  (1964)
* The Rolling Stones No. 2  (1965)
* The Rolling Stones, Now!  (1965)
* Out of Our Heads  (1965)
* December’s Children (And Everybody’s)  (1965)
* Aftermath  (1966)
* Between the Buttons  (1967)
* Their Satanic Majesties Request  (1967)
* Beggars Banquet  (1968)
* Let It Bleed  (1969)
* Sticky Fingers  (1971)
* Exile on Main St.  (1972)
* Goats Head Soup  (1973)
* It’s Only Rock ’n’ Roll  (1974)
* Black and Blue  (1976)
* Some Girls  (1978)
* Emotional Rescue  (1980)
* Tattoo You  (1981)
* Undercover  (1983)
* Dirty Work  (1986)
* Steel Wheels  (1989)
* Voodoo Lounge  (1994)
* Bridges to Babylon  (1997)
* A Bigger Bang  (2005)
* Blue & Lonesome  (2016)
* Hackney Diamonds (2023)
Tambitsi (Puudogan piiri)

**Tambitsi** on pol’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin P’alman kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Žilaja Tambitsa -joven rannal. 

Kahtes kilometris on vardoittavu aloveh, luonnon mustomerki – Tambitskoje suo. Sen pinduala on 51 hektuarua. 

## Rahvahan lugumiäry
Rimoilu

**Rimoilu** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Pälmän kyläkundah. 

Kylän lähäl on Puudogu-Karhumägi -avtodorogu. Kolme kilometrii on Pudožgorskii-pos'olkassah. Nelläs kilometris kyläs suvehpäi on ruvan louhindupaikku. 

## Rahvahan lugumiäry
Pelgostrov

**Pelgostrov** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah. 

Kylä on histourien mustomerki. Kylä on sijoitannuhes samannimizel suarel Vodlajärven keskel. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 98 hengie.
Päl'mä (kylä)

**Päl'mä** on vahnuaigaine kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl'män kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. 

Päl'mä on sijoitannuhes samannimizen joven rannal, lähäl on Puudogu - Karhumägi -avtodorogu. 

Kyläs on arhitektuuran mustomerki - Pyhän Il'l'an puuhine časounu, kudai on nostettu XVIII-vuozisual. 

Vie yksi mustomerki on vuvvennu 1979 nostettu Potašovan taloi. Päl'mäspäi se oli vietty Kižin suarele. 

## Rahvahan lugumiäry
Poršta

**Poršta** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Vodla (kylä)

**Vodla** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

Kylän lähäl on Sroičan puuhine kirikkö, nygöi se ei rua.

## Rahvahan lugumiäry
Ščanikovskaja

**Ščanikovskaja** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. 

Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Koloda-joven rannal. Kyläs on säilynyh Zosima da Savvatii Solovetskoloin časounu. Se oli nostettu XIX-vuozisual. 

## Rahvahan lugumiäry
Ust’-Reka

**Ust’-Reka** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kolodozero-järven luodehrannal, kus on Viksen’ga-joven ladvu. 

Kyläs on säilynyh puolekse lahonnuh Makarii Želtovodskoin puuhine časounu. Se oli nostettu vuvvennu 1850. 

## Rahvahan lugumiäry
Kubovskaja

**Kubovskaja** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

Kyläs on säilynyh Kolmen pyhittäjän da Smolenskoin Jumaldoman kirikkö. Se oli nostettu XIX-vuozisual. Arhitektuuran mustomerkilöinny ollah vie muanruadajan Bel’ajevan kodi da Grišinan aittu. Net mollenbat viettih Kižin suarele.

## Rahvahan lugumiäry
Pogostu (Puudogan piiri)

**Pogostu** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Kolodozero-järven päivänlaskurannal. 

Kyläs on kirikkö, kudai sai oman nimen Jumaldoman roindan kunnivokse.

## Rahvahan lugumiäry
Pirzakovo

**Pirzakovo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes meččyjärven rannal. 

Kyläs on säilynyh puolekse lahonnuh Jumaldoman Vladimirskoin obrazan puuhine časounu. Se on nostettu läs vuottu 1800.
## Rahvahan lugumiäry
Päljärvi (Puudogan piiri)

**Päljärvi** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Päljärven liidehrannal. 

Kyläs on Kazanskoin Jumaldoman puuhine časounu, nygöi se ei rua. 

XIX-vuozisuan arhitektuuran mustomerkit – Butinan taloi da Belošejevan aittu – Päljärvespäi viettih Kižin suarele. 

## Rahvahan lugumiäry

Uvvennu 1905 kyläs eli 126 hengie.
Tatarskaja Gora

**Tatarskaja Gora** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Kylä on sijoitannuhes Tambičozero-järven pohjasrannal. 

Kyläs on säilynyh puolekse lahonnuh Kazanskoin Jumaldoman da Anastasija Riml’ankan puuhine kirikkö. Se oli nostettu XIX-vuozisual. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 79 hengie.
Pielusjärvi

**Pielusjärvi** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes samannimizen järven luodehrannal.

8. elokuudu vuvvennu 1936 Karjalan piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu časounu.

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 139 hengie.
Černorečenskii

**Černorečenskii** on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkundah. 

Kraskoborskii-pos’olkassah on kymmene kilometrii, Puudogassah on yheksä kilometrii, Petroskoissah on 110 kilometrii. Pos’olku on sijoitannuhes Juga da Čornaja -jogiloin rannoil. Pos’olkan lähäl on menemäs avtodorogu Vitegru-Karhumägi. 

## Rahvahan lugumiäry
Nigižma

**Nigižma** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Murmozero-järven liidehrannal. 

Kyliä myöte matkuau federualline avtodorogu А119 Voulogdaspäi Karhumägeh. 20. tuhukuudu vuvvennu 1935 Karjalan piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu kirikkö.

## Rahvahan lugumiäry

## Tundietut rahvas:

* N.S. Šaižin (1879—1950) on ven’alaine etnogruaffu, fol’kloristu da opastai.
Gakugsa

**Gakugsa** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Gakugsa-joven rannal. 

Kyliä myöte matkuau federualline avtodorogu  Voulogdaspäi Karhumägeh. Gakugsan voulosti kuului Muroman manasterih. Enzikerdua kyliä da manasterii mainitah kniigas vuvvennu 1563. 

## Rahvahan lugumiäry
Persien

**Persien** (پارسی) on eräs Aazien kielisty. Persien kieldy pagizou 110 miljoonua ristikanzua. kaikis enämbi pagizijua on Iran, Afganistuanu da Tadžikistuanu.
Suari (kylä)

**Suari** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

XIX-vuozisuan lopun arhitektuuran mustomerki – Pahomovan aittu - oli vietty Kižin suarele.

## Rahvahan lugumiäry
Pesčanoje

**Pesčanoje** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Puudogan piirin päivänlaskuh, Oniegan niemel. 

Puudogassah on 61 kilometrii. Kyliä myöte matkuau federualline avtodorogu А119 Voulogdaspäi Karhumägeh. 

20. tuhukuudu vuvvennu 1935 Karjalan Piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs salvattih kirikkö da časounu. 

## Rahvahan lugumiäry
Okt'abr'skaja

**Okt'abr'skaja** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkundah. 

Puudogassah on 34 kilometrii. Kylä on sijoitannuhes Kupeckoin järven päivänlaskurannal. Rinnal on  Kola-avtodorogu (Moskovu — Murmansku). 

Kyläs on säilynyh puolekse lahonnuh časounu. Se oli nostettu XIX-vuozisuan lopus. 

## Rahvahan lugumiäry
Burakovo

**Burakovo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkundah. Puudogassah on 34 kilometrii. 

Kylä on sijoitannuhes Kupeckoin järven päivännouzurannal. 

Vuvven 1917 vallankumovuksessah kyläs oli kaksi kirikkyö: Pyhän Jyrrin kezäkirikkö da Pokrovan talvikirikkö, ruadoi kirikköškola. Kiriköt salvattih vuozinnu 1930. Pokrovan kirikös jiädih vai kivet. Iče kirikkö oli nostettu XIX-vuozisuan puolivälis. 

## Rahvahan lugumiäry
Aleksejevo

**Aleksejevo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkundah. 

Puudogassah on 38 kilometrii. Kylä on sijoitannuhes Kupeckoin järven päivänlaskurannal. Yksi kilometri on М18 Kola-avtodorogassah (Moskovu — Murmansku).

## Tundietut rahvas:

* Ven'alaine starinoin da suarnoin sanelii Remezov Nikita Antonovič (1878—1943) 

## Rahvahan lugumiäry
Harlovskaja

**Harlovskaja** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. 

Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven hurual rannal. Puudogassah on kaksi kilometrii. 

Harlovan kylä löydyy Ven'an impeerien da lähäl olijoin mualoin kartas. Sidä vie sanotah Sadasivuzekse kartakse, sidä kerättih yhteh vuozinnu 1801—1804. Kartu nägi päiväzenvalgien vuvvennu 1816. 

## Rahvahan lugumiäry
Kolovo (kylä)

**Kolovo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

9. elokuudu vuvvennu 1935 Karjalan Piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu časounu. 

## Rahvahan lugumiäry
Gladkina

**Gladkina** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

Kylän agjah on sijoitannuhes Sviižoin časounu. Se on nostettu XIX-vuozisual. 

## Rahvahan lugumiäry
Afanasjevskaja

**Afanasjevskaja** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal. 

## Rahvahan lugumiäry
Rajakondu

**Rajakondu** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. 

Kylä on sijoitannuhes avtodorogal Sordavala-Anuksenlinnu. Enzimästy kerdua kyliä mainitah aigukniigois vuvvennu 1568. Silloi kyläl oli nimi Kondu. 

## Histourien mustomerkit:

Kyläs säilyttih histourien mustomerkit, kuduat on sivottu Ven'an, Ruočin da Suomen välizih suhtehih. Yksi niilöis on ruoččilas-ven'alazen histourien mustomerki - suuri rajakivi. Vuvves 1618 vuodessah 1721 se oli Ven'an da Ruočin rajan merkinny. Piätös sit luajittih vuvvennu 1617, konzu oli allekirjutettu Stolbovan rauhusobimus. Vuvves 1917 vuodessah 1940 kivi seizoi Suomen da Ven'an rajal. 

## Rahvahan lugumiäry
Noževo

**Noževo** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven oigiel rannal. 

Kyläs on säilynyh Smolenskoin Jumaldoman puuhine časounu. Se oli nostettu XIX-vuozisuan lopus. Nygöi časounu ei toimi. 

## Rahvahan lugumiäry
Oruzjärvi

**Oruzjärvi** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Ponkolanjärven suvirannal. 

XVI-vuozisual sie oli perustettu manasteri. Se ruadoi vuodessah 1612. Vuvvennu 1910 oli nostettu Jumaldoman obrazan puuhine pravoslavnoi kirikkö. 

## Rahvahan lugumiäry
Pohjas-Karjalan muakundu

**Pohjas-Karjala** libo **Pohjas-Karjal** on Suomen muakundu. Pohjas-Karjala sijaiččou Päivännouzu-Suomes, da sen piälinnu on Jovensuu. Muita linnoi ollah Kitee, Lieksa, Nurmes da Outokumpu. Muakunnas eläy 160&nbsp;000 ristikanzua.
Karkku

**Karkku** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Luadogan järven koillisrannal. 

Kyliä myöte menöy raududoroguliinii Lodienoi - Jänisjärvi. Vuvvennu 1989 kylän lähäl oli löytty uruanan kaivandupaikku. Ajatellah, gu sie voi ollah 400 tonnua uruanua. Yhtelläh kaivanduruavot ei algavuttu. 

## Rahvahan lugumiäry
Kaukoijärvi

**Kaukoijärvi** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kaukoijärven pohjasrannal. 

Kylä oli perustettu vuvvennu 1863 eroituttuu Kavainospäi. 

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1905 kyläs eli 141 hengie.
Jänis (kylä)

**Jänis** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Läskelän kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Jänisjoven oigiel rannal.

## Rahvahan lugumiäry
Hiijenselgy

**Hiijenselgy** on pos'olku, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirih, kohtah, kus Jänisjogi laskeh Luadogah. 

Enizmästy kerdua Hiijenselgiä mainitah aigukniigois vuvvennu 1500. Vuodessah 1940 Hiijenselgy kuului Suomeh. 

Pos'olkan lähäl on 111-metrihine Hiijenvuori. Sih voinan aigah oli luajittu suomelazien vardoičuskohtu. Sydämes on säilynyh kirjutus "J.T. 14.2.40". Suas metris pos'olkaspäi on pieni suarukkaine - Kalkisuari. Sie on uponnuh kaivos, kus louhittih mramorua. Tädä mramorua viettih Piiterih.
Karjalazet

**Karjalazet** ollah uralilaine da baltiekkusuomelaine rahvas, kudamat eletäh enimite Suomes da Ven'al. Läis kai karjalazet paistah karjalakse, ven'akse libo suomekse. Enimištö ollah pravoslaunoloi libo l'uterilaizii. Karjalazet rahvahanuskomukset ollah sežo vie hengis.

Ven'al karjalazet eletäh enimite Karjalan Tazavallas da Tverin alovehel. Suomes karjalazet elettih enne vuozien 1939-1944 voinii Päivännouzu-Suomes Karjalan alovehil, ga nygöi läis kaikkial Suomes. Karjalazii eletäh sežo Ruočis da Ukrainas, kus oli vuvven 2001 laskendan mugah 1 500 karjalastu.

Karjalazet voijjah jagua eri joukkoloih karjalan kielen murdehien mugah. Karjalan kielen murdehet ollah liygi libo livvinkarjala (Livvin kieli), da varzinkarjal (varzinkarjalanmurreh), kuduah kuulutah vienankarjala, suvikarjala sego tverinkarjala (tiveri-karielan libo tverin karjalan kieli). Suomalaizien kielentutkiin mugah lyydi on oma kieli da lyydiläižet oma rahvas, ga ven´al se on karjalaine joukko.

## Karjalazien histourii
Enzmäizet mainičukset karjalazih näh on Skandinuaviin saagois da Novgorodan kroniikois.

## Lähtehet

* https://fi.wikipedia.org/wiki/Karjalaiset_(kansa)
* Viljo Nissilä: Karjalan nimestä (1962)
Elostus

**Elostus** on toimindua, kudamas semmite lapsi käyttäy omua mielikuvitusta da suau mielihyvää. Se on lapsile luonnolline taba nerovuo. Elostus on ylen tärgei dielo lapsien kehitykses, da sen avvul hyö opastuu ezimerkikse sotsializen eloksen da tundehiin näh.  Elostelus käytetäh puaksuh bobii. Elättilöit da aiguhizet sežo elostetah.

Elostukses voibi ollah siändöi, libo se voi ollah improviziiruittua. Eri kul'tuurois on erilaizii kižoi, kudamat ollah suosittuloi.
Kavaino

**Kavaino** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes lähäl avtodorogua Sordavala-Anuksenlinnu. 

28. ligakuudu vuvvennu 1957 Karjalan tazavallan Korgeviman nevvoston Prezidiuman käskyn mugah Kavaino da Kaukoijärvi ruvettih kuulumah Rajakonnun kyläh. 

## Rahvahan lugumiäry
Boba

**Bobat** ollah elostandun niškoi luaittu ezineh. Bobii kävtetäh elostandun ližäkse opastanduh. Eriluaduzii lapsien bobii on ezimerkikse tytit, mašinat, miäččyt da stolakižat. Bobat ollah semmite luaittu lapsien elostandun niškoi, ga aiguhizil da elättilöil on sežo bobii. Ezimerkikse koirut voi elostua miäččynke.

Vahnembat ristikanzoin histouriin bobat oldih yksinkerdazii kivi- da savihuahmoi.
Kartohku

**Kartohku** () on kazvi, kudaman bulbukkoi kävtetäh syömizenny. Bulbukat kazvau muas, da lehtet muan pinnal.

Kartohkan alguperä on Suvi-Amerikas. Ispanielaizet tuodih kartohkun Europpah 1500-luvul.
Čubit

**Čubit** ollah karjalazien perindehellizet, nahkahizet suappuat. Samanmoizii jallaččiloi on toizilgi rahvahil, ezimerkikse suomelazil "lapikkaat". Čubilois on kengännenäs ylähpäi ozuttai n'okku.
Räččin

**Räččin** on karjalazien perindehelline pitky aluspaidu. Perindehellizeh tabah räččinät luojittih kahtes erilazes kangahas; Alizet ommellah koiskuvotus pelvaskangahas da ylizet on hoikkastu valgiedu pelvaspaltinua libo puuvillukangastu pienil kirjazil. Räččinöis on puaksuh pyöryžy piäntie, hiemuat da helma čomendettu kirjazienke. Rinduhalgivo kiinnitetäh nuorazel libo metallizil kandunybläzil.

Ennevahnas läs kai karjalazet naizet da tytöt käytettih räččinöi ferezinke. Räččiniä piettih heinarren aigua ilmai ferezii, da kačottih toine toizen čomenduksii.

= Lähtehet =

* https://www.karjalansivistysseura.fi/li-kulttuuri/kaziruado/
* https://www.kansallispuku.com/page/17/sarafaanit-ja-feresit
Tervanselgy

**Tervanselgy** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes meččyjärven rannal, lähäl Sordavala – Anuksenlinnu -avtodorogua. 

## Rahvahan lugumiäry
Leppysildu

**Leppysildu** on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkundah. Sama nimi on raududorogustansielgi. Se on sijoitannuhes Kidelä-Imbilahti -liinien 38. kilometril. Kylä on sijoitannuhes A129 -avtodorogal. 

## Rahvahan lugumiäry
Kidelä

**Kidelä** on kylä, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirih. 

Vie sama nimi on azetuskohtal, kudai on sijoitannuhes Lodienoi – Jänisjärvi -raududoroguliiniel. Tämä azetuskohtu nygöi ei rua, sil on vie toine nimi - platformu 42. kilometril. 

Kidelän kyläspäi Pitkährandassah on 12 kilometrii. Kyläs oli pravoslavnoi kirikkö, ga se ei säilynyh nygypäivissäh. Kylän lähäl on granuatan (al’mandinan) löydökohtu. 

Vuozinnu 1960 kylän lähäl oli löytty cinkua da tinua. Tiedoloin mugah cinku- da tinarudua sie on 3,15 miljonua tonnua, tinua on 10,7 tuhattu tonnua, cinkua on 9,4 tuhattu tonnua. 

## Rahvahan lugumiäry
Kamassi

Kamassi on samojedilaine kieli kudai kuoli vuvvennu 1989, konzu Klavdiya Plotnikova kuoli. Kamassin kieldy oli tutkinuh Kai Donner, kudai luaji opastuskniigun kamassin kielele. Ylen suuri miäry sanois Kamassis tullah Turtsilazis kielispäi da moni Kamassi vaihettih Turtsilaizih kielih. Kamassis oli kaksi murdehettu, net oldih: Koibal da Kamassi. 

## Aihies toiziel
* Opastuskniigu
* Grammatiekku da sanakniigu
Yläristioja

**Yläristioja** on kylä, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirih da kuuluu Pitkänrannan linnukundah. Kylä on Luadogan järven rannal. Enne sie oli suomelaine eländyohtu Ristioja. Sih kuului kaksi ozua: Ala-Ristioja da Ylä-Ristioja. Oman nimen kylä sai Ristiojan joven nimen mugah. Vuodessah 1940 se oli Salmin ujezdu.
Suistamo (stansii)

**Suistamo** on eländykohtu (raududorogustansii), kudai kuuluu Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimoin kyläkundah. Eländykohtu on sijoitannuhes Okt’abr’skoin raududororogan samannimizen azetuskohtan tyveh. Pos’olkassah vedäy avtodorogu . 

## Rahvahan lugumiäry
Magrii (stansii)

**Magrii** on raududorogustansii, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Papinsuaren kyläkundah. Raududorogustansii on 824. kilometril Okt’abr’skoin raududorogan Belomorsku – Čupa – peregonal. 

## Rahvahan lugumiäry
Puan’arvi

**Puan’arvi** on vahnuaigaine karjalaine kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Kemin piirin Viäränkosken kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Kemin joven suvirannal. 

Puan’arven järvessäh on 1,5 kilometrii. Vienan Karjalas Puan’arvi on suuri vienankarjalaine kylä, kus säilyi hstouriellistu kodii da huonustu.

## Histourii

Enzimäzet rahvas tuldih elämäh Puan’arveh XVI-vuozisuan allus. Eländykohtu oli Puan’anrven pogostan keskuksennu. Vuvvennu 1596 oli nostettu Pyhän Il’l’an kirikkö.

## Kul’tuuru

World Monuments Watch -nimine fondu kolme kerdua (vuozinnu 1996-1997, 1998-1999 da 2000-2001) pani Puan’arven kylän suan häviemäs olijan mustomerkin luvetteluh. Puan’arven arhitektuurumustomerkilöis nävytäh karjalazet da ven’alazet srojinduperindöt. 

Puan’arves voibi nähtä taloloi, kus yhten levon ual ollah eländyperit, tahnut da muut huonukset. Vuvvennu 2005 kylä sai Europa Nostra -nimizen medalin kul’tuuruperindön säilyttämizes. 

Joga vuottu kyläs pietäh Puan’arvi on Pohjazen helmi -nimisty pruazniekkua. 

## Rahvahan lugumiäry
14. kilometri dorogal Kemi-Kalevala

**14. kilometri dorogal Kemi-Kalevala** (endine nimi Sokol) on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Kemin piirin Kemin linnukundah. Pos’olku on sijoitannuhes Kemin jovel. 

Pos’olkua myöte matkuau juamu 86К-389, kudai yhtistäy Kola-avtodorogan Kemin linnanke.  

## Rahvahan lugumiäry
Koivujärvi

**Koivujärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Belomorskan piirih da kuuluu Sosnoučan kyläkundah. 

Järven pinduala on 27,8 km², vezibasseinan pinduala on 683 km². Järven pindu on 119,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Vezi järvespäi valuu Tungutjärveh. Sidä kauti virduau Tungutjogi, kudai laskeh Ala-Uikujogeh. Koivujärveh kuuluu piäl 10 suurembua da pienembiä nimettömiä suardu. Suarien lugumiäry rippuu vien tazos.
Leppäsyrjä (stansii)

**Leppäsyrjä** on eländykohtu (raududorogustansien tyves olii pos’olku), kudai kuuluu Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimoin kyläkundah. Raududorogustansii on sijoitannuhes Sordavala – Suojärvi I – peregonal. Pos’olkassah on kaksi kilometrii liidehehpäi. 

## Rahvahan lugumiäry
Merjan kieli

**Merjan kieli** on suomelas-ugrilaine kieli, kudai kuoli 1700 luvun aigah. sidä paistih ven'as, moskovun da vologdan alovehil. Merja kieles eule äijän tieduo, paičči vähä nimilöi. Sežo on teurii, ku Moskovu on Merjalaine sana. Erähät ollah yrittäneh uvvelleh azuo merjan kieldy nimilöinke da Merjalazien sanoinke kummat ollah Ven'an murdehis.

## Aihies toiziel
Grammatiekku

Merjamaa

Incubator plus Merja
Suuri Virantajärvi

**Suuri Virantajärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Belomorskan piirih da kuuluu Suman kyläkundah. 

Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan pinduala on 11,8 km². Järven pindu on 25,6 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču. Rannoil on hiekkua dai kiviegi. Pohjazes järvespäi lähtöy samannimine oja, kudai laskeh Nermuša-jogeh. Tämä jogi laskeh Ruiga-jogeh. Se laskeh Vienanmeren Onieganlahteh. Järven pohjasrannan lähäl on yksi nimetöi suari.
Bol’šoje Krivoje

**Bol’šoje Krivoje** on suolatoi järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Belomorskan piirih da kuuluu Sosnoučan kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 101,5 metrii korgiembi meren pindua. Ylähänpäi kaččojen järvi mustoittau podkovua. Kivi- da hiekkurannat ollah jyrkät, paikoitellen suodunuot. Pohjazes järvespäi lähtöy Levis-jogi. Se laskeh Levis (Uram) -jogeh, kudai laskeh Kemijogeh. Järven keskel on suuri nimetöi suari.
Voikukku

**Voikukku** () on kukku, kudai kuuluu monivuodehizien heinykazvien joukkoh. Kukku on keldaine. Konzu on pilvine da vihmaine siä, sego yökse kukku salbavuu. Konzu siemenet kypsetäh, kukku valgenou. Tuulel siemenet lennetäh loitokse. Sit niilöis kazvetah uvvet voikukat.

Ammuzis aijois eri rahvahat syödih voikukkii. Piäl tuhattu vuottu kitailazet käytettih voikukkii liečindyalal. Voikukkii syödih da käytettih tervehyön parandamizes kanduamieriekkalazet da Amieriekan manderehen enzimäzet eläjät. Voikukan kuivis juurilois valmistetah ”koufeidu”. Kukis keitetäh varen’n’ua, luajitah viinua da ”metty”.

Voikukat päitäh rahvahan kosmietiekaksegi. Muasku voikukan tuorehis lehtilöis on ylen hyvä ristikanzan hibjah niškoi. Kukis luajitah zel’l’ua, kudai piästäy kurmičois.
Suuri (Belomorskan piirin järvi)

**Suuri** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Belomorskan piirih da kuuluu Kezäjoven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,9 km². Järven pindu on 105,5 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču. Monis kohtis rannat ollah suodunuot. Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Idel’-jogeh. Tämä jogi laskeh Ala-Uikujogeh. Järveh kuuluu kolme piendy nimettömiä suarukkastu. Järven lounasrandua pitkin menöy meččydorogu.
Hiirenherneh

**Hiirenherneh** () on monivuodehine heinykazvi, kudai kuuluu hernehen joukkoh da pabuloin pereheh. Hiirenherneh kazvau Ven’an Loittozes Päivännouzus, endizen Nevvostoliiton jevruoppuozas, Kavkuazal, Päivänlasku- da Päivännouzu-Siberis, Keski-Aazies, Skandinuavies, Atlantiekku- da Keski-Jevruopas, Mongoulies, Suvi-Aazies da Pohjas-Amieriekas. 

Hiirenherneh kazvau niittylöil, paltieloil, mečänreunoil sego pitkin dorogoi. Kazvin piduhus on 120 santimetrii. Hiirenherneh kukkiu heinykuus da elokuus. Jogahizen hiirenpallos on 15-20 pabuu da 4-6 siemendy. Siemenet ollah mustat tačmoinke.
Rouzu

**Rouzu** on šipouniekan () roduu olii kukkulaji.

Rouzutuhjon korgevus on kolmeskymmenes yheksähkymmeneh santimetrissäh. Rouzan kukkua on eri luaduu da värii. Ei ole vaigu sinisty. Vihandat rouzat kiinitetäh vai tiedomiehien huomivuo. Rouzan kukku voi olla kui yksivärine, mugai erivärine. Erähien kukkien väri voi muuttuo kukindan aigua.

## Lähtehet
Listozauru

**Listozauru** on täyzin hävinnyh, dikinodontoih kuului terapsidisugu, kudai eli permikavven lopus da triaskavven allus nenga 252,3–215,3 miljonua vuottu tagaperin. Sen eländyaloveh parahimuolleh leveni läs kogo muailmah, konzu kai muailman manderehet muuvvostettih Pangea-jättiläsmanderehen. Listozauru on yksi harvois tetrapodoin sugulois, kuduat selvittih permikavven lopun joukkolajinhäviendäs. Aigazen triaskavven lopus se oli ylehizin mual elänyh, selgyrangalline elätti.

## Ominažuot

Listozauru oli kazvinsyöjy. Sil oli lyhyt turbu, suuret silmykuopat da dikinodontoile tipičnoih luaduh buiteku sarvekse kovennuh n’okku da kaksi kulmuhammastu ylälevvas. Nämmien kahten hambahan lizäkse elätil ei olluh hambahii. Suurin -laji kazvoi 2,5 metrin piduhizekse da pienin 0,6 metrin piduhizekse. Listozauru vadrastui täyzigäzekse ravieh da on mahto sih, gu se avvutti sidä permikavven joukkolajinhäviendäs selviendäs.
Gladiolussu

**Gladiolussu** () on monivuodehine kazvilaji, kudai kuuluu Iirisoin pereheh. 

Latinakse gladius on ”miekku”, gladiolusan lehten muodo mustoittau miekkua. 

Gladiolusan roindumuat ollah Afriekku, Keski-Jevruoppu, Keski-Aaziii da Päivänlasku-Siberi. Gladiolusan roduh kuuluu 280 kukkulajii, niilöis 163 ollah rodužin Afriekan suviozas, 10 – Jevruazies, 9 kazvau Madagaskuaral. Gladiolussu on 50 – 150 santimetrin pitky. Lehtilöin piduhus on 50-80 santimetrii.
Bolbokku

**Bolbokku** () on monivuodehine heinykazvi, kudai kuuluu iivananheinän pereheh. 

Bolbokku kazvau Jevruopas, Aazies da Pohjas-Amieriekas. Päivänlasku-Jevruopas bolbokku kazvau vuaroil. Päivännouzu-Jevruopas - niittylöil, jogiloin rannoil da aholoil. Aazies bolbokku kazvau kaikkiel paiči suvialovehtu.
Keskine divizii

**Keskine divizii** (angliekse *Central Division*), (nygöi sponsorunimenny *Discover Central Division*) on yksi Pohjas-Amerikan NHL-hokkeiliigan divizionois, kudai perustettih vuvvennu 1993 vuitikse Päivänlaskukonferensiedu. 

Vuozinnu 2013–2020 divizionus oli seiččie joukkovehtu, da nenga se eruou muis divizionois, kudualois on kaheksa joukkovehtu. Arizona Coyotesin tarkoituksennu on liittyö divizionah kavvel 2021–2022, konzu sen sijahizekse Tyynenmereh divizionah rodih ližäjoukkoveh Seattle Kraken.
Edel’veis

Edel’veis () on heinykazvi, kudai kuuluu astroin pereheh. Kazvau Jevroupas da Aazies. 

Nimi tuli latinalazes sanas Leontopodium. Grecien kieles λέων (leon) on «leijon», ποδεών (podion) on «käbäl». Kukan muodo mustoittau leijonan käbäliä. Ven’ankieline nimi edel’veis tuli germuanielazis sanois edel (hyväluaduine) da weiß (valgei)
Kemi (selvendyssivu)

**Kemi** voi ollah seuraavii:

* Kemi, linnu Karjalan tazavallas
* Kemi, linnu Suomes
* Kemin piiri, piiri Karjalan tazavallas
* Kemi libo Kemijogi, jogi Karjalan tazavallas
* Kemi libo Kemijogi, jogi Suomes
Giatsintu

**Giatsintu** () on kazvilaji, kudai kuuluu Sparžan (Asparagaceae) rodukundah. 

Kukan nimi on tulluh muinažugrecien starinas, kudai sanelou Spartan prinsas Giatsintas, kuduan petties kižan aigah tapoi Apollonu. Starinan mugah Giatsintan veres rodihgi tämä kukku. 

Giatsintan kukat voijah olla eri värii: valgiet, keldazet, ruskiet, rouzovoit, sinizet, kai mustatgi. On eriväristy kukkua. Giatsintoi kazvatetah siemenis libo laukkazis. Konzu kylvät siemendy, sit kukan kazvoh menöy enämbi aigua. Kukat ruvetah kukkimah vai viijen-kuvven vuvven peräs. Enimyölleh siemendy kylvetäh sellektsionierat, nenga hyö suajah uuttu kukkulajii.
Muinaine Jegiptu

**Muinaine Jegiptu** oli muinaine sivilizatsii koillizes Afriekus, alovehil kus nygöi on Jegiptu da Sudan. Se oli olemas nečilleh vuozinnu 3150–30 eaa. da läis kogo sen aijan sidä haldivoičči halliččijat kudamii kučuttih nimel "faraon". Heijän niškoi srojittih piramidu haudoi, kudamih pandih sydämeh ezinehii, kirjutuksii da čomenduksii. Niilöin täh muinaine kul'tuuru tutah ylen hyvin. Tiijonala, kus tutkitah muinastu Jegiptua, on jegiptolougii. Suurin da tundietuin jegiptalazis piramidois on Kheopsan piramidu.

Muinazen Jegiptan menestysty on sellitetty sil, ku se sijaiči Niilan varrel. Joven varren meheväs muas kazvoi hyvin vil'l'at, da se oli tärgei liikendehväyly.

## Nimi
Muinazet jegiptalazet kučuttih heijän omua muadu nimel *kemet* "mustu mua". Se tarkoitti alovehii, kus kazvoi vil'l'u. Elotoi tagamua da tundematoi aloveh oli *deshret* "ruskei mua"*.* Omua iččie hyö kučuttih nimel *remet-en-kemet,* "mustan muan rahvas".

## Lähtehet

* https://fi.wikipedia.org/wiki/Muinainen_Egypti
* Grönblom, Rolf: *Faaraoiden Egypti*. (Faraoernas Egypten, 2000.) Suomennos Tuula Kojo. Espoo: Schildts, 2002. .