open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vahjärvi

**Vahjärvi** on Kotkatjärven voulostih kuului kylä Anuksen piiris Karjalan tazavallas.

## Tieduo kyläs
Kylä on sijoitunnuhes Vahjärven päivännouzupuolizel rannikol.

## Eläjät
Vuonnu 2012 Vahjärves eli 6 ristikanzua. Vuonnu 2013 oli 2 eläjiä.

## Huomivot
Vahjärvi on hyvä kalastus- da mečästyskohtu. Järven rannal jo mondu vuottu ruadau Lesnoje ozero -nimine mökkifirmu.
Vahvajärvi

**Vahvajärvi** on Lounas-Karjalan järvi Sortavalan piiris.

Se kuuluu Jänisjoven alah. Tämä jogi laskeh Luadogah. Järven pinduala on 11,6 km². Sen piduhus – 6,7 km, levevys – läs 3 km, randuviivan piduhus – 24 km. Sen keskisyvys on 7 m, syvin kohtu on 23,5 m.

Järves on 14 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 1 km. Suurimat niilöis ollah Vahvasari da Muhkosari.

Järvespäi ottau allun Vahvaoja, kudai virduau Ruokolambeh da sit Jänisjärveh.

Järves on riäpöidy, kuor’oidu, särgii, ahvendu, haugii, matikkua, kiiškoidu da säyniä.
Valamoi

**Valamoi** (, ) on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku.

Se sijoiččou Valamoin suaren pohjasrannal  Luadogan järves.

Nygyaigaine pos’olku perustettih vuozinnu, konzu loppui Suuri voinu. Silloi Luadogan Karjalan aloveh, kudai liittyi Suomeh, rubei kuulumah Nevvostoliittoh. Suomelazii työnnettih rajan tuakse da tälle alovehele tuldih Nevvostoliiton rahvahat.

Vuvvennu 1950 Valamoin suarel perustettih Voinuveteruanoin da niistielöin taloi. Vuvvennu 1984 se muutettih manderehele (Videleh, Karjalan tazavallan Anuksen piiri).

Sidä paiči Valamoin suarel ruadoi muzei (1979 – 1992), Valamoin mečänhoidotila, meteostansii, kylän bol’ničču, škola, lapsienpäivykodi, Kul’tuurutaloi, yhtevysozasto, kirjasto.

Vuvven 2016 allus pos’olkas ruadau Valamoin škola, ambulatourii, kul’tuurutaloi, yhtevysozasto, laukku, policiipunktu.

## Rahvahan lugumiäry
Uzbekistuanu

**Uzbekistuanu**, virrallizesti Uzbekistuanan tazavaldu on valdivo Keski-Azien keskiozas. Päivänlaskus se rajoittuu Kirgizienke, koillizes da luodehes Kazahstuananke, lounuas da suves Turkmenienke, suves Afganistuananke, liidehes Tadžikistuananke. Uzbekistuanu rajoittuu Aralan merenke. 

Piälinnu on Taškent. Muan pinduala on 447 400 km². Rahvahan lugumiäry on 31 576 400 hengie.
Uuzi sana

**Uuzi sana** on oza Biblies libo ristittylöin Pyhis Kirjotuksis. Ristittylöin mugah se on Biblien jälgimmäine puoli. Ennen sitä Biblies on Vahnu sana. Uuzi Sana sanolou kui Jumal luadii sovun kaikkien rahvahienke. Se jatkau kerdomustu kui algoi Vahnas sanas.

Uvves sanas on 27 kniigua. Sen jevangelieduis kerrotah tieduo Iisusan elaijas, opastuksis da ruadolois, hänen kuolendas ristal da kuollieloisnouzendas. Jevangeliedui on n'elli: Matfein, Markan, Lukan da Iivanan mugah.

Jevangelieduin jälgeh Uvves Sanas on Apostoloin ruavot, kudai ozuttua kui hyvä viesti levii Jerusalimaspäi Riimah suate. Sen jälgeh tulou apostol Puavilan kirjazet da seiččie kirjastu, net ollah muga sanotut Kiriköllizet kirjazet. Jälgimäinen kniigu on Jiävindy Iivanale sanelou Jumalan valdukunnan lopullizes voitos.

Uvven sanan kniigat kirjutettih vuozinnu 50–150 gretsien kielel.

## Uvven sanan kniigat
* Jevangelii Matfein mugah
* Jevangelii Markan mugah
* Jevangelii Lukan mugah
* Jevangelii Iivanan mugah
* Apostoloin ruavot
* Juakoin kirjaine
* Pedrin enzimäine kirjaine
* Pedrin toine kirjaine
* Iivanan enzimäine kirjaine
* Iivanan toine kirjaine
* Iivanan kolmas kirjaine
* Juudan kirjaine
* Kirjaine riimalazile
* Enzimäine kirjaine korinfalazile
* Toine kirjaine korinfalazile
* Kirjaine galatalazile
* Kirjaine efesalazile
* Kirjaine filippalazile
* Kirjaine kolossalazile
* Enzimäine kirjaine fessalonikalazile
* Toine kirjaine fessalonikalazile
* Enzimäine kirjaine Timofeile
* Toine kirjaine Timofeile
* Kirjaine Tiitale
* Kirjaine Filimonale
* Kirjaine jevrelöile
* Jiävindy Iivanale

## Uuzi sana karjalakse

Uuzi sana piästettih ilmah livvikse vuvvennu 2003. Kiännös noudau Yhtynyzien Bibliiseuroin jullattuu gretsienkielisty algutekstua. Sen on luodinnuh Biblienkiännändyinstituuttu.
Valgeirožahanhi

**Valgeirožahanhi** (*Branta leucopsis*) on lindu.

## Kogo da nägö

**Piduhus:** 58-70 cm
**Siibien agjuväli:** 120-142 cm
**Paino:** 1,8-2 kg

## Teemas muijal

* Luontoportti (suomekse)
* Suomen lintuatlas (suomekse)
Valgeirožačiirakko

**Valgeirožačiirakko** (*Chlidonias hybridus*) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.

## Karjalankieline nimi

Karjalan kieles tunnetah sana *čiirakko*, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (*Sterna hirundo*) libo lapinčiirakkuo (*Sterna paradisae*). Valgeirožačiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi *valkoposkitiira*.

## Aloveh

Valgeirožačiirakko peziy paikoitellen Suvi- da Keski-Europas sego siepäi Kitaih da Indieh täydyjäl alovehel. Yksi alaluadu peziy Australies da toine Päivännouzu-Afrikas. Europas da Aazies pezijät linnut talvehtitah Afrikas da Suvi-Aazies. Suomes valgeirožačiirakko on harvinaine gost'u, kudai tavattih enzimäzen kerran Vantaal heinykuus 1975.

## Lähtiet
Valgeisiibičiirakko

**Valgeisiibičiirakko** (*Chlidonias leucopterus*) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.

## Karjalankieline nimi

Karjalan kieles tunnetah sana *čiirakko*, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (*Sterna hirundo*) libo lapinčiirakkuo (*Sterna paradisae*). Valgeisiibičiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi *valkosiipitiira*.

## Aloveh

Valgeisiibičiirakko peziy enimyölleh Liideh-Europas da Aazies. Linnut talvehtitah Afrikas, Suvi-Aazies da Australies. Suomes valgeisiibičiirakko on harvinaine gost'u, kudai tavattih enzimäzen kerran Hailuvvos oraskuus 1974. Suomespäi lugijen lähimäzet pezindykohtat ollah Estounies.

## Lähtiet
Valgo-Ven'a

**Valgo-Ven'a** libo **Beloruussii** () on Päivännouzu-Jevroupan valdivo.

Sen virralline nimi on Valgo-Ven'an tazavaldu (). Rahvahan lugumiäry on 9 498  700 hengie (vuvven 2016 allus), pinduala on 207  600 km². Se on 93. sijal muailmas rahvahan lugumiäryn mugah da 84. sijal pindualan mugah.

Sen piälinnu da muan suurin linnu on Minsku. Virrallizet kielet ollah beloruussien (valgoven'an) da ven'an kielet. 

Suurit linnat: Minsku, Vitebsku, Hrodno, Homel', Mohil'ov.

Luodehes tazavaldu rajoittuu Litvanke, päivänlaskus – Pol'šanke, pohjazes – Latvienke, päivännouzus – Ven'anke, suves – Ukrainanke.

## Lähtehet
Vanuatu

**Vanuatu** on Tyynenmeren valdivo, kudai sijoittuu Melanezies. Sen viralline nimi on Vanuatun tazavaldu. Pohjazes se rajoittuu Solomonan suariloin alovehvezilöinke, päivänlaskus – Avstrualienke, lounuas – Uvven Kaledonien alovehvezilöinke, päivännouzus – Fidžin alovehvezilöinke. Randuviivan pitkevys on 2528 km. Vanuatun tazavaldu sijoittuu Uuziloin Gebridoin suariston 83 suarel. Muan yhtehine pinduala on 12 190 km². Vanuatun rahvahan lugumiäry on 234 023 hengie (v. 2009). Piälinnu on Port-Vila.
Valdimo

**Valdimo** on Suomen kundu, kudai on sijoitunnuhes Pohjas-Karjalan muakunnas. Kunnas eläy 2326 ristikanzua, da sen pinduala on 769,5 km².

Valdimon Peri-Sivakas on säilynyh 1500-luvulpäi muinaskarjalazien (karjalkoin) itkukivi da vahnu kalmisto..

Suomen toine karjalankieline lapsien muuzikkuelostusškola **Linduzet** ruadau Valdimol, toine oli Helsingin Mellunmäis.

## Valdimon hierut

Elomäki, Haapakylä, Halmejärvi, Hirsikangas, Kalliojärvi, Karhunpää, Koiravaara, Koppelo (Koppelojärvi), Maanselkä, Nuolijärvi, Pajukoski, Puukari, Rasimäki, Rumo, Sivakkajoki, Sivakkavaara, Verkkojoki da Ylä-Valtimo.

## Lähtehet
Varattavu Iivananpäivy

**Varattavu Iivananpäivy** () on Tove Janssonan kirjutettu Muumi-kniigu. Ruočikse kirjutettu alguperäine tevos piästettih ilmah vuvvennu 1954 da suomekse tevoksen kiändi vuvvennu 1957 Laila Järvinen nimel *Vaarallinen juhannus*. Karjalakse kirjan kiändi vuvvennu 2010 Natalja Sinitskaja.

## Lähtehet
Varkaus

**Varkaus** on linnu Suomen Pohjas-Savos. Varkaus on perustettu vuvvennu 1929. Linnakse se rodih 1962. Varkaukseh liitettih 1. pakkaskuudu 2005 Kangaslammin kundu.

## Linnanozat
Lehtoniemi, Käpykangas, Könönpelto, Puurtila, Kangaslampi, Kuoppakangas, Päiviönsaari, Kommila, Taipale, Repokangas, Häyrilä, Kaura-aho, Luttila, Hasinmäki, Pussilanjoki, Käärmeniemi, Taulumäki, Savonmäki, Akonlahti, Kosulanniemi

## Nähtävykset
Histourielline da čoma Taipaleen kanualu on yksi merkittäi nähtävys Varkaukses. Alovehel on nähtävis 1800-luvul peräizin olii vahnu kanualu dai modernu kanualu. Varkaukses sijaiččou Mekaanisen musiikin museo (Mehanillizen muuzikan muzei).

## Ystävyslinnat
Varkauksen ystävyslinnat ollah Lu'an (Kitai),  Nakskov (Danii), Rjukan (Norveegii), Sandviken (Ruočči)
, Petroskoi (Ven'a), Rüsselsheim (Germuanii), Pirna (Germuanii),  Zalaegerszeg (Vengrii). Ystävyslinnoile on nimetty omii kohtii. Varkaukses on Zalaegerszegin aukio (lagevo), Rüsselsheimin aukio (lagevo), dai pihat: Petroskoinkatu, Sandvikeninkatu, Nakskovinkatu, Rjukaninkatu da Pirnankatu.

## Lähtehet


## Aihies muijal
* Varkauden kaupungin kotisivut
* Tilastokeskus - Varkauden avainluvut
Varoi

**Varoi** (*Corvus corone*) on lindu.

## Kogo da nägö

**Piduhus:** 44-51 cm
**Siibien agjuväli:** 84-100 cm
**Paino:** 410-675 g

## Teemas muijal

* Luontoportti (suomekse)
* Suomen lintuatlas (suomekse)

## Lähtiet
Vas'a Veikki

**Vasilii Saveljevič Ivanov** (tovelline sugunimi; peittonimi Vas’a Veikki; on roinnuhes 8. kevätkuudu 1958) – karjalaine runoilii, kirjuttai, kiändäi, lehtimies. Veikki kirjuttau karjalan kielen livvin murdehel.

## Eloskerdu
Veikki on karjalaine da roinnuhes kyläs. Lapsusaigah händy kazvatti buabo. Häi opastui Priäžän da Anuksen školukodilois. Vas’a Veikki oli sluužbas Mustanmeren laivastos da ruadoi Baltianmeren höyryläivastos. Häi loppi zaočno Leningruadan Arktikan opiston da Leningruadan valdivonyliopiston žurnalistiekan tiedokunnan. Enziozutuksennu oli ven’al kielel runo, kudai oli painettu Morjak Baltiki- Leningruadan lehtes da Olonetskaja pravda-lehtes vuvvennu 1985. Kuulužan karjalazen kirjuttajan Vladimir Brendojevan vaikutuksel Veikki algoi kirjuttua omii tevoksii omal karjalan kielen livvin murdehel. Hänen tevokset piästettih ilmoih Sever-, Carelia-, Kipinä-, Karjalan heimo(Suomi)-žurnualois da Oma Mua- lehtes. Veikki on Ven’an lehtimiehien liiton da Ven’an kirjuttajien liiton Karjalan ozaston ozanottai. Omas eloskerras Vas’a Veikki kirjuttau: taijos minä suvaičen realizmua, suvaičen kirjalližuttu, kudamah näh ruvetah ajattelemah. VeikkieläyPetroskois. 

## Tevokset
* Вейкки В. Онькулица, Хамалица, Варилица и другие : [О деревнях Олонец. р-на] / Василий Вейкки // Карелия. — 2003. — 27 нояб. — С. 14.
* Вейкки В. Грецкий орех ; Гадюка ; Будильник : [рассказы] / Василий Вейкки // Сосед. — 2006. — 17-23 авг. (№ 33). — С. 9
* Veikki V. Eloksen dorogat : Vallitut runot / Vas’a Veikki ; Худож. Б. К. Кукшиев. — Petroskoi : Periodika, 2003. — 95 s.
* Veikki V. Ken andoi kažile silmät da hännän : näütelmü / Vas’a Veikki; [худож. А. Н. Трифанова]. — Petroskoi : Periodika, 2006. — 29, [2] s.
* Veikki V. Runoloi / Vas’a Veikki // Oma Mua. — 2006. — 21. talvik. (№ 50)
* Veikki V. Loittoine loitto — Periodika, 2016 — 92 s.
Vasco da Gama

**Vasco da Gama** (nenga 1460, Sines — 24. talvikuudu 1524) oli portugalilaine tutkimusmatkailii da enzimäine ristikanzu, kudai piäzi merireittii pitkin Afriekan kauti Indieh.
Vas’s’oinkylä

**Vas’s’oinkylä** () on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin pos’olku, kudai kuuluu Kuittizen kyläkundah.

Se sijoittuu Mägriänjoven rannal.

## Vas’s’oinkylän rahvahan lugumiäry
Vaski

**Vaski** Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on yhtendentostu joukon nelländen periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 29. Sidä merkitäh **Cu** (). Prostoi aineh vaski on sitkei kullankarvaine da rouzuvoi metallu (se on vaiku rouzovoi, ku ei ole oksidnoidu pl'onkua). Ristikanzu käyttäy sidä ammuzis aijois algajen.

## Histourii

Vaski on yksi enzimäzis metalloispäi, kuduadu ristikanzu käyttäy äijiä, sendäh gu sidä voi suaja kebjieh ruvaspäi da sih pidäy madal sulattamizen lämbötila. Se on yksi seiččemes metalloispäi, kudualoi ristikanzu tiedäy ammuzis aijois algajen. Tämä metallu on luonnos puhtahas nävös puaksumbah, migu kuldu, hobju da raudu. Vaskivuozisada, konzu käytettih äijiä vaskivehkehii, on kivivuozisuan jälgeh. S.A. Semjonovan da hänen ruadodovariššoin tutkimukset ozutettih, gu, hos vaski on pehmei, vaskizet ruadovehkehet ollah parembii, migu kivizet. Niilöin avul hallotah halgoloi, sruugatah, poratah da pilatah puuloi teriämbi.

Muinazis aijois sulatettih yhteh vaski tinanke – da roih bronzu. Sen avul luajittih orožii imi. Bronzuvuozisada tuli vaskivuozisuan sijah. Vasken da tinan segasulateh (bronzu) suadih enzikerran Lähi-Päivännouzus 3000 vuottu enne meijän aijan luguu. Bronzu oli kaikile mieldy myö, sendäh gu se on luja da sidä kebjieh taguo. Sen periä sidä käytettih, konzu luajittih ruado- da mečästysvehkehii, astieloi da čomenduksii. Kaikin nämmä ezinehet lövvetäh muinažuontiijollizis kaivamizis. Bronzuvuozisuan sijah tuli rauduvuozisada (se koskou ruadovehkehii).
Važojärvi

**Važojärvi** () on kylä Kotkatjärven voulostis Anuksen piiris Karjalan tazavallas. Toizen muailmanvoinan aigua kyläs ruadoi vangileiri. Kyläs on sijoitunnuhes Važojärven Spuasan Kirkastumizen miesmanasteri.

## Eläjät
Vuonnu 2013 kyläs on elänyh 72 hengie.
Vatikan

**Vatikan**, virallizesti **Vatikanan linnuvaldivo** (Civitatis Vaticanae, ) on Itualien piälinnan Roman ymbäri, pindualal da vägiluvul muailman pienin iččenäine valdivo. Pinduala on vai 44 gektuarua. Muailman suuriman valdivon, Ven'an, pinduala on 38,8 miljounua kerdua suurembi Vatikanan pindualua.

Vatikanan iččenäine valdivon piämies on papa. Vatikanan valdivomuodo on teokratii, kogo poliittine valdu on papistol. Valdua käytetäh papan ližäkse tämän nimittämät kardinualat, kudamien ruadoh kuuluu uvven papan valličendu.
Vatikanal ei ole iččenästy poliittistu libo vojennoidu vaikutusvaldua. Sen infrastruktuuru riippuu Itualies. Valdivo ei kuulu Yhtistynnyzih kanzukundih, ga se toimiu sie tarkailijannu Pyhän istuimen kauti. Vatikanal on yhtelläh suuri kanzoinväline arvo, sendäh gu kogo katolistu kirikkyö ohjatah siepäi.
Valamoi (suari)

**Valamoi** () on suaristo, kudai on sijoitunnuhes keskel Pohjas-Luadogua läs 40 kilometrii Sortavalaspäi suveh. Se kuuluu hallindollizesti Ven'an Karjalan tazavallan Sortavalan piirih.

Vuodeh 1940 asti suaristo kuului ozannu Sordavalua Suomeh.

Valamoin suaristoh kuuluu läs 50 suardu, kudamien yhteispinduala on 36 km². Suaristoalovehen suojelemizekse vuonnu 1992 Ven'an prezidentu andoi azetuksen, kudaman mugah perustettih **Valamoin suariston luondopuusto**. Luondopuuston piätehtävänny on säilyttiä suariston luonduo da tutustuttua matkailijoi ekotroppazien kauti alovehen kul'tuuruarvoloih, histourieh da luondopaikkoih..

Suariston suurin da tundietuin suari on *Valamoi*, da sen pinduala on 28,45 km². Suaren kaunis luondo da tunnelmu houkutellah matkailijoi kaikkielpäi muailmas. Valamoin suari on tundiettu ortodoksizes Valamoin manasteris. Manasteri rubei uvvessah ruadamah da manuahat tuldih suarele uvvessah vuonnu 1989. Manasteris kävyy äijy uskovastu (pyhilekävijiä).

## Lähtehet


## Aihies muijal

* Valamoin tieteellis-tutkimuksellisen keskuksen kotisivut
* Valamoi Sortavala-säätiö
* Luovutetun alueen kartat kts. topografikartta 1:100 000 (Valamoin suaristo on ruudus 4143)
* Valamoin suaren kartu
Ven'a

**Ven'a** () on Päivännouzu-Jevroupan da Pohjas-Aazien valdivo. Sen virralline nimi on **Ven'an federacii** (). Sen rahvahan lugumiäry on 146 544 710 hengie (v. 2016). Pinduala on 17 125 191 km². Se on 1. sijal muailmas pindualan mugah da 9. sijal rahvahan lugumiärän mugah.

Valdivon piälinnu on Moskovu. Virralline kieli on ven'an kieli.

Ven’a rajoittuu 16 muanke (suurin tunnus muailmas):
* Muarajat – Norviegienke, Suomenke, Estounienke, Latvienke, Litvanke, Pol’šanke, Valgo-Ven’anke, Ukrainanke, Gruuzienke, Azerbaidžuananke, Kazahstananke, Kitainke, Mongoulienke, Pohjas-Koreanke;
* merirajat – Japounienke da Amierikan Yhtysvalloinke.

Läs 41% rahvastu on pravosluavizii.
Venesuela

**Venesuela**, virralline nimi on Bolivarian Venesuelan Tazavaldu () on valdivo Suvi-Amerikan pohjazes.

Pohjazes sen randoi huuhtellah Kariban meren da Atlantizen valdumeren viet, päivännouzus se rajoittuu Gaijananke, suves – Braziilienke, päivänlaskus – Kolumbienke. 

Muan pinduala on 916 445 km². Rahvahan lugumiäry on 30 761 000 hengie (v.2015). Piälinnu on Karakas. Virralline kieli on ispanien.
Vengrien kieli

**Vengrien kieli** libo **ungarin kieli** (vengrien kieleh *magyar nyelv*) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului ugrilaine kieli. Tämä kieli on suurin suomelas-ugrilaizis kielispäi, sen pagizijain miäry on yli 15 miljounua kogo muailmas. Vahnimat kirjutukset ollah 1100-vuozisuan aigah kirjutetut tekstat. Vengrienkieline Raamattu ilmestyi vuvven 1590.
Vengrii

**Vengrii** on Keski-Jevroupan valdivo. Muan rahvahan lugumiäry on 9 689 010 hengie (v. 2022), pinduala on 93 036 km². Se on 89. sijal muailmas rahvahan lugumiärän mugah da 108. sijal pindualan mugah.

Valdivon piälinnu on Budapeštu. Virralline kieli on vengrien kieli.

Se sijoittuu Jevroupan keskes. Se on syväinmuavaldivo (se ei ole meren rannal).
Vengrii rajoittuu Ukrainanke, Rumiinienke, Slovakienke, Serbienke, Horvatienke, Slovenienke da Avstrienke.
Vepsän kieli

**Vepsän kieli** on uralilazeh kielipereheh kuului baltiekkumerensuomelaine kieli. Sidä paistah vepsäläzet enimyölleh Karjalan tazavallas Oniegujärven rannikon suvi- da päivänlaskupuolel sego Leningruadan alovehel.
Veriapel'siinu

**Veriapel'siinu** on ruskieloin apel'siinulajiloin yhtehisnimitys. Tavallizimat lajikkehet ollah sanguinello, tarocco da moro. Veriapel'siinu on tavallistu apel'siinua pienembi. Nimitys tulou sen verenruskies väris, eigo sit ole verdu, muga kui ei toizisgi puunandimis.

Ruskien värin fruktu suau mm. likopienaspäi da antosianaspäi, kudai on ylehine pigmentu kazvilois da puunandimis.

Veriapel'siinas on äijy C-vitamiinua.
Ven'an kieli

**Ven'an kieli** (, *russki jazyk*) kuuluu päivännouzusluavilaizih kielih, kudamih kuulutah vie ukrainu, valgoven'a da ruteeni. Ven'an kielel pagizou läs 275 miljonua hengie, läs 165 miljonal se on muamankieli. Ven'akse kirjutetah kirillizin kirjaimin.

Ven'an kieli on Ven'an virralline kieli da sil on virrallizen kielen azemu vie Kazahstanas da Valgo-Ven'al. Ven'akse paistah muijalgi Iččenäzien valdivoloin liiton mualois sego ezimerkikse Mongolies. Ven'an kieli on yksi Yhtistynnyzien kanzakundoin kuvves virrallizis kielis. Ven'a oli aijemba Nevvostoliiton virralline kieli. Ven'an kieli on yksi muailman kaheksas suurembas kieles.

Ven'akse muamankielenny pagizou läs 161,7 miljonua rahvastu, kudamis 137 miljonua eläy Ven'al. Vierahannu kielenny sidä maltau läs 110 miljonua. Ven'an Federatsien ližäkse se on virralline kieli Kazahstanas, Kirgizies da Valgo-Ven'al. Ven'an kielel on alovehellizen vähembistökielen stuatussu Suvi- da Päivännouzu-Ukrainas. Tadžikistanas ven'an kielel on virrallizen kanzoinvälizen kommunikoindukielen azemu. Baltian mualois da Izrailis eletäh suuret ven'ankielizet vähembistöt. Ližäkse ven'ua vierahannu kielenny äijät maltetah Azerbaidžanas, Uzbekistanas da Mongolies.

## Kirjaimet
Nygyven'an kirjaimet perustutah piäozin vuvven 1708 kirillizeh kirjaimistoh, niidy on 33:

## Lähtehet
Venehjärvi

**Venehjärvi** (, ) on vahnu kylä Karjalan tazavallas Kostamukšen linnupiiris.

Se sijoittuu Šuurivaaran suarel samannimizen järvel Venehjärvel ().

Kylä on histourien da kul’tuuran mustomerki, histourielline poselenii.

## Venehjärven rahvahan lugumiäry
Veskelys

*merge [[Veškelys]]

*'Veškelys''' () on vahnu karjalaine kylä Suojärven piiris Karjalas.

## Histourii
Enzimästy kerdua Veškelyksen prihodu oli mainittu dokumentois vuvvennu 1788. Vuvvennu 1858 mejän kyliä sanottih Veškel’skoe mirskoje obščestvo. Anuksen gubernien kartal vuvvennu 1908 tämä elopaikku oli kui Veškelyksen pogostu. Vuozinnnu 1927- 1930 Veškelys kuului Siämärven piirih.Vuozinnu 1930-1956 Veškelys kuului Priäžän rajonah. Vuvves 1956 kylä kuuluu Suojärven piirih. Sil vuvvel täs oli perustettu Veškelyksen souhozu. Souhozas oli jugei ruado: piettih žiivattua, kezäl niitettih heiniä, zvierofermal oli norkua, kazvatettih kartohkua.

## Yhtehizet tiijot
Veškelyksen kylä sijaiččou seiččemen pienen järven rannal. Järvien nimet ollah Kirikköjärvi (järvel seizoi kirikkö), Matkajärvi (järvi on dorogupieles), Tervulambi (lammel lähäl laskiettih tervua), Maimulambi (järves oli äijy maimua), Čižma, Koverlambi, Joučenjärvi. Kylä on 38 kilometrua Suojarvelpäi liideheh.
Veškelyksen kyläh kuuluu 8 hieruu: Kirikkömägi, Pappil, Padagdja, Makkoilu, Vatčailu, Niikoilu, Pedri, Hoškoilu. 

Nygöi Veškelykses eläy 693 hengie. Niilöis läs 65% ollah karjalazet. 

Meijän kyläs on histourii-arhitektuurizii mustomerkilöi: Sorokinoin taloi da Georgien časounu.

Veškelykses on keskiškola, kus opastuu 96 opastujua. Vuvvennu 1998 kyläs avavui lapsienkodi.
 
Kyläs pruaznujah äijy pruazniekkua: Uuzi vuozi, Keviän vastavundu dai muudu. Joga vuottu kyläs on Veškelyksen pruazniekku – Sroičanpäivy1.

## Lähtehet

1. http://minunmua.ucoz.ru/publ/1-1-0-21
Vezisuadu

**Vezisuadu** libo **vodoruodu** Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on enzimäine alguaineh. Sidä merkitäh **H**. Nimi on kiännöslaihin latinan kielespäi:  (muinasgriekan kielespäi ὕδωρ – ”vezi” da γεννάω – ”suan”) – ”suaju vetty”. Sidä on äijy luonnos.

Prostoi aineh vodoruodu – H2 – on kebjei guazu ilmai värii. Sevoitekses ilmanke libo kisloruodanke vodoruodu on palaju da voi räjähtiäkseh. Se ei ole myrkyaineh. Se sulau etanolas da monilois metallois: ravvas, nikel’as, tituanas, pluatinas.
Veškelyksen kirjasto

**Veškelyksen kirjasto** on Karjalan Veškelyksen kyläs suurimii karjalan kieldy da karjalastu kul'tuurua silmäl pidäjii laitoksii.
## Perustandu da tilat
Vuvvennu 2014 Veškelyksen kirjastole rodih 110 vuottu. Nämmis vuozis kirjasto puaksuh vaihtoi tilat, muutteli yhtes taloispäi toizeh. Tänäpäi se ruadau Veškelys-etnokeskuksen talois, kudaman jälgivuozien aigah sai kohendua ECHO-projektan hantuzis. Kirjaston emändänny on monien vuozien aigah on karjalaine L’ubov’ Grigorjevna Prisoškova.
## Kielen da kul'tuuran akkiloiččii
Veškelyksen kirjasto on juuri se kohtu kyläs, kunne tullah da kiirehetähgi tulemah kai kyläzet. Se yhtistäy heidy. Veškelyksen kirjasto kyläs on enzimäzii karjalazen kul’tuuran da karjalan kielen akkiloiččijoi. Kirjastos on pandu rattahile mondu projektua da ruaduo. Niilöile jo luguu ei tietä. 
Nämmis vuozis on ehtitty ruadua äijän. Kirjaston pohjale oli luajittu karjalaine folklourujoukko, kudai ruadau jo enämbi 30 vuottu. On pietty Veškelyksen perindöllisty jarmankua. On valmistettu spektakliloi karjalan kielel. On pietty Veškelyksen tiedäjät -kilbua. Kilbu pani kyläläzii tutkimah oman rannan istouriedu da perindölöi. Kilvan hantuzis on piästetty ilmah kirjua da kogonaine tiedosanakirju – entsiklopeedii – omas kyläs. On luajittu kaksi dokumentufil’mua kylän vahnimis rahvahis. Nämmii ruadoloi ruatah kirjasto da kirjaston pohjale perustetut Omamualazet-kluubu da yhteiskunnalline yhtistys ”Oma tulehmo”. 
## Kirjaston keräilemy
Veškelyksen kirjastos kodirandua koskii kirjoin kollektsii on suurimii. Kirjasto tiluau lehtie karjalan da suomen kielel. Veres Oma Mua on ainos nägyvis. Tilatah omuagi Suojärven piirin lehtie.
Victor Hugo

**Victor Marie Hugo** ( audio [viktɔʁ maʁi yˈɡo], 26. tuhukuudu 1802 Besançon – 22. oraskuudu 1885 Pariižu Francii) oli francielaine kirjuttai da runoilii romantiekan aijal. Victor Hugo oli sežo innokas ristikanzan oigevuksien puolistai.

## Tevokset
### Jullattu eläjes
* *Cromwell* (1819)
* *Odes et poésies diverses* (1822)
* *Odes* (1823)
* *Han d'Islande* (1823)
* *Nouvelles Odes* (1824)
* *Bug-Jargal* (1826)
* *Odes et Ballades* (1826)
* *Cromwell* (1827)
* *Les Orientales* (1829)
* *Le Dernier jour d'un condamné* (1829)
* *Hernani* (1830)
* *Notre-Dame de Paris* (1831)
* *Marion Delorme* (1831)
* *Les Feuilles d'automne* (1831)
* *Le roi s'amuse* (1832)
* *Lucrezia Borgia* (1833)
* *Marie Tudor* (1833)
* *Littérature et philosophie mêlées* (1834)
* *Claude Gueux* (1834)
* *Angelo, Tyrant of Padua* (1835)
* *Les Chants du crépuscule* (1835)
* *La Esmeralda* (1836)
* *Les Voix intérieures* (1837)
* *Ruy Blas* (1838)
* *Les Rayons et les ombres* (1840)
* *Le Rhin* (1842)
* *Les Burgraves* (1843)
* *Napoléon le Petit* (1852)
* *Les Châtiments* (1853)
* *Les Contemplations* (1856)
* *Les TRYNE* (1856)
* *La Légende des siècles* (1859)
* *Les Misérables* (1862)
* *William Shakespeare* (1864)
* *Les Chansons des rues et des bois* (1865)
* *Les Travailleurs de la Mer* (1866)
* *La voix de Guernsey* (1867)
* *L'Homme qui rit* (1869)
* *L'Année terrible* (1872)
* *Quatrevingt-treize* (1874)
* *Mes Fils* (1874)
* *Actes et paroles – Avant l'exil* (1875)
* *Actes et paroles – Pendant l'exil* (1875)
* *Actes et paroles – Depuis l'exil* (1876)
* *La Légende des Siècles 2e série* (1877)
* *L'Art d'être grand-père* (1877)
* *Histoire d'un crime 1re partie* (1877)
* *Histoire d'un crime 2e partie* (1878)
* *Le Pape* (1878)
* *La pitié suprême* (1879)
* *Religions et religion* (1880)
* *L'Âne* (1880)
* *Les Quatres vents de l'esprit* (1881)
* *Torquemada* (1882)
* *La Légende des siècles Tome III* (1883)
* *L'Archipel de la Manche* (1883)

### Jullattu kuoltuu
* *Théâtre en liberté* (1886)
* *La Fin de Satan* (1886)
* *Choses vues* (1887)
* *Toute la lyre* (1888)
* *Amy Robsart* (1889)
* *Les Jumeaux* (1889)
* *Actes et Paroles – Depuis l'exil, 1876–1885* (1889)
* *Alpes et Pyrénées* (1890)
* *Dieu* (1891)
* *France et Belgique* (1892)
* *Toute la lyre – dernière série* (1893)
* *Les fromages* (1895)
* *Correspondences – Tome I* (1896)
* *Correspondences – Tome II* (1898)
* *Les années funestes* (1898)
* *Choses vues – nouvelle série* (1900)
* *Post-scriptum de ma vie* (1901)
* *Dernière Gerbe* (1902)
* *Mille francs de récompense* (1934)
* *Océan. Tas de pierres* (1942)
* *L'Intervention* (1951)

## Aihies muijal
* Vapaasti ladattavia Victor Hugon e-kirjoja Projekti Lönnrotilta sekä Project Gutenbergiltä
* Victor Hugo le dessinateur. 

## Lähtehet
* 
*
Videl

**Videl** () on kylä Anuksen kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven'al.

## Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes 40 kilometris Anuksenlinnaspäi.

## Eläjät
Vuonnu 2013 Kuujärves eli 1632 hengie. 

## Huomivot
Videlen D’ovensuu

**Videlen D’ovensuu** () on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin pos’olku, kudai kuuluu Videlen kyläkundah.

Se sijoittuu Luadogan päivännouzurannal, Videlen jovensuus.

Pos’olkas läbi menöy raududorogu.

Pos’olku perustettiin vuonnu 1957, konzu yhtistettih Videlen D’ovensuun kylä da raududoroganstansien Videlen pos’olku.

Täs on histourien mustomerkit:
* Majoran Grigorin Krotovan (1908 – 1944) kalmu
* Mustokohtu, kunne 23. da 25. kezäkuudu vuonnu 1944 merimiehet tuldih rannale, štobi lähtie hyökkävykseh

## Videlen D’ovensuun rahvahan lugumiäry
Vieljärvi

**Vieljärvi** (Vieljärven kylä, ) on kylä Priäžän rajonas, Karjalan tazavallas, Ven’al. Kuuluu Priäžän kanzallizeh kunnanpiirih. Kylän virralline Internet-sivu - http://vedlozero.ru. 

## Histourii
Vuvvennu 1563 verokirjois mainitah Vieljärven pienii kyläzii: Korbiniemi, Jänöiselgy, Kibran kylä N’almärvel da Salo-suarel. Sen rahvas kazvatettih ruistu, ozrua, luajittih heiniä, pyvvettih kalua.

## Muantiedo
Vieljärvi kuuluu  Karjalan tazavallan Priäzän piirih.

## Kylän agjat, kylänpiät
Vieljärven kylien agjoi ollah pienembäzet kyläzet Ruizniemi, Pogostu, Jovensuu, Melliččy, Jänöiselgy, Niemi. Enne net oldih omapäizet kylät.

## Nähtävykset
Vieljärves on kudamidä kacottavua da nähtäviä. Suurembii nygyaigazii ravieloi suavutuksii on Karjalan Kielen Kodi, kudai nostettih Vieljärven keskukseh vahnan päivykoin tilah. Niemel školan rinnal on Pyhän Il’l’an uuzi kirikkö, kudamas pyhinpäivin pietäh sluužbua. Hyvikse huogavundupaikoikse pätäh järven hiekkarannat. On niidy kui kyläs, järven rannois, mugai järven suaril, ezimerkikse, Salon suarel. Vieljärven kyläh vuvvennu 2013 nostettih Karjalan Kielen Kodi. 

## Rahvas
Vieljärven paikkukundah kuuluu läs 1400 ristikanzua. Enämbät puolis ollah karjalazet. Kudakui suuri vuitti on ven’alastu, tietyin miärin valgoven’alastu, ukraintsua da muudu kanzua vähäzin.

## Lähtehet

## Ulgopuolizet linkit
* Vieljärven kylän sivusto
* https://vk.com/vedlozero VKontakte -sivustol
Vienanmeri

**Vienanmeri** on Pohjazen jiämeren lahti Ven’an luodehes.
Se on yksi pienimis Ven’an meris, pienembi sidä on vai Azovanmeri. Vienanmeren pinduala on 90 000 km² (yhtes äijien pienien suarien kel, kudamien joukos on Soloveckoin suaristo - 347 km²) – 1/16 oza Barentsanmeren pindualas. Vienanmeren vien miäry on 4,4 tuhattu km³. Vienanmeren suurin välimatku - Kaninan niemes Kemih – on 600 km.

Meren syvin kohtu on 343 metrii, keskisyvys – 67 metrii.

Vienanmeren da Barentsanmeren rajannu on Sv’atoi Nos - niemen (Kuolan niemimua) da Kaninan niemimuan väline liinii.

Vienanmereh langetah suuret jovet, kudamien joukos ollah Kemijogi, Mezen’, Onegajogi, Ponoi, Vienanjogi.

Piäportat ollah Arhangel’sk, Belomorsku, Kandalahti, Kemi, Mezen’, Onega, Severodvinsk.
Vienanmeren-Baltiekan kanualu (Stalinan kanualu) yhtistäy Vienanmerdy Baltiekan meren sego Volgan-Baltiekan vezimatkan kel.
Vietnamu

**Vietnamu**, virrallizesti Vietnaman sosialistine tazavaldu on valdivo Liideh-Azies. Se sijaiččou Indiokitain niemimual. Päivänlaskus Vietamu rajoittuu Laosan da Kambodžanke, pohjazes Kitainke, päivännouzus da suves Suvi-Kitain merenke. Vietnaman piälinnu on Hanoi. Muan pinduala on 331 210 km². Rahvahan lugumiäry on 92 477 857 hengie. Virralline kieli on vietnaman kieli.
Viidan

**Viidan** () on vahnu karjalaine kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Čalnan kyläkunnas.

Kylä sijoittuu Šuojoven rannal.

## Histourii

Kylä muanitah virrallizis dokumentois enzimäzen kerran vuonnu 1563.

Viidanas eläy lyydiläzii.

Rahvahanluvun mugah (v. 1933) Viidanah kuuluttih kylät: Pogoste (se on laihinsana ven’an kielespäi ), Üliči (), Alaižagd’ (), Ülaižagd’ (, myöhembäh , nygöi on улица Кузьминская) da Viäčurd’e ().

Kui ennegi Šuojoven virdu jagau kylän kahteh ozah: yhtel puolel ollah laukat da enne oli škola, toizel puolel enimyölleh on mökkilöi.

## Viidanan rahvahan lugumiäry
Viikateh

**Viikateh** on ruadobruja, kudai pidäy niittäjes. Viikattehel niitettih sie, kus oli paha niittiä, mečäs da mečän reunoil.

## Ulgonägö
Viikattehel on lyhyt, ”gurbukas” varzi da terä vembelelleh. Nägemäl viikateh enämbäl koskehes širpih. Širpil leikattih vil’l’ua, sil ei niitetty. Sendäh sen teräs on piidy, kui pilas. Sil on parembi leikata kuivii da kovii vil’l’an varzii. Viikattehel terä on kui britval, ilmai piidy.

## Käyttö
Viikatehtu ei jätetty muale, nostettih ylembä. Polgenet sille pal’l’ahil jalloil – satattos.
Viizu

**Viizu** ( = nähty → vidē`re = nähtä'' ) on kohtehmuan virguniekan annettu suozitus rajavirguniekale piästiä viizanhaldii rajas piäliči. Viizu andau väliaigaizen oigevuon olla muas.
Viktor Trošev

**Viktor Vasiljevič Trošev**  (29. talvikuudu 1924 - 24. kylmykuudu 2018) oli Karjalan tundiettu fotokuvuajua.

On rodivunnuh Karjalan Kondupohjan piirin Käppisellän kyläh vuvvennu 1924 talvikuun 29. päivänny. Häi ruadoi paikallizis lehtis: Leninskaja Pravda, Junii Leninets, Molod’ožnaja gazeta, Severnii Kurjer, Punalippu, Karjalan Sanomat. Jälgimäzet ruadovuvvet Viktor Trošev oli karjalankielizen Oma Mua –lehten fotokuvuajannu. Eläkkehele lähti 74-vuodehizennu.
Vuvvennu 2003 Karjalan Žurnalistoin Liitto palkičči Viktor Troševua “Neros da arvos”. Häi on tämän palkindon enzimäine laureattu.
Viktor Ttrošev on andanuh lähes 19806 omua kuvua da negatiivua Kanzallizeh arhiivah. Nämmä ollah vuozinnu 1950-1997 luajitut harvinazet da ylen arvokkahat kuvat, sendäh ku hänen silmän nähten nostettih Kostamuksen linnua, salvattih suurii jogiloi da kuivattih suoloi.
Trošev 17-vuodehizennu vuvvennu 1942 lähti Izänmuallizeh voinah. Häi oli pulem’otčiekannu da minom’otčiekannu. Piäzi hengih da voinan loppi Avstrien Vena-linnas. Rohkevuos häi on sannuh kaksi Kunnivon ordenua.
Vieljärvi (järvi)

**Vieljärvi** () on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizeh piirih.

Järven pinduala on 55 km², piduhus – 17,7 km, levevys – 6,1 km, randuviivan piduhus – 163,2 km. Sen keskisyvys on 7,5 m, syvin kohtu on 11,4 m.

Vieljärven koillisrannal sijoittuu samannimine kylä Vieljärvi. Pohjasrannal ollah Jyrgil da Kukkoilu. Nämmien kylien kauti menöy federualline dorogu P21, kudai yhtistäy Petroskoin da Helsinkin.

Järven rannat ollah enimyölleh korgieloi da kivizii, rannoil kazvau segameččii. Lounasrandu on madal, paikoitellen suohine. Pohju enimyölleh on muvakas, lähäl randoi se on kivine da paikoitellen čuuruine, sežo täs löydyy rudua.

Järves on 15 suardu, kudamien yhtehizen randuviivan piduhus on 28 km.

Järves on 11 kalalajii: ezim. ahven, lahnu, haugi, riäpöi, särgi, matikku, kiiškoi, harvah löydyy siigua da lohtu.
Vienan Karjala

**Vienan Karjala** on yhteis-poliittine lehti karjalan kielel, varzinkarjalazel murdehel. Piäzi ilmah Karjalan tazavallas, Petroskois.

Oli perustettu vuvvel 1990 yhtes Oma Mua -lehtenke. Vuvvennu 2000 rodih iččenäzekse. Lehten painosmiäry oli kai 700 kappalehtu.
Vuvven 2014 allus Vienan Karjala- da Oma Mua -lehtet liitettih yhteh lehteh.
Viktor Tsoi

**Viktor Robertovič Tsoi** (21. kezäkuudu v. 1962 Leningruadu - 15. elokuudu v. 1990, Latvien SNT:n Kasterciems-hieru) oli nevvostolaine rock-muzikantu, pajoloin kirjuttai da taidoilii. Kino-nimizen rock-joukon perustai da liideru. Täs joukos Tsoi pajatti, soitti gituaral, kirjutti muuzikkua da runoloi. Händy kuvattih monis filmois.

## Eloskerdu
Viktor Tsoi oli ainavo lapsi omas perehes. Tuatto, Robert Maksimovič Tsoi on inženieru Koreaspäi rodužin, muamo on Valentina Vasiljevna, liikundukul’tuuranopastai. Vuozinnu 1974-1977 Viktor opastui taidoškolas, kuduas rodih Palata №6 -nimine joukko. Sen johtai oli Maksim Paškov. V. Serovan nimellizen taidoammattiopiston loppiettuu Tsoi piäzi opastumah toizeh ammattiopistoh puunleikkuajakse. Nuorennu Tsoi suvaičči Mihail Bojarskoin da Vladimir Visotskoin luomisruadoloi, matkii Brus Lin imagoa.

Tsoi oli naizis Marianna Igorevna Rodovanskajan kel. Heil rodih poigu (Aleksandr Viktorovič Tsoi).

Vuvvennu 1990 Tsoi puutui avto-ozattomuoh da hedi kuoli.

## Luomisruado

1970-luvun lopus Tsoi tunnustui Aleksei Ribininke, soitti Piligrimi-joukos. Sil aigua Tsoi soitti bassu-gituaral Palata №6 -joukos. Sit Viktor da Aleksei ruvettih soittamah yhtes Avtomatičeskije udovletvoriteli -nimizes pank-joukos. Tsoin kuulužus rubei nouzemah.

Kezäl vuvvennu 1981 Viktor Tsoi, Aleksei Ribin da Oleg Valinski perustettih Garin da Giperboloid -joukko, kudai myöhembäh sai Kino-nimen. Kino rubei luadimah enzimästy al’bomua Boris Grebenščikovan da Akvarium-joukon avul. Kino-joukko pidi äijän konsertua da Viktor Tsoi sai suuren kuulužuon.
Sovetski žurnualu -lugijoin mugah Igla-filmas Moro-roulin täh Tsoi sanottih vuvven 1989 parahakse ozuttelijakse. Rolling Stone Russia -žurnualan mugah Tsoi on yksi «parahis muzikantois suures kinos».

## Musto

Duumaijah, ku Tsoin kuolendu äijäl ližäi kuulužuttu Kino-joukole. Tsoin pajot ollah hyvin tundietut nuorižon keskes. Viktorua pietäh urhomiehenny. Moskovas on seiny Tsoin mustokse, sih on kirjoitettu Kinon pajoloin tekstoi dmi. Äijis linnois on Tsoin kunnivokse nimitettylöi uuliččoi. Monet joukot kirjutettih pajoloi Tsoin mustokse.
Vimbu

**Vimbu** (*Vimba vimba*) on särgikaloin heimoh kuului kala.

## Livvinkieline nimi

Kalan livvinkieline nimi on muokattu täh artikkelih niškoi kalan suomenkielizes nimespäi *vimpa*, kudai mustoittau samal sen tiedehellistygi nimie.

## Teemas muijal

* Luontoportti (suomekse)
* Riista- ja kalatalouden tutkimuslaitos (suomekse)
Vincent van Gogh

**Vincent Willem van Gogh** (roinnuhes 30. kevätkuudu 1853 Zundert, Pohjas-Brabant, Hollandii, kuolluh 29. heinykuudu 1890 Auvers-sur-Oise, Val-d'Oise, Francii) oli hollandielaine taidehmualuaju. Eläjes häi möi vaiku yhten hänen mualavuksis, da vaste hänen kuoleman jälles hänen tevokset nostih suureh arvoh.

## Tevokset
Päiväzenkukat 1888,
Nelli näivistynytty päiväzenkukkua 1887,
Iirisat 1889, 1890
Virginia Woolf

**Virginia Woolf** (o.s. **Stephen**, 25. pakkaskuudu 1882 London – 28. kevätkuudu 1941 Rodmell, Sussex) oli anglielaine kirjailii, kirjalližuskriitiekku da feministu. Häi oli keskeine jäzen Londonas vaikuttannuos Bloomsburyn joukos, kuduah kuului moni kirjailijua da kuvataidoilijua. Bloomsburyn joukkoh kuulujes Woolf otti ozua ezimerkikse vuuvennu 1910 järjestettyh Dreadnought-smuttivuksennu tunnettuh šuutkah.

## Tuotando
### Kaunehkirjallizus
* *The Voyage Out* (1915)
* *Night and Day* (1919)
* *Jacob's Room (1922)
* *Mrs Dalloway* (1925)
* *To the Lighthouse* (1927)
* *Orlando: A biography* (1928)
* *The Waves* (1931)
* *The Years* (1937)
* *Between the Acts* (1941)
* *The Complete Shorter Fiiction of Virginia Woolf* (1985)

=== Muut ===
* *Modern Fiction* (1919)
* *The Common Reader* (1925)
* *A room of one’s own* (1929)
* *Flush: A Biography*
* *Three Guineas* (1938)
* *Roger Fry: A Biography* (1938)
* *The Death of the Moth and Other Essays* (1942)
* *The Moment and Other Essays* (1947)
* *Granite and Rainbow: Essays'' (1958)

## Lähtehet
Vizakoivu

**Vizakoivu** - ravvuskoivun erimuodo (*Betula pendula Roth var. carelica (Mercklin), Betula pendula f 1.0 carelica*) Sen rungos on omaluaduzii sangelmukii (pahkat), kudamil on kuvakas puupindurakendeh. Vizakoivu on omakuvaine, luja da kova. Vizakoivun puus roihes čoma väri: valpahankeldaine muzavumaksankarvazien kohtien kel.

## Histourii
Čoman ulgonävön da hyvälujuon täh vizakoivua pietäh suures arvos.Vladimir Dal’ muga musteli sidä: «Vizakoivu, koivupuun monikerdažus, pahku, solmet» «Arheolougiellizien lyödölöis mugah XIII vuozisuan algajen vizakoivua käytettih erilazien čomenduksien da elosvehkehien valmistamizeh näh....sil puul karjalazet heimot maksettih veroloi. Enzimäzet tiijot vizakoivus Ven’alazes literatuuras ilmestyttih vuvvennu 1766, konzu «mečän tiedäi» Fokel kuvaili Ven’an Karjalan da sen rinnakazien alovehien meččii. Ven’alaine arhitektoru V.P. Stasov on «yksi enzimmäzis ristikanzois, kudai käytti vizakoivas da toppolis luajittuu pertilomuu».
Vizakoivu sai oman nimen ven’alazen tiedomiehen K.E. Merklinan tutkimukses vuvvennu 1857.

## Vizakoivun puukuvan roindu
«Nygyzes aijas ei ole yksimieližytty puukuvan roinnan syylöis. On olemas mieli, gu puukuva roihes minerualusyömizen vajavuos da se on läžindy, kuduan syy on viirussu- libo perindötaudi. On tiettävy, gu dekoratiivine puupindurakendeh on perindölline, ga sen ilmivö ei ole vie selvitty. Puuloil, kuduat suadih kahten vizakoivun sevoituksen avul, toiči ei ole dekoratiivizii merkilöi. Sen ližäkse tarvitah 5-10 vuottu, gu vois miärätä, roihesgo puukuva libo ei.

## Levitändy da kazvatandu
1980-vuozien lopus Nevvostoliiton Tiedoakadiemien Meččyinstituutan Karjalan ozaston tiedomiehet V. I. Jermakov, L.V. Vetčinnikova da Z. D. Bumagina luajittih vizakoivun tervähkazvatandan taba, kuduan voijah kazvattua äijy vizakoivuu. Sih niškoi tavallizen koivun nuoreh rungoh oksastetah vizakoivun oksat. Tiedomiehien mugah, oksastuksen periä suajah vizukoivun erilazet arvoyksilöt. Siemenii kylväjen vaigu 30-40 prosentua kazvoksii säylytetäh vizakoivun merkilöi, ga oksil kazvattajen kaikis koivulois roitahes vizakoivut.
Vuvvennu 1984 Karjalas perustettih 4 vizakoivun rauhoitettuu alovehtu: Kondupohjan alovehen «Utuki» (yhteisala 5,7 ga), Oniegurannan piirin «Kokkorevo» da «Tsareviči» (yleisala 28,9 ga) da Karhumäin «Anisimovščina» (yleisala 6,1 ga). Karjalan luonnos on läs 3 000 vizakoivuu. Karjalan tazavallas on hyväksytty alovehelline miärätty ohjelmu, kuduan avul vizakoivuu säilytetäh da kazvatetah.

## Käyttö
Vizakoivun puudu käytetäh škatuliloin, tabakkuvakkazien, čomenduksien da sežo pertilomun valmistamizeh näh. Nygöi puaksumbah käytetäh šponua, sendäh gu vizakoivun puu on vähyös.
Vizakoivun eriluaduzen puustruktuuran periä se ei pystele, da sendäh vizakoivun puus valmistetah iškusoittimien puolii. Vizakoivun puul on kaksi vigua – pahku da monikerdažus.
Viärykoski

**Viärykoski** () on Karjalan tazavallan Kemin piirin pos’olku. Se on Viärykosken kyläkunnan haldivolline keskus.

Pos’olku sijoiččou Kemijoven rannal.

Pos’olkas Kemijoven rannal on Viärykosken vezivoimalu. Ruadau keskiškola, kul’tuurutaloi, kirjasto, feršalipunktu, mečänhoidoala.

Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.

## Viärykosken rahvahan lugumiäry
Vladimir Lukin

**Vladimir Lukin** on anuksen karjalaine, karjalan kielen da karjalazen rahvahan puolistai, Anuksen karjalažet -yhtistyksen piälikkö. Vladimir Lukin jo monien vuozien aigah kuuluu Karjalazien vallittuloin nevvostoh da Karjalan piämiehen tyves toimijah Karjalazien, vepsäläzien da suomelazien nevvostoh.
## Ruado
Vladimir Vasiljevič hätken aigua ruadoi opastajannu, sit vie hätkembän Anuksen piirin administratsies. Oli opastusozaston piälikönny, hoidi sotsiualukyzymyksii, oli administratsien varapiälikönny.
## Juuret
Vladimir Lukin on umbikarjalaine, rodinuhes Anuksen piirin Žilčoin hierus. Hänen tuattah oli Žilčoispäi, muamo – Yllözespäi. Perehes aiven paistih kahtel kielel: karjalakse da ven’akse, maltettih sežo suomen kieldy. Tuatto, Vasilii Lukin, ijän kaiken ruadoi šouferinnu, muamo, Anna Lukina, opastajannu, kul’tuurutaloin emändänny, sit ruadoi bol’ničas kantsel’aries.
## Opastundu
Opastui Žilčoin školas. Konzu pereh muutti Yllözeh, Vladimir rubei käymäh Yllözen školah. Yheksändeh da kymmenendeh kluassah kävyi Anukseh. Jälles školua lähti opastumah Petroskoin valdivonyliopistoh fiiziekku-matematiekan tiedokunnale, kudaman loppiettuu äijän vuottu ruadoi fiiziekan opastajannu Alavozes da Anukses. 
## Yhteiskunnalline ruado
Vuvvennu 2007 oli perustettu Anuksen karjalažet -yhtistys, Vladimir Vasiljevič on sen alalline piälikkö. Yhtistyksen piäruadoloi on karjalan kielen da karjalazen kul’tuuran kehittämine. Yhtistys ruadau suurdu ruaduo piiris da Vladimir Lukin on sen joga ruavos. 
## Suurimat tunnustukset
Vladimir Lukinan ruado on korgiesti arvostettu tazavallan tazol. Mies rodih Karjalas mennyt 2013 vuvven laureatakse.
Vladimir Putin

**Vladimir Putin** (; 7. ligakuudu 1952, Leningruadu) on Ven'an muan prezidentu.
Vladimir Putin on rodivunnuh 7. ligakuudu, vuonnu 1952  Piiteris.
Vodin kieli

**Vodin kieli** on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului baltiekku-suomelaine kieli. Vodikse pagizou 6-10 muamonkielenny da kaikkineh nečilleh 60 hengie
Vodla

**Vodla** on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkunnan pos’olku.

Se sijoiččou Vodlajoven rannal, 75 kilometrin piäs Puudogaspäi koillizeh.

Pos’olkas ruadau keskiškola da školan kodialovehmuzei, lapsienpäivykodi, kluubu, ambulatourii.

Lähäl posolkua on puukirikkö, kudai nygöi ei rua.

## Rahvahan lugumiäry

Vuvvennu 1977 pos’olkas eli 1469 hengie.
Vodlajärvi

**Vodlajärvi** () on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Karjalan tazavallan Puudogan piiris.

Järven pinduala on 334 km², piduhus – 36,2 km, levevys – 15,9 km, randuviivan piduhus – 232 km. Sen keskisyvys on 3,1 m, syvin kohtu on 16,3 m.

Se on pitky järvi, kudai leviey pohjazespäi suveh. Rannat ollah madaloi da kivizii. Rannoil kazvau havumeččii (kuuzi, pedäi da lehtikuuzi). Vezi on muzavankeldaine da se lämbiey heinykuus 22-25&nbsp;°C astiessah.

Järves on 196 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 34 km².

Järves kazvau kažl’ua da muudu liivua.

Vodlajärves on 20 kalalajii: ezim. riäpöi, siigu, kuha, lahnu, säyny, haugi, särgi, ahven, matikku, kiiškoi da pehoi.

Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuun allus.

Järven rannal sijoittuu kylä Kuhaniemi (), kudai sijoittuu suvirannal.

Vodlajärvel Gil’ferding A.F. kirjutti 24 starinua 7 sanelijoilpäi.
Vottovaara

**Vottovaara** on kallivoaloveh da vuaru (mägi) Sukkajärven poselenies, Mujehjärven piiris Karjalan tazavallas Ven'al.

## Muantiijot
Vuaru on sijoitunnuhes 20 kilometris liideheh Sukkajärven kyläspäi, 35 kilometris koillizeh Himol'aspäi da 40 kilometris Seesjärvespäi. Vottovaara on kaikis korgevin kohtu Karjalan Päivänlaskupuolizen ylängöl, se on 417,3 metrii korgiembi meren pindua. Vuaran pinduala on 6 neliökilometrii.

Vottovaara on muvvostau piduličan sellän, se on läs 7 kilometrii pitky..

## Kiviobjektat

Kiviseidoil oli tärgei merkičys saamelazile. Tutkijoin mugah seidoi ei voinnuh luadie ristikanzu, net ollah luonnonmugazii..

Elokuus 2011 Karjalan tazavallan halličuksen käskys Vottovaaran alovehes rodih luonnon mustomerki. Suojeltu aloveh on läs 1500 gektarua. Aloveheh kuuluu vuaru da aloveh sit ymbäri.

## Vottovaara-nimen merkičykses
«Vottovaara»-nimi on kaksiozahine da saamelastu alguperiä.

«*Vaara*» tarkoittau mägie.

«*Votto*» saamen kielespäi **вуэјјтэ** tarkoittau 'voittua'.

Vottovaaras ymbäri on vie muudu votto-algustu paikannimie: Vottojärvi, Vottomuks, Votto.

## Viittehet

## Kirjalližus
* Природный комплекс горы Vottovaara: особенности, современное состояние, сохранение / Ред. А. Н. Громцев. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2009. — 158 с.
* Г. М. Керт. Саамская топонимная лексика. — Петрозаводск, 2009
* В. В. Чарнолуский. В краю летучего камня. — Москва, 1972
* Ю. Б. Симченко. Культура охотников на оленей Северной Евразии. — Москва. «Наука», 1975

## Linkit
* А. Н. Громцев — Природный комплекс горы Vottovaara: особенности, современное состояние, сохранение. Монография. Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2009
* M. M. Шахнович. Культовый комплекс на горе Vottovaara. 1993 г.
* С. М. Симонян «Мифы и реальность горы Вотто-Ваара»
* Гора Vottovaara на сайте Николая Смыслова
* Описание горы Vottovaara. Как добраться. Карта., GetPath.ru
* Гора Vottovaara на сайте «Достопримечательности России»
* Саамское святилище на горе Воттовара

;Kuvat
* Фотогалерея Воттоваары 2014 г.
* Фотогалерея Воттоваары 2008 г.
* Фотогалерея Воттоваары 2010 г.
* Загадочная гора Карелии. 2013
* Фотоотчёт об экспедиции на Воттоваару в 2011 году, «легенда о священной горе»
* Vottovaara — самая загадочная гора Карелии. Фоторепортаж
Vožma

**Vožma** () on jogi Ven’al.

Se virduau Karjalan tazavallan Karhumäin da Segežan piiris da pieni oza on Arhangel’skan alovehen Oniegan rannikon piiris.

Joven piduhus on 93 km, jovenalan pinduala on 1330 km². Se ottau allun Pelozerospäi, virduau Vožmajärven kauti, laskeh Uikujärveh.
Vuohtjärvi

**Vuohtjärvi** () on järvi Karjalan tazavallan Kondupohjan piiris.

Järven pinduala on 3,2 km², piduhus – 4,9 km, levevys – 1,9 km, randuviivan piduhus – 17,6 km. Sen keskisyvys on 4,1 m, syvin kohtu on 10 m.

Järves on 5 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 0,05 km².

Rannat ollah korgieloi, kivizii da čuuruzii, koillisozas – suohizii. Pohju on muvakas, lähäl randoi – kivine da čuuruine.

Järveh laskietahes meččuojat, järven koillisozaspäi virduau Vuohtjogi.

Järven madalikkolois kazvau kažl’ua da šaraheiniä.

Järves on riäpöidy, särgii, ahvendu, haugii da kiiškoidu.
Vuokkiniemi

**Vuokkiniemi** () on vahnu kylä Karjalan tazavallan Kostamukšen linnupiiris.

Se sijoittuu Ylä-Kuittijärven lounasrannal, 59 kilometrin piäs Kostamuksespäi pohjazeh.

Se on histourielline poselenii. Vuokkiniemes eläy äijy karjalastu: enämbi 90% rahvastu on karjalazii.

Kylä perustettih XVII vuozisual.

Kyläs oli äijy runoilijua. Elias Lönnrot kirjutti äijän runuo Vuokkiniemes.

Vuonnu 1991 kyläs pystytettih mustopačas Miihkali Perttuzele (kuvanvestäi on Alpo Sailo).

Vuonnu 1997 kyläs rakendettih puukirikkö ().

Kyläs on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin da partizuanoin kalmu.

Luodeheh kyläspäi on valdivolline kanzalline parku ”Kaleval’ski”.

## Vuokkiniemen rahvahan lugumiäry