open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kirjalližuon histourii

**Kirjalližuon histourii** tarkoittau kirjalližuon histouriedu, mi algau aigazes kirjalližuos da työndyy täh päiväh. Kirjalližuon histourieh näh paistes paistah puaksuh vaigu Jeuropan alovehen kirjalližuoh näh. Kirjalližuon stiil'ukauzii libo vaihehii on eri miäry eri alovehil, gu kaikkii yhteiskunnallizii muutoksii ei olluh joga kohtas. Yksikai vaihehii on ezimerkikse antiekku, keskiaigu, renessanssu, romantiekku, realizmu, modernizmu da postmodernizmu.

## Aigaine kirjalližus
Enne kirjutustu ristikanzu tallendettih suarnoi da starinoi suullizennu perindönny. Myöhembäl aijal starinoi ruvettih kirjuttamah muistih. Nämmii tekstoi on ezimerkikse Gilgameš-eepossu da Bibliin Vahnu sana.

## Lähtehet

* https://fi.wikipedia.org/wiki/Kirjallisuuden_historia
Neilikku

**Neilikku** () on monivuodine kazvilaji, kudai kuuluu Neilikoin (Caryophyllaceae) rodukundah. 

Neilikat kazvetah niityl dai savusgi, kukat ollah eri värii. Monii kukkulajiloi kazvatetah myödäväkse kukkulaukois. Kukan nimi on tulluh griekkalazis sanois Δῖος (Zevsu) da ἄνθος (kukku). Toizin sanojen Dianthus on ”Zevsan kukku”. Moizen nimen kukale andoi K. Linei, hänen mugah neilikan kukat ollah ylen čomat, niilöile pidi andua čoma nimigi.
Yö-päivykukku

**Yö-päivykukku** () on yksivuodine heinykazvi.

Sen korgevus on 15-50 santimetrii. Yö-päivykukku kukkiu oraskuus syvyskuussah. Siemenet kypsetäh kezäkuus algajen.
Lumikelloine

**Lumikelloine** () on monivuodine heinykazvi, kudai kuuluu Amarillisoin (Amaryllidaceae) rodukundah. Lumikellostu on yheksätostu lajii. Kukku sai moizen nimen, sendäh gu algau kukkie aijoi keviäl, kuni lumet vie ei sulettu. Lumikellozen igälangu ei ole pitky – läs kuudu.
Mikkelinjärvi

**Mikkelinjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 

Järven muodo on pyöryžy, järvi ei ole syvä, suardu sežo ei ole. Järvirannat ollah madalat, suodunuot, niilöil kazvau pedäjikkö. Järveh laskeh nelli jogie. Läbi järves virduau Mikkelinjogi, kudai ottau allun Nuožarves nimel Mаččil da laskeh Šotjärveh. 

Järves voibi pyydiä lahnua, särgii, kiiškoidu, haugii, ahvendu, riäpöidy, kivikiuruččuu da matikkua. Järven päivännouzurannal on sijoitannuhes Mikkelin kylä.
Pyhärvi (järvi)

**Pyhärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 

Järven pinduala on 9,2 km², vezibasseinan pinduala on 50,5 km². Vezi järves läbi pošti ei virdua, sendäh kezäl vezi hyvin lämbiey. Pyhärven Peldoženjärvenke yhtistäy salmi. Peldoženjärvespäi lähtöy Pyhäjogi, kudai sit laskeh Šuojuh. 

Pyhärves voibi pyydiä ahvendu, särgii, riäpöidy, haugii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Peldoženjärvi

**Peldoženjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. Järvi on piduličču. Järveh laskietahes pienet jovet Pyhärves da Ližminjärvespäi. Koillizes järveh laskeh Lanzioja. 

Peldoženjärven pohjasagjaspäi lähtöy Pyhäjogi. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, lahnua, riäpöidy, kiiškoidu da matikkua.
Priäžänjärvi

**Priäžänjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 

Järven pinduala on 3,72 km². Vezibasseinan pinduala on 59,8 km². Järvi on piduličču, sen pohjasozah on sijoitannuhes viizi suardu. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, särgii, kiiškoidu da matikkua. Järven päivänlaskurannal on sijoitannuhes Priäžän kylä.
Šan’gima

**Šan’gima** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  suviozah, Priäžän piirih.

Järvi on piduličču. Priäzänjärvespäi San’gimah laskeh pieni oja. Järvespäi lähtöy oja, kudai lakeh Pyhäjogeh. Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, lahnua da kiiškoidu.
Mund’ärvi

**Mund’ärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirih. 

Järvel on kuuzi suardu, niilöin yhtehine pinduala on 0,2 km². Suviozas järveh laskeh meččyoja, järvespäi lähtöy Mund’ogi, kudai laskeh Pertijärveh. Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, ahvendu, haugii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Vahatjärvi

**Vahatjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 

Järvirannat ei olla jyrkät. Järveh laskeh viizi jogie, suurimat niis ollah Šuoju (se yhtistäy Vahatjärven Šotjärvenke) da Säpsy (se yhtistäy Vahatjärven Siämärvenke). Vahatjärves eläy 18 kalalajii. 

Niilöin joukos ollah siigu, riäpöi, särgi, lahnu, haugi, kuha, ahven da matikku. Järven luodehrannal on sijoitannuhes kylä Ala-Salmi.
Kivačču (järvi)

**Kivačču (Ala-Kivačču)** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan suviozah, Suojärven piirih. 

Järvi on piduličču, vezi sit on muzavu. Jiän nostau ligakuun lopus, a sulau oraskuun allus. Järven vezikazviloih kuulutah šaraheiny, järvikarvukorteh da vezilumoi. 

Järves voibi pyydiä ahvendu.
Huabd’ärvi

**Huabd’ärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirih. Järvi on piduličču. Päivännouzuozah on sijoitannuhes kaksi lahtie. 

Pohjazes järveh laskeh oja, järvespäi lähtöy Huabd’ogi, kudai laskeh Pertijärveh. Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, kiiškoidu da matikkua.
Čogajärvi

**Čogajärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih.  

Järvi on piduličču. Rannat ollah madalat, suodunuot. Järvespäi lähtöy pieni oja, kudai laskeh Šuojuh. Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, matikkua da kiiškoidu. Järveh laskeh pieni jogi, kudai virduau Priäžänjärvespäi.
Vuažjärvi

**Vuažjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Priäžän piirin Pyhärven da Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundien alovehele. 

Järven pinduala on 6,9 km², vezibasseinan ala on 51,2 km². Järven pindu on 131,8 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvi on piduličču. Rannoil on hiekkua da kivie, paikoitellen rannat ollah suodunuot. Järven rannal Anuksen piirin Interpos’olkas ollah Vuažjärven pravoslavnoi miehien manasteri sego Petroskoin da Karjalan jeparhieh kuului Mitrofanan skiittu. Se oli perustettu vuvvennu 1904. Elvytetty vuvvennu 2000.
Vaimutjärvi

**Vaimutjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 88,1 metrii korgiembi meren pindua.
Ylä-Puadjärvi

**Ylä-Puadjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 

Järven pinduala on 4,4 km², vezibasseinan ala on 84,8 km². Järven pindu on 74,2 metrii korgiembi meren pindua. Keskel järvie on suurehko suari, sil ei ole nimie.
Kuudamanjärvi

**Kuudamanjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 107 km². Järven pindu on 109,5 metrii korgiembi meren pindua. Kuudamanjärves läbi jouksou Kuudamanjogi, kudai laskeh Siämärveh. Siämärves ottau allun Säpsänjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Vähatjärves läbi juoksou Šuoju. Järvespäi suveh on sijoitannuhes Kuudaman kylä.
Kutižmanjärvi

**Kutižmanjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 50,3 km². Järven pindu on 127,4 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järveh laskeh Yläjogi, suvespäi lähtöy Kutižmanjogi, kudai laskeh Šuojuh.
Lakšjärvi

**Lakšjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 107 metrii korgiembi meren pindua. Pohjazes järveh laskeh Soudjogi, kudai tuou vetty Kivasjärves da Soudärvespäi. Lakšjärves pyvvetäh haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Kivasjärvi

**Kivasjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan da Priäžän piirin Jessoilan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 11 km². Järven pindu on 146,5 metrii korgiembi meren pindua.
Ligažjärvi

**Ligažjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin  Pyhärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,6 km², vezibasseinan ala on 10,5 km². Järven pindu on 118,5 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järvespäi lähtöy samannimine oja, kudai laskeh Šožma-jogeh. Se laskeh Randujogeh. Randujogi laskeh Vuaženinjogeh.
Lipčaganjärvi

**Lipčaganjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 12,3 km². Järven pindu on 153,2 metrii korgiembi meren pindua. Järven koillisagjaspäi lähtöy samannimine jogi, kudai laskeh Čalnanjogeh. Čalnanjogi laskeh Šuojuh.
Nimijärvi

**Nimijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 

Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan ala on 22,3 km². Järven pindu on 159,4 metrii korgiembi meren pindua. Järven suvipuolel olijas lahtespäi lähtöy Nimijogi, kudai laskeh Pieneh Suunah, se laskeh Siämärveh.
Ližminjärvi

**Ližminjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 3.8 km², vezibasseinan ala on 16.8 km². Järven pindu on 144 metrii korgiembi merenpindua. Järveh laskeh oja, koillizes järvespäi vezi lähtöy Pelduoženjärveh, kuspäi oman allun ottau Pyhäjogi, kudai sit laskeh Šuojuh. Järven rannal on Ližmin kylä. Järves voibi pyydiä riäpöidy, haugii, särgii, ahvendu, matikkua, kuhua da kiiškoidu.
Makkozenjärvi

**Makkozenjärvi** on piduličču meččyjärvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 

Pieni ojaine, kudai lähtöy järven pohjasrannaspäi, yhtistäy Makkozenjärven Sona-jovenke. Järven pinduala on 0.2 km², järven pindu on 104,3 metrii korgiembi meren pindua.
Lahtenperä (järvi)

**Lahtenperä** on suolatoivezine vezistö, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 

Vezistön pinduala on 1 km². Pindu on 106,7 metrii korgiembi meren pindua. Luodehes Lahtenperäh laskeh Podarvi, kudai otti allun Lakšjärves.
Ala-Puadjärvi

**Ala-Puadjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 

Järven pinduala on 4,5 km², vezibasseinan ala on 188 km². Järven pindu on 74 metrii korgiembi meren pindua. Järven liidehagjaspäi lähtöy Tagajogi, kudai laskeh Čalnanjogeh. Päivänlaskus järveh laskeh Čevža-jogi. Järven luodehrannal on sijoitannuhes Puadjärven kylä.
Baiter’akovo

**Baiter’akovo** on kylä, kudai on sijoitannuhes Udmurtien tazavallan Alnašoin piirih. Se on piälimäine kylä Baiter’akovon kyläkunnas. 

Vuvven 2008 pakkaskun 1. päivän tiedoloin mugah kyläs eli 321 hengie. 

Kylä on sijoitannuhes Toima-joven oigiel rannal. Alnaši-kylässäh on 12 kilometrii, Iževskassah on 98 kilometrii. 18. kezäkuudu vuvvennu 2021 Estounies pietyn Kogo muailman suomi-ugrilazien kanzoin VIII kongresan aigah kylä sai vuvven 2022 Suomi-ugrilazen muailman kul’tuurupiälinnan arvonimen.
Nälmärvi

**Nälmärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 10,5 km², vezibasseinan ala on 140 km². Järven pindu on 92 metrii korgiembi meren pindua. Järven suviagjaspäi lähöy Nälmäjogi, kudai laskeh Vieljärveh. Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Ongimus

**Ongimus** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 64,2 metrii korgiembi meren pindua. Järveh laskeh oja Happamuksespäi. Järven suviagjaspäi lähtöy oja, kudai laskeh Pertijärveh.
Oravujärvi

**Oravujärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 88,7 metrii korgiembi meren pindua. Oravujärvespäi ojan kauti vezi piäzöy Vieljärveh. Järven suvirannan lähäl on sijoitannuhes Kukkoilan kylä.
Oskarvi

**Oskarvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin  Jessoilan kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 24,4 km². Järven pindu on 110,5 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi lähtöy jogi, kudai laskeh Siämärveh.
Sinamuksenjärvi

**Sinamuksenjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 5 km², vezibasseinan ala on 44,8 km². Järven pindu on 58,6 metrii korgiembi meren pindua. 

Lounazes järvespäi vezi lähtöy Videlenjogeh. Järven rannal on sijoitannuhes Kin’alahten kylä.
Carelia

**Carelia** on ven’alaine literatuuružurnualu suomen kielel. Se piäzöy ilmoih kaksi kerdua vuvves Periodika-julguamos.

## Histourii

Žurnualua ruvettih julguamah Petroskoil joga kuudu vuvves 1928 algajen Punakantele-nimel.

Vuvvennu 1930 Punakantele- da Soihtu -žurnualat oli liitetty yhteh. Uuzi painos sai Rintama-nimen. Vuodessah 1934 sidä painettih Leningruadas.

Vuvves 1937 vuodessah 1940 žurnualu oli karjalankieline, kirjutukset oldih kiriličäl.

Vuvvennu 1940, konzu oli jo perustettu Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu, žurnualu uvvessah rodih suomenkielizekse. Sil oli annettu uuzi nimi – Punalippu. Suuren Ižänmuallizen voinan aigua žurnualua ei painettu.

Vuvvennu 1978, konzu žurnualu täytti 50 vuottu, se sai Rahvahien ystävysordenan.

Vuvvennu 1990 žurnualu sai Carelia-nimen. Piätöksen sen ilmoih piäständäs luajittih Karjalan tazavallan halličus, Inkeri-liitto, Karjalan Rahvahan Liitto sego Vepsän kul’tuuruseuru.

## Piätoimittajat:

* Uljas Karlovič Vikström vuvves 1955 vuodessah 1970
* Nikolai Grigorjevič Gippijev vuvves 1970 vuodessah 1981
* Kalle Ranta vuvves 1981 vuodessah 1988
* Galina Pronina vuvves 1988 vuodessah 1991
* Paavo Vuotilainen vuvves 1991 vuodessah 1973
* Robert Petrovič Kolomainen vuvves 1992 vuodessah 2014
* Armas Vladimirovič Mašin sulakuus 2014 nygypäivissäh
Randujärvi

**Randujärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin  Pyhärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 3,7 km², vezibasseinan ala on 151 km². Järven pindu on 117,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Pohjazes järvespäi lähtöy jogi, kudai tuou vetty Vuažjärvespäi. Liidehes järvespäi lähtöy Riipussu-jogi (alahembi nimi on Randujogi), kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Tilvajärvi

**Tilvajärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 106,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Suves järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Nälmärveh. Täs järvespäi lähtöy Nälmäjogi, kudai laskeh Vieljärveh.
Kirvesjärvi

**Kirvesjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 128,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Suves järvespäi lähtöy Kirvesjogi, kudai laskeh Uut’arveh, sie oman allun ottau Anusjogi.
Turkolampi

**Turkolampi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 90,0 metrii korgiembi meren pindua. 

Päivännouzus järveh laskeh Raioja, kudai tuou vetty Särgijärves da Kukkarvespäi. Suves järvespäi lähtöy Turkonoja, kudai laskeh Nälmäjogeh. Nälmäjogi laskeh Vieljärveh.
Turumusjärvi

**Turumusjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,6 km².
Särgijärvi (järvi)

**Särgijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 118,8 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järvi on yhtistetty Kukkarvenke. Päivännouzus järvespäi lähtöy Raioja, kudai laskeh Turkolampeh.
Huabuvezi

**Huabuvezi** (suomekse *Haapavesi*) on linnu Pohjas-Pohjanmuan muakunnan suvialovehel. Huabuvezi sijaiččou Pyhäjoven varrel. Huabuviel on 6 473 eläjiä (2023). Pinduala on 1086,53 km2, kudamas vezistyö on 35,94 km2 (1.1.2022). Nuaburikunnat ollah Huabujärvi, Kärzymägi, Nivala, Oulainen, Ruahe, Siigulatvu da Ylivieska. Huabuvien kundu perustettih vuvvennu 1866, vuvves 1996 algajen Huabuvezi on olluh linnu. Huabuvetty kučutah Pohjanmuan helmekse.

Huabuvezi on kirkei kul’tuurulinnu. Huabuviel pietäh folkmuuzikkufestivualii *Haapavesi Folk Music Festival* joga keziä Iivananpäivän jälgeh. Festivualin yhtevykses pietäh folkkursii. Justimus-joukko on roindua myöte Huabuvielpäi.

Huabuvezi on sežo školalinnu. Perusškolah jälgeh Huabuviel voibi opastuo gimnuazies, Opastuskeskučču JEDU:s (Koulutuskeskus JEDU) da Huabuvien Opistos (Haapaveden Opisto).

Huabuvien Kytökyläs on časounu. Huabuvien pravoslaunoit kuulutah Kuopion pravoslaunoih prihodah. Jatkovoinan jälgeh Huabuviele tuli karjalazii evakkoloi, enimyölleh Soanlahtelpäi.
Čopčemanjärvi

**Čopčemanjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 126,3 metrii korgiembi meren pindua. 

Suves järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kutižmanjogeh.
Čoromanjärvi

**Čoromanjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. J

ärven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 49,6 metrii korgiembi meren pindua. 

Pohjazes järveh laskeh Lemaijogi.
Sorojärvi

Sorojärvi  () on järvi, kuduas läbi vezi ei virdua. Järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkundah. Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 160,6 metrii korgiembi meren pindua.
Enturi

**Enturi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,25 km². Järven pindu on 111,5 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi lähöy Muižarvenjogi.
Karjalaine järvi

**Karjalaine järvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Onieganrannikon piirin Garnizonan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,7 km², vezibasseinan ala on 200 km². Järven pindu on 46,3 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu, riäpöidy, lahnua, matikkua, kiiškoidu. 

Järven lähäl on sijoitannuhes Koskenkylä.
Logmajärvi

**Logmajärvi** on Karjalan tazavallan järvi, kudai on sijoitannuhes Petroskoin Solomennoin eländykohtan da Onieganrannikon piirin  rajal. 

Järven pinduala on 16,1 km², vien tilavus on 0,053 km³. Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskeh Šuojun jogi.
Suuri Mužalo

**Suuri Mužalo** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain kyläkunnan da Leningruadan alovehen Podporožjen piirin Vuaženin linnukunnan alovehel. 

Järven pinduala on 5,8 km², vezibasseinan ala on 48,9 km². Järven pindu on 137,0 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi juoksou Mužala-jogi, kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Galik

**Galik** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain da Ladvan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,7 km², vezibasseinan ala on 44,6 km². Järven pindu on 86,8 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähöy oja, kudai laskeh Ivenka-jogeh.
Gurvič

**Gurvič** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Uvven Vilgan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 74,7 km². Järven pindu on 182,8 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi juoksou Muašjärvenjogi, kudai laskeh Lohijogeh. Järves suvehpäi on sijoitannuhes Muašjärven kylä.
El’mitjärvi

**El’mitjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 13,6 km². Järven pindu on 116,0 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskeh kaksi ojua. Järven päivänlaskulahtespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kuudamanjogeh. Kuudamanjogi laskeh Siämärveh. 

El’mitjärves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
Pieni Mužalo

**Pieni Mužalo** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 9,15 km². Järven pindu on 146 metrii korgiembi meren pindua. 

Järven liidehlahtespäi lähtöy Mužala-jogi, kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Jelčarvi

**Jelčarvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirih. 

Järven pinduala on 0,7 km², vezibasseinan ala on 3,44 km². 

Järvespäi lähtöy Jelčinoja.
Ruisjärvi

**Ruisjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Šokšun kyläkundah.

Järven pinduala on 0,7&nbsp;km², vezibasseinan ala on 6&nbsp;km². Järven pindu on 73 metrii korgiembi meren pindua.

Suves järvespäi lähtöy Ruisoja, kudai laskeh Muroml’a-jogeh.
Suurlahtenjärvi

**Suurlahtenjärvi** on on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Šuojun kyläkundah. 

Järven pinduala on 11 km². Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskeh vai yksi oja. Koillizes Solomennoin salmen kauti järvi on yhtistetty Ukšjärvenke, siepäi vezi piäzöy Šuojuh. Lounazes Suurlahtenjärvie eroittau Urojärvespäi kaidu kannas. Järves voibi pyydiä haugii, lahnua, ahvendu, siigua, kuor’oidu, matikkua da kiiškoidu. Järven liidehrannal on sijoitannuhes Matkači-kylä.
Urojärvi

**Urojärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Garnizonan kyläkundah. 

Urojärvi on lunnon vezistömustomerki, kudai kuuluu Urojärven vardoičusaloveheh. Kaidu kannas eroittau Urojärvie Suurlahtenjärvespäi. Liidehes Urojärvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Ukšjärveh, siepäi vezi piäzöy Šuojuh.
Šapšjärvi

**Šapšjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Uvven Vilgan kyläkunnan lounazeh. 

Järves voibi pyydiä ahvendu, särgii, haugii da kiiškoidu. Järvespäi lähtöy Šapšjogi.
Vahjärvi (järvi)

**Vahjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 170 km². Järven pindu on 80,2 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi juoksou Kirvesjogi, kudai laskeh Uut’arveh, kus oman allun ottau Anusjogi. Vahjärven koillisrannal on sijoitannuhes Vahjärven kylä.
Čikjärvi

**Čikjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 8 km². Järven pindu on 134 metrii korgiembi meren pindua. 

Pohjazes järvespäi lähtöy oja Čikkeri, kudai laskeh Tukša-jogeh, tämä jogi laskeh Vuaženinjogeh, se laskeh Syvärih.
Iivo Härkönen

**Iivo Härkönen** (25. elokuudu 1882, Suistamo – 28. elokuudu 1941, Helsinki) oli suomenkarjalaine kirjuttai, opastai sego karjalazen rahvahanrunohuon keriäjy. Härközen vahnembat oldih Iivan Härkönen da Matrona Jyrkinen. Iivo Härközen died’oi da buabo oldih runonpajattajat Iivan Härkönen da Pelageja Sotikainen, Ondrei Sotikazen bunukku. XIX-vuozisual Elias Lönnrotan aigalaine Daniel Europaeus kirjutti runuo Ondrei Sotikazes.

Vuvvennu 1906 Iivo Härkönen loppi Sordavalan seminuarien, sie häi opastui rahvahan školan opastajakse. Iivo Härkönen ruadoi opastajannu Suistamol (vuozinnu 1901-1902), Salmis (vuozinnu 1906-1907) da Helsinkis (vuozinnu 1907-1908 da 1915-1920). 

Vuvves 1908 Härkönen ruadoi toimittajannu, oli Savon Sanomien piätoimittajannu (vuozinnu 1912-1913) da Karjalan Lenten toimittajannu (vuozinnu 1913-1914). Vuvves 1906 vuodessah 1938 Iivo Härkönen oli Karjalan Sivistysseuran sekretarinnu, toimiston johtajannu sego žurnualan toimittajannu. Vuvves 1918 vuodessah 1922 Härkönen oli Itä-Karjalan toimituskunnan ozaston johtajannu da kansel’uarien piälikönny. Vuvves 1922 vuodessah 1924 mies oli pagolastoimikunnan sekretarinnu školan halličukses. Vuvves 1920 vuodessah 1941 Härkönen oli Suomen kirjuttajien liiton sekretarinnu da vuvves 1924 vuodessah 1941 rahaston hoidajannu.

Härkönen kuului karjalazeh runonpajattajien suguh. Vuozinnu 1900-1903 häi kävyi keriämäh runuo Karjalah da Anukseh. Karjalan kumbuzil on hänen karjalakse kiännetty Valter Juvan kuulužu suomelaine rahvahan pajo ”Karjalan kunnailla”. Iivo Härkönen kirjutti kniigua Karjalah da runonpajattajih näh.

Vuozinnu 1905 -1919 Härközen mučoinnu oli Ida Lindholm. Hänespäi erottuu vuvvennu 1920 Härkönen nai toizen kerran, hänen mučoikse rodih Valborg Sarlin.
Villalanjärvi

**Villalanjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 176 km². Järven pindu on 67,2 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi on vienpiäzy Kotkatjärveh. Villalanjärvespäi lähtöy Pekki-jogi, kudai laskeh Anusjogeh. Järven rannal on sijoitannuhes Kotkatjärven kylä.
Vuorusjärvi

**Vuorusjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 26,5 km². Järven pindu on 131 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kirvesjogeh. Tämä jogi laskeh Mačarveh. Vuorusjärven koillisrannal on sijoitannuhes Ylä-Anuksen pos’olku.
Sellänjärvi

**Sellänjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 134,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Päivännouzus järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Kirvesjogeh. Kirvesjogi laskeh Uut’arveh.
Oyme

**Oyme** on ven’alaine muuzikkujoukko, kudai ezittäy perindöllisty suomelas-ugrilastu kul’tuurua sego Pohjas-Kavkuazan kanzoin fol’klourua. Muuzikkujoukko on perustettu vuvvennu 2011. Nygöi ”Oyme” soittau muuzikkua perindöllizeh sego world music – tabah. Ohjelmiston pohjannu on erzän da mokšan muuzikkufol’klouru, ližäkse naizet pajatetah šokšan rahvahan pajoloi. Joukon ohjelmistoh kuulutah rahvahan pajot, itkuvirret sego sävelmät erzän da mokšan omaperäzil soittimil.

## Histourii
Vuvvennu 2018 ”Oyme” kävyi Maluazieh yhtymäh kogo muailmas kuulužah Rainforest World Music -festivualih. Vuvvennu 2019 muzikantat oldih Suomes, kus yhtyttih suureh kanzoinvälizeh WOMEX-muuzikkujarmankah. 

Vuvvennu 2019 “Oyme” piäzi enzimäzele sijale Unsigned Only -kilvan World music -nominacies. 

Vuvvennu 2020 mordvalazen muzikantan Serge Bulatan da Oyme-joukon yhtehine sävelmy nimel Yehy Vaya kilbaili amieriekkalazes Ima-palkindos Dance/Electronica -sarjas.

## Oyme -muuzikkujoukkoh kuulujat:
* Ježevika Spirkina – ohjuaju
* Ježevika Spirkina, Larisa Zibkina, Ksenija Zobanova, Anastasija Kosova – pajattajat
* Jelena Barskova -lyöndysoittimil soittai
* Vladislav Oskolkov – viulul soittai
* Dmitrii Simonov – bas-gituaral soittai
* Valentin Osinskii - iäniohjuaju
Kalijärvi

**Kalijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 68,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Pohjazes järvespäi lähtöy oja, kudai matkuau Keddärves läbi da laskeh Videlenjogeh.
Kanzoinjärvi

**Kanzoinjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 85,7 metrii korgiembi meren pindua. 

Luodehes järvespäi lähtöy Kanzoinjogi, kudai laskeh Kotkatjärveh, siepäi Villalanjärven kauti vezi piäzöy Anusjogeh.
Karnižjärvi

**Karnižjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,4 km², vezibasseinan ala on 18 km². Järven pindu on 88,8 metrii korgiembi meren pindua. 

Päivännouzus järvespäi lähtöy Karnižjogi, kudai laskeh Pitkähjärveh.
Irzijärvi

**Irzijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 114 km². Järven pindu on 46,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Koillizes järveh laskeh Puskuoja, kudai tulou Puskujärvespäi. Lounazes järvespäi lähtöy Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
Keddärvi

**Keddärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 38 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi matkuau oja, kudai laskeh Videlenjogeh.
Keskoijärvi (järvi)

**Keskoijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 85,6 km². Järven pindu on 110,8 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi juoksou L’uubanjogi, kudai laskeh Uut’arveh, sie oman allun ottau Anusjogi. Järven rannal on sijoitannuhes Keskoijärven hieru.
Kimusellänjärvi

**Kimusellänjärvi** on järvi, kuduas läbi vezi ei piäze, järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 46,8 metrii korgiembi meren pindua.
Lemijärvi (järvi)

**Lemijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy Tuuksenjogi, kudai laskeh Anusjogeh. Järven päivännouzurannal on sijoitannuhes Lemijärven hieru.
Lindujärvi (järvi)

**Lindujärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 19,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Luodehes järveh laskeh Hadarusoja, kudai tulou Žil’čoinjärvespäi. Suves Lindujärvespäi lähtöy pieni joguine, kudai laskeh Pitkähojah. Tämä oja laskeh Tuuksenjogeh.
Mačarvi

**Mačarvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 173 km². Järven pindu on 91,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Mačaveh laskeh Kirvesjogi, järvespäi lähtöy Melličänjogi, kudai laskeh Ol’kinjärveh.
Mägrätjärvi (järvi)

**Mägrätjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuittizen da Kuujärven kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 4,3 km², vezibasseinan ala on 184 km². Järven pindu on 86,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Päivänlaskus järvespäi lähtöy Mägriänjogi, kudai laskeh Anusjogeh. Pohjazes järveh laskeh Suojogi. Järven rannal on sijoitannuhes Mägrätjärven hieru.
Žil’čoinjärvi

**Žil’čoinjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 12,8 km². Järven pindu on 20,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Suvipuoles järvespäi lähtöy Hadarusoja, kudai laskeh Lindujärveh. Järven koillisrannal on sijoitannuhes Žil’čoin hieru.
Nurdasjärvi

**Nurdasjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 142,3 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi matkuau Kirvesjogi, kudai lähtöy Kirvesjärvespäi da laskeh Mačarveh.
Kuujärvi (järvi)

**Kuujärvi** () on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah.

Järven pinduala on 3,4&nbsp;km², vezibasseinan ala on 208&nbsp;km². Järven pindu on 64 metrii korgiembi meren pindua.

Järven rannal on sijoitannuhes kolme kyliä: Hiidniemi, Tuaškal da Kuujärvi.
Mäintagaine

**Mäintagaine** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,8 km², vezibasseinan ala on 12,1 km². Järven pindu on 126,5 metrii korgiembi meren pindua. 

Suves järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Mustahojah (alahembi on L’uubanjogi), kudai laskeh Uut’arveh. Järven rannal on sijoitannuhes hieru, kuduan nimi on Pihku.
Niinisellänjärvi

**Niinisellänjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 8,6 km². Järven pindu on 66,7 metrii korgiembi meren pindua. 

Liidehpuoles järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Nizojah, se laskeh Tuuloksenjogeh. Järven lähäl on sijoitannuhes Niinisellän hieru.
Väinö Kaukonen

**Väinö Kaukonen** (18. kevätkuudu 1911, Kuopio – 4. ligakuudu 1990, Helsinki) oli suomelaine professoru da literatuuran tutkii.

Kaukozen tutkimustiemoinnu oldih Kalevalan kul’tuuruhistourii da Elias Lönnrot. Vuvvennu 1939 mies puolisti väitösruavon, sen tiemannu oli Vahnu Kalevala. Vuozinnu 1956-1962 Kaukonen ruadoi Helsinkin yliopiston oman muan literatuuran docentannu, vuozinnu 1962-1974 oli abulaisprofessorannu. Häi oli johtoruavos Nevvostoliittoinstituutas da Suomi-Nevvostoliitto-Seuras, vuozinnu 1967-1974 oli suomelas-vengrielazen kul’tuurukomitietan paginanvedäjänny. 

Vuvves 1941 Väinö Kaukozen mučoikse tuli rahvahantutkii Toini-Inkeri Kaukonen. 

Vuozinnu 1942-1943 Kaukonen kävyi Karjalah, kus kirjutti rahvahaspäi äijän karjalastu runuo da keräi muudugi fol’klourumaterjualua. Karjalazis kylis Kaukonen luadi äijän fotokuvua, niilöis voibi nähtä rahvahan pruazniekkoigi. Kaukonen yhtyi Nevvostoliiton da Suomen yhtehizen Sampo-fil’man käzikirjutuksen valmistamizeh. Fil’mua kuvattih vuvvennu 1959. Vuvvennu 1974 Väinö Kaukonen rodih Petroskoin valdivonyliopiston kunnivoitetukse tiedodouhturikse.
Hiisi

**Hiisi** karjalas-suomelazes mufolougies on mečän ižändy. Erähät sanottih, gu sidä nikonzu ei nähty, toizet nähtih sen ylen suurennu da korgeikazvozennu. Sille pandih suurii kiviruoppahii, kudamii sanottih savukse.
Peizijärvi

**Peizijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 157 km². Järven pindu on 24,2 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi matkuau Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
Pertijärvi (järvi)

**Pertijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah.

Järven pinduala on 1,4&nbsp;km². Järven pindu on 53,2 metrii korgiembi meren pindua.

Järveh laskietahes jovet, kudamien nimet ollah Ongimus da Lepista. Liidehen puoles järvespäi lähtöy Nouzemjogi, kudai matkuau Nouzemjärves läbi da laskeh Videlenjogeh.
Pigajärvi

**Pigajärvi** on järvi, kuduas läbi vezi ei piäze, järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 29,9 metrii korgiembi meren pindua.
Kalajärvi

**Kalajärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 2,3 km². Järven pindu on 17,3 metrii korgiembi meren pindua. 

Luodehen puoles järvespäi lähöy nimetöi oja, kudai laskeh Tuuksenjogeh, kudai yhtyy Anusjogeh.
Ol’kinjärvi

**Ol’kinjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 209 km². Järven pindu on 70,8 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi vezi piäzöy Uut’arveh, täs järves oman allun ottau Anusjogi.
Tuaškalanjärvi

**Tuaškalanjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 219 km². Järven pindu on 63,5 metrii korgiembi meren pindua. 

Päivännouzupuoles järvespäi lähtöy Uslanka-jogi, kudai yhtyy Svirih. Järveh piäzöy vezi Karnižjärves, Kuujärves da Pitkäsjärvespäi. Järven luodehrannal on sijoitannuhes Tuaškalan hieru.
Aimo Turunen

**Aimo Armas Turunen** (25. tuhukuudu 1912 – 21. syvyskuudu 2000) oli suomelaine kielentutkii da itämerensuomelazien kielien professoru.

Vuvves 1952 vuodessah 1959 Turunen ruadoi suomen kielen opastajannu Tyttölöin liceis. Vuozinnu 1950-1959 oli docentannu Helsinkin yliopistos, vuozinnu 1959-1951 Turunen oli suomelazen filolougien abulasprofessorannu, vuozinnu 1971-1976 oli itämerensuomelazien kielien professorannu. Hänen väitösruavon tiemannu oli Lyydin murdehien iändehien histourii. Täh tiemah Turunen kiinnostui, konzu jatkovoinan aigua ruadoi Anuksen ruadivon karjalan-, vepsän- da lyydinkielizien lähetyksien toimittajannu.  Vuvvennu 1949 Turunen kirjutti ”Kalevalan sanakniigan”. Sen suurembah painokseh kuulutah Kalevalan kai 7380 sanua. Turunen yhtyi monien muamankielen opastuskniigoin azundah. 

Vuozinnu 1959-1967 häi oli paginanvedäjänny Kodikielen seuras, vuozinnu 1975-1981 oli paginanvedäjän hommis Kalevalaseuras. Vuvvennu 1990 Turunen piästi ilmoih tevoksen nimel ”Nuoruus rauhan ja sodan Karjalassa”. Samannu vuonnu tämä tevos sai P.E. Svinhufvudan mustofondan literatuurupalkindon.

## Lähtehet
Tihverinjärvi

**Tihverinjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 69,1 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Tihverinjogeh. Tämä jogi laskeh Puoroiojah, kudai laskeh Tuuloksenjogeh. Tihverinjärven rannal on sijoitannuhes Tihverin hieru.
Torasjärvi (järvi)

**Torasjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km², vezibasseinan ala on 780 km². Järven pindu on 153,6 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves läbi matkuau Anusjogi. Järven rannal on sijoitannuhes Torasjärven hieru.
Suarimägi (järvi)

**Suarimägi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.

Järven pinduala on 0,6&nbsp;km², vezibasseinan ala on 3,1&nbsp;km². Järven pindu on 29,8 metrii korgiembi meren pindua.

Liidehen puoles järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai matkuau Tenhunjärves läbi da laskeh Sargojah, kudai laskeh Tuuksenjogeh. Se yhtyy Anusjogeh.
Segežanjärvi

**Segežanjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Mägriän kyläkunnan da Leningruadan alovehen Lodienoin piirin Lodienoin linnukunnan alovehel. 

Järven pinduala on 10 km². Järven pindu on 24,5 metrii korgiembi meren pindua. 

Segežanjärvi on vienjagavundujärvi. Pohjaspuoles järvespäi lähtöy Pižinjogi, kudai laskeh Luadogah. Liidehen puoles järvespäi lähtöy Segežanjogi, kudai yhtyy Svirih.
Tuulosjärvi (järvi)

T**uulosjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 58,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy Tuulosjärvenjogi, kudai laskeh Tihverinjogeh. Se laskeh Puoroiojah, kudai laskeh Tuuloksenjogeh. Järven päivänlaskurannal on sijoitannuhes Tuulosjärven hieru.
Uut’arvi

**Uut’arvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 

Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 570 km². Järven pindu on 70,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh on vien piäzy L’uubanjovespäi. Tämä jogi tuou vetty moizis järvilöispäi, kui Keskoijärvi da Mäintagaine. Uut’arveh laskeh Kirvesjogi. Järves oman allun ottau Anusjogi. Järven koillisrannal on sijoitannuhes Uut’arven hieru.
Satizenjärvi

**Satizenjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 52 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy Valgienoja, alahembi vienvirdua myöte se on jo Hämäläzenoja, kudai laskeh Ruogojärveh.
Vepsäislambi

**Vepsäislambi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 64,5 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskeh Saitakanoja. Järvespäi lähtöy Pieni Kivioja, kudai laskeh Tulemjogeh.
Buddhalaižus

**Buddhalaižus** on uskondo da eloksenfilosoufii, mi rodih Indies nečilleh 500-luvul eaa. Siddhartha Gautaman opastuksien pohjal. Uskondol on kannattajii enimite Aazies, kogo muailmas nečilleh 490 miljonua. Hos buddhalaižus rodihgi Indies, se ei ole sie ylen suuri uskondo. Buddhalaižie valdivoloi ollah ezimerkikse Kitai, Japounii, Thaimua da Mjanmar.

Buddhalaižuvves ei puaksuh uskotah jumaloih, sendäh puaksuh sanotah ku se ei ole toven uskondo, ga eri čuril buddhalaižus on kehitynnyh eri muodoh, da toizis uskotah alovehellizen mifolougien jumaloih da hengiolendoloih.

## Uskondon roindu

Uskondon mugah prinsu Siddhartha Gautama lähti mieroh omas linnaspäi, hylgäi kallehuot da rubei elämäh askiettan. Häi rubei istumah bodhipuun tyveh da hengellizeči "havaččui", rubei ellendämäh tovelližuttu da hänes rodih Buddha. Hänen viizahus da buddhalaižuon tärgei opastus on; Elokses on muokkua, himo luadiu muokkua. Muokku loppevuu konzu himo, viha da tiedämättömys loputah. Net loputah konzu ristikanzu toimiu oigieloin "tropien" libo ohjavuksien mugah. Tämän jälles häi opasti rahvastu havaččumah, piäzemäh "nirvanah", iäreh uvvelleh roindas da kaikes eloksen muokas. 45 vuvven opastuksen jälgeh Buddha kuoli da oli jälgimäi joudavan kaikes muokas. Tämän jälgeh manuahat opastettih ližiä rahvastu da uskondo levii muijale Aazieh, konzu valdukunnat otettih sidä omakse uskondokse.

## Lähtehet

* https://fi.wikipedia.org/wiki/Buddhalaisuus
Kirikkö

**Kirikkö** voibi ollah hristilline organizatsii libo konkriettine rakendus, kunne kollektiivas kerävytäh toimittamah uskondollizii ritualoi.

## Kirikkö organizatsii
Kirikkö voijah ellendiä sil taval, ku sen merkičys on abstraktine hristilline kollektiivu, ezimerkikse duumaijah ku kai ket uskotah Iisusah da Jumalah ollah yhty samua kirikkyö. Silloi-toiči hristianskoi uskon eri suundii kučutah kirikkölöikse, ezimerkikse l'uteranskoi kirikkö libo pravoslaunoi kirikkö. Puaksuh sežo omua prihodua libo muudu alovehellistu hristillisty organizatsiedu kučutah vaigu kirikkö sanal.

## Kirikkö rakenduksennu
Kirikkö sanan merkičys on puaksuh vaigu konkriettine hristilline rakendus, jumalankodi, kus toimitetah uskondollizii ritualoi. Hristianskoi uskon aigazil aijoil ei vie srojittu kirikkölöi, vai ristikanzu kerävyttih rahvahan kodiloih libo jevrielöin sinagougah. 3. vuozisadal azuttih enzimäzet tovellizet kiriköt, ga antiekan riimalazet net hajotettih. Konstantinus Suuren aigah ruvettih tuaste luojimah toine tostu čomembua kirikkyö. Aigua myöte eri čuril kirikkö arhitektuuru sai omii muodoloi da piirdehii.

Hos eri čuril ongi eriluaduzet kiriköt, niilöis äijän samoi piirdehii. Ezimerkikse läis kaikis kiriköis on altari kus toimitetah jumalansluužbii, ristu, kellot da taiduo Iisusas.

### Kuulužat kiriköt
Muailmas on moizii kirikköi, midä äijän rahvas tietäh ku niilöil on tärgei historialline da kul'turalline merkičys. Moizii kirikkölöi ollah ezimerkikse frantsielaine Notre-Dame, ven'alaine Pyhän Vasiljin katedrualu, Vatikanan Pyhän Pietarin basilika da Hagia Sofia Istanbulas.

### Kiriköt Karjalas
Karjalas enzimäzet kiriköt srojittih, konzu ven'alazet tuodih hristianskoi usko Karjalah. Enzimäzet kiriköt oldih mutkattomii da net azuttih parres, myöhembäl aijal manasteriloih azuttih suurii kivizii kirikköi. Läis jogahizes perindehellizes karjalazes kyläs on oma pieni kirikkö, časounu. Karjalas kaikis kuulužin kirikkö on Kižin suarel 1700-luvul parres azuttu kirikkö.

## Lähtehet

* https://fi.wikipedia.org/wiki/Kirkko
* https://en.wikipedia.org/wiki/Church_(building)#History
Louhijärvi

**Louhijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan da Pitkänrannan piirin Pitkänrannan linnukunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 67 metrii korgiembi meren pindua. 

Ojien da lambiloin kauti järvi on yhtistetty Ressinlambeh, kuduaspäi lähtöy oja, kudai laskeh Uuksunjogeh.
The Carpenters

**The Carpenters** oli vuvvennu 1968 perustettu da vuvvennu 1983 loppienuh amerikelaine pop-joukkoveh. The Carpentersan jäzenet oldih downeyalazet Richard Carpenter da Karen Carpenter.

## Stuudiial'bomat
* Ticket to Ride (1969)
* Close to You (1970)
* Carpenters (1971)
* A Song for You (1972)
* Now and Then (1973)
* Horizon (1975)
* A Kind of Hush (1976)
* Passage (1977)
* Christmas Portrait (1978)
* Made in America (1981)
* Voice of the Heart (1983)
* An Old-Fashioned Christmas (1984)
* Lovelines (1989)
* As Time Goes By (2004)
Karkunlambi

**Karkunlambi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. 

Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan ala on 12,3 km². Järven pindu on 15 metrii korgiembi meren pindua. 

Buukojan kauti järvi on yhtistetty Luadogan järvenke.
Meččy-Regijärvi

**Meččy-Regijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Pitkänrannan piirin Harlun kyläkundah. 

Järven pinduala on 0,5 km², vezibasseinan ala on 3,1 km². Järven pindu on 73,4 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy Kattiloja, alahembi vienvirdua myöte se on jo Suistamonjogi, kudai laskeh Kulismajärveh.
Pitkyjärvi (Pitkänrannan piiri)

**Pitkyjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Pitkänrannan piirin Harlun kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 89,1 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Pitkänjärvenojah.
Suarijärvi

**Suarijärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Pitkänrannan piirin Salmin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 38 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskeh oja, kudai tulou Ahvenlammespäi. Järvespäi vezi piäzöy Merijärveh.
Syskyjärvi

**Syskyjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Pitkänrannan linnukunnan alovehel. 

Järven pinduala on 3,8 km², vezibasseinan ala on 186 km². Järven pindu on 69 metrii korgiembi meren pindua.
Hiihniäjärvi

**Hiihniäjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Läskelän kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 63 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskeh Kokko-oja. Järvespäi lähtöy Hiihnijogi.
Aganozero

**Aganozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 12,7 km². Järven pindu on 163 metrii korgiembi meren pindua. 

Suvipuoles järvespäi lähöy oja, kudai laskeh Ragnozero-järveh. Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu da kiiškoidu.
Ruogojärvi

**Ruogojärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan  Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 24,2 km². Järven pindu on 20 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh laskietahes ojat. Yksi nimetöi oja lähtöy järvespäi, se on 1,5 kilometrin pitky. Se yhtistäy Ruogojärven Syskyänjovenke.
Aglimozero

**Aglimozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 178 metrii korgiembi meren pindua. 

Ei ole niyhty ojua libo jogie, kudai lähtis järvespäi libo yhtys sih.
Suuri Šardozero

**Suuri Šardozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 10 km². Järven pindu on 162,1 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi vezi piäzöy Il’vama-jogeh.
Buče-Landa

**Buče-Landa** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 0,8 km², vezibasseinan ala on 10,4 km². Järven pindu on 167 metrii korgiembi meren pindua. 

Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii da kiiškoidu.
Ylä-Ohtomozero

**Ylä-Ohtomozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 28,6 km². Järven pindu on 157,1 metrii korgiembi meren pindua. 

Järven liidehlahtes oman allun ottau Ylä-Ohtoma -jogi, kudai laskeh Ala-Ohtomozero -järveh. Siepäi lähtöy Ala-Ohtoma -jogi, kudai laskeh Vodlajärveh.
Ylä-Tambičozero

**Ylä-Tambičozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 166 metrii korgiembi meren pindua. 

Järveh tulou kaksi ojua. Järvespäi vezi piäzöy Ala-Tambičozero -järveh.
Suuri Joučenjärvi

**Suuri Joučenjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan da Arhalgelin alovehen Pečnikovon kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 163,8 metrii korgiembi meren pindua.
Pitkyjärvi (Puudogan piiri)

**Pitkyjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkunnan alovehel. 

Järvi kuuluu Baltiekkumeren basseinah. Se on sijoitannuhes kohtah, kus omii vezii ottau Mustujogi, kudai laskeh Oniegan järveh.
Jegozero (Puudogan piiri, pohjаine)

**Jegozero** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 163,9 metrii korgiembi meren pindua. 

Järvespäi lähtöy pieni Jega-jogi. Järven rannal on sijoitannuhes Jegozero-nimine kylä, sie ei ole nikedä eläjiä.