open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Apia

**Apia** on Riippumattoman Samoa-nimizen valdivon piälinnu, ainavo linnu da portu.
 
## Histourii
Apia on enzimäine eländypaikku Samoan suaril. Sen eloitettih jevruoppalazet: missionierat Angliespäi. Se oli vuvvennu 1887. Vuvvennu 1900 suaristo pitkendettih Amieriekan da Germuanien välissäh. Päivänlaskun Samoan aloveh siirdyi Germuaniele. Samannu vuvvennu Apian valloitettih germuanielazet. Vuvvennu 1914 linnah tuli saldattua Uvves Zelandiespäi. Apia rodih Päivänlaskun Samoan Uvven Zelandien manduatanalazekse haldivokeskuksekse. 1. pakkaskuudu vuvvennu 1962 Päivänlaskun Samoa tuli Okeanien rippumattomakse valdivokse, kuduan piälinnannu oli Apia. Heinykuus vuvvennu 1997 muan nimekse tuli Rippumatoi Samoa-nimine valdivo.
Durres

**Durres** () on toizekse suurin da nähtävyksil bohattu linnu Albuanies. Linnan endizet nimet ollah Dirrahii, Drač da Duracco. 

Linnu on sijoitannuhes Adriatikan meren rannikol. Vastalpäi ollah Itualien Bari-portu, kuduassah on 300 kilometrii päivänlaskuh päi, da Brindizi-portu, kuduassah on 200 kilometrii. Albuanien piälinnah Tiranassah on 33 kilometrii. Vuvven 2011 rahvahanluguhpanon tiedoloin mugah linnas eläy 113 249 hengie. Linnukunnas on 201 515 eläjiä. 

## Histourii
Linnu on perustettu vuvvennu 627 enne Hristosan roindua. Griecielazet valloittajat Korinfa-linnas da Kerkira-suarelpäi annettih linnale Epidamn-nimen. Riimalazile tämä nimi ei olluh mieldy myö, hyö annettih linnale Dirrahii-nimen. Linnan piälimäzekse oli pandu griekkalaine Dementrii Farosskii, kudai Toizen Illirijan voinan aigah siirdyi Illirijan rozvoloin puolele. Konstantinopol’an valloittamizen jälles vuvvennu 1204 3/8 Vizantien imperien muadu siirdyi Veneciele. Nämmien mualoin joukos oli Dirrahiigi. Sie oli perustettu Duracco-nimine gercogukundu.
Fieri

**Fieri** ( libo Fieri) on Albuanien linnu, samannimizen alovehen da eländypiirin haldivokeskus. 

Linnu on sijoitannuhes Albunien keskialovehele. Adriatiekan meressäh on 15 kilometrii.  Muinazeh Illirijan Apollonien linnassah on 11 kilometrii. Fieri on perustettu XVIII-vuozisual. Se oli ymbäristön kauppukeskuksennu.
Pohjaine Tanijärvi

**Pohjaine Tanijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,3 km². Järvenpindu on 67,3 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järven lahtespäi vezi virduau Suvi-Tanijärves läbi da tulou Gagarino-järveh. Täs järves läbi virduau Von’ga-jogi, kudai laskeh Vienanmereh.
Siigujärvet

**Siigujärvet** ollah järvet, kuduat ollah sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järvien yhtehine pinduala on 1,8 km², vezibasseinan ala on 374 km². Järvienpinnat ollah 9,9-12,7 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Siigujärvien joukkoh kuulutah 
* Kivijärvet, 
* Punozero, 
* Suvijärvi, 
* Girevo-järvi. 

Järvilöis läbi virduau Siigujogi, kudai laskeh Vienanmereh.
El'basan

**El’basan** () on kolmandekse suurin linnu Albuanies, sanannimizen alovehen da eländypiirin haldivokeskus. Linnu on sijoitannuhes Škumbini-joven oigiele rannale. 
Albuanien piälinnassah on 54 kilometrii. Vuvven 2011 rahvahanluguhpanon tiedoloin mugah linnas on 78 703 eläjiä. Linnukunnas eläy 112 499 hengie. 

Ezmäi linnan sijal oli muinasgriekkalaine kolounii nimel Skampa. Myöhembi sie oli riimalaine luageri (lat. Mansio Scampa). Sen jälles oli perustettu linnu, kudamale vuvvennu 1466 Turcien sultuanu Mehmed II andoi El’basan-nimen.
Kuivujärvi (järvi, Kemin piiri)

**Kuivujärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,6 km². Järvenpindu on 87,1 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Luodehes järveh laskeh Kukšručei. Liidehes järvi on yhtistetty Pienen Vuoksajärvenke. Tämä järvi on yhtistetty Vuoksajärvenke. Sit läbi virduau Pongomajogi.
Vl'ora

**Vl’ora** () on Albuanien suveh sijoitannuhes linnu, samannimizen alovehen da eländypiirin haldivokeskus. Sama nimi on raudutieazemal da meriportal, kudai on Adriatiekan meren Vl’ora-lahten rannas. Vuvven 2015 tiedoloin mugah linnas eläy läs 130 tuhattu hengie. 

## Histourii
VI-vuozisuas enne Hristosan roindua algajen linnan sijal oli Grecien Avlon-nimine kolounii. Myöhembi linnal oli Valona-nimi. 28. kylmykuudu vuvvennu 1912 Ismail Kemali piätti, gu Vl’ora tulou iččenäzekse muakse. Vl’ora oli riippumattoman Albuanien enzimäzenny piälinnannu.
S’anoozero

**S’anoozero** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 163 km². Järvenpindu on 94,2 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Kadirečka-nimine jogi, kudai laskeh Pongomajogeh.
Kirvesjärvi (järvi, Kemin piiri)

**Kirvesjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,5 km². Järvenpindu on 114,1 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Suves järvespäi lähtöy Kirvesoja, kudai laskeh Leviehjärveh. Tämä järvi on yhtistetty Pongomajärvenke. Pongomajärvespäi lähtöy Pongomajogi, kudai laskeh Vienanmereh.
Heittojärvi

**Heittojärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,1 km², vezibasseinan ala on 6,87 km². Järvenpindu on 99 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Jänisjärveh. Täs järvespäi lähtöy Ala-Kuuzemajogi, kudai laskeh Ala-Kuuzemajärveh. Täs järvespäi lähöy Kuuzemajogi, kudai laskeh Vienanmereh.
Sun Ra

**Sun Ra**, libo **Le Sony'r Ra**, (22. oraskuudu 1914 - 30. oraskuudu 1993) oli amerikkalaine džaz-säveldäi da ansambl’anjohtai. Häi oli yksi muuzikan histourien omaluaduzimbii persounoi. Häi sanoi varmah, što häi oli anheli dai häi oli roindua myöte Saturnukselpäi. Sun Ra käytti omassah paginas äijy verdavuksii.

Sun Ra eli 1940-luvul Chicagos da säveldi muuzikkua yökluubah. 1950-luvul hänel oli oma ansambl'u, The Sun Ra Arkestra, ket soitti hänen omii säveldyksii. Myöhembäh hyö lizättih afrikkalazii i latina-amerikkalazii instrumentoi muuzikkah. Sun Ran ansambl'u oli yksi aigazis avant-garde džaz-ansambl'ois, ket käytettih elektriičeskoloi instrumentoi, muga aijoi ku 1956. 1960-luvul ansambl'u vaihtoi eloipaikan N’u Jorkah. Ansambl'u luajittih omat sovat, muinazen jegiptalazen kul’tuuran inspiratsiennu.

## Lähtehet
Paimnen Torvut

**Paimnen torvut** libo karjalakse i kirjamellizesti "Paimoin torvi" (, ) on vuvvennu 2015 ven'al luajittu dokumentu, kudai kerduou vepsäläzien paimendamizen perindehellizis piirdehis da truban soittamizes da luajimizes. Dokumentas sežo sanellah kui vepsäläzet tradičionallizet paimendamizen tavat kaduou. Dokumentah on sežo luajittu tekstitys ven'akse da angliekse.

Dokumentan piähengilö on Dmitri D'omin, kudai oli vienankarjalaine rahvahan perindehien ylläpidäi da muzikantu, häi sežo ruadi Petroskoin valdukundallizen konservatorion ezimiehenny. Dokumentas D'omin nähtäh luadimas trubau da tiijustelemas vepsälästy paimendu.

Dokumentan luaji Larisa Smolina da Vladimir Slavov.

## Kačo sežo
"Paimnen Torvut" Youtubas
Dmitri D'omin

**Dmitri Albertovič D'omin** (ven. *Дмитрий Альбертович Дёмин.* Rodivunnuh 1966-1967 Bel'orussiin SNT- 28. Ligakuudu 2020 Ven'a) oli vienankarjalaine muzikantu i dokku suomelaz-ugrilazien rahvahien soittimie kohendai libo rakendai. D'omin ruadi vuvvestu 2003 iespäi Suomelaz-Ugrilazen Muzikan Kafedran opastajannu, Tradičionallize Muzikan Institutas hengilökunnan jäzenenny sežo Petroskoin Valdivon Konservatourin ezimiehenny vuozinnu 1989-2003. Häi puaksuh ezityksis ozutti hänen taidoloi rahvahile soittimienke.

D'omin valmistui Petroskoin konservatouries i hänel oli spečialuzuatio klarinet-soittimel. D'omin oli toinah Sattuma, Myllärit da Kantele ansamblois i pajojoukkolois jäzenenny. D'omin ozallistui Karjalan rahvahan tradičionallizie soittimie julguamizes i levyttämizes.

## Kačo sežo
Dmitri D'ominan soittimet

## Lähtehet
Suvi-Tanijärvi

**Suvi-Tanijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Louhen piirin Aittuniemen kyläkunnan da Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,5 km². Järvenpindu on 66,7 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh tulou vetty Pohjazes Tanijärvespäi. Järvespäi vezi virduau Gagarino-järveh. Täs järves läbi virduau Von'ga-jogi, kudai laskeh Vienanmereh.
Suvi-Uposjärvi

**Suvi-Uposjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Louhen piirin Aittunienen kyläkunnan da Kemin piirin Kuuzeman kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 21 km². Järvenpindu on 69,6 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järven koillislahtespäi vezi virduau Siigujogeh, kudai laskeh Vienanmereh.
Ceppi

**Ceppi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Viäränkosken kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 21 km². Järvenpindu on 100,5 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh tulou vetty Kivijärvespäi. Järvespäi vezi virduau Vuotazenjärves läbi da tulou Lullojärveh. Lullojärves läbi virduau Šombajogi, kudai laskeh Kemijogeh.
Juurikkajärvi (järvi, Kemin piiri)

**Juurikkajärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Viäränkosken kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 3,3 km², vezibasseinan ala on 756 km². Järvenpindu on 100,3 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Šombajogi, kudai laskeh Kemijogeh. Järven lahteh laskeh Kaugijogi, kudai tuou vetty järvilöis, kudamien nimet ollah Matalakaugi da Syväkaugi.
Vuatsilanjärvi

**Vuatsilanjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehel. J

ärven pinduala on 29,6 km², vezibasseinan ala on 122 km². Järvenpindu on 138 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh piendy ojastu. Järveh tulou vetty Naidomozero-järvespäi. Järveh laskeh oja, kudai tulou Säynäjärvespäi. Järvespäi lähtöy Kuža-jogi. 

Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, haugii, lahnua, ahvendu, kiiškoidu da matikkua.
Vašozero

**Vašozero** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehel. 

Järven pinduala on 5,6 km². Järvenpindu on 114 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh tulou pohjuvetty da vetty vienualazis nouzemoispäi. Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Oniegujärveh. 

Järves voibi pyydiä riäpöidy, haugii, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
Gviana

**Gviana**:

* Gaijana (enne — Britanien Gviana) —  valdukundu sijoitunnuhes Gaijanan mägilöin da Korantein-joven keskes.  
  
* Surinam (enne — Niderlandan Gviana) — valdukundu sijoitunnuhes Korantein- da Maroni-jogiloin keskes.

* Frantsien Gviana — Frantsien aloveh meren tagan sijoitunnuhes Maroni- da Ojapok-jogiloin keskes.

* Braziilien Gviana (enne — Portugalien Gviana) — Pohjois-Braziilien aloveh sijoitunnuhes Ojapok- da Amazon-jogiloin keskes, nygöine Braziilien štat Amapa.

* Venesuelan Guaijana (enne — Ispuanien Gviana) — Venesuelan aloveh sijoitunnuhes muan liidehel Gaijanan valdukunnan rinnal.
Transsugupuoližus

**Transsugupuoližus** tarkoittau, yksilön sugupuoli libo sugupuoli-identitiettu on eri kui biolougine sugupuoli.

Transsugupuoline hengilö voi olla naine, mies, muunsugupuoline libo sugupuoletoi.

## Lähtehet
Venjuranjärvi

**Venjuranjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 10,1 km², vezibasseinan ala on 79,8 km². Järvenpindu on 143 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järven lahtespäi lähtöy Kulapd’ogi, kudai laskeh Säpčärveh. Täs järvespäi lähtöy Säpčäjogi, kudai laskeh Torasjärveh. Täs järvespäi lähtöy Salmijogi, kudai laskeh Märändysjärveh. Märändysjärvespäi lähtöy Nurmisjogi, kudai laskeh Lindärveh. Täs järves läbi virduau Suunujogi. 

Pohjazespäi Venjuranjärveh tulou vetty Rindärvespäi. Täh järveh tulou vetty Urosjärves da Tilkuslammespäi. 

Venjuranjärves voibi pyydiä riäpöidy, haugii, ahvendu, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Poliittine keskustu

**Poliittine keskustu** libo **tsentru** on poliittine ideolougii, kudai kannattau idejoi poliittize huraliston i oigeliston välil. Keskustu sežo kannattau yhteiskunnallize ijerarkia i taza-arvon tazapainuo. Ezimerkikse hristianskoi demokratii da i liberalismu oldah keskustu ideolougieloi.
Huralisto

**Huralisto** on poliittine suunduandu, kudai kannattau yhteiskunnallistu taza-arvuo i egalitarizmuo, puaksuh yhteiskunnallistu ijerarkie vastah. Huralisto sežo äbäzöiččöy niilöi, kudamii ellendetäh olevan heikombas azemas muiloih nähte. Ezimerkikse sotsialine demokruatii i sotsialismu ollah huralisto ideolougieloi.
Oigelisto

**Oigelisto** on poliittine suunduandu, kudai kannattau yhteiskunnallistu libo talovehellistu konservatiivisuuttu. Oigeliston kannattajat uskou, što dieloloin pidäy pyzyö samanluaduzennu, i niidy ni ei tarvičče muuttau. Oigelisto sežo kannattau autoritiettuo da i perindölöi. Ezimerkikse populizmu i nationalizmu ollah oigelistos.
Lahti

**Lahti** voi merkitä seuraavii eländykohtii:

* Lahti, kylä Dessoilan kyläkunnas Karjalan tazavallas
* Lahti, kylä Vieljärven kyläkunnas Karjalan tazavallas
* Lahti, aloveh Piiterin linnas Ven'al
* Lahti, linnu Suomes
Vikšalampi

**Vikšalampi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvaksen kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,2 km². Järvenpindu on 62,7 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvi on yhtistetty Sandalanjärvenke, Täs järvespäi lähtöy Sandalanjogi, kudai laskeh Suunujogeh. 

Järven lähäle on sijoitannuhes Tiudien kylä, kus menöy  -avtodorogu (Tiudii – Valgeimägi). Järvespäi päivänlaskuh päi menöy  (Kola) -avtodorogu.
Viikšärvi

**Viikšärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehel. 

Järven pinduala on 9,5 km². Järveh laskeh oja. 

Järvespäi lähtöy Viikšjogi, kudai laskeh Oniegan lahteh. 

Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, ahvendu, haugii, matikkua da kiiškoidu.
Vuožjärvi

**Vuožjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1 km². Järvenpindu on 149 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh oja. Järvi kuuluu Pienen Suunujoven basseinah. Pieni Suunujogi laskeh Siämärveh. Siämärvespäi lähtöy Säpsäjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Täs järves läbi virduau Šuoju. 

Vuožjärves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu.
Viäčärvi

**Viäčärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,7 km². Järvenpindu on 119 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh viizi ojua. Järvespäi lähtöy jogi, kudai laskeh Päljärveh. Täs järvespäi lähtöy Nivajogi, kudai laskeh Sunjärveh. Sunjärves läbi virduau Suunujogi. 

Viäčärves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, matikkua.
Haugijärvi (järvi, Kondupohjan piiri)

**Haugijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,3 km². Järvenpindu on 95,2 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi nikunne ei virdua. Järvi kuuluu Kendärvenjoven basseinah. Tämä jogi laskeh Ted’därveh. Täs järves läbi virduau Ližmanjogi, kudai laskeh Oniegujärveh.
Nurmijärvi (Suomi)

**Nurmijärvi** on Suomen kundu, kudai sijaiččou Uvvenmuan muakunnas Helsingin linnan pohjapuolel. Nurmijärvel eläy 44 833 ristikanzua.

## Lähtehet


## Aihies toiziel
* Nurmijärven kundu
Ylä-N’olgamdärvi

**Ylä-N’olgamdärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,7 km², vezibasseinan ala on 84,2 km². Järvenpindu on 135 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvi on yhtistetty N’olgamdärvenke. N’olgamdärvi on yhtistetty Ala-N’olgamdärvenke. Täs järvespäi lähöy Pieni Suunujogi, kudai laskeh Siämärveh. Siämärvespäi lähtöy Säpsäjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Täs järves läbi virduau Šuoju. 

Päivänlaskus Ylä-N’olgamdärveh laskeh Vuohtanjogi. 

Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu, matikkua da kiiškoidu. 

Järvespäi koillizeh on sijoitannuhes N’olgamdärven kylä. Sen kauti menöy  -dorogu (Mundärvenlahti – Vuohtjärvi).
Homselgy (järvi)

**Homselgy** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 3,5 km². Järvenpindu on 53 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kendärveh. Kend’ärvespäi vezi virduau Šuojuh. Järvi on yhtistetty Homsellänjärvenke, kuduah laskeh oja. Se tulou Hal’järvespäi. 

Järves voibi pyydiä särgii, haugii, ahvendu, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Homsellänjärvi

**Homsellänjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,4 km². Järvenpindu on 53 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh oja, kudai tuou vetty Haljärvespäi. Järven luodehrannale on sijoitannuhes Homsellän kylä. Sissäh vedäy  -dorogu.
Kaštomozero

**Kaštomozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Jänišpuolen kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 4,2 km², vezibasseinan ala on 7660 km². Järvenpindu on 33,8 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Suunujogi.
Kondärvi

**Kondärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehel. 

Järveh laskeh Kondd’ogi. Järven suvirannal enne oli *Kondärven* kylä. 

Järves voibi pyydiä haugii, matikkua da kiiškoidu.
Krimozero

**Krimozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Käppäsellän kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 4,7 km², vezibasseinan ala on 6320 km². Järvenpindu on 70,1 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Hiižjärveh. Täs järvespäi lähtöy Tiudienjogi, kudai laskeh Sandaljärveh. Sandaljärvespäi lähtöy Sandalanjogi, kudai laskeh Suunujogeh. Järveh laskeh Nivajogi. 

Järven lähäle on sijoitannuhes Valgienmäin kylä. Sissäh vedäy  -dorogu (Tiudii - Valgeimägi).
Hal’järvi

**Hal’järvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehel. 

Järven pinduala on 1,9 km², vezibasseinan ala on 12,1 km². Järvenpindu on 95 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh oja, kudai tulou Neičytlammespäi. Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Homsellänjärveh. 

Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Hanhijärvi

**Hanhijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 4,5 km², vezibasseinan ala on 25,2 km². Järvenpindu on 65 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Oniegujärveh. Järveh tulou vetty Pienesjärvespäi. 

Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu, matikkua da riäpöidy. 

Järven rannoil ollah Pienen Hanhijärven da Suuren Hanhijärven kylät.
Pienijärvi

**Pienijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,3 km². Järvenpindu on 66,1 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Hanhijärveh. Täs järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Oniegujärveh. Järven lähäle on sijoitannuhes Suuren Hanhijärven kylä, sen kauti menöy  -dorogu (Ulitinannovinka – Pieni Hanhijärvi).
Myrysjärvi

**Myrysjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin da Hirvaksen kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1 km². Järvenpindu on 130,3 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Čerangajärveh. Täs järvespäi lähtöy Myrysjogi jogi, kudai laskeh Suunujogeh.
Br’ussel’u

**Br’ussel’u** on Bel’gien piälinnu. Linnas on Francien da Flamandien rahvaskundien sego Flandrien virrastuo. Linnah sijoituttih Jevruopan liiton piäštuabu, Pohjas-Atlantiekan Liiton toimisto da Benil’uksan mualoin sekretariuattu. Vuvven 2024 tiedoloin mugah Br’ussel’an kunnas eläy läs 150 tuhattu hengie. 

Linnan nimi kiännetynny karjalakse on eländykohtu suol. Se tulou kahtes sanas: *”bruoc”* on suo da *”sella”* on eländykohtu. On mostu tieduo, gu linnan perusti Pyhä Gagerik (libo Sen-Žeri) VI-vuozisual. Yhtelläh virrallizis kirjutuksis eländykohtua nimel *Bruocsella* enzikerdua mainiččou Suuri Otton vuvvennu 996.

## Lähtehet
L’uksemburgu (linnu)

**L’uksemburgu** on samannimizen Suuren Gercogukunnan piälinnu da suurin linnu. 

Enzikerdua linnua mainitah vuvvennu 738 nimel *L’ucilinburgu (Lucilinburh)*. Kiännetynny karjalakse se on pieni linnu. Myöhembi linnal oldih *L’utcel’burgu* da *L’utcemburgu* -nimet. Vuvves 1354 juurdui nimi L’uksemburgu. Vuvven 2025 tiedoloin mugah linnas eläy 136 208 hengie.

## Lähtehet
Naidomozero

**Naidomozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,3 km². Järvenpindu on 139,8 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Vuaččilanjärveh. Täs järvespäi lähtöy Kužajogi, kudai laskeh Čeranga-järveh. Täs järvespäi lähtöy samannimine jogi, kudai laskeh Suunujogeh.
Nasanazenjärvi

**Nasanazenjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 3,5 km². Järvenpindu on 146 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Vuohtanjogi, kudai lähtöy Vuohtjärvespäi da laskeh Ylä-N'olgamdärveh. Täs järvespäi vezi virduau N'olgamdärves läbi da lopukse tulou Ala-N'olgamdärveh. Täs järvespäi lähtöy Pieni Suunujogi, kudai laskeh Siämärveh. Siämärvespäi lähtöy Säpsäjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Vahatjärves läbi virduau Šuoju. 

Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, haugii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Märändysjärvi

**Märändysjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 6,6 km², vezibasseinan ala on 238 km². Järvenpindu on 142 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järven lähäle on sijoitannuhes Torasjärvi. 

Märändysjärvespäi lähtöy Nurmisjogi, kudai laskeh Lindärveh. Täs järves läbi virduau Suunujogi. 

Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu, riäpöidy, lahnua da kiiškoidu.
Navdozero (järvi, Kondupohjan piiri)

**Navdozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvaksen kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,4 km², vezibasseinan ala on 8,2 km². Järvenpindu on 69,9 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi lähtöy Pertoja, kudai virduau *Pertlammes* läbi da laskeh Sunjärveh, kuduas läbi virduau Suunujogi. 

Järven lähäl matkuau  -dorogu.
N'olgamdärvi (järvi)

**N'olgamdärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 211 km². Järvenpindu on 135 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi virduau Ala-N'olgamdärveh. Täs järvespäi lähtöy Pieni Suunujogi, kudai laskeh Siämärveh. Siämärvespäi lähtöy Säpsäjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Vahatjärves läbi virduau Šuoju. N'olgamdärveh laskeh Vilgajogi. Vie järveh tulou vetty Vuažjärves, Vuohtjärves da Ylä-N'olgamdärvespäi. 

Järves voibi pyydiä särgii, haugii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu. 

Järven pohjasrannale on sojoitannuhes N'olgamdärven kylä, sissäh vedäy  -dorogu (Mundärvenlahti - Vuohtjärvi).
Nigajärvi (Kondupohjan piiri)

**Nigajärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirih. 

Konzu vuozinnu 1930 Sandalanjärves nostettih vezi, kaksi järvie mendih yhteh da ruvettih kuulumah Sandalan vezivarastoh. Päljärven vezivaraston kauti järveh tulou vetty Suunujovespäi. Järvespäi vezi virduau Oniegujärveh. Järvespäi ottau vetty Kondupohjan vezivoimalu. 

Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, haugii, ahvendu da matikkua.
Puadjärvi

**Puadjärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin suveh, lähäl on Oniegan rannikon piirin raja. 

Järven pinduala on 6,2 km². Järvenpindu on 41 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi lähtöy Puadjogi. 

Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu da särgii. 

Järven rannoile sijoituttih Lučevoje-1 da Lučevoje-2 -nimizet kylät.
Ala-Pigmajärvi

**Ala-Pigmajärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele, lähäl on Karhumäin piirin raja. Järvi sijoitui Oniegantagazen niemen pohjasozah. 

Järven pinduala on 14 km², vezibasseinan ala on 140 km². Järvenpindu on 140 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Pigmajogi jogi, kudai laskeh Oniegujärveh. 

Järves voibi pyydiä särgii, haugii, ahvendu da kiiškoidu.
Ala-Uničanjärvi

**Ala-Uničanjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Käppäl'an kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 3,3 km², vezibasseinan ala on 361 km². Järvenpindu on 50,9 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Uniččujogi, kudai laskeh Oniegujärveh. Järveh tulou vetty Ylä-Pigmajärvespäi.
Päljärvi (järvi)

**Päljärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirih. 

Järves on 1,8 km³ vetty, järven pinduala on 100,2 km², vezibasseinan ala on 6110 km², järven pindu on 70 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskietahes Talpus- da El’musjovet. Kondupohjan vezivoimalan avattuu järveh otetah vetty Suunujovespäi. Järvi muutui vezivarastokse. Järvespäi lähtöy Nivajogi. 

Järves voibi pyydiä siigua, haugii, ahvendu, särgii, riäpöidy, kuhua da lahnua. 

Järven rannale on sijoitannuhes kylä nimel Pyhäniemi.
Pertgärvi

**Pertgärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele. 

Se on vahnuaigaine vezivarasto, kudai oli luajittu vuvvennu 1707. Siepäi omah ruadoh niškoi otti vetty Kendärven zavodu. 

Järven pinduala on 12,8 km², vezibasseinan ala on 152 km², järven pindu on 44 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Pohjazes järveh laskeh oja, suves järveh laskietahes Huabujogi, kudai tulou Huabd’ärvespäi, da Munjogi, kudai tulou Mund’ärvespäi. Järvespäi vezi virduau Kendärveh. 

Järves voibi pyydiä ahvendu, särgii, haugii, siigua, matikkua da kiiškoidu.
Panjärvi

**Panjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 3,8 km², vezibasseinan ala on 6410 km², järven pindu on 53,9 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järves läbi virduau Suunujogi.
Pertijärvi (järvi, Kondupohjan piiri)

**Pertijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvaksen kyläkunnan alovehel. 

Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 18,1 km², järven pindu on 144,7 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järven luodehlahtespäi lähtöy Pertoja, kudai laskeh Langov-nimizeh järveh. Täs järvespäi vezi virduau Kalleojah. Se laskeh Dängäjogeh. Tämä jogi laskeh Suunujogeh.
Porošozero

**Porošozero** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele.  

Järven pinduala on 3,1 km², vezibasseinan ala on 39,9 km², järven pindu on 71,5 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi lähtöy samannimine oja, kudai laskeh Ližmärveh. 

Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii da kiiškoidu.
Solovetskinsuaret

**Solovetskinsuaret** (ven. Соловéцкие островá, Solovetskije ostrova) libo **Solokansuaret** on Oniegu-lahten suul Valgiemeres Loudehes-Ven’al olii suarijoukko, jogu kuuluu haldivollistu *Arkangelin aloveen Primorjen okrugah*.

Solovetskin piäsuarel perustettih vuvvennu 1429 pravoslaunoi manasteri, jogu oli ruavos vuvveh 1920 suate. Vuvvennu 1450 rikkahan novgorodilazen turkiskauppumiehen akku Marfa Boretskaja lahjoitti Suman da Kemin alovehet manasteril.

Vuozin 1923-1931 da 1932-1933 Solovetskis ruado Solovetski ITL OGPU -vangiloin luageri. Luageri perustettih Vladimir Leninin käskys polliitteloil vangiloil. Syvyskuus 1923 sie oli 3049 vangiloi da ligakuun 1927 allus 12 896. Vuvven 1931 allus vangiloi oli 71 800 da vangiloin luagerii oli levendetty Karjalah. Vanigloit toimitah meččyruadolois da torfannostos, kalastaloivah da mečästiälöiväh, srojiloivah doroguloi da srojuloi. Vuvven 1931 lopus luageri salvattih da vangiloit siirettih Belomoro-Baltiski ITL -luagerih Karjalah Valgiemeri-Baltiekkumeri kanualun srojinduruadoloih. Tämän jälgeh Solovetskin luageri avattih uvvelleh vuozin 1932-1933. Yli 200 vangiloi pageni suaris Suomeh.
Oulunka

**Oulunka** (sežo *Oulangansuu*, *Oulungansuu*; ven. Оланга, *Olanga*; suom. *Oulanka*) on endine kylä da voulosti Karjalan tazavallun Louhen piirin Kiestingin kunnas Ven’as. Se oli Piäjärveh laskieh Oulunganjoven suus 60 kilometrii Kiestingis linnundorogua luodeen.

Piäjärven alguperäine saamilaizeloipaikku muutui karjalakse 1700-luvun allus. Alovehen enzimäzet kylät, Kuntikylä, Oulangansuu da Sohjanansuu, roittih 1700-luvun allus. 1800-luvul muuttoliikeh jatku pohjazeh kohti Valkea meren Kandalakšeh.

Vuon 1961 Oulunka jäi vienalle, gu Kuman luadivojärvi srojittih.
Frants-Albert Zein

**Frants-Albert Aleksandrovitš Zein** (ven. Франц-Альберт Александрович Зейн), (8. elokuudu 1862 Vitebsk, Ven’an suarikundu – 1918 Piitari, Nevvoston Ven’a) oli ven’alaine generualuleitenantu da Suomen generualgubernuator vuozin 1909-1917. Toizen roudukauvven aigah generualugubenuatorin toiminuh Zein jatkoi Nikolai Bobrikovin luadimizpoliitiekkua Suomen avtonoumien kajiendumis. Händy jätettih syrjäh da arestuittih välittömästi tuhukuun revol’utsis. Tiettävästi Bolševiekkuloit tappuoh händy Piitaris libo Konstadtis kezäl 1918.
Karjalan histourii

**Karjalan histourii** on pitky.

## Iččenäzen Karjalan histourii
Karjalas on olluh rahvastu 10 000 vuottu. Muinaine Karjala nouzi da voi hyvin 1000-luvul, kuni Novgorodin kul’tuurilline da poliittine vaikutus nouzi, gu Karjalazet da Suomelazet voijuja toine toizenke. Karjalazet kupsuloit arvoturkistu myödih Novgorodih, Kijevah da Vizantih Olhavajoven da Laatokanlinnun kauti da sežo Volgan kauti Mesopotamiah da Lähipäivännouzupuoleh. Karjalaizii linnuloi oli Viipuri, Kägöisalmi, Kemi, Sordavala, Poventsa, Šuoju, Suma da Anuksenlinnu. 1100-luvul Novgorod kuadui Anuksen da Vepsänmuan, a vai arhijepiskoppulazeh hallindoh. Karjalazet maksoivat veruo Novgorodin jepiskopule da Karjalah srojittih kirikkölöi. Karjala oli iččenäine 1280-luvule suate, gu Novgorodin koroli Mijtri Peraslavlilaine täytti Karjalan miehistöl.

## Karjala Novgorodis da Ruoččis
Karjala jagavui kahtekse, gu Ruočči da Novgorod täytti Karjalan miehistöl. Ruoččin Karjalas tulou Päivänlasku-Karjala da Novgorodin Karjalas tulou Päivännouzu-Karjala. Karjalazet nouzi vastah Kägöisalmes 1308, a Novgorod hävitti vasturinnan. Toine vastuhnouzu tuli 1314, a Novgorod hävitti da tappoi Karjalazet vastahnouzijoit. Karjalan kahtekse jagamine varmistui 1323 Pähkinäsuaren rauhansobimuksen kera. 1500-luvul Karjalan vägilugu oli nenga 105 000.

## Karjalaine kanzalline havaččumine
Vuonnu 1809 Suomi liitettih Karjalah. 1890-1910 vuozin Suomes da Karjalas rubei nationaliztine liike da aktiivine vasturindu. Suomelazet da karjalazet partizuanut opastuitih jeegeroi, räjähyttetih bombuloi da kiskuotih bankoi. 1918-1920 vojuittih Heimovoinut, mis suomelazet da karjalazet sodivah Nevvosto-Ven’ua vastah da 1921-1922 Karjalazet nouzi Ven’ua vastah Päivännouzu-Karjalan revol’utsis. Ven’a hävitti vasturinnan, a Suomes tuli iččenäine.

## Toine muailmanvoinu da Kylmy soda
Vuonnu 1939 äijy rahvastu Päivänlasku-Karjalas meni Suomeh siirdolaizin. Toizen muailmanvoinan aigan Päivännouzu-Karjalaizoloi borčuičči Suomen puolel Partizuanupataljuonu 5:s da heimosaldattuyksikölöis. Vuozin 1940-1956 Nevvostoliitos oli Karjalas-Suomelaine SNT.
Indojevrouppalazet kielet

**Indojevrouppalazet kielet** luadieh kielykundun, kudamah kuului kielii paistih allus Jevroupas Indih levitäl alovehel, a nygyaigan ymbäri muailmun.  Indojevorouppalazet kielyjoukot ollah:

* Hellenizet kielet
* Romuanilazet kielet
* Indoiranilazet kielet
* Kel’tulazet kielet
* Germuanielizet kielet
* Armenian kiely
* Baltosluavilazet kielet
* Albanian kiely
Pälärvi (järvi)

**Pälärvi** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele. 

Järven pinduala on 17,5 km², järven pindu on 60 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh piendy jogie da ojastu. Järvespäi lähtöy Nivajogi. 

Järves voibi pyydiä ahvendu, särgii, lahnua, riäpöidy, haugii, matikkua da kiiškoidu.
Rindärvi (Kondupohjan piiri)

**Rindärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,8 km², vezibasseinan ala on 32,9 km², järven pindu on 144 metrin korgevuol merenpinnalpäi.  

Järvespäi vezi virduau Venjuranjärveh. Täs järvespäi lähtöy Kulapd'ogi, kudai laskeh Säpčärveh. Täs järvespäi lähtöy Säpčäjogi, kudai laskeh Torasjärveh. Täs järvespäi lähtöy Salmijogi, kudai laskeh Märändysjärveh. Märändysjärvespäi lähtöy Nurmisjogi, kudai laskeh Lindärveh. Lindärves läbi virduau Suunujogi. 

Päivänlaskuspäi järveh tulou vetty Urosjärvespäi, pohjazespäi järveh tulou vetty Tilkuslammespäi. 

Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu, riäpöidy, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Ruoččarvi

**Ruoččarvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 10,7 km², järven pindu on 140 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järveh laskeh kolme ojua. Järven suvilahtespäi lähtöy samannimine jogi, kudai laskeh Pieneh Suunujogeh. Tämä jogi laskeh Siämärveh. Siämärvespäi lähtöy Säpsäjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Vahatjärves läbi virduau Šuoju. 

Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu, matikkua, kiiškoidu. 

Enne järven päivännouzurannal oli samannimine kylä.
Sin'agozero

**Sin'agozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Ted'därven kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 14,2 km², järven pindu on 70,6 metrin korgevuol merenpinnalpäi. 

Järvespäi vezi nikunne ei virdua. Järvii kuuluu Ližmärven basseinah.
Luššikoivu

Livvikse **luššikoivu** libo **lukšukoivu**, suvikarjalakse **higikoivu** libo **hieskoivu**, vienankarjalakse **hikikoivu** libo **pihkakoivu** (*Betula pubescens*) on koivukazviloin pereheh kuului puu.

## Kogo da nägö

**Kazvomuodo da korgevus:** Yksi- libo monirungoine puu libo tuhjo. 2-20 m, tav. 8-20 m.

## Kazvokohtat

Luššikoivu kazvau tuorehil kangahil, lehtolois, korbilois, lemil, ojikkoloil, rannoil da peldoloin sego dorogoin reunoil.

## Teemas muijal

* Luontoportti (suomekse)

## Lähtiet
Sunjärvi

**Sunjärvi** on  järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele. 

Järven pinduala on 50 km². 

Järves läbi virduau Suunujogi. Järveh laskeh Nivajogi, kudai tulou Pälärvespäi. 

Järves voibi pyydiä ahvendu, riäpöidy, haugii, siigua, lahnua, kuor´oidu, matikkua da kiiškoidu.
Säynäjärvi (järvi, Kondupohjan piiri)

**Säynäjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,3 km². Korgevus meren pinnaspäi on 138,8 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Viäčärveh. Täs järvespäi lähtöy Kuža-jogi, kudai laskeh Čerangajärveh. Täs järvespäi lähtöy samannimine jogi, kudai laskeh Suunujogeh.
Säpčärvi

**Säpčärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 11,4 km², vezibasseinan ala on 158 km². Korgevus meren pinnaspäi on 143 metrii. 

Järvespäi lähtöy Säpčäjogi, kudai laskeh Torasjärveh. Täs järvespäi vezi virduau Märändysjärveh. Märändysjärvespäi lähtöy Nurmisjogi, kudai laskeh Lindärveh. Lindärves läbi virduau Suunujogi. Järveh laskeh Kulapd'ogi, kudai tuou vetty Urosjärves, Tilkuslammes, Särgijärves da Venjuranjärvespäi. 

Järves löydyy haugii, särgii, lahnua, ahvendu, riäpöidy, matikkua da kiiškoidu. 

Järven lähäl on hyllätty *Säpčärven* kylä, kuduassah vedäy meččydorogu.
Kuivujärvi (järvi, Kondupohjan piiri)

**Kuivujärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele. 

Järven pinduala on 9,8 km², vezibasseinan ala on 5820 km². Korgevus meren pinnaspäi on 101,3 metrii. 

Järves läbi virduau Suunujogi. Päivänlaskuspäi järveh tulou jogut nimel Pyhätuohus, suves järveh laskeh Viikšjogi. 

Järven rannale on sijoitannuhes *Hokanmäin* kylä.
Särgijärvi (järvi, Ted'd'ärven kyläkundu)

**Särgijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Ted'd'ärven kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 3,1 km². Korgevus meren pinnaspäi on 34,3 metrii. 

Järvespäi vezi nikunne ei virdua. Järvi kuuluu Oniegujärven basseinah. Järven lähäl on kylä nimel Lukinad. Sissäh on kolme kilometrii.
Tarasmozero

**Tarasmozero** on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele. 

Järves läbi virduau Ližmajogi. Järvespäi vezi virduau Oniegujärven lahteh. 

Järves löydyy särgii, ahvendu, haugii, kiiškoidu.
Terskina Lambina

**Terskina Lambina** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Käppäsellän kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 2,8 km², vezibasseinan ala on 12,1 km² . Korgevus meren pinnaspäi on 71,4 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Šaidomka-jogeh, kudai laskeh Jelgamka-jogeh. Tämä jogi laskeh Ližmärveh. Ližmärves läbi virduau Ližmajogi, kudai laskeh Oniegujärveh.
Särgijärvi (järvi, Petrovskoin kyläkundu)

**Särgijärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,3 km². Korgevus meren pinnaspäi on 143 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Kulapd'ogeh, kudai laskeh Säpčärveh. Täs järvespäi lähtöy Säpčäjogi, kudai laskeh Torasjärveh. Torasjärvespäi vezi virduau Märändysjärveh, kuduaspäi lähtöy Nurmisjogi. Nurmisjogi laskeh Lindärveh, kuduas läbi virduau Suunujogi. 

Järves löydyy haugii, särgii, ahvendu, riäpöidy, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Padanoja

**Padanoja** () on Karjalan jogi (Baltiekan meren ala), kudai virduau Priäžän piiris.

Joven piduhus on 17 km. Jogi laskeh Ylä-Puadjärveh. 

## Huomavukset
In Flames

**In Flames** on ruoččelaine metallua soittavu bändi. Se on perustettu vuvvennu 1990.

## Jäzenet

* Anders Friden (vokualu)

* Björn Gelotte (gituaral soittai)
* Chris Broderick (gituaral soittai)
* Liam Wilson (basistu)
* Jon Rice (barabanahpergai)

## Stuudiial'bomat

* *[[Lunar Strain]]* (1994)
* *[[The Jester Race]]* (1996)
* *[[Whoracle]]* (1997)
* *[[Colony]]* (1999)
* *[[Clayman]]* (2000)
* *[[Reroute to Remain]]* (2002)
* *[[Soundtrack to Your Escape]]* (2004)
* *[[Come Clarity]]* (2006)
* *[[A Sense of Purpose]]* (2008)
* *[[Sounds of a Playground Fading]]* (2011)
* *[[Siren Charms]]* (2014)
* *[[Battles]]* (2016)
* *[[I, the Mask]]* (2019)
* *[[Foregone]]* (2023)
Tilkuslampi

**Tilkuslampi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 10,7 km² . Korgevus meren pinnaspäi on 148 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Rindärveh. Rindärvespäi vezi virduau Venjuranjärveh, kuduaspäi lähtöy Kulapd'ogi. Se laskeh Säpčärveh. 

Järves löydyy särgii, ahvendu, haugii, kiiškoidu, lahnua da matikkua.
Torasjärvi (järvi, Kondupohjan piiri)

**Torasjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 185 km² . Korgevus meren pinnaspäi on 143 metrii. 

Järvespäi vezi virduau lähäl olijah Märändysjärveh. Täs järvespäi lähtöy Nurmisjogi, kudai laskeh Lindärveh. Lindärves läbi virduau Suunujogi. Koillizes järveh laskeh Säpčäjogi, kudai tuou vetty Säpčärves, Urosjärves, Tilkuslammes, Särgijärves da Venjuranjärvespäi. 

Järves löydyy särgii, ahvendu, haugii, kiiškoidu, lahnua da riäpöidy.
Urosjärvi (järvi, Kondupohjan piiri)

**Urosjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 4,2 km², vezibasseinan ala on 7,9 km². Korgevus meren pinnaspäi on 148 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Rindärveh. Rindärvespäi vezi virduau Venjuranjärveh. Täs järvespäi lähtöy Kulapd’ogi, kudai laskeh Säpčärveh. Säpčärvespäi lähtöy Säpčäjogi, kudai laskeh Torasjärveh. Torasjärvespäi lähtöy Salmijogi, kudai laskeh Märändysjärveh. Märändysjärvespäi lähtöy Nurmisjogi, kudai laskeh Lindärveh. Lindärves läbi virduau Suunujogi. 

Järves löydyy haugii, särgii, ahvendu, lahnua da kiiškoidu.
Hižjärvi (Kondupohjan piiri)

**Hižjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvaksen kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 6320 km². Korgevus meren pinnaspäi on 71 metrii. 

Järvespäi lähtöy Tiudienjogi, kudai laskeh Sandaljärveh. Täs järvespäi lähtöy Sandalanjogi, kudai laskeh Suunujogeh. Järveh tulou vetty Krimozero-järvespäi. 

Järven rannale on sijoitunnuh Valgienmäin kylä, kuduassah vedäy  -nimine avtodorogu (Tiudii – Valgeimägi).
Leningradan aloveh

**Leningradan aloveh** on yksi Veniähen hallinnollizista alovehista libo oblastoista. Vuodena 1927 perustettu Leningradan aloveh sijaiččou Veniähen koilispuolessa Baltikkameren Suomenlahen dai Luadogan da Iänisen järvilöin lähällä; sen pinda-ala on 83&nbsp;900&nbsp;km&sup2; da rahvahan lugumiärä on läs 2,06 miljonua hengie, kumbazista 93,73 prosentua ollah ven'alazie. Alovehella on 17 kunnallispiirie da yksi linnapiiri da se rajoittuu Karjalan tazavaldah da Vologdan, Novgorodan da Pihkovan oblastoih libo Suomeh da Estonieh. Piideri sijoittuu muantiijollizesti alovehen sizällä, ga on hallinnollizesti erilline liittokaupungi.

Alovehella on levie vezistöverkosto, segamečät da monet luonnonsuojelualovehet. Talouvellizesti Leningradan aloveh on yksi Luodehis-Veniähen kehittyneimbie: tevollizus tuottau yli kolmanneksen alovehen BRT:stä, da merkittävie aloja ollah mm. konehenrakennus, auton- da laivanrakennus da himija-, meččä- da metallatevollizus. Sen lizäksi seuvulla on monipuoline muanviljelys.
Čaparvi

**Čaparvi** on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kondupohjan linnukunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,6 km². Korgevus meren pinnaspäi on 67 metrii. 

Järveh tulou da järvespäi lähtöy Čapajogi, kudai laskeh Oniegujärveh. 

Järven lähäl menöy  -nimine avtodorogu (Kondupohju – Viikšärvi). Lähevin eländykohtu on Mänsellän stancien tyves olii pos’olku. Sissäh pohjazeh päi on nelli kilometrii.
Čerangajärvi

**Čerangajärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan da Hirvaksen kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 3,1 km², vezibasseinan ala on 247 km². Korgevus meren pinnaspäi on 130,2 metrii. 

Järven koillislahtespäi lähtöy Čerangajogi, kudai laskeh Suunujogeh. Järveh tulou vetty Myrysjärvespäi. Päivänlaskus järveh laskeh Kužajogi, kudai tuou vetty Suuresjärves, Säynäjärves sego erähis toizis järvilöispäi.
Šäidämäjärvi

**Šäidämäjärvi** on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin alovehele. 

Järven pinduala on 10,2 km², vezibasseinan ala on 103 km². 

Järvespäi lähtöy Šäidämäjogi. Järven pohju on tazaine, pohjas on mudua, kivie da čuurua. Järveh tulou kolme ojua. 

Järves löydyy haugii, ahvendu, särgii da matikkua. 

Järven koillisrannal oli Nevvostoliiton vangiluageri.
Junozero

**Junozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Käppäsellän kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 3,6 km². Korgevus meren pinnaspäi on 60,7 metrii. 

Järvespäi lähtöy Junozerka-jogi, kudai laskeh Oniegujärven lahteh.
Elmusjärvi

**Elmusjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvaksen kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 2,8 km². Korgevus meren pinnaspäi on 156,6 metrii. 

Järvespäi lähtöy Elmusjogi, kudai laskeh Päljärveh. Täs järvespäi lähtöy Nivajogi, kudai laskeh Krimozero-järveh. Täs järvespäi vezi virduau Hižjärveh, kuduaspäi lähtöy Tiudienjogi. Tämä jogi laskeh Sandaljärveh. Sandaljärvespäi lähtöy Sandalanjogi, kudai laskeh Suunujogeh. Järven rannal on Elmus-nimine kylä, kus menöy  -nimine avtodorogu (Hirvas – Justjärvi).
Suvine Vosozero

**Suvine Vosozero** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kondupohjan linnukunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,9 km². Korgevus meren pinnaspäi on 52,4 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Suunujogeh. Järven lähäl on raudutiestancii sego Zadelje-stancien tyves olii pos’olku.
Juustjärvi

**Juustjärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvaksen kyläkunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,4 km². Korgevus meren pinnaspäi on 157 metrii. 

Järvespäi lähtöy Semčäjogi, kudai laskeh Suunujogeh. 

Järves löydyy haugii, lahnua, ahvendu, matikkua, kiiškoidu. 

Järven rannal on samannimine kylä, sie menöy  -nimine avtodorogu (Suojärvi – Justjärvi (Porajärven kauti) – Karhumägi).
Varnanemajärvi

**Varnanemajärvi** on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnupiirin da Suomen puolel olijan Kainuun alovehele. 

Järven pinduala on 2,2 km². Korgevus meren pinnaspäi on 203,1 metrii. 

Järvespäi vezi virduau Kivijärveh. Täs järvespäi lähtöy Kivijogi, kudai laskeh Nykjärveh. Täs järvespäi lähtöy Rastasjogi, kudai laskeh Čirkakemijogeh. Järven lounaslahtes menöy Ven’an da Suomen raja.
Ylä-Lapukkajärvi

**Ylä-Lapukkajärvi** on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 81,7 km². Korgevus meren pinnaspäi on 228 metrii. 

Järvespäi vezi virduau  Ala-Lapukkajärveh. Täs järvespäi lähtöy Pirta-jogi, kudai laskeh Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh. Pohjazes järveh laskeh Viččajogi, kudai virduau Viččajärves läbi. 

Järven lähäl on Ven'an da Suomen raja, sissäh on kolme kilometrii.
Ylä-Ladvujärvi

**Ylä-Ladvujärvi** on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 10,1 km². Korgevus meren pinnaspäi on 225 metrii. 

Järves läbi virduau Ladvujogi, kudai laskeh Pirta-jogeh. Tämä jogi laskeh Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh. Järven lähäl on Ven'an da Suomen raja, sissäh on 1300 metrii.
Ylä-Puakanjärvi

**Ylä-Puakanjärvi** on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 

Järven pinduala on 1 km². Korgevus meren pinnaspäi on 113,9 metrii. 

Järven lahtespäi lähtöy Puakanjoki, kudai virduau Ala-Puakanjärves läbi da laskeh Ylä-Kuittijärveh.
J. R. R. Tolkien

**John Ronald Reuel Tolkien** [], ( 3. pakkaskuudu, 1892 Bloemfontein, Oranjen vällyvaldivo – 2. syvyskuudu, 1973 Bournemouth, Anglii), tavallizesti kuuluzu nimel **J. R. R. Tolkien**, oli anglielaine kirjuttai da filolougu, kudai ruadoi anglien kielen professorannu Oxfordan yliopistos. Hänen enimäl tunnettuloihin tevoksiin kuulutah Keski-Muah sijoittujat fantuaziiromuanat, kui *[[Hobbit, libo Sinne da järilleh|Hobittu libo sinne da järilleh]]*, *[[Suarnu sormuksiin herras]]* da *[[Silmarillion]]*. Valduozan hänen tevoksis on suomekse kiändännyh kiändäi Kersti Juva.

Hos Tolkien ei olluh enzimäine fantuaziikirjuttai, händy pietäh puaksuh nygyaigazen fantuaziikirjallizuon tuatannu. Tolkien tunnustutti omis Keski-Mua-kniigois poikkevuksellizen detal’noin fantuaziimuailman, kudual on oma histourii da geogruafii. Kybenen ajatukseh luadie miifat omien kehittämien kielien ymbäri Tolkien sai eri mualoin mifolougielois da eepossois, kui Kalevalas.